National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2025-10-27T15:14:58.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Nowy poczet władców Polski startuje! Do 2032 roku ukażą się aż 42 tomy
items: Bolesław Chrobry „odwiedził” Biskupin. Śpiewał tam o swoim życiu
items: Co naprawdę działo się w Polsce w 1670 roku? Z nami poznasz tło historyczne przygód Adamczewskich
items: Czy tutaj rezydował Mieszko I? Archeolodzy badają kluczową lokalizację w Gnieźnie
items: Bolesław Chrobry jak superbohater. Komiks bije rekordy popularności
items: Magiczne widowisko o Chrobrym. Tak świętuje Gniezno
items: Ten bunt nie przyniósł znaczących natychmiastowych rozstrzygnięć. Ustanowił jednak groźny precedens
items: 100 aktorów, pirotechnika, król z zaświatów. Gniezno szykuje spektakl roku
items: Archeolodzy odkryli bogaty grobowiec majańskiego króla. Umarł bezzębny
items: Analfabeci na tronie? Sprawdź, który polski władca nie potrafił się podpisać
items: Węgierski królewicz Emeryk jest symbolem Gór Świętokrzyskich. W jego życiu prawda miesza się z legendą
items: Te obiady służyły rozwijaniu polskiej kultury i sztuki. Król zapraszał najznakomitszych artystów
items: Potężny król w towarzystwie bogów. Spektakularne znalezisko w Niniwie
items: Badania genetyczne potwierdziły: w katedrze w Płocku pochowano Piastów
items: Henryk Walezy nie był jedyny. Polscy królowie spod znaku LGBTQ
items: 1000 lat temu miała miejsce koronacja Bolesława Chrobrego. To początek Polski jako królestwa
items: Zygmunt Luksemburski bronił chrześcijańskich wartości. Walczył z Turkami, husytami i własną żoną
items: Jak wyglądała Anna Jagiellonka? Pierwsza historyczna rekonstrukcja wizerunku królowej
items: Bolesław Chrobry zbudował imperium. Jego państwo sięgało od Kijowa po Pragę
items: Tak wyglądał król Zygmunt August. Pierwsza naukowa rekonstrukcja
items: Nieznane fakty z życia pierwszego króla Polski. Losy tej postaci mogą zaskakiwać
items: Jak wyglądała królowa Bona? „Młoda i bardzo urodziwa”
items: Zygmunt Stary wiódł życie bogatego kawalera. Nie spodziewał się objęcia tronu
items: Jak wyglądał Aleksander Jagiellończyk? „Krępy o pociągłej twarzy”
items: Jak wyglądał Jan Olbracht? Za jego panowania miała „wyginąć szlachta”

Nowy poczet władców Polski startuje! Do 2032 roku ukażą się aż 42 tomy
type: item
date: 2025-10-27T15:11:38.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Historia
subject: królowie
subject: NatGeoBN
description: Nowa seria „Poczet Władców Polski” to pierwsze w historii kompletne i naukowe biografie wszystkich polskich monarchów. Premiera już 29 listopada 2025 podczas Targów Książki Historycznej w Arkadach Kubickiego. To wydarzenie bez precedensu!
encoded: Państwowy Instytut Wydawniczy inauguruje serię „Poczet Władców Polski” – projekt bez precedensu w polskiej historiografii. Po raz pierwszy powstaje pełna, naukowa seria monografii wszystkich władców Polski. Do 2032 roku ukażą się aż 42 tomy, tworzące jednolity, spójny cykl przedstawiający monarchów polskich od najdawniejszych czasów. Nowy poczet władców Polski Za merytoryczny nadzór nad serią odpowiada rada naukowa w składzie: prof. Jacek Banaszkiewicz, prof. Marek Barański, prof. Henryk Litwin i prof. Zofia Zielińska. W projekcie udział biorą najwybitniejsi historycy-mediewiści, specjalnie zaproszeni do napisania poszczególnych tomów. Pierwsze dwa tomy – „Bolesław Chrobry” autorstwa prof. Andrzeja Pleszczyńskiego oraz „Ludwik Węgierski” prof. Stanisława A. Sroki – trafią do sprzedaży 25 listopada 2025. Bolesław Chrobry i Ludwik Węgierski – pierwsze tomy już w sprzedaży Monografia „Bolesław Chrobry” autorstwa prof. Andrzeja Pleszczyńskiego ukazuje sylwetkę pierwszego koronowanego władcy Polski jako jedną z kluczowych postaci wczesnego średniowiecza. Autor opiera się na najnowszych badaniach i szerokim materiale źródłowym, starając się zrekonstruować sposób myślenia i działania władcy w jego epoce, bez powielania późniejszych mitów i uproszczeń. Szczególną uwagę poświęca relacjom z Niemcami, polityce dynastycznej oraz koronacji Bolesława w 1025 roku. Książka liczy 448 stron i została wydana w twardej oprawie. Z kolei prof. Stanisław A. Sroka prezentuje w pracy „Ludwik Węgierski” bieżący stan wiedzy o królu, którego rządy w Polsce trwały dwanaście lat. Książka oparta została na źródłach węgierskich i polskich, a autor dotarł do całkowicie nowych informacji, m.in. opinii medycznych obalających teorię o przyczynie śmierci władcy. Książka ukazuje znaczenie panowania Ludwika nie tylko w Polsce, ale i w Europie – od Adriatyku po Karpaty. Liczy 400 stron i została wydana w twardej oprawie. Kim byli ci władcy? Nowe fakty i odkrycia historyczne Bolesław Chrobry to władca, któ…

nowy-poczet-wladcow-komplet-57dccb6.jpg
width: 2813
height: 1875

Bolesław Chrobry „odwiedził” Biskupin. Śpiewał tam o swoim życiu
type: item
date: 2025-09-22T14:25:08.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: królowie
subject: muzeum
subject: muzyka
subject: Piastowie
description: Śpiewający król, aktor zafascynowany historią i Biskupin jako średniowieczny plan filmowy. To nie zapowiedź nowej produkcji Netflksa, ale muzealny projekt z okazji jubileuszu Bolesława Chrobrego. W głównej roli gwiazda polskiego kina: Tomasz Karolak. Zobaczcie, co z tego wyszło!
encoded: W 2025 roku obchodzimy okrągłą, bo tysięczną rocznicę koronacji i śmierci pierwszego króla Polski, Bolesława Chrobrego. Z tego powodu w ostatnich miesiącach w Gnieźnie odbywają się liczne imprezy upamiętniające te ważne wydarzenia. Oprócz widowiska „Milenium Koronacji Bolesława Chrobrego w Gnieźnie” są to też inne imprezy, ale też wydawnictwa, na przykład w postaci komiksu o pierwszym królu Polski. Rozśpiewane muzeum Jedną z instytucji silnie zaangażowanych w jubileusz jest Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie. Z jego inicjatywy powstał cykl produkcji wideo „Piast Superstars”. Utwory muzyczne wykonują znane osobowości, które wcielają się we władców Polski. Do tej pory zrealizowano produkcje na temat Bolesława Śmiałego, Mieszka I i Bolesława III Krzywoustego. Wzięli w nich udział Darek Malejonek, Marek Piekarczyk i Ewa Pitura (Parsifal). Teraz przyszła pora na Bolesława Chrobrego. A pretekstem jest 1000-lecie koronacji tego władcy w 1025 roku. Chrobry w Biskupinie W Chrobrego wcieliła się gwiazda polskiego kina znana zarówno z licznych seriali, ale też z desek teatralnych, Tomasz Karolak. Wykonał piosenkę „To była długa gra”. Tytuł odnosi się do powieści Elżbiety Cherezińskiej „Gra w kości”. Klip czerpie inspiracje z komiksu „Chrobry”, wydanego przez MPPP i wydawnicwo Egmont. Jest to autobiograficzny utwór, w którym władca wspomina swoją drogę na tron. Co ciekawe, większość zdjęć do teledysku zrealizowano w Biskupinie. Niewiele osób zdaje sobie sprawę, że w rezerwacie archeologicznym można zobaczyć rekonstrukcje budowli z różnych epok, również z czasów średniowiecza. Chociaż najbardziej znane budowle są z czasów kultury łużyckiej, czyli mające 2700 lat. W teledysku widzimy Chrobrego witającego Ottona III przed bramą do osiedla z czasów kultury łużyckiej. Ta budowla istniała zatem 1700 lat przed czasami pierwszego króla Polski, ale sprawdziła się w teledysku jako wrota Gniezna. Jednak dalsze zdjęcia pochodzą już ze zrekonstruowanej wioski wczesnośredniowieczn…

