Gra o K2 się nie kończy. Kontrowersje wokół osiągnięcia Nepalczyków i plany drugiego ataku szczytowego
16 stycznia dziesięciu nepalskich himalaistów wspólnie stanęło na szczycie K2, przechodząc do historii jako pierwsi, którzy zdobyli górę zimą. Ale ich dokonania nie oznaczają końca zmagań pozostałych wspinaczy pozostających na K2. Czy jeszcze w tym sezonie będziemy świadkami kolejnych przełomowych wejść?
Grupa Nepalczyków z Nirmalem Nimsem Purją i Mingmą G Sherpą na czele stanęła na szczycie K2 w sobotę 16 stycznia o godz. 17. lokalnego czasu. Po pierwszych gratulacjach w środowisku himalaistów rozgorzała dyskusja nad rzeczywistym wymiarem ich osiągnięcia. Himalaiści w trakcie wspinaczki korzystali bowiem ze wspomagania tlenem. Jako pierwszy głos w sprawie zabrał Adam Bielecki, pierwszy zimowy zdobywca ośmiotysięczników Gaszerbrum I (9 marca 2012) i Broad Peak (5 marca 2013). Na Twitterze napisał: „Gratulacje dla całej ekipy Nepalczyków na K2. Oby teraz bezpiecznie do bazy. Uprzedzając wszystkie pytania. Gra trwa nadal. Wiadomo było, że na K2 zimą da się wejść z tlenem. Dla mnie prawdziwe pytanie brzmi: Czy? Kiedy i komu uda się wejść na ten szczyt bez dopingu?” Wpis polskiego himalaisty wywołał wiele kontrowersji, a na Bieleckiego wylała się fala hejtu, o czym poinformował na swoim profilu na Facebooku. Chcąc wyjaśnić sytuację jeszcze raz pogratulował Nepalczykom zdobycie K2 zimą: „Weszli razem na szczyt dając wspaniały popis siły, twardości i solidarności. Cieszy mnie to, że Nepalczycy, stojący często w cieniu celebrowanych wspinaczy z zachodu mają swoją samodzielną chwilę triumfu. (…) himalaizm nigdy nie był i nie będzie sportem rywalizacyjnym”. Równocześnie Bielecki przyznał, że od zawsze przywiązuje dużą wagę do tego, czy wspinaczka odbywa się przy użyciu dodatkowego tlenu. Podkreślił, że wspinaczka z tlenem to „nie jego dyscyplina”. W rozmowie z mediami dodał, że wielokrotnie otrzymywał propozycję udziału w wyprawach na K2 z użyciem tlenu, ale zawsze w takich sytuacjach odmawiał. O wiele mocniejsze słowa o „dopingu” Nepalczyków padły z ust Denisa Urubki. – Tlen to bardzo duży doping. Zasmucił mnie dziwny stosunek społeczności do tej wyprawy. Przecież w przypadku takich dyscyplin jak boks, bieganie, narciarstwo czy kolarstwo, jeśli ktoś stosuje doping, budzi to pogardę i wstręt. A w alpinizmie ludzie stosujący doping stają się bohaterami. Jestem zaskoczony, że tu przebiega to odwrotnie. Akceptuję, ale nie szanuję wspinaczy używających tlenu we współczesnym alpinizmie, jeśli mówi się o zdobyciu szczytu jako sportowym osiągnięciu – powiedział Urubko w rozmowie z Onet Sport. – Ważne jest, aby pamiętać, że doping to „silne sztuczne substancje w celu uzyskania dodatkowej siły". Właśnie z tego względu ich stosowanie jest zabronione w sporcie (…) Nie jestem pewny, czy wszyscy Szerpowie użyli tlenu. Czekajmy na ostateczne informacje – dodał. Jak na razie żaden z członków ekipy, która stanęła na szczycie, oficjalnie nie potwierdził, aby dokonano wejścia bez tlenu. Na udostępnionych w sieci zdjęciach i nagraniach ze szczytu widać himalaistów w maskach tlenowych. Przeciwny traktowaniu tlenu jako „dopingu” jest Krzysztof Wielicki, który w wypowiedzi dla mediów stwierdził, że krytyka Nepalczyków jest bezzasadna. Przyznał, że on i Leszek Cichy w trakcie pierwszego zimowego wejścia na Everest także pod koniec wspomagali się tlenem. „Głosy o dopingu są przesadzone (…) Tutaj używa się tlenu, bo jest rozrzedzone powietrze. Tlen to nie doping, tylko pewne ułatwienie” - stwierdził w rozmowie z portalem Onet. – Ja nie zamierzam deprecjonować osiągnięcia Nepalczyków. Być może tlen im pomógł, ale weszli. Niech Adam Bielecki czy Denis Urubko próbują wchodzić bez tlenu i niech udowodnią, że są lepsi. To proste. (…) Zamiast ich krytykować, inni himalaiści powinni mówić: ja teraz zrobię to lepiej. Dlatego nie rozumiem pewnych dyskusji wokół osiągnięcia Nepalczyków, są po prostu niepotrzebne – podkreślił. Sezon się nie kończy Sezon zimowy w himalajach trwa do końca lutego, więc wspinacze pozostający pod K2 nadal mają szansę na atak szczytowy tej zimy. Członkowie ekipy Johna Snorriego zapowiedzieli, że w najbliższym oknie pogodowym planują rozpocząć atak szczytowy bez użycia tlenu. View oEmbed on the source website Ich plany może pokrzyżować akcja poszukiwawcza w Karakorum, w którą zaangażował się Snorii. Alex Goldfarb, uczestnik dwuosobowej wyprawy, która chciała zdobyć zimą Broad Peak, został uznany za zaginionego po wyprawie aklimatyzacyjnej na Pastore Peak, po której nie wrócił do bazy. Snorii postanowił wziąć udział w akcji ratunkowej Amerykanina. W bazie K2 pozostaje też polska ekipa z Magdaleną Gorzkowską i Oswaldem Pereirą. Gorzkowska, która w ostatnich dniach była świadkiem tragicznego wypadku Hiszpana Sergio Mingote, poinformowała, że nie zamierza nadwyrężać swojego szczęścia i nie planuje kolejnych wypraw aklimatyzujących do C2 lub C3. Polka nie rezygnuje jednak z planów zdobycia K2 w tym sezonie. W rozmowie z Dzień Dobry TVN zapowiedziała, że ma nadzieję rozpocząć wspinaczkę w ciągu najbliższych dwóch tygodni, gdy tylko pojawi się odpowiednie okno pogodowe. Gorzkowska ma nadzieję zostać pierwszą kobietą, która zdobędzie K2 zimą. – Robię swoje. Od początku mam plan na tę górę. To, że została zdobyta, nie wpływa na moją motywację. W tym momencie czekamy na prognozy, które pokażą, że wiatry nie są silne i można wejść do góry. Spodziewam się, że do dwóch tygodni ruszymy w stronę szczytu – powiedziała.
Śladami uczestników Pierwszej Jeleniogórskiej Wyprawy w Himalaje. Poczuj atmosferę minionych lat polskiego himalaizmu
To była pierwsza jeleniogórska wyprawa na Annapurnę. Do tego pierwsze spotkanie Krzysztofa Wielickiego z Himalajami! 40 lat później syn nieżyjącego już uczestnika wyprawy znajduje na strychu pisany „na gorąco” przez jego ojca dziennik …
Wszystko zaczęło się od znalezionych na strychu notatek z wyprawy. Maciej Jerzy Pietrowicz trafił na zapiski ojca - Jerzego Pietrowicza i szybko zdecydował, że dołoży wszelkich starań, aby dzienniki ujrzały światło dzienne. Jak mówi, mierzył wysoko, jak wysokie są Himalaje. Chciał, żeby wspomnienia z 1979 roku ukazały się w oprawie i jakości nie odbiegającej standardem od najnowszych publikacji książkowych. I udało się - do rąk czytelników trafiła właśnie książka „Śladami Uczestników Pierwszej Jeleniogórskiej Wyprawy w Himalaje”. „To fantastyczny materiał faktograficzny, obrazujący minione lata polskiego himalaizmu. Pokazuje, z jaką determinacją ludzie pokroju Jurka dążyli ad astra. Nie wszyscy chcieli o tym pisać. W tamtych warunkach i tamtej atmosferze było to wyzwaniem” - mówi o książce Marian Sajnog. Publikacja bazuje na dziennikach i relacjach uczestników. „Przez ostatnie półtora roku miałem sposobność rozmawiania z wieloma osobami, które były w tamtych latach ściśle związane ze środowiskiem górskim lub przyczyniły się do organizacji wyprawy. Wysłuchałem dziesiątek opinii na temat tej ekspedycji, także od jej uczestników” - opowiada autor. Dziś pamięć o tamtych latach i działaniach jeleniogórzan została przywrócona w postaci książki. Pozycja z pewnością przyciąganie osoby interesujące się wyprawami i górami najwyższymi nietypowym układem: wspomnień ojca autora znalezionych po latach na strychu, przeplatanych relacją z podróży po 40 latach do zapomnianej bazy pod Annapurną. Do tego dochodzą zdjęcia i ciekawy układ graficzny. Himalaje lat ‘70 „Wyprawa jeleniogórska na Annapurnę Południową w 1979 roku była naturalnym etapem aktywności członków Sudeckiego Klubu Wysokogórskiego. Jednocześnie sprawdzianem możliwości organizacyjnych nie tylko Klubu, ale całej ówczesnej społeczności miasta, entuzjastycznie sprzyjającej poczynaniom karkonoskich wspinaczy” - wspomina Marian Sajnog. Dla Krzysztofa Wielickiego to była bardzo ważna ekspedycja dlatego, że zdecydowała o wielu sprawach. „Pierwszy raz ujrzałem Himalaje. Po tej wyprawie nabrałem dystansu do gór, do wspinania, że nie jest zawsze tak fajnie, że czasem dzieją się rzeczy tragiczne, odchodzą ludzie. Były też fajne chwile, kiedy wchodzimy z Kaziem Śmieszko na szczyt Annapurny Płd. Strasznie dużo doświadczeń, które rzutowały na moje przyszłe działania w górach wysokich. Pomyśleć, że to było 40 lat temu, to prawie niewyobrażalne!” - opowiada himalaista. Z wielkim trudem zorganizowana wyprawa wprawdzie zakończyła się sukcesem, jednak tragedia, która wydarzyła się w czasie jej trwania, dokonania te przekreśliła. Po burzliwych i bardzo nieprzychylnych reakcjach medialnych, pamięć o wyprawie zniknęła na 40 lat. Dziś wraca w postaci książki „Śladami Uczestników Pierwszej Jeleniogórskiej Wyprawy w Himalaje”. Jedno jest pewne, w literaturze górskiej pojawiła się nowa, interesująca pozycja, która nie tylko jest świadectwem tamtych poczynań, ale też odpowiedzią na trudne pytania, dotyczące wyprawy na Annapurnę Południową w roku 1979. - Wierzę z całego serca, że nie będzie ona tylko pamiątką i wspomnieniem historii jeleniogórskiego himalaizmu, ale także przyczyni się do refleksji nad życiem oraz skłoni nas wszystkich do wielu zmian na lepsze - mówi autor. Jesteście ciekawi tej historii? Sięgnijcie po nią, książka jest do nabycia w sklepie internetowym: www.sladamiuczestnikow.pl
Okulary spawalnicze i numer do… prostytutki. 5 ciekawostek z wyprawy Everest 1980
40 lat temu Polacy jako pierwsi weszli zimą na Everest. Myliłby się jednak ten, kto myśli, że taka wyprawa to sprawa wyłącznie śmiertelnie poważna. Poznajcie największe ciekawostki związane z wyprawą na Everest w 1980 roku. Część może was rozbawić.
Z powodu braku specjalistycznego sprzętu Krzysztof Wielicki korzystał na wyprawie i podczas ataku szczytowego z okularów spawalniczych. Inni uczestnicy mieli m.in. gogle narciarskie. Nie były to jedyne problemy sprzętowe. Himalaiści korzystali także z raków wykonanych z aluminium, które często się łamały i wymagały ciągłych napraw. Na fotografii Leszek Cichy trzyma kartkę, którą Polacy znaleźli na szczycie. Notatkę pozostawił Ray Genet – ostatni zdobywca Everestu w sezonie letnim 1979, który zginął w trakcie zejścia. Treść kartki to: „For a good time call Pat Rucker 274-2602 Anchorage, Alaska, USA” (Jeśli chcesz się dobrze zabawić zadzwoń do ...), co według późniejszych informacji Cichego było kontaktem do... prostytutki. Wielicki i Cichy zostawili na szczycie Everestu różaniec od papieża i drewniany krzyżyk, upamiętniający śmierć filmowca Staszka Latałły (na zdjęciu, fot. filmpolski.pl) w czasie wyprawy na Lhotse w 1974 oraz termometr rejestrujący temperatury minimalne. Informacja o wniesieniu i pozostawieniu na szczycie krzyżyka nie została podana oficjalnie, ale dotarła do kraju w listach do rodzin i jako plotka do Radia Wolna Europa. W międzyczasie uległa zniekształceniu. Plotka mówiła o 4-metrowym krzyżu, podczas gdy w rzeczywistości był to 4-centymetrowy krzyżyk. Kierownik wyprawy Andrzej Zawada wysłał telegram z wiadomością o zdobyciu szczytu m.in. do papieża Jana Pawła II i otrzymał od niego list z gratulacjami. Spotkało się to z dezaprobatą polskich komunistycznych władz i razem z wiadomością o krzyżu spowodowało, że I sekretarz PZPR Edward Gierek nie podał ręki Andrzejowi Zawadzie w czasie przywitania uczestników wyprawy na lotnisku w Warszawie. Tak wyglądało oficjalne potwierdzenie zdobycia Mount Everestu wydane polskiej ekipie przez władze Nepalu. Fotografia pochodzi z książki "Rozmowy o Evereście" wydanej w 1987 roku nakładem Młodzieżowej Agencji Wydawniczej.
"W drodze na szczyt milczeliśmy we wspólnej sprawie". Wielicki i Cichy wspominają pierwsze zimowe wejście na Everest
Podczas obchodów 40. rocznicy pierwszego zimowego wejścia na Everest udało nam się porozmawiać ze zdobywcami szczytu - Leszkiem Cichym i Krzysztofem Wielickim. Jak Leszek Cichy i Krzysztof Wielicki wspominają pierwszą zimową wyprawę na szczyt Everestu? Jaka atmosfera panowała w bazie? Jakim liderem był Andrzej Zawada? I jaki może być ciąg dalszy odysei lodowych wojowników?
View Ediplayer on the source website
Tak rozpoczęła się lodowa odyseja Polaków. 40 lat temu zdobyli zimą Everest
40 lat temu, czyli dokładnie 17 lutego 1980 roku o godzinie 10:40 czasu polskiego Krzysztof Wielicki i Leszek Cichy stanęli na szczycie Mount Everestu. Jako pierwsi w historii dokonali tego w sezonie zimowym. Tym samym otworzyli nowy rozdział w himalaizmie – zimowy wyścig po ośmiotysięczniki. Polacy w tej dziedzinie nie mają sobie równych.
