National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-05-18T14:28:17.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Wielki powrót do „Matki wszystkich bibliotek”. Odnaleziono zaginiony manuskrypt
items: To tutaj powstał świat Kubusia Puchatka. Prawdziwy Stumilowy Las możesz zobaczyć na własne oczy
items: Miasto pełne niespodzianek. O tym, dlaczego każdy powinien przeczytać ten spacerownik po Warszawie
items: Zamiast świętować, wybierają kryminały. Zaskakująca wielkanocna tradycja z Norwegii
items: Jak zastosować metodę Marie Kondo na wakacjach? Te zasady zmieniają życie w podróży
items: Gdzie podróżowała Agatha Christie? Te miejsca inspirowały jej najsłynniejsze powieści
items: Drzewo z popularnej gry rośnie w Warszawie. „Geralt” oficjalnie pomnikiem przyrody
items: Film „Jedna bitwa po drugiej” powstał na podstawie powieści. Jej autor od lat się ukrywa
items: Ptaki są jeszcze bardziej niezwykłe, niż myślisz. Te ciekawostki zaskoczą nawet naukowców
items: W Stronie Śląskim powstaje biblioteka, jakiej nie ma nigdzie na świecie. Wypożyczysz tu tylko książki z autografem
items: Szlachta w Rzeczypospolitej stanowiła ewenement. Ale nie była zamkniętym klubem
items: Ten film zmienił cały kraj. Po 25 latach „Władca Pierścieni” nadal napędza turystykę
items: Możesz spać w pokoju jak z „Wichrowych Wzgórz”. Ten pobyt jest całkowicie darmowy
items: Film „Hamnet” przybliża losy rodziny Szekspira. Oto nieznane fakty z życia wielkiego pisarza
items: Obcokrajowcy ocenili polską literaturę. Ranking najlepszych książek otwiera lektura szkolna
items: Pochodził z dawnej Rzeczpospolitej. Kim był genialny popularyzator nauki i twórca serialu „Kosmos”
items: To nowy cud architektury. Najbardziej spektakularna księgarnia świata jest zawieszona nad przepaścią
items: Powieść pisana przez człowieka stanie się towarem luksusowym? AI zastępuje pisarzy
items: To on zabrał Polaków do świata surowych krain polarnych. Książki tego autora to klasyka
items: Jak narodził się „Frankenstein”: od naukowych eksperymentów po krajobraz, który zainspirował Mary Shelley
items: Czy epoka kamienia to tak naprawdę epoka drewna? Zachwycające konstrukcje sprzed wielu tysięcy lat
items: Traktujesz psa jak dziecko? Weterynarze ostrzegają: możesz mu poważnie zaszkodzić
items: Ludzka dłoń zmieniła historię. Oto dlaczego jest tak wyjątkowa
items: Jak będziemy podróżować w 2026 roku? Oto 5 trendów, które zdominują rynek
items: Bóstwa, kadzidła i uzbrojeni strażnicy. Poznajcie tajemnice chińskich świątyń

Wielki powrót do „Matki wszystkich bibliotek”. Odnaleziono zaginiony manuskrypt
type: item
date: 2026-05-18T14:15:23.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: biblioteka
subject: książki
subject: niemcy
subject: papież
subject: wojna
description: „Matka wszystkich bibliotek”, czyli słynna Bibliotheca Palatina, przez stulecia uchodziła za jeden z najcenniejszych księgozbiorów Europy. Zrabowano go w XVII wieku. Teraz powrócił do niego jeden z bezcennych manuskryptów. Watykan uznawał go za skarb, mimo że napisano w nim, że władza cesarza jest niezależna od papieża.
encoded: Historia Bibliotheca Palatina sięga 1386 roku, kiedy to wraz z założeniem Uniwersytetu w Heidelbergu zaczęły powstawać pierwsze zbiory wydziałowe. W XVI i XVII wieku zyskała ona miano najważniejszej biblioteki niemieckiego renesansu, nazywanej często „Matką wszystkich bibliotek”. Niestety, w 1622 roku, podczas wojny trzydziestoletniej Heidelberg został zdobyty. Papież Grzegorz XV wysłał swojego przedstawiciela, Leone Allacciego, aby sprowadził zbiory do Rzymu. Allacci wykazał się nadgorliwością – później chwalił się, że został wysłany po jedną bibliotekę, a przywiózł trzy. Wywózka biblioteki do Watykanyu Oprócz głównego zbioru z kościoła Świętego Ducha, przedstawiciel papieża zagarnął prywatną bibliotekę elektorów z zamku oraz książki uniwersyteckie, a nawet prywatny księgozbiór ostatniego bibliotekarza Palatiny, Jana Grutera. Transport ogromnej kolekcji do Watykanu był logistycznym wyzwaniem. Książki zapakowano w 196 skrzyń, które były transportowane mułami przez Alpy. Przez stulecia wiele woluminów Bibliotheca Palatina uległo rozproszeniu, a ich identyfikacja stanowi do dziś wyzwanie dla historyków. Ta opowieść dotyczy jednej ze zgub. Zagadka z antykwariatu W 1937 roku Biblioteka Uniwersytecka w Heidelbergu zakupiła od monachijskiego antykwariusza XV-wieczny rękopis. Wówczas nie rozpoznano jednak jego związku z legendarną Bibliotheca Palatina. W rezultacie manuskrypt został włączony do ogólnych zbiorów biblioteki, gdzie spoczywał niezauważony przez kilkadziesiąt lat. Dopiero niedawne badania dr Karin Zimmermann pozwoliły na ponowne odkrycie jego historycznej tożsamości. Spory na pergaminie Szczegółowa analiza treści kodeksu, przeprowadzona przez dr. Thorstena Huthwelkera, ujawniła jego unikalny charakter. Manuskrypt zawiera m.in. „Tractatus de iuribus regni et imperii Romanorum” („Traktat o prawach królestwa i cesarstwa rzymskiego”) autorstwa Lupolda z Bebenburga. Dzieło to, powstałe w XIV wieku, dotyczy sporów o władzę między cesarzem a papieżem. Autor argumentow…

ksiega-d6af549.jpg
width: 1688
height: 1125

To tutaj powstał świat Kubusia Puchatka. Prawdziwy Stumilowy Las możesz zobaczyć na własne oczy
type: item
date: 2026-04-26T13:17:40.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: filmy
subject: książki
subject: lasy
subject: wielka brytania
description: Setna rocznica narodzin Kubusia Puchatka to doskonały pretekst, by spojrzeć na tę historię nie tylko przez pryzmat literatury, ale także miejsc, które ją ukształtowały. W okolicach lasu, który zainspirował autora książek, zaplanowano liczne wydarzenia upamiętniające jednego z najsłynniejszych bohaterów dziecięcej wyobraźni. To także okazja, by odkryć, gdzie naprawdę znajduje się legendarny Stumilowy Las.
encoded: Choć od pierwszych publikacji minęło sto lat, przygody Kubusia Puchatka, Krzysia, Prosiaczka czy Kłapouchego wciąż cieszą się niesłabnącą popularnością. Ilustracje E.H. Sheparda na stałe wpisały się w kanon literatury, a sam Stumilowy Las stał się symbolem dzieciństwa dla kolejnych pokoleń. Nie wszyscy zdają sobie jednak sprawę, że jego obraz nie powstał wyłącznie w wyobraźni autora – miał bardzo konkretne źródło, które do dziś można odwiedzić. Gdzie znajduje się prawdziwy Stumilowy Las i co łączy go z Kubusiem Puchatkiem? Prawdziwy Stumilowy Las (zwany też Stuakrowym i Stuwiekowym Lasem), znany z książki A.A. Milne’a, to w rzeczywistości Ashdown Forest – rozległy obszar wrzosowisk i lasów położony w południowo-wschodniej Anglii, około 50 kilometrów od Londynu. To właśnie tutaj autor spędzał czas ze swoim synem, Christopherem Robinem, a wspólne spacery stały się inspiracją dla jednej z najbardziej rozpoznawalnych historii literatury dziecięcej. W pobliżu znajdował się również dom pisarza (Cotchford Farm), skąd łatwo było dotrzeć do miejsc, które później stały się częścią literackiego świata. Krajobraz tego obszaru – piaszczyste ścieżki, rozległe wrzosowiska i pojedyncze skupiska drzew – znalazł swoje odzwierciedlenie w książkach, choć z biegiem lat częściowo się zmienił. Na terenie lasu wciąż można odnaleźć lokalizacje nawiązujące do książkowych scen. Jednym z najbardziej rozpoznawalnych punktów jest Most Puchatka (Poohsticks Bridge), gdzie rozgrywano słynną zabawę w patyczki (misie-patysie) – inspirowaną rzeczywistą aktywnością Milne’a i jego syna. Dziś to właśnie tam odwiedzający próbują odtworzyć tę scenę, wrzucając patyki do wody i obserwując ich wyścig. W okolicy można natrafić także na symboliczne elementy tworzone przez fanów, takie jak niewielkie drzwiczki ukryte w korzeniach drzew czy skrzynka pocztowa Puchatka, w której odwiedzający zostawiają drobne upominki, często związane z miodem. W pobliżu znajdują się również miejsca utożsamiane z „Zaczarowanym Miej…

