National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2025-12-03T16:16:34.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Zbliża się ostatnia superpełnia 2025 roku. Kiedy zobaczyć Zimny Księżyc?
items: „Ziemia zawsze ma więcej księżyców, niż nam się wydaje”. Astronomowie odkryli tajemnicze skały
items: Czemu wciąż nie możesz zrobić dobrego zdjęcia Księżyca? Uda ci się nawet smartfonem: oto co możesz zrobić
items: Chińska misja Chang’e 6 przywiozła na Ziemię coś dziwnego z niewidocznej strony Księżyca
items: Zbliża się największa i najjaśniejsza pełnia w 2025 roku. Kiedy i gdzie obserwować Księżyc?
items: Superpełnie 2025: kiedy i jak obserwować rzadką serię trzech pełni z rzędu
items: Załogowa misja księżycowa Artemis 2 coraz bliżej startu. Nowi lunonauci są gotowi na każdy scenariusz
items: Naukowcom udało się uzyskać wodę i tlen z księżycowego regolitu. Użyli tylko światła słonecznego
items: Asteroida 2024 YR4 może uderzyć w Księżyc. Groźne skutki odczujemy także na Ziemi
items: Planetoida 2024 YR4 nie daje o sobie zapomnieć. Szanse, że uderzy znów się zwiększyły
items: W księżycowych kraterach znajduje się platyna o wartości biliona dolarów. Czy uda się ją wydobyć?
items: Jedna połowa Księżyca jest gorętsza niż druga. Co wywołuje tę różnicę?
items: Czy cokolwiek przemawia za kolonizacją kosmosu? Badacze wskazują na 2 kwestie
items: Księżyc potrzebuje własnej strefy czasowej, internetu i własnego GPS-a. Prace już trwają
items: Próbki z ciemnej strony Księżyca potwierdzają teorię, że powstał podczas zderzenia protoplanety z Ziemią
items: Pełnia Różowego Księżyca już blisko. Kiedy i gdzie oglądać niebiański spektakl, który fascynuje od wieków?
items: Zacienione kratery na biegunach Księżyca mogą być siedliskiem mikrobów. Jak tam przetrwały?
items: Ziemia jest bezpieczna, ale Księżyc może nie mieć tyle szczęścia. Teleskop Webba widzi zagrożenie
items: Która planeta ma najwięcej księżyców w Układzie Słonecznym? Ścigają się Saturn i Jowisz
items: Lądownik księżycowy Athena wylądował, ale leży przewrócony na bok. To koniec misji
items: Prywatny lądownik Blue Ghost bezpiecznie osiadł na Księżycu! Komercyjne misje nabierają tempa
items: Ameryka wraca na Księżyc. Dziś wystartuje lądownik Athena i pierwszy dron księżycowy Grace
items: Polska muzyka leci właśnie na Księżyc! Skomponował ją 15-latek
items: „Pocałuj i złap”. Naukowcy odkryli zupełnie nowy rodzaj kosmicznych kolizji
items: Poznajcie Endurance. Nowy łazik księżycowy NASA ma przetrwać ekstremalne warunki

Zbliża się ostatnia superpełnia 2025 roku. Kiedy zobaczyć Zimny Księżyc?
type: item
date: 2025-12-03T16:16:34.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kosmos
subject: księżyc
subject: pełnia
description: Grudniowa pełnia Księżyca od lat budzi szczególne zainteresowanie pasjonatów astronomii. To właśnie wtedy na niebie pojawia się Zimny Księżyc, czyli ostatnia pełnia w roku, której nazwa nawiązuje do najdłuższych nocy i surowego blasku zimowego nieba. W 2025 roku zjawisko ponownie przypomni o swoim wyjątkowym charakterze. Kiedy będzie można je zobaczyć i dlaczego od wieków zajmuje ważne miejsce w tradycjach wielu kultur?
encoded: Rok 2025 przyniósł dwanaście pełni Księżyca, z których każda miała własną historię i tradycyjne nazwy wywodzące się z dawnych kalendarzy przyrodniczych. Po styczniowym Wilczym Księżycu, wiosennych Pełniach Robaków i Kwiatów czy jesiennym Księżycu Plonów, nadszedł czas na ostatni akcent astronomicznego roku – Zimny Księżyc, zwany także Księżycem Długiej Nocy. To zjawisko pojawia się w okresie, kiedy noce są najdłuższe, a orbita sprawia, że tarcza Księżyca wznosi się wyjątkowo wysoko. Dlaczego grudniowa pełnia jest wyjątkowa? Grudniowy Księżyc w 2025 roku osiągnie pełnię w nocy z 4 na 5 grudnia, dokładnie o godzinie 00:14 czasu polskiego, i będzie jednym z najbardziej imponujących zjawisk końcówki roku. Tego dnia Srebrny Glob znajdzie się wyjątkowo blisko Ziemi, w punkcie orbity zwanym perygeum, co przełoży się na wyraźny wzrost jego jasności i rozmiaru. Szacuje się, że tarcza będzie wydawała się o około 14% większa i nawet o 30% jaśniejsza niż podczas standardowej pełni. To właśnie zbieżność momentu maksymalnego zbliżenia z chwilą pełnego oświetlenia tarczy sprawia, że zjawisko określa się mianem superpełni. W połączeniu z najdłuższymi nocami w roku (przypadającymi tuż przed przesileniem zimowym) grudniowy blask Księżyca stworzy wyjątkowo sprzyjające warunki do obserwacji i rozświetli zimowe niebo intensywnym, chłodnym światłem. Tradycyjna nazwa grudniowej pełni, czyli „Cold Moon” (Zimny Księżyc) wywodzi się z kultury rdzennych Amerykanów z plemienia Algonkinów, którzy w tym czasie mierzyli się z narastającym mrozem i najciemniejszymi nocami roku. Symbolika ta przeniknęła następnie do europejskich kalendarzy przyrody, gdzie grudniowy Księżyc od wieków uznawano za znak domknięcia cyklu i zapowiedź zimowych warunków. W Polsce jasność tego zjawiska miała według ludowych wierzeń wróżyć pogodę na nadchodzące święta – wyjątkowo intensywny blask zapowiadał mroźne Boże Narodzenie. W tradycjach nordyckich ostatnia pełnia roku była natomiast elementem mitologicznego rytmu natu…

IMG1565-720e711.jpeg
width: 5635
height: 3828

„Ziemia zawsze ma więcej księżyców, niż nam się wydaje”. Astronomowie odkryli tajemnicze skały
type: item
date: 2025-11-16T14:17:55.000Z
creator: Marina Koren
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: księżyc
subject: nauka
subject: układ słoneczny
subject: ziemia
description: Quasi-księżyc PN7 został wykryty przez astronomów dopiero tego lata. To jedna z kilku tajemniczych skał, które przemierzają kosmiczną przestrzeń w pobliżu Ziemi, niepostrzeżenie towarzysząc jej w ruchu wokół Słońca.
encoded: Spis treści: Jak działają quasi-księżyce? Czym są quasi-księżyce i mini-księżyce? Skąd się biorą te obiekty? Czy można je nazwać księżycami? Przyszłość Ziemi z quasi-księżycami W Układzie Słonecznym pojawił się intrygujący gość. Tajemnicza kosmiczna skała, mniej więcej wielkości budynku, podąża obok Ziemi w jej podróży wokół Słońca. Astronomowie nie mieli o niej pojęcia aż do tego lata. Obiekt od dekad okrążał naszą planetę w takiej konfiguracji orbitalnej, że można go nazwać „quasi-księżycem”. Kiedy dr Ben Sharkey, astronom z University of Maryland, pierwszy raz usłyszał o obiekcie PN7, jak nazywają go teraz naukowcy, powiedział: „O, super, kolejny”. PN7 jest po prostu najnowszym odkryciem w niekończącym się korowodzie małych, księżycopodobnych obiektów kręcących się w pobliżu Ziemi. Jak działają quasi-księżyce? Nasza planeta ma też inne quasi-księżyce podobne do PN7. One również okrążają Słońce, ale ich pętle w przestrzeni – czasem wyprzedzające Ziemię, a czasem pozostające w tyle – sprawiają wrażenie, jakby tak naprawdę krążyły wokół naszej planety. Są też mini-księżyce, które faktycznie zostają schwytane przez ziemską grawitację. Tymczasowo orbitują wokół Ziemi, zanim zdołają się wyrwać. Żaden z nich nie może się równać z Księżycem – jedynym naturalnym satelitą Ziemi, perłą nocnego nieba. Inne obiekty widać tylko w potężnych teleskopach, zwłaszcza takich, które potrafią wychwycić słabiutki blask Słońca odbijający się od maleńkich, szybko poruszających się w mroku skał. Jednak każde nowe odkrycie przypomina o uroczej prawdzie: Ziemia zawsze ma więcej księżyców, niż nam się wydaje. – One naprawdę każą nam porzucić uporządkowaną, statyczną wizję Układu Słonecznego – mówi dr Sharkey. Czym są quasi-księżyce i mini-księżyce? W Układzie Słonecznym Ziemia nie jest jedyną planetą z „pasażerami na gapę”. Astronomowie wykryli pierwszy znany quasi-księżyc wokół Wenus w 2002 roku. Odkrycie PN7 podnosi liczbę znanych quasi-księżyców Ziemi do co najmniej siedmiu. Najprawdopodo…

2025-11-14-120025-2025-11-14-115950-2025-11-14-115805-Earth-always-has-more-moons-than-you-thi-169d1f6.png
width: 1259
height: 875