Historia zimowego podboju Mount Everestu zaczyna się na długo wcześniej. Już w 1973 roku Andrzej „Zyga” Heinrich rzucił pomysł polskiej wyprawy na Everest. Dwa lata później Andrzej Paczkowski złożył wniosek o pozwolenie na wspinaczkę, w którym widniał zapis: „Everest na dwa następujące po sobie sezony – jesienny i wiosenny”, czyli z zimą pomiędzy. Władze odmawiają. Pomysł, który raz zrodził się w głowach polskiej ekipy, nie daje o sobie zapomnieć. 11 maja 1977 roku Polski Związek Alpinizmu zatwierdza ramowy plan wyprawy, a kierownikiem przedsięwzięcia mianuje Andrzeja Zawadę. W grudniu tego roku Paczkowski i Zawada składają oficjalne pismo w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Nepalu. Pada data – próba wejścia na Everest zostanie podjęta między 1 grudnia 1979 a 28 lutego 1980 roku. 22 listopada 1979 roku zapada decyzja. Władze Nepalu wydają oficjalną zgodę na wyprawę we wskazanym terminie. Na początku grudnia do Nepalu przylatuje najpierw sprzęt. Bagaż Polaków waży 6,5 tony. To największy jak dotąd ładunek wysłany samolotem z Polski. 7 grudnia przylatuje na miejsce Andrzej Zawada, w kolejnych dniach – 15 i 19 grudnia – pierwsza i druga grupa himalaistów. Polska ekipa pod Everestem (fot. za Fundacja Himalaizmu Polskiego im. Andrzeja Zawady) 5 stycznia 1980 roku wszyscy członkowie wyprawy są już w bazie pod Mount Everestem, na wysokości 5 300 m n.p.m.. Oto uczestnicy wyprawy: Andrzej Zawada – kierownik (w momencie wyprawy mial 51 lat) Ryszard Dmoch – zastępca kierownika (47 l.) Andrzej Zygmunt Heinrich – zastępca kierownika ds. sportowych (42 l.) Leszek Cichy – zdobywca szczytu (28 l.) Krzysztof Wielicki – zdobywca szczytu (29 l.) Krzysztof Cielecki (44 l.) Walenty Fiut (32 l.) Ryszard Gajewski (25 l.) Jan Holnicki-Szulc (34 l.) Aleksander Lwow (26 l.) Janusz Mączka (30 l.) Kazimierz Olech (51 l.) Maciej Pawlikowski (28 l.) Marian Piekutowski (29 l.) Ryszard Szafirski (42 l.) Krzysztof Żurek (35 l.) Józef Bakalarski – filmowiec (54 l.) Bogdan Jankowski – radiooperator (41 l.) Robert Janik – lekarz, chirurg (38 l.) Stanisław Jaworski – filmowiec, operator TVP (33 l.) Z wszystkimi żyjącymi członkami historycznej wyprawy będzie można spotkać się już dziś w Nowym Kinie Wisła w Warszawie. Fot. Fundacja Himalaizmu Polskiego im. Andrzeja Zawady Andrzej „Zyga” Heinrich, Walenty Fiut, Waldemar Olech, Marian Piekutowski, Krzysztof Wielicki, Ryszard Szafirski i Krzysztof Żurek ruszają w IceFall, aby wytyczyć drogę i zaporęczować lodowy labirynt. 6 stycznia Andrzej Heinrich i Krzysztof Wielicki zakładają obóz I na wysokości 6000 m n.p.m. Trzy dni później – 9 stycznia – ośmioosobowa grupa polskich himalaistów zakłada obóz II na wysokości 6500 m. A 15 stycznia Ryszard Gajewski, Maciej Pawlikowski i Krzysztof Żurek rozstawiają namioty w obozie III, na wysokości 7150 m. Przejście na Przełęcz Południową i założenie obozu IV odsuwają się w czasie. Wszystko przez huraganowe wiatry, które uniemożliwiają wspinaczkę. Od 26 stycznia do 9 lutego Polaków czeka przymusowa przerwa w akcji. Fundacja Himalaizmu Polskiego im. Andrzeja Zawady 11 lutego Leszek Cichy, Krzysztof Wielicki i Walenty Fiut wchodzą na Przełęcz Południową i na wysokości 8 000 metrów zaczynają zakładać obóz IV. Prace zostaną uznane za zakończone 13 lutego, a dzień później Ryszard Szafirski dotrze na wysokość 8 150 metrów, i na grani Everestu pozostawi butle z tlenem. W obozie Polaków rozpoczynają się dyskusje, czy nie zabraknie czasu, aby zdobyć szczyt w wyznaczonym terminie. Pierwotne pozwolenie na atak szczytowy obowiązuje jedynie do 15 lutego. Himalaiści rozważają wystąpienie do władz Nepalu o przedłużenie pozwolenia na wyprawę. Fundacja Himalaizmu Polskiego im. Andrzeja Zawady W nocy z 14 na 15 lutego Andrzej Zawada gubi się podczas schodzenia z przełęczy. Przez radio wzywa pomocy. Na ratunek kierownikowi wyprawy ruszają Cichy i Wielicki. Odnajdują go i razem schodzą do obozu trzeciego. 15 lutego, Andrzej „Zyga” Heinrich z Szerpą Pasangiem dochodzą – bez użycia tlenu – do poziomu 8 350 m. Tym samym miją zimowy rekord wysokości i postanawiają nie kontynuować wspinaczki. Tymczasem w bazie Polaków ulga – nepalskie ministerstwo wydłuża pozwolenie na atak szczytowy do 17 lutego. Himalaiści muszą się spieszyć – mają tylko dwa dni na podjęcie ataku szczytowego. Fundacja Himalaizmu Polskiego im. Andrzeja Zawady 16 lutego o 7:30 Leszek Cichy i Krzysztof Wielicki – jedyni z polskiej ekipy, którzy mają jeszcze siły na atak szczytowy – wyruszają do obozu czwartego. Korzystają z butli tlenowych. Po odpoczynku czeka na nich najważniejsze zadanie. 17 lutego o 7:15 czasu nepalskiego dwaj himalaiści opuszczają obóz IV. O 14:30 (10: 40 czasu polskiego) Andrzej Zawada łączy się przez radio z Cichym i Wielickim. Cichy zameldował: Jesteśmy na szczycie, czy nas słyszycie? AZ: Nie słyszę! Powtórz, powtórz, gdzie jesteście? LC/KW: Na szczycie Mount Everestu! Zimą! Polacy! AZ: Hurra! Hurra! Na szczycie! Halo, baza, są na szczycie! Ściskamy, całujemy was! Rekord świata! Ten moment przeszedł do historii i rozpoczął nowy etap w himalaizmie – zimowy wyścig na najwyższe szczyty świata.
Piekło go nie chciało. Krzysztof Wielicki, himalaista sercem i duszą
Krzysztof Wielicki, razem z Leszkiem Cichym, dokładnie 17 lutego 1980 roku jako pierwszy człowiek w historii stanął zimą na szycie Mount Everest. Tym samym zapisał się w historii światowego himalaizmu. Dziś jest znany i podziwiany na całym świecie, nie tylko przez miłośników wspinaczki.
Krzysztof Wielicki od najmłodszych lat pasjonował się górskimi wędrówkami i wspinaczką. Jak wspominał po latach, pierwsze piesze wycieczki rozpoczął jeszcze w harcerstwie. Miał zaledwie 22 lata, kiedy trafił na letni kurs wspinaczkowy, a potem obóz zimowy, których kierownikiem był nie kto inny, a sławna Wanda Rutkiewicz. Od tamtej pory rozpoczęła się jego wielka droga na szczyt, której zwieńczeniem – choć nie ostatnim krokiem – była zimowa wspinaczka na Mount Everest. Przed Polakami nikt nawet nie myślał o tym, żeby porywać się na zdobycie najwyższego szczytu świata o tej porze roku. Krzysztof Wielicki był jednym z 20 członków legendarnej wyprawy na Mount Everest pod kierownictwem Andrzeja Zawady. Na szczycie stanął 17 lutego 1980 roku i – razem z Leszkiem Cichym – otworzył zupełnie nowy rozdział w światowym himalaizmie. – Pokazaliśmy, że można zimą stanąć na ośmiotysięczniku. Andrzej Zawada lubił ryzyko i potrafił podpuszczać, zainteresować swoją ideą. Od tamtej pory kilkakrotnie byłem zimą na ośmiotysięcznym szczycie. Na Everest już nie wróciłem. Powracałem tam, gdzie się nie udało – za czwartym razem osiągnąłem Lhotse, za piątym K2. I jest jeszcze tyle innych ścian do zdobycia – mówił po latach Wielicki. To on jest też pierwszym zimowym zdobywcą Kanczendzongi (8586 m n.p.m.) oraz Lhotse (8516 m n.p.m.) – łącznie z Everestem trzech z czterech najwyższych ośmiotysięczników, których wysokość przekracza 8500 metrów. Ponadto jako jedyny w historii dokonał samotnego zimowego wejścia na ośmiotysięcznik – właśnie podczas wspinaczki na Lhotse. Ostatni z czwórki najwyższych szczytów – K2 – nadal nie został zdobyty zimą. Ale to nie koniec historycznych dokonań Krzysztofa Wielickiego. Jako pierwszy na świecie dokonał też wejścia z bazy na szczyt ośmiotysięcznika w ciągu jednej doby. W ten sposób „solo” zdobył Broad Peak. W podobny sposób pokonał też Dhaulagiri (w 16 godzin!) oraz Sziszapangmę, na które nie dość, że wspiął się sam, to przy tym wytyczając nowe drogi. Samotnie wspiął się również na Gaszerbrum II i Nanga Parbat. Największym wyzwaniem dla Wielickiego okazał się szczyt K2. Legendarny zdobywca zimowego Everestu brał udział w kilku wyprawach na szczyt K2, jednak dopiero czwarta próba zakończyła się sukcesem. Był to rok 1996, a we wspinaczce Polakowi towarzyszyli dwaj Włosi. Wielicki, już jako kierownik ekspedycji, próbował także zdobyć K2 zimą. W sezonie 2002/2003 zorganizował Polską Wyprawę Zimową Netia K2. Kolejną próbę, także jako kierujący zespołem, podjął w 2018 roku. Niestety, obie zakończyły się niepowodzeniem. Wielicki jest piątym człowiekiem w historii, który zdobył Koronę Himalajów i Karakorum, czyli wspiął się na wszystkie 14 najsłynniejszych ośmiotysięczników. Jednak to właśnie Everest pozwolił mu na stałe zapisać się na kartach historii. Za swoje dokonania w 2018 roku otrzymał prestiżową Nagrodę Księżnej Asturii w dziedzinie sportu. Król Hiszpanii, wręczając Polakowi odznaczenie, stwierdził, że uprawia on jedną z najtrudniejszych dyscyplin sportowych, która wymaga "zaangażowania, pasji i odporności na trudne warunki ". O samym Wielickim powiedział, że jest jednym z największych himalaistów w historii. View oEmbed on the source website Z kolei w 2019 roku został nagrodzony Złotym Czekanem za całokształt osiągnięć górskich. Złoty Czekan to prestiżowa nagroda przyznawana za wybitne osiągnięcia w alpinizmie przez francuską organizację Groupe de Haute Montagne oraz Montagne Magazine od 1992 roku. „W górach musisz wykonać pewien wysiłek bez zapłaty. Jest to mistyka, szukanie czegoś wyjątkowego. Do tego trzeba mieć wyobraźnię i filozofię życiową. Nie każdego na to stać, nie każdemu się chce. Bo w górach nie ma granic, tam się szuka wolności. A samo przebywanie w górach łagodzi, eliminuje agresję. Są elementy rywalizacji, ale rywalizacji z wyznaczonym celem, a nie z przeciwnikiem” – pisał Wielicki w książce „Mój wybór”. Katarzyna Grzelak
40 lat temu Polacy dokonali niemożliwego. Zbliża się rocznica zimowego wejścia na Everest
Dokładnie 17 lutego 1980 roku, czyli 40 lat temu, Krzysztof Wielicki i Leszek Cichy stanęli na szczycie Mount Everestu. Było to pierwsze zimowe wejście na ośmiotysięcznik. Tym samym Polacy otworzyli zupełnie nowy rozdział w historii światowego himalaizmu.
Leszek Cichy i Krzysztof Wielicki byli ostatnimi z 20-osobowej grupy polskich himalaistów, zdolnymi podjąć atak szczytowy. 17 lutego 1980 roku, dokładnie o 14:25 czasu nepalskiego (10:40 czasu polskiego) stanęli na wierzchołku i połączyli się przez radio z kierownikiem wyprawy, Andrzejem Zawadą. Cichy zameldował: Jesteśmy na szczycie, czy nas słyszycie? AZ: Nie słyszę! Powtórz, powtórz, gdzie jesteście? LC/KW: Na szczycie Mount Everestu! Zimą! Polacy! AZ: Hurra! Hurra! Na szczycie! Halo, baza, są na szczycie! Ściskamy, całujemy was! Rekord świata! Ten moment przeszedł do historii i rozpoczął nowy etap w himalaizmie – zimowy wyścig na najwyższe szczyty świata. Już wkrótce będziemy świętować 40. rocznicę tego niezwykłego wyczynu. Z tej okazji Fundacja Himalaizmu Polskiego im. Andrzeja Zawady przygotowała szereg spotkań z uczestnikami wyprawy z 1980 roku, a także pokazy filmów czy benefis Aleksandra Lwowa – jednej z najbardziej barwnych postaci polskiego alpinizmu. Główne uroczystości – pod patronatem National Geographic – odbędą się w Warszawie w Centrum Olimpijskim oraz w kinie Wisła, gdzie 17 lutego – w dokładną rocznicę pierwszego zimowego wejścia na Mount Everest – odbędzie się spotkanie z uczestnikami wyprawy. Dokładny program obchodów znajdziecie na stronie wydarzenia na Facebooku. Spotkania są biletowane, więc liczba miejsc jest ograniczona.
Dla każdego to pojęcie jest zupełnie czymś innym. Podróżniczka, fizyk, fotograf - co jest dla nich luksusowe?
Zobacz, czym jest dla Janiny Ochojskiej, Elżbiety Dzikowskiej, czy dla profesora Aleksandra Wolszczana
Tomasz Gudzowaty:"Luksus jest przeciwieństwem pospolitości. Luksusem jest samo życie, jeśli nie rozmieniamy go na drobne." Aleksander Wolszczan: "Luksus to sytuacja, w której mam wrażenie, ze czuje się świetnie pod każdym możliwym względem, jaki mogę sobie wyobrazić" Krzysztof Wielicki: "Luksusem będzie mając 80 lat, czuć się jak 30-latek", "Luksus to też poczucie, że zrobiło się w życiu coś ważnego" Janina Ochojska: Nie wiem, czy można to nazwać luksusem, ale przed każdą podróżą sprawdzam przystosowanie do niepełnosprawności, które są możliwe nawet w skromnych warunkach. Ostatnio byłam na Filipinach i na Bantayan (gdzie jest misja PAH) mieszkałam w skromnym hoteliku (betonowa podłoga, drewniane łóżka), ale zrobiono proste podjazdy z poręczą, a pod prysznic wstawiono krzesło. Więcej nie trzeba. Moim „luksusem” są spotkania z ludźmi – ostatnio podróżuję tylko w związku z moją pracą w PAH (na wakacjach nie byłam od kilku lat) – możność poznania ich życia, nękających ich problemów, wreszcie zobaczenia efektów naszej pracy, to największa radość. Elżbieta Dzikowska: W takim potocznym sensie nigdy nie miałam z nim w podróży do czynienia, ale nie ukrywam, że jeżeli mam do wyboru gorsze lub lepsze warunki - to wybieram lepsze. Na ogół są jakie są, potrafię dostosować się do każdych. Najważniejsze jest dla mnie - i to prawdziwy luksus! - zrealizowanie celu podróży, bo nigdy nie wyjeżdżam w ciemno, zdarzy się, co się zdarzy, aczkolwiek uwielbiam atrakcyjne zaskoczenia, odkrywanie czegoś, czego nie dowiedziałam się jeszcze z książek, z internetu. Luksus - to także spotkanie ciekawych, inspirujących , życzliwych bywa że pomocnych ludzi. Właściwie, wszystko co udało mi się zobaczyć i przeżyć na świecie to dla mnie, osoby wywodzącej się z prowincjonalnego , podlaskiego miasta, z raczej ubogiej rodziny, jest luksusem. Dziękuję za to losowi.