FABRIC-KOLAZ-32-1b17e52.jpg
width: 1688
height: 1125

Co naprawdę działo się w Polsce w 1670 roku? Z nami poznasz tło historyczne przygód Adamczewskich
type: item
date: 2025-09-18T14:38:20.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Historia
subject: Lifestyle
subject: historia
subject: historia polski
subject: imperium
subject: królowie
subject: serial
description: Kolejny sezon „1670” bije rekordy popularności na Netflixie, a wiele osób ocenia serial jako najlepszą polską produkcję komediową ostatnich lat. Przygody Jana Pawła Adamczewskiego to jednak nie tylko okazja do śmiechu, ale także zainteresowania się historią Polski XVII wieku. Tło historyczne serialu jest bardzo ciekawe i warto je poznać, by móc docenić „smaczki” ukryte w produkcji.
encoded: Spis treści: Król Polski w 1670 roku, czyli kto panował nad Janem Pawłem „Pokolenie traumy potopu szwedzkiego” Relacje z Imperium Osmańskim, czyli dokąd polska szlachta jeździła na wakacje? Barok, sarmaci i polska wieś Pełen śmiechu i żartów serial „1670” rozgrywa się w gorącym okresie w historii Polski. Dla Rzeczypospolitej XVII wiek to stulecie wojen: nasz kraj uwikłany był w konflikty z niemalże wszystkimi sąsiadami, a wiele części królestwa zostało zniszczone. A zamawiano przecież pomyślność dla Polski! Wojny miały bezpośredni wpływ na losy polskiej szlachty epoki baroku, które sportretowane są w serialu. Co warto wiedzieć? Przygotujcie się na drobne spojlery. Król Polski w 1670 roku, czyli kto panował nad Janem Pawłem Główną osią 2. sezonu serialu są dożynki królewskie, na których ma pojawić się sam monarcha. Kto rządził w tym czasie Rzeczpospolitą? Ponad 80-letnie panowanie pochodzących ze Szwecji Wazów zakończyło się w 1668 roku, kiedy abdykował a następnie zmarł Jan II Kazimierz Waza. Nie cieszył się on dużą popularnością, a jego rządy przypadły na czas brutalnych wojen z Kozakami, Moskwą czy potopu szwedzkiego wynikającego między innymi ze sporów dynastycznych wewnątrz rodziny Wazów. W 1670 królem Polski jest Michał Korybut Wiśniowiecki – polski król, magnat wybrany na zasadzie wolnej elekcji i jednocześnie według historyków jeden z najgorszych monarchów w historii Polski. Jego panowanie to czas wewnętrznej anarchii szlachty – co możemy zobaczyć w serialu – a także wielkiej wojny z Imperium Osmańskim. Zginął przedwcześnie w 1673 roku, przygotowując się do zerwania traktatu pokojowego z Turkami. „Pokolenie traumy potopu szwedzkiego” Sam Jan Paweł Adamczewski mówi w serialu, że pochodzi z „pokolenia traumy potopu szwedzkiego”. Nie da się ukryć, że na szlachcicach epoki baroku wojna ze Szwedami odcisnęła wyraźne piętno. Brutalny najazd Skandynawów dowodzonych przez króla Karola X Gustawa (również Wazę) rozpoczął się w 1655 roku i zakończył pełnym sukcesem. Szw…

FABRIC-KOLAZ-32-2-023537e.jpg
width: 2700
height: 1800

Czy tutaj rezydował Mieszko I? Archeolodzy badają kluczową lokalizację w Gnieźnie
type: item
date: 2025-09-10T14:10:49.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: gniezno
subject: królowie
subject: Piastowie
subject: średniowiecze
description: Ślady kamiennych fundamentów, najprawdopodobniej z czasów wczesnego średniowiecza, odkryli archeolodzy na Wzgórzu Lecha w Gnieźnie. Historycy są przekonani, że w tym rejonie znajdowała się monumentalna siedziba Mieszka I.
encoded: Pod koniec sierpnia badacze z Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie rozpoczęli kolejny sezon wykopalisk na Wzgórzu Lecha w Gnieźnie. Nazwa ekspedycji mówi wszystko: Ekspedycja Palatium 2025. Palatium to nic innego jak określenie na siedzibę władcy – w tym przypadku Mieszka I i pierwszych władców Polski. A tej od lat poszukują archeolodzy w Gnieźnie. Pierwsze wyniki wykopalisk Po kilku dniach wykopalisk odbyła się konferencja prasowa, na której przedstawiono pierwsze rezultaty. „Podczas tegorocznych badań odkryto ślady kamiennych fundamentów, najprawdopodobniej datowanych na okres wczesnego średniowiecza. Wzgórze Lecha było stale zamieszkałe od przynajmniej IX wieku, więc w trakcie prac wykopaliskowych archeolodzy napotykają przedmioty z warstw kulturowych z wielu setek lat wstecz” – czytamy w komunikacie Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie. Podkreślono w nim, że obecne badania wykopaliskowe nie przynoszą zaskakujących efektów w postaci ukrytych pod ziemią ruin budowli, ale „ledwo dostrzegalne ślady w glebie w postaci tzw. negatywów – ciemniejszych fragmentów w gruncie w miejscach dawnych budowli”. Najnowszym znaleziskiem jest palenisko. „Trafiliśmy na wczesnośredniowieczne palenisko. Niby kilka kamieni, ślad przypalonej ziemi i spieczona glina, a jednak w tej dziurze w ziemi znaleźliśmy kawałek codzienności ludzkiej sprzed setek lat” – przekazali badacze w social mediach. Kościół nad palatium? Archeolodzy mają poważny problem z namierzeniem siedziby Mieszka I, bo w jej miejscu na Wzgórzu Lecha w kolejnych stuleciach wzniesiono kościół pw. Św. Jerzego. Stoi on w tym miejscu do dziś, chociaż jego bryła była wielokrotnie przebudowywana. Dlatego archeolodzy mogą prowadzić badania tylko w sąsiedztwie tej budowli – w tym roku przy jej północnych ścianach. Sądzą jednak, że istnieje duża szansa, iż dostarczą one przełomowych informacji o roli Gniezna na przełomie X i XI wieku. Wykopaliska będą kontynuowane w kolejnych tygodniach – archeolodzy poszerzą wyko…

palatium-2b08f7d.png
width: 900
height: 600

Bolesław Chrobry jak superbohater. Komiks bije rekordy popularności
type: item
date: 2025-08-18T14:01:46.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: królowie
subject: książki
subject: Piastowie
subject: średniowiecze
description: Nie jest to opowieść o Asterixie czy Thorgalu, ale stała się hitem. Bohaterem tego komiksu jest pierwszy polski król – Bolesław Chrobry. Gnieźnieńskie muzeum jest zaskoczone sukcesem nowego wydawnictwa i zapowiada dodruk.
encoded: W tym roku w Polsce obchodzona jest okrągła, tysięczna rocznica koronacji pierwszego króla Polski – Bolesława Chrobrego. W jubileusz zaangażowały się liczne instytucje w Gnieźnie – pierwszej stolicy naszego kraju. Wśród inicjatyw oprócz warsztatów, wystaw i wydarzeń plenerowych (o jednym pisaliśmy na naszych łamach) pojawiło się też wydawnictwo – komiks z Chrobrym w roli głównej. Wydawniczy sukces Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie Już kwietniu tego roku ruszyła przedsprzedaż komiksu „Chrobry”, który powstał przy współpracy z Muzeum Początków Państwa Polskiego (MPPP) w Gnieźnie z wydawnictwem Egmont. Rysunki stworzył Piotr Bednarczyk, a scenariusz napisał Maciej Kur. Ten duet znany jest z serii „Lil i Put” oraz kontynuacji przygód „Kajka i Kokosza”. Od początku komiks spotkał się z wielkim zainteresowaniem czytelników. Cały nakład w liczbie 3 tys. sztuk jest już na wyczerpaniu, dlatego wydawcy planują dodruk w październiku. O czym jest komiks? Komiks opowiada losy Bolesława Chrobrego od maleńkości po kres jego ziemskiego wędrówki. Na planszach opowieści autorzy zaprezentowali wydarzenia i decyzje, które ukształtowały charakter przyszłego króla oraz to, jak wyglądało raczkujące państwo polskie. Komiks nie pudruje rzeczywistości. Zaprezentowano brutalne oblicze władcy – na przykład oślepienie swoich wrogów. Są też jednak wątki bardziej humorystyczne, dzięki czemu komiks czyta się jak opowieść przygodową. Nie jest to sztywna lekcja historii. – Nie jesteśmy dzisiaj przyzwyczajeni do formuły czysto podręcznikowej, czyli „data, wydarzenie, data, wydarzenie”. To chyba nie jest dla nas wszystkich już zbyt ciekawe. Postanowiliśmy zrobić to w inny sposób – opowiada National Geographic Polska dyrektor MPPP dr Michał Bogacki. Wskazuje, że pomysł na taką formułę pochodził od autora scenariusza – Macieja Kura oraz rysownika Piotra Bednarczyka. Komiks o Chrobrym – to dopiero początek Czy muzealnicy z Gniezna spodziewali się takiego sukcesu? – Chyba nie takiego – przyzna…

komiks-chrobry-cffa23a.png
width: 900
height: 600

Magiczne widowisko o Chrobrym. Tak świętuje Gniezno
type: item
date: 2025-08-04T09:45:08.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: Traveler
subject: gniezno
subject: królowie
subject: teatr
description: Spektakl „Milenium Koronacji Bolesława Chrobrego w Gnieźnie” przyciągnął tysiące widzów. Trafiłem do onirycznego świata pełnego metafor i postaci nie z tego świata. Dlaczego to wydarzenie różni się od wszystkich dotychczasowych?
encoded: Spis treści: Tłumy widzów w centrum Gniezna Wehikułem w przeszłość Skala robi wrażenie Koniec to dopiero początek W tym roku mija 1000 lat od koronacji i śmierci pierwszego króla Polski, Bolesława Chrobrego. Za wschodnią granicą wojna, u nas – zawirowania polityczne i pogodowe. W mediach niewiele słychać o tej ważnej rocznicy. Tymczasem w ostatnich miesiącach w Gnieźnie odbywają się liczne imprezy upamiętniające koronację. Jednym z nich jest widowisko „Milenium Koronacji Bolesława Chrobrego w Gnieźnie”. Miałem okazję być na jego premierze w miniony piątek, 1 sierpnia. Tłumy widzów w centrum Gniezna Już na godzinę przed rozpoczęciem spektaklu, przed bramą na placu św. Wojciecha pojawiły się spore tłumy. Spektakl odbywa się w sześciu odsłonach – w każdej biorą udział 2 tysiące osób. Bilety na widowisko zostały wyprzedane – to w sumie aż 12 tysięcy wejściówek. Dla widzów przygotowano wygodne piętrowe trybuny. Każdy miał dobry widok na scenę, którą był trawiasty skwer przed Gnieźnieńską Katedrą. Spektakl zaczął się jeszcze przed oficjalnym początkiem. Przybyłych witali nie tylko stewardzi, ale też aktorzy, biorący w nim udział – można było z nimi zrobić sobie zdjęcie. Co ciekawe, nie byli to tylko wojowie czy postaci ze średniowiecza. Ta atrakcja cieszyła się dużym powodzeniem wśród przybyłych. Wehikułem w przeszłość Gdy usiadłem na trybunach, scenę wypełnił gęsty dym. Przemieszczały się po niej tajemnicze postaci. Sztuczna mgła spowijała aktorów i częściowo widzów przez cały spektakl. Poczułem się trochę jak w wehikule czasu, z którego jednak nie mogę wyjść. Odległą przeszłość obserwowałem z jego wnętrza, dlatego nie wszystko widziałem wyraźnie i nie wszystkie wydarzenia potrafiłem zrozumieć. Oniryczna atmosfera towarzyszyła mi przez cały godzinny spektakl. Jego centralnym punktem jest postać Bolesława Chrobrego, która gra w kości ze śmiercią. Król wspomina swoje życie. Można odnieść wrażenie, że była to jego spowiedź, albo podsumowanie dokonań na łożu śmierci. Skala r…