Czemu wciąż nie możesz zrobić dobrego zdjęcia Księżyca? Uda ci się nawet smartfonem: oto co możesz zrobić
type: item
date: 2025-11-15T08:15:25.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Fotografia
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: fotografia nocna
subject: księżyc
subject: smartfony
subject: telefon
subject: zdjęcia
description: Bezchmurna noc, nastrojowy spacer, a na nim ty i Księżyc. W takim momencie każdy odruchowo sięga po telefon, by uchwyć magiczne chwile. Efekt jest jednak zwykle… rozczarowujący. Robimy więc zdjęcie jeszcze raz. I jeszcze. I jeszcze. Za każdym razem otrzymując nieokreśloną białą plamę na czarnym tle. Czy można z tym coś zrobić?
encoded: Zdjęcie Księżyca można wykonać smartfonem, ale czasem trzeba postąpić wbrew swojej intuicji lub wesprzeć się dodatkowym sprzętem. Jak tego dokonać i czemu w obiektywnie telefonu często staje się on nieokreśloną, jasną plamą, tracąc całą swoją magię? Rozróżnienie nocy i dnia Podczas wieczornego spaceru pod rozgwieżdżonym niebem łatwo założyć, że noc trwa… wszędzie. To jednak pierwszy błąd początkujących astrofotografów – to, że na ziemskiej, parkowej alejce panuje ciemność, nie oznacza, że tak samo jest na Księżycu. Robiąc mu zdjęcie próbujemy uchwycić jego oświetloną słońcem stronę: fotografujemy więc jego… dzień. To jeden z powodów powstawania rozmytej plamy. Aparaty ustawione na tryb nocny nie radzą sobie z tak jasnym obiektem, a smartfony zwykle automatyzują fotografię, dostosowując ostrość i czas naświetlania do warunków panujących wokół urządzenia. Kiedy zrobisz najlepsze zdjęcie Księżyca? Wbrew pozorom telefonem najłatwiej zrobić dobre zdjęcie Księżyca… w ciągu dnia. Na tle jasnoniebieskiego nieba smartfon najprawdopodobniej użyje trybu dziennego: odpowiednio krótka ekspozycja pozwoli zrobić lepsze zdjęcie. Analogicznie, jeśli urządzenie wyposażone jest w odpowiednią funkcję, można zmienić ekspozycję ręcznie (krótsza pozwoli wykonać lepsze zdjęcie Księżyca). Jeśli uzyskany w ten sposób efekt jest niezadowalający, to trzeba szukać dalej. Konieczny może być dodatkowy sprzęt (być może masz go już w domu). Wszystko sprowadza się bowiem do konstrukcji aparatów w telefonach. Do jakich zdjęć idealnie nadają się aparaty smartfonów? Kieszonkowe aparaty, które nosimy zawsze przy sobie, powstały dla ściśle określonych celów: mają idealnie nadawać się albo do fotografowania bliskich obiektów (np. w trakcie selfie czy zdjęcia obiadu w restauracji) albo pięknych, szerokich widoków w trakcie wymarzonych wakacji – idealnych do wstawienia na Instagrama. Szerokokątne aparaty potrafią wykonać zdjęcie 90-stopniowego pola widzenia. Niestety, Księżyc ginie na takich fotografiach, b…

shutterstock2288588399-65035bd.jpg
width: 4000
height: 2666

Chińska misja Chang’e 6 przywiozła na Ziemię coś dziwnego z niewidocznej strony Księżyca
type: item
date: 2025-11-12T12:59:58.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: chemia
subject: księżyc
subject: meteoryty
description: Próbki księżycowego pyłu pobrane przez chińską misję Chang’e 6 z niewidocznej strony Księżyca pozwalają sięgnąć do najwcześniejszej epoki ewolucji naszego naturalnego satelity. Chińscy badacze odnaleźli w próbce drobinki pochodzące z rodzaju meteorytu zawierającego wodę – tak kruchego, że rzadko przetrwa on podróż przez ziemską atmosferę.
encoded: W czerwcu 2024 roku kapsuła prowadzonej przez Chińską Narodową Agencję Kosmiczną (CNSA) misji księżycowej Chang’e 6 powróciła na Ziemię. Znajdowały się w niej próbki regolitu pobrane z niewidocznej strony Księżyca, a konkretnie z krateru Apollo. Szczegółowe badania zebranego materiału wykazały obecność drobinek pyłu pochodzących z rodzaju meteorytu zawierającego wodę, tak kruchego, że rzadko przetrwa on podróż przez ziemską atmosferę. To pierwsze potwierdzone znalezisko szczątków meteorytu typu Iwuna (Ivuna) – węglowego chondrytu CI – jakie kiedykolwiek odkryto na Księżycu. Odkrycie to pokazuje, że delikatne, bogate w wodę planetoidy mogą pozostawiać mikroskopijne ślady w księżycowym regolicie. Meteoryt sprzed miliardów lat Zespół geochemików pod kierunkiem Jintuana Wanga i Zhiminga Chena z Chińskiej Akademii Nauk przeanalizował ponad pięć tysięcy fragmentów materiału zebranych przez Chang’e 6. Naukowcy szukali śladów po uderzeniach meteorytów. Nie tylko tych stosunkowo młodych, lecz przede wszystkim pochodzących sprzed miliardów lat. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/jutro-po-ciemnej-stronie-ksiezyca-sprobuje-wyladowac-chang-e-6-jesli-sie-uda-przywiezie-2-kg-ksiezycowego-regolitu-b9009e4.jpg" width="1080" height="816" alt="Jutro po ciemnej stronie Księżyca spróbuje wylądować Chang’e 6. Jeśli się uda, przywiezie 2 kg księżycowego regolitu" title="Jutro po ciemnej stronie Księżyca spróbuje wylądować Chang’e 6. Jeśli się uda, przywiezie 2 kg księżycowego regolitu" /> W ten sposób badacze trafili na chondryt CI, należący do najbogatszych w wodę i lotne związki meteorytów, o składzie podobnym do planetoid takich jak Ryugu i Bennu. Chondryty CI są wyjątkowo porowate i bogate w minerały uwodnione. Uznaje się, że woda może stanowić nawet 20% ich masy. Są również miękkie i kruche, a co za tym idzie trudne do odnalezienia, ponieważ zazwyczaj ulegają zniszczeniu przy wejściu w atmosferę i uderzeniu w Ziemię. To sprawia, że ten typ m…

ciemna-strona-ksiezyca-d4de8db.jpg
width: 2024
height: 1350

Zbliża się największa i najjaśniejsza pełnia w 2025 roku. Kiedy i gdzie obserwować Księżyc?
type: item
date: 2025-11-04T12:01:12.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: księżyc
subject: obserwacje
subject: pełnia
description: W tym tygodniu nocne niebo rozświetli wyjątkowe zjawisko. Miłośnicy astronomii będą mogli podziwiać największą i najjaśniejszą pełnię Księżyca w 2025 roku – superksiężyc, który zbliży się do Ziemi bardziej niż jakiekolwiek inne pełnie w tym roku.
encoded: Już niebawem Księżyc znajdzie się wyjątkowo blisko Ziemi, a jego tarcza osiągnie na niebie imponujące rozmiary. To rzadki moment, gdy pełnia i perygeum (czyli punkt orbity najbliższy naszej planecie) niemal się pokrywają, potęgując blask i wielkość Srebrnego Globu. Astronomowie zapowiadają, że będzie to najokazalsza pełnia od 2019 roku, widoczna gołym okiem niemal na całym świecie. Księżyc Bobra w pełni blasku Już 5 listopada na nocnym niebie pojawi się jedno z najbardziej widowiskowych zjawisk tego roku – tzw. Księżyc Bobra, czyli listopadowa pełnia. Tego dnia Księżyc znajdzie się wyjątkowo blisko Ziemi, w punkcie zwanym perygeum, a dystans między nim a naszą planetą wyniesie około 356 980 kilometrów. W efekcie jego tarcza będzie wydawała się o 10–14% większa i nawet do 30% jaśniejsza niż zwykle. Zjawisko to nazywane jest superpełnią, ponieważ moment pełni niemal dokładnie zbiega się z chwilą największego zbliżenia Srebrnego Globu do Ziemi, co potęguje jego rozmiar i blask na nocnym niebie. To właśnie niezwykła intensywność światła listopadowego Księżyca sprawiła, że w dawnych kulturach półkuli północnej przypisywano mu szczególne znaczenie. Tradycyjna nazwa listopadowej pełni, czyli „Beaver Moon”, wywodzi się z Ameryki Północnej, gdzie w tym czasie bobry kończyły budowę swoich tam przed nadejściem zimy. Dla rdzennych ludów był to okres przygotowań do chłodnych miesięcy, a dla traperów początek sezonu łowieckiego na cenne futra. Nazwa ta przetrwała do dziś jako element dawnego kalendarza przyrody, w którym każdy etap roku miał swoje znaczenie. Współcześnie listopadowa pełnia to dla astronomów doskonała okazja do obserwacji zjawisk związanych z ruchem Księżyca i jego oddziaływaniem na Ziemię – od zmian pływów po różnice w natężeniu odbijanego światła. Kiedy i jak najlepiej obserwować listopadowy superksiężyc? Choć pełnia Księżyca Bobra przypadnie dokładnie 5 listopada o godzinie 14:20 czasu polskiego, jej niezwykły blask będzie można podziwiać także poprzedniej i ko…