Bez niego Festiwal Podróżników nie może się odbyć! Krzysztof Wielicki opowie o swojej przygodzie z alpinizmem
Krzysztof Wielicki jest jednym z najwybitniejszych wspinaczy na świecie. O swoich zmaganiach z górami opowie na Festiwalu Podróżników w ramach World Travel Show w Nadarzynie już 22 października!
„To jest pasja. Z pasji nie trzeba się tłumaczyć. Niech się tłumaczą ci, którzy jej nie mają. W góry idą ludzie, którzy potrzebują emocji. Bardzo dużego natężenia emocji. A emocje są wtedy, kiedy biorę sprawy w swoje ręce i mówię: sprawdzam sam siebie, udowadniam, że coś potrafię zrobić, że dam radę. Na nizinach brakuje emocji” Taternik, alpinista i himalaista - Krzysztof Wielicki jest jednym z najwybitniejszych wspinaczy na świecie. Jako piąty człowiek na Ziemi zdobył Koronę Himalajów i Karakorum. Na trzy z nich: Mount Everest, Kanczendzongę i Lhotse wszedł zimą jako pierwszy. W 2000 roku uhonorowany został prestiżową światową nagrodą Explorer (motto: Explorare Ausis -- Tym Którzy Mają Odwagę Odkrywać) podczas Explorers Festival w Łodzi. Krzysztof Wielicki jest członkiem The Explorers Club. W 2001 roku to blisko stuletnie stowarzyszenie nagrodziło alpinistę, jako pierwszego Polaka, prestiżowym odznaczeniem Lowell Thomas Award. Swoją przygodę z górami zaczął w harcerstwie. w Jego pasja do wspinaczki narodziła się w Sokolikach. W 1972 r. był uczestnikiem letniego kursu wspinaczkowego którego kierownikiem była Wanda Rutkowska.Od tamtego czasu minęło 45 lat podczas, których Krzysztof Wielicki dokonał rzeczy niebywałych i imponujących nawet dla największych sceptyków. Wszedł na 14 ośmiotysięczników, z czego 3 z nich zdobył zimą. Ponad to wyróżnia go szybki czas zdobywania najwyższych szczytów świata i wyjątkowa zdolność do aklimatyzacji w wysokich górach. Tak było podczas wejścia na Broad Peak w 1984. Dokonał tego jako pierwszy człowiek, a dodatkowo wejście na szczyt i powrót do bazy trwało niecałą dobę (21,5 h). Przez ten czas zebrał mnóstwo doświadczeń i wspomnień, którymi podzieli się podczas Festiwalu Podróżników na World Travel Show 22 pażdziernika o godzinie 11. Zapraszamy!
Jura Krakowsko-Częstochowska to miejsce mocy! Wpadnij tu na weekend
Tego krajobrazu nie da się pomylić z innym. Białe wapienne ostańce – od tych niewielkich, które obrośnięte są krzakami leszczyny, po monumentalne wznoszące się wysoko ponad bukowymi lasami. Jest pięknie.
Zobacz zdjęcia z Jury Krakowsko-Częstochowskiej >>> Krasowe doliny poprzecinane potokami, których skaliste zbocza i skalne labirynty od lat przyciągają wspinaczy. Tras zatrzęsienie. Chciałabym spróbować swoich sił. O to, gdzie mam się wybrać, pytam Alinę Markiewicz. Prowadzi gospodarstwo agroturystyczne Podlesice 38, miejsce z klimatem; na ścianach wielkoformatowe fotografie z gór. – Mam tu nawet himalajską łazienkę z lawiną zatopioną w podłodze. To trzeba zobaczyć! – rozpromienia się Alina. Można wynająć tu pokój, ale można też zarezerwować cały dom i mieć najlepszą bazę wypadową w skałki, ale też na rowery Szlakiem Orlich Gniazd, czy do jaskiń – najbliższa jest Głęboka. Dla ludzi z pasją Dom to jest niezwykły. Powstał w 1921 roku w Sokolnikach, po 50. latach został rozebrany i przeniesiony do Podlesic, a w 1998 roku kupił go himalaista Krzysztof Wielicki tworząc razem z Aliną miejsce dla ludzi z pasją. Osiem lat temu to miejsce praktycznie w całości zniszczył pożar. Odbudowy podjęła się już sama Alina. Dziennikarka, podróżniczka okazała się najlepszym szefem budowy. Na serwetkach rysowała majstrom jak mają ustawiać ściany, nosiła deski, malowała. Zaciągnęła mordercze kredyty, bo miała wizję, że stworzy pensjonat z klimatem. Zrobiła to! Odbudowa zajęła trzy lata. Nie raz myślała, że porwała się na coś ponad siły, ale nie była sama, przez cały ten czas pomagali jej przyjaciele. Jest co robić Dziś siedzimy z Aliną na ganku z widokiem po horyzont. Płotu nie ma co szukać, domu nie ogrodziła. Nad głowami krążą nam pustułki. Zbieram siły, bo nazajutrz ruszamy w skałki. Plan jest taki: założymy stanowisko pod Jamkową Basztą. To spora samotna skała, trochę powyżej czerwonego szlaku biegnącego z Kostkowic w stronę góry Kołoczek. Dam z siebie wszystko, a w domu nabiorę sił. Podlesice 38 mają taką moc, z pożaru sprzed lat uratował się tomik wierszy księdza Jana Twardowskiego „Trzeba iść dalej, czyli spacer biedronki”. W tych ścianach jest energia, która napędza do tego by iść, dalej, wyżej… I wracać. Alina stworzyła miejsce pełne mocy. Więcej o gospodarstwie na stronie: podlesice38.pl Więcej o Jurze Krakowsko-Częstochowskiej w sierpniowym numerze National Geographic Traveler. Monika Berkowska
Ogłaszamy nominacje do 9. edycji konkursu TRAVELERY - najbardziej prestiżowej nagrody podróżniczej. Rusza głosowanie na "Podróż roku".
Kolegium redakcyjne wytypowało po pięciu kandydatów w sześciu kategoriach. Kapituła TRAVELERÓW przyzna też nagrodę specjalną Grand Prix. Natomiast zwycięzcę w kategorii "Podróż roku" wybiorą Czytelnicy, głosując przez aplikację dostępną na stronie internetowej www.travelery.national-geographic.pl Mogą oni również przygotować specjalną grafikę konkursową i walczyć o nagrody. Wyniki zostaną ogłoszone w czerwcowym numerze Travelera, który ukaże się 22 maja br. - TRAVELERY to najbardziej prestiżowe nagrody podróżnicze w Polsce, przyznawane od blisko dekady. Konkurs cieszy się niesłabnącą popularnością wśród naszych Czytelników oraz miłośników podróży i eksploracji. Już po raz dziewiąty wyróżnimy osoby, które w minionym roku dokonały czegoś wyjątkowego. Bardzo dużo emocji wzbudza zawsze kategoria Podróż roku, dlatego postanowiliśmy, że to Czytelnicy zdecydują, komu przyznamy nagrodę. W poprzedniej edycji konkursu oddano w tej kategorii ponad 100 tys. głosów – mówi Martyna Wojciechowska, redaktor naczelna magazynu National Geographic Traveler. Redakcja National Geographic Traveler ogłosiła nominacje w następujących kategoriach: ➜ Podróż roku – za realizację niestandardowej wyprawy, która była czymś więcej niż tylko przemierzaniem przestrzeni geograficznej; ➜ Wyczyn roku – za pionierskie podjęcie wyjątkowego wyzwania w dziedzinie podróży, eksploracji lub sportów ekstremalnych; ➜ Społeczna inicjatywa roku – dla osób lub instytucji, które przyczyniają się do poprawy świadomości ekologicznej, ocalenia dzikiej przyrody lub dziedzictwa; ➜ Naukowe osiągnięcie roku – za dokonania naukowe, które pozwoliły lepiej zrozumieć świat, ludzi i kultury; ➜ Podróżnicza książka roku – za wydaną w ubiegłym roku książkę, która w najlepszy sposób przybliża Czytelnikom horyzonty geograficzne i kulturowe; ➜ Blog roku – dla podróżnika, który za pomocą bloga najefektowniej potrafi przenieść swą podróż przez świat realny do świata wirtualnego. Jak co roku Kapituła przyzna nagrodę Grand Prix – za całokształt dokonań podróżniczych, naukowych lub eksploracyjnych oraz wierność życiowej pasji. Zwycięzcę w kategorii "Podróż roku" wybiorą Czytelnicy w głosowaniu online poprzez aplikację, która znajduje się na stronie www.travelery.national-geographic.pl Głosujący mogą wziąć udział w konkursie: wystarczy stworzyć w aplikacji grafikę konkursową ze zdjęciem oraz hasłem motywującym do wyzwań i podróży. Autorzy grafik z największą liczbą punktów, czyli polubień na Facebooku, zdobędą nagrody: 3 x Fiat crossover, 500X do dyspozycji na weekend oraz 25 x półroczną prenumeratę Travelera. Każdy głosujący otrzyma 15% zniżki na krótkoterminowe i roczne ubezpieczenia podróży ERV. Głosowanie online trwa od 20 lutego do 19 kwietnia 2015 r. TRAVELERY w pozostałych pięciu kategoriach przyzna Kapituła w składzie: Martyna Wojciechowska (redaktor naczelna Travelera), Agnieszka Franus (zastępczyni redaktor naczelnej Travelera), laureaci nagrody Grand Prix w ubiegłych latach: Elżbieta Dzikowska, Krzysztof Wielicki, Marek Kamiński, Janina Ochojska, Aleksander Wolszczan i Tomasz Tomaszewski, a także Łukasz Głombicki (Gazeta.pl) oraz Rafał Szmytke (Polska Organizacja Turystyczna). Wyniki konkursu zostaną opublikowane w czerwcowym numerze miesięcznika National Geographic Traveler (w sprzedaży od 22 maja br.). Szczegóły i regulamin konkursu można znaleźć na stronie: www.travelery.national-geographic.pl KATEGORIA: PODRÓŻ ROKU 1. ARKADY PAWEŁ FIEDLER – MALUCHEM PRZEZ AFRYKĘ Prawie 17 tys. km i 3,5 miesiąca w podróży Fiatem 126p przez wschodnią Afrykę. Wnuk znanego podróżnika i pisarza Arkadego Fiedlera przejechał ten kontynent od Egiptu aż po Przylądek Dobrej Nadziei w RPA. Chociaż temperatury sięgały nawet 50°C, a stan dróg był nieraz koszmarny, Fiedler nie uważa swojej wyprawy za wyczyn. Bardzo lubię jeździć samochodem, sprawia mi to prawdziwą frajdę – powiedział w rozmowie z Travelerem. A maluch doskonale się spisał na afrykańskich drogach. www.podrodze.com 2. ANNA JAKLEWICZ – WYPRAWA DO INDONEZJI W POSZUKIWANIU UNIKALNYCH RYTUAŁÓW Archeolog z wykształcenia, ale z zamiłowania antropolog. Do Indonezji wyruszyła z Travelerowym „Biletem na przyszłość”, żeby lepiej poznać grupę etniczną Bugis, gdzie silna jest wiara w istnienie pięciu płci. Ale na Bugis nie poprzestała! Dotarła też m.in. do Bajao, zwanych morskimi cyganami, do wiosek ludu Wana (jako pierwsza Polka i pierwsza biała kobieta w ogóle!) oraz do Torajów, dla których pogrzeb jest najważniejszym wydarzeniem w życiu. www.annajaklewicz.pl 3. MIROSŁAW LEWIŃSKI – REJS DOOKOŁA ŚWIATA NA S/Y ULYSSES ŚLADAMI WŁADYSŁAWA WAGNERA Dla żeglarstwa porzucił medycynę. Najpierw sam zbudował jacht, co zajęło mu trzy lata, po czym 29 maja 2010 r. wypłynął w rejs śladami pierwszego Polaka, który w latach 30. XX w. pod żaglami okrążył świat. Kapitan Mirosław Lewiński wrócił po ponad czterech latach, 25 listopada 2014 r. Spełnił swoje marzenie. Na pokładzie Ulyssesa pokonał ponad 44 tys. mil morskich, z czego 10 tys. samotnie. W czasie wyprawy dowodził w sumie 150 żeglarzami. www.rejswagnera.pl 4. EMIL WITT – WYPRAWA DO AMAZONII „SPIRIT OF THE SELVA” Mało kto brał go na poważnie, dopóki nie spakował plecaka i nie ruszył do Ameryki Pd. Nastolatek z Poznania po raz pierwszy dotarł do Amazonii w Brazylii w 2013 r., kiedy miał 18 lat. Znalazł tam to, czego szukał: dziewiczą przyrodę i plemiona żyjące w zgodzie z naturą. W zeszłym roku pojechał ponownie, tym razem do peruwiańskiej części puszczy. Spędził tam trzy miesiące. W tym czasie m.in. mieszkał z Indianami Machiguenga i poznawał ich życie, robiąc to, co oni – łowiąc ryby, polując, uprawiając rośliny. www.emil-witt.com 5. ŁUKASZ SUPERGAN – SAMOTNE PRZEJŚCIE GÓR ZAGROS W IRANIE Wyruszył z Tabrizu, na północnym krańcu łańcucha Zagros, by dwa miesiące później stanąć na wybrzeżu Oceanu Indyjskiego w Bandar Abbas. W ciągu 76 dni przeszedł około 2500 km. Szukał samotności, ale pogoda i warunki zmusiły go do częstszego niż zamierzał przebywania z ludźmi. To uczy, że podróż jest taka jak życie. A w życiu zdarza się, że dostajemy coś zupełnie innego, niż oczekiwaliśmy – pisał tuż po zakończeniu swojej wyprawy w grudniu 2014 r. www.lukaszsupergan.com KATEGORIA: WYCZYN ROKU 1. MATEUSZ WALIGÓRA – SAMOTNY ROWEROWY PRZEJAZD CANNING STOCK ROUTE W AUSTRALII Słynny szlak długości ponad 1800 km jest wyzwaniem nawet dla samochodów 4x4. Prowadzi przez cztery pustynie. Z 51 studni wybudowanych kiedyś na szlaku woda jest zaledwie w kilku. Do tego dochodzą wysokie temperatury i „tarka” na drodze. Do tej pory Canning Stock Route przemierzyło samotnie zaledwie kilku rowerzystów, chociaż próbowało wielu. Mateusz Waligóra zmierzył się ze szlakiem najpierw w 2013 r., ale musiał zawrócić z powodu... intensywnych deszczów. Za drugim razem natknął się m.in. na pożar buszu, ale szczęśliwie dotarł do końca drogi. www.nakrancach.pl 2. OLEK OSTROWSKI – JAKO PIERWSZY POLAK ZJECHAŁ NA NARTACH Z CHO OJU 27-latek z Wetliny na nartach jeździ od trzeciego roku życia. Przez wiele lat startował w zawodach rangi FIS w Polsce, Słowacji i Czechach. Poza trasami jeździ od zawsze, od dawna jego marzeniem były Himalaje. Spełniło się w zeszłym roku, kiedy samotnie, bez pomocy (bo nie pozwalał na to budżet) wyruszył na „Cho Oyu 8201 – Ski Expedition 2014”. Na szczycie ośmiotysięcznika stanął we wrześniu, po czym zjechał na nartach. Ale na koncie ma też inne trudne zjazdy – z Kazbeku (z trójką innych Polaków) i samotnie z Piku Lenina. Narty i góry to całe moje życie – mówi Olek Ostrowski. www.facebook.com/ChoOyuSkiExpedition2014 3. ANDRZEJ GONDEK, DANIEL LEWCZUK, MAREK WIKIERA – PRZEBIEGNIĘCIE CZTERECH PUSTYNNYCH ULTRAMARATONÓW W JEDNYM ROKU Wielkiego Szlema (4Deserts Grand Slam) zdobyło do tej pory 47 osób na całym świecie. Nic dziwnego, że grono to jest tak szczupłe. Biegnie się przez gorącą Saharę, wietrzną Gobi, Suchą Atakamę i zimną Antarktydę – w sumie 1000 km z własnym wyposażeniem, ponieważ formuła ultramaratonów zakłada samowystarczalność. Każdy z nich – Andrzej Gondek, Daniel Lewczuk i Marek Wikiera – biegł z innego powodu, ale nie rywalizowali ze sobą. Najważniejsze było to, żeby wszyscy spotkali się na mecie. Jako pierwsi Polacy zdobyli tytuł Wielkiego Szlema. www.4deserts.com 4. PAWEŁ RAMATOWSKI, PIOTR SIENKIEWICZ I ANDRZEJ WITAS – PIERWSZE POLSKIE PRZEJŚCIE JASKINIOWEGO TRAWERSU MALA BOKA – BC 4 NA SŁOWENII Obie jaskinie znajdują się w wapiennym