zdj-68-b06672c.jpg
width: 4352
height: 2899

Miasto pełne niespodzianek. O tym, dlaczego każdy powinien przeczytać ten spacerownik po Warszawie
type: item
date: 2026-04-20T14:59:20.000Z
subject: Traveler
subject: książki
subject: spacer
subject: warszawa
description: Są miasta, które odsłaniają się natychmiast – wystarczy jeden rzut oka na panoramę, by pojąć ich istotę. Warszawa do nich nie należy. Polska stolica wymaga cierpliwości, uważności i sternika, który nauczy patrzeć tam, gdzie wzrok zazwyczaj się nie zatrzymuje. Właśnie takimi sternikami są autorzy książki, nad którą National Geographic Traveler objął patronat medialny. To twórca kultowego profilu @PoWarszawsku Łukasz Ostoja-Kasprzycki i varsavianista Przemysław Ciunowicz, którzy zapraszają na wyjątkową podróż przez warstwy miasta, które wciąż zaskakuje nawet swoich najbardziej zagorzałych miłośników. Ich nowa książka "PoWarszawsku. Przewodnik spacerowy stolicy” (newhomers, 2026) już w sprzedaży.
encoded: Fascynacja Warszawą płynie u Ostoja-Kasprzyckiego z rodzinnych korzeni. Jego stryjeczny dziadek, Jerzy Kasprzycki, był jednym z najbardziej znanych varsavianistów, autorem legendarnej serii Korzenie miasta. „Cała moja rodzina pochodzi z Warszawy, wszyscy urodzili się na Mokotowie” – wspomina. Efektem lat przemierzania stolicy, rozmów z mieszkańcami i nieustannego odkrywania uliczek i zaułków jest nie tylko popularny profil @PoWarszawsku, który zgromadził ponad 100 tysięcy osób spragnionych miasta „od środka", lecz także setki autorskich spacerów, w których uczestniczyły tysiące Warszawiaków i przyjezdnych. Ostoja-Kasprzycki doskonale rozumie, że najciekawsze zdarzenia rodzą się w dialogu. Jednym z najbardziej niezwykłych przykładów jest historia fotografii Zbyszka Siemaszki z 1968 roku, przedstawiająca dziewczynę biegnącą ulicą Puławską podczas ulewy. Po tym, jak zdjęcie trafiło na profil @PoWarszawsku, do autora odezwała się pani Grażyna – biegnąca dziewczyna ze zdjęcia. Po pięćdziesięciu latach udało się odnaleźć bohaterkę kadru, a nawet odtworzyć fotografię tym samym modelem aparatu. Stolica oczami varsavianisty Drugi z autorów, Przemysław Ciunowicz, pochodzi z warszawskiego Rembertowa i od lat podkreśla jego tożsamość jako pełnoprawnej części miasta. Pasję do historii i architektury wyniósł z domu — wychowywał się wśród muzealników i fotografów, towarzysząc rodzinie w dokumentowaniu zabytków w całej Polsce. Najbardziej fascynuje go zmienność Warszawy — analizuje ją w skali makro, śledząc wielowiekowe przeobrażenia tkanki miejskiej – od czasów średniowiecznych, przez miasto nowożytne, czasów zabory i wojen (z krótką przerwą na fascynującą II RP), aż po trud odbudowy. Równie chętnie wraca jednak do skali mikro, czyli własnych wspomnień ze stolicy, w której dorastał. Pamięta wyprawy z babcią na zakupy na dawny Stadion Dziesięciolecia czy wpatrywanie się z okien autobusu mknącego Trasą Łazienkowską w potężne reflektory starego stadionu Legii. Od 13 lat pracuje jako …

4-1-4d3a031.jpg
width: 2832
height: 4240

Zamiast świętować, wybierają kryminały. Zaskakująca wielkanocna tradycja z Norwegii
type: item
date: 2026-04-04T08:46:09.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Lifestyle
subject: Traveler
subject: kryminologia
subject: książki
subject: morderstwa
subject: norwegia
subject: wielkanoc
description: W Polsce Wielkanoc kojarzy się przede wszystkim z czasem spędzanym w gronie rodziny, święconką i wspólnymi posiłkami. Tymczasem w innych krajach świąteczne zwyczaje mogą wyglądać zupełnie inaczej. W Norwegii jednym z najbardziej charakterystycznych elementów tego okresu jest… czytanie kryminałów.
encoded: Osoby odwiedzające Norwegię w okresie Wielkanocy mogą być zaskoczone nietypową atmosferą – miasta pustoszeją, a wielu mieszkańców wyjeżdża do górskich domków lub odosobnionych chat. To właśnie tam oddają się jednej z najbardziej rozpoznawalnych tradycji tego kraju, znanej jako påskekrim. Oznacza ona dosłownie „wielkanocny kryminał” i polega na czytaniu powieści detektywistycznych, oglądaniu seriali kryminalnych czy słuchaniu słuchowisk o tej tematyce. Zwyczaj ten jest na tyle popularny, że w tym okresie całe norweskie media – od książek po telewizję – podporządkowane są właśnie temu gatunkowi. Skąd wzięło się påskekrim? Historia wielkanocnych kryminałów Nietypowy zwyczaj w Norwegii ma swoje korzenie w wydarzeniu sprzed ponad stu lat i – co istotne – nie narodził się jako tradycja religijna czy ludowa, lecz jako efekt przemyślanej kampanii marketingowej. W 1923 roku ukazała się powieść „Bergenstoget plyndret i natt” („Pociąg z Bergen został splądrowany tej nocy”), inspirowana amerykańskimi westernami i opowiadająca historię napadu na pociąg przemierzający górskie tereny między Oslo a Bergen. Aby przyciągnąć uwagę czytelników, wydawcy zdecydowali się na nietypowy zabieg – tytuł książki został opublikowany na pierwszej stronie gazety w formie przypominającej sensacyjny nagłówek. Wielu odbiorców uznało go za prawdziwą informację, co wywołało duże poruszenie i natychmiast skierowało uwagę na samą powieść. Książka szybko stała się bestsellerem, a jej popularność zbiegła się z okresem wielkanocnym, kiedy Norwegowie tradycyjnie wyjeżdżają poza miasta – często do górskich chat, gdzie spędzają czas w spokojnej, odizolowanej atmosferze. Takie warunki sprzyjały lekturze, a historie kryminalne idealnie wpisywały się w klimat długich, jeszcze chłodnych wieczorów. Z biegiem lat wydawcy zaczęli świadomie wykorzystywać ten moment, publikując nowe tytuły właśnie w okresie świątecznym i stopniowo utrwalając skojarzenie Wielkanocy z kryminałami. W kolejnych dekadach zwyczaj ten rozszer…

GettyImages-1856035892-e0a2af2.jpg
width: 6720
height: 4480

Jak zastosować metodę Marie Kondo na wakacjach? Te zasady zmieniają życie w podróży
type: item
date: 2026-03-30T08:03:39.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Lifestyle
subject: Porady
subject: Traveler
subject: japonia
subject: książki
subject: porady w podróży
subject: sprzątanie
subject: walizka
subject: Wellness
description: Marie Kondo zdobyła światową popularność jako ekspertka od porządkowania i autorka metody, która zmieniła sposób myślenia o organizacji przestrzeni. Jej zasady można jednak zastosować nie tylko w domu, lecz także w podróży – od pakowania walizki po podejście do samego wyjazdu. Co w takim razie radzi Japonka?
encoded: Urodzona w Tokio autorka i osobowość telewizyjna stała się symbolem minimalistycznego podejścia do życia, opartego na świadomych wyborach i eliminowaniu nadmiaru. Jej filozofia, koncentrująca się na zatrzymywaniu tylko tych rzeczy, które „wywołują radość”, zyskała globalne uznanie i znalazła zastosowanie nie tylko w organizacji domowej przestrzeni, lecz także w codziennych nawykach. W najnowszej swojej książce „Letter From Japan” Marie Kondo przybliża kulturowe inspiracje stojące za tym podejściem, pokazując, jak łączyć porządek z uważnością i spokojem. Te same zasady można przenieść również na grunt podróżowania, które dla wielu osób bywa źródłem stresu. Jak więc zastosować metodę Kondo podczas wyjazdu i co naprawdę warto zabrać ze sobą w drogę? Jak spakować walizkę metodą Marie Kondo? Zastosowanie metody Marie Kondo w podróży zaczyna się od zmiany podejścia do samego pakowania – warto świadomie wybierać tylko te rzeczy, które rzeczywiście będą potrzebne i komfortowe w użyciu. Kluczowe staje się uporządkowanie przestrzeni w walizce w sposób, który ogranicza chaos i pozwala szybko odnaleźć każdy element bez konieczności przekopywania się przez zawartość bagażu. Pomocne wówczas okazuje się grupowanie rzeczy według funkcji oraz oddzielanie ich w mniejszych organizerach lub woreczkach, dzięki czemu ubrania, kosmetyki czy akcesoria nie mieszają się ze sobą i pozostają łatwo dostępne przez cały wyjazd. – Segreguję w małych woreczkach np. ubrania na co dzień, odzież „po domu”, kosmetyki do makijażu, kosmetyki do pielęgnacji skóry, suplementy i elektronikę z kablami – podkreśla Kondo. Równie istotna jest selekcja, ponieważ ograniczenie liczby przedmiotów nie oznacza rezygnacji z wygody, lecz jej zwiększenie. – W podróż zabieram ze sobą tylko niewielką liczbę rzeczy, starannie dobierając te, które naprawdę dają radość – zaznacza autorka w rozmowie z BBC. Jak podróżować bez stresu? Rady Marie Kondo To podejście można rozszerzyć na cały proces podróżowania, szczególnie na mom…