IMG8709-911521c.jpeg
width: 5662
height: 4188

Superpełnie 2025: kiedy i jak obserwować rzadką serię trzech pełni z rzędu
type: item
date: 2025-10-05T13:15:25.000Z
creator: Andrew Fazekas /National Geographic News
subject: Kosmos
subject: kosmos
subject: księżyc
subject: noc
subject: pełnia
description: Superpełnie 2025 wystąpią trzy razy z rzędu: 6 października, 5 listopada i 4 grudnia. Sprawdź, czym różnią się od zwykłych pełni i jak je najlepiej obserwować.
encoded: Spis treści: Co sprawia, że pełnia jest „super”? Dlaczego w 2025 roku zobaczymy trzy superpełnie z rzędu Skąd biorą się nazwy pełni Co zobaczymy na nocnym niebie Jak obserwować i fotografować superpełnie Tej jesieni każda pełnia będzie superpełnią. Oto jak często się to zdarza — i dlaczego. Spójrz w niebo tej jesieni, a zauważysz coś nietypowego. Każda pełnia Księżyca wyda się większa i jaśniejsza niż zwykle. Dzieje się tak, bo ostatnie trzy miesiące 2025 roku przyniosą rzadką serię superpełni występujących jedna po drugiej — gdy pełnia zbiega się z punktem orbity Księżyca najbliższym Ziemi. 6 października, 5 listopada i 4 grudnia na niebie pojawią się kolejno: październikowy księżyc żniw, listopadowy księżyc bobrów i grudniowy zimny księżyc. Wszystkie w wersji „super”. Oto, co warto wiedzieć. Co sprawia, że pełnia jest „super”? Księżyc nie krąży wokół Ziemi po idealnym kole, lecz po wydłużonej, „jajowatej” orbicie. W każdym miesiącu są więc momenty, gdy jest nieco bliżej (perygeum) oraz dalej (apogeum). W perygeum odległość Księżyca może wynosić około 356 000 km, a w apogeum przekraczać może 406 000 km. Gdy pełnia zbiega się z perygeum, mamy superpełnię — tarcza wydaje się wtedy trochę większa i świeci jaśniej niż zwykle. W porównaniu z najdalszą pełnią superpełnia może wyglądać nawet na o 14% większą i o 30% jaśniejszą. Względem przeciętnej pełni różnice to zwykle ok. 7% i 15%. Dla nieuzbrojonego oka zmiana bywa subtelna. Zestawienia zdjęć obok siebie pokazują ją jednak bardzo wyraźnie. Dlaczego w 2025 roku zobaczymy trzy superpełnie z rzędu Superpełnie same w sobie nie są rzadkością — zwykle zdarzają się kilka razy w roku. Nietypowe jest to, że w 2025 r. trzy kolejne pełnie niemal idealnie pokryją się z perygeum. Dzieje się tak, bo „kalendarz” perygeum powoli przesuwa się względem faz Księżyca, zamykając pełny cykl mniej więcej co 14 miesięcy księżycowych. Czasem oznacza to, że tylko jedna pełnia jest dostatecznie blisko, by uznać ją za „super”. Innym razem — jak…

GettyImages-2228480913-05f6500.jpg
width: 2237
height: 1491

Załogowa misja księżycowa Artemis 2 coraz bliżej startu. Nowi lunonauci są gotowi na każdy scenariusz
type: item
date: 2025-09-26T14:11:15.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: księżyc
subject: loty w kosmos
subject: nasa
description: Niemal trzy lata po pierwszym starcie nowej rakiety księżycowej SLS, która wyniosła w kierunku Srebrnego Globu pusty załogowy statek Orion, czyli misji Artemis 1, na horyzoncie majaczy Artemis 2. Czworo amerykańskich astronautów za pięć miesięcy okrąży Księżyc wybierając się dalej, niż jakikolwiek inny człowiek. Jak wyglądają przygotowania do startu?
encoded: Dokładnie 5 lutego 2026 roku z Kennedy Space Center na Florydzie rakieta Space Launch System (SLS) wyniesie na orbitę ziemską amerykańsko-europejski statek załogowy Orion. Czworo astronautów misji nadało mu imię „Integrity”, co w tym wypadku należy tłumaczyć jako uczciwość/nieskazitelność. Zdaniem samych astronautów misji Artemis 2 Orion jest symbolem niezawodności i wytrzymałości konstrukcji oraz wartości moralnych, które NASA łączy z misją. Dalej niż Apollo 13 Faktycznie należy mieć nadzieję, że dowódca Reid Wiseman, pilot Victor Glover, specjaliści misji Christina Koch oraz Jeremy Hensen, będą mogli w pełni polegać na swoim statku. Tym bardziej, że poleci on nawet dalej niż misja Apollo 13, która ze względu na eksplozję zbiornika tlenu statku nie mogła wykonać lądowania – była zmuszona okrążyć Księżyc i wrócić do domu. Aby tego dokonać, astronauci musieli oddalić się od Ziemi na 400 171 km. Ten rekord nie został pobity do dziś. Może tego dokonać dopiero Artemis 2, które ma oddalić się od Ziemi na 414 tysięcy km. Oczywiście, jeśli wszystko pójdzie dobrze. Ceremonia nadania imienia statkowi z serii Orion miała miejsce 24 września w Centrum Kosmicznym Johnsona. Był to też dobry moment, by po kilku latach od ogłoszenia składu załogi, spotkać się z astronautami Artemis 2. Dowódca Artemis 2 Reid Wiseman powiedział dziennikarzom: – Chcemy polecieć na Księżyc – to nasz cel – ale to jest misja testowa i jesteśmy gotowi na każdy scenariusz, gdy znajdziemy się ponad 400 000 kilometrów od Ziemi. Wiemy, że będzie to niesamowite przeżycie. Gotowi na wszystko Odnosząc się do pytania, czy misja po wielu przesunięciach faktycznie wystartuje w lutym przyszłego roku, powiedział: – Wystartujemy, gdy pojazd będzie gotowy, gdy zespół będzie gotowy. Wykonamy tę misję najlepiej, jak potrafimy. Przypomnijmy, że misja potrwa 10 dni – załoga okrąży Księżyc i wróci na Ziemię. Ma to być jedynie wstęp do kolejnego etapu – Artemis 3, pierwszego lądowania astronautów na Księżycu w ramach nowego…

nasa-artemis-ii-115e861.jpg
width: 2048
height: 1363

Naukowcom udało się uzyskać wodę i tlen z księżycowego regolitu. Użyli tylko światła słonecznego
type: item
date: 2025-07-18T11:30:57.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: chemia
subject: księżyc
subject: loty w kosmos
subject: tlen
subject: woda
description: Zespół naukowców z Chin odkrył metodę pozwalającą wydobyć z księżycowych skał i pyłu niezbędną do życia wodę oraz tlen. W dodatku pokazali, jak dokonać tego w tylko jednym kroku. Czy ta sama metoda zadziała poza laboratorium oraz czy będzie opłacalna dla przyszłych lunonautów?
encoded: Spis treści: 23 tys. dolarów za litr wody Jak zrobić księżycowy metan? Próbki księżycowe pobrane przez Chang’e 5 Możliwość szybkiego i taniego pozyskiwania wody oraz tlenu jest jedną z głównych zagwozdek programu Artemis. Ze względu na odległość od Ziemi oraz koszty wynoszenia ładunków, baza księżycowa musi być możliwie niezależna od dostaw z naszej planety. A najbardziej kluczowe są tlen oraz woda. Właśnie dlatego odkrycie chińskich badaczy może być absolutnie przełomowe dla obecności człowieka na Księżycu. 23 tys. dolarów za litr wody – Największym zaskoczeniem dla nas był namacalny sukces tego zintegrowanego podejścia. Jednoetapowa integracja ekstrakcji wody księżycowej i fototermicznej katalizy dwutlenku węgla może zwiększyć efektywność wykorzystania energii oraz zmniejszyć koszty i złożoność rozwoju infrastruktury – napisał w oświadczeniu członek zespołu Lu Wang, chemik z Chińskiego Uniwersytetu w Hongkongu. Analizy wykazały, że transport jednego litra wody z Ziemi na Księżyc kosztowałby około 23 tys. dolarów, a każdy lunonauta potrzebowałby dziennie przynajmniej 4 litrów wody. Na całe szczęście zarówno badania prowadzone na powierzchni Księżyca, jak i te z orbity wykazały, że na Księżycu jest dużo wody, chociaż nie jest to od razu widoczne. Woda, która trafiła na Księżyc w wyniku uderzeń komet, planetoid i mikrometeorytów, a nawet wiatru słonecznego, kryje się w stale zacienionych kraterach na biegunach księżycowych, uwięziona w minerałach takich jak ilmenit. Samo wydobycie wody pitnej jest stosunkowo łatwe i istnieje wiele technologii opisujących, jak można to zrobić. Jedną z opisywanych wcześniej metod jest również ogrzewanie księżycowego regolitu poprzez skupienie na nim promieni słonecznych. Jednak chiński zespół był w stanie pójść o krok dalej. Jak zrobić księżycowy metan? – Chińska metoda zakłada wykorzystanie gleby księżycowej jako katalizatora do rozkładu cząsteczek dwutlenku węgla i połączenia ich z wydobywaną wodą w celu wytworzenia metanu – powiedzi…

tlen-woda-ksiezyc-f2067b9.jpg
width: 1000
height: 563

Asteroida 2024 YR4 może uderzyć w Księżyc. Groźne skutki odczujemy także na Ziemi
type: item
date: 2025-06-27T11:59:48.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kosmos
subject: asteroida
subject: księżyc
subject: ziemia
description: Na początku tego roku zmierzająca w stronę Ziemi asteroida wzbudziła wielkie emocje – istniała szansa, że w nas uderzy. Choć to już nieaktualne, okazało się że może uderzyć w Księżyc. Teraz powstała symulacja takiego zderzenia. Wyrzucona w przestrzeń kosmiczną księżycowa materia może wywołać groźne zjawiska na Ziemi.
encoded: Spis treści Nowe badanie skutków zderzenia asteroidy z Księżycem Co się stanie na Ziemi jeśli 2024 YR4 uderzy w Księżyc? Asteroida 2024 YR4, mająca ok. 60 metrów średnicy, na krótko wzbudziła obawy, że 22 grudnia 2032 roku uderzy w Ziemię. Początkowo ryzyko takiego zdarzenia oceniano na rekordowe 3,1%, jednak dalsze obserwacje na szczęście wykluczyły możliwość kolizji z naszą planetą. Niepokojąco wzrosło natomiast prawdopodobieństwo uderzenia asteroidy w Księżyc – według danych z teleskopu Jamesa Webba wynosi ono obecnie 4,3%. Takie uderzenie nie byłoby tylko spektakularnym wydarzeniem astronomicznym – wciąż miałoby swoje wymierne skutki na Ziemi. I właśnie je oszacowano w nowym badaniu. Nowe badanie skutków zderzenia asteroidy z Księżycem Jeszcze nie zrecenzowane badanie opublikowano w serwisie naukowych preprintów „arXiv”. Jako pierwsze analizuje ono możliwe dla Ziemi skutki zderzenia 2024 YR4 z Księżycem. Jak tłumaczy główny autor pracy, Paul Wiegert z Uniwersytetu Zachodniego Ontario w Kanadzie, byłby to największy impakt w Księżyc od około 5000 lat. Wybuch energii porównywalny byłby z eksplozją dużej bomby atomowej. Symulacje sugerują, że w wyniku zderzenia w przestrzeń kosmiczną mogłoby zostać wyrzucone nawet 100 milionów kilogramów księżycowego materiału. Co się stanie na Ziemi jeśli 2024 YR4 uderzy w Księżyc? Jeśli asteroida trafiłaby w stronę Księżyca zwróconą ku Ziemi (prawdopodobieństwo wynosi ok. 50%), nawet 10% tej masy mogłoby zostać przyciągnięte przez ziemską grawitację. Choć nasza atmosfera ochroniłaby powierzchnię przed drobnym pyłem, milimetrowe i centymetrowe odłamki mogłyby poważnie zagrozić satelitom. Paul Wiegert mówi: „kamień o średnicy centymetra lecący z prędkością dziesiątek tysięcy metrów na sekundę jest jak pocisk". W ciągu kilku dni po uderzeniu liczba meteorów zagrażających satelitom mogłaby być nawet tysiąc razy większa niż normalnie. Z perspektywy mieszkańców Ziemi oznaczałoby to także widowiskowy deszcz meteorów. Szansa na bezpośred…