masywie Kanin w Alpach Julijskich. Grotołazi z Sekcji Taternictwa Jaskiniowego KW Kraków eksplorowali to miejsce przez kilka lat – dzięki ich działalności udało się znaleźć połączenie między Malą Boką a BC 4. Tak powstał drugi pod względem głębokości trawers jaskiniowy świata (deniwelacja wynosi 1297 m, długość ponad 4,9 km). W grudniu 2014 r. trzech grotołazów dokonało jego pierwszego polskiego przejścia – i to trudniejszym wariantem, czyli od dolnego do górnego otworu. Zrobili to w czasie 13 godz. 22 min. www.kw.krakow.pl/stj 5. ADAM PUSTELNIK I ANDREAS KLARSTRÖM – NOWA KLASYCZNA DROGA WYCIĄGOWA NA VAGAKALLEN W NORWEGII Polsko-szwedzki zespół jako cel obrał Vagakallen, który razem z innymi szczytami składa się na krajobraz Lofotów. Góra jest znanym celem wspinaczkowym. Pustelnik i Klarström na jej północnej ścianie wytyczyli drogę „Corner Kick” długości 900 m, która jest wariantem dla istniejącej już wcześniej drogi „Freya”. Wspinacze napotkali trudności wyceniane na 8a, przy czym największym wyzwaniem była niepewna asekuracja. To jedna z najtrudniejszych, jeśli nie najtrudniejsza nowa klasyczna wielowyciągowa droga pokonana na własnej asekuracji przez Polaka. www.adampustelnik.wspinanie.pl KATEGORIA: SPOŁECZNA INICJATYWA ROKU 1. SZPIK NA SZCZYT To była pierwsza taka wyprawa na świecie. Na szczyt Kilimandżaro weszli ci, którzy wygrali z białaczką, a także dawcy szpiku, lekarze oraz wolontariusze. Ekspedycję „Szpik na szczyt” zorganizowała Fundacja przeciwko Leukemii. Pomysłodawczynią wyprawy była himalaistka Anna Czerwińska. Gdy udało mi się wreszcie zostać dawcą prawdziwym, zrealizowanym, natychmiast pomyślałam, że świetnie byłoby poznać biorczynię i zabrać ją w góry. Dlaczego Kilimandżaro? To najwyższa góra Afryki, postrzegana przez wielu jako szczyt marzeń – mówi Anna Czerwińska. Organizując pierwszą taką wyprawę na świecie, chcieliśmy powiedzieć chorym: WALCZCIE! www.leukemia.pl 2. NA RATUNEK GNIEWOSZOWI Ośmiu miłośników płazów i gadów z Towarzystwa Herpetologicznego „Natrix” z Wrocławia, Krakowa i Poznania weszło do kopalni wapienia Górażdże, by zinwentaryzować żyjące tam żaby, ropuchy, traszki, jaszczurki i węże, w tym występującego niezwykle rzadko gniewosza plamistego. W ramach ochrony gniewosza zaproponowali budowę dróg leśnych z obrzeżami pozbawionymi drzew i tworzenie polan leśnych. A wszystko po to, by przy rekultywacji terenów kopalni nie zaszkodzić żyjącym tam zwierzętom. www.natrix.org.pl 3. MOTOCYKLEM DO MONGOLII Marcin Ołtarzewski i Marcin Pawlikowski z Fundacji Motocykliści Dzieciom w ramach wyprawy „Podaruj kilometr – Mongolia 2014” wyruszyli na swoich wyprawowych motocyklach z Polski do Mongolii. I chociaż geograficznego celu podróży nie zdobyli – potężna powódź między Rosją a Mongolią uniemożliwiła im zaznanie mongolskich stepów – to osiągnęli cel najważniejszy: zebrali środki na kursy prawa jazdy dla osieroconych i opuszczonych dzieci, które pozostają pod opieką Stowarzyszenia SOS Wioski Dziecięce. Tak by ze swoimi rówieśnikami mieli równy start w dorosłość. www.motocyklisci-dzieciom.pl 4. REJSY DLA (NIE)GRZECZNYCH DZIECI Fundacja Rejs Odkrywców pomaga młodym ludziom obrać właściwy kurs – organizuje pełnomorskie rejsy na żaglowcach, w które zabiera dzieci i młodzież z ośrodków opiekuńczo-wychowawczych. Od maja 2012 r. do września 2014 r. w sześciu rejsach wzięło udział 79 młodych ludzi z czterech ośrodków oraz ich opiekunowie. Żeglarstwo uczy odpowiedzialności, znakomicie kształtuje charakter – mówią Michał Ciundziewicki i Marcin Maszewski, założyciele fundacji. Rejsy nie są prezentem – aby wziąć w nich udział, trzeba poprawić stopnie w szkole i zrobić coś dla innych (np. zostać wolontariuszem). www.rejsodkrywcow.pl 5. SKLEP DOBRO CZYNNE 24 Jest to projekt Fundacji Dobra Fabryka Szymona Hołowni. Jego celem jest pomoc dwóm placówkom, którymi opiekuje się Fundacja, tj. hospicjum w Kabudze w Rwandzie i szpitalowi w Ntamugendze w Dem. Rep. Konga, prowadzonych przez polskie Siostry od Aniołów. Projekt ruszył w grudniu 2014 r. i okazał się wielkim sukcesem. Dobra to podzielone na 7 kategorii (żywność, procedury medyczne, sprzęt medyczny, środki pielęgnacyjne, infrastruktura, przyjemności, leki) produkty i procedury niezbędne personelowi do ratowania ludzkiego życia oraz pacjentom do codziennego życia. Do końca grudnia 2014 r. zrobiono w nim zakupy na blisko 130 tys. zł. Sklep ma już ponad 20 tys. użytkowników. www.dobroczynne24.pl KATEGORIA: NAUKOWE OSIĄGNIĘCIE ROKU 1. DR BŁAŻEJ BŁAŻEJOWSKI I POŚMIERTNIE DR ADRIAN KIN – ODKRYCIE SKAMIENIAŁOŚCI NAJSTARSZEGO PRZODKA SKRZYPŁOCZY SPRZED 148 MLN LAT Natrafili na nie w kamieniołomie Owadów-Brzezinki w woj. łódzkim. Skrzypłocze to stawonogi żyjące do dziś. Odkrycie jest wyjątkowe, bo wskazuje na brak różnic morfologicznych pomiędzy współczesnymi amerykańskimi przedstawicielami tego rodzaju a nieznanym wcześniej gatunkiem sprzed milionów lat. Nazwany Limulus darwini jest najstarszym znanym skrzypłoczem i dowodzi zjawiska, które obaj naukowcy nazwali stabilomorfizmem, a więc morfologiczną stabilizacją organizmu w czasie i przestrzeni. 2. PROF. WŁODZIMIERZ JARMUNDOWICZ I DR PAWEŁ TABAKOW Z KLINIKI NEUROCHIRURGII UNIWERSYTECKIEGO SZPITALA KLINICZNEGO WE WROCŁAWIU – REKONSTRUKCJA RDZENIA KRĘGOWEGO ZA POMOCĄ GLEJOWYCH KOMÓREK WĘCHOWYCH O operacji wrocławskich neurochirurgów mówił w 2014 r. cały świat. Ich pacjent z przerwanym rdzeniem kręgowym dzięki pionierskiemu przeszczepowi stanął na nogach i odzyskał w nich czucie. Dziś, po roku od operacji, jest w stanie wykonać kilka kroków. Zakończona sukcesem operacja dała nadzieję innym ofiarom paraliżu, jednak lekarze zastrzegają, że tylko nieliczne przypadki kwalifikują się do takiej terapii. 3. TOMASZ BEDNARZ W IMIENIU PRACOWNIKÓW DZIAŁU BADAŃ PODWODNYCH NARODOWEGO MUZEUM MORSKIEGO – ZA OPRACOWANIE I WDROŻENIE NOWATORSKIEJ METODY PODWODNEGO DOKUMENTOWANIA WRAKÓW W 3D Archeolodzy podwodni i nurkowie kierowani przez Tomasza Bednarza od ponad roku wykonują trójwymiarowe modele wraków leżących na dnie Zatoki Gdańskiej. Do każdego obiektu wykonują kilka tysięcy fotogramów, które potem komputer składa w szczegółowy model 3D. Metoda była wcześniej stosowana na lądzie, ale archeolodzy z Trójmiasta są obok Amerykanów z uniwersytetu w Teksasie światowymi pionierami w dziedzinie przeniesienia jej pod wodę. 4. OLGA MALINKIEWICZ – OPRACOWANIE TANIEGO SPOSOBU PRODUKCJI PEROWSKITÓW Choć perowskity – grupa nieorganicznych związków chemicznych – znane są od XIX w., dopiero niedawno odkryto, że są idealnym materiałem do produkcji ogniw słonecznych. Mogłyby zastąpić w tym procesie krzem. Zawierające go ogniwa są drogie w produkcji i nie nadają się do umieszczania ich na tekstyliach. Co innego perowskity. Występują w naturze, np. w skałach, ale – jak to udowodniła polska doktorantka Uniwersytetu w Walencji – można je tanio wyprodukować w laboratoriach, a potem rozprowadzać na ubraniach, papierze czy ścianach. Wydajność takich ogniw słonecznych jest większa niż krzemowych. 5. NAUKOWCY Z WYDZIAŁU INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ POLITECHNIKI WARSZAWSKIEJ ORAZ Z CENTRUM BADAŃ KOSMICZNYCH PAN – WSPÓŁUDZIAŁ W SUKCESIE MISJI SONDY ROSETTA Kiedy na komecie 67P/Czuriumow-Gierasimienko osiadł lądownik Philae europejskiej misji Rosetta, ludzkość mogła po raz pierwszy w historii zbadać budowę geologiczną tego typu ciała niebieskiego. Umożliwił to robot MUPUS skonstruowany dzięki metodom opracowanym na Politechnice Warszawskiej, a zbudowany w Centrum Badań Kosmicznych PAN. MUPUS zaprojektowano do prac w mikrograwitacji, a jego twórcy korzystali z technologii i surowców znanych dekadę temu, kiedy Rosetta wyruszała w drogę ku komecie. KATEGORIA: KSIĄŻKA ROKU 1. ALEKSANDRA GUMOWSKA, „SEKS, BETEL I CZARY” – WYD. ZNAK Śladem wybitnego antropologa Bronisława Malinowskiego i jego „Życia seksualnego dzikich”, a przy okazji realizując – w pewnym sensie – testament Ryszarda Kapuścińskiego. Aleksandra Gumowska jedzie na Wyspy Trobrianda i bada, co zmieniło się prawie sto lat po wizycie Malinowskiego. Żyje wśród rdzennych mieszkańców, mieszka z nimi w chacie z liści, uczestniczy w najważniejszych dla tej społeczności ceremoniach, rozmawia z Trobriandczykami o ich życiu seksualnym i magicznym. Efektem jest książka reporterska o niepowtarzalnym uroku. 2. LUDWIKA WŁODEK, „WYSTARCZY PRZEJŚĆ PRZEZ RZEKĘ” – WYD. LITERACKIE Specjalistka od Azji Środkowej i autorka Travelera pisze o krajach, o których istnieniu rzadko się pamięta. Tadżykistan, Kazachstan, Uzbekistan, Kirgistan, Turkmenistan. Jest więc o odradzaniu się etnicznych nacjonalizmów, o islamskim fundamentalizmie, o regionalnych kacykach, którzy próbują odnaleźć się w postsowieckiej rzeczywistości. Wszystko przefiltrowane przez indywidualne losy i szczegóły z codziennego życia. Mocna i ważna lektura. 3. MAREK KAMIŃSKI, „ODKRYJ, ŻE BIEGUN NOSISZ W SOBIE” – WYD. BURDA KSIĄŻKI Polarnik, podróżnik i filozof w tej książce przekonuje, że zdobywanie geograficznych biegunów, pokonywanie oceanów czy pustyń to jedynie droga do celu, a nie cel sam w sobie. „Odkryj, że biegun nosisz w sobie” łączy przeróżne pasje i doświadczenia Kamińskiego w jedną metodę psychologiczną (z ćwiczeniami psycholożki Joanny Heidtman). Polarnikowi dała ona szansę na najbardziej fascynującą z podróży – w głąb samego siebie. To samo mogą zyskać Czytelnicy. 4. PIOTR TOMZA, „AFRYKA NOWAKA” – WYD. WAB Sztafeta śladami przedwojennego polskiego podróżnika Kazimierza Nowaka ruszyła w listopadzie 2009 r. Wzięło w niej udział 149 rowerzystów, którzy w sumie przejechali 33 tys. km, a w trasie byli przez 813 dni. To niezwykłe, imponujące rozmachem przedsięwzięcie Tomza opisuje na chłodno, bez egzaltacji. – Wielu uczestnikom sztafety ta książka się nie spodoba i pewnie kilka osób przestanie mnie lubić – napisał o swoim dziele autor. Prawdopodobnie tak się stało. Co chyba tylko przydaje „Afryce Nowaka” wiarygodności. 5. MAŁGORZATA SZUMSKA, „ZIELONA SUKIENKA” – WYD. ZNAK Trasę wyprawy zaplanował dla mnie Stalin, w 1951 r. Wtedy właśnie mój dziadek Staszek został zesłany do gułagu w Kazachstanie, a babcię Jankę przesiedlono z rodziną w głąb Syberii – pisze Małgorzata Szumska. Jej książka to czasem wzruszająca, czasem zabawna opowieść o szukaniu własnych korzeni na krańcu świata. O miłości i nienawiści, pamięci i zapomnieniu. O historii przez duże H i historiach, które z pewnością nie przetrwają. O mrocznym ZSRR i obciążonej jego ciężkawym bagażem współczesnej Rosji Czyta się to znakomicie. KATEGORIA: BLOG ROKU 1. DZIENNIKPARYSKI.COM Zamachu dokonali Francuzi urodzeni we Francji, którzy ukończyli państwowe, republikańskie, laickie szkoły, a mimo to nie zawahali się użyć przemocy w stosunku do swoich. Ale czy naprawdę do swoich? Czy integracja nie okazała się porażką? A może są dwie Francje, które niewiele mają ze sobą wspólnego? – pisze o tragedii w redakcji Charlie Hebdo Holly, mieszkająca w Paryżu Polka. Jej blog to mądre, rzeczowe spojrzenie na to, czym żyje Francja, z perspektywy osoby urodzonej w Warszawie. 2. MAJUBAJU.PL O tej podróży powstała też książka „Majubaju. Żyrafy wychodzą z szafy”. Ale pierwszy był blog. Maja Sontag, podróżniczka mogąca się pochwalić 194 cm wzrostu, jedzie dookoła świata. Odwiedza m.in. Madagaskar, Zimbabwe, Gambię, Izrael, Peru, Ekwador, Nową Zelandię i Malezję. O tym, co widzi i słyszy na swojej drodze, pisze dowcipnie, z wielką wrażliwością. Majubaju to filozofia życia realizowana w podróżach. Przejawia się zachwytem w nowo odwiedzonych miejscach – deklaruje autorka. Zachwycić można się też jej pisaniem. 3. COZTEGOZEDALEKO.PL Celina mówi o sobie: położna z zawodu i zamiłowania. Jej pasja to propagowanie wiedzy na temat naturalnego podejścia do ciąży i porodu. To pasja zaprowadziła ją do Kambodży, a konkretnie kliniki w Phnom Penh, gdzie jest menedżerką położnych. Wcześniej, wspólnie z chłopakiem, Radkiem, przemierzyli kawał Azji: Indonezję, Filipiny, Tajlandię. O tym wszystkim, a także m.in. o medytacji, jodze, zdrowym życiu, masażu polinezyjskim i ajurwedzie jest ten blog. 4. POJECHANA.PL Aleksandra Świstow, kryjąca się za pseudonimem Pojechana, pisze o sobie: Kobieta wysoce ekspresyjna ruchowo i werbalnie, niepokorny duch, wieczna optymistka i wulkan energii. Nie umie żyć bez ludzi i słońca, nie lubi jeść nożem i widelcem ani zimy w mieście. Taki też, wysoce energetyczny, jest jej blog. Pojechana od kilku lat mieszka w Chinach i siłą rzeczy ten kraj opisuje. Ale nie tylko. Jest tu o innych krajach Azji, o Australii i Europie. Sporo porad praktycznych, kuchni świata i refleksji nad podróżowaniem. Znakomity serwis. 5. OSIEMSTOP.BLOGSPOT.COM W tej chwili już nie tylko blog, ale cały portal poświęcony podróżowaniu z dziećmi i prowadzeniu przyjaznej podróżującym rodzinom kawiarni. Nazwa „Osiem stóp” wzięła się zresztą od posiadaczy ośmiu nóg: Oli i Pawła, a także ich dwójki dzieci: Maćka i Kaliny. Zaczynali wspólnie wyjeżdżać, gdy dzieciaki miały ledwie kilka miesięcy. Ruszyli kamperem przez Stany Zjednoczone, potem przejechali Azję. Ślady tych wypraw – do dziś na blogu. Poza tym mnóstwo informacji praktycznych, sprawdzonych patentów i podróżniczych inspiracji.