gniezno-cafada0.png
width: 900
height: 600

Ten bunt nie przyniósł znaczących natychmiastowych rozstrzygnięć. Ustanowił jednak groźny precedens
type: item
date: 2025-07-27T10:56:18.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: historia polski
subject: królowie
subject: polityka
description: Wojna kokosza, znana także jako rokosz lwowski, stanowiła kulminację napięć, które narastały między średnią szlachtą a królewskim dworem. Niezadowoleni z polityki Zygmunta Starego i królowej Bony panowie herbowi zaczęli coraz głośniej domagać się reform ustrojowych. Przedstawili królowi długą listę postulatów, a gdy ten nie zgodził się na ich spełnienie, postanowili wystąpić przeciwko niemu. Nie można jednak powiedzieć, że pierwszy w historii Polski rokosz szlachty był wyłącznie konfliktem o zakres władzy. Bo o ile na pierwszy plan rzeczywiście wysuwała się „złota wolność szlachecka”, to należy podkreślić, że spór dotyczył także pewnych dysfunkcji systemowych.
encoded: Spis treści: Szlachta niezadowolona z rządów króla Zaszantażować władcę Szlachta wystąpiła przeciwko swojemu królowi Konsekwencje buntu Skąd wzięła się nazwa „wojna kokosza”? Istnieją dwa wyjaśnienia. Pierwsze wskazuje, że stanowi wyraz szlacheckiego sprzeciwu przeciwko „panoszeniu się kokoszy”, co wskazuje na daleko idącą ingerencję królowej Bony w sprawy państwowe. Druga wersja głosi, że nazwa pierwszego rokoszu polskiej szlachty wzięła się wydarzeń, które rzekomo miały miejsce pod Lwowem. Podobno wygłodniali szlachcice zjedli wszystkie kury w okolicy. Bez względu na interpretację, stanowi wyraz pogardy dla wydarzeń z 1537 roku. Czy słusznie? Spróbujmy odpowiedzieć na to pytanie. Szlachta niezadowolona z rządów króla Wojna kokosza była bezpośrednim następstwem próby wymuszenia przez króla na szlachcie przyjęcia podatków na wojsko. Należy jednak podkreślić, że sytuacja, o której mowa, była zaledwie punktem kulminacyjnym napięć, które narastały już od jakiegoś czasu. Już wcześniej powstał bowiem tzw. ruch egzekucyjny, którego postulaty dotyczyły przede wszystkim przeprowadzenia reform w obszarze sądownictwa, skarbowości i wojska. Średnia szlachta wystąpiła też przeciw potężnym magnatom, domagając się uporządkowania spraw związanych z królewszczyznami. Panowie herbowi nie byli zadowoleni z braku reform w obszarze przestarzałego, niepełnego i przyjętego tylko w niektórych częściach państwa prawa. Wyrażali sprzeciw wobec łączenia niektórych godności i urzędów, czego następstwem były urzędnicze zaniedbania. Nie szczędzili królewskiej parze krytyki za przeprowadzoną elekcję vivente rege, na mocy której Zygmunt August został królem jeszcze za życia ojca. Zaszantażować władcę Żeby osiągnąć swoje cele, na sejmie, który odbył się w lipcu 1535 roku, posłowie odmówili uchwalenia funduszy na armię. Domagali się decyzji w sprawie egzekucji i wymusili na senacie poparcie swojego ruchu na kolejnym sejmie. Ten odbył się na przełomie 1536 i 1537 roku i też nie przyniósł rozstrzygnię…

Rodakowski-wojna-kokosza-d8aafcd.jpg
width: 2560
height: 1821

100 aktorów, pirotechnika, król z zaświatów. Gniezno szykuje spektakl roku
type: item
date: 2025-07-16T11:58:41.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: gniezno
subject: historia polski
subject: królowie
subject: średniowiecze
description: Ponad 100 aktorów, kaskaderzy i jeźdźcy – wezmą udział w spektaklu w Gnieźnie, który odbędzie się w sierpniu. „Milenium Koronacji Bolesława Chrobrego w Gnieźnie” przeniesie widzów do czasów, gdy z pogańskich rytuałów i mitów rodziła się nowa tożsamość.
encoded: Spis treści: Spektakl w Gnieźnie. Czego się spodziewać? „Milenium Koronacji Bolesława Chrobrego w Gnieźnie” – to musisz wiedzieć W tym roku mija 1000 lat od koronacji i śmierci pierwszego króla Polski, Bolesława Chrobrego. Z tej okazji w Gnieźnie odbywa się wiele imprez. Ta będzie jednak najbardziej spektakularna. W pierwszej stolicy Polski zaplanowano na początku sierpnia widowisko w sześciu odsłonach. „Milenium Koronacji Bolesława Chrobrego w Gnieźnie” przeniesie widza do czasów kształtowania się polskiej państwowości. „To wydarzenie o charakterze edukacyjnym i artystycznym, które ma upamiętnić milenium koronacji pierwszego króla Polski. Jednocześnie jest to próba nowoczesnej narracji o początkach państwowości” – poinformowali organizatorzy. Spektakl w Gnieźnie. Czego się spodziewać? – Będzie to jeden z największych spektakli tego typu w Polsce – przekazał National Geographic Polska Artur Krysztofiak, dyrektor Wydziału Promocji Kultury i Turystyki Urzędu Miejskiego w Gnieźnie. Spektakl będzie miał ponadczasowy wymiar – zapewniają jego twórcy. Ma przenieść widzów do czasów, gdy z pogańskich rytuałów i mitów rodziła się nowa tożsamość narodowa. View oEmbed on the source website „Już w sierpniu w sercu Pierwszej Stolicy Polski na własne oczy zobaczyć będzie można, jak Polska wynurza się z ciemności średniowiecza, by podążyć ku światłu chrztu, korony i państwowości. Zobaczyć, jak powstaje polski naród – niepokonany przez ponad 1000 lat, mimo wojen, zaborów i dziejowych zakrętów. Ogień historii, światło i dźwięk opowiedzą w legendarnym Gnieźnie historię, która tętni w naszych żyłach do dziś” – czytamy w zaproszeniu. W tworzeniu scenariusza brali udział naukowcy i historycy. Chociaż brzmi on miejscami dość zaskakująco. Obudzony z martwych Bolesław Chrobry zagra ze śmiercią w kości. A stawką jest pamięć. „Milenium Koronacji Bolesława Chrobrego w Gnieźnie” – to musisz wiedzieć Widowisko odegrane zostanie w sześciu odsłonach: 1, 2, 3 oraz 8, 9 i 10 sierpnia. Bilety kupić m…

chrobry-c21b853.png
width: 900
height: 600

Archeolodzy odkryli bogaty grobowiec majańskiego króla. Umarł bezzębny
type: item
date: 2025-07-14T13:33:41.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: ameryka środkowa
subject: archeologia
subject: belize
subject: cywilizacja majów
subject: królowie
description: Umarł w podeszłym wieku i bez zębów. Te K’ab Chaak był majańskim królem i założycielem dynastii. W jego grobowcu w Caracol w Belize znaleziono paciorki zdobione motywem… małp. Sprawdź, co jeszcze skrywała jego komora grobowa.
encoded: Spis treści: Spektakularne odkrycie po latach badań Bogate dary i małpie motywy Badania archeologiczne w Mezoameryce są prawdziwym wyzwaniem dla archeologów. Obszar ten pokrywa w dużej części dżungla, która porasta starożytne miasta. Wiele zabudowań jest niewidocznych i nadal pozostają ukryte przez naukowcami. To się jednak zmienia wraz z postępem technologicznym. Sporo nieznanych archeologom dawnych osad zlokalizowano dzięki LiDAR-owi, czyli lotniczemu skanowaniu laserowemu. Spektakularne odkrycie po latach badań Miasto Majów Caracol odkryto jednak w „klasyczny” sposób – na zagadkowe ruiny natknął się w 1937 roku lokalny drwal, a badania tego stanowiska archeologicznego ruszyły rok później. Po latach badań okazało się, że jest to największe miasto Majów w Belize i na nizinach Majów. Od lat 80. XX wieku miejsce to bada małżeństwo amerykańskich archeologów z Uniwersytetu w Houston – Arlen F. Chase i Diane Z. Chase. Badacze ogłosili właśnie spektakularne odkrycie. Jest to grobowiec Te K’ab Chaaka, czyli pierwszego władcy tego starożytnego miasta Majów i założyciela dynastii królewskiej. Wstąpił na tron w 331 roku n.e. Jest to pierwszy grobowiec władcy, który udało się zidentyfikować w ciągu ponad czterdziestu lat prac w Caracol. Mimo że nie jest podpisany jego imieniem, archeolodzy są przekonani, że należał właśnie do niego. View oEmbed on the source website Rządzona przez Te K’ab Chaaka metropolia odgrywała ważną rolę polityczną w historii Majów. Rozciągała swoje wpływy na południową część półwyspu Jukatan od 560 do 680 roku n.e., zanim została opuszczona około 900 roku n.e. Dynastia królewska założona przez Te K’ab Chaaka przetrwała w Caracol ponad 460 lat. Bogate dary i małpie motywy Te K’ab Chaaka pochowano u podstawy świątyni rodziny królewskiej. W momencie pochówku władca był w podeszłym wieku i miał około 170 cm wzrostu. Nie miał już żadnych zębów. W komorze znajdowało się oprócz ciała: 11 naczyń ceramicznych, rzeźbione rurki z kości, biżuteria z jadeitu zdobio…