marie-kondo-c1d4025.jpg
width: 4991
height: 3445

Gdzie podróżowała Agatha Christie? Te miejsca inspirowały jej najsłynniejsze powieści
type: item
date: 2026-03-25T08:03:12.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: barbados
subject: egipt
subject: jordania
subject: kapsztad
subject: książki
subject: londyn
subject: petra
subject: republika południowej afryki
subject: RPA
subject: stambuł
subject: wielka brytania
description: Podróże Agathy Christie, od spokojnych krajobrazów Devonu i ulic Londynu, po egzotyczne brzegi Nilu i starożytną Petrę, stały się fundamentem jej najsłynniejszych powieści kryminalnych. Dziś te same miejsca przyciągają turystów, którzy chcą podążać śladami „królowej zagadek” i odkrywać scenerie znane z jej książek.
encoded: Spis treści: Południowy Devon jako miejsce urodzenia Agathy Christie Londyn śladami Agathy Christie i jej bohaterów Egipt Agathy Christie – Nil, Luksor i literackie inspiracje Stambuł i Orient Express śladami pisarki Kapsztad Agathy Christie, czyli podróże i inspiracje w RPA Karaibskie inspiracje powieści Agathy Christie na Barbadosie Petra i sceneria powieści „Spotkanie ze śmiercią” Pięćdziesiąt lat po swojej śmierci w 1976 roku Agatha Christie pozostaje jedną z najważniejszych autorek w historii literatury popularnej. Jej powieści sprzedały się w ponad dwóch miliardach egzemplarzy, a charakterystyczny sposób budowania napięcia i konstruowania intrygi wywarł wpływ na twórców na całym świecie – od literatury azjatyckiej, po współczesne produkcje filmowe. Mniej oczywistym, choć równie istotnym elementem jej biografii, była pasja do podróżowania. Już jako młoda kobieta odwiedziła Egipt, a w 1922 roku wyruszyła w wielomiesięczną podróż obejmującą m.in. Afrykę Południową, Australię i Kanadę. Z czasem wyprawy stały się dla niej nie tylko sposobem poznawania świata, lecz także bezpośrednią inspiracją dla fabuł – egzotyczne krajobrazy, środki transportu i spotkania z ludźmi różnych kultur przenikały do jej książek, nadając im wyjątkową atmosferę. Jak zauważa badaczka twórczości pisarki, dr Michelle Kazmer, zamknięte przestrzenie – takie jak statki czy pociągi – sprzyjały budowaniu napięcia, ponieważ gromadziły w jednym miejscu osoby, które w innych okolicznościach nigdy by się nie spotkały. To właśnie w takich sceneriach rodziły się jedne z najbardziej rozpoznawalnych historii, w tym „Morderstwo w Orient Expressie” czy „Śmierć na Nilu”. Które miejsca na świecie odegrały zatem kluczową rolę w twórczości Agathy Christie? Południowy Devon jako miejsce urodzenia Agathy Christie Południowy Devon, a zwłaszcza Torquay, to przestrzeń nierozerwalnie związana z życiem i wyobraźnią Agathy Christie. To właśnie tutaj pisarka przyszła na świat i przez lata czerpała inspiracje do swoich …

zdj-49-8f83c65.jpg
width: 5376
height: 3581

Drzewo z popularnej gry rośnie w Warszawie. „Geralt” oficjalnie pomnikiem przyrody
type: item
date: 2026-03-17T07:49:30.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Kierunki
subject: Lifestyle
subject: Traveler
subject: drzewa
subject: gry
subject: książki
subject: warszawa
description: Warszawa zyskała wyjątkowy pomnik przyrody. Dąb szypułkowy „Geralt” zachwyca zarówno swoim majestatycznym rozmiarem, jak i popkulturowym znaczeniem. Cyfrowy odpowiednik drzewa był ważnym elementem gry opartej na prozie Andrzeja Sapkowskiego.
encoded: Jadąc ulicą Jagiellońską, dostrzeżemy – z pozoru – zwyczajne drzewo. Co prawda jego rozmiar i rozłożystość mogą świadczyć o przyrodniczych walorach okazu, jednak na próżno doszukiwać się tu jakiegoś dodatkowego znaczenia. Pozory jednak w tym przypadku mylą – drzewo jest nie tylko istotnym elementem miejskiej przyrody, ale również bohaterem gry o słynnym wiedźminie Geralcie. Informacja o wpisaniu okazu na listę pomników przyrody powinna więc ucieszyć nie tylko fanów fantastycznej sagi. Geralt z Pragi W trakcie często nagradzanej gry „Wiedźmin 3: Dziki Gon” tytułowy bohater regularnie przedstawia się tytułem nawiązującym do miejsca pochodzenia wiedźmina – mitycznej Riwii. Kraina ta w ustach protagonisty nabiera wyjątkowego znaczenia – określa bowiem miejsce, w którym rodzą się wyjątkowe istoty. Możliwe, że podobny cel przyświecał pomysłodawcom petycji, która w poprzednim roku podbijała internet. Podanie dotyczyło ustanowienia – jeszcze wtedy bezimiennego drzewa z ulicy Jagiellońskiej – pomnikiem przyrody oraz nadania okazowi imienia Geralt. Nazwa ta rzecz jasna nawiązywała do tytułowego bohatera z Riwii, jednak dlaczego zdecydowano się nazwać tak akurat to drzewo? Aby odpowiedzieć na to pytanie, należy spojrzeć na drugą stronę ulicy Jagiellońskiej. Dostrzeżemy tam budynek siedziby firmy CD Projekt Red – twórcy gier o łowcy potworów. Ponoć zespół stojący za słynną grą inspirował się przy tworzeniu jednego z drzew dębem szypułkowym stojącym po drugiej stronie ulicy. Warszawskie drzewo dostrzeżemy w momencie pierwszego wjazdu do Velen. Słynny obiekt w grze nosi niechlubną nazwę „Drzewo Wisielców”. Na szczęście stołeczny odpowiednik (przy ulicy Jagiellońskiej 47) zdaje się zdecydowanie bardziej pogodniejszy. Internetowa petycja – jak drzewo stało się Geraltem? Walkę o miano pomnika przyrody dla praskiego Geralta rozpoczął stołeczny radny Jan Mencwel. Pomysłodawca współtworzył petycję skierowaną do prezydenta Warszawy, która została podpisana przez prawie 25 tysięcy osób. …

FABRIC-KOLAZ-32-4-cf3dde7.jpg
width: 2813
height: 1875

Film „Jedna bitwa po drugiej” powstał na podstawie powieści. Jej autor od lat się ukrywa
type: item
date: 2026-03-16T14:16:09.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Lifestyle
subject: Ludzie
subject: filmy
subject: książki
subject: stany zjednoczone
description: Za nami 98. ceremonia wręczenia Oscarów, podczas której jednym z najgłośniejszych tytułów okazał się film „Jedna bitwa po drugiej”. Produkcja była nominowana aż w 13 kategoriach i ostatecznie zdobyła sześć statuetek. Choć nagrody aktorskie ominęły Leonardo DiCaprio, Benicio del Toro i Teyanę Taylor, Akademia doceniła m.in. Paula Thomasa Andersona, który otrzymał Oscara za najlepszy scenariusz adaptowany. Niewiele osób zdaje sobie jednak sprawę, że film powstał w oparciu o powieść jednego z najbardziej zagadkowych współczesnych pisarzy.
encoded: „One Battle After Another” w reżyserii Paula Thomasa Andersona luźno nawiązuje do powieści „Vineland” autorstwa Thomasa Pynchona – jednego z najbardziej intrygujących i nieuchwytnych twórców amerykańskiej literatury. Nie jest to zresztą pierwsze spotkanie Andersona z prozą tego postmodernistycznego pisarza. W 2014 roku reżyser przeniósł na ekran także jego powieść „Wada ukryta”, tworząc film pełen absurdalnego humoru, skomplikowanych wątków i charakterystycznej dla Pynchona gry z konwencją. Najnowsza produkcja rozwija tę fascynację jeszcze dalej, oferując historię bardziej wielowarstwową i przewrotną. Pojawia się więc pytanie – dlaczego twórczość Thomasa Pynchona od lat tak silnie inspiruje filmowców? Kim jest Thomas Pynchon? Tajemniczy autor powieści „Vineland” Thomas Pynchon należy do najbardziej zagadkowych i jednocześnie wpływowych pisarzy współczesnej literatury amerykańskiej. Urodził się 8 maja 1937 roku w Glen Cove na Long Island w stanie Nowy Jork. Już w młodości wyróżniał się dużymi zdolnościami – szkołę średnią ukończył w wieku zaledwie 16 lat, po czym rozpoczął studia na Uniwersytecie Cornell, gdzie początkowo wybrał fizykę inżynierską. Po dwóch latach przerwał naukę, by wstąpić do Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych, gdzie służył na niszczycielu operującym na Morzu Śródziemnym. Po zakończeniu służby powrócił jednak na Cornell, tym razem studiując literaturę angielską. W tym okresie zaczął pisać pierwsze opowiadania, publikowane m.in. w studenckich czasopismach, a także eksperymentował z różnymi formami twórczości. Po ukończeniu studiów w 1959 roku pracował przez pewien czas jako autor tekstów technicznych w firmie Boeing w Seattle, jednocześnie rozwijając własne projekty literackie. To właśnie wtedy powstała jego pierwsza powieść „V.”, wydana w 1963 roku, która przyniosła mu rozgłos i pozwoliła całkowicie poświęcić się pisaniu. Od tego czasu Pynchon tworzy na pełen etat, publikując powieści łączące elementy historii, popkultury, nauki i polityki. Prz…

zdj-47-3e64391.jpg
width: 4864
height: 3240

Ptaki są jeszcze bardziej niezwykłe, niż myślisz. Te ciekawostki zaskoczą nawet naukowców
type: item
date: 2026-03-08T09:42:17.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: ciekawostki
subject: dzikie zwierzęta
subject: książki
subject: ornitologia
subject: ptaki
description: „Biologia ptaków” to obszerne i przystępne kompendium dla naukowców i miłośników ptaków. Łączy wiedzę przyrodniczą z historią odkryć, ochrony gatunków i fascynujących zachowań. Książka pokazuje, jak badania naukowe i działania ochronne kształtowały nasze rozumienie życia ptaków.
encoded: Spis treści: Pochodzenie ptaków Nazewnictwo i systematyka Oologia i jej nieoczywiste znaczenie Biologia rozrodu ptaków Fizjologia i długowieczność ptaków Historia ochrony ptaków Autorzy „Biologii ptaków” prowadzą czytelnika od pochodzenia ptaków, przez systematykę i nazewnictwo, aż po strategie lęgowe, fizjologię i długowieczność. Przykłady z życia codziennego, takie jak skomplikowane konstrukcje gniazd, zdolności pamięciowe niektórych gatunków czy rekordy długości życia sprawiają, że książka jest atrakcyjna zarówno dla naukowców, jak i miłośników ptaków. Dodatkowo ukazanie historii ochrony ptaków i wpływu człowieka na populacje gatunków podkreśla, jak współczesna ekologia i prawo ochronne opierają się na dekadach badań i doświadczeń. Pochodzenie i szacowanie populacji ptaków W rozdziale poświęconym pochodzeniu ptaków autorzy podejmują jeden z najważniejszych i najbardziej dyskutowanych tematów w ornitologii – ich ewolucję. Przedstawia współczesny konsensus naukowy, zgodnie z którym ptaki są potomkami dinozaurów, grupy gadów dominujących na Ziemi aż do masowego wymarcia pod koniec epoki kredowej. Przywołane zostaje historyczne znaczenie odkrycia skamieniałości Archaeopteryx, którego ewolucyjny charakter podkreślał już w XIX wieku Thomas Huxley. Autor pokazuje, jak współczesne badania kopalne i analizy DNA pozwoliły lepiej zrozumieć moment powstania oraz różnicowania się ptaków. Po omówieniu ewolucyjnych korzeni ptaków autor zwraca uwagę na skalę ich współczesnej różnorodności oraz problemy związane z jej badaniem. Zgodnie z najpowszechniej akceptowanymi klasyfikacjami obecnie wyróżnia się nieco ponad 10 tys. gatunków ptaków, które wywodzą się od wspólnego przodka żyjącego ok. 130 milionów lat temu. Jednak sama liczba gatunków to tylko część obrazu – znacznie trudniejsze okazuje się określenie, ile osobników żyje obecnie na Ziemi oraz w jakiej kondycji znajdują się ich populacje. Autorzy stawiają pytanie, w jaki sposób naukowcy są w stanie ocenić liczebność ptaków w …