35 lat temu Polacy zdobyli Everest zimą!
Leszek Cichy i Krzysztof Wielicki jako pierwsi stanęli zimą na Dachu Świata! W nowo otwartym Centrum Górskim Korona Ziemi można poznać historię tej przełomowej ekspedycji i polskiego himalaizmu.
„...Nie wyobrażam sobie, jak można zimą wejść na Everest...” – powiedział Andrzejowi Zawadzie, Sir Edmund Hillary, pierwszy człowiek, który wraz z Tenzing Norgayem w 1953 roku stanął na wierzchołku Mount Everestu. Nikt wcześniej nie próbował zdobywać tej góry zimą - pierwsze w historii alpinizmu zezwolenie na atakowanie najwyższego ze szczytów zimą, dostali Polacy, ekspedycją kierował Zawada. Mount Everest, fot. Shutterstock To był sezon przełomu 1979/1980, dobra pogoda szybko przeminęła, zespół musiał mierzyć się z ultra niskimi temperaturami (minus 40 stopni) prawdziwie huraganowym wiatrem (nierzadko powyżej 100 km na godzinę), kontuzjami, odmrożeniami. Twardziele, a jednak Everest uczył ich boleśnie pokory. Rano, 16 lutego, na ostatni atak wyruszają z obozu III, Leszek Cichy i Krzysztof Wielicki. Nikt wcześniej na nich nie stawiał. – W oczach Zawady widziałem niepokój, obawę, może smutek – wspominał Krzysztof Wielicki – Chyba już nie wierzył w to, że się powiedzie. Trudno mu się dziwić. 17 lutego o 14.25 odezwał się radiotelefon, to był Cichy. – Czy nas słyszycie... czy nas słyszycie? Odbiór! – Nie słyszę. Powtórz, powtórz, gdzie jesteście? Odbiór! – Zawada nie krył emocji. – Na szczy-cie E-ve-re-stu, na szczycie. Zimą, zimą! Polacy! – wykrzyczeli Cichy z Wielickim. Nie było wtedy telefonów satelitarnych. Łączność z bazą zapewniały ciężkie, jak cegły goprowskie radiotelefony Klimki, dwa i pół kilo wagi każdy. Żeby skręcić antenę i włożyć baterie, trzeba było zdjąć rękawice na przenikającym kości mrozie. Ale tamtego dnia mrozu nie czuli, była adrenalina i wielkie szczęście. Od tamtych chwil minęło 35 lat! Polacy przeszli do historii himalaizmu zimowego, nasze dokonania w górach wysokich są niezaprzeczalne i wielkie. Wczoraj w Zawoi otwarto dla publiczności Centrum Górskie Korona Ziemi. Są tam makiety najwyższych szczytów z każdego z kontynentów i masa, masa pamiątek, również tych z Everestu. Krzysztof Wielicki i Leszek Cichy zostali opiekunami szczytu. Na otwarciu były emocje i torty, jak wtedy w bazie po powrocie z wierzchołka. fot. Adam Brzoza W Centrum Górskim w Zawoi każdy ze szczytów ma swojego opiekuna – wybitnego himalaistę, podróżnika lub wspinacza. Opiekunem Mc Kinley na Alasce jest Ryszard Pawłowski, który wspiął się na ten szczyt 9 razy! Elbrusa - Denis Urubko, znany z tego, że wybiegł na ten pięciotysięcznik podczas zawodów Elbrus Race. Piramida Carstensza znalazła swojego opiekuna w osobie wybitnego słowackiego himalaisty Petera Hamora, zdobywcy Korony Ziemi. Kilimandżaro wziął w opiekę Tomasz Kobielski - trzeci polski zdobywca Korony Ziemi, który na najwyższy wierzchołek Afryki wyszedł... kilkadziesiąt razy. Dachowi Europy Mont Blanc patronuje Janusz Kurczab, który dokonał I zimowego przejścia Wielkim Filarem Narożnym Mont Blanc. Mont Vinson na Antarktydzie wziął w opiekę Janusz Majer - wybitny himalaista i podróżnik. Najwyższy szczyt Ameryki Południowej Aconcagua - znajduje się pod opieką Martyny Wojciechowskiej. A National Geographic został partnerem medialnym Centrum Górskiego Korona Ziemi. W realizację idei zaangażowało się wiele wybitnych postaci i instytucji związanych ze środowiskiem górskim i podróżniczym. Do Zawoi warto przyjechać, a nawet trzeba i z tabletem w dłoni ( bo Korona Ziemi funkcjonuje przy wparciu najnowszych technologii) przejść się wśród najwyższych szczytów. centrumgorskie.pl fot. Bartek Oczkowski
"Krzysztof Wielicki: Mój wybór" – pierwszy tom wywiadu rzeki z jednym z najwybitniejszych polskich himalaistów – to o dziwo dopiero pierwsza na rynku pozycja biograficzna poświęcona Wielickiemu.
Autor Piotr Drożdż – redaktor naczelny "Gór" – pyta szczegółowo o wszystkie etapy kariery himalaisty, poczynając od lat harcerstwa, a kończąc (tom pierwszy) na roku 1989. Wiele wątków książki może wydawać się zbyt trudnych dla osób tylko pobieżnie zainteresowanych wspinaczką – roi się w niej od nazwisk i fachowej terminologii – jednak także one będą zachwycone bogatą dokumentacją fotograficzną. Drożdż sięgnął do bogatych prywatnych zbiorów bohatera, a tekstowi wywiadu towarzyszą liczne stare zdjęcia z czasów analogowych, gdy wysokogórskie kadry były rarytasem. W takim wydaniu wciąż nim są.
3-7 września w Zakopanem po raz 10. można było spotkać się z... filmem. Nagrodzono najlepsze górskie produkcje
Spotkania z Filmem Górskim to międzynarodowy konkurs filmowy. Do finału zakwalifikowało się 25 filmów o tematyce górskiej, różnych pod względem podejścia do tematu, budżetu i realizacji. Na autorów zwycięskich produkcji czekały drewniane statuetki wykonane przez artystę – Marcina Rząsę oraz nagrody pieniężne. W składzie jury głównego znaleźli się m.in. himalaista, grafik i wykładowca. Filmy wybierali: Piotr Pustelnik, Michał Bukojemski, Augusto Golin, Krzysztof Kokoryn i Mirella Kurkowska. – Poziom filmów był wysoki. Mieliśmy trudne zadanie, choć śmiesznie to brzmi w kontekście zmagań górskich bohaterów – mówił Augusto Golin. Zwycięskie filmy Grand Prix Spotkań z Filmem Górskim (Wielką Drewnianą Górę i nagrodę pieniężną w wysokości 4 000 zł) otrzymał film „Cerro Torre – Szanse kuli śnieżnej w piekle” w reżyserii Thomasa Drinhofera. Jurorzy docenili warsztat filmowy, w tym: sposób narracji, konstrukcję dzieła oraz zdjęcia. – To niezwykła opowieść o zmaganiach z samym sobą, pogodą oraz przeciwnościami losu na górze, która uchodzi za kwintesencję alpinizmu – uzasadniło swój wybór jury. Nagroda specjalna 10. SzFG powędrowała do Jerzego Porębskiego, reżysera filmu „Zakopiańczycy”. To zabawna i wzruszająca historia najmniejszego w Polsce klubu wysokogórskiego, która powraca we wspomnieniach przyjaciół: ratowników TOPR, przewodników górskich i lekarzy. Wręczono również nagrodę Naczelnika TOPR za „dalekie od tradycyjnego podejście do wspinaczki” ukazane w filmie „Chiński jam session”. Film pokazuje, że alpinizm może opierać się na przyjaźni i zabawie, które są ważniejsze niż sam wspinaczkowy cel. Dyrektor Tatrzańskiego Parku Narodowego wyróżnił film „Lhamo – dziecko Himalajów” jako najlepiej obrazujący więź człowieka z przyrodą. Jury doceniło chwyt formalny - ukazanie syntezy czasu i życia tybetańskiej społeczności oczami dorastającej dziewczynki. Nagroda Burmistrza Miasta Zakopane trafiła do autorów filmu „Distilled”. Nagrodzono sposób, w jaki autor filmu pokazał transformację życia głównego bohatera, dokonującą się dzięki górom. Swoją nagrodę wręczyło również Jury Młodzieżowe, w składzie którego znaleźli się uczniowie Zespołu Szkół Plastycznych im. Antoniego Kenara w Zakopanem. Młodzież najwyżej oceniła film „Erebus. Spóźniona operacja” – historię operacji policyjnej poszukującej na Antarktydzie śladów po rozbitym w 1979 r. roku samolocie. Co najbardziej spodobało się publiczności 10. Spotkań z Filmem Górskim? Największą liczbę głosów zdobyła słowacka produkcja „Ślady stóp na grani” autorstwa Pavola Barabasza. Poszczególne werdykty były bardzo różne. Dlaczego? – Inne kwestie były dla nas ważne – tłumaczył Augusto Golin z jury głównego. Werdykty jury młodzieżowego i publiczności uzupełniają się z wyborem jury głównego. Nie tylko film Jednak Spotkania z Filmem Górskim to nie tylko festiwal filmowy. To spotkania ze wszystkim, co z górami związane: fotografią, literaturą, przyrodą i przede wszystkim – ludźmi. Tym, co w tegorocznej edycji mogło przyciągać najbardziej, byli właśnie goście. A wśród nich: Edurne Pasaban - pierwsza kobieta, która zdobyła wszystkie 8-tysięczniki, polscy himalaiści: Anna Czerwińska, Krzysztof Wielicki, Piotr Pustelnik, Kinga Baranowska, Janusz Majer i inni. W programie festiwalu znalazły się jeszcze: terenowe warsztaty z ratownikami TOPR - Akademia Górska, wykłady otwarte o bezpieczeństwie w górach, wycieczki. Imprezie towarzyszył kolejny jubileusz - obchody 75-lecia polskiego himalaizmu, oraz, jak co roku, puchar Polski w boulderingu Zako Boulder Power. Na kilka dni do Zakopanego przenosi się cały górski świat. – To jest prawdziwy górski festiwal, bo jest tu, u stóp Tatr – mówiła uczestniczka SzFG. Jedno jest pewne: ze Spotkań wyjeżdża się naładowanym energią do realizowania własnych pasji. Przygodo, hej!