balize-614f395.png
width: 900
height: 600

Analfabeci na tronie? Sprawdź, który polski władca nie potrafił się podpisać
type: item
date: 2025-07-11T11:15:02.000Z
creator: Kamil Janicki
subject: Historia
subject: Edukacja
subject: królowie
subject: polska
subject: władysław jagiełło
description: Czy polscy władcy byli analfabetami – to pytanie budzi spore emocje. Wbrew pozorom, brak umiejętności pisania nie musiał oznaczać braku wykształcenia. W artykule przyglądamy się faktom historycznym, które rzucają nowe światło na tę kwestię.
encoded: Spis treści: Kiedy historia wygrywała z reformą – spór generałów o analfabetów w mundurach Czy Karol Wielki naprawdę był analfabetą? Historyczna legenda na warsztacie Czy król Franków był piśmienny? Źródła mówią więcej, niż myślisz Analfabeci na tronach Europy? Nie wszędzie pismo było królewską powinnością Od „rex idiota” do Alfreda Wielkiego – jak monarchowie mierzyli się z nauką czytania Polscy władcy, którzy byli analfabetami Kazimierz Wielki analfabetą? Niewygodne pytania o królewskie wykształcenie Czy Jagiełło był dzikusem? Mit, który wciąż żyje w wyobraźni Analfabetyzm z braku podpisu? Historyczna pułapka myślenia Współcześnie trudno wyobrazić sobie osobę na stanowisku władzy, która nie potrafi pisać i czytać. W średniowieczu w Polsce i w całej Europie sytuacja wyglądała jednak zupełnie inaczej. Elity intelektualne skupiały się wokół duchowieństwa, a obowiązki świeckich władców koncentrowały się na innych aspektach rządzenia. Czy brak umiejętności pisania świadczył o niższym poziomie rozwoju? A może po prostu nie był wówczas konieczny? Historycy spierają się do dziś, ale jedno jest pewne – temat budzi emocje i zmusza do refleksji. Kiedy historia wygrywała z reformą – spór generałów o analfabetów w mundurach W 1957 roku, w czasach głębokiego PRL-u, posiedzenia Komisji Obrony Narodowej zazwyczaj przeradzały się w rutynowe, pozbawione emocji debaty. Tym razem jednak było inaczej – spotkanie przekształciło się w pełną napięcia wymianę argumentów. Temat? Palący problem edukacji w polskim wojsku. Czy oficerowie powinni mieć wykształcenie średnie? Czy pułkownicy powinni być zmuszani do zdawania matury, by móc pozostać w służbie? Doszło do ostrego starcia dwóch wpływowych generałów. Józef Zarzycki stanowczo popierał projekt, zgodnie z którym każdy oficer musiałby posiadać świadectwo dojrzałości. Sprzeciwiał mu się Józef Kuropieska, przekonując, że walka z analfabetyzmem może być „krzywdząca dla starszych wiekiem” członków kadry oficerskiej. Aby poprzeć swój punkt widz…

analfabeci-na-tronie-7345ed8.png
width: 900
height: 600

Węgierski królewicz Emeryk jest symbolem Gór Świętokrzyskich. W jego życiu prawda miesza się z legendą
type: item
date: 2025-06-16T06:49:37.000Z
creator: Marek Teler
subject: Historia
subject: góry świętokrzyskie
subject: historia polski
subject: królowie
subject: węgry
description: W Nowej Słupi znajduje się opactwo benedyktynów na Świętym Krzyżu, które wzięło swoją nazwę od najważniejszej chrześcijańskiej relikwii. Legenda wiąże powstanie klasztoru z historią węgierskiego królewicza Emeryka, syna Stefana I Świętego. Czy jednak faktycznie miał on związki z Górami Świętokrzyskimi?
encoded: Spis treści: Pobożny królewicz Tajemniczy pielgrzym Pątnik, a może pątniczka? Królewicz Emeryk uznawany jest za patrona młodzieży i jednego z najważniejszych węgierskich świętych. Jego relikwie znajdują się zaś nie tylko na Węgrzech, ale też w Austrii i Niemczech. Przekazy źródłowe na temat syna pierwszego węgierskiego króla są jednak wyjątkowo skąpe, a wiarygodność jego powstających od końca XI wieku żywotów budzi poważne wątpliwości. Wyłania się z nich obraz pobożnego i żyjącego w celibacie następcy tronu, którego przedwczesna śmierć była ogromnym ciosem dla całej dynastii Arpadów. Już w czasach średniowiecza postać św. Emeryka cieszyła się dużą popularnością także w Polsce, w szczególności zaś w Górach Świętokrzyskich, gdzie uchodził on za inicjatora powstania słynnego opactwa łysogórskiego. Pobożny królewicz Nawet podstawowe informacje biograficzne dotyczące Emeryka budzą wątpliwości. Powszechnie uważa się, że przyszedł on na świat w 1000 lub 1007 r., choć daty te pochodzą dopiero z nowożytnych źródeł. Był jedynym synem króla Węgier Stefana I Świętego i księżniczki bawarskiej Gizeli (siostry cesarza Henryka II), który dożył dorosłego wieku. Od najmłodszych lat towarzyszył swojemu ojcu w czasie wizyt w węgierskich ośrodkach kultu chrześcijańskiego, m.in. w opactwie benedyktyńskim Pannonhalma. Jego wychowawcą miał być pochodzący z Wenecji opat benedyktyński św. Gerard Sagredo. „Własne swe płaszcze purpurowe oddawał na obrusy przed ołtarz, które to obrusy po dziś dzień służą w kościołach królewskich” – pisała o nim „Kronika węgierska” z XIII wieku. Stefan widział w Emeryku swojego następcę, więc zadbał o to, aby znaleźć mu odpowiednią kandydatkę na żonę. Zdaniem części badaczy synowa monarchy była córką króla Chorwacji Krzesimira III, inni zaś twierdzą, że była potomkinią cesarza bizantyjskiego Romana III. Według średniowiecznych żywotów Emeryka po ślubie odmówił on współżycia z żoną, pragnąc zachować czystość aż do śmierci. Biograf Stefana I Świętego György Györff…

swiety-emeryk-0-cb94b53.png
width: 900
height: 600

Te obiady służyły rozwijaniu polskiej kultury i sztuki. Król zapraszał najznakomitszych artystów
type: item
date: 2025-06-09T05:55:19.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: historia polski
subject: królowie
subject: Kultura
subject: sztuka
description: Obiady czwartkowe stały się tradycją za rządów Stanisława Augusta Poniatowskiego. Król każdego tygodnia spotykał się z ludźmi literatury, sztuki i nauki, by... no właśnie, po co? Czym były obiady czwartkowe? Poniżej odpowiadamy na to pytanie.
encoded: Spis treści: Król czy mecenas sztuki? Przyjęcie tylko dla zaproszonych gości Uległość wobec Rosji, brak stanowczości w obliczu narastającej agresji ze strony państw ościennych, przystąpienie do konfederacji targowickiej i doprowadzenie do rozbiorów, które na długie lata wymazały Rzeczpospolitą z mapy Europy. Nie ulega wątpliwości, że Stanisław August Poniatowski zasłużył sobie na surową ocenę. Nie można jednak powiedzieć, że rządy ostatniego króla Polski były jednoznacznie negatywne. Należy przypomnieć, że to właśnie Poniatowski zwołał Sejm Czteroletni i doprowadził do uchwalenia Konstytucji 3 maja. Zreformował szkolnictwo i powołał nowatorską jak na owe czasy instytucję – Komisję Edukacji Narodowej. Wspierał też rozwój kultury i sztuki. Król czy mecenas sztuki? Niektórzy krytycy Poniatowskiego twierdzą, że bardziej niż na króla nadawał się na ministra kultury. Jest w tym sporo racji. Stanisław August był przecież znanym kolekcjonerem dzieł sztuki, inicjatorem powstania pierwszej stałej sceny publicznej w Polsce. Sprowadzał do kraju zagranicznych artystów, wspierał powstanie czasopisma „Monitor”. Nie można zapomnieć, że Poniatowskiemu zależało też na stworzeniu warunków, w których możliwa była swobodna wymiana myśli i poglądów. Król karmił artystów, by ci mogli karmić ludzi W tym celu organizował tzw. obiady czwartkowe – inspirowane paryskimi salonami literackimi cotygodniowe spotkania polskich intelektualistów, literatów i artystów. Dziś zwyczaj ten jest kojarzony przede wszystkim z osobą króla, jednak należy podkreślić, że Poniatowski jedynie pełnił rolę organizatora biesiady. Faktycznym inicjatorem spotkań, nazywanych też „mądrymi obiadami” lub po prostu – „czwartkami”, był Adam Kazimierz Czartoryski. W praktyce obiady czwartkowe nie były niczym innym, jak kontynuacją organizowanych przez księcia spotkań, które odbywały się w Pałacu Błękitnym. A że Poniatowski lubował się w sztuce, zgodził się bez wahania. Pierwsze spotkanie odbyło się w 1770 roku. Było pierwszym…