AdobeStock1366534518-1e557c6.jpeg
width: 9216
height: 9216

Planetoida 2024 YR4 nie daje o sobie zapomnieć. Szanse, że uderzy znów się zwiększyły
type: item
date: 2025-06-12T09:02:40.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kosmos
subject: asteroida
subject: katastrofy
subject: kosmos
subject: księżyc
subject: planetoidy
subject: teleskop
subject: układ słoneczny
subject: ziemia
description: Krążąca w naszym sąsiedztwie planetoida znów przyciąga uwagę naukowców. Najnowsze dane z Teleskopu Jamesa Webba wskazują, że szansa na jej zderzenie z Księżycem znowu wzrosła. Wynosi teraz 4,3%.
encoded: Spis treści 2024 YR4 miała zderzyć się z Ziemią Ziemia jest bezpieczna, ale Księżyc nie Czym są planetoidy? Planetoida 2024 YR4, odkryta stosunkowo niedawno, wzbudziła zainteresowanie naukowców ze względu na początkowo wysokie ryzyko zderzenia z Ziemią w grudniu 2032 roku. Według wstępnych obliczeń szansa kolizji wynosiła 3,1%, co jest niepokojące w kontekście jej rozmiaru. Ma od 53 do 67 metrów średnicy – to porównywalne z asteroidą, która spowodowała eksplozję w Tungusce na Syberii w 1908 roku. Taki obiekt mógłby zniszczyć całe miasto. 2024 YR4 miała zderzyć się z Ziemią Na szczęście dalsze obserwacje za pomocą Teleskopu Jamesa Webba pozwoliły wykluczyć zagrożenie dla Ziemi, redukując prawdopodobieństwo zderzenia niemal do zera. To nie było jednak „ostatnie słowo” 2024 YR4. W kwietniu okazało się że wprawdzie nie uderzy w Ziemię, ale może uderzyć w Księżyc. Jeden ze współautorów raportu z kwietniowych obserwacji za pomocą JWST, Andrew Rivkin, mówił wtedy że prawdopodobieństwo uderzenia 2024 YR4 w Księżyc wynosi 2%. Wkrótce okazało się, że nie 2, ale jednak 3,8%. Ziemia jest bezpieczna, ale Księżyc nie To jednak wciąż nie koniec tej historii. Obserwacje przez teleskop JWST wciąż trwają, a szanse na zderzenie planetoidy z Księżycem znów się zwiększyły. Najnowsze dane z maja podniosły tę wartość do 4,3%. Choć to nadal niewielkie ryzyko, jest ono wystarczająco duże, by wzbudzać zainteresowanie środowiska naukowego. Ewentualne zderzenie nie zagrozi orbicie Księżyca ani jego integralności, ale umożliwi obserwację powstawania dużego krateru w czasie rzeczywistym, co stanowiłoby unikatową okazję badawczą. Planetoida porusza się w taki sposób, że zbliża się do Ziemi co cztery lata, co daje naukowcom kolejną szansę na dokładniejsze obserwacje w grudniu 2028 roku. Wówczas możliwe będzie precyzyjniejsze określenie jej trajektorii i ocena ryzyka kolizji z Księżycem. Na razie obiekt oddalił się na tyle, że nie można prowadzić dalszych obserwacji. Pozostaje nam niepewność i czte…

GettyImages-1489195900-1384a8b.jpg
width: 6000
height: 3375

W księżycowych kraterach znajduje się platyna o wartości biliona dolarów. Czy uda się ją wydobyć?
type: item
date: 2025-06-04T06:04:28.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: górnictwo
subject: księżyc
subject: metal
subject: prawo
description: Wydobycie złóż cennych metali z księżycowych kraterów wydaje się zdecydowanie prostsze i bardziej praktyczne niż pozyskiwanie ich z krążących w Układzie Słonecznym planetoid. Jednak legalność takich działań na Księżycu pozostaje niejasna.
encoded: Spis treści: Złotonośne planetoidy Czas, odległość i pieniądze Traktat o przestrzeni kosmicznej Zdaniem Jayantha Chennamangalama, naukowca z Vancouver w Kanadzie, kratery na Księżycu mogą zawierać platynę i inne metale szlachetne o wartości ponad biliona dolarów. Złoża te pochodzą z planetoid, które rozbiły się na powierzchni Srebrnego Globu. – Współcześnie astronomia służy zaspokojeniu naszej ciekawości Wszechświata. Ma bardzo niewiele praktycznych zastosowań i jest w większości finansowana z pieniędzy podatników, co oznacza, że fundusze na badania są uzależnione od polityki rządowej. Jeśli jednak uda się nam spieniężyć zasoby kosmiczne – znajdujące się czy to na Księżycu, czy też na planetoidach – prywatne przedsiębiorstwa chętniej zainwestują w eksplorację Układu Słonecznego – przekonuje badacz. Złotonośne planetoidy Prowadzony przez niego zespół stworzył model kraterów księżycowych, które prawdopodobnie powstały w wyniku uderzenia metalicznych planetoid, liczby samych planetoid o wysokim stężeniu metali z grupy platynowców, oraz liczby planetoid, które uderzyły w Księżyc z prędkością wystarczająco małą, aby pozostawić po sobie znaczące pozostałości. Model ten wykazał, że spośród około 1,3 miliona kraterów na Księżycu o średnicy większej niż kilometr, prawie 6500 zostało utworzonych przez planetoidy zawierające komercyjne ilości platyny. – Na Księżycu jest znacznie więcej kraterów zawierających pozostałości po bogatych w platynowce planetoidach, niż tego typu planetoid znajdujących się w stosunkowo niedużej, jak na skalę Układu Słonecznego, odległości od Ziemi – twierdzi Chennamangalam. Według jego przybliżonych szacunków, z kraterów księżycowych można wydobyć platynę i inne metale o wartości 1 biliona dolarów. Czas, odległość i pieniądze Możliwość wydobywania cennych kruszców z księżycowych kraterów ma wiele plusów. Po pierwsze, Księżyc jest relatywnie blisko. Średnia odległość pomiędzy Ziemią a Księżycem wynosi około 384 400 kilometrów. Ale w związku z tym, że …

ksiezyc-platyna-736dc18.jpg
width: 1000
height: 562

Jedna połowa Księżyca jest gorętsza niż druga. Co wywołuje tę różnicę?
type: item
date: 2025-05-21T10:55:34.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: geologia
subject: księżyc
description: Badanie przyciągania grawitacyjnego Ziemi i Księżyca ujawniło, że wnętrze naszego naturalnego satelity jest cieplejsze po jego bliższej stronie, tej zwróconej w stronę naszej planety. Co więcej, tego typu anomalie w polu grawitacyjnym Księżyca sugerują, że jego wnętrze musi być asymetryczne.
encoded: Spis treści: Asymetria Księżyca Odkształcenia satelity Czy winny jest księżycowy wulkanizm? Ziemia przyciąga Księżyc z siłą około 1,98×10²⁰ niutonów (N). Ta sama siła działa też w drugą stronę – Księżyc przyciąga Ziemię z dokładnie taką samą siłą, wszystko zgodnie z III zasadą dynamiki Newtona. Nowe badania tegoż przyciągania grawitacyjnego ujawniły, że wnętrze naszego satelity jest cieplejsze po jego bliższej stronie, tej zwróconej w stronę naszej planety. Co więcej, zdaniem uczonych z Laboratorium Napędu Odrzutowego Centrum NASA w Kalifornii (JPL) różnice w temperaturze sugerują, że wnętrze Księżyca jest nierówne. Asymetria Księżyca – Odkąd zaczęliśmy obserwować Księżyc, wiedzieliśmy, że jego bliższa strona wygląda inaczej niż dalsza. Ale nie byliśmy pewni, czy ta różnica odzwierciedla coś całkiem dosłownie głębszego – coś pod powierzchnią Księżyca – wyjaśnia Ryan Park z JPL. On i jego współpracownicy wykorzystali dane pozyskane dzięki sondzie kosmicznej NASA GRAIL, aby udowodnić, że wewnętrzna struktura naszego naturalnego satelity nie jest symetryczna. Misja NASA GRAIL miała miejsce w pierwszych latach poprzedniej dekady. Dwa statki kosmiczne przez dwa lata krążyły wokół Księżyca, zbierając dane na temat wpływu jego grawitacji na ich ruch. Ponieważ pole grawitacyjne Księżyca odzwierciedla jego cechy fizyczne, pozwoliło to naukowcom dookreślić rozmiary Księżyca i sposób, w jaki jest on odkształcany przez przyciąganie pływowe Ziemi. Jednak dalsze badania pokazały, że charakterystyka tego pola grawitacyjnego nie mogły być wyjaśniona tylko przez zewnętrzny wygląd Księżyca. Związani z misją naukowcy musieli rozważyć, czy wnętrze Srebrnego Globu może być nierówne. Odkształcenia satelity – Wcześniejsze badania przewidywały, że bliższa strona Księżyca odkształci się bardziej niż jego dalsza strona w odpowiedzi na przyciąganie Ziemi. Nowa praca potwierdza to i daje nam zupełnie nowe spojrzenie na wnętrze satelity – mówi Jeffrey Andrews-Hanna z University of Arizona. Park…