biologia-ptakow-0221369.jpg
width: 1800
height: 1200

W Stronie Śląskim powstaje biblioteka, jakiej nie ma nigdzie na świecie. Wypożyczysz tu tylko książki z autografem
type: item
date: 2026-03-05T11:08:06.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Kierunki
subject: Ludzie
subject: Traveler
subject: biblioteka
subject: dolny śląsk
subject: książki
subject: powódź
description: To będzie jedyna taka biblioteka na świecie. Joanna Lamparska, dziennikarka związana z National Geographic Polska, tworzy w Stroniu Śląskim kolekcję książek z autografami i osobistymi dedykacjami autorów z całej Polski. To część akcji „Z książką się powodzi”, która wspiera odbudowę zniszczonej przez ostatnią powódź biblioteki w Stroniu.
encoded: Stronie Śląskie doświadczyło w 2024 roku strasznej tragedii – woda wdarła się do miasta i zniszczyła jego dużą część, odbierając mieszkańcom możliwość normalnego życia. Wielu domów, mieszkań czy instytucji kultury wciąż nie udało się odbudować, ale to nie odbiera ducha mieszkańców – w Stroniu powstaje niezwykła biblioteka, którą wspierają autorzy z całej Polski. Tu wypożyczysz tylko książki z dedykacją Idea akcji zakłada stworzenie w Stroniu Śląskim wyjątkowego księgozbioru – kolekcji książek z autografami i osobistymi dedykacjami autorów z całej Polski. Organizatorzy apelują do pisarzy, dziennikarzy, poetów i twórców literatury o przekazywanie podpisanych egzemplarzy swoich publikacji, które staną się symbolem solidarności środowiska literackiego z lokalną społecznością. Jak zdobyć tak niepowtarzalne egzemplarze? – Okazuje się, że dla autora nie ma nic trudniejszego niż wyprawa na pocztę, stąd na niektóre książki czekamy miesiącami – śmieje się Joanna Lamparska, opowiadając National Geographic Polska o inicjatywie. W wielu wypadkach trud pozyskiwania autografów wzięły na siebie wydawnictwa. Joannę i jej fundację „Projekt Historia” wspiera Jerzy Misiurski, dyrektor Biblioteki Publicznej im. Stefana Janasa w Opocznie. Odrodzenie po dramatycznej powodzi – Chcemy, żeby z tragedii powodzi narodziło się coś niezwykłego: biblioteka, w której każda książka ma swoją historię i osobisty ślad autora – tłumaczy Joanna. – To nie tylko odbudowa księgozbioru, ale także budowanie mostu między twórcami a czytelnikami. Pokazujemy, że kultura potrafi jednoczyć i realnie pomagać, tym bardziej, że o Dolnym Śląsku poszkodowanym we wrześniu 2024 roku przez powódź wiele osób już zapomniało. Stronie Śląskie w 2026 roku Stronie jest w trakcie intensywnej odbudowy po niszczycielskiej powodzi września 2024 roku, która przerwała tamę na Morawce i zalała nie tylko miasto, ale i całą okolicę. Jej efekty można spotkać na Śląsku na każdym kroku. Chociaż Wody Polskie zabezpieczyły zniszczony zbiorn…

FABRIC-KOLAZ-32-81-bbbe70c.jpg
width: 2700
height: 1800

Szlachta w Rzeczypospolitej stanowiła ewenement. Ale nie była zamkniętym klubem
type: item
date: 2026-02-22T14:15:22.000Z
creator: Artur Wójcik
subject: Historia
subject: historia polski
subject: królowie
subject: książki
subject: litwa
subject: rycerze
description: Szlachta w Rzeczypospolitej była liczniejsza niż w większości krajów Europy. W niektórych rejonach stanowiła nawet kilkadziesiąt procent całej populacji. Skąd wzięła się ta wyjątkowa struktura społeczna? Odpowiedź kryje się w historii przywilejów i nobilitacji.
encoded: Wszyscy zapewne znacie przysłowie: „Szlachcic na zagrodzie równy wojewodzie”. Odzwierciedla ono zasadę równości całego stanu szlacheckiego, bez względu od posiadany majątek czy piastowane stanowisko. Bogaty czy biedny, wpływowy czy mniej znaczący – każdy Sarmata miał taką samą pozycję wśród przedstawicieli swojego stanu. Jan Szczęsny Herburt podczas sejmiku w Wiszni w 1584 roku podkreślał wyjątkowość polskiej szlachty jako coś unikatowego, ponieważ w żadnym innym kraju nie miała ona tak licznego i równego w prawach przedstawicielstwa. Ile było szlachty w dawnej Polsce? Jeśli przełożyć tę zasadę na czasy współczesne, można dostrzec analogię do idei równości obywateli wobec prawa – niezależnie od ich statusu materialnego czy zawodowego. We współczesnym społeczeństwie mówimy o politycznej równości obywateli, ponieważ każdy, bez względu na to, czy jest zamożny, czy żyje w biedzie, ma prawo głosu w wyborach. Niemniej muszę zaprzestać dalszego porównywania, aby uniknąć zarzutu o prezentyzm. Stan szlachecki w Rzeczypospolitej nie obejmował całego społeczeństwa, lecz tylko jego mały wycinek. Przyjmuje się, że szlachta w XVI wieku stanowiła średnio 6–8 procent ludności, choć ta liczba nie oddaje pełnego zróżnicowania w poszczególnych regionach państwa. Na przykład w województwie krakowskim w 1662 roku szlachta stanowiła jedynie 1,66 procent ludności, a w Wielkopolsce w latach siedemdziesiątych XVII wieku – 3,4 procent. W północnych województwach, takich jak pomorskie i chełmińskie, szlachta liczyła odpowiednio 6,7 i 7,9 procent mieszkańców. Jej udział był wyższy w zachodnich i centralnych częściach kraju, szczególnie na Mazowszu: w XVII wieku wynosił około 25 procent. Jeszcze większy odsetek odnotowano na ziemi wiskiej oraz łomżyńskiej, gdzie szlachta stanowiła aż 45–47 procent społeczeństwa. Te dane ukazują wyjątkowy, nieporównywalnie wyższy udział szlachty w społeczeństwie Rzeczypospolitej Obojga Narodów w porównaniu z innymi krajami europejskimi, w których szlachta stanow…

szlachta-07e9061.png
width: 1575
height: 1050

Ten film zmienił cały kraj. Po 25 latach „Władca Pierścieni” nadal napędza turystykę
type: item
date: 2026-02-19T09:58:40.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: filmy
subject: książki
subject: nowa zelandia
subject: turyści
description: Fenomen „Władcy Pierścieni” w Nowej Zelandii to jeden z najbardziej spektakularnych przykładów tego, jak kino może przekształcić wizerunek całego państwa. Filmowa adaptacja prozy J.R.R. Tolkiena nie tylko zachwyciła widzów na całym świecie, ale też trwale wpłynęła na gospodarkę, turystykę i sposób, w jaki Nowa Zelandia postrzega samą siebie. Mimo że od premiery pierwszej części minęło już 25 lat, magia Śródziemia wciąż przyciąga tysiące podróżnych spragnionych spotkania z krajobrazami, które stały się synonimem filmowego rozmachu.
encoded: Gdy w 2001 roku na ekrany kin trafiła pierwsza część trylogii „Władca Pierścieni: Drużyna Pierścienia”, świat zobaczył Nową Zelandię w zupełnie nowym świetle. Epickie plenery, wykorzystane przez reżysera Petera Jacksona sprawiły, że kraj stał się wizualnym ucieleśnieniem literackiego Śródziemia. Organizatorzy wycieczek szybko odnotowali rosnące zainteresowanie podróżami śladami bohaterów, a w latach 2000–2006 liczba przyjazdów turystów wzrosła o około 40%. Fani powieści z 1954 roku oraz kinowej trylogii zaczęli masowo odwiedzać miejsca znane z ekranu, w tym słynne „Shire”. Co istotne, efekt ten nie był chwilową modą – po ćwierćwieczu od premiery pierwszego filmu turystyka inspirowana „Władcą Pierścieni” nadal pozostaje jednym z filarów promocji kraju. „Dom Śródziemia”. Jak „Władca Pierścieni” zmienił Nową Zelandię? Kiedy trylogia „Władca Pierścieni” została przez Petera Jacksona nakręcona w całości w Nowej Zelandii, kraj zyskał coś więcej niż tylko rolę planu zdjęciowego. Stał się „Domem Śródziemia” – a to określenie na trwałe weszło do oficjalnej narracji promocyjnej państwa. Szacuje się, że w pierwszych latach po premierze od 6 do nawet 10% zagranicznych turystów wskazywało film jako główny powód przyjazdu. Oznacza to, że tysiące podróżnych wybierało kierunek wyłącznie po to, by zobaczyć na własne oczy krajobrazy znane z ekranu. Symbolicznym centrum tego zjawiska stała się wioska Hobbitów w Matamata – filmowy Hobbiton, który przekształcono w stałą atrakcję turystyczną. Dziś to jedno z najczęściej odwiedzanych miejsc w kraju, generujące znaczące przychody dla regionu Waikato i całej branży turystycznej. Film idealnie wpisał się również w narodową kampanię „100% Pure New Zealand”, promującą dzikie, spektakularne i – w przekazie marketingowym – niemal nietknięte krajobrazy. Wizerunek surowych gór, rozległych łąk i dramatycznych wybrzeży, utrwalony w kinie, stał się wizytówką państwa. Ekonomiczne skutki okazały się długofalowe. Turyści inspirowani filmem wydawali w No…