obiady-czwartkowe-89bb667.jpg
width: 3121
height: 2081

Potężny król w towarzystwie bogów. Spektakularne znalezisko w Niniwie
type: item
date: 2025-05-14T09:06:13.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: królowie
subject: mezopotamia
subject: starożytność
description: W ruinach starożytnego miasta w Mezopotamii archeolodzy natrafili na coś wyjątkowego. To płaskorzeźba z wizerunkiem króla Aszurbanipala flankowanego przez bogów Isztar i Aszura. Takie przedstawienie jest rzadkością w sztuce pałacowej Mezopotamii.
encoded: Spis treści: Spektakularne znalezisko w sali tronowej Bogowie w pałacu – rzadka sprawa Położenie reliefu w kluczowym miejscu Niewielu archeologów prowadzi obecnie wykopaliska w tych krajach Bliskiego Wschodu, które uważana są za niezbyt bezpieczne. Na przykład niemiecka misja badawcza z Uniwersytetu w Heidelbergu pracuje na terenie starożytnego miasta Niniwa. Niniwa uważana jest za najstarsze i najludniejsze miasto starożytnego imperium asyryjskiego. Położona jest na wschodnim brzegu rzeki Tygrys, niedaleko współczesnego miasta Mosul w Iraku. Swoją potęgę Niniwa zawdzięcza położeniu na skrzyżowaniu ważnych szlaków handlowych i bliskości dużych cieków wodnych, które nanosiły życiodajny muł – dzięki temu kwitło rolnictwo. Spektakularne znalezisko w sali tronowej Archeolodzy z Niemiec podczas ostatniego sezonu badawczego skupiali swoje wysiłki na ruinach sali tronowej w północnym pałacu króla Aszurbanipala. Władał on w latach 668–627 p.n.e. Ten wielki przywódca zasłynął między innymi ze zorganizowania pierwszej biblioteki na Bliskim Wschodzie. Archeolodzy natknęli się na duże fragmenty monumentalnej płaskorzeźby, przedstawiającej wspomnianego wyżej władcę imperium asyryjskiego wraz z dwoma ważnymi bóstwami i innymi postaciami. Płaskorzeźbę wykonano na masywnej kamiennej płycie o długości 5,5 metra i wysokości trzech metrów. Całość ważyła około 12 ton. Bogowie w pałacu – rzadka sprawa Znalezisko jest niezwykłe dla badaczy nie tylko ze względu na jego rozmiar, ale także na przedstawione sceny. – Wśród wielu znanych nam reliefów z asyryjskich pałaców, nie ma przedstawień głównych bóstw – mówi kierownik wykopalisk w pałacu północnym, prof. Aaron Schmitt z Instytutu Prehistorii, Protohistorii i Archeologii Starożytnego Bliskiego Wschodu na Uniwersytecie w Heidelbergu W centrum niedawno odkrytej płaskorzeźby znajduje się król Aszurbanipal, ostatni wielki władca imperium asyryjskiego. Flankują go dwa najwyższe bóstwa: bogowie Aszur i Isztar, patronka Niniwy. Za nimi podąża ge…

niniwa-3c291a1.png
width: 900
height: 600

Badania genetyczne potwierdziły: w katedrze w Płocku pochowano Piastów
type: item
date: 2025-05-13T13:28:07.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: historia polski
subject: królowie
subject: Piastowie
subject: płock
description: Od kilku lat trwają analizy genetyczne szczątków, które należą do przedstawicieli pierwszej panującej w Polsce dynastii – Piastów. Za najbardziej obiecujące pod względem badawczym uznano te znajdujące się w płockiej katedrze.
encoded: Spis treści: Wielki projekt badania DNA Piastów W Płocku cała nadzieja Piastowska rodzina z Płocka Analizy DNA Piastów są bardzo trudnym zadaniem, gdyż miejsca ich pochówku są w większości naruszone lub kompletnie zniszczone. Naukowcy analizują je, aby raz na zawsze przeciąć różne spekulacje dotyczące rodowodu tej królewskiej rodziny. Sugerowano jej skandynawskie lub morawskie pochodzenie. Poza tym DNA może nieść inne interesujące informacje o zmarłych. Wielki projekt badania DNA Piastów Kilka lat temu zespół prof. Marka Figlerowicza rozpoczął przedsięwzięcie mające na celu przeanalizowanie DNA Piastów w ramach w ramach projektu „Dynastia i społeczeństwo państwa Piastów w świetle zintegrowanych badań historycznych, antropologicznych i genomicznych”, który realizowany jest w Instytucie Chemii Bioorganicznej Polskiej Akademii Nauk oraz na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Początkowo wytypowano pół tysiąca miejsc z domniemanymi szczątkami Piastów. Jednak okazało się, że grobowce były zniszczone lub szczątki były przemieszane z późniejszymi. To zaskoczyło naukowców. W Płocku cała nadzieja W ocenie prof. Figlerowicza najbardziej obiecujące do badań są szczątki Piastów spoczywające w Płocku. W kaplicy królewskiej i w krypcie płockiej bazyliki spoczywają Władysław I Herman (1043-1102) i Bolesław III Krzywousty (1086-1138) oraz szczątki 14 piastowskich książąt mazowieckich, w tym, w tym Konrad I Mazowiecki (1187-1247), Siemowit III Starszy (1320-1381), Janusz II Mazowiecki (1455-1495) i księżniczka Gaudemunda-Zofia (zm. 1288 r.). Jest to największa nekropola Piastów. Płockie Wzgórze Tumskie, gdzie wznosi się katedra, znajduje się na liście Pomników Historii. W sobotę 10 maja na konferencji w Płocku zatytułowanej „W poszukiwaniu naszych korzeni. Piastowski Płock” prof. Figlerowicz przedstawił częściowe wyniki badań DNA Piastów pochowanych w katedrze. Wszystkie zostaną ujawnione w publikacji naukowej, która ma się ukazać w najbliższym czasie. W prezentacji zazna…

plock-Piastowie-16d9590.png
width: 900
height: 600

Henryk Walezy nie był jedyny. Polscy królowie spod znaku LGBTQ
type: item
date: 2025-04-20T11:01:24.000Z
creator: Marek Teler
subject: Historia
subject: historia polski
subject: królowie
subject: lgbt
description: Homoseksualizm polskich królów przez lata stanowił temat tabu, choć źródła historyczne wyraźnie sugerują, że nie wszyscy polscy władcy byli heteronormatywni. Współcześni badacze szukają więc śladów homoerotycznych relacji monarchów w przekazach źródłowych i dokonują interesujących odkryć.
encoded: Spis treści: „Grzechy sodomskie” Szczodrego Polskie ikony LGBTQ „Włoszkuś” Wiśniowiecki Młodzieńcze przygody królewicza Przyjaźń czy kochanie? W historiografii nie brakuje publikacji opisujących heteroseksualne romanse władców, a niektóre z królewskich kochanek, jak legendarna Esterka czy słynna hrabina Cosel, trwale zapisały się w pamięci Polaków. Kiedy zaś myślimy o nieheteronormatywnych polskich monarchach, najczęściej jako pierwszy przychodzi nam do głowy król Polski i Francji Henryk Walezy. Miał przekłute uszy, przesadnie dbał o wygląd i otaczał się gronem przystojnych dworzan zwanych mignonami. Z kolei w ostatnim czasie za sprawą serialu „Królowie” znów zrobiło się głośno na temat domniemanego homoseksualizmu Władysława Warneńczyka. Okazuje się, że władców Polski, którym kronikarze i historycy przypisywali intymne relacje z mężczyznami, było więcej. Niektórzy z nich znani byli również ze swoich licznych heteroseksualnych podbojów. Chociaż wiarygodność i interpretacja części tych doniesień jest co najmniej dyskusyjna, warto przyjrzeć im się bliżej bez zbędnych emocji i uprzedzeń. „Grzechy sodomskie” Szczodrego Pierwszym polskim monarchą, który zdaniem części badaczy mógł utrzymywać kontakty homoseksualne, był panujący w latach 1058–1079 (od 1076 r. jako król) Bolesław Szczodry, czyli Śmiały. Już w pochodzącym z połowy XIII wieku „Żywocie większym świętego Stanisława” pióra Wincentego z Kielczy pojawiła się informacja, że piastowski władca „porzuciwszy zamiłowanie do cnót, pogrążył się we wszelkich występkach, a ulegając niecnym skłonnościom, jak koń i muł, który nie ma rozumu, ogarnięty złością i niegodziwością, idąc za pożądliwością ciała, zamienił chwałę swą na hańbę, a naturalny sposób życia na taki, który sprzeczny jest z naturą”. Korzystający z tego źródła Jan Długosz w pisanych w latach 1455–1480 „Rocznikach czyli kronikach sławnego Królestwa Polskiego” poszedł o krok dalej. Stwierdził wręcz, iż władca „pogrążył się w budzącym odrazę, nie dającym się wypo…