75-lecie polskiego himalaizmu: wyjątkowe spotkanie
10. Spotkania z Filmem Górskim odbędą się w dniach 03-07 września w Zakopanem
75 lat temu Polacy zdobyli Nanda Devi East (7434 m). Tę wyprawę przyjęto za symboliczny początek polskiego himalaizmu. O jego historii i najważniejszych wydarzeniach z lat późniejszych – złotych lat polskiego himalaizmu - podczas 10. Spotkań z Filmem Górskim opowiedzą ci, którzy tworzyli tę historię: Wojciech Brański, Anna Czerwińska, Ryszard Gajewski, Janusz Kurczab, Janusz Majer, Anna Okopińska, Krystyna Palmowska, Ewa Panejko-Pankiewicz i Krzysztof Wielicki. Spotkanie poprowadzi Piotr Pustelnik. Termin: 6 września sobota, godz. 21.00 – 23.30 Kino „Sokół” Zakopane. Festiwal Spotkania z Filmem Górskim łączy wydarzenia kulturalne, edukacyjne i sportowe, na które od dziesięciu lat tłumnie ściągają w Tatry pasjonaci gór z Polski i z zagranicy.W programie tegorocznych, jubileuszowych Spotkań także m.in: - spotkanie z Edurne Pasaban, pierwszą zdobywczynią Korony Himalajów - spotkanie z Sandy Allanem, którego przejście grani Mazeno zapisało się w historii alpinizmu - pokazy najlepszych filmów górskich z całego świata - spotkania dla młodzieży szkolnej dot. praw człowieka w górach - spotkania przy kawie promujące literaturę górską - górska wycieczka w stylu retro - zawody Zako Boulder Power stanowiące edycję Pucharu Polski w Boulderingu - Akademia Górska (www.akademia-gorska.pl) Szczegóły na www.spotkania.zakopane.pl
Po raz piąty Polish Outdoor Group zaprasza na zimowy biwak szkoleniowy WinterCamp, który odbędzie się w dniach 30.01 - 02.02 2014 roku przy schronisku na Turbaczu
Zgłoszenia będą przyjmowane do połowy stycznia, a liczba miejsc jest ograniczona. Gościem specjalnym WinterCamp 2014 będzie m.in. himalaista Krzysztof Wielicki. Jeśli ktoś jeszcze nie miał okazji wziąć udziału w poprzednich edycjach tej imprezy, to najwyższy czas nadrobić zaległości. WinterCamp to przede wszystkim edukacja, program szkoleń ma przybliżyć uczestnikom zagadnienia związane z bezpiecznym uprawianiem zimowej turystyki górskiej. Zgłoszenie może wysłać każdy - zarówno osoby rozpoczynające swoją przygodę z turystyką zimową oraz te, które chcą nabytą już wiedzę zweryfikować pod okiem specjalistów. Aplikacje można składać już teraz – formularz znajduje się tutaj: http://wintercamp.org.pl/?page_id=24 Organizatorem biwaku jest Polish Outdoor Group (POG), organizacja non-profit zrzeszająca polskie firmy związane z szeroko pojętą turystyką górską. Głównym zadaniem POG jest działanie na rzecz promocji outdooru i aktywnego trybu życia. "WinterCamp to z jednej strony nauka i szkolenia, a z drugiej to okazja do spędzenia fantastycznego weekendu w górach oraz do poznania nowych ludzi, którzy kochają góry, podróże i przygody" – mówi Maciej Przywecki, przedstawiciel POG. Co będzie się działo? Ratownicy GOPR przeprowadzą szkolenia lawinowe. Specjaliści z POG szeroko omówią zagadnienia związane z doborem zimowej odzieży i ekwipunku przydatnego zimą. Odbędą się szkolenia medyczne, na których uczestnicy nabędą podstawowe umiejętności w zakresie udzielania pierwszej pomocy w zimowych warunkach. Pod czujnym okiem specjalistów, wspólnymi siłami zostanie zbudowane największe zimowe pole biwakowe w Polsce. Uczestnicy w trakcie szkoleń dowiedzą się także jak zorganizować awaryjny nocleg w górach, nauczą się budowy jam śnieżnych, podstaw terenoznawstwa zarówno w formie tradycyjnej (mapy), jak i nowoczesnej (GPS). Po raz pierwszy w historii WinterCamp odbędzie się szkolenie skitourowe, podczas którego uczestnicy dowiedzą się czym są tajemnicze foki i jakie są techniki poruszania się na tego typu nartach. Organizatorzy zadbają również o to aby wieczorami nikt się nie nudził - swoimi opowieściami bawić będą Goście Specjalni, jednym z nich będzie himalaista Krzysztof Wielicki. W programie imprezy są również pokazy filmów górskich, spacery w rakietach śnieżnych, ognisko, wieczory integracyjne oraz gra terenowa z nagrodami, podczas której uczestnicy biwaku będą mogli wykorzystać wiedzę zdobytą podczas szkoleń. Podczas czterech poprzednich edycji organizatorom biwaku udało się przeszkolić ok. 400 osób, w różnym wieku i niemal z każdej części Polski. Więcej informacji na stronie www.wintercamp.org.pl
Jednego dnia gratulacje, następnego kondolencje. Wszystko wydarzyło się tak szybko, że nie było czasu na świętowanie dokonania polskich himalaistów. Historyczny wyczyn – pierwsze zimowe wejście na Broad Peak – został przesłonięty przez tragedię. Co było jej przyczyną?
Tragedie są wpisane w historię himalaizmu. Kto dziś pamięta, że w lipcu 1975 r. pięciu polskich wspinaczy z Wrocławia weszło na dziewiczy wówczas środkowy wierzchołek Broad Peaku? A czy ktoś pamięta, że trójka z nich zginęła podczas zejścia? To wydarzenie miało miejsce latem, kiedy warunki są dużo lepsze niż zimą: temperatury wyższe, pogoda stabilniejsza, dzień dłuższy. Każdy, kto ma jakieś pojęcie o górach wysokich, wie, że wejście na szczyt to dopiero połowa drogi, i to z reguły ta łatwiejsza. Wiele osób ginie podczas schodzenia. Nie bez powodu obszary położone ponad 8000 m n.p.m. nazywane są strefą śmierci. Człowiek może przeżyć w rozrzedzonym powietrzu tylko po wcześniejszej aklimatyzacji i tylko przez krótki czas. I musi liczyć przede wszystkim na siebie. A zimą skala trudności wzrasta kilkakrotnie. Wystarczy powiedzieć, że zimą na Evereście stanęło do tej pory mniej osób niż na Księżycu. W tak niskich temperaturach, jakie tam panują w sezonie zimowym, ekwipunek zawodzi – zamarza, przestaje działać. Pozostaje tylko człowiek. Jeśli on się podda, następuje koniec. Możliwości niesienia pomocy wynoszą praktycznie zero. Himalaiści nie są samobójcami. Nie jadą w góry po to, żeby ginąć, ale żeby przesuwać granice, pisać historię. Tegoroczna polska zimowa wyprawa na Broad Peak nie była wyjątkiem. Już po raz czwarty Polacy mieli się zimą zmierzyć z tą górą. Tylko że tym razem sytuacja była szczególna z jednego powodu. W składzie wyprawy znalazł się Maciej Berbeka. Miał szansę dokończyć coś, co prawie zrobił 25 lat temu. W 1988 r. stanął samotnie na tzw. przedwierzchołku Broad Peaku. Był przekonany, że zdobył szczyt. Dopiero na dole dowiedział się o pomyłce. To i tak był rekord, nikt wcześniej zimą nie wszedł na taką wysokość w Karakorum – co jednak nie zmieniało faktu, że pierwszego zimowego wejścia nie dokonał. Berbeka miał żal, że nikt go nie uprzedził o istnieniu „fałszywego” wierzchołka, i od tamtej pory nie jeździł na wyprawy narodowe. Trzeba też dodać, że spod Broad Peaku ledwie uszedł z życiem. I kiedy po latach Krzysztof Wielicki zaprosił go na wyprawę, Berbeka długo się zastanawiał. Broad Peak zwyczajnie mu się należał. W latach 80. był w ścisłej czołówce światowego himalaizmu, miał na koncie pięć ośmiotysięczników, w tym dwa zimowe wejścia, ale później niewiele się wspinał w tak wysokich górach. Zdecydował się jednak wziąć udział w wyprawie. Zapytany przed wyjazdem o powód, oczywiście jak to on zażartował – że dołączył, bo postawiono na młodzież. Pozostała trójka wspinaczy mających atakować Broad Peak to rzeczywiście inne pokolenie, dużo młodsze, ale z kilkunastoletnim doświadczeniem. Artur Bielecki ma na koncie pierwsze zimowe wejście na Gaszerbrum I. Artur Małek od lat wspina się zimą w Tatrach. W Himalajach świetnie się sprawdził w trudnych warunkach na Lhotse. Nic dziwnego, że dostał propozycję wzięcia udziału w wyprawie na Broad Peak. Najmłodszy ze wszystkich Tomasz Kowalski na ośmiotysięczniku nigdy nie był. Jak trafił do zespołu? Jego dokonania w różnych górach zwracały uwagę nawet starych himalajskich wyjadaczy. Na przykład w ciągu zaledwie 27 dni zdobył cztery siedmiotysięczniki leżące w byłym Związku Radzieckim. Miał doświadczenie z wysokością, wiadomo było, że dobrze się aklimatyzuje. Poza tym miał inne osiągnięcia sportowe – biegał maratony i ultramaratony. Niektórzy pewnie pamiętają, że Krzysztof Wielicki przed swoją pierwszą wyprawą w Himalaje (w 1980 r.) też nigdy wcześniej nie przekroczył magicznej granicy 8000 m n.p.m. I zdobył wtedy zimą Everest! Tyle że finał obu tych wypraw jest niestety całkiem inny. Kowalski nie zszedł do bazy. Pozostał na górze, podobnie jak Berbeka. Nic nie zapowiadało tragedii. Nastąpiła ona podczas zejścia himalaistów ze szczytu, ale to nie załamanie pogody – jeden z najgorszych przeciwników w górach – było jej przyczyną. Koniec lutego 2013 r. Wszyscy siedzą w bazie pod Broad Peakiem, czekając na poprawę aury. Obozy są założone, liny poręczowe zawieszone, odpowiednia aklimatyzacja zdobyta. „Tylko pogoda może nam przeszkodzić” – powtarzają. Dwa razy dziennie sprawdzają meteorogramy dostarczane przez profesjonalny serwis ze Szwajcarii (www.expeditionweather.info) i przez Karla Gabla z instytutu meteorologii w Innsbrucku. Te prognozy uchodzą za najdokładniejsze na świecie. Od nich uzależnione są wszelkie dalsze poczynania himalaistów – czy pójdą w górę, czy będą zmuszeni do bezczynnego siedzenia w bazie. O niedostępności Karakorum zimą decyduje oczywiście wysokość nad poziomem morza, ale trzeba do niej dodać potwornie niską temperaturę. Przez większą część sezonu wieją tam huraganowe wiatry. Jeśli nie pęd powietrza, to mróz zabije człowieka – odczuwalna temperatura spada wtedy nawet do –70°C. Na szczęście od czasu do czasu wiatr przycicha, niebo się przejaśnia, robi się nieco cieplej – otwiera się tzw. okno pogodowe. Zimą w Karakorum zdarza się to zaledwie kilka razy w sezonie i trwa bardzo krótko. Te momenty himalaiści wykorzystują na atakowanie szczytu. 25 lutego dociera wreszcie informacja, że na początku marca pogoda da szansę wspinaczom. W następnych dniach meteorogramy, które zwykle zmieniają się z godziny na godzinę, uparcie powtarzają optymistyczną prognozę dla 5 marca. Żeby na samej górze być właśnie tego dnia, trzeba z bazy wyjść wcześniej, nawet jeśli warunki nie będą zbyt sprzyjające. Według prognoz będzie to ostatnia szansa na atakowanie szczytu. 3 marca Rozpoczyna się decydujące starcie. Wielicki, kierownik wyprawy, ma pewne obawy, czy na wspinaczy źle nie wpłynęła długa bezczynność w bazie. Nie ma jednak żadnych przesłanek, żeby kogoś zatrzymywać – wszyscy są zaaklimatyzowani, dobrze się czują. I wszyscy przyjechali tu po to, żeby zdobyć Broad Peak. Wielicki pozwala, żeby oba zespoły: Berbeka–Kowalski i Bielecki–Małek, ruszyły tego samego dnia, aby było im łatwiej działać. Na pożegnanie rzuca: „Pamiętajcie, życie nie ma ceny”. Czwórka polskich wspinaczy i trzech Pakistańczyków wspomagających wyprawę opuszcza bazę. Po kilku godzinach dochodzą do obozu II na wysokości 6200 m. Tu spędzają noc. 4 marca Polacy dochodzą do obozu IV założonego na 7400 m. Pogoda jest cały czas dobra – słońce i słaby wiatr. Już tylko kilka godzin nocy dzieli ich od rozpoczęcia ostatniego podejścia do szczytu. Ustalają, że wyruszą o 5 rano. Wybór godziny jest bardzo istotny: zbyt wczesne wyjście naraża ich na odmrożenia w panującej nad ranem niskiej temperaturze, co mogłoby zakończyć atak już na samym początku. Zimą na Evereście stanęło mniej osób niż na Księżycu. To pokazuje skalę trudności. (Fot. Adam Bielecki) 5 marca, godz. 5.15 Grupa opuszcza namiot, by już po trzech godzinach znaleźć się przy szczelinie. Tempo nadaje między innymi Berbeka, tak jakby nie miał na karku pięćdziesiątki, a najwyżej połowę tego. A przecież idą bez tlenu, bo w himalaizmie sportowym tlenu się nie używa. – Pogoda była wymarzona, ani jednej chmurki, cisza. Z bazy widzieliśmy ich przez lornetki – opowiada Wielicki. Jednak za szczeliną oba zespoły zaczynają iść wolniej niż zakładał plan, trafiają na mniejsze, niewidoczne do tej pory lodowe rozpadliny. Dopiero wczesnym popołudniem wspinacze dochodzą do przełęczy, skąd jak zakładano, było jeszcze około trzech godzin na wierzchołek. – Jest 12.30, zamierzacie iść na szczyt? – Wielicki łączy się z Berbeką przez radio. – Po to tu przyjechaliśmy – odpowiada Berbeka. Jednak grań, dobrze znana z letnich przejść, zimą pokazuje zupełnie nowe oblicze: trudne lodowo-skalne podłoże pokrywa gruboziarnisty śnieg. – Ten widok trochę mnie podłamał. Stało się jasne, że przeprawa będzie cięższa – opowiadał już w Polsce