zdj-28-a2442f4.jpg
width: 4352
height: 2899

Możesz spać w pokoju jak z „Wichrowych Wzgórz”. Ten pobyt jest całkowicie darmowy
type: item
date: 2026-02-06T14:30:39.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: architektura
subject: filmy
subject: hotele
subject: książki
subject: wielka brytania
description: „Wichrowe Wzgórza” to jedna z najczęściej adaptowanych powieści w historii kina i telewizji, która na przestrzeni dekad doczekała się licznych interpretacji ekranowych. W najbliższych dniach do kin trafi kolejna wersja tej historii z Margot Robbie i Jacobem Elordi w rolach głównych. Fala zainteresowania nową produkcją sprawiła, że literacki świat wrzosowisk znów ożył – tym razem również poza ekranem. Fani mrocznej opowieści o namiętności i obsesji mogą bowiem przenieść się w jej klimat dosłownie, wygrywając nocleg w apartamencie Airbnb inspirowanym filmową wizją tej historii.
encoded: Niewielka miejscowość Haworth od lat buduje swoją tożsamość wokół dziedzictwa sióstr Brontë, a literacka przeszłość stała się fundamentem jej współczesnej turystyki. Dawne przemysłowe miasteczko przekształciło się w ważny punkt na mapie podróży tematycznych, przyciągając miłośników klasycznej literatury z całego świata. Centralną rolę odgrywa tu Brontë Parsonage Museum, mieszczące się w dawnym domu rodziny Brontë. Teraz, wraz z rosnącym oczekiwaniem na nową, mroczną interpretację historii w reżyserii Emerald Fennell, głośno jest o kolejnej atrakcji – stylizowanej przestrzeni noclegowej inspirowanej filmową estetyką, która pozwala gościom dosłownie zanurzyć się w atmosferze świata znanego z powieści. Apartament inspirowany „Wichrowymi Wzgórzami” Ekskluzywna przestrzeń noclegowa inspirowana filmową interpretacją powieści Emily Brontë mieści się na terenie jakobińskiej posiadłości Holdsworth House w Halifaxie – historycznego hotelu, w którym podczas pracy na planie zatrzymali się Margot Robbie oraz Jacob Elordi. Obiekt położony jest w samym centrum krajobrazu określanego mianem krainy Brontë, a od Haworth (czyli miejscowości związanej z życiem i twórczością sióstr) dzieli go zaledwie około dwadzieścia minut jazdy. Surowe wrzosowiska, kamienne zabudowania i otwarta przestrzeń północnej Anglii tworzą scenerię spójną z atmosferą literackiego pierwowzoru. Wejście do apartamentu prowadzi przez niepozorny, kamienny budynek stojący naprzeciw głównej bryły hotelu, co potęguje wrażenie przejścia do odrębnej, niemal scenicznej rzeczywistości. Wąski korytarz utrzymany w głębokich tonach czerwieni i oświetlony światłem świec buduje nastrój intymności oraz dramatyzmu, który znajduje kulminację w obszernej sypialni stylizowanej na pokój Cathy w Thrushcross Grange. Przestrzeń ta została pomyślana nie tylko jako luksusowe wnętrze, lecz jako wizualna interpretacja osobowości bohaterki – oddaje jej emocjonalną intensywność i oferuje gościom wgląd w jej wewnętrzny świat. Aranżacja nawiąz…

zdj-22-e3c4fa9.jpg
width: 4864
height: 3240

Film „Hamnet” przybliża losy rodziny Szekspira. Oto nieznane fakty z życia wielkiego pisarza
type: item
date: 2026-01-20T14:00:02.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: anglia
subject: Edukacja
subject: historia
subject: książki
subject: literatura
subject: odkrycia
description: Kinowa premiera filmu „Hamnet” to okazja do przyjrzenia się prywatnym losom rodziny najsłynniejszego dramaturga wszech czasów. Brytyjski badacz poddał analizie kopię zaginionego dokumentu, który przez lata błędnie przypisywano ojcu pisarza. Wnikliwe śledztwo dowiodło, że za tekstem stoi w rzeczywistości ktoś inny.
encoded: W tym artykule: Życie prywatne Williama Szekspira Tajemniczy testament Szekspira Kim była Joanna Szekspir? Kobiety, które zostały pozbawione głosu Z jednej strony niemal wszyscy wiemy, kim był William Szekspir. Anglik jest uważany za jednego z najwybitniejszych poetów wszech czasów. Dramaturg i aktor, a także autor tak wielkich dzieł, jak „Romeo i Julia”, „Makbet”, „Król Lear”, „Sen nocy letniej” czy „Hamlet”. Jego dorobek można długo wymieniać, ale jest jeszcze druga strona Szekspira, bardziej tajemnicza. Chodzi o jego życie prywatne. Życie prywatne Williama Szekspira Pisarz urodził się w kwietniu 1564 roku w Stratford-upon-Avon. Był trzecim spośród ośmiorga dzieci Johna Shakespeare’a, rękawicznika i lokalnego polityka, oraz pochodzącej ze znanej i bogatej rodziny Mary Arden. Uważa się, że przyszedł na świat w domu rodzinnym przy Henley Street w Anglii, lecz dokładny dzień nie jest znany. Chodził do szkoły w Stratford, gdzie uczył się łaciny, historii, literatury antycznej oraz retoryki. Jego nauczycielami byli magistrowie z Oxfordu. Musiał przerwać naukę, prawdopodobnie przez problemy finansowe ojca. Uważa się, że zakończył edukację w wieku 14 lub 15 lat. Jako nastolatek pracował w magnackich rezydencjach jako guwerner, sekretarz, a także aktor w dworskich przedstawieniach. 18-letni Szekspir ożenił się z Anne Hathaway, która była od niego 8 lat starsza. Mieli trójkę dzieci, dwie córki i syna. Najstarszą Susanne oraz bliźnięta: Hamneta i Judith, które urodziły się w 1585 roku. Chłopiec zmarł w 1596 roku, a jego śmierć miała zainspirować go do napisania „Hamleta”. Co ciekawe, przez 7 lat po narodzinach bliźniaków nie wiadomo niczego o życiu Szekspira. To okres, który w jego biografii nazywa się straconymi latami. Tajemniczy testament Szekspira Dużo tajemnic narosło również wokół ojca Szekspira, a także jego rodzeństwa. Wynika to m.in. z faktu, że wiele dokumentów i listów, które zawierały cenne informacje, przepadło. Były również takie, których autentyczność podawan…

William-Szekspir-0133501.jpg
width: 2000
height: 1125

Obcokrajowcy ocenili polską literaturę. Ranking najlepszych książek otwiera lektura szkolna
type: item
date: 2025-12-23T12:09:09.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Ludzie
subject: książki
subject: literatura
subject: polska
description: Polska literatura od lat cieszy się dużym uznaniem nie tylko w naszym kraju, ale i na świecie. Wiele o gustach zagranicznych czytelników mówi lista ich ulubionych polskich dzieł. Zestawienie otwiera dobrze nam znana lektura szkolna.
encoded: Spis treści: Czy to najlepsza polska książka? Ulubione polski książki czytelników na świecie Media rozpisują się o książkach polskich autorów, które cieszą popularnością nie tylko w kraju, ale i za granicą. Tu triumfuje między innymi Olga Tokarczuk. Powieść noblistki zatytułowana „Empuzjon” trafiła na listę 100 najważniejszych książek 2024 roku według „The New York Times”. Co ciekawe, jej angielskie tłumaczenie pojawiło się w amerykańskich księgarniach zaledwie kilka tygodni wcześniej. Mimo krótkiego stażu na półkach tytuł szybko został doceniony przez czytelników i krytyków. Literaturę spod pióra Olgi Tokarczyk doceniła też brytyjska piosenkarka Dua Lipa. W jednym z wywiadów artystka przyznała, że bardzo spodobała jej się książka naszej noblistki „Prowadź swój pług przez kości umarłych”. Więcej o tym, jakie polskie książki najbardziej podobają się obcokrajowcom, mówi ranking opublikowany w serwisie społecznościowym Goodreads. Platforma ta jest znana także czytelnikom z Polski, jednak większość jej użytkowników pochodzi z krajów anglojęzycznych. Idea jest prosta: internauci mogą oceniać tam książki i dyskutować o nich. W Polsce najpopularniejszym serwisem tego typu jest strona Lubimy Czytać. Czy to najlepsza polska książka? Na Goodreads nie brakuje tematycznych zestawień i rankingów. Jeden z nich jest szczególnie interesujący dla Polaków. Dotyczy bowiem właśnie polskich książek. Które z nich najbardziej podobają się obcokrajowcom? Pierwsze miejsce może zaskoczyć. Nie zajmuje go bowiem żaden z naszych noblistów, a Bolesław Prus. Za jego najlepszą powieść uznano „Lalkę”. To też najbardziej znany tytuł Prusa. Choćby dlatego, że od lat jest w Polsce lekturą obowiązkową. Każdy z nas na jakimś etapie edukacji zetknął się więc z Izabelą Łęcką i Stanisławem Wokulskim. Jak widać, ich burzliwe losy fascynują nie tylko polskich czytelników. Powieść jest dość długa (w zależności od wydania liczy około 800 stron), przez co czasem wzbudza niechęć uczniów. Ci, którzy jednak czytaj…