krolowie-72fd520.png
width: 900
height: 600

1000 lat temu miała miejsce koronacja Bolesława Chrobrego. To początek Polski jako królestwa
type: item
date: 2025-04-16T07:01:04.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Historia
subject: historia polski
subject: królowie
subject: polityka
subject: średniowiecze
description: Bolesław Chrobry był pierwszym polskim władcą namaszczonym na króla. Niestety, koronacja Bolesława Chrobrego poprzedziła jego śmierć o zaledwie dwa miesiące.
encoded: Spis treści: Zjazd Gnieźnieński Koronacja Bolesława Chrobrego Niezależny król suwerennej Polski Zuchwałe zwycięstwo Bolesław, syn księcia Polski Mieszka I i czeskiej księżniczki Dobrawy, objął rządy w 992, wypędzając krótko potem swoją macochę Odę i przyrodnich braci. Jako chrześcijański władca wciąż pogańskiego kraju wspierał chrystianizację Polski. Sprzyjał też wyprawom misyjnym Wojciecha Sławnikowica, biskupa praskiego i Brunona z Kwerfurtu. Praski biskup odegrał w historii ustanowienia królestwa polskiego niezamierzoną, choć wyjątkowo istotną rolę. Wojciech Sławnikowic udał się z misją chrystianizacyjną m.in. do Prusów, gdzie nie był zbyt przychylnie witany. Mimo wszystko zrezygnował ze zbrojnej obstawy. 23 kwietnia 997 roku biskup Wojciech oraz jego towarzysze zostali zaatakowani z rozkazu pogańskiego kapłana Sicco. Tubylcy odcięli głowę biskupa i nadziali ją na pal. Głowę tę potajemnie zdjął z pala i przewiózł do Gniezna nieznany Pomorzanin. Książę Bolesław nakazał wykupienie ciała misjonarza, płacąc za nie ilością złota równą wadze zwłok. Wkrótce potem Chrobry rozkazał pochować szczątki misjonarza w Gnieźnie. Zjazd Gnieźnieński Męczeńska śmierć Wojciecha Sławnikowica i jego szybka kanonizacja stały się powodem przyjazdu do Polski cesarza niemieckiego Ottona III – człowieka pobożnego i przekonanego o konieczności powołania nowego Cesarstwa Rzymskiego. Ta religijno-polityczna wizyta określana jest jako Zjazd Gnieźnieński. Podczas tego wydarzenia utworzono m.in. polskie arcybiskupstwo (metropolię kościelną) w Gnieźnie, a także biskupstwa w Krakowie, Wrocławiu, i Kołobrzegu. Tym samym cesarz Otton III potwierdził niezależność państwa polskiego i suwerenność jego władcy. Gall Anonim przekazuje, że podczas spotkania Bolesław Chrobry został uznany za przyjaciela Świętego Cesarstwa Rzymskiego oraz niezależnego władcę. Cesarz Otton III wyróżnił go, wręczając Bolesławowi kopię włóczni św. Maurycego oraz gwóźdź z Krzyża Pańskiego. Wyjątkowo istotnym aktem było symbolicz…

Boleslaw-Chrobry-koronacja-54cd196.png
width: 900
height: 600

Zygmunt Luksemburski bronił chrześcijańskich wartości. Walczył z Turkami, husytami i własną żoną
type: item
date: 2025-04-12T11:03:01.000Z
creator: Marek Teler
subject: Historia
subject: cesarz
subject: historia polski
subject: królowie
description: Cesarz Zygmunt Luksemburski zapisał się w historii jako obrońca chrześcijańskiej Europy przed rosnącymi wpływami muzułmanów i ruchów heretyckich. Zorganizowana przez niego krucjata antyturecka zakończyła się jednak klęską, a wieloletnia wojna z husytami spustoszyła jego skarbiec i wciągnęła go w długi.
encoded: Spis treści: Zygmunt Luksemburski – wejście w świat polityki Walka o tron Węgier Obrońca chrześcijaństwa Trudne relacje z Polską Wojna z husytami i temperamentem żony Był królem Węgier, Niemiec, Czech i Włoch, a pod koniec życia jako trzeci przedstawiciel dynastii Luksemburgów osiągnął godność cesarza. Ocena rządów Zygmunta Luksemburskiego, bo o nim mowa, od wielu lat stanowi przedmiot sporu badaczy. Władca ten miał ambicje, by dorównać swojemu ojcu, cesarzowi Karolowi IV, jednemu z najwybitniejszych średniowiecznych monarchów. Jednak prowadzona przez niego polityka osłabiła znajdujące się pod jego panowaniem państwa zarówno militarnie, jak i finansowo. Chociaż należy docenić, że przyczynił się do zakończenia wielkiej schizmy zachodniej i dostrzegał rosnące zagrożenie ze strony Turków osmańskich, jego utopijne przedsięwzięcia często kończyły się niepowodzeniem. Pod koniec życia stał się zaś bohaterem skandalu obyczajowego związanego z bujnym temperamentem jego żony Barbary Cylejskiej. Zygmunt Luksemburski – wejście w świat polityki Zygmunt Luksemburski przyszedł na świat 15 lutego 1368 r. w Pradze lub Norymberdze jako dziesiąte z czternaściorga dzieci cesarza Karola IV, a zarazem drugi potomek z jego czwartego małżeństwa z księżniczką pomorską Elżbietą. Poprzez matkę płynęła w nim piastowska krew, była ona bowiem wnuczką króla Kazimierza III Wielkiego. Swoje imię przyszły monarcha zawdzięczał zaś ulubionemu świętemu swojego ojca, królowi Burgundów Zygmuntowi. Chociaż nigdy nie doczekał się żadnego oficjalnego przydomka, w czeskich kronikach często nazywano go od koloru włosów „rudym lisem”. Zygmunt znał co najmniej sześć języków: niemiecki, czeski, węgierski, łacinę, francuski, włoski i być może chorwacki. Jednym z jego nauczycieli był florencki humanista Niccolò Beccari. Już od najmłodszych lat królewicz stał się obiektem polityki dynastycznej swojego ojca. W 1374 r. został zaręczony z trzyletnią córką króla Węgier i Polski Ludwika Andegaweńskiego Marią, która na m…

Zygmunt-Luksemburski-0-3586134.jpg
width: 1476
height: 738

Jak wyglądała Anna Jagiellonka? Pierwsza historyczna rekonstrukcja wizerunku królowej
type: item
date: 2025-04-11T06:50:26.000Z
subject: Historia
subject: historia polski
subject: Jagiellonowie
subject: królowie
subject: rekonstrukcja
description: Pierwsza dama polskiego tronu, która przez dekady pozostawała starą panną. Teraz, dzięki historycznej rekonstrukcji, możemy wreszcie zobaczyć, jak wyglądała Anna Jagiellonka – kobieta, która wbrew przeciwnościom została królową Polski.
encoded: Spis treści: Dzieciństwo Anny Jagiellonki i edukacja na królewskim dworze Nieudane zaręczyny i kandydaci do ręki królewny Anny Anna Jagiellonka i Henryk Walezy – miłość czy polityka? Małżeństwo z Stefanem Batorym – królowa i samotność Rekonstrukcja wizerunku Anny Jagiellonki – jak wyglądała? Była jedną z najbardziej niedocenionych postaci dynastii Jagiellonów. Przez dziesięciolecia pozostawała w cieniu silnych mężczyzn i ambitnej matki, a jej życie obfitowało w rozczarowania, polityczne kalkulacje i samotność. Anna Jagiellonka – kobieta, która mimo wszystko sięgnęła po koronę i zapisała się w historii jako ostatnia z rodu Jagiellonów. Dziś, dzięki historycznej rekonstrukcji, możemy po raz pierwszy spojrzeć jej w oczy i zobaczyć, jak naprawdę wyglądała. Dzieciństwo Anny Jagiellonki i edukacja na królewskim dworze Urodziła się 18 grudnia 1523 roku w Krakowie jako czwarte dziecko Zygmunta Starego i Bony Sforzy. Wychowywana pod surowym okiem matki uczyła się włoskiego, łaciny, sztuki haftu, a rozrywki znajdowała w grze w warcaby, szachy i kości. Choroba ojca, skandal obyczajowy brata i związane z tym problemy spowodowały, że w momencie śmierci Zygmunta Starego w 1548 r., 25-letnia Anna wówczas nie miała jeszcze żadnego konkurenta do swojej ręki. W myśl ówczesnych obyczajów była więc starą panną. Wydawało się, że karta odwróci się właśnie w tym roku, bowiem o rękę Anny rozpoczął starania Albrecht Hohenzollern zwany Alcybiadesem, margrabia na bawarskim Kulmbach. Niestety, zarówno bliskie pokrewieństwo, jak i nie najlepsza opinia o kandydacie spowodowały, że dwór polski wraz z Boną odrzucili tę kandydaturę. Po śmierci ojca Anna wraz z matką i siostrami wyjechała na Mazowsze, gdzie przebywała przez 8 lat. Powodem tego wyjazdu był ostry konflikt matki z Zygmuntem Augustem na tle małżeństwa z Barbarą Radziwiłłówną. Co za tym idzie, także kompletna izolacja Anny od jedynego brata. Nieudane zaręczyny i kandydaci do ręki królewny Anny Przez te wszystkie lata, zarówno Bona jak i …

Anna-Jagiellonka-675c2a6.jpg
width: 3750
height: 2500

Bolesław Chrobry zbudował imperium. Jego państwo sięgało od Kijowa po Pragę
type: item
date: 2025-04-11T06:02:59.000Z
subject: Historia
subject: Edukacja
subject: historia polski
subject: królowie
subject: średniowiecze
description: Bolesław Chrobry, pierwszy król Polski, zajął Pragę i Kijów, groził cesarzowi bizantyjskiemu. Jego potęgi nie zdołał złamać nawet władca Niemiec.
encoded: W tym artykule: Bolesław Chrobry – władca chytry jak lis Zdobycz nad Wisłą Srebro otwiera bramy Miśni Niemcy dwie mile od Poznania Zemsta Dziadoszan „Był bowiem Bolesław wielki i ciężki” Nieopisane zwycięstwa Wielcy wodzowie średniowiecza marsz w stronę wiecznej sławy zaczynali wcześnie, często w wieku nastu lat. Tymczasem Bolesław wystartował relatywnie późno. Miał 25 lat, kiedy w 992 r. zmarł jego ojciec Mieszko I, pozostawiając państwo do podziału między synów. Dziedziców było sporo. Nie licząc Chrobrego, jego przyrodni bracia (Mieszko, Świętopełk, Lambert) oraz bliżej nieznani krewni z rodu Piastów. Aby rządzić samodzielnie, Bolesław musiał wyeliminować ich z gry. Bolesław Chrobry – władca chytry jak lis Kronikarz Thietmar, który wspominał o tych wydarzeniach, niestety poskąpił szczegółów podziału schedy po Mieszku. Wiadomo, że Bolesław nie był zadowolony z tego, co mu przypadło. Najpierw przez trzy lata montował sojusze i przygotowywał grunt pod zamach stanu. W pewnym sensie miał to być jego znak rozpoznawczy: każdą akcję militarną poprzedzały intrygi – na wszelkie możliwe sposoby osłabiał przeciwnika, wykorzystując wewnętrzne konflikty. Choć jego macocha Oda pochodziła z wpływowego rodu von Haldenslebenów (nawet sam król Otton III był jej dalekim krewnym), Bolesław zdołał zniwelować te atuty. Po pierwsze, lojalnie wspierał niemieckiego władcę w wyprawach przeciwko Słowianom połabskim. Przekaz dla elit Rzeszy był więc prosty: Bolesław to idealny sąsiad. Po drugie, Marchia Północna, którą niegdyś władał ojciec Ody, przypadła przedstawicielowi innego rodu. Wpływy macochy nie były więc już tak silne. W 995 r., przypuszczalnie po powrocie z walk przeciwko Słowianom połabskim, Bolesław wygnał młodszych braci razem z macochą. Czy ich uwięził i odesłał do Rzeszy, czy sami w popłochu opuścili „państwo gnieźnieńskie” – nie wiadomo. Raczej obyło się bez walk, bo kronikarz Thietmar pisze, że Chrobry uczynił to „z lisią chytrością”. To nie znaczy, że nie było ofiar. Swoim …