ksiezyc-polowa-179de97.jpg
width: 1000
height: 667

Czy cokolwiek przemawia za kolonizacją kosmosu? Badacze wskazują na 2 kwestie
type: item
date: 2025-05-19T05:59:12.000Z
subject: Kosmos
subject: księżyc
subject: loty w kosmos
subject: mars
subject: misja na marsa
subject: ziemia
description: Większość argumentów na rzecz kolonizacji kosmosu jest chybiona. Istnieją tylko dwa powody, dla których warto to robić – piszą Kelly i Zach Weinersmithowie w książce „Miasto na Marsie”.
encoded: Spis treści: Argument 1. Katedra przetrwania Argument 2. Argument jacuzzi Łyżka dziegciu w beczce kosmicznego miodu Niestworzone wyobrażenia o kolonizacji kosmosu często usprawiedliwiają cały projekt, zwykle obiecując niezmierzone bogactwa, udoskonalenie ludzkości lub ucieczkę od ziemskich okropności. Uważamy, że większość argumentów na rzecz kolonizacji kosmosu jest chybiona. Naszym zdaniem istnieją jednak co najmniej dwa argumenty o tyle wartościowe, że przynajmniej nie opierają się na mało wiarygodnych wyliczeniach ekonomicznych lub fałszywych rozpoznaniach socjologicznych. Łączy je pewien problem, ale jest to hipotetyczny problem dotyczący przyszłości. Argument 1. Katedra przetrwania Niewielu filozofów gotowych jest porzucić ideę siatki bezpieczeństwa dla ludzkości. Na ich obronę można rzec, że ich książki mają jedne z lepszych tytułów, na przykład „Every Cradle Is a Grave” (Każda kołyska jest grobem) czy „Najlepiej – nie urodzić się”. Istnienie jako źródło krzywdy. Większość z nas wolałaby jednak, żeby cała ta ludzka egzystencja jakoś trwała. Gdy przyjrzeć się gatunkom o najdłuższej historii, okaże się, że mają kilka cech wspólnych: duże populacje, zróżnicowanie genetyczne i rozpowszechnienie na znacznych obszarach Ziemi. Kolonia na Marsie zamieszkana przez odpowiednio dużą liczbę ludzi i wyposażona w struktury umożliwiające jej przetrwanie mimo katastrofy na Ziemi wydaje się odpowiadać tej charakterystyce. Nie ocali nas przed zmianami klimatycznymi czy innymi prawdopodobnymi scenariuszami rychłego samounicestwienia, ale długofalowo może być warta świeczki. Podobnie jak w przypadku budowania katedr robotnicy kładący kamień węgielny raczej nie dożyją osadzania iglicy, mogą jednak ochoczo rozpocząć budowę. Choć trudniej określić, czego konkretnie wymaga to od nas w tym momencie, jeśli zgodzimy się, że należy zbudować tę katedrę dla wnuków naszych wnuków, postawienie pierwszego kroku we właściwym kierunku wydaje się przejawem mądrości. Argument 2. Argument jacuzzi…

eksploracja-kosmosu-afba5e6.jpg
width: 1000
height: 563

Księżyc potrzebuje własnej strefy czasowej, internetu i własnego GPS-a. Prace już trwają
type: item
date: 2025-05-06T06:47:00.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: Technologia
subject: czas
subject: fizyka
subject: gps
subject: internet
subject: księżyc
description: Jeśli chcemy eksplorować Księżyc i założyć na nim kolonię, musimy ustanowić nową, księżycową strefę czasową. Taką, która będzie akceptowalna dla wszystkich państw planujących eksplorację Księżyca i posłuży za podbudowę do ustanowienia księżycowej nawigacji satelitarnej. NASA już nad tym pracuje.
encoded: W tym artykule: Jak się określa czas na Ziemi? Jak zmienia się czas w kosmosie Na Księżycu czas płynie szybciej Powstanie księżycowa strefa czasowa Dzień na Księżycu trwa prawie miesiąc W 2022 roku, wraz ze startem misji Artemis 1, rozpoczął się długo zapowiadany powrót ludzkości na Księżyc. Program Artemis ma doprowadzić do stałej obecności ludzi na orbicie Księżyca i na jego powierzchni. Wokół naszego naturalnego satelity ma krążyć stacja orbitalna, analogiczna do Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Natomiast na powierzchni Księżyca, w pobliżu południowego bieguna, ma powstać baza załogowa. Docelowo ludzie i roboty mają pracować wspólnie nad rozwojem technologii niezbędnych do eksploracji dalszych obszarów Układu Słonecznego. Projekty związane z programem Artemis są już bardzo zaawansowane i wygląda na to, że technologicznie ludzkość poradzi sobie z projektem. Ale jeśli chcemy mieć bazę na Księżycu, a także system nawigacji satelitarnej dla ludzi i łazików, potrzebujemy czasu. Czasu księżycowego. Jak się określa czas na Ziemi? Dlaczego nie możemy używać na Księżycu uniwersalnego czasu ziemskiego? – Standardem czasu powszechnie stosowanym na Ziemi jest czas uniwersalny koordynowany (ang. Universal Coordinated Time, UTC). Uwzględnia on nieregularność ruchu obrotowego Ziemi i jest koordynowany względem czasu słonecznego (czas słoneczny wynika bezpośrednio z pozycji Słońca na niebie). W praktyce czas UTC jest ustalany na podstawie międzynarodowego czasu atomowego (fr. Temps Atomique International, TAI). Ten z kolei jest wyznaczany poprzez uśrednienie czasu mierzonego przez wiele bardzo dokładnych zegarów atomowych – tłumaczy mgr inż. Justyna Śliwińska z Zakładu Geodezji Planetarnej Centrum Badań Kosmicznych PAN. Uczona dodaje, że nieregularności prędkości ruchu obrotowego Ziemi są w UTC uwzględnianie poprzez dodawanie co pewien czas tzw. sekundy przestępnej. Jest to konieczne, aby różnica między czasem wyznaczonym na podstawie wskazań zegarów atomowych a czasem słonecz…

ksiezyc-czas-3ef3fd7.jpg
width: 1041
height: 694

Próbki z ciemnej strony Księżyca potwierdzają teorię, że powstał podczas zderzenia protoplanety z Ziemią
type: item
date: 2025-04-10T12:38:23.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: badania naukowe
subject: chiny
subject: księżyc
subject: loty w kosmos
description: Chińska misja księżycowa Chang’e 6 dostarczyła na Ziemię pierwsze próbki gruntu z niewidocznej strony Księżyca. Ich analiza rzuca nowe światło na geologiczną przeszłość naszego jedynego satelity. Sugeruje, że powstał w wyniku wielkiego kosmicznego zderzenia 4,5 miliarda lat temu.
encoded: Spis treści Z Ziemi widać tylko jedną stronę Księżyca. Dlaczego? Co odkryła chińska misja Chang’e 6? Obie strony Księżyca mocno się od siebie różnią Bezzałogowa chińska misja Chang'e 6 dostarczyła na Ziemię pierwsze w historii próbki gruntu z niewidocznej z Ziemi strony Księżyca. A konkretnie z tzw. basenu Biegun Południowy–Aitken. To jedno z najstarszych i największych miejsc uderzeniowych w Układzie Słonecznym. Jest tak wielkie że trudno nawet nazwać je kraterem – ma średnicę 2500 km. Analiza tych próbek dostarczyła ważnych informacji o składzie geologicznym Księżyca, które mogą pomóc w rozwikłaniu zagadki jego powstania. Jej wyniki opublikowano właśnie w czasopiśmie naukowym „Nature”. Z Ziemi widać tylko jedną stronę Księżyca. Dlaczego? Z Ziemi widzimy tylko jedną stronę Księżyca, ponieważ jest on w tzw. rotacji synchronicznej z naszą planetą. Oznacza to, że obraca się wokół własnej osi dokładnie w takim samym czasie, w jakim okrąża Ziemię – czyli około 27,3 dnia. W efekcie tej synchronizacji zawsze ta sama półkula Księżyca jest skierowana w stronę Ziemi. To wynik oddziaływań grawitacyjnych między obydwoma globami. Przez miliony lat siły pływowe Ziemi spowalniały rotację Księżyca, aż doszło do stanu w którym jego obrót został zsynchronizowany z ruchem orbitalnym. Taki stan nazywa się uwięzieniem pływowym. Warto dodać, że choć widzimy tylko jedną stronę Księżyca, dzięki zjawisku zwanemu libracją (czyli lekkiemu „chybotaniu się” podczas obiegu), w ciągu miesiąca możemy zobaczyć około 59% jego powierzchni – nieco więcej niż połowę. Co odkryła chińska misja Chang’e 6? Bezzałogowy lądownik Chang’e 6 dotarł na niewidoczną stronę Księżyca w czerwcu 2024. Pobrał prawie 2 kilogramy próbek księżycowego gruntu. Zespół naukowców z Chin badający próbki odkrył, że zawierają znacznie mniej wody niż te z jego widocznej półkuli – zaledwie 1-1,5 mikrograma na gram próbki. Dla porównania, próbki przywiezione z widocznej strony Księżyca przez amerykańskie i radzieckie (później rosyj…