Ulubiona-polska-ksiazka-obcokrajowcow-9eba0b9.jpg
width: 5760
height: 3840

Pochodził z dawnej Rzeczpospolitej. Kim był genialny popularyzator nauki i twórca serialu „Kosmos”
type: item
date: 2025-12-08T09:05:56.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: Ludzie
subject: astronomia
subject: fizyka
subject: książki
subject: misja
subject: nauka
subject: Społeczeństwo
subject: telewizja
description: Carl Sagan nie tylko tłumaczył trudne pojęcia naukowe w prosty sposób, ale robił to z poetyckim zacięciem, które przyciągnęło miliony widzów do serialu „Kosmos”. Kim był człowiek, który uczył, jak patrzeć w gwiazdy?
encoded: Spis treści: Początki genialnego umysłu: dzieciństwo i pierwsze fascynacje Carla Sagana Najpopularniejsze książki Carla Sagana Carl Sagan – naukowe osiągnięcia i wpływ na popkulturę Serial „Kosmos” Poglądy Carla Sagana Złota Płyta Carl Sagan był naukowcem, ale również świetnym popularyzatorem wiedzy. W czasach, gdy niewielu potrafiło mówić o fizyce, astronomii czy matematyce w zrozumiały i porywający sposób, on uczynił z nauki opowieść, której słuchał cały świat. Dzięki niemu serial „Kosmos” stał się globalnym fenomenem, a złote płyty na sondach Voyager – wiadomością dla obcych cywilizacji. Początki genialnego umysłu: dzieciństwo i pierwsze fascynacje Carla Sagana Carl Sagan urodził się 9 listopada 1934 roku w rodzinie robotniczej na Brooklynie, w Nowym Jorku. Jego ojciec, Sam Sagan, pochodził z Kamieńca Podolskiego – niegdyś twierdzy granicznej Rzeczypospolitej Obojga Narodów, obecnie leżącej na terytorium Ukrainy. Matka, Rachel Molly Gruber, była Amerykanką z urodzenia, wychowaną w środowisku silnie związanym z żydowską tradycją. Od najmłodszych lat Carl przejawiał ponadprzeciętną ciekawość świata i zamiłowanie do książek. Rodzice, choć skromnie wykształceni, rozpoznali jego potencjał intelektualny i wspierali rozwój zainteresowań syna. Momentem przełomowym była dla niego Wystawa Światowa w Nowym Jorku w 1939 roku, której honorowym gościem był Albert Einstein. To właśnie wtedy kilkuletni Carl po raz pierwszy zafascynował się wszechświatem. Zaintrygowany pytaniem, czym są świecące punkty na nocnym niebie, poprosił matkę, by zabrała go do lokalnej biblioteki. Tam, przeglądając książki astronomiczne, dokonał swojego pierwszego naukowego odkrycia: gwiazdy to nic innego jak inne słońca – podobne do naszego, choć często znacznie większe i jaśniejsze. To doświadczenie wywarło trwały wpływ na jego młodzieńczy umysł i zapoczątkowało życiową pasję do zgłębiania tajemnic kosmosu. Wkrótce później Carl zaczął zadawać pytania wykraczające poza szkolne programy: o początek Wszec…

Carl-Sagan-GettyImages-1307542983-6e55153.jpg
width: 4954
height: 4978

To nowy cud architektury. Najbardziej spektakularna księgarnia świata jest zawieszona nad przepaścią
type: item
date: 2025-11-29T12:45:13.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: architektura
subject: chiny
subject: książki
description: Choć czytanie książek z roku na rok traci na popularności, wciąż nie brakuje osób, które cenią zapach papieru i możliwość całkowitego zanurzenia się w literackim świecie. Z myślą o nich powstają coraz bardziej niezwykłe księgarnie – od tych ukrytych w zabytkowych kościołach, po te mieszczące się w dawnych teatrach. Najbardziej spektakularna z nich została otwarta zaledwie kilka miesięcy temu i już uchodzi za prawdziwy cud architektury.
encoded: Na świecie nie brakuje imponujących księgarni, które same w sobie stały się atrakcjami turystycznymi. Przykładowo w Buenos Aires miłośnicy literatury mogą kupować książki w przekształconym teatrze El Ateneo Grand Splendid, z kolei w Maastricht — w ponad 700-letnim kościele dominikańskim. W maju 2025 roku do grona tych unikatowych miejsc dołączyła jednak księgarnia absolutnie wyjątkowa, która powstała w samym sercu chińskiego leju krasowego. Tu futurystyczna architektura spotyka się z monumentalnym krajobrazem. Nic dziwnego, że już po kilku miesiącach od otwarcia uznano ją za najbardziej spektakularną księgarnię świata. Spektakularna księgarnia zawieszona na klifie Nowa księgarnia, zbudowana na skraju 326-metrowego leja krasowego Mianhua w północnym Guangxi, stała się jednym z najbardziej niezwykłych projektów architektonicznych otwartych dla zwiedzających w 2025 roku. Jej konstrukcję umieszczono bezpośrednio na skalnej ścianie, co wymagało skomplikowanych prac i wielomiesięcznego przygotowania. Ponieważ krasowe klify są strome i wyjątkowo kruche, inżynierowie musieli zastosować specjalne metody stabilizacji oraz tworzyć platformy robocze zawieszone nad przepaścią. Jak wspomina twórca projektu, He Zhijian, cały proces przypominał „akrobacje na klifie”. Najpierw powstawały dolne podpory, później montowano górną konstrukcję, a na końcu demontowano tymczasowe rusztowania. Efekt końcowy robi ogromne wrażenie. Wzdłuż skalnej ściany rozmieszczono ponad 10 tysięcy książek, tworząc „kanion wiedzy” o długości 150 metrów i wysokości około 10 metrów. W ciągu dnia półki wtapiają się w otoczenie, natomiast nocą – dzięki ledom – rozświetlają klif niczym świetlista wstęga. To połączenie surowej natury z minimalistyczną architekturą z drewna i szkła sprawia, że obiekt wygląda niczym zawieszony w powietrzu pawilon. Jednym z najbardziej spektakularnych elementów jest szklana podłoga, przez którą można zobaczyć dno ogromnego leja krasowego. To jednak nie wszystko, ponieważ miejsce zach…

IMG0665-fb90929.jpeg
width: 5616
height: 3744

Powieść pisana przez człowieka stanie się towarem luksusowym? AI zastępuje pisarzy
type: item
date: 2025-11-25T09:29:46.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Lifestyle
subject: Technologia
subject: książki
subject: sztuczna inteligencja
description: Sztuczna inteligencja jest „karmiona” nie tylko codziennymi informacjami, ale też powieściami. Wielu z twórców obawia się, że AI niedługo ich zastąpi. Pisarze odnotowują spadek zarobków. Czy wkrótce powieści pisane przez ludzi staną się towarem luksusowym?
encoded: Takie przerażające dla pisarzy dane wynikają z raportu autorstwa dr Clementine Collett z Minderoo Centre for Technology and Democracy (MCTD) na Uniwersytecie Cambridge. Nosi tytuł „Wpływ generatywnej sztucznej inteligencji na powieść” („Impact of Generative AI on the Novel”). Dokument powstał w oparciu o badanie przeprowadzone wśród ponad ćwierci tysiąca powieściopisarzy z Wielkiej Brytanii i kilkudziesięciu redaktorów oraz agentów literackich. Obawy branży związane ze sztuczną inteligencją Raport ujawnia powszechne obawy wśród twórców literackich w Wielkiej Brytanii dotyczące naruszeń praw autorskich, utraty dochodów i przyszłości formy artystycznej, w miarę jak narzędzia generatywnej AI zalewają rynek. W dokumencie przedstawiono również szczegółowe zalecenia polityczne i praktyczne dla rządu brytyjskiego oraz dla samej branży wydawniczej, mające na celu ochronę wartości literatury. Już dziś znane są przypadki tworzenia prac magisterskich z pomocą takich narzędzi. Skala trudna jest do oszacowania. – Brutalna ironia polega na tym, że narzędzia generatywnej sztucznej inteligencji, na które kładą nacisk powieściopisarze, są prawdopodobnie szkolone na milionach pirackich powieści, ściągniętych z bibliotek-cieni bez zgody ani wynagrodzenia autorów – powiedziała dr Collett. Kluczowe wyniki raportu W ankiecie zadano twórcom powieści szereg pytań. Oto najciekawsze z zagadnień: nieco ponad połowa (51%) brytyjskich powieściopisarzy twierdzi, że sztuczna inteligencja prawdopodobnie całkowicie zastąpi ich twórczość jako autorów fikcji; prawie dwie trzecie (59%) powieściopisarzy twierdzi, że wie, iż ich prace były wykorzystywane do trenowania modeli LLM (Large Language Model) opartych na sztucznej inteligencji bez pozwolenia lub wynagrodzenia; ponad jedna trzecia (39%) powieściopisarzy twierdzi, że ich dochody już ucierpiały z powodu sztucznej inteligencji; większość (85%) powieściopisarzy spodziewa się, że ich przyszłe dochody zostaną obniżone przez AI. Według raportu autorzy …

shutterstock381820969-4148b89.jpg
width: 4288
height: 2848

To on zabrał Polaków do świata surowych krain polarnych. Książki tego autora to klasyka
type: item
date: 2025-11-20T10:47:09.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Kierunki
subject: Ludzie
subject: Traveler
subject: antarktyka
subject: arktyka
subject: książki
subject: literatura
description: Doświadczenia z ekspedycji polarnych stały się dla Czesława Centkiewicza inspiracją do stworzenia opowieści, które zapadły w pamięć całym pokoleniom. Oto nieznane fakty z życia pioniera polskiej literatury polarnej.
encoded: Spis treści: Alina i Czesław Centkiewiczowie Czesław Centkiewicz – książki Czesław Centkiewicz – ciekawostki Czesław Centkiewicz jest pionierem polskiej literatury polarnej. Dzięki swoim książkom stał się uosobieniem fascynacji Arktyką i Antarktyką. Nie sposób jednak mówić o Czesławie Centkiewiczu, pomijając jego żonę, Alinę Centkiewicz. Alina i Czesław Centkiewiczowie Para ta tworzyła nierozerwalny duet, zarówno w życiu prywatnym, jak i zawodowym. Alina i Czesław Centkiewicz nie ograniczali się jedynie do pisania o swoich podróżach – często sami brali udział w wyprawach naukowych. Razem badali nieznane dotąd obszary i dokumentując życie ludzi i dzikich zwierząt w ekstremalnych warunkach. Alina Centkiewicz, z domu Kosk, była nie tylko żoną Czesława, ale również jego współautorką. Razem stworzyli wiele książek, które przybliżały czytelnikom piękno i surowość polarnych krain. Ich książki, takie jak „Zaczarowana zagroda” czy „Tumbo z Przylądka Dobrej Nadziei”, stały się klasyką polskiej literatury dziecięcej i młodzieżowej. Alina, z wykształcenia pedagożka, z pasją angażowała się w popularyzację wiedzy o rejonach polarnych. Organizowała wykłady i prezentacje w szkołach i instytucjach kulturalnych. Czesław, inżynier i geofizyk, wnosił do książek głęboką wiedzę o warunkach panujących na biegunach. To połączenie wiedzy naukowej z literackim talentem sprawiło, że ich pasjonujące opowieści stały się cennymi źródłami informacji. Prace Centkiewiczów były wielokrotnie nagradzane. Ich wkład w popularyzację wiedzy o rejonach polarnych do dziś jest nieoceniony. Czesław Centkiewicz – książki Twórczość pisarska Czesława Centkiewicza obejmuje szerokie spektrum gatunków literackich, od literatury faktu po literaturę dziecięcą. Jego książki były inspirowane osobistymi doświadczeniami z licznych wypraw polarnych. Jednym z najbardziej znanych dzieł Czesława Centkiewicza jest „Anaruk, chłopiec z Grenlandii”. Książka ta, skierowana do młodszych czytelników, opowiada historię dziecka, któr…

