To przedziwny przodek krokodyla. W dorosłości nagle stawał na dwóch nogach… i uciekał
Krokodyle mają starożytnego, tajemniczego przodka, który w młodości poruszał się na czterech nogach, by w dorosłości nauczyć się chodzić na dwóch. Jego odkrycie rzuca nowe światło na ewolucję tych przerażających gadów, których dzieje sięgają prehistorii.
220 milionów lat temu, spomiędzy prastarych drzew na równinach dzisiejszej Arizony i tropikalnych pyłów, spozierał wielkimi oczami przedziwny stwór – taki, w którego istnienie naukowcy nie mogli wprost uwierzyć. Zwierzę wielkości pudla, z dużymi oczodołami i bezzębnym dziobem wyglądem przypominało dinozaura, ale w rzeczywistości było… krewnym dzisiejszych krokodyli. Sonselasuchus cedrus najbardziej zadziwiał jednak wyjątkowym sposobem chodzenia, który zmieniał się wraz z jego wiekiem. Przedziwny przodek krokodyla Skąd pochodził i kiedy żył ten wyjątkowy gad? Odkrycie Sonselasuchus cedrus w Parku Narodowym Skamieniałego Lasu w Arizonie to prawdziwy paleontologiczny hit. W latach 2014–2024 wydobyto tu setki szczątków tego przedstawiciela grupy Shuvosauridae, który żył na pograniczu świata dinozaurów i przodków krokodyli. Przetrwał w okresie późnego triasu, kiedy Ziemię zamieszkiwały najdziwniejsze istoty, które tylko możemy sobie wyobrazić. Jak wyglądał i czym się wyróżniał na tle krokodyli? Wyobraź sobie zwierzę, które za młodu „raczkuje” na czterech łapach, a gdy osiąga dorosłość – odkrywa, że może się podnieść i nagle… biec na dwóch. Dorosły Sonselasuchus cedrus przypominał bardziej dinozaura-struśca niż klasycznego krokodyla. Smukły, lekki, z pustymi kośćmi i ogromnymi oczami. Różnił się od współczesnych krokodyli dosłownie wszystkim – poza przynależnością do tego samego drzewa genealogicznego. Jak przebiegał proces nauki chodzenia na dwóch nogach? Wizja tego, że współczesne krokodyle miałyby nagle wstać i gonić nas na dwóch nogach, jest dosyć niepokojąca. Nie było to jednak nic trudnego dla ich przodka. Młode osobniki poruszały się jak typowe czworonogi, ale w miarę jak rosły, ich tylne kończyny zaczynały być coraz silniejsze – wydłużały się i stawały się bardziej umięśnione. W końcu dorosły Sonselasuchus odważał się wstać i poruszać wyłącznie na dwóch łapach, niczym prehistoryczny ptak. To ewenement nie tylko wśród krokodyli, ale i w całym królestwie gadów. Sonselasuchus nie był jedyny – skąd ewolucja dwunożności u krokodyli? W Korei Południowej także odkryto ślady pradawnych krokodyli, które „uczyły się chodzić” na dwóch nogach. Ewolucja wyraźnie nie lubiła nudy. Dlaczego jednak gady się na to decydowały? Odpowiedź tkwi w środowisku – triasowe lasy, pełne przeszkód i szybko zmieniających się zagrożeń, premiowały spryt i zwinność. Dwunożność mogła być biletem do lepszego życia – ucieczki przed drapieżnikami czy skuteczniejszego polowania. Zresztą nie tylko Sonselasuchus zasmakował w dwunożności. Była ona popularna wśród gadów triasowych i kredowych. Brazylijski Montealtosuchus arrudacamposi czy argentyński Kostensuchus atrox również wykazywały podobne adaptacje. Park Narodowy Skamieniałego Lasu – kopalnia wiedzy o triasie Odkrycie 950 szczątków Sonselasuchus cedrus w jednym miejscu to jak wygrana na paleontologicznej loterii. Dzięki temu badacze mogli krok po kroku prześledzić, jak ewoluował każdy aspekt budowy tego zwierzęcia – od proporcji kończyn, przez strukturę kości, aż po sposób poruszania się. Park Narodowy Skamieniałego Lasu w Arizonie to prawdziwa kopalnia wiedzy o prehistorii – szczególnie o triasie. Poza przodkami krokodyli znaleziono tu szczątki ryb, płazów, dinozaurów i innych gadów. Każdy nowy fragment pozwala lepiej zrozumieć prehistoryczny świat. Czy Sonselasuchus cedrus to najdziwniejszy przodek krokodyla, który kiedykolwiek stąpał po Ziemi – chociaż tylko na dwóch łapach? Wszystko na to wskazuje. A może jeszcze coś czeka na odkrycie? Źródła: Journal of Vertebrate Paleontology, Uniwersytet Warszawski, Nature Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
W Polsce odnaleziono skamieniałość krokodyla. Zwierzę żyło 17 mln lat temu
Na terenie kopalni „Bełchatów” archeolodzy odnaleźli szczątki krokodyla z epoki miocenu. Mógł być to krewny współczesnych aligatorów.
Spis treści: Szczątki prehistorycznego krokodyla, który żył na terenie Polski Zwierzę pochodziło z okresu miocenu Krewny współczesnego krokodyla Naukowcy z Wydziału Geologii i Wydziału Biologii Uniwersytetu Warszawskiego, Polskiej Akademii Nauk oraz Morawskiego Muzeum Ziemskiego z Czech prowadzili badania na terenie Pola Szczerców kopalni węgla brunatnego „Bełchatów” w województwie łódzkim. Badacze poszukiwali szczątków kręgowców, które żyły na tych ziemiach na długo przed istnieniem państwa polskiego. Szczątki prehistorycznego krokodyla, który żył na terenie Polski W trakcie badań badacze znaleźli tylko jeden fragment kości. – Na początku przypominał zwykły kawałek kości. Dopiero gdy go wypreparowaliśmy i obejrzeliśmy jego drugą, bardzo charakterystyczną stronę, to już nie było wątpliwości, że to jest płytka skórna krokodyla, czyli osteoderm – mówi PAP dr Marcin Górka z Wydziału Geologii UW, jeden z autorów odkrycia. – Analiza źródeł wykazała, że to najdalej wysunięte na północ szczątki krokodyla z okresu sięgającego 23 mln lat. W tym czasie – od miocenu po czwartorzęd – nie było stanowiska krokodyla położonego dalej na północ. Starsze, bo kredowe krokodyle, znane są ze Szwecji, zaś z okresu paleogenu również z Danii i aż z kanadyjskiej Arktyki – dodaje uczony. Szczątki krokodyla mają ok. 17 mln lat, co oznacza, że pochodzą z epoki miocenu. Była to najstarsza epoka neogenu, podczas której następował szereg przemian geologicznych skorupy ziemskiej. Wypiętrzenie nowych łańcuchów górskich zmieniło cyrkulację powietrza i wód. Okres ten charakteryzował się stosunkowo ciepłym klimatem i wilgotnością powietrza. Pod koniec epoki następowało stopniowe ochłodzenie, które prowadziło do formowania czap lodowych na Antarktydzie. Zwierzę pochodziło z okresu miocenu W miocenie doszło do rozprzestrzeniania się traw i formowania stepów, co sprzyjało ewolucji roślinności rosnącej na otwartych i rozległych terenach. Lasy tropikalne ustępowały lasom liściastym i sawannom. Nastąpił wówczas rozkwit ssaków, w tym przodków współczesnych zwierząt, takich jak konie, słonie i wielkie kotowate. – Ponieważ w miocenie klimat był o jakieś 3–4 stopnie cieplejszy niż obecnie, tak przynajmniej się szacuje, w związku z tym i wilgotność była większa. To powodowało, że bardzo bujnie w tych warunkach rozwijała się wszelaka roślinność. Klimat sprzyjał też występowaniu najróżniejszych gatunków zwierząt – morskich i lądowych. Szczątki tych ostatnich szczególnie licznie spotyka się w osadach krasowych i jeziornych – tłumaczy dr Górka. Naukowiec wyjaśnia, że miocen charakteryzowała również bardzo duża aktywność tektoniczna, zaznaczająca się głównie na terenach południowej i centralnej Polski. W wielu miejscach tworzyły się zapadliska, często wypełnione wodą. – Tak utworzone zbiorniki, jeziora, bagna sprzyjały rozwojowi roślinności, ale był to też rodzaj pułapki na wszelką materię roślinną i zwierzęcą, która do nich wpadała, a którą dziś możemy odkrywać – dodaje. Krewny współczesnego krokodyla Jednym z przykładów takich zwierząt były krokodyle, które przecież kojarzą się nie z klimatem występującym obecnie w Polsce, a raczej z obszarami tropikalnymi lub subtropikalnymi. Jednak to właśnie był klimat naszej części Europy we wczesnym i środkowym miocenie. Wówczas region ten miał być siedliskiem dwóch różnych rodzajów krokodyli – Gavialosuchus i Diplocynodon. Dr Górka wyjaśnia, że ten pierwszy był zwierzęciem morskim, które osiągało ponad 6 metrów długości. Z kolei Diplocynodon miał być krokodylem endemicznym, przeważnie słodkowodnym, lecz znacznie mniejszym, bo osiągającym od 1,5 do 3 metrów. – Odnaleziona przez nas płytka nie posiada stuprocentowych cech, które mogły świadczyć, z którym rodzajem mamy do czynienia. Jednak najprawdopodobniej był to wymarły już Diplocynodon, krewny współczesnym aligatorów – zwraca uwagę dr Górka. Źródło: PAP Nauka w Polsce Nasz ekspert Jakub Rybicki Podróżnik, fotograf i dziennikarz, autor jednego z najpopularniejszych polskich podcastów podróżniczych „Dobra Podróż”. Laureat międzynarodowych nagród fotograficznych. W swoich podróżach szuka prawdy, dobra i piękna. Autor książki „Po Bajkale”. Od 15 lat pisze o podróżach i występuje na festiwalach. Alpinista – w 2016 roku podjął próbę zdobycia drugiego najwyższego niezdobytego szczytu świata. Zimowy rowerzysta; ma na koncie wyprawy m.in. przez zamarznięte jezioro Bajkał, Grenlandię oraz jezioro Bałchasz w Kazachstanie. Pilot wycieczek i ekspert w zakresie zrównoważonej turystyki. www.jakubrybicki.pl.