nearfar-58943a5.jpg
width: 1536
height: 864

Pełnia Różowego Księżyca już blisko. Kiedy i gdzie oglądać niebiański spektakl, który fascynuje od wieków?
type: item
date: 2025-04-10T06:41:38.000Z
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: księżyc
subject: obserwacje
subject: pełnia
description: Już wkrótce niebo nad naszymi głowami rozświetli Różowy Księżyc – jedno z najbardziej symbolicznych zjawisk astronomicznych wiosny. Skąd wzięła się jego poetycka nazwa? Kiedy i gdzie obserwować Różową Pełnię Księżyca w Polsce?
encoded: Spis treści: Pełnia Różowego Księżyca – pochodzenie nazwy Kiedy i gdzie najlepiej oglądać Różową Pełnię Księżyca w Polsce? Inne pełnie Księżyca w 2025 roku Inne ciekawe wydarzenia astronomiczne wiosny 2025 Kwietniowa pełnia Księżyca, znana również jako Różowa Pełnia czy Pełnia Różowego Księżyca, to jedno z najbardziej symbolicznych zjawisk na wiosennym niebie. Choć nazwa sugeruje zmianę zabarwienia naszego naturalnego satelity, w rzeczywistości Księżyc nie zmienia koloru. Skąd więc wzięła się ta nazwa? Kiedy możemy podziwiać lunarny spektakl w Polsce i jakie inne pełnie czekają nas w tym roku? Pełnia Różowego Księżyca – pochodzenie nazwy Termin Różowa Pełnia pochodzi od charakterystycznych kwiatów – floksów (Phlox subulata), które kwitną na intensywnie różowy kolor na przełomie marca i kwietnia w Ameryce Północnej. To właśnie od tych kwiatów (które bywają określane także jako „mech różowy”), a nie od barwy samego Księżyca, pochodzi romantyczna nazwa. Kwietniowa pełnia jest nazywana również Pełnią Paschalną. Jest to bowiem pierwsza pełnia Księżyca po równonocy wiosennej, która wyznacza datę Wielkanocy w kalendarzu chrześcijańskim. Kiedy i gdzie najlepiej oglądać Różową Pełnię Księżyca w Polsce? W 2025 roku Różowy Księżyc pojawi się na niebie w nocy z 12 na 13 kwietnia i osiągnie apogeum o godz. 2:23 nad ranem. Jak w pełni cieszyć się tym zjawiskiem? Wybierz odpowiednie miejsce: unikaj obszarów zanieczyszczonych światłem Idealne są otwarte przestrzenie z dobrą widocznością horyzontu. Sprawdź prognozę pogody: bezchmurne niebo zapewni najlepsze warunki do obserwacji. Przygotuj sprzęt fotograficzny: jeśli planujesz fotografować Księżyc, użyj statywu i obiektywu o dużym zoomie, aby uchwycić szczegóły powierzchni. Inne pełnie Księżyca w 2025 roku Oprócz kwietniowej Różowej Pełni, w 2025 roku czeka nas jeszcze kilka innych pełni Księżyca. Każda z własną unikatową nazwą i historią. Pełnia Kwiatowego Księżyca (Flower Moon): przypada w maju i nawiązuje do obfitości kwitnących …

rozowa-pelnia-eb5c3cb.jpg
width: 1024
height: 683

Zacienione kratery na biegunach Księżyca mogą być siedliskiem mikrobów. Jak tam przetrwały?
type: item
date: 2025-04-02T13:45:56.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: bakterie
subject: biologia
subject: księżyc
subject: mikroby
description: Zespół naukowców ze Stanów Zjednoczonych i Kanady zbadał prawdopodobieństwo przetrwania i rozwoju drobnoustrojów w obszarach Księżyca zwanych PSR, czyli takich, które nigdy nie są oświetlane bezpośrednio przez Słońce. Tylko skąd na Księżycu miałyby się wziąć mikroby? Zdaniem badaczy, sami je tam dostarczyliśmy.
encoded: Spis treści: Układanka życia Miliardy lat cienia Ziemskie życie pozaziemskie Mikrobiologiczny zrzut Dr John Moores jest profesorem nadzwyczajnym w Centrum Badań Nauk o Ziemi i Kosmosie na Uniwersytecie York. To główny autor badania rozważającego, czy w wiecznie zacienionych kraterach usytuowanych na biegunach Księżyca może istnieć mikro-życie. – W 2019 roku brałem udział w badaniu dotyczącym potencjału Księżyca do zachowania skażenia mikrobiologicznego na statkach kosmicznych, prowadzonym przez badacza z Uniwersytetu Florydy, dr Andrew Schuergera – powiedział w rozmowie z The Universe Today dr Moores. Wyjaśnia, że wówczas nie brano pod uwagę PSR-ów, czyli Permanent Shadow Regions. Tym mianem określa się obszary na Księżycu, które nigdy nie są bezpośrednio oświetlane przez Słońce. Dzieje się tak dlatego, że Księżyc ma niewielkie nachylenie osi obrotu względem płaszczyzny ekliptyki. PSRy znajdują się na księżycowych biegunach. Układanka życia – Postanowiliśmy ponownie przyjrzeć się tym regionom. Zdaliśmy sobie sprawę, że mamy wszystkie elementy układanki, których potrzebowaliśmy, aby zrozumieć ich zdolność do zachowania ziemskiego zanieczyszczenia mikrobiologicznego – powiedział dr Moores. Na potrzeby badania naukowcy wykonali serię modeli pozwalających ustalić, czy zmniejszona ilość promieniowania ultrafioletowego (UV) i podwyższone temperatury w PSR mogą umożliwić przetrwanie mikroorganizmów w dwóch kraterach PSR: Shackleton i Faustini. Naukowcy wybrali właśnie te dwa kratery na podstawie wcześniejszych badań obejmujących modelowanie światła wpadającego do kraterów. Co ważne, oba kratery są również celami lądowania dla nadchodzących misji Artemis. Miliardy lat cienia Shackleton i Faustini nie zaznały światła słonecznego przez miliardy lat. Ponieważ Księżyc nie ma atmosfery i jest wystawiony na działanie próżni kosmicznej, kratery Shackleton i Faustini są jak bardzo zimne kieszenie, które według naukowców mogą przechowywać mikroby przez długi czas. – W przestrzeni ko…

krater-ksiezyc-86655bc.jpg
width: 1000
height: 561

Ziemia jest bezpieczna, ale Księżyc może nie mieć tyle szczęścia. Teleskop Webba widzi zagrożenie
type: item
date: 2025-04-01T11:29:25.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kosmos
subject: Nauka
subject: księżyc
subject: planetoidy
subject: ziemia
description: Planetoida 2024 YR4 kilka tygodni temu wzbudziła sensację – w 2032 mogła uderzyć w Ziemię. Teleskop Jamesa Webba właśnie potwierdził że tak się nie stanie. Ale wciąż jest możliwość, że uderzy w Księżyc.
encoded: Spis treści Jak odkryto 2024 YR4? Do zderzenia z Ziemią nie dojdzie Jak wyglądałoby zderzenie z Księżycem? Pod koniec lutego świat zelektryzowała informacja o zbliżającej się planetoidzie, na kursie kolizyjnym z Ziemią. Choć prawdopodobieństwo uderzenia było szacowane dość nisko, i tak było jednym z największych w historii. Zderzenie z ciałem tej wielkości oznaczałoby katastrofę odczuwalną prawdopodobnie na całym świecie. Do badania planetoidy, oznaczonej symbolem 2024 YR4, teraz zaangażowano Teleskop Jamesa Webba. Jego obserwacje przyniosły dobre wieści. Jak odkryto 2024 YR4? Planetoidy (lub asteroidy) to niewielkie skalne lub lodowe ciała niebieskie obiegające Słońce, niebędące planetami ani ich księżycami. Nasz Układ Słoneczny jest ich pełen, szczególnie w tzw. Pasie Planetoid zlokalizowanym między orbitami Marsa i Jowisza. Nasza bohaterka – 2024 YR4 – została odkryta w grudniu zeszłego roku przez NASA. Amerykańska agencja kosmiczna prowadzi tzw. Projekt ATLAS, czyli system wczesnego ostrzegania przed ewentualnym uderzeniem planetoid w Ziemię. 2024 YR4 została odkryta przez astronoma Davida Rankina, na podstawie danych z teleskopu w Rio Hurtado w Chile. Planetoida ma około 60 m. średnicy. Według obliczeń astronomów przeleci blisko Ziemi dokładnie 22 grudnia 2032 roku. Początkowo szanse jej zderzenia z Ziemią szacowano (jak na tego typu przypadki) bardzo wysoko, bo aż na 1,2 do 3,1%. Gdyby do tego doszło, a planetoida nie rozpadłaby się w atmosferze Ziemi, konsekwencje uderzenia byłyby porównywalne z tzw. katastrofą tunguską, czyli uderzeniem meteorytu z 1908 r. Do zderzenia z Ziemią nie dojdzie W tej chwili 2024 YR4 znajduje się bardzo daleko – około 43 mln kilometrów od Ziemi. To zbyt daleko, aby być pewnym wyników obserwacji z Ziemi. Aby przyjrzeć się planetoidzie bliżej, skierowano na nią oko najpotężniejszego astronomicznego urządzenia, jakim dysponujemy: kosmicznego teleskopu Jamesa Webba (JWST). Ze względu na potencjalne zagrożenie, międzynarodowy zespół as…