boleslaw-chrobry-20db093.jpg
width: 1000
height: 667

Tak wyglądał król Zygmunt August. Pierwsza naukowa rekonstrukcja
type: item
date: 2025-04-09T09:48:23.000Z
subject: Historia
subject: historia polski
subject: Jagiellonowie
subject: królowie
description: Ostatni z Jagiellonów, który zbudował Rzeczpospolitą Obojga Narodów – choć brakowało mu silnej ręki w polityce, przeprowadził jedną z najważniejszych unii w dziejach Polski. Oto, jak w rzeczywistości wyglądał.
encoded: Spis treści: Dzieciństwo i droga Zygmunta Augusta na tron Sercowe problemy króla Zygmunta Czy mógł powstać polski kościół narodowy? Zygmunt II August – król reformator Jak wyglądał Zygmunt II August? Rekonstrukcja wizerunku króla Zygmunt II August, ostatni z dynastii Jagiellonów na polskim tronie, to postać pełna kontrastów. W powszechnym uznaniu historyków jest uznawany za króla o słabym charakterze, ale silnych uczuciach, monarchę rozpiętego między wpływem dominującej matki a własnymi pragnieniami. Choć jego panowanie naznaczone było osobistymi dramatami i politycznymi napięciami, to właśnie za czasów Zygmunta Augusta doszło do historycznego zjednoczenia Polski i Litwy w ramach Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Poznaj życie ostatniego Jagiellona oraz obejrzyj pierwszą naukową rekonstrukcję wizerunku króla, która powstała w ramach projektu naukowego National Geographic Polska. Dzieciństwo i droga Zygmunta Augusta na tron Zygmunt August urodził się 1 sierpnia 1520 roku jako drugie dziecko Bony i Zygmunta Starego. Od początku był oczkiem w głowie matki, która zadbała o jego solidne wykształcenie. Jednocześnie zaborcze działania Bony wobec syna prawdopodobnie wpłynęły na słaby charakter przyszłego króla. Zygmunt od początku był szykowany do przejęcia tronu. Już w wieku 6 lat przyjmował wraz z matką hołd przedstawicieli miasta Bari, skąd pochodziła Bona. W 1529 roku został w Wilnie wyniesiony na tron wielkoksiążęcy, a rok później, znowu z inicjatywy Bony, koronowany na króla, mimo że wciąż żył jeszcze jego ojciec Zygmunt Stary. Królowa obawiała się bowiem elekcyjności tronu i zmiennych nastrojów panów polskich. Sercowe problemy króla Zygmunta Z inicjatywy ojca i przy wielkiej niechęci matki, w 1538 roku zaręczył się z Elżbietą Habsburżanką. 5 lat później doszło do zaślubin polsko-austriackiej pary. Szybko okazało się, że królowa ukrywała przed mężem silną epilepsję, co spowodowało, że trzy miesiące po ślubie Zygmunt wyjechał na 5 lat na Litwę. Była to jego pierwsza samo…

Zygmunt-August-4afce2c.jpg
width: 800
height: 533

Nieznane fakty z życia pierwszego króla Polski. Losy tej postaci mogą zaskakiwać
type: item
date: 2025-04-08T13:59:26.000Z
subject: Historia
subject: historia polski
subject: królowie
subject: Piastowie
subject: średniowiecze
description: Na widok tytułu „Nieznane fakty o Bolesławie Chrobrym” można przewrócić oczami i pomyśleć: „Aha, na pewno…”, spodziewając się albo rzeczy powszechnie znanych, albo wątpliwych hipotez. Tymczasem niektóre szczegóły z życia pierwszego króla Polski faktycznie mogą zaskoczyć.
encoded: Spis treści: Dzieciństwo Chrobrego spędzone w Rzeszy Komu groził Chrobry? Niemiecki margrabia starszym bratem Chrobrego Czy to faktycznie „nowe fakty”? Próbując opowiadać o pierwszym polskim królu, korzystamy ze źródeł zazwyczaj bardzo dobrze znanych od lat. Można przypomnieć o jego (co najmniej) czterech żonach, o zajęciu Miśni, Pragi czy Kijowa, o słupach granicznych wbijanych w Soławę czy o wybijaniu zębów poddanym za łamanie postów. To znajdziemy w większości tekstów o polskim królu. Sztuką jest wyłowienie ze źródeł szczegółów, które umknęły badaczom – a jednocześnie nie dać się porwać pokusie tworzenia nowych hipotez za wszelką cenę. Dzieciństwo Chrobrego spędzone w Rzeszy W 973 roku Mieszko I musiał odesłać swojego syna, sześcioletniego Bolesława, na dwór cesarski w charakterze zakładnika. Wielu historyków było przekonanych, że chłopiec rychło wrócił do Polski, ponieważ w kolejnych latach Mieszko I związał się z antycesarską opozycją. Ich tok rozumowania okazał się błędny, bowiem bycie zakładnikiem w X wieku oznaczało coś innego niż współcześnie. Słowo „zakładnik” dziś roztacza przed nami obrazy akcji z udziałem terrorystów i antyterrorystów, przypadkowych ofiar, pospolitych bandytów i policyjnych negocjatorów. W średniowieczu wyglądało to inaczej. Przypominało bardziej kontrakt, w którym zakładnik gwarantował wywiązanie się z jego warunków; był kimś w rodzaju żywego zastawu. Czasami łamano postanowienia umowy, ale nie oznaczało to automatycznie wyroku śmierci dla zakładnika. Był w pewien sposób chroniony – jeżeli przykładowo ojciec małego zakładnika gotów byłby poświęcić syna, to i tak za chłopcem stali inni współrodowcy. Gdyby stała się mu krzywda, szukaliby krwawej zemsty. Jak wykazał amerykański mediewista Adam J. Kosto, w średniowieczu, od 500 do 1500 roku, zaledwie w jednym przypadku na trzydzieści zakładnicy byli mordowani. Krwawym przykładem świecił Karol Wielki. Ów „ojciec zjednoczonej Europy”, patron nagrody za promowanie pokoju i jedności na Starym …

chrobry-b7a18fc.png
width: 900
height: 600

Jak wyglądała królowa Bona? „Młoda i bardzo urodziwa”
type: item
date: 2025-04-07T14:19:06.000Z
subject: Historia
subject: historia polski
subject: Jagiellonowie
subject: królowa
subject: królowie
description: Ślub królowej Bony w Krakowie był tak bogaty, jak żaden wcześniej na Wawelu. Włoszka była bardzo urodziwa. Potrafiła dobrze administrować i zarządzać. To nie wszystkim się spodobało.
encoded: Spis treści: Skąd Włoszka wzięła się na polskim tronie? Ślub, jakiego nigdy wcześniej nie widziano Problematyczna królowa dla... mężczyzn Czasy panowania królowej Bony Śmierć królowej Bony Projekt Nowy Poczet Jagiellonów. Jak powstała ta wizualizacja? Bona była córką księcia włoskiego Giana Galeazza Sforzy oraz Izabeli Aragońskiej. Urodziła się 2 lutego 1494 roku o godzinie 13.30 w Vigevano. Tak dokładny zapis jej narodzin znamy z modlitewnika polskiej królowej. Kiedy jej ojciec utracił władzę w Mediolanie, rodzina przeniosła się do Bari. W tym samym czasie, po śmierci Barbary Zapoyli, dwór polski szukał kolejnej małżonki dla owdowiałego Zygmunta Starego. Skąd Włoszka wzięła się na polskim tronie? Dzięki powiązaniom z Habsburgami w polu zainteresowań polskiego dworu znalazła się także młoda i bardzo urodziwa Włoszka z Bari. W imieniu władcy polskiego na rokowania przedślubne wyruszyli sekretarz koronny Jan Konarski oraz kasztelan kaliski Stanisław z Ostroroga. Bona otrzymała zapewnienie o sporym posagu, a obydwie strony zabezpieczyły się w razie zerwania zaręczyn bądź niedopełnienia warunków umowy kwotą 200 tysięcy dukatów. 6 grudnia 1517 roku, niedaleko Neapolu, odbył się ślub per procura Bony i Stanisława Ostroroga, który reprezentował Zygmunta. Ślub, jakiego nigdy wcześniej nie widziano Ze względu na srogą zimę wyruszono do Polski dopiero w początkach lutego. Wspaniały orszak dotarł do Krakowa w połowie kwietnia. Trzy dni później doszło do zaślubin Bony i Zygmunta, a także koronacji włoskiej księżniczki na królową Polski. Z przekazów źródłowych wynika, że dotąd takiego przepychu i bogactwa jeszcze nie oglądano. Z Boną przybyło bardzo wielu Włochów, a na dworze Zygmunta, miłośnika renesansu, przebywał szereg czołowych humanistów. Oprawa zaślubin obfitowała nie tylko w wyśmienite jadło i trunki, ale także wiersze i inne utwory tworzone na cześć młodej pary. Jednym z najbardziej znanych jest utwór Jana Dantyszka, który tworzył go w trakcie uczty poślubnej. Problemat…