Krokodyl różańcowy to postrach w tych krajach. Są śmiertelne ofiary
Krokodyl różańcowy to jeden z najbardziej efektywnych drapieżników. Choć jego rozmiary i masa mogą wskazywać inaczej, ten gad wyróżnia się niezwykłą szybkością i zwinnością. Nieostrożną ofiarę potrafi zaskoczyć w wodzie i na lądzie. Przez ostatnie 80 milionów lat ewolucji niemal się nie zmienił. Jest jednym z ostatnich żyjących przedstawicieli archozaurów.
Spis treści: Jak wygląda krokodyl różańcowy? Krokodyl różańcowy – występowanie Największy krokodyl różańcowy na świecie Krokodyl różańcowy – ciekawostki Krokodyl różańcowy – ataki na ludzi Krokodyl różańcowy to największy żyjący współcześnie gad i jeden z najgroźniejszych drapieżników na świecie. Występuje na rozległych obszarach od wschodnich wybrzeży Indii, przez Azję Południowo-Wschodnią, po północną Australię. Dzięki swojej imponującej wielkości, sile i zdolności do atakowania nawet dużych zwierząt, krokodyl różańcowy jest postrzegany jako wyjątkowo niebezpieczny. Jego obecność budzi respekt, a często także lęk w regionach, w których żyje, gdzie odgrywa kluczową rolę w lokalnych ekosystemach. Jako drapieżniki szczytowe, krokodyle różańcowe kontrolują liczebność populacji różnych gatunków, eliminując najsłabsze, chore lub młode osobniki. Zapobiega to nadmiernemu rozrostowi populacji, co w dłuższej perspektywie pomaga utrzymać równowagę w ekosystemie. Krokodyle różańcowe odpowiadają również za czyszczenie środowiska, ponieważ żywią się padliną. Usuwając martwe zwierzęta, zapobiegają rozprzestrzenianiu się chorób i utrzymują czystość wody i linii brzegowej. Jak wygląda krokodyl różańcowy? Krokodyl różańcowy to jeden z najbardziej fascynujących gadów. Jego wygląd – szeroki pysk i długa paszcza – może przerazić, a to nie wszystko. Szyja tego olbrzymiego krokodyla jest płytami pancernymi. Te jednak nie występują tak licznie, jak u innych przedstawicieli tego gatunku. Na głowie krokodyla różańcowego, między oczami a środkiem pyska, można zaobserwować dwa charakterystyczne grzebienie. Dorosłe krokodyle różańcowe charakteryzują się masywną i szeroką budową ciała. To jedna z najbardziej charakterystycznych cech tego gatunku. Pozostałe krokodyle są wyraźnie smuklejsze. Kolejną jest ogromna głowa. Czaszka dorosłego samca może mierzyć nawet 80 cm. W silnych szczękach osadzone są długie, mocne zęby, z których najdłuższy, bo ok. 9-centymetrowy, jest 4. przedni ząb. Dla młodych przedstawicieli gatunku typowe jest jasnożółte ubarwienie z ciemnymi pasami i plamami. Kolor zmienia się dopiero, gdy dany osobnik osiągnie już dojrzałość płciową. Wówczas ciało krokodyla różańcowego przyjmuje zielono-szarą barwę, z widocznymi obszarami o nieco jaśniejszym kolorze. Może się jednak zdarzyć, że dorosły krokodyl będzie umaszczony w kolorze jasnej zieleni lub przeciwnie, w niemal czarnym odcieniu. Brzuch krokodyla różańcowego charakteryzuje się barwą białą lub jasno-żółtą. Ogon najczęściej jest szary. Tuż po wykluciu się, młode mierzą od 25 do 30 cm długości i ważą ok. 70 g. Osobniki, które skończyły 2. rok życia mierzą ok. 100 cm. Samiec osiąga dojrzałość płciową w wieku 16 lat. Jego długość przekracza wówczas 3 m. Samice stają się dojrzałe między 12. a 14. rokiem życia, przy długości ok. 2,5 m. Dorosły samiec osiąga średnio 4,3–5,2 m długości. Waga takich osobników zamyka się w przedziale od 400 do 1000 kg. Zdarzają się przedstawiciele gatunku, osiągający ponad 6 m długości. Jak podkreślają naukowcy, jest ich jednak coraz mniej. Co więcej, takie osobniki nie będą pojawiać się często w przyszłości. Powodem tego jest działalność kłusownicza, która doprowadziła do niemal całkowitego „skasowania” puli genów największych krokodyli różańcowych. Krokodyl różańcowy – występowanie Krokodyl różańcowy jest najliczniej występującym przedstawicielem rzędu krokodyli. Ten monstrualny gad bytuje na wschodnim wybrzeżu Indii, na południowo-wschodnim obszarze Azji i na północy Australii. Trzeba jednak zaznaczyć, że krokodyle różańcowe są też widywane na wschodnim wybrzeżu Afryki, a nawet w pobliżu wybrzeży Japonii. Gdy panuje pora deszczowa, naturalnym środowiskiem występowania krokodyla różańcowego są rzeki i bagna słodkowodne. W porze suchej przenosi się w kierunku ujścia rzek, zdarza się też, że krokodyle różańcowe wypływają w morze. Między przedstawicielami gatunku panuje zawzięta rywalizacja o terytorium. Mniejsze, lżejsze i słabsze osobniki często muszą uznać wyższość swoich większych krewniaków i przenieść się na obszary mniej obfitującee w zwierzynę łowną. Największy krokodyl różańcowy na świecie Krokodyle różańcowe to jedne z największych współcześnie żyjących gadów. W indyjskim Parku Narodowym Bhitarkanika żył osobnik o długości 7,1 m i masie 2000 kg. Według Księgi Rekordów Guinnessa, to największy udokumentowany przedstawiciel tego gatunku. Warto zaznaczyć, że w zbiorach Muzeum Historii Naturalnej w Paryżu znajduje się pochodząca z Kambodży czaszka krokodyla różańcowego, mierząca niemal 80 cm długości. Szczęki tego osobnika legitymują się długością prawie 100 cm. Pozwala to przypuszczać, że ten przedstawiciel gatunku mógł mierzyć znacznie ponad 7 m długości. Wciąż pojawiają się historie o olbrzymich krokodylach, które osiągają niemal 10 m. Niewykluczone, że kilka takich osobników wciąż jeszcze żyje w naturze. Jednak, jak dotąd, nie udało się ich udokumentować. Krokodyl różańcowy – ciekawostki Krokodyl różańcowy to niezwykłe zwierzę. Godna podziwu jest już sama jego odporność na ewolucję. To właśnie ten gatunek jest najbliżej spokrewniony ze swoimi praprzodkami. Ponad 80 mln lat temu natura stworzyła doskonałego łowcę, który do dziś znajduje się na szczycie łańcucha pokarmowego. Specjaliści nie mają wątpliwości, że krokodyl różańcowy jest w stanie zabić prawie każde zwierze lądowe. Nie poradzi sobie jedynie ze słoniem indyjskim. Poza tym wyjątkiem wszystko może stać się jego pożywieniem: od bawołów, przez tygrysy bengalskie, aż po rekiny. Krokodyl różańcowy nie pogardzi też człowiekiem. Rocznie w paszczy tego gada tracą życie ok. 2–3 osoby. Tak niezwykłe zdolności łowieckie nie wynikają wyłącznie z ogromnej masy i wielkości tego zwierzęcia. Jego zabójczą bronią są szczęki, najsilniejsze w królestwie zwierząt lądowych. Badania wykazały, że przeciętny osobnik, o długości ok. 5,2 m, może wygenerować nacisk rzędu 1,68 t/cm kw. To wystarczy, by zmiażdżyć czaszkę dorosłego bawołu. Trzeba jednak wiedzieć, że zęby krokodyla różańcowego nie mają zdolności do rozrywania mięsa, te służą wyłącznie przytrzymywaniu ofiary. Jak więc łowca radzi sobie ze zdobyczą, której nie może połknąć w całości? Krokodyl oddziela fragmenty mięsa silnym szarpnięciem głową lub tzw. śmiertelnym młynkiem. Wówczas gad zanurza się wraz z ofiarą i wykonuje dynamiczne obroty wokół własnej osi. Oto inne ciekawostki o krokodylu różańcowym, jakie warto znać: Krokodyle różańcowe mają zdumiewającą pamięć. Badania wykazały, że są w stanie nauczyć się unikać miejsc, w których spotkało je niebezpieczeństwo lub regularnie wracać do korzystnych siedlisk łowieckich. Te krokodyle mogą żyć ponad 70 lat, a niektóre źródła sugerują, że ich maksymalna długość życia w sprzyjających warunkach może sięgać nawet 100 lat. Wydają różnorodne dźwięki, od warczenia po syk, które służą komunikacji z innymi krokodylami. Samice używają niskich dźwięków do porozumiewania się z młodymi nawet wtedy, gdy są jeszcze w jajach. Krokodyle różańcowe są znane z tego, że mogą pokonywać ogromne dystanse w wodzie morskiej. Niektóre osobniki pokonały ponad 1000 km. Krokodyle różańcowe mogą atakować zwierzęta znacznie większe od siebie, nawet rekiny. Zanotowano przypadki, gdy krokodyl różańcowy zwyciężał w starciu z żarłaczem tępogłowym. Krokodyl różańcowy – ataki na ludzi Krokodyle różańcowe stanowią poważne zagrożenie dla ludzi, szczególnie w Australii i Azji Południowo-Wschodniej. Na Terytorium Północnym w Australii regularnie dochodzi do incydentów z udziałem tych gadów. W latach 1979–2022 odnotowano tam 76 ataków, z których 30% zakończyło się tragicznie. W 2014 roku w wyniku ataków krokodyli różańcowych w Australii życie straciły cztery osoby. Azja również zmaga się z problemem ataków tych drapieżników, szczególnie w Indonezji i Malezji. W 2022 roku w Indonezji krokodyl zaatakował 14-letnią dziewczynkę, co, niestety, zakończyło się jej śmiercią. W Malezji doszło do dramatycznego zdarzenia, gdy niemal sześciometrowy krokodyl zaatakował 6-letnią dziewczynkę, która nie miała szans na przeżycie. W Sri Lance, w latach 2010–2018, odnotowano 26 ataków, w których zginęło 18 osób. Krokodyle różańcowe w Polsce W polskich ogrodach zoologicznych nie ma obecnie krokodyli różańcowych. W przeszłości wrocławskie zoo posiadało krokodyla różańcowego o imieniu Hannibal, który mierzył około 3 metrów długości. Obecnie w zoo we Wrocławiu można zobaczyć krokodyle nilowe, które są drugim co do wielkości gatunkiem krokodyla, osiągającym do 6,5 metra długości i masę blisko tony. Z kolei w Orientarium w Łodzi znajduje się największy w Europie krokodyl gawialowy o imieniu Kraken, mierzący 5 metrów długości. Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Co zabiło świętego egipskiego krokodyla? W jego wnętrzu odkryto zaskakujące przedmioty
Kamienie i ryba z haczykiem znajdowały się wewnątrz mumii krokodyla. Zwierzę żyło kilka tysięcy lat temu nad Nilem w Egipcie. Zawartość mumii z brytyjskiego muzeum poznano bez jej rozwijania.