GettyImages-488635649-f70fd51.jpg
width: 1999
height: 1499

Która planeta ma najwięcej księżyców w Układzie Słonecznym? Ścigają się Saturn i Jowisz
type: item
date: 2025-03-12T13:01:05.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: Gwiazdy
subject: jowisz
subject: księżyc
subject: księżyce
subject: saturn
subject: układ słoneczny
description: W Układzie Słonecznym istnieją planety, które nie mają żadnego księżyca. Ziemia ma jednego naturalnego satelitę. O miano zwycięzcy w tym zakresie od zawsze rywalizują dwa obiekty astronomiczne – Saturn i Jowisz. Która planeta ma najwięcej księżyców? Poniżej odpowiadamy na to pytanie.
encoded: W tym artykule: Czym jest księżyc? Jowisz stracił prowadzenie Która planeta ma najwięcej księżyców? Saturn wysunął się na pozycję lidera Jak odkryto nowe księżyce Saturna? Co wiemy na temat nowo odkrytych księżyców? Co wnosi to odkrycie? Lista księżyców w Układzie Słonecznym podlega ciągłej aktualizacji Która planeta ma najwięcej księżyców? Pod względem liczby naturalnych satelitów, planety skaliste, takie jak Ziemia, znajdują się w ogonie stawki Układu Słonecznego. Mars ma „aż” dwa księżyce, z kolei Wenus i Merkury nie mają żadnego. Ziemia, ze swoim pojedynczym naturalnym satelitą, znajduje się w samym środku tego grona. Żadna z planet skalistych nie aspiruje jednak do miana planety z największą liczbą księżyców w Układzie Słonecznym. Pod tym względem nie mogą nawet zbliżyć się do planet gazowych. Czym jest księżyc? Nie każdy potrafi wskazać poprawną definicję księżyca, ale każdy bezbłędnie rozpozna to ciało niebieskie na nocnym niebie, o ile pozwalają na to warunki pogodowe. Naturalny satelita Ziemi towarzyszy jej od ponad 4 miliardów lat, czyli prawie od początku istnienia naszej planety. Należy jednak stanowczo podkreślić, że ziemski Księżyc nie jest jedyny w Układzie Słonecznym. Mało tego, nie jest nawet największy. Ten tytuł dzierży odkryty w 1610 roku (przez Galileusza) Ganimedes – jeden z księżyców Jowisza. Mówiąc o księżycu, na myśli trzeba mieć ciało niebieskie orbitujące wokół planety lub planetoidy. To zatem nic innego, jak naturalny satelita. Nie ma wspólnej genezy ich powstawania. Ziemski Księżyc jest „pamiątką” po zderzeniu Ziemi z innym ciałem niebieskim, którego wielkość była zbliżona do wielkości Marsa. Z kolei księżyce Marsa to po prostu planetoidy, które wpadły w pole grawitacyjne planety. Różna jest też budowa księżyców. Niektóre z nich są obiektami skalistymi, inne – lodowymi. Istnieją też księżyce mieszane. Jowisz stracił prowadzenie Długo sądzono, że planetą w Układzie Słonecznym, która ma najwięcej naturalnych satelitów jest Jowisz. Astronom…

ktora-planeta-ma-najwiecej-ksiezycow-w-ukladzie-slonecznym-saturn-czy-jowisz-fot-getty-images-9c84383.jpeg
width: 2314
height: 1295

Lądownik księżycowy Athena wylądował, ale leży przewrócony na bok. To koniec misji
type: item
date: 2025-03-08T07:20:10.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: księżyc
subject: loty w kosmos
subject: misja
subject: nasa
description: Po udanym niedzielnym lądowaniu na Księżycu Błękitnego Duszka (Blue Ghost), lądownika firmy Firefly Aerospace, wszyscy wierzyli, że również Athena – drugi lądownik Intuitive Machines wysłany na Księżyc – powtórzy ten sukces. Niestety, wszystko wskazuje na to, że lądownik ponownie nie utrzymał pionu i przewrócił się podczas ostatniej fazy lądowania.
encoded: Spis treści: Nieprawidłowa pozycja lądownika Athena Księżycowa placówka badawcza Co przewozi lądownik? Co dalej z Atheną? Athena, drugi lądownik księżycowy serii Nova-C firmy Intuitive Machines z siedzibą w Houston, wylądował 6 marca o godzinie 18:31 czasu środkowoeuropejskiego w regionie Mons Mouton na południowym biegunie Księżyca. Wszyscy zebrani w sali kontroli misji oraz ci, którzy śledzili lądowanie na kanale NASA, trzymali kciuki, by Athena poradziła sobie lepiej niż Odyseusz. Niestety, wszystko wskazuje na to, że Athena podzieliła los Odyseusza, który po zeszłorocznym lądowaniu na Księżycu przewrócił się. Tym samym nie uda się przeprowadzić eksperymentów, jakie lądownik przewiózł na Księżyc. Nieprawidłowa pozycja lądownika Athena Chociaż Athena wysyłała dane na Ziemię i generowała energię na powierzchni Księżyca, to jej orientacja w terenie nie była znana. – Nie wydaje nam się, że nasz lądownik znajduje się w prawidłowej pozycji na powierzchni Księżyca – powiedział Steve Altemus, dyrektor generalny Intuitive Machines, podczas konferencji prasowej po lądowaniu. Później potwierdzono, że Athena leży na boku. Intuitive Machines Executes Southernmost Lunar Landing and Operates Payloads. The full release is published on the IM-2 mission webpage. https://t.co/6W5wibbV71 (7MAR2025 0829 CST)#AdLunam #IM2 #Athena pic.twitter.com/xDM3Fd9rE7 — Intuitive Machines (@Int_Machines) March 7, 2025 Firma przeżywa swoiste déjà vu. W ubiegłym roku Odyseusz za szybko wykonał zejście z orbity na powierzchnię, łamiąc jedną z nóg i przewracając się częściowo na bok. To utrudniło mu komunikację z Ziemią. Chociaż specjaliści firmy potrzebują więcej danych, aby ustalić przebieg wydarzeń, najwyraźniej Athenie przydarzyło się coś podobnego. Steve Altemus dodał, że profil misji lądownika na powierzchni „będzie odbiegał od założeń, a sam lądownik ma problemy z wytwarzaniem energii i z komunikacją z Ziemią”. Księżycowa placówka badawcza Przypomnijmy, że wysoka na 4 metry Athena wystartowała…

athena-ksiezyc-80703c0.jpg
width: 970
height: 647

Prywatny lądownik Blue Ghost bezpiecznie osiadł na Księżycu! Komercyjne misje nabierają tempa
type: item
date: 2025-03-03T10:42:27.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: księżyc
subject: misja
subject: stany zjednoczone
description: W niedzielę rano czasu środkowoeuropejskiego lądownik Blue Ghost amerykańskiej firmy Firefly Aerospace miękko osiadł w obszarze Morza Kryzysów – rozległej, bazaltowej równiny powstałej w wyniku dawnych erupcji wulkanicznych na Księżycu. Lądownik ma na pokładzie 10 eksperymentów, w tym jeden mający przetestować możliwość zbudowania księżycowego systemu nawigacji.
encoded: Spis treści: Miękkie i autonomiczne lądowanie 14 dni eksperymentów Całkowite zaćmienie Słońca – Każda pojedyncza procedura zadziałała jak w zegarku, od chwili startu aż do przyziemienia – powiedział podczas transmisji internetowej z lądowania dyrektor generalny Firefly Jason Kim. Faktycznie, założona w 2014 roku przez ukraińskiego inżyniera Maxa Poliakova firma ma co świętować. Udała im się sztuka, której do tej pory nie podołała żadna firma komercyjna. Bo chociaż zeszłoroczne lądowanie Odyseusza – lądownika Intuitive Machines – uznaje się za udane, to jednak pojazd przewrócił się na bok, przez co nie zdołał wypełnić całej misji. Miękkie i autonomiczne lądowanie Akcja przyziemienia rozpoczęła się około godziny 8.30 CET, kiedy Blue Ghost odpalił silniki na księżycowej orbicie. Dzięki temu manewrowi lądownik wielkości samochodu, który krążył wokół Księżyca na wysokości około 100 kilometrów, znalazł się na kursie na powierzchnię. View oEmbed on the source website Lądownik krążył po orbicie przez jeszcze około 50 minut. Potem ponownie zaczął odpalać swoje silniki, aby zmniejszyć prędkość orbitalną i ustawić się nad docelowym miejscem lądowania – obszarem w Mare Crisium („Morze Kryzysów”), wulkanicznym basenem położonym na północny wschód od Mare Tranquillitatis („Morza Spokoju”). Za końcowe ustawienie lądownika odpowiadały małe silniki systemu kontroli trakcji. Dzięki nim lądownik osiadł na stosunkowo płaskim oraz wolnym od głazów fragmencie księżycowego gruntu. Co istotne – Blue Ghost wybrał to miejsce jako bezpieczne do lądowania autonomicznie. – Projektując lądownik czerpaliśmy inspirację z różnych źródeł, w tym z izraelskiego projektu lądownika Beresheet – powiedział Ray Allensworth, dyrektor programowy statku kosmicznego Firefly. Beresheet był prywatnym izraelskim lądownikiem, który z powodzeniem dotarł na orbitę księżycową, ale rozbił się podczas próby przyziemienia w kwietniu 2019 roku. Allensworth twierdzi, że pracownicy firmy bacznie przyjrzeli się tamtej opera…

blue-ghost-1-3b51ed4.png
width: 1699
height: 953

Ameryka wraca na Księżyc. Dziś wystartuje lądownik Athena i pierwszy dron księżycowy Grace
type: item
date: 2025-02-26T12:02:13.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: księżyc
subject: loty w kosmos
subject: nasa
description: Po ubiegłorocznym, częściowo udanym teście prywatnego lądownika księżycowego Nova-C amerykańska firma Intuitive Machines nie poddaje się. Dziś wysyła na powierzchnię Srebrnego Globu kolejny lądownik. Czy Athena, bo taką nazwę nadano urządzeniu, spełni pokładane w niej nadzieje?
encoded: Spis treści: Częściowy sukces Odyseusza Komercyjny program NASA Księżycowy dron Grace W powietrzu i pod powierzchnią Lądownik Athena został już umieszczony w luku transportowym rakiety Falcon 9. Czeka na wystrzelenie, które zaplanowane jest na godzinę 01.17 w nocy ze środy 26 lutego na czwartek 27 lutego naszego czasu. Wydarzenie będzie relacjonowane na żywo na kanale NASA oraz SpaceX. Start ten jest drugim podejściem Intuitive Machines do dopracowania lądowania na Księżycu. Konkretnie w okolicach południowego bieguna Księżyca, bo właśnie na tym obszarze skupiają się wszystkie misje programu Artemis. Poprzednia, a zarazem pierwsza misja firmy, w ramach której na Księżycu osiadł lądownik Nova-C „Odyseusz”, powiodła się częściowo. Częściowy sukces Odyseusza Odyseusz wystartował 15 lutego i wylądował 22 lutego 2024 roku w rejonie krateru Malapert A, około 300 km od bieguna południowego Księżyca. Było to pierwsze udane amerykańskie lądowanie na Księżycu od ponad 50 lat. Misja miała kilka problemów technicznych, m.in. awarię systemu nawigacyjnego, przez co lądownik musiał polegać na eksperymentalnym systemie opracowanym przez NASA. Ostatecznie udało się bezpiecznie wylądować, choć lądownik przewrócił się na bok. Pomimo tej sytuacji udało się nawiązać kontakt, przesłać dane oraz przeprowadzić część eksperymentów naukowych. Odyseusz działał przez kilka dni, aż do wyczerpania baterii. Misja zakończyła się sukcesem, dostarczając cennych danych o warunkach w rejonie bieguna południowego Księżyca i testując technologie na potrzeby przyszłych misji programu Artemis. Komercyjny program NASA Oba lądowniki są wynikiem programu NASA Commercial Lunar Payload Services (CLPS). Program zakłada zawieranie umów z prywatnymi firmami na dostarczanie instrumentów naukowych i demonstrację technologii na powierzchnię Księżyca. Dzięki inicjatywie CLPS NASA ma nadzieję przyspieszyć eksplorację i badania w ramach przygotowań do przyszłych załogowych misji na Księżyc i stałej obecności na powierz…