Czeslaw-Centkiewicz-964bcad.png
width: 4050
height: 2700

Jak narodził się „Frankenstein”: od naukowych eksperymentów po krajobraz, który zainspirował Mary Shelley
type: item
date: 2025-11-13T07:03:46.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: badania naukowe
subject: filmy
subject: krajobrazy
subject: książki
subject: potwór
description: Horror z 1818 roku, opisujący powstanie potwora Frankensteina uznawany jest za pierwszą na świecie powieść science fiction. Od tamtej pory motyw monstrum, będącego efektem eksperymentów nad martwym ludzkim ciałem, pojawia się w licznych przeróbkach oraz adaptacjach filmowych i serialowych. Skąd autorka – Mary Shelley – zaczerpnęła inspirację do stworzenia tego ponadczasowego popkulturowego klasyka?
encoded: Spis treści: Z towarzyskiej zabawy w światowy bestseller Czy doktor Frankenstein żył naprawdę? Miejsca jak z horroru? Niekoniecznie – co inspirowało autorkę „Frankensteina”? Wulkan Tambora w Indonezji Londyn i Bolonia – świadkowie rozwoju nauki La Spezia, Archangielsk i Orkady – śladami Frankensteina 7 listopada na platformie „Netflix” pojawiła się nowa adaptacja XIX wiecznej powieści „Frankenstein”. Tym razem historia Victora Frankensteina i jego potwora została opowiedziana przez Guillermo del Toro – reżysera znanego z filmów takich jak „Kształt wody” czy „Pinokio”. Choć akcja filmu rozgrywa się głównie w Wielkiej Brytanii, pierwowzór z 1818 roku obejmował swoim zasięgiem wiele zakątków świata. Jakie miejsca były więc inspiracją do powstania historii o człekopodobnym monstrum i skąd wziął się pomysł na stworzenie potwora Frankensteina? Z towarzyskiej zabawy w światowy bestseller Początki powstania „Frankensteina” brzmią zaskakująco niewinnie, jeśli zestawić je z późniejszą, światową sławą tej mrocznej historii. Według przekazów praca nad horrorem rozpoczęła się, gdy angielska pisarka Mary Shelley wraz ze swoim mężem Percym Shelleyem wdali się w pewną towarzyską rozrywkę. Przebywali oni wtedy w szwajcarskich Alpach, u innego znanego romantycznego poety – Lorda Georga Byrona. Zabawa polegała na wymyśleniu i stworzeniu opowieści grozy. Mary zdecydowała się na opisanie historii szalonego naukowca, Victora Frankensteina, który zapragnął stworzyć kreaturę podobną do człowieka z fragmentów ciał wydobytych z grobów. Podtytuł powieści – „czyli współczesny Prometeusz” – nawiązuje do mitologicznej postaci Prometeusza. Według greckich mitów nie tylko wykradł on ogień Zeusowi, by podarować go ludziom, lecz także stworzył człowieka – niczym doktor Frankenstein. Czy doktor Frankenstein żył naprawdę? Niektóre źródła donoszą, że Mary Shelley, pisząc swoją powieść, mogła inspirować się prawdziwą postacią zamieszkującą południowe Niemcy. Wiadomo, że małżeństwo Shelleyów, zanim dotar…

shutterstock1857139054-6601f2e.jpg
width: 5064
height: 3456

Czy epoka kamienia to tak naprawdę epoka drewna? Zachwycające konstrukcje sprzed wielu tysięcy lat
type: item
date: 2025-11-02T08:15:23.000Z
creator: Agnieszka Krzemińska
subject: Historia
subject: archeologia
subject: architektura
subject: homo sapiens
subject: książki
description: Dowody na to, że przodkowie człowieka wykorzystywali drewno jako materiał budowlany mają nawet 400 tys. lat. Ale naprawdę olbrzymie konstrukcje z tego budulca zaczęły powstawać w Europie 7 tysięcy lat temu. W ostatnich latach odkryto je również w Polsce. Czy to pora, by zmienić nazwę epoki kamienia na epokę drewna?
encoded: Spis treści: Konstrukcje sprzed setek tysięcy lat? Bardzo stare chaty Jak wyglądały najstarsze domy Japończyków? Wysyp wielkich budowli w neolicie Polskie „piramidy” Mniejsze drewniane produkty ludzkiego geniuszu Pora na zmianę nazwy epoki? W latach pięćdziesiątych XX wieku w dolinie rzeki Kalambo na granicy Zambii i Tanzanii odkryto bardzo stare fragmenty drewna. Wówczas nie potrafiono ocenić ich wieku i tego, czy zostały intencjonalnie obrobione. Dopiero w 2019 roku, po odkryciu nowych fragmentów, udało się ustalić, że klin, kawałek pnia o prostokątnym kształcie, oraz kij do kopania, przypominający narzędzia używane do dziś na pustyni Kalahari, miały od 324 do 390 tysięcy lat. Konstrukcje sprzed setek tysięcy lat? Dwa fragmenty drewna z lokalnego gatunku Combretum zeyheri były jednak o ponad 100 tysięcy lat starsze. Jedna z belek, mierząca niemal półtora metra, miała zwężające się końce i leżała pod kątem siedemdziesięciu pięciu stopni na drugiej, która miała wgłębienie umożliwiające ich połączenie. Według odkrywców to ślad po zaawansowanej technice ciesielskiej, która mogła stanowić podstawę do budowy takich konstrukcji jak platformy mieszkalne czy przeprawy przez rzekę wzniesione przez Homo heidelbergensis 476 tysięcy lat temu. Nie wszyscy badacze zgadzają się jednak z tą interpretacją. Profesor Jacek Kabaciński uważa, że skany 3D belek zamieszczone w publikacji są zbyt mało precyzyjne, by potwierdzić intencjonalne modyfikowanie drewna. Bardzo stare chaty Dowody na to, że przodkowie człowieka wykorzystywali drewno jako materiał budowlany, pojawiają się również w innych miejscach. Archeolodzy odkryli na stanowiskach paleolitycznych pozostałości drewnianych szałasów. W Terra Amata, koło Nicei, 400 tysięcy lat temu powstały owalne chaty o długości od 9 do 16 metrów i szerokości od 4 do 7 metrów. Konstrukcja była prosta – drewniane pale wbito w ziemię, tworząc szkielet, a następnie przykryto go skórą, którą obciążono otoczakami, by nie zerwał jej mistral. Podobne sz…

RekonstruierteKreisgrabenanlage2-c7be26d.jpg
width: 1250
height: 938

Traktujesz psa jak dziecko? Weterynarze ostrzegają: możesz mu poważnie zaszkodzić
type: item
date: 2025-10-28T13:50:07.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Lifestyle
subject: Przyroda
subject: książki
subject: psy
subject: psychologia zwierząt
description: „Uczłowieczanie” psów i traktowanie ich jak dzieci to coraz częstszy problem, który zamiast chronić – szkodzi. Weterynarze z USA opisują problemy etyczne i medyczne takiego podejścia w nowej prowokacyjnej książce.
encoded: Coraz więcej weterynarzy ostrzega przed nadmiernym uczłowieczaniem psów. Zjawisko to doczekało się swojej angielskiej nazwy: „fur baby culture” (kultura futrzanych dzieci). W Polsce rozpowszechnia się określenie „psieci”. Zdaniem specjalistów nadopiekuńczość prowadzi do poważnych problemów etycznych, a także – co zaskakujące – medycznych. Swoje obawy lekarze opisali w książce „Veterinary Controversies and Ethical Dilemmas” (Weterynaryjne kontrowersje i dylematy etyczne), która odbiła się szerokim echem także w środowisku naukowym. Weterynarze obalają mity W książce weterynarze opisują m.in. niepotrzebne zabiegi medyczne i rozpoznawanie nieistniejących chorób oraz wpływ wielkich korporacji na praktykę lekarską. Poza tym poruszają tematy nadmiernej suplementacji, rehabilitacji i fizjoterapii psów, specjalistycznych karm, medycyny alternatywnej. Publikacja jest skierowana głównie do specjalistów, ale może też zainteresować właścicieli zwierząt. Rzuca nowe światło na skutki traktowania psów jak małe dzieci. Redaktorami tomu są: Tanya Stephens – lekarka weterynarii i badaczka dzikiej przyrody, anestezjolodzy Eddie Clutton i Polly Taylor oraz neurobiolożka Kathy Murphy. Kiedy troska nie służy psu Autorzy podkreślają, że choć traktujemy psy jak dzieci z troski, konsekwencją bywa cierpienie. Kosztowne i inwazyjne zabiegi nie zawsze służą ich dobru. Clutton zauważa, że część lekarzy i producentów (np. specjalistycznych karm), postrzega „fur baby culture” jako sposób na zwiększenie zysków. Według Stephens idea szczególnej więzi człowieka ze psem jest dziś zbyt często i zbyt mocno wykorzystywana marketingowo. Nie zawsze przekłada się to na lepszy dobrostan. Przeciwnie, psy żyjące swobodnie w grupach na wsi, mogą mieć lepsze życie niż samotne, wychuchane pieski kanapowe siedzące całymi dniami same w mieszkaniach, pozbawiane kontaktów z innymi psami i swobodnego ruchu. Leczenie za wszelką cenę – głos weterynarzy Książka podważa też przekonanie, że najlepszym wyborem jest zawsze …