Adam Bielecki. Niemniej oba zespoły idą w kierunku szczytu. Wielicki ciągle dopytuje Bieleckiego przez radio, kiedy będą na wierzchołku, i z niepokojem wysłuchuje informacji o trudnej drodze. W pewnym momencie musi doradzić Bieleckiemu, jak obejść trudny fragment – bo pamiętał go ze swojej wspinaczki sprzed lat. Na przedwierzchołek Rocky Summit, na którym 25 lat wcześniej zawrócił Berbeka, pierwszy zespół dociera dopiero około 15. Według planów o tej porze wszyscy mieli już być w drodze powrotnej. Zaniepokojony Wielicki łączy się ponownie z Berbeką, ale ten odpowiada, że idą dalej. – Zdaję się na twoje doświadczenie – mówi Wielicki. Wie, że zespołowi szczytowemu nie da się powiedzieć, by widząc wierzchołek, zawrócił. – To nie do zatrzymania – opisuje tamtą sytuację. Z kolei Bielecki mówi: – Mieliśmy świadomość, że będziemy wracać w nocy. Ale też nie mieliśmy pretekstu, żeby zawrócić, warunki pogodowe były świetne, my czuliśmy się dobrze. Godz. 17.20 Na szczycie jako pierwszy staje Adam Bielecki. I niemal natychmiast rusza w dół. Nie czeka na swego partnera Artura Małka, nie łączy się z bazą, bo jego radio jest przestrojone. Od 12 godzin nic nie jadł i nie pił – wymiotuje za każdym razem, kiedy stara się coś przełknąć. – Wiem, że wzbudziło kontrowersje to, że się rozdzieliliśmy. Ale miałem przekonanie, że chłopcy są w takim samym dobrym stanie jak ja, a wiedziałem, że dojdą bezpiecznie – tłumaczył Bielecki już w Polsce. O 17.50 na szczycie staje Artur Małek, także na kilkadziesiąt sekund. Na zdjęciu Bieleckiego śnieg na wierzchołku jest biały, u Małka – pomarańczowy od zachodzącego właśnie słońca. Ta różnica kolorów, te pół godziny odstępu to, jak się okaże, niemal granica między życiem a śmiercią. Małek schodząc z kopuły szczytowej, mija Berbekę i Kowalskiego. – Tomek wyglądał dobrze, lepiej nawet niż ja, a ja byłem na siłach, żeby wrócić. Widziałem to po nim, wspinaliśmy się razem od miesiąca. Maciek trochę gorzej, ale w porządku – opowiada Małek. – Kowalski zaproponował mi, abym ponownie wszedł z nimi na szczyt i nakręcił film, bo tak się kiedyś umawialiśmy podczas poręczowania drogi. Odpowiedziałem mu: „Nie wygłupiaj się, wchodź, rób zdjęcie i uciekaj”. Z kolei Berbeka zaproponował, żebym wracał z nimi, a nie sam. Powiedziałem mu, że jeśli poczekam pięć minut, to zamarznę. Może Maciek się martwił, że się z Adamem rozdzieliliśmy? – zastanawia się Małek. Godz. 18.00 Berbeka i Kowalski wchodzą na szczyt i łączą się z Wielickim. Ten dopiero teraz się dowiaduje, że cała czwórka zdobyła Broad Peak. Przez krótką chwilę wydaje się, że wszystko jest w porządku. Nikt nie zgłasza problemów, więc kierownik jest dobrej myśli, choć sukces będzie można odtrąbić, dopiero gdy wszyscy znajdą się w namiocie. Tymczasem powrót nie będzie prosty. Wyczerpani zdobyciem szczytu wspinacze muszą się znowu wspiąć na przeklęty Rocky Summit – w ciemnościach i spadającej temperaturze. Małek stara się iść jak najprędzej. Wie, że kiedy tylko zajdzie słońce, „komfortowe” jak dotąd warunki zmienią się diametralnie. Zacznie się walka o życie. – Przed Rocky Summit dopadł mnie totalny zmrok. Bez księżyca, bez światła – pamięta himalaista. Tempo marszu spada drastycznie, nie może nikogo zawiadomić, gdzie jest, bo zamarzł mikrofonogłośnik przypięty pod kołnierzem – samo radio tkwi w plecaku, niedostępne w tych warunkach. Już na przełęczy musi zmienić baterie w czołówce, co zajmuje 40 min! Każdy ruch jest wysiłkiem. Gubi rękawiczkę, idzie dalej w zapasowej, wypchanej czterema ogrzewaczami. Obóz bazowy pod Broad Peakiem stanął pod koniec stycznia tego roku. Adam Bielecki) 6 marca, ok. godz. 2.00 Małek wchodzi do namiotu w obozie IV. Zwala się na śpiwór i w rakach, z czekanem w ręku dochodzi do siebie. Tymczasem Bielecki jest już tam od czterech godzin! Jak to możliwe? Kluczem okazał się zmrok, a dokładnie miejsce, gdzie zastał on każdego ze zdobywców Broad Peaku. – Miałem 40 min światła, kiedy zacząłem schodzić, i w tym czasie przeszedłem dwie trzecie grani. To mi dało ogromną przewagę nad resztą zespołu – tłumaczy Bielecki. W tym momencie staje się jasne, że liczone w kwadransach różnice w dotarciu na szczyt przełożą się na wielogodzinne odstępy w powrotach do obozu IV. Bielecki pamięta, że kiedy dochodził do namiotów, odwrócił się i zobaczył na grani światełko. – To mnie przeraziło. Zrozumiałem, że coś poszło nie tak, bo nikt o tej porze nie powinien tam być – opowiada. Bielecki widział światło czołówki Małka, który z trudem wracał do obozu. A co po zdobyciu szczytu działo się z Berbeką i Kowalskim? – Dosłownie godzinę po informacji o wejściu na wierzchołek zgłasza się Kowalski. I mówi, że nie widzi Maćka i nie może podejść pod Rocky Summit. Padł na mnie strach, bo jak to, po szczęściu i euforii na szczycie mija godzina i on nie może iść? – relacjonuje Wielicki. – Zaświtało mi, że bez łączności nic nie mogę zrobić. Gdy Bielecki już w namiocie doprowadził swoje radio do używalności, kierownik wyprawy powiadomił go o sytuacji. Wspinacz, chociaż właśnie co wrócił ze strefy śmierci, ubrał się i ruszył do góry, po kolegów. – Robiłem jeden krok, osiem oddechów. Trzy kroki i odpoczynek. Po pół godzinie byłem 50 m od namiotu. Zawróciłem – stwierdza krótko. Wielicki tymczasem dopinguje Kowalskiego do marszu. Przez całą noc odbywają sześć–siedem rozmów. Kowalski jest słaby. Sygnalizuje, że wypiął mu się rak i nie może go zapiąć, ciągle mówi, że nie może iść, że ma białe ręce. Na pytanie, gdzie ma rękawice, odpowiada: „Nie wiem”. – Zaleciłem mu wzięcie leków, ale część upuścił. Raz mówił, że widzi Maćka, raz że nie widzi. Może Maciek szedł gdzieś przed nim? – zastanawia się Wielicki, ciągle poruszony wspomnieniem tych rozmów. Przez całą noc Berbeka nie dał znaku życia. Tylko raz Kowalski w rozmowie z bazą po północy powiedział: „Chcemy biwakować”, a Wielicki od razu wychwycił to „my”. – Kopiecie jamę? – pyta. – Nie, siedzimy na kamieniu – mówi Kowalski. – To daj mi Maćka. – Ale on nie chce gadać – odpowiada Kowalski po kilku sekundach ciszy. Wielicki zastanawiając się dziś, nie ma wcale pewności, że Berbeka naprawdę był obok Kowalskiego. Jego zdaniem Kowalski sprawiał wrażenie nieobecnego. – Ani razu nie poprosił o pomoc, nie zdawał sobie sprawy ze swego położenia – uważa Wielicki. Rozmowy z Kowalskim trwają do rana. W obozie IV słuchają ich z ciężkim sercem Małek i Bielecki. Oni także namawiają kolegę do zejścia. Mówią mu, że każdy krok w dół przybliża go do życia, każda minuta zastoju – do śmierci. O 6.30 Kowalski odzywa się po raz ostatni. Zostaje gdzieś w pobliżu przełęczy, pokonując w 12 godzin trasę, która powinna mu zająć godzinę. Trekking po lodowcu Baltoro do miejsca, gdzie stanęła baza. (Fot. Adam Bielecki) 6 marca nad ranem Kucharz z obozu bazowego zauważa światło czołówki na wysokości 7700 m, przy szczelinie. Można się domyślać, że to Berbeka. – Był twardym zawodnikiem, przetrwał noc i szedł dalej – uważa Artur Hajzer, autor programu Polski Himalaizm Zimowy 2010–2015, w ramach którego odbyła się wyprawa na Broad Peak. Ale kiedy tego samego dnia po południu pod szczelinę dochodzi z obozu II Karim Hayyat, tragarz wysokościowy, nie ma tam nikogo. – Zniknął. W grę wchodzi upadek do szczeliny – mówi Hajzer. Z obozu IV próbuje tego samego dnia rano wyjść Artur Małek zaopatrzony w termosy z herbatą. Ale podobnie jak wcześniej Bielecki po przejściu kilkudziesięciu metrów w górę jest kompletnie wyczerpany. Na prośbę Wielickiego pozostaje jednak w obozie cały dzień. Udaje mu się namówić do pozostania Karima Hayyata, co – jak opowiada – nie jest łatwe, bo tragarze z zasady nie nocują w obozach powyżej 7000 m. Dopiero wieczorem, na wieść o zbliżającym się załamaniu pogody, obaj schodzą do obozu II. 7 marca pogoda zaczyna się psuć, wreszcie 8 marca umiera ostatnia nadzieja. – O 14.00, po 80 godzinach od rozpoczęcia ataku, po 56 godzinach od ostatniego kontaktu, zdecydowałem się zakończyć wyprawę. Nie mieli już prawa żyć – mówi Wielicki. Śmierć himalaistów przysłoniła wyczyn, jakim było zdobycie zimą Broad Peaku. Informacja o tragedii została podchwycona przez media i rozpętała dyskusję nad sensem i bezpieczeństwem wspinaczki oraz nad możliwymi popełnionymi błędami. Pojawiły się pytania, wręcz zarzuty o złe przygotowanie i przeprowadzenie wyprawy. Niektóre wynikały z niewiedzy – np. dlaczego po Berbekę i Kowalskiego nie poleciał śmigłowiec? Nie wysłano go, choć był już przygotowany, ponieważ lot poszukiwawczy, bez możliwości podjęcia kogokolwiek na pokład, jest możliwy do wysokości 6700 m. Lądowanie – do 4900 m. Tymczasem tragedia rozgrywała się powyżej 7700 m. Himalaiści sportowi nie biorą ze sobą butli z tlenem „na wszelki wypadek”, bo są zbyt ciężkie i spowalniają wspinaczkę. Bielecki i Małek byli zbyt wyczerpani atakiem na szczyt i nie mogli ruszyć na ratunek, zaś pakistańscy tragarze i tak zrobili więcej, niż można było wymagać od kogoś, kto nie żyje ideą zimowego zdobywania szczytów. Jednak nawet najbardziej doświadczeni himalaiści nie do końca potrafili zrozumieć, co się stało z Tomkiem Kowalskim. – Dla mnie to jest niepojęte, jak człowiek, który godzinę wcześniej był na szczycie, nie może iść w dół. To lekarze muszą wyjaśnić – zastanawia się Wielicki. Razem z Hajzerem stawiają hipotezę, że Kowalski doznał nagłego wyczerpania energetycznego, co w połączeniu z wysokością i warunkami zimowej nocy spowodowało lawinę kolejnych zdarzeń: wychłodzenie, oszołomienie i utratę kontaktu z rzeczywistością. Ale dlaczego tak szybko, dlaczego spotkało to Kowalskiego uważanego za wytrzymałego wspinacza? To samo pytanie stawia Leszek Cichy, partner Wielickiego w pamiętnym ataku zimowym na Everest w 1980 r. – To mnie zastanawia, z czymś takim się nie spotkałem. Bo rozumiem, Maciek Berbeka może się źle wpiął w linę, złapał oblodzoną poręczówkę. To wypadek. Ale Tomek? Obaj byli w optymalnym momencie aklimatyzacyjnym. To jest zagadka. Gdzieś zawiódł jakiś mały, z pozoru mało istotny element – zastanawia się Cichy. Spekulowano też, czy Berbeka, który był przecież doświadczonym ratownikiem TOPR, nie został pod szczytem, by pomóc Kowalskiemu. – Maciek nie wrócił po Tomka – odpowiada Wielicki. – Obaj schodzili do przełęczy 12 godz. i obaj byli wyczerpani. Bliscy Macieja Berbeki w czerwcu planują wyprawę na Broad Peak w poszukiwaniu ciał. Jeżeli uda się je odnaleźć, co będzie bardzo trudne, wyjaśnienie okoliczności ich śmierci być może stanie się możliwe. Ponadto Artur Hajzer i Krzysztof Wielicki zwrócili się do Polskiego Związku Alpinizmu o zbadanie przebiegu wyprawy. – Tak jak przy katastrofach lotniczych. Żeby na przyszłość coś poprawić, wprowadzić nowe standardy, czegoś się nauczyć – tłumaczy Hajzer. Z upływem czasu przygasną emocje związane z wyprawą. Za kilkadziesiąt lat o zdobyciu zimą Broad Peaku będzie się mówiło w kategorii wyczynu – pamięć o zmarłych zachowają najbliżsi i przyjaciele. Ale teraz to, co wydarzyło się w marcu w Karakorum, jest dla wszystkich wielką tragedią. Szczyty powyżej 8000 metrów.
To rok ważnych wydarzeń. 125-lecie National Geographic i zimowe wejście Polaków na Broad Peak.
Te dwa wydarzenia mają ze sobą sporo wspólnego. Bo jubileuszowa flaga Towarzystwa National Geographic została w grudniu przekazana Krzysztofowi Wielickiemu (na zdjęciu), kierownikowi zimowej wyprawy na ośmiotysięcznik Broad Peak (8047 m n.p.m.). 5 marca 2013 r. o godz. 18 czasu lokalnego (a więc godzinę przed wysłaniem Travelera do drukarni) Maciej Berbeka, Adam Bielecki, Artur Małek i Tomasz Kowalski jako pierwsi na świecie stanęli na tym szczycie zimą. Trzymamy kciuki za to, by bezpiecznie zeszli do bazy. Jubileuszowe flagi trafiają co miesiąc do przyjaciół NG. Pierwsza z nich poszła w ręce Jurka Owsiaka i została zlicytowana podczas finału WOŚP. Drugą odebrała Elżbieta Dzikowska i weźmie ją m.in. do Chin. Trzecią obdarowaliśmy prof. Normana Daviesa. Kolejne trafiły w ręce: Krzysztofa Wielickiego, Janiny Ochojskiej oraz Mirosława Hermaszewskiego. To, gdzie i z kim wędruje flaga, można śledzić na specjalnej mapie świata na stronie 125lat.national-geographic.pl. Znajdziecie tam też fotorelacje i filmy ze wszystkich dotychczasowych spotkań przekazywania flagi.