W tym artykule: Zagadkowa mumia krokodyla z Birmingham Przez żołądek do... śmierci. Jaki był ostatni posiłek krokodyla? Ostatnie chwile (świętego?) krokodyla Jest to jeden z fenomenów tej kultury. Starożytni Egipcjanie z uporem maniaka mumifikowali nie tylko ludzi, ale też zwierzęta. Chęć zachowania ciała na wieczność była kwintesencją egipskich praktyk pogrzebowych. Ale dlaczego mumifikowano zwierzęta? Egipcjanie czcili wiele z nich, gdyż identyfikowali je ze swoimi bogami. Z szacunków badaczy wynika, że w czasie całego trwającego kilka tysiącleci istnienia tej cywilizacji przygotowano mumie 70 milionów zwierząt, w tym kotów, sokołów, byków czy krokodyli. Zagadkowa mumia krokodyla z Birmingham W wielu europejskich i amerykańskich muzeach znajdują się tysiące zabytków i mumii ze starożytnego Egiptu. Trafiły tam w czasach kolonialnych. Część z nich pod wpływem presji politycznej wraca nad Nil. Inne są nadal celem działań naukowców. Tak też było z mumią krokodyla przechowywaną w Birmingham Museum and Art Gallery w Wielkiej Brytanii. Mierzy 2,2 m długości i pochodzi sprzed 2–3 tysięcy lat. Pierwsi badacze rozwijali mumie – zarówno ludzkie, jak i zwierzęce. Obecnie naukowcy starają się jak najmniej ingerować w tego typu obiekty. Dlatego do badań mumii krokodyla zastosowano najnowocześniejszą technologię obrazowania 3D. Z wynikami tych analiz, przeprowadzonych przez badaczy z Uniwersytetu w Manchesterze, Loughborough i Birmingham City można zapoznać się w czasopiśmie „Digital Applications in Archaeology and Cultural Heritage”. – Nasze badania ujawniły ogromną ilość informacji. Zarówno na temat życia krokodyla, jak i pośmiertnego traktowania jego szczątków – powiedziała główna autorka artykułu, dr Lidija Mcknight z Uniwersytetu w Manchesterze. Przez żołądek do... śmierci. Jaki był ostatni posiłek krokodyla? Uwagę badaczy przykuła zawartość żołądka, widoczna na zobrazowaniach rentgenowskich i tomograficznych. Były tam szczątki niewielkiej ryby, w której pysk wbity był… haczyk z brązu. Z kolei w górnej partii przewodu pokarmowego krokodyla znajdowało się sporo małych kamyczków. Wyjaśnijmy po kolei. Skąd kamienie? Dla przyrodników nie jest to zaskoczenie. Niektóre zwierzęta, na przykład niektóre ptaki, foki czy właśnie krokodyle, celowo połykają niewielkie kamyczki. Czyniła też tak część dinozaurów. Funkcją gastrolitów – bo tak są nazywane – jest mechaniczne rozcieranie pokarmu pod wpływem skurczów żołądka. U krokodyli pełnią też funkcję balastu. Jednak w górnej części przewodu pokarmowego badanego krokodyla kamyków było nadzwyczaj dużo. Być może zdesperowane zwierzę połknęło ich tyle ze względu na sensacje żołądkowe spowodowane skonsumowaną rybą wraz z haczykiem. Przedmiot ten mógł przyczynić się do śmierci zwierzęcia na skutek perforacji organów wewnętrznych. Nawet duża liczba kamyków nie mogła w tym przypadku pomóc, a być może tylko pogorszyła sprawę. Krokodyl zmarł, zanim gastrolity dotarły do żołądka. Zagadkowa jest ryba z haczykiem. Jej szkielet nie został strawiony. Wygląda na to, że była połknięta w całości. Enzymy trawienne nie zdążyły jej pochłonąć. To kolejny dowód na nagłą śmierć krokodyla. Korzystając ze specjalistycznego oprogramowania, w połączeniu ze skanowaniem rentgenowskim i tomograficznym, naukowcy byli w stanie wirtualnie wydobyć haczyk z mumii. Następnie wykonali jego replikę – najpierw z tworzywa sztucznego. A następnie odlali haczyk z oryginalnego materiału, brązu. Ta mumia została odkryta sto lat temu. Dopiero teraz okazało się, że kryje coś niespotykanego Mumia młodej dziewczyny znajdowała się w kolekcji muzealnej. Razem ze zmarłą pochowano jej nowo narodzone dziecko. Badania wykazały, że żyjąca Egipcjanka była w ciąży bliźniaczej. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/ta-mumia-zostala-odkryta-sto-lat-temu-dopiero-teraz-okazalo-sie-ze-kryje-cos-niespotykanego-99ff10c.png" width="938" height="492" alt="Ta mumia została odkryta sto lat temu. Dopiero teraz okazało się, że kryje coś niespotykanego" title="Ta mumia została odkryta sto lat temu. Dopiero teraz okazało się, że kryje coś niespotykanego" /> Ostatnie chwile (świętego?) krokodyla Mimo starań starożytnym Egipcjanom nigdy nie udało się oswoić krokodyli. Dlatego na potrzeby mumifikowania odławiali osobniki, które żyły na wolności. A może też takie, które znajdowali martwe? Tak może być w przypadku krokodyla badanego przez angielskich naukowców. Krokodyl był utożsamiany przez Egipcjan z bogiem Sobkiem. Na płaskorzeźbach bóstwo to ukazywano jako krokodyla lub człowieka z głową tego gada. Sobek pełnił ważną rolę w panteonie tej starożytnej cywilizacji. Określano go niekiedy Sobkiem-Ra. W ten sposób był jednocześnie bóstwem solarnym. A bóg słońce Ra był jednym z kluczowych egipskich bogów. Starożytni Egipcjanie napotykali na krokodyle na co dzień. Były one obecne w tym kraju aż do połowy XX wieku. Wówczas na pograniczu Egiptu i Sudanu powstała Wielka Tama Asuańska. Zapora skutecznie odcięła drogę wodną dla krokodyli z afrykańskiego interioru. Z czasem ludzie je wytępili. Źródło: Digital Applications in Archaeology and Cultural Heritage. Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Czy to największy rekin na świecie? O tytuł walczą dwie samice
Jaki jest największy rekin na świecie? Uważa się, że to może być Kamaki, samica żarłacza tygrysiego. Gigantka nie jest jednak jedyną kandydatką do tego zaszczytnego tytułu.
W tym artykule: Jakie informacje skrywa największy rekin na świecie? Tajemnice ewolucji Największe zwierzęta są najgroźniejsze? Deep Blue to największy rekin na świecie z gatunku żarłacza białego, jakiego kiedykolwiek uchwycono kamerą biologów i naukowców morskich. Gigantyczna samica ma sześć metrów długości i waży 2,5 tony (2268 kilogramów). To masywne stworzenie ma ostre jak brzytwa zęby i ogromne płetwy. National Geographic Channel we współpracy z naukowcami i obserwatorami dzikiej przyrody postanowił znaleźć inną rekordzistkę. Mowa o Kamakai – największej na świecie samicy rekina tygrysiego. Zaobserwowano ją w Polinezji Francuskiej. Zwierzę udało się uwiecznić na wyjątkowym nagraniu. View oEmbed on the source website Giganci świata przyrody budzą sensację i grozę. Przynoszą też odpowiedzi na wiele pytań dotyczących ewolucji i biologii gatunków. Nie wiadomo jednak, jak nazywa się największy rekin na świecie. Do tej pory naukowcom nie udało się wskazać jednego konkretnego okazu. I choć w mediach głośno było o Kamaki i Deep Blue, to tak naprawdę żadna z nich nie może ubiegać się o tytuł rekordzistki wśród wszystkich rekinów. To dlatego, że nie należą do największych gatunków. Największym rekinem na świecie może być któryś z rekinów wielorybich. Dorosłe okazy mierzą nawet około 18 metrów długości. Jakie informacje skrywa największy rekin na świecie? – Samo opowiadanie historii o istnieniu wielkiego rekina nie ma żadnej wartości naukowej. Ale jeśli takie zwierzę zostanie schwytane, zbadane, wyposażone w lokalizator bądź czujnik i wypuszczone, stanie się źródłem nieocenionej wiedzy – twierdzi Chris Fischer, założyciel i prezes Ocearch, organizacji badającej m.in. populację żarłacza białego. Śledzenie samicy takiej jak Deep Blue lub Kamakai może dostarczyć naukowcom danych o tym, gdzie rekiny zbierają się na gody, jak przebiega proces łączenia się w pary, rozmnażania, czy wychowywania młodych. Dla wielu gatunków zwierząt – nie tylko rekinów – są to kluczowe informacje, dzięki którym biolodzy mogą lepiej chronić ich dotychczasowe siedliska czy miejsca, gdzie na świat przychodzą młode. To bezpośrednio przekłada się na ochronę gatunku przed wymieraniem. Tajemnice ewolucji Olbrzymy swoich gatunków mogą także zdradzać tajemnice przeszłości. Na przykład, próbując dowiedzieć się, co jadł Sarkozuch (wczesnokredowy przodek współczesnego krokodyla), możemy przyjrzeć się diecie największych żyjących obecnie krokodyli. Słonowodny Lolong, który zmarł w 2013 r., jadł ryby, ptaki, ssaki, a nawet żywe zwierzęta hodowlane. To może być ważna wskazówka na temat pożywienia wcześniejszych pragigantów. Jednocześnie dzisiejsze badania można wykorzystać do pokazania, jak zmieniły się gatunki w skutek działalności człowieka – polowania, łowienia, czy zakładania siedlisk. – Na przykład rekiny w czasach prehistorycznych były znacznie większe niż te, które obecnie obserwujemy w naszych oceanach – mówi Andrea Marshall z National Geographic Society, odkrywca i współzałożyciel Marine Megafauna Foundation. Oznacza to, że odłowiliśmy wszystkie największe, najstarsze i najbardziej dojrzałe osobniki. Teraz ekolodzy muszą wykonać poważną pracę, aby przywrócić gatunkom ich pierwotny stan. Największe zwierzęta są najgroźniejsze? Zwierzęta, które dorastają do tak gigantycznych rozmiarów, to wypadkowa wielu czynników, w tym dobrej genetyki i zdrowych ekosystemów. Duże rozmiary sprawiają też, że giganci stoją wyżej w łańcuchu pokarmowym. Mało które zwierzę mogłoby zabić czy zjeść gigantycznego krokodyla. Ale nawet największy zwierz nie ma szans w starciu z uzbrojonym człowiekiem. To – zdaniem części naukowców – może sprawiać, że dzisiejsze gatunki nie osiągają już tak potężnych rozmiarów, jak ich przodkowie. Z tego samego powodu u niektórych gatunków zanikają kły, dla których zwierzęta były zabijane przez kłusowników.