Bona-10bbb00.jpg
width: 3750
height: 2500

Zygmunt Stary wiódł życie bogatego kawalera. Nie spodziewał się objęcia tronu
type: item
date: 2025-04-04T14:15:19.000Z
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: historia polski
subject: Jagiellonowie
subject: królowie
description: Zygmunt Stary nie wierzył, że kiedykolwiek zostanie królem. Prowadził rozrywkowe życie i ucztował z kochanką. Gdy korona znalazła się na jego skroni, sporo uległo zmianie. Jakim był władcą?
encoded: Spis treści: Rozrywkowe życie Zygmunta Starego W drodze po koronę W poszukiwaniu godnej małżonki Pasmo wojen i konfliktów Polityka krajowa Zygmunta Starego Panowanie Zygmunta Starego pod znakiem mecenatu Projekt Nowy Poczet Jagiellonów. Jak powstała ta wizualizacja? Zygmunt był piątym synem Kazimierza Jagiellończyka i Elżbiety Rakuszanki, urodzonym 1 stycznia 1467 roku. Podobnie jak bracia był wychowywany pod czujnym okiem Jana Długosza i Filippo Buonaccorsiego, zwanego Kallimachem. Początkowo nikt, nawet sam Zygmunt, nie liczył się z faktem, że może on kiedykolwiek zasiąść na tronie polskim – zbyt wielu braci było przed nim. Zygmunt wiódł zatem życie bogatego kawalera, brylując głownie na dworze brata Władysława, króla Czech i Węgier. To zresztą Władysław dał mu ostatecznie w zarząd w 1499 księstwo głogowskie, a w 1501 księstwo opawskie. Następnie dał mu namiestnictwo Łużyc, a później mianował go starostą całego Śląska. Rozrywkowe życie Zygmunta Starego Z współczesnych Zygmuntowi opinii wynika, że był tam dobrym gospodarzem – zreformował sądownictwo, dbał o bezpieczeństwo kupców na drogach, co wzmogło rozwój handlu. Nie przeszkadzało mu to wieść jednocześnie rozrywkowego życia. W rachunkach wydatki szły głównie na wino, rozrywki, szaty oraz prezenty dla stałej kochanki, Katarzyny Telniczanki. Zygmunt miał z nią trójkę dzieci: Jana, późniejszego biskupa wileńskiego, Reginę i Katarzynę. W 1506 roku został wezwany na Litwę przez umierającego brata Aleksandra, który chciał przekazać mu władzę. Przed Zygmuntem zaczęły się otwierać nowe perspektywy… W drodze po koronę Już we wrześniu 1506 roku stany litewskie wybrały go wielkim księciem. Wkrótce panowie polscy na sejmie piotrkowskim przekazali mu koronę. Oficjalna koronacja odbyła się w styczniu 1507 roku na Wawelu. W spadku po bracie otrzymał konflikt z Moskwą i Zakonem Krzyżackim. Wojna z księciem moskiewskim Wasylem III toczyła się w latach 1507–1508, a następnie od 1512 roku i nie przebiegała dobrze dla strony polski…

3x2Jagiellonowieukryci3-f41103c.jpg
width: 3750
height: 2500

Jak wyglądał Aleksander Jagiellończyk? „Krępy o pociągłej twarzy”
type: item
date: 2025-04-02T09:39:12.000Z
subject: Historia
subject: historia polski
subject: Jagiellonowie
subject: królowie
subject: litwa
description: Król Aleksander Jagiellończyk był wszechstronnie wykształcony i znał języki obce. Jednak jego panowanie nie było łatwe. Zmagał się z Zakonem Krzyżackim, Tatarami, Moskwą, a skarbiec świecił pustkami.
encoded: Spis treści: Jak wyglądał Aleksander Jagiellończyk? W drodze na królewski tron Koronacja Aleksandra na króla Polski W kleszczach najazdów Nihil novi, czyli „reforma” państwa Śmierć Aleksandra Jagiellończyka Projekt Nowy Poczet Jagiellonów. Jak powstała ta wizualizacja? Aleksander był czwartym synem Kazimierza Jagiellończyka i Elżbiety Rakuszanki i ostatnim, przy narodzinach którego asystowała jego babka, Zofia Holszańska. Urodził się bowiem 5 sierpnia 1461 roku, a w ponad miesiąc później Zofia zmarła. Jak wyglądał Aleksander Jagiellończyk? Opisywano go, jako mężczyznę średniego wzrostu, o pociągłej twarzy, ciemnych włosach i krępej sylwetce. Podobnie jak starsi braci od 1467 roku trafił pod skrzydła Jana Długosza, a później nad jego wykształceniem czuwał Filippo Buonaccorsi, czyli Kallimach. Młodzi Jagiellonowie byli zatem wszechstronnie wykształceni, znali języki obce i lubili grę w szachy. Pierwsze wystąpienie Aleksandra to rok 1479, kiedy to osiemnastoletni królewicz odebrał przysięgę wierności, składaną zgodnie z postanowieniami drugiego pokoju toruńskiego władcom polskim przez wielkiego mistrza krzyżackiego. W drodze na królewski tron Po śmierci starszego brata, Kazimierza, późniejszego świętego i patrona Litwy, Aleksander został szykowany na objęcie tronu wielkoksiążęcego na Litwie. W tym celu do śmierci ojca towarzyszył mu w wyjazdach na Litwę oraz obradach sejmowych. W maju 1492 roku, tuż przed swoją śmiercią, Kazimierz powierzył mu rządy na Litwie. Wówczas także rozpoczęły się rozmowy na temat małżeństwa Aleksandra z księżniczką moskiewską Heleną, córka Iwana III. Po śmierci Kazimierza Jagiellończyka nowy władca Polski, Jan Olbracht, potwierdził decyzję ojca. Stany litewskie także zatwierdziły na sejmie Aleksandra jako wielkiego księcia. Pierwszymi decyzjami, jakie musiał podejmować nowy wielki książę, było zabezpieczenie wschodniej granicy państwa litewskiego ze strony Moskwy. Temu miały służyć rokowania z Iwanem i planowane małżeństwo z Heleną. W 1493 rok…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/04/3x2JagiellonowieukryciAleksanderJagiellonczyk-ef86fca.jpg
width: 3750
height: 2500

Jak wyglądał Jan Olbracht? Za jego panowania miała „wyginąć szlachta”
type: item
date: 2025-03-31T13:47:15.000Z
subject: Historia
subject: historia polski
subject: Jagiellonowie
subject: królowie
description: Wszechstronnie wykształcony, wysoki, z szeroką twarzą i jasnymi włosami. I z charakterystycznie wyglądającą wargą. Czego dowiedzieliśmy się o wyglądzie króla Jana Olbrachta dzięki projektowi Nowy Poczet Jagiellonów?
encoded: Spis treści: Jak wyglądał Jan Olbracht? Droga Jana Olbrachta na polski tron Razem przeciwko Habsburgom – Jan Olbracht zjednoczony z bratem Nieudane działania wojenne Jana Olbrachta Śmierć Jana Olbrachta Jan Olbracht (czyli Wojciech), urodził się 27 grudnia 1459 roku jako trzeci syn Kazimierza Jagiellończyka i Elżbiety Rakuszanki. Był ponoć ulubieńcem matki, najbardziej zresztą do niej podobnym. Jak wyglądał Jan Olbracht? Miał szeroką twarz, jasne włosy, i zaczątki słynnej później wargi Habsburgów [przypadłość genetyczna, przy której dolna warga przerasta w rozmiarze górną i żuchwa jest z reguły nazbyt rozwinięta – przyp. red.], był wysokiego wzrostu i miał piwne oczy. Razem ze swoimi braćmi trafił na naukę do Jana Długosza a później Filippa Buonaccorsi zwanego Kallimachem. Mógł się zatem pochwalić gruntownym humanistycznym wykształceniem. Po śmierci władcy Czech Jerzego z Podiebradu, zgodnie z umowami tron praski trafił w ręce najstarszego z synów Kazimierza Jagiellończyka – Władysława. Wówczas zaczęto przygotowywać kolejnych – Kazimierza do objęcia tronu polskiego, a Jana Olbrachta do tronu wielkoksiążęcego na Litwie. Obaj przebywali ciągle boku władcy, a Olbracht dodatkowo uczestniczy w wyjazdach ojca na Litwę poznając swój przyszły kraj, w którym miał sprawować władzę. Kiedy jednak w 1484 roku zmarł Kazimierz, Jan Olbracht automatycznie stał się kandydatem do tronu polskiego, a na Litwę typowano kolejnego Jagiellona – Aleksandra. Kazimierz Jagiellończyk powierzył wówczas Janowi Olbrachtowi zarząd nad Rusią. Ten sprawował go sumiennie i z dużym talentem, szczególnie podczas starcia z Tatarami pod Kopystrzynem. Droga Jana Olbrachta na polski tron W 1490 roku zmarł na Węgrzech Maciej Korwin i nagle tron węgierski stał się polem rywalizacji pomiędzy dwoma braćmi. Władysław uważał bowiem, że to on powinien zasiąść w Budzie, natomiast Kazimierz Jagiellończyk forsował na ów tron właśnie Jana Olbrachta. Mając tylu synów władca Polski mógł sobie pozwolić na takie rozwiąza…

Jan-Olbracht-1bd4ebf.jpg
width: 3750
height: 2500