ladownik-athena-e305718.jpg
width: 1779
height: 1000

Polska muzyka leci właśnie na Księżyc! Skomponował ją 15-latek
type: item
date: 2025-01-15T07:38:54.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: księżyc
subject: loty w kosmos
subject: muzyka
subject: polska
description: W środę 15 stycznia z Kennedy Space Center na Florydzie wystartowała rakieta Falcon 9, na pokładzie której znajdą się aż dwa lądowniki księżycowe. Na jednym z nich znajduje się dysk z utworem skomponowanym i zagranym przez 15-letniego Tony’ego Koniaka.
encoded: Spis treści: Prywatne misje księżycowe Polska muzyka na Księżycu Echo Srebrnego Globu Dzisiaj rano, na pokładzie tej samej rakiety, wystartowały w kierunku Srebrnego Globu dwa prywatne lądowniki księżycowe. Ten start rozpoczyna rok prawdziwej księżycowej ofensywy. Prywatne misje księżycowe Falcon 9, startując z kompleksu 39B w Kennedy Space Center (KSC) NASA na Florydzie, wyniesie oba lądowniki na orbitę okołoziemską, gdzie każdy z nich wejdzie na niezależną trajektorię w kierunku Księżyca. Ghost Riders in the Sky, misja lądownika księżycowego Blue Ghost Mission 1 firmy Firefly Aerospace, jest częścią programu NASA Commercial Lunar Payload Services (CLPS). Jego celem jest dostarczenie ładunków naukowych na powierzchnię Księżyca. Drugi lądownik, Resilience, pochodzi od japońskiej firmy ispace. Jest to druga misja, w której firma ta spróbuje wylądować na Księżycu lądownikiem Hakuto-R. Misja jest wyposażona w sprzęt i oprogramowanie zmodernizowane w oparciu o doświadczenia zdobyte podczas poprzedniej, nieudanej próby z kwietnia 2023 r. Wówczas, choć statek kosmiczny z powodzeniem osiągnął orbitę księżycową, nie powiodła się próba lądowania. Problemem było to, że czujnik wysokości na lądowniku nie działał zgodnie z oczekiwaniami, co doprowadziło do zderzenia z powierzchnią Księżyca. Polska muzyka na Księżycu A choć obie misje są ciekawym i ważnym krokiem w rozwoju programu CLPS, to dla nas może nawet ważniejsze niż same lądowniki jest to, co się znajduje na jednym z nich. Konkretnie na Blue Ghost. Na jego pokładzie jest dysk z cyfrowym zapisem muzyki skomponowanej i wykonanej przez zaledwie 15-letniego Tony’ego Koniaka. Została zagrana na przypominającym UFO instrumencie perkusyjnym „handpan”. To najmłodszy instrument świata, zaprojektowany na początku XXI wieku. – Jestem bardzo podekscytowany. Nie wierzę, że to już, że właśnie się dzieje. Moja muzyka poleci na Księżyc i tam zostanie. Oczywiście nie cała, tylko jeden, najbardziej kosmiczny utwór – mówi Tony Koniak. Rozp…

Tony-Koniak-127dfb3.jpg
width: 5184
height: 2912

„Pocałuj i złap”. Naukowcy odkryli zupełnie nowy rodzaj kosmicznych kolizji
type: item
date: 2025-01-08T07:58:02.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: księżyc
subject: pluton
subject: układ słoneczny
description: Zdaniem badaczy istnieje jeszcze jeden, nieznany dotychczas rodzaj zderzeń ciał niebieskich. To mechanizm nazwany „pocałuj i złap” (ang. kiss and capture). Miliardy lat temu doprowadził do uformowania się Plutona i jego największego księżyca Charona. Według najnowszej hipotezy przez 10 godzin te dwa ciała niebieskie były ze sobą sklejone tak samo jak śnieżny bałwan.
encoded: Spis treści: Jak powstał układ podwójny w Układzie Słonecznym? Nowy typ kosmicznej kolizji Bałwan w kosmosie Jeszcze na początku tego wieku przyjmowało się, że Układ Słoneczny składa się z dziewięciu planet. W 2006 roku ostatnia z nich, Pluton, została zdegradowana. Pluton utracił status planety i od tej pory uważa się go za planetę karłowatą. Czyli coś pośredniego pomiędzy planetami a znacznie od nich mniejszymi ciałami niebieskimi. Choć Pluton nie jest już planetą, nie stał się przez to mniej ciekawy dla astronomów. Wielu z nich uważa, że w rzeczywistości należy go uznać za jeden ze składników układu podwójnego ulokowanego na rubieżach naszego systemu planetarnego. Pluton nie jest bowiem pojedynczym obiektem astronomicznym. Towarzyszy mu i to w bardzo bliskiej odległości ogromnej wielkości księżyc. Ten księżyc to Charon, a jego średnica (wynosząca 1213 km) to zaledwie połowa średnicy Plutona. Charon nie obiega Plutona tak samo jak Księżyc obiega Ziemię. I Charon, i Pluton krążą wokół wspólnego środka ciężkości, który znajduje się pomiędzy nimi. To właśnie sprawia, że uznaje się je za układ podwójny. Jak powstał układ podwójny w Układzie Słonecznym? Naukowcy od dawna zastanawiają się, w jaki sposób uformował się tak niezwykły duet. Nową hipotezę na ten temat w czasopiśmie „Nature Geoscience” przedstawił zespół naukowców pod kierunkiem Adeene Denton z University of Arizona. Hipoteza ta jest niezwykła i jako taka zyskała szeroki oddźwięk. Dr Denton ogłosiła bowiem, że Pluton i Charon powstały w wyniku zupełnie nowego, nieznanego dotychczas rodzaju kolizji kosmicznych. Wcześniej przyjmowano, że na początku istnienia Układu Słonecznego daleko poza Neptunem wydarzyło się to samo, co w obszarze planet skalistych. Tutaj w młodziutką Ziemię uderzył nieznany glob o rozmiarach Marsa. Zderzenie to doprowadziło do powstania Księżyca. Naukowcy przyjmowali że dokładnie w taki sam sposób uformowały się Pluton i Charon. Nowy typ kosmicznej kolizji Jednak Denton jest odmiennego zda…

Plutoncharon-5971965.png
width: 2000
height: 1596

Poznajcie Endurance. Nowy łazik księżycowy NASA ma przetrwać ekstremalne warunki
type: item
date: 2024-12-20T09:27:28.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: Nauka
subject: astronauci
subject: kosmos
subject: księżyc
subject: łaziki
subject: nauka
subject: roboty
description: Amerykańska agencja kosmiczna NASA pracuje nad nowoczesnym łazikiem Endurance. Ma przemierzać powierzchnię Księżyca i zmierzyć się ekstremalnymi temperaturami. Być może pojazd już za kilka lat będzie towarzyszyć amerykańskim astronautom.
encoded: Spis treści: Przekraczanie granic technologicznych Nowoczesna technologia przy produkcji Endurance Znaczenie naukowe Endurance Chociaż sztandarowa misja NASA Mars Sample Return, która zakłada dostarczenie na Ziemię próbek marsjańskiej gleby zebranych przez łazika Perseverance ma problemy, amerykańska agencja planuje już kolejną, analogiczną misję. Tyle, że nieco bliżej naszej planety. Mowa o Endurance, misji, której celem jest zebranie próbek z wielu kluczowych lokalizacji Południowego Basenu Aitken (ang. SPA) – ogromnego obszaru o średnicy ponad 2000 kilometrów, a zarazem największego basenu uderzeniowego na Księżycu. Zebrane próbki mają posłużyć do badań naukowych zarówno na miejscu, jak i w ziemskich laboratoriach. Misja ma być realizowana w jednym z dwóch wariantów: Endurance-R (Robotic) – próbki byłyby dostarczane do robota powrotnego Earth Return Vehicle (ERV). Endurance-A (Astronaut) – próbki byłyby przekazywane bezpośrednio astronautom programu Artemis w pobliżu południowego bieguna Księżyca, którzy analizowaliby je na miejscu przed wysyłką na Ziemię. Przekraczanie granic technologicznych Budowa Endurance to projekt o niespotykanym dotąd stopniu skomplikowania. Jak zauważa James Keane z Laboratorium Napędu Odrzutowego Centrum NASA (JPL), Endurance ma pokonać około 100 razy większą odległość niż obecny lider eksploracji – łazik marsjański Perseverance. Nowy łazik księżycowy poruszając się w trybie autonomicznym, może pokonywać nawet dwa kilometry w godzinę. A choć dla nas – dwunożnych – to pestka, to w przypadku łazików planetarnych mówimy o prędkości godnej Formuły 1. Dodatkowo, Endurance będzie w stanie zebrać około 200 razy więcej próbek i poruszać się nocą, co czyni tę misję wyjątkową w historii eksploracji planetarnej. Keane podkreśla, że autonomia łazika będzie kluczowa dla jego sukcesu. Endurance ma działać w ekstremalnych warunkach termicznych i oświetleniowych, poruszając się z maksymalną prędkością, która będzie dziesięciokrotnie wyższa niż w przypa…

endurance-7b2b193.jpeg
width: 1200
height: 675