To pierwszy taki przypadek w historii. Krokodylica złożyła jaja bez wcześniejszego kontaktu z samcem
Naukowcy po raz pierwszy zaobserwowali przypadek partenogenezy u krokodyli. Oznacza to, że samica wydała na świat potomstwo bez obecności samca w jej życiu. Badacze sugerują, że być może w ten sam sposób rozmnażały się dinozaury.
W tym artykule: Pierwszy w historii przypadek partenogenezy u krokodyla Płód na 99,9% powstał bez udziału samca Odkrycie sugeruje, że partenogeneza mogła dotyczyć również dinozaurów Partenogeneza to forma rozmnażania, która nazywana jest również dzieworództwem. Proces rozwoju zarodkowego zapoczątkowany jest poprzez aktywację komórki jajowej bez udziału plemnika. Zapłodnienie „dziewicze” następuje zatem bez udziału samca. Może być traktowane jako cecha przystosowawcza, która umożliwia szybkie zwiększenie liczebności populacji. Naturalnie występuje u wielu bezkręgowców, a także u nielicznych ryb, płazów i gadów. Pierwszy w historii przypadek partenogenezy u krokodyla Przypadki partenogenezy wśród gadów zaobserwowano m.in. u jaszczurek z rodzaju Lacerta, które żyją w górach Kaukazu, jaszczurek Cnemidophorus z Ameryki Północnej, gekonów z wysp Pacyfiku, a także waranów z Komodo. Co więcej, w 2007 roku taką możliwość rozmnażania zaobserwowano również u rekina młota, a w 2004 roku na łamach prestiżowego czasopisma „Nature” naukowcy opisali przypadek wyhodowania myszy Kaguya. Był to pierwszy ssak zdolny do życia partenogenetycznego. Najnowsze badania wykazały z kolei, że partenogeneza może dotyczyć również krokodyli. Po raz pierwszy w historii uczeni znaleźli dowód na to, że samica krokodyla amerykańskiego (Crocodylus acutus) może składać jaja bez wcześniejszego kontaktu z samcem. Badacze sugerują, że ta forma reprodukcji ma swoje ewolucyjne korzenie w erze dinozaurów. Płód na 99,9% powstał bez udziału samca Zespół naukowców, którymi kierował biolog ewolucyjny Warren Booth z Virginia Tech, przekazał, że chodzi o samicę krokodyla amerykańskiego, która od 16 lat była odizolowana od samców w kostarykańskim parku. Krokodylica została przetransportowana do rezerwatu w wieku dwóch lat. W tym roku badacze odkryli, że w jednym ze złożonych jaj znajdował się w pełni ukształtowany płód. Naukowcy przeprowadzili sekwencjonowanie genomu tkanek z serca płodu i ze skóry matki. Badanie wykazało 99,9-procentową zgodność, co potwierdzało, że potomstwo nie miało ojca i powstało w wyniku rozmnażania partenogenetycznego. Młode nie doczekało się jednak wyklucia. Naukowcy ustalili, że płód był płci żeńskiej. Badacze podkreślają jednak, że nie ma to jednak nic wspólnego z chromosomami rodziców, ponieważ u krokodyli płeć jest determinowana wyłącznie przez temperaturę zewnętrzną i temperaturę inkubacji. Krokodyle zadomowiły się w toksycznej rzece w Kostaryce. Ścieki najwyraźniej im nie przeszkadzają Jedna z najbardziej zanieczyszczonych rzek Ameryki Środkowej okazała się oazą dla krokodyli. W Tárcoles żyje ogromna populacja krokodyli amerykańskich, gatunku narażonego na wyginięcie. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/krokodyle-zadomowily-sie-w-toksycznej-rzece-w-kostaryce-scieki-najwyrazniej-im-nie-przeszkadzaja-fot-getty-images-fbbf58d.jpg" width="938" height="625" alt="Krokodyle zadomowiły się w toksycznej rzece w Kostaryce. Ścieki najwyraźniej im nie przeszkadzają (fot. Getty Images)" title="Krokodyle zadomowiły się w toksycznej rzece w Kostaryce. Ścieki najwyraźniej im nie przeszkadzają (fot. Getty Images)" /> – W przeciwieństwie do wszystkich wcześniej udokumentowanych przypadków partenogenezy u kręgowców, krokodyle nie mają chromosomów płci, a sama determinacja płci jest kontrolowana przez temperaturę. Wykorzystując dane z sekwencjonowania całego genomu, przedstawiliśmy pierwsze dowody na dzieworództwo u krokodyla amerykańskiego – napisali autorzy w artykule opublikowanym na łamach czasopisma naukowego „Biology Letters”. Odkrycie sugeruje, że partenogeneza mogła dotyczyć również dinozaurów Naukowcy twierdzą, że odkrycie sugeruje wspólne ewolucyjne pochodzenie partenogenezy u jaszczurek, krokodyli i ptaków. – Ponieważ partenogeneza jest obecnie udokumentowana w dwóch głównych istniejących dziś gałęziach archozaurów, odkrycie to oferuje niezwykle ciekawy wgląd w możliwe zdolności reprodukcyjne wymarłych archozaurów spokrewnionych z krokodylami i ptakami, a zwłaszcza pterozaurów i dinozaurów – podkreślają badacze w artykule. Odkrycie partenogenezy u krokodyli sugeruje, że ich prehistoryczni przodkowie sprzed co najmniej 260 milionów lat również byli w stanie rozmnażać się bez udziału samców. Krokodyle i ptaki są żyjącymi członkami kladu gadów zwanego archozaurami, który dawniej obejmował również dinozaury i gady latające. Oznacza to, że niektóre gatunki dinozaurów mogły wykazywać cechy partenogenetyczne. Autorzy odkrycia przyznają jednak, że powód, dla którego niektóre samice gadów, ryb i ptaków czasem rozmnażają się bezpłciowo, wciąż pozostaje niejasny. – Myślę, że jest to kontrolowane przez pojedynczy gen, który może być wyzwalany m.in. przez hormony – dodaje prof. Booth. U podkreśla, że wciąż potrzebne są dalsze badania. Źródło: Biology Letters. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Krokodyle zadomowiły się w toksycznej rzece w Kostaryce. Ścieki najwyraźniej im nie przeszkadzają
Jedna z najbardziej zanieczyszczonych rzek Ameryki Środkowej okazała się oazą dla krokodyli. W Tárcoles żyje ogromna populacja krokodyli amerykańskich, gatunku narażonego na wyginięcie.
W tym artykule: Brudna rzeka Tárcoles Krokodyl amerykański to żywa skamieniałość Krokodyle w ściekach to atrakcja turystyczna Rzeka Tárcoles wypływa z południowych zboczy Kordyliery Środkowej. Najpierw płynie na zachód, później skręca na południe i przecina Park Narodowy Carara. Uchodzi do Zatoki Nicoya, a jej wody wpadają do Oceanu Spokojnego. Tárcoles ma tylko 111 km długości, jednak jej dorzecze obejmuje ponad 2 tys. km kw. To ponad 4 proc. całego terytorium Kostaryki. Na tym terenie żyje m.in. 50 gatunków ptaków i innych zwierząt, w tym krokodyli amerykańskich (Crocodylus acutus). Te ostatnie są szczególnie interesujące dla naukowców. Okazuje się bowiem, że nie przeszkadza im gigantyczne zanieczyszczenie rzeki. Tárcoles uważana jest za najbrudniejszą rzekę nie tylko w Kostaryce, ale całej Ameryce Środkowej. Brudna rzeka Tárcoles Do Tárcoles spływają przede wszystkim ścieki komunalne i przemysłowe z San Jose, stolicy Kostaryki. Jak podaje AIDA, organizacja zajmująca się ochroną środowiska w Ameryce Środkowej i Południowej, absolutna większość z nich nigdy nie przeszła procesu oczyszczania. Czy to największy krokodyl na świecie? „Szef rzeki” miał 7 metrów długości Największy krokodyl na świecie w historii wyginął. Co wiadomo o przodkach krokodyli? Media zelektryzowała wiadomość o odkryciu okazów największego gatunku zamieszkującego Australię. Efekt? – W wodach Tárcoles można znaleźć metale ciężkie, azotany, azotyny oraz wiele ludzkich zanieczyszczeń – mówi Ivan Sandoval, biolog z Narodowego Uniwersytetu Kostaryki. Mimo to w rzece żyje nawet 2 tys. krokodyli amerykańskich . – To jest wyjątkowo zanieczyszczony teren. A jednak w jakiś sposób nie wpłynęło to negatywnie na populację tych zwierząt – mówi naukowiec. Krokodyle amerykańskie mają status narażonych na wyginięcie. Krokodyl amerykański to żywa skamieniałość Krokodyle amerykańskie to potężne zwierzęta: mają 4 metry długości i ważą kilkaset kilogramów. Występują od Florydy po północną część Ameryki Południowej. Spotkanie z nimi może być niebezpieczne dla człowieka. W kilku krajach odnotowano, że zwierzęta te zaatakowały ludzi. Jednak nie są uważane za najgroźniejsze z krokodyli. Znacznie od nich niebezpieczniejsze są krokodyle różańcowe (Crocodylus porosus), występujące w Ameryce południowo-wschodniej i w północnej Australii. Jak ocenili naukowcy z Kostaryki, populacja krokodyli amerykańskiej w Tárcoles jest „zdrowa i ogromna”. Zwierzęta nie miały problemu z ponad 150 rodzajami bakterii, które Sandoval odkrył w wodach Tárcoles. Biolog określił ten gatunek krokodyli jako „żywą skamieniałość”. – Zwierzęta te nie zmieniły się przez miliony lat i są perfekcyjnie „zaprojektowane” przez naturę – mówi badacz. Krokodyle w ściekach to atrakcja turystyczna Krokodylom nie jest więc straszna trująca rzeka. Nie oznacza to jednak, że można uznać te wielkie gady za bezpieczne. Ich widok jest jedną z atrakcji turystycznych, przyciągających ludzi do Tárcoles. Wśród turystów popularne są np. wycieczki łodziami, w czasie których można oglądać te ogromne zwierzęta. Krokodyle są większe i bardziej niebezpieczne od aligatorów. Czym się różnią i skąd się wzięły na Florydzie? Naukowcy twierdzą, że krokodyle nilowe są dużo bardziej niebezpieczne niż amerykańskie krokodyle i aligatory. A od 2000 roku już cztery osobniki zostały znalezione na Florydzie. Niestety, ludzie w czasie takich wycieczek karmią krokodyle – mimo, że jest to zakazane. Może to sprawić, że zwierzęta przyzwyczają się do widoku i bliskości turystów. Ponad połowa terytorium Kostaryki pokryta jest lasem. Kraj jest tak cenny przyrodniczo, że aż jedna trzecia jego powierzchni podlega różnym formom ochrony przyrody. Parki narodowe i rezerwaty mają chronić 500 tys. gatunków żywych organizmów, żyjących na terytorium Kostaryki (czyli 4 proc. wszystkich na świecie). To tak dużo, że Kostaryka uważa jest za najbardziej bioróżnorodne państwo na planecie. Tym istotniejsze jest więc, by tamtejsza przyroda była jak najlepiej chroniona. Źródła: ScienceAlert, AIDA. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Czy to największy krokodyl na świecie? „Szef rzeki” miał 7 metrów długości
Największy krokodyl na świecie w historii wyginął. Co wiadomo o przodkach krokodyli? Media zelektryzowała wiadomość o odkryciu okazów największego gatunku zamieszkującego Australię.