shutterstock2044558817-d3e9476.jpg
width: 4840
height: 3045

Ludzka dłoń zmieniła historię. Oto dlaczego jest tak wyjątkowa
type: item
date: 2025-10-22T10:30:00.000Z
creator: Juan Luis Arsuaga
subject: Historia
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: ciało
subject: ewolucja
subject: homo sapiens
subject: książki
description: Czy historia człowieka rozpoczęła się od dłoni? Jej budowa, a zwłaszcza unikalny układ kciuka, pozwoliły nam sięgnąć po rzeczy, które były poza zasięgiem innych naczelnych. Nasza dłoń nie tylko chwyta, ale też umożliwia wykonywanie precyzyjnych manipulacji. Oto jej niezwykła historia.
encoded: Spis treści: Do czego kiedyś służyły nam dłonie? Wytrzymałe człowiecze paliczki Mechanika kciuka Kciuk obrócony – od jak dawna? Król wśród palców – kciuk Nieznany mięsień Szympansy przede wszystkim podczas chodzenia po ziemi opierają się na grzbietach środkowych paliczków palców od drugiego do piątego (od wskazującego do małego), co nieformalnie nazywa się „podpieraniem się na knykciach”. Robią to również goryle. Ponieważ małpy te opierają się nie na dłoniach, lecz na podeszwach stóp, ich ramiona są uniesione, a plecy pochylają się w kierunku bioder. Do czego kiedyś służyły nam dłonie? Toczy się spór o to, czy w naszej historii ewolucyjnej kiedykolwiek wspieraliśmy się na grzbietach środkowych paliczków palców rąk (z wyłączeniem kciuka). Ręka australopiteka była już zasadniczo podobna do naszej. Aby dowiedzieć się, jak wyglądała ręka jeszcze starszych przodków, potrzebujemy skamieniałości, a najlepszym przykładem jest Ardi. Szympansy, zwisając z gałęzi drzew bez udziału kciuka, używają ręki jako haka. Nie zamierzam prosić cię o to, abyś zawisł teraz na drążku, bo być może siedzisz w domu i czytasz, ale zaproponuję coś prostszego. Proszę ująć w dłoń rączkę aktówki lub walizki, jeśli jest pod ręką (obecnie często zastępują je plecaki lub walizki na kółkach). Chwyt jest (mniej więcej) taki sam jak w przypadku gałęzi, tylko w drugą stronę, ponieważ to walizka zwisa z ręki, a nie ręka z walizki. Łatwo zauważyć, że główną rolę odgrywa paliczek środkowy (tym razem po stronie dłoniowej, a nie grzbietowej) palców od wskazującego do małego. Proszę zauważyć, że to zupełnie inny chwyt niż w przypadku podnoszenia młotka w celu wbicia gwoździa lub rakiety do gry w tenisa. Podczas trzymania kija lub uchwytu pięść jest całkowicie zaciśnięta, zaangażowane są również paliczki bliższe i dalsze, a nie tylko środkowe, kij lub uchwyt jest dociskany do dłoni, zaś kciuk zachodzi na palec wskazujący lub środkowy. Jeśli jednak chcielibyśmy uderzyć precyzyjnie, a nie najmocniej, jak to możliw…

shutterstock2195622815-fa88904.jpg
width: 6000
height: 4000

Jak będziemy podróżować w 2026 roku? Oto 5 trendów, które zdominują rynek
type: item
date: 2025-10-16T14:59:57.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Czas na góry
subject: góry
subject: hotele
subject: jedzenie
subject: książki
subject: podróże
subject: trendy
description: Rok 2026 przyniesie zauważalną zmianę w sposobie, w jaki planujemy i przeżywamy podróże. Coraz większe znaczenie mają autentyczne doświadczenia, kontakt z naturą i świadome podejście do odwiedzanych miejsc. Zmieniają się też nasze priorytety – od wyboru kierunku, przez sposób rezerwacji, po to, czego naprawdę oczekujemy od urlopu.
encoded: Spis treści: Trend nr 1: Odkrywanie kultury na półkach Trend nr 2: Ucieczka w góry Trend nr 3: Podróże zainspirowane książkami Trend nr 4: Poznawanie ludzi w drodze Trend nr 5: Hotel jako cel podróży Rok 2026 przyniesie zmiany w sposobie, w jaki planujemy i przeżywamy podróże. Według najnowszego raportu serwisu rezerwacyjnego Skyscanner, coraz więcej osób decyduje się na wyjazdy zagraniczne, przeznaczając na nie większe środki, by zapewnić sobie bardziej wartościowe i satysfakcjonujące doświadczenia. W centrum zainteresowania znajdują się dziś spokój, komfort i prawdziwe poznawanie odwiedzanych miejsc – bez pośpiechu i z większą uważnością. Jednocześnie coraz wyraźniej widać zwrot w stronę odpowiedzialnego podróżowania. Turyści częściej omijają przepełnione kurorty, wybierając mniej znane miejscowości, w których wciąż można poczuć lokalny rytm życia. Aż jedna trzecia z nich deklaruje, że celowo unika miejsc dotkniętych nadmierną turystyką. Coraz większą rolę odgrywają też media społecznościowe, które inspirują, pomagają odkrywać nowe destynacje i planować kolejne wyjazdy. Wszystko wskazuje na to, że przyszłość podróży będzie bardziej przemyślana i zrównoważona. Coraz częściej nie chodzi już o to, gdzie jedziemy, ale dlaczego i w jaki sposób to robimy. Jakie zatem trendy podróżnicze będą rządzić w 2026 roku? Trend nr 1: Odkrywanie kultury na półkach W 2026 roku podróżni coraz częściej będą poznawać nowe miejsca nie w eleganckich restauracjach, lecz w... lokalnych sklepach spożywczych. Według raportu, rośnie liczba osób, które w czasie wyjazdów celowo odwiedzają supermarkety, małe targi i automaty z przekąskami, traktując je jako autentyczne źródło wiedzy o danym kraju. Od futurystycznych maszyn z jedzeniem w Tokio po niewielkie sklepy w nadmorskich miasteczkach Hiszpanii – to właśnie tam można najlepiej zrozumieć codzienność mieszkańców. Dane pokazują, że aż 55% amerykańskich podróżnych zawsze lub często zagląda do lokalnych supermarketów za granicą. Turyści szukają …

hotel-c06be72.jpg
width: 6000
height: 4000

Bóstwa, kadzidła i uzbrojeni strażnicy. Poznajcie tajemnice chińskich świątyń
type: item
date: 2025-09-28T07:15:36.000Z
creator: Tao Tao Liu
subject: Historia
subject: architektura
subject: azja
subject: chiny
subject: książki
subject: świątynie
description: W Chinach świątynie nie służą tylko bogom – bywały szkołami czy uczelniami. A wyglądają czasem jak pałace. Ich imponujące dachy przetrwały trzęsienia ziemi, wojny i rewolucje. Dziś często są to raczej fotograficzne marzenia turystów niż miejsca kultu. Poznajcie nieoczywiste chińskie świątynie. Dowiedzcie się więcej na temat ich detali, które umykają najlepszym przewodnikom
encoded: Spośród wszystkich cudów współczesnych Chin zazwyczaj to świątynie, pełne stylizowanych wizerunków bogów i bogiń, wzbudzają największą fascynację zagranicznych przyjezdnych. Można nawet powiedzieć, że dziś większość chińskich świątyń pełni przede wszystkim funkcję atrakcji turystycznych, ponieważ rozpowszechnieniu się komunizmu w Państwie Środka towarzyszył wzrost ateizmu. Zniknęły miejscowe odpowiedniki kościołów parafialnych – i należące do nich grunty miały zbyt dużą wartość monetarną. Pozostały jednak „katedry” zachowane z uwagi na ich walory architektoniczne i znaczenie historyczne. Wśród nich znajdujące się w Pekinie świątynia Wuta (Pięciu Pagód) i Świątynia Śpiącego Buddy, znane buddyjskie przybytki: Świątynia Białej Chmury, główny daoistyczny ośrodek Chin, a także meczet Niujie, do którego ściągają rzesze muzułmańskiej ludności Hui w północnych Chinach. Początki świątyń nikną w mgłach dziejów Bardzo trudno prześledzić historię konkretnych przybytków religijnych, ponieważ rzadko wspominają o nich źródła pisane. Każdy mógł wybudować lub ufundować świątynię, a jej utrzymanie też nie było kosztowne – wystarczały datki ze strony kilku zamożnych osób. Akcja wielu dawnych historii rozgrywa się w podupadłych, nieużywanych już świątyniach – okoliczna ludność zwykle postrzegała je jako miejsca złowieszcze, choć osoby z zewnątrz nie podzielały tej opinii. Podczas drugiej wojny światowej, gdy Chiny walczyły z Japonią, wiele szkół i uczelni zostało ewakuowanych do zachodnich prowincji Chin i tymczasowo ulokowanych w tamtejszych nieużywanych świątyniach. Świątynie jak pałace W Chinach różnice między architekturą religijną a, dajmy na to, pałacową były minimalne – jedno i drugie wznoszono zgodnie z wytycznymi feng shui. Dlatego też każda świątynia ustawiona jest na osi północ-południe. Główny pawilon mieści się na pierwszym dziedzińcu, a za nim, ku północy, ciągną się kolejne podworce i sale. Tylna część budowli powinna być położona nieco wyżej, a z przodu powinna znajdowa…

chinskie-swiatynie-ba5ff67.jpg
width: 5716
height: 3816