Krzysztof Wielicki odebrał flagę cz. 2 [Video]
Znakomity himalaista, zdobywca Korony Himalajów, odbierając flagę Towarzystwa National Geographic rozmawia z Martyną Wojciechowską
Krzysztof Wielicki odebrał flagę [Video]
Pod Flagą National Geographic - Krzysztof Wielicki
Najważniejszym zadaniem jest dziś zrównanie biednego Południa z bogatą Północą – mówi Krzysztof Wielicki
Ze znakomitym himalaistą, zdobywcą Korony Himalajów, odbierającym flagę Towarzystwa National Geographic rozmawia Martyna Wojciechowska. Skąd w człowieku potrzeba ciągłego przesuwania horyzontów, sięgania tam, gdzie wzrok nie sięga? Krzysztof Wielicki: Ludzie eksplorują od początku świata. Nie wszyscy – niektórzy nie wychodzą poza własny horyzont i jest im z tym dobrze. Innych ciągle korci, mają – jak mawiała moja mama – owsiki. Im nie wystarcza, że otrzymają pewną informację, zamiast tego sami chcą sprawdzić, jak jest. Niektórzy zajmują się tak dziwnymi dziedzinami, że nawet nie zdają sobie sprawy, że to eksploracja. My, alpiniści, działamy świadomie. Nasza potrzeba wynika z pasji. A może odwrotnie? Może to chęć eksploracji w pasję się przeradza? Do tego dochodzą oczywiście elementy patriotyzmu, wciąż w naszym społeczeństwie żywe. Mimo, że jesteśmy już światowcami, to jednak wciąż rozpiera nas duma, że to my, Polacy, gdzieś tam… Weszliśmy jako pierwsi, wetknęliśmy pierwszą flagę… To normalne, bo człowiek dąży do tego, by być najlepszym. Jeśli ktoś nie ma głodu sukcesu, to nie będzie eksplorował. Obojętnie, jaki ten sukces będzie, na jakim poziomie, jak go będą nazywać. Ważne, żeby go mieć, prawda? My, alpiniści mamy świadomość, że budując wizerunek alpinizmu, budujemy też własny. To wszystko przekłada się na osobiste sukcesy. Przyjmijmy, że jesteś na 8000 m. Chłodno, głodno, do domu daleko. Co wygania Cię z namiotu w stronę szczytu? Jeśli ktoś ma w sobie tę cholerną chęć pisania historii, sukcesu – będzie parł do przodu. To musi w człowieku tkwić. Ale też wymaga wyrzeczeń i znoszenia niewygód. W naszym środowisku była dziura pokoleniowa, brakowało sukcesów, bo i poziom heroizmu spadł w narodzie. Dziś młodzi chcą znów nawiązywać do tradycji, epoki wielkich himalajskich odkryć. Przy okazji rezygnują z wielu aspektów normalnego życia, bo dwumiesięczny wyjazd w góry to nie wycieczka, a koszty są duże. Niektórzy zostawiają rodzinę, dom, pracę, no i komfortowe życie. Jakie największe wyzwania stoją przed człowiekiem w XXI wieku? Zdziwisz się, bo nie będę mówił o himalaizmie. Najważniejszym zadaniem jest zrównanie biednego Południa z bogatą Północą. Podniesienie poziomu ludzkiej godności. Nie może być tak, że w XXI w. matka nie ma za co kupić chleba czy mleka dla dziecka. Nie każdy musi mieć samochód, ale o poziom minimum trzeba zadbać. Na razie te różnice się zwiększają, choć powinny zmniejszać. A w himalaizmie? Pozostały już tylko szczyty niezdobyte zimą? Faktycznie, poprzeczka jest ustawiona wysoko. W latach 70., 80., łatwiej było zapisać się na kartach historii, więcej było wyzwań. Dziś pozostały same spektakularne cele, możliwe do osiągnięcia tylko przez wąską grupę profesjonalistów. Spotkałem kiedyś na Evereście Chrisa Boningtona, ikonę brytyjskiego alpinizmu. Był maj i patrzyliśmy na ten cyrk, bo bazy zamieniają się dziś w ludne namiotowe miasteczka. – Gdy byliśmy tu w 1975 roku, nie było nikogo innego – powiedział Chris. Ja na to: – Podczas mojej wyprawy w 1980 roku też byliśmy sami. Po chwili milczenia Chris pięknie to spuentował: – Wiesz, trzeba się urodzić we właściwym czasie. Dziś wiele rzeczy już zrobiono. Taka jest kolej rzeczy. Ale są jeszcze ośmiotysięczniki niezdobyte zimą, więc wciąż jest o co walczyć. Kiedy myślisz o National Geographic, to co myślisz? Z czym Ci się kojarzy? To nie tylko najlepiej sprzedający się, ale i najczęściej kolekcjonowany periodyk w Stanach Zjednoczonych. Wszystkie gazety i magazyny lądują po przeczytaniu w koszu, natomiast National Geographic jest przez miliony ludzi archiwizowany. Nie tylko w Stanach Zjednoczonych. To znak, że spełnia oczekiwania, że pisze historię. Kiedy pracowałem na Alasce, dawno temu, szedłem do biblioteki i sięgałem po stare roczniki. Bo to doskonałe źródło wiedzy o świecie, comiesięczne. Każdy, kto eksploruje, powinien czytać National Geographic. A gdybyś ty miał stworzyć swój wymarzony numer, to o czym byś napisał? Może o tym, że Panu Bogu góry się udały tylko w Himalajach? Nie udały się w Afryce, nie udały się w Ameryce, a udały się w Himalajach. Są tam osadzone w pewnym mistycyzmie, religii, filozofii. O tym tybetańskim tle chciałbym przeczytać. Jeździłem po różnych górach, ale najlepiej czuję się właśnie w Himalajach. Ciekawią mnie ludzie, którzy tam żyją, ale się nie wspinają. View oEmbed on the source website View oEmbed on the source website
Przed wyprawą na Broad Peak, jeden z ostatnich niezdobytych zimą ośmiotysięczników, odbyła się konferencja prasowa, podczas której wręczyliśmy Krzysztofowi Wielickiemu flagę National Geographic, on zaś udzielił nam wywiadu
Eksploracja gór wysokich wpisuje się w misję National Geographic Society – w XXI w. niewiele pozostało wyzwań, które pozwalają przesunąć granicę ludzkich możliwości i poznania świata. Trzymaliśmy więc kciuki za wyprawę polskich wspinaczy i z uwagą śledziliśmy doniesienia z Karakorum. 5 marca na wieść o zdobyciu szczytu Broad Peak cieszyliśmy się ich sukcesem. Jednak, jak stwierdził Artur Hajzer, twórca i szef projektu Polski Himalaizm Zimowy: „O pełni sukcesu będzie można mówić wtedy, gdy zespół zejdzie do bazy”. Kolejne godziny przyniosły tragiczne wieści: dwaj wybitni wspinacze – Maciej Berbeka i Tomasz Kowalski – nie wrócili do obozu. Na szczycie Broad Peak (8047 m n.p.m) – jako pierwsi na świecie zimą – stanęli Adam Bielecki, Artur Małek oraz Tomasz Kowalski i nestor polskiego himalaizmu Maciej Berbeka. Wszyscy rozpoczęli odwrót do obozu IV, czyli szturmowego (7400 m), jednak Kowalski i Berbeka schodzili znacznie wolniej niż koledzy. Tomasz Kowalski zgłosił kierownikowi Krzysztofowi Wielickiemu, przebywającemu w bazie (4950 m), trudności z oddychaniem i ogólne osłabienie. W czasie schodzenia z przedwierzchołka Rocky Summit zaliczył upadek, w efekcie którego wypiął mu się rak. Meldował o trudnościach z jego zapięciem, mówił też, że widzi Macieja Berbekę, z którym nie było jednak kontaktu radiowego. Ponieważ użycie helikoptera do akcji ratunkowej na tej wysokości nie jest możliwe, o świcie 6 marca Krzysztof Wielicki wysłał do góry czekającego w odwodzie w obozie II Pakistańczyka Karima Hayyata. Wspinacz dotarł na wysokość ok. 7700 m, nie napotykając śladów Polaków, choć widział szczegóły drogi aż do przełęczy. W tej sytuacji wycofał się do obozu IV. Bielecki i Małek nie byli w stanie uczestniczyć w akcji poszukiwawczej. – Jak wynika z mojego 37-letniego doświadczenia, po ataku szczytowym na ośmiotysięcznik, zwłaszcza zimą, wspinacze są zbyt zmęczeni i niedotlenieni, by mogli ruszyć z powrotem do góry. Mózg też nie podejmuje wtedy racjonalnych decyzji – mówi Artur Hajzer, który koordynował wyprawę z Polski. Odczuwalna w tym czasie temperatura w okolicach szczytu wynosiła poniżej –40OC, prognozy zapowiadały załamanie pogody. Po 12 godzinach od ostatniego kontaktu radiowego dwójkę himalaistów uznano za zaginionych. Wspinacze wciąż czekali jednak na Berbekę i Kowalskiego, zabezpieczając ich ewentualne zejście. Niestety, 8 marca kierownik wyprawy Krzysztof Wielicki wydał oświadczenie: „Mając na uwadze wszystkie okoliczności, zaistniałe warunki, moje doświadczenie i historię himalaizmu, jak i wiedzę z zakresu fizjologii i medycyny wysokogórskiej, po dodatkowych konsultacjach z lekarzami i współorganizatorami wyprawy w Polsce, można uznać Macieja Berbekę i Tomasza Kowalskiego za zmarłych”. Broad Peak to dopiero 12. góra świata, ale zimą jedna z najtrudniejszych do zdobycia, bo ze wszystkich ośmiotysięczników najbardziej ekstremalne warunki pogodowe panują właśnie w Pakistanie, w paśmie Karakorum. Huraganowe wiatry przekraczające 120 km/godz. powodują, że odczuwalna temperatura sięga nawet –70OC, a z uwagi na niskie ciśnienie i niedotlenienie organizmu wspinaczy najdrobniejsze czynności sprawiają ogromne problemy. Okna pogodowe, podczas których można zaatakować szczyt, zdarzają się maksymalnie 2–3 razy w sezonie i trwają tylko kilkanaście godzin. O sukcesie decyduje więc wytrzymałość, przygotowanie fizyczne, ale też szczęście, bo prawda jest taka, że himalaizm zimowy jest dziś wciąż trudniejszy od lotu w kosmos. Dla przykładu zimowa wyprawa na Gaszerbrum I (8068 m n.p.m), którą rok temu kierował Artur Hajzer, została uznana przez ExplorersWeb, renomowany amerykański portal zajmujący się sportami ekstremalnymi, za najważniejsze osiągnięcie 2012 r. w dziedzinie sportu i eksploracji. Zdobycie tego ośmiotysięcznika okazało się większym wyczynem niż skok ze stratosfery Felixa Baumgartnera czy okrążenie kuli ziemskiej dzięki sile własnych mięśni. Przetrwanie zimą powyżej 7000 m jest niemożliwe – twierdził Edmund Hillary, pierwszy zdobywca Mount Everestu (8848 m). 17.02.1980 r. Krzysztof Wielicki i Leszek Cichy weszli jednak na najwyższą górę świata, tworząc tym samym nową dyscyplinę sportu – himalaizm zimowy. Stała się ona polską specjalnością – zdobyliśmy zimą 10 z 14 ośmiotysięczników. Założeniem projektu Polski Himalaizm Zimowy było nawiązanie do sukcesów z lat 80. – Himalaizm nigdy nie będzie w pełni bezpieczny i przewidywalny, tragedie są jego nieodłączną częścią i nic tego nie zmieni – tłumaczy Artur Hajzer. W każdej dziedzinie jednak postęp uzależniony jest od ludzi, którzy mają potrzebę przesuwania granic swoich możliwości i sprawdzania co jest dalej, głębiej, wyżej. Redakcja National Geographic składa wyrazy współczucia rodzinom Macieja Berbeki i Tomasza Kowalskiego. Więcej o wyprawie w majowym wydaniu NG Traveler.
Krzysztof Wielicki rozmawia z Martyną Wojciechowską
Kolejna flaga na 125-lecie National Geographic przekazana
Przez cały rok będziemy spotykać się z najważniejszymi ludźmi kultury, sztuki i nauki, by wręczyć im wyjątkową flagę na 125-lecie National Geographic Society. W kwietniu spotykamy się z wybitnym himalaistą Krzysztofem Wielickim. - Najważniejszym zadaniem jest dziś zrównanie biednego Południa z bogatą Północą – mówi Martynie Wojciechowskiej Krzysztof Wielicki, znakomity himalaista, zdobywca Korony Himalajów, odbierając flagę Towarzystwa National Geographic. Przeczytaj zapis całej rozmowy.
Dwóch zdobywców Broad Peak uznano za zaginionych
Od ok. 4 rano polskiego czasu nie ma kontaktu z Tomaszem Kowalskim i Maciejem Berbeką
Dwóch z czterech himalaistów, którzy w ramach programu „Polski Himalaizm Zimowy 2010-2015” zdobyło we wtorek szczyt Broad Peak (8047 m.n.p.m.), zostało uznanych za zaginionych podczas próby zejścia ze szczytu. Kierownik programu Artur Hajzer poinformował TVN 24, że po nocy spędzonej na wysokości 7900 m.n.p.m, dwóm wspinaczom nie udało się dotrzeć do Obozu IV. Hajzer poinformował też, że z oboma himalaistami od rana nie ma kontaktu: - Maciej Berbera schodzi. O Tomaszu Kowalskim nie wiemy nic. Wspinacze byli bardzo zmęczeni, a warunki pogodowe, choć początkowo sprzyjające Polakom, pogarszają się. Nad Broad Peak nadciąga huragan, a temperatura może spaść do -50 st. C. W akcji ratunkowej bierze udział trzech pakistańskich wspinaczy, którzy dotarli do wysokości 7600 m.n.p.m., ale pomimo sprzyjającej widoczności nie udało im się dostrzec Polaków. Może to oznaczać, że ci nie zdołali opuścić się nawet o 200 metrów. Optymistyczna wersja wydarzeń zakłada, że zmęczeni wspinaczką himalaiści śpią w szczelinie lodowej lub ukrywają się przed zimnym wiatrem. Do obozu dotarli pozostali dwaj uczestnicy wyprawy: Adam Bielecki i Artur Małek. Przypomnijmy, że wczoraj około 7:00 czasu polskiego czwórce polskich himalaistów, którymi kieruje Krzysztof Wielicki, udało się wejść na szczyt niezdobytej dotąd zimą Broad Peak (8047 m.n.p.m.). Było to ich trzecie podejście na szczyt, wcześniej dwukrotnie musieli zawracać do bazy. Zdobycie szczytu nie jest jednak równoznaczne z sukcesem, ponieważ według wielu znawców himalaizmu, to zejście z góry jest najtrudniejszą częścią wyprawy.
Bernadette McDonald gościem 10. Krakowskiego Festiwalu Górskiego
W tym roku Krakowski Festiwal Górski odwiedzi Bernadette McDonald
Choć znana w świecie alpinistycznym od wielu lat, dla polskich alpinistów i czytelników jej postać pojawiła się w zasadzie nagle, przed niespełna rokiem, mocnym akordem w postaci książki „Freedom Climbers”, czyli w polskim wydaniu „Ucieczka na szczyt”. Bernadette McDonald urodziła się jako Bernadette Valerie Kelly w 1951 roku w Biggar, niewielkiej miejscowości na preriach kanadyjskiej prowincji Saskatchewan. Wychowała się na farmie, którą prowadzili rodzice. Dzieciństwo i większość lat edukacji spędziła z dala od gór, które potem stały się tak istotne dla jej kariery zawodowej. Z domu wyniosła nawyk ciężkiej pracy w następstwie rygorystycznie wypełnianych rutynowych prac gospodarskich, przypisanych jej jako najstarszemu dziecku w rodzinie. Rozwinęła u siebie dyscyplinę i wytrzymałość, potrzebne by móc metodycznie podjąć się każdego wyzwania, niezależnie od jego rozmiaru i zakresu. W 1988 roku powierzono jej funkcję Dyrektora Festiwalu Filmów Górskich w Banff. Pod kierownictwem Bernadette McDonald festiwal rozszerzył swoją tematykę o filmy z dziedziny szeroko pojętej kultury górskiej i ochrony środowiska. W 1989 roku filmy z festiwalu rozpoczęły doroczny Banff World Tour. Dzięki tej akcji filmy festiwalowe docierają każdego roku, jak się szacuje, do około 175 tysięcy widzów w 530 miejscach na całym świecie. W 1994 roku Bernadette McDonald założyła Banff Mountain Book Festival, mający na celu wspieranie i popularyzację literatury górskiej. Wkrótce podchwycono jej pomysł i w 1997 roku powstało Banff Centre for Mountain Culture. Centrum przeniosło się z miasta do nowej siedziby u podnóży pobliskiej Tunnel Mountain. Bernadette McDonald objęła w nim funkcję wiceprezesa. Jeszcze przez 8 lat Bernadette i jej zespół pracowali nad rozwojem centrum, dodając nowe elementy do jego oferty, w tym warsztaty pisarskie i fotograficzne (we współpracy z National Geographic). Jako członkini-założycielka Międzynarodowego Stowarzyszenia Filmu Górskiego została zaproszona jako mówca przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w 2001 roku, aby zainaugurować Międzynarodowy Rok Gór. W 2006 roku otrzymała w Szwajcarii prestiżową nagrodę Księcia Alberta za wkład w rozwój światowej społeczności górskiej. Podczas pracy w Banff Centre Bernadette rozwijała swoje horyzonty i talenty pisarskie. W 2006 roku przeszła w stan spoczynku i zajęła się wyłącznie pracą pisarską. Więcej informacji o festiwalu znajduje się na stronie: www.kfg.pl. Zapraszamy również na stronę: www.facebook.com/FestiwalGorski 10. Krakowski Festiwal Górski 7-9 grudnia 2012 roku Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie, ul. Rakowicka 27 Pawilon Dydaktyczno-Sportowy