W tym artykule: Największy krokodyl zamieszkujący Australię Australijskie krokodyle kiedyś i dziś Największy krokodyl na świecie Kangury, koale, strusie, krokodyle… Australia nie bez powodu uchodzi za kraj o najbogatszej, a już na pewno o najciekawszej faunie na świecie. Ta stale się zmienia. Niedawno po raz pierwszy od 3 tys. lat w kontynentalnej Australii urodziły się diabły tasmańskie. Dzięki pracy naukowców regularnie dowiadujemy się też, jakie zwierzęta żyły na najmniejszym kontynencie świata, zanim wyginęły. Czy wśród nich był największy krokodyl na świecie? Największy krokodyl zamieszkujący Australię Poznajcie Gunggamarandu manuala, czyli największego wymarłego krokodyla znalezionego w Australii. Zwierzę rosło nawet do 7 metrów długości. Odkrycie go stanowi ważny element w historii ewolucji całego gatunku krokodyli. Nowo nazwany gatunek należy do grupy zwanej tomistominami. Do niedawna naukowcy nie mieli żadnych dowodów na to, że jej przedstawiciele zamieszkiwali Australię. Przełomowym odkryciem okazało się znalezienie czaszki Gunggamarandu manuala w Queensland. Co prawda naukowcy dotarli do skamieniałości już w XIX wieku, ale dopiero teraz udało im się rozwiązać zagadkę jej pochodzenia. „Gunggamarandu” oznacza „szefa rzeki”, a „maunala” „dziury w głowie”. To drugie nawiązuje do otworów na czubku czaszki krokodyla. Oba słowa pochodzą z języków rdzennych mieszkańców regionu, w którym znaleziono czaszkę gada. Najmniejszy dinozaur świata okazał się jaszczurką Czaszka sprzed 99 milionów lat miała należeć do Oculudentavis khaungraae. Naukowcy byli jednak w błędzie. Szczegółowa analiza skanów pozostałych kości pozwoliła im wykryć cechy typowe... Australijskie krokodyle kiedyś i dziś Obecnie Australię zamieszkują dwa gatunki krokodyli: australijski krokodyl słodkowodny i krokodyl różańcowy, nazywany też rzecznym lub słonowodnym. Drugi z nich jest największym gadem żyjącym na świecie. Osobnik może mierzyć ponad 6 metrów długości i ważyć ponad tonę. W odległej przeszłości w Australii żyło znacznie więcej krokodyli. Do tej pory badaczom udało się nazwać 21 gatunków zamieszkujących kontynent na przestrzeni ostatnich 66 milionów lat. 19 z nich należy do grupy nazywanej Mekosuchinae. Ślady po jej przedstawicielach znaleziono tylko w Australii i w regionie południowo-zachodniego Pacyfiku. Niełatwo wyróżnić ich cechy wspólne, a to dlatego, że różniły się od siebie kształtami i rozmiarami. Najmniejsze mierzyły niespełna 2 metry długości, największe ponad pięć metrów. Różnorodne kształty pyska wskazują na odmienne style życia i metody polowań. Niektóre krokodyle z grupy Mekosuchinae, podobnie jak ich współcześni potomkowie, były półwodnymi drapieżnikami. Tymczasem inne szukały pożywienia wyłącznie na lądzie. Po raz ostatni gady te były widziane na pacyficznych wsypach. Wyginęły niedługo po skolonizowaniu ich przez człowieka. Niesamowite odkrycie australijskich paleontologów. Odnaleźli prehistorycznego krokodyla, który przed śmiercią zjadł dinozaura Naukowcy odnaleźli nowy gatunek krokodyla z okresu kredowego. W jego żołądku znajdowały się szczątki młodego dinozaura, który był jego ostatnim posiłkiem. Największy krokodyl na świecie Największy krokodyl na świecie, a zarazem największy gad, to wspomniany już krokodyl różańcowy. Zwierzę zamieszkuje wschodnie wybrzeże Indii, południowo-wschodni obszar Azji i północną Australię. Według Księgi Rekordów Guinnessa największy udokumentowany przedstawiciel tego gatunku żył w Indyjskim Parku Narodowym Bhitarkanika. Mierzył 7,1 m długości i ważył 2000 kg. W latach 1971–2013 udokumentowano ponad 100 śmiertelnych ataków krokodyla różańcowego w Australii. Zwierzęta uchodzą za agresywne i niebezpieczne. Nie brakuje legend o krokodylach długich na 10 m. Jednak do tej pory takie okazy nie zostały uwiecznione na zdjęciach. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Największe zwierzęta na świecie – sprawdź rekordy ze świata zwierząt
Jakie zwierzę jest największe na świecie? Poniżej wymieniamy niekwestionowanych rekordzistów świata dzikiej fauny.
W tym artykule: Płetwal błękitny Rekin wielorybi Krokodyl różańcowy Pyton siatkowy Salamandra olbrzymia chińska Słoń afrykański Struś afrykański (czerwonoskóry) Albatros wędrowny Dog niemiecki Savannah Choć era pradawnych olbrzymów przeminęła bezpowrotnie, współczesny świat też zamieszkują prawdziwe kolosy, których ogrom stawia je na samym szczycie królestwa fauny. Największe zwierzęta na świecie potrafią wprawić w osłupienie i wywołują niemały zachwyt. Charakteryzują się różnymi kształtami i rozmiarami, ale łączy je jedno - w swoich rzędach, podrzędach i rodzinach są absolutnymi rekordzistami, wyraźnie górującymi nad pozostałymi gatunkami. Płetwal błękitny Nasze zestawienie otwiera największy ssak morski i jednocześnie największe zwierzę w historii Ziemi. Mowa o płetwalu błękitnym - kolosie zamieszkującym oceaniczną toń. W tym przypadku, słowo "kolos" nie zostało użyte na wyrost. Dorosłe samice (które są nieco większe od samców) mogą mierzyć nawet 3300 cm długości! Waga tego kolosa zamyka się w przedziale 135000-150000 kg! Ile wiesz o zwierzętach morskich? Oto największe i najdziwniejsze gatunki Zwierzęta morskie są zaliczane do najbardziej fascynujących gatunków, a jednocześnie - do najbardziej tajemniczych. Niektóre z nich są tak wielkie, że mogłyby zawstydzić większość preh... Aż trudno uwierzyć, że taki gigant wciąż zamieszkuje naszą planetę. Ogromne wieloryby zamieszkują wszystkie oceany świata. Najliczniejsze populacje występują na półkuli południowej. Płetwale należą do grupy zwierząt migrujących. W okresie rozrodczym wybierają cieplejsze wody. Pożywienia szukają natomiast w wodach chłodniejszych, gdzie licznie występuje kryl, czyli skorupiaki planktonowe. Jak dużo pokarmu potrzebuje ten kolos? Przeciętny płetwal dziennie pochłania ok. 4000 kg planktonu! Rekin wielorybi Kolejnym gigantem w naszym zestawieniu jest rekin wielorybi - największa ryba świata. To kolejny kosmopolityczny gatunek, który można spotkać niemal we wszystkich wodach w strefie klimatu tropikalnego i subtropikalnego (wyjątkiem jest Morze Śródziemne). Pod względem rozmiarów, ten olbrzym tylko nieznacznie ustępuje opisanemu wyżej królowi oceanów. Rekin wielorybi mierzy do 1500 cm długości, ale niepotwierdzone informacje wskazują, że ten gatunek może osiągać długość przekraczającą 2000 cm. Dorosły osobnik waży 10000-20000 kg. Nieoficjalnie mówi się o osobnikach ważących ponad 30000 kg. Może się wydawać, że tak duży rekin musi być najdoskonalszym drapieżnikiem, jaki żyje na naszej planecie. Nic bardziej mylnego. To łagodny olbrzym, który żywi się planktonem. Nie przejawia agresywnych zachowań, a najlepszym tego dowodem jest fakt, że nurkowanie z rekinami wielorybimi to jedna z największych atrakcji Australii. Krokodyl różańcowy Przenosimy się do królestwa gadów, gdzie niepodzielnie panuje krokodyl różańcowy. Jeżeli jakiekolwiek współcześnie żyjące zwierzę może nam zobrazować, jak mógł wyglądać świat prehistorycznych gadów, jest to właśnie ten gatunek. Już świeżo wyklute młode mierzą 25-30 cm. Po 12 miesiącach, krokodyl mierzy 100 cm. Dorosłe samce osiągają od 430 do 520 cm, a samice - od 230 do 350 cm. Dorodny samiec może ważyć od 400 do 1000 kg. Samice są wyraźnie lżejsze - osiągają do 150 kg. Należy podkreślić, że mówimy tu o wartościach uśrednionych. Największe osobniki osiągają aż 700 cm, przy czym należy podkreślić, że nie ma ich zbyt wiele. Większość padła ofiarą jedynego wroga tego kolosa - człowieka. Krokodyl różańcowy jest jednym z najmniej wybrednych drapieżników, a jego dieta zależy przede wszystkim od rejonu występowania. Zwierzę znajdujące się na samym szczycie łańcucha pokarmowego może upolować każdą zdobycz. Niestety, zdarza się, że jego szczęki (najsilniejsze wśród wszystkich lądowych drapieżców) chwytają także człowieka. Pyton siatkowy Pozostańmy jeszcze przez chwilę w królestwie gadów, a konkretnie - w świecie węży. W sieci pojawia się wiele doniesień o gigantycznych anakondach, które mają osiągać długość przekraczającą 15 m. Takie zwierzęta jednak nie istnieją. Mało tego, anakonda wcale nie dzierży zaszczytnego tytułu. Najdłuższe węże świata to pytony siatkowe. Nie tylko największe drapieżniki. TOP 10 najgroźniejszych zwierząt świata Niebezpieczne zwierzęta większości z nas kojarzą się przede wszystkim z wielkimi drapieżnikami, ale wiele z nich nie musi mieć ostrych kłów, wielkich pazurów i silnych łap, by być najsp... Muskularne cielsko tego kolosa mierzy ponad 600 cm. Warto jednak podkreślić, że w niewoli żyje osobnik, który w wieku 9 lat osiągnął 770 cm. Biorąc pod uwagę fakt, że te zwierzęta rosną przez całe życie, gad ma szansę osiągnąć 1000 cm lub więcej. Pytony siatkowe żywią się ssakami, rzadziej ptakami. Ich ofiarą zwykle padają gryzonie, ale olbrzymi dusiciel poluje też na zwierzynę wielkości świni domowej. Wbrew obiegowej opinii, nie jest to zwierzę zagrażające człowiekowi. Ataki zdarzają się niezwykle rzadko. Salamandra olbrzymia chińska Kolejnym zwierzęciem na naszej liście jest królowa płazów. Salamandra olbrzymia chińska. Niegdyś powszechnie zamieszkiwała południowo-zachodnią część Azji. Dziś liczebność tego płaza maleje, a rozproszone populacje można jeszcze spotkać w dopływach Rzeki Żółtej, Rzeki Perłowej oraz Jangcy. Dorosłe osobniki osiągają do 180 cm długości. Zwierzę żywi się przede wszystkim bezkręgowcami - owadami, skorupiakami i mięczakami. Nie gardzi też małymi ssakami, gadami, rybami i innymi płazami. Słoń afrykański Przenosimy się na ląd, gdzie niepodzielnie króluje słoń afrykański. Największy współcześnie żyjący ssak lądowy występuje w środkowej i południowej Afryce. To zwierzę stadne, które w rodzinnych gromadach przemierza Czarny Ląd w poszukiwaniu pożywienia i wody. Największy, czyli właściwie jaki? Najdłużej żyjące zwierzęta. Poznaj rekordy długowieczności Najdłużej żyjące zwierzęta udowadniają, że czas, jaki jest dany człowiekowi, to ledwie jedna krótka chwila. W przyrodzie występuje całkiem sporo gatunków, które mogą żyć dłużej ni... Dorosły samiec słonia afrykańskiego osiąga średnią wysokość w kłębie na poziomie 330 cm. Największe osobniki mierzą 395 cm. Waga? 5500- 6400 kg. Największy udokumentowany osobnik mierzył 396 cm i ważył 11000 kg! Samice są wyraźnie mniejsze - osiągają ok. 270 cm i ważą 3700 kg. Każdego dnia, słonie pożerają ponad 200 kg materiału roślinnego. Pożywienie pozyskują przede wszystkim z drzew. Jeżeli trzeba, powalają pień potężnymi ciosami, by łatwiej sięgnąć do zielonych części. Struś afrykański (czerwonoskóry) Pozostajemy w Afryce. Na Czarnym Lądzie (w północnej części kontynentu) możemy spotkać nie tylko olbrzymie ssaki, ale także największego ze wszystkich ptaków lądowych. Samica strusia czerwonoskórego osiąga do 180 cm i może ważyć nawet 90 kg. Dużo? To jeszcze nie wszystko, bo prawdziwymi rekordzistami są samce. Dorosłe osobniki mierzą ok. 274 cm i ważą ok. 130 kg! Mimo że są nielotami, i tak przemieszczają się niezwykle sprawnie. Potężne nogi umożliwiają im bieg z prędkością ok. 100 km/godz. Wypada podkreślić, że to także niezwykle skuteczna broń. Silny kopniak może skutecznie zniechęcić drapieżnika do ataku. Albatros wędrowny Wymieniając największe ptaki, nie sposób nie wspomnieć o gatunku królującym w przestworzach. W tym przypadku, wskazanie największych osobników jest niezwykle trudne, ze względu na osobnicze cechy przedstawicieli poszczególnych gatunków. Jako kryterium przyjmijmy zatem rozpiętość skrzydeł. W tym aspekcie palmę pierwszeństwa dzierży albatros wędrowny - największy ze wszystkich ptaków morskich. Doskonały lotnik, który w ciągu jednego dnia może pokonać dystans przekraczający 1000 km, osiąga rozpiętość do 370 cm! Oto najdziwniejsze zwierzęta świata. Sprawdź, jak wyglądają i gdzie występują To zaskakujące, ale świat przyrody jest tak złożony i różnorodny, że wciąż jeszcze nie możemy uznać, że poznaliśmy go w stu procentach. Na Ziemi żyją stworzenia, o istnieniu których... Dog niemiecki Największe zwierzęta na świecie to nie tylko dzikie gatunki. Także wśród naszych domowych pupili można wyróżnić kilku olbrzymów. Zaczynamy od sympatycznych czworonogów. Największe psy na świecie to dogi niemieckie. Przeciętnej wielkości samiec osiąga od 80 do 90 cm i może ważyć nawet 90 kg. Rekordzista mierzy 1,035 m w kłębie, a gdy stanie na tylnych łapach, jego pysk znajduje się na wysokości 2,24 m! Savannah Także w świecie puchatych mruczków znajdziemy kilku gigantów. Największe koty domowe reprezentują rasę savannah, powstałą w wyniku skrzyżowania kota domowego z dzikim kotem afrykańskim. Zależnie od pokolenia, dorosły kocur może ważyć od 12 do 20 kg! Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Nie tylko największe drapieżniki. TOP 10 najgroźniejszych zwierząt świata
Niebezpieczne zwierzęta większości z nas kojarzą się przede wszystkim z wielkimi drapieżnikami, ale wiele z nich nie musi mieć ostrych kłów, wielkich pazurów i silnych łap, by być najsprawniejszymi zabójcami w świecie przyrody. Niektórych gatunków nawet nie kojarzymy z poważnym zagrożeniem. Choć to człowiek wygrał wyścig ewolucyjny, to w obliczu najgroźniejszych zwierząt i tak pozostajemy niemal bezbronni.
W tym artykule: Waran z Komodo Niedźwiedź polarny Żarłacz biały Bawół afrykański Słoń afrykański Kobra indyjska Krokodyl różańcowy Wałęsak brazylijski Hipopotam nilowy Komar Waran z Komodo Waran z Komodo, nazywany też smokiem z Komodo, to największa żyjąca jaszczurka. Żywi się przede wszystkim padliną, ale niech upodobania kulinarne tego potwora nikogo nie zwiodą - to niezwykle sprawny zabójca, który równie ochoczo poluje. Waran z Komodo zadowala się ptakami, ale w jego zasięgu pozostają też duże ssaki. Bez problemu zabije i pożre człowieka. To niezwykle przebiegły łowca – swoją ofiarę dopada z ukrycia. Zdarza się, że warany spadają na niczego nieświadomą zwierzynę łowną z drzewa. Gdy dopadną swój posiłek, rozdzierają go pazurami i szczękami. Nawet jeżeli ofierze uda się wyswobodzić, nie ma szans na przeżycie. Na zębach i pazurach smoka bytuje tyle bakterii, że nawet jedno zadrapanie lub ugryzienie wystarczy, by infekcja zabiła już po kilku godzinach. fot. MEDHI FEDOUACH/EAST NEWS Niedźwiedź polarny Niedźwiedź polarny jest większy od większości swoich kuzynów o brunatnym i czarnym umaszczeniu, a od każdego z nich jest znacznie agresywniejszy. To urodzony łowca, który bez trudu łapie i zabija swoje ofiary. Dorosły niedźwiedź polarny poradzi sobie nawet z ogromnym słoniem morskim. Jest szybki, świetnie pływa i potrafi nurkować. To wszystko czyni go niezwykle sprawnym zabójcą, który jest też agresywny w stosunku do ludzi. fot. Marek BAZAK/EAST NEWS Żarłacz biały Żarłacz biały dorobił się łatki rekina ludojada. Nie bez powodu. Na terenach kąpielisk Stanów Zjednoczonych, południowego wybrzeża Afryki, Australii i Nowej Zelandii, ataki tego potwora nie należą do rzadkości. Co ciekawe, większość specjalistów jest zdania, że żarłacz biały nie traktuje człowieka jako swojego naturalnego pożywienia, a większość ataków jest efektem... pomyłki. Z perspektywy rekina, człowiek pływający na desce lub materacu, może przypominać wiele ssaków morskich. Tę teorię zdaje się potwierdzać fakt, że w większości przypadków, dochodzi tylko do zranienia ofiary - po pierwszym ataku, rekin wycofuje się. Mimo to, mówimy o jednej z najdoskonalszych maszyn do zabijania. Pływa z prędkością przekraczającą 40 km/godz., wyczuwa kroplę krwi w 115 litrach wody, a swoją ofiarę może ścigać na dystansie przekraczającym 100 km. fot. Michael Patrick O'Neill/EAST NEWS Bawół afrykański Bawół afrykański nigdy nie został udomowiony. Wynika to przede wszystkim z nieobliczalnego charakteru tego zwierzęcia. Dorosłe byki mogą ważyć nawet 900 kg, a ich potężne rogi osiągają rozpiętość do 150 cm. Fakt, że jest to roślinożerca, nie świadczy o tym, że nie zagraża człowiekowi. W Afryce te groźne zwierzęta nie bez powodu określa się mianem czarnej śmierci. Gdy potężny rogacz poczuje się zagrożony, zaatakuje. Wówczas, człowiek nie ma żadnych szans. fot. FLPA/Bernd Rohrschneider/EAST NEWS Słoń afrykański Pozornie, ten ogromny ssak wydaje się niezgrabny, ospały i łagodny. W rzeczywistości, słonie afrykańskie to niezwykle niebezpieczne zwierzęta. Nie są tak spokojne jak słonie indyjskie, przeciwnie. Największe zwierzę lądowe nie da się oswoić, a gdy poczuje zagrożenie, atakuje bez chili zawahania. Ważący 6 ton kolos z łatwością dogania i zadeptuje człowieka. Rocznie, to olbrzymy zabijają nawet kilkaset osób. fot. MICHAL GWOZDZIK/REPORTER/EAST NEWS Kobra indyjska Lista obejmująca najgroźniejsze zwierzęta, nie może pomijać węży. Każdy jadowity gatunek stanowi śmiertelne zagrożenie, jednak niektóre wyróżniają się nie tylko niezwykle silną toksyną, ale i agresywnym usposobieniem. Jednorazowo, gruczoły jadowe kobry indyjskiej mogą wyprodukować truciznę w ilości wystarczającej do uśmiercenia 15 dorosłych osób. Pod tym względem, daleko jej do rekordzistów, jednak kobra nadrabia to nieobliczalnością. Wąż może zaatakować z byle powodu, a przy tym - jest niezwykle szybki. Należy też podkreślić, że w Indiach, te śmiertelnie niebezpieczne gady są wykorzystywane w ulicznych przedstawieniach, co dodatkowo zwiększa prawdopodobieństwo ich kontaktu z człowiekiem. fot. mediadrumworld.com/@nikon_wale_b/Media Drum/East News Krokodyl różańcowy Krokodyl różańcowy jest największym, a jednocześnie - najliczniej występującym gatunkiem tego gada. Największe osobniki osiągają długość przekraczającą 6 metrów. Ogromne szczęki tych gadów należą do najsilniejszych w królestwie zwierząt - gdy krokodyl różańcowy pochwyci ofiarę, już jej nie wypuści. Polują na wszystko, a człowiek nie stanowi tu wyjątku. To właśnie ten potwór, znajduje się na szczycie łańcucha pokarmowego. Specjaliści nie mają wątpliwości, że największy krokodyl nie da rady uśmiercić tylko słonia. Poza tym, każda zdobycz jest w jego zasięgu. fot. Getty Images Wałęsak brazylijski Spośród wszystkich pająków, to właśnie wałęsak brazylijski został wyposażony przez naturę w najsilniejszy jad. Ma też największe gruczoły jadowe. Szacuje się, że najwięcej zgonów, spowodowanych ukąszeniem pająka, przypada w udziale właśnie wałęsakom brazylijskim. Ciekawostka - ukąszenie tego pająka powoduje długotrwały, bolesny wzwód. Naukowcy przyglądają się możliwości wykorzystania tej toksyny jako składnika leku na zaburzenia erekcji. fot. Philippe Clement/EAST NEWS Hipopotam nilowy Hipopotamy wydają się powolne, ospałe i na swój sposób urocze. Trzeba jednak pamiętać, że w królestwie zwierząt, pozory bywają mylące i tak też jest w tym przypadku. To najagresywniejsze ze wszystkich ssaków. Jednym kłapnięciem masywnych szczęk, 3-tonowy olbrzym zabija nawet dużego krokodyla. To prawdopodobnie najgroźniejsze zwierzęta afryki, którym rocznie przypisuje się więcej ofiar w ludziach niż nosorożcom, słoniom, bawołom i lwom w ujęciu łącznym. fot. Getty Images Komar Jakie jest najgroźniejsze zwierzę na świecie? Dla wielu osób może być to zaskoczeniem, ale nie jest to lew, tygrys ani pyton. Najskuteczniejsza maszyna do uśmiercania nie jest wyposażona w ostre kły, wielkie pazury czy w śmiercionośny jad. Zabójca, który rocznie pozbawia życia najwięcej ludzi, mierzy do 6 mm i waży niewiele ponad 2 mg. To komar, a dokładnie - jego samica. Te owady mogą przenosić malarię, gorączkę doliny Rift, żółtą febrę, wirusowe zapalenie mózgu i wiele innych chorób, którymi zarażają w trakcie ukąszenia. Rocznie, stają się przyczyną śmierci ok. 750 tys. osób. fot. Getty Images
Aligator amerykański – krewny prehistorycznych gadów. Przetrwał miliony lat, czy zginie z ręki człowieka?
Aligator amerykański – nie wiadomo, jak długo żyje. Zaskakuje ogromnym uciskiem szczęki, a na Ziemi może występować nawet od 37milionów lat. Czego jeszcze możemy się o nim dowiedzieć?
Aligator amerykański, missisipijski (Alligator mississippiensis) to gatunek krokodyla z rodziny aligatorowatych. Choć bywa czasami mylony z krokodylem nilowym i amerykańskim, to między tymi gatunkami jest sporo różnic. Przede wszystkim aligator amerykański jest dużo mniejszy i znacznie mniej groźny aniżeli krokodyl, który stanowić może poważne zagrożenie dla człowieka. Aligator nie poluje na ludzi. Może zaatakować raczej w przypadku nadmiernego zbliżenia się człowieka do siedlisk. Aligator amerykański: charakterystyka Aligator amerykański osiąga rozmiary od niespełna dwóch metrów do czterech, choć rekordzista mierzył sobie aż pięć i pół metra. Masa ciała aligatora amerykańskiego wynosi przeciętnie około dwustu trzydziestu kilogramów u samców, podczas gdy samice ważą około dziewięćdziesięciu kilogramów. Grzbiet aligatora amerykańskiego jest ciemny, o barwie oliwkowej, natomiast jego brzuch ma zabarwienie jasno żółte. Pysk aligatora amerykańskiego jest krótki i szeroki. Zarówno w górnej jak i w dolnej szczęce aligator ma około czterdziestu zębów, które przy zamkniętym pysku są niewidoczne, gdyż zachodzą na wgłębienia zatoki kości międzyszczękowej. Ta cecha, między innymi, odróżnia aligatorowate od krokodylowatych. Na ziemi aligator amerykański porusza się, chodząc na czterech nogach, natomiast w wodzie pływa jak ryba, poruszając na boki miednicą i ogonem. Dojrzałość płciową aligatory amerykańskie osiągają po dorośnięciu do około stu osiemdziesięciu centymetrów. Zaloty rozpoczynają się, kiedy następuje wzrost temperatury, czyli wczesną wiosną. Wówczas samce aligatora amerykańskiego wydają donośne odgłosy, na które odpowiadają samice. Następnie samce wydzielają zapach z gruczołów piżmowych, a pod koniec kilkugodzinnych zalotów samiec i samica ocierają się pyskami. Gniazdo, na brzegu powyżej poziomu wody, buduje samica aligatora amerykańskiego. Gniazdo ma formę wysokiego na metr, a szerokiego na dwa metry kopca z ziemi i roślin, w którym samica aligatora amerykańskiego wykopuje dołek i umieszcza od dwudziestu do pięćdziesięciu jaj. Okres wylęgania aligatorów amerykańskich jest zależny od temperatury i wynosi przeciętnie około sześćdziesięciu pięciu dni. Po tym czasie młode, wydając dźwięki, wzywają matkę, a ona po otwarciu gniazda przenosi potomstwo do wody. Młode aligatory amerykańskie z reguły zostają przy matce do pierwszego roku życia. Kształtem młode przypominają osobniki dorosłe, natomiast różnią się ubarwieniem. Mają bowiem poprzeczne jasnożółte paski na czarnym tle, co umożliwia im doskonały kamuflaż. Z upływem czasu aligatory amerykańskie tracą żółte paski i przybierają ciemną barwę. Środowisko i pożywienie aligatora amerykańskiego Aligator amerykański zamieszkuje podmokłe tereny - takie jak jeziora, rzeki, stawy,błota- w południowo- wschodniej części Stanów Zjednoczonych. W przeciwieństwie do krokodylowatych zamieszkuje wyłącznie wody słodkie. W diecie aligatora amerykańskiego pojawiają się ryby, płazy, ssaki, ptaki. Zdarzają się przypadki zjedzenia przez aligatora amerykańskiego większych zwierząt, takich jak jelenie czy krowy. Kiedy temperatura spada poniżej dwudziestu trzech stopni celsjusza, aligatory przestają jeść. Czy aligator amerykański jest zagrożony? Choć na aligatora amerykańskiego urządzane są polowania ze względu na jego bardzo cenną skórę, to gatunek ten - w przeciwieństwie do krytycznie zagrożonego wyginięciem aligatora chińskiego - nie jest obecnie zagrożony. Natomiast nie zawsze tak było. Z listy gatunków zagrożonych wyginięciem aligator amerykański został usunięty w 1987 roku. Wcześniej został do niej wpisany w 1973 roku, gdy w wyniku wspomnianych polowań dla skóry i mięsa oraz utraty naturalnych siedlisk, znacząco pogorszyła się liczebność populacji. Poza człowiekiem, do głównych wrogów aligatora amerykańskiego można zaliczyć szopy pracze, które lubią polować na młode aligatory, które giną również za przyczyną dużych ryb, ptaków i… innych dorosłych aligatorów. Aligator amerykański: ciekawostki Aligatory zamieszkują naszą planetę już bardzo długo. Pojawiły się bowiem na Ziemi aż… trzydzieści siedem milionów lat temu! Aligatory amerykańskie ryczą jak lwy! To prawda - choć nie posiadają strun głosowych, aligatory amerykańskie ryczą poprzez zasysanie do płuc powietrza i wypuszczanie go w taki sposób, że wydają z siebie głębokie niskie ryki. Płeć aligatora amerykańskiego zależy od… temperatury. Tak- jeżeli jaja aligatora amerykańskiego dojrzewają w temperaturze do trzydziestu stopni, to wykluwają się z nich samice. Z kolei,jeśli temperatura wylęgu jaj wynosi trzydzieści cztery bądź więcej stopni, to wykluwają się z nich samce. Siła nacisku szczęki aligatora amerykańskiego jest ogromna i wynosi aż 964 kg/ m2. Kiedy zęby aligatora amerykańskiego się zużyją, to… wyrastają mu nowe. W ciągu całego życia aligator amerykański może posiadać około dwóch tysięcy zębów. Aligatory amerykańskie do polowania na ptaki używają przynęty w postaci trzymanych na głowach gałęzi, które mają za zadania wabić poszukujące materiału do gniazdowania ptaki. Słynny “aligator Hitlera” był właśnie aligatorem amerykańskim. W rzeczywistości Saturn- bo tak miał na imię- nie należał do Hitlera. Był mieszkańcem berlińskiego ZOO, które zostało zniszczone w czasie II wojny światowej. Saturn, odnaleziony trzy lata później przez brytyjskich żołnierzy, został przez nich oddany Sowietom. Dokonał żywota, w moskiewskim ZOO, 22 maja 2020 roku w wieku osiemdziesięciu czterech lat. Legenda o tym, że aligator amerykański Saturn należał do Hitlera, wynikała prawdopodobnie z faktu, iż Adolf Hitler był bywalcem berlińskiego ZOO i szczególnie lubił oglądać aligatory. Aligator amerykański w kulturze masowej zaistniał jako symbol Florydy. Zwierzęta są wykorzystywane w celach rozrywkowych dla turystów, którzy będąc na Florydzie oglądają zapasy z aligatorami amerykańskimi, jak również pokazy hipnotyzerskie z udziałem aligatorów. Wykorzystywanie aligatorów amerykańskich do zapasów spotyka się z krytyką ze strony obrońców praw zwierząt. Również w polskiej kulturze odcisnął trwały ślad aligator amerykański. A ściślej mówiąc, aligatorzyca. W kultowej już komedii “Hydrozagadka” w rolę krokodyla wcieliła się bowiem Marta- aligatorzyca z płockiego ZOO. Ciekawostką również jest sposób, w jaki Marta trafiła do Polski. Otóż została ona przysłana w ramach “Akcji Krokodyl”, czyli wymiany… książek z Płocka na zwierzęta od polonii z Argentyny. Tak Marta zamieszkała w Płockim ZOO w 1960 roku. Dziesięć lat później wystąpiła w filmie, a w 2020 roku obchodziła dziewięćdziesiąte urodziny, jako najstarsze zwierzę spośród zamieszkujących europejskie ogrody zoologiczne.
Wiemy, jak żył dinozaur z ekstremalnie długą szyją. To praprzodek krokodyla
Wyjaśniła się zagadka wyglądu jednego z najdziwniejszych zwierząt żyjących na Ziemi – tanystropheusa. Gad przypominający krokodyla z krótkimi nogami i szyją trzy razy dłuższą od reszty ciała, był morskim zwierzęciem, a swoje rozciągnięte kształty wykorzystywał do polowania.
Żyjący w drugiej połowie Triasu, około 240 mln lat temu, gad wydawał się – przynajmniej na podstawie skamielin – czymś niemożliwym. Gdy pierwszy raz zidentyfikowano jego kości 100 lat temu, nikt nie był w stanie zrozumieć jak takie zwierzę długości do 6 metrów dawało radę się poruszać. View oEmbed on the source website ”Niewiele” wcześniej przed pojawieniem się tanystropheusa na Ziemi nastąpiła tzw. matka wielkich wymierań. 252-245 mln lat temu w końcówce permu z planety zniknęło 90-95 proc. gatunków morskich. Kolejne lata były początkiem zasiedlania Ziemi przez dinozaury. – Czy to stworzenie chodziło po lądzie czy żyło w oceanie? Czy znalezione kości kilku 6-metrowych i jednego 1,5 metrowego to były dorosłe i młody, czy może dwa różne gatunki – Olivier Rieppel z Field Museum of Natural History Chicago powtarza pytania zadawane sobie przez kolejne pokolenia paleontologów. Jego zespół poddał ponownemu badaniu czaszkę jednego z większych osobników. Została ona zmiażdżona, ale kości nie brakowało. Po zeskanowaniu w trzech wymiarach dały się ułożyć jak cyfrowe puzzle. Dzięki temu znaleziono ważne anatomiczne wskazówki. – To czaszka morskiego zwierzęcia. Pierwsza z brzegu cecha świadcząca o tym, to nozdrza umieszczone na górze pyska pozwalające oddychać przy lekkim wynurzeniu głowy. Z punktu widzenia biomechaniki ta budowa ciała nie miałaby sensu na lądzie – wyjaśnił Rieppel. Gdy oceniono kości mniejszego osobnika okazało się, że należą już do dorosłego zwierzęcia. To znaczy, że tanystropheus miał swojego małego kuzyna z innego podgatunku. Pierwszego nazwano T. hydroides (nawiązując do mitycznej Hydry) a mniejszego T. longobardicus. Mogły żyć w tym samym środowisku wodnym, tłumaczy ekspert, bo jadały inne rzeczy. Większy ryby i cefalopody jak ośmiornice (miał do tego cały arsenał ostrych zębów), a mniejszy mógł mieć w diecie bezkręgowce jak np. krewetki. – Tanystropheus mógł chować ciało a używać długiej szyi by polować z zaskoczenia – dodaje Rieppel. View oEmbed on the source website Zwierzęta te musiały sobie dość dobrze radzić, bo opanowały niemal wszystkie oceany. Ich kości znajdywano w Europie, Izraelu czy Chinach. Nowe spojrzenie na tego starego gada opublikowano w czasopiśmie ”Current Biology”.
Krokodyle są większe i bardziej niebezpieczne od aligatorów. Czym się różnią i skąd się wzięły na Florydzie?
Naukowcy twierdzą, że krokodyle nilowe są dużo bardziej niebezpieczne niż amerykańskie krokodyle i aligatory. A od 2000 roku już cztery osobniki zostały znalezione na Florydzie.
Najnowszy przyjezdny drapieżnik w wodach Florydy ma potworną reputację - choć eksperci pocieszają, że nie musimy się tym jeszcze martwić. Ci nowi agresorzy na bagnach Florydy, ze swoimi zębatymi szczękami i długimi, pokrytymi łuskami ogonami, może i wyglądem przypominają swoich amerykańskich kuzynów – ale na tym podobieństwa się kończą. Krokodyl nilowy jest drugim co do wielkości żyjącym krokodylem na świecie – może osiągać do sześciu metrów długości i pożera wszystko – od hipopotamów po ludzi. W rodzimej Afryce ma reputację ludojada, co zresztą potwierdzają statystyki. Według CrocBITE, światowej bazy rejestrującej krokodyle ataki, amerykańskie aligatory i krokodyle są odpowiedzialne za 33 ludzkie zgony od 2000 roku. W tym samym przedziale czasowym krokodyle nilowe śmiertelnie zraniły aż 268 osób. - Krokodyle nilowe są z reguły postrzegane jako dużo bardziej agresywne niż amerykańskie aligatory czy krokodyle – twierdzi Adam Rosenblatt, ekspert zajmujący się krokodylami i stażysta podoktorancki w Yale School of Forestry and Environmental Sciences. Całe szczęście cztery krokodyle nilowe znalezione na Florydzie nie osiągnęły maksymalnych rozmiarów i nie ma dowodów na ich reprodukcję – jak podają najnowsze badania opublikowane w czasopiśmie naukowym Herpetological Conservation and Biology. Nie musimy się więc obawiać, że w najbliższym czasie natrafimy na krokodyla nilowego, uspokaja Rosenblatt. - Ale myślę również, że nie możemy tego zlekceważyć - dodaje. - Wszyscy widzieliśmy, co może się wydarzyć w przypadku niekontrolowanych inwazji. Tak było przecież z pytonem birmańskim. Aligatory vs. krokodyle Krokodyle nilowe, aligatory amerykańskie i krokodyle amerykańskie to olbrzymie zębate gady, które najlepiej omijać szerokim łukiem. Jednak między poszczególnymi gatunkami istnieje też wiele różnic. Aligator amerykański jest znacznie mniejszy od krokodyla nilowego, z reguły osiąga maksymalnie 5 metrów długości. Może to nie tak mało, ale jeśli największe krokodyle nilowe mogą być dłuższe niż wyprostowana żyrafa, to różnica jednak jest. Kolejną istotną różnicą jest kształt głowy. Głowa aligatora jest szersza i bardziej okrągła w porównaniu z trójkątną, węższą czaszką krokodyla. Na przykład głowa krokodyla amerykańskiego bardziej przypomina głowę krokodyla nilowego niż aligatora amerykańskiego. Występują też ważne różnice biologiczne - krokodyl nilowy ma mniej potomstwa niż aligator amerykański, jak twierdzi Abby Lawson, doktorantka na wydziale leśnictwa i ochrony środowiska na Clemson University. To dobra wiadomość, bo dzięki temu trudniej im będzie stworzyć nową populację w Stanach Zjednoczonych - dodaje Lawson. Skąd się tam wzięły? Testy genetyczne krokodyli nilowych znalezionych na Florydzie wykazały, że dwa (i prawdopodobnie trzeci też) z nich są ściśle spokrewnione z krokodylami nilowymi spotykanymi w Afryce Południowej. Nadal nie do końca wiadomo, w jaki sposób krokodyle nilowe znalazły się na Florydzie, ale naukowcy prowadzący badania mają pewne przypuszczenia. W ciągu ostatnich 10 lat na Florydę przybyło kilka krokodyli. Niektóre z nich zostały przywiezione legalnie, na przykład do parku Disneya Królestwo Zwierząt. Jednak inne padły ofiarą nielegalnego handlu dzikimi zwierzętami i to prawdopodobnie te osobniki zostały wypuszczone na wolność lub same uciekły. To nie pierwszy raz, kiedy krokodyle obcego pochodzenia spotykane są na Florydzie. Od 1960 roku naukowcy zidentyfikowali tam przynajmniej cztery inne gatunki, w tym krokodyla wąskopyskiego, kajmana karłowatego, kajmana Schniedrea i kajmana okularowego. Jakby mieszkańcy Florydy potrzebowali jeszcze jakiś powodów, by trzymać się od wody z daleka. Tekst: Jason Bittel Źródło: National Geographic News
Krokodyle: kiedyś władały światem, dziś my władamy ich losem
Reportaż o pięknych i niebezpiecznych gadach.
Latem 2008 roku pewien amerykański krokodyl wywędrował z zatoki Biscayne na Florydzie, przepłynął zapchanym jachtami kanałem przez luksusową dzielnicę Coral Gables i zamieszkał na terenie kampusu Uniwersytetu Miami. Czas dzielił głównie między wygrzewanie się na słońcu na brzegu jeziora Osceola i chrupanie przechodzących tamtędy żółwi. Zębaty gad codziennie przypominał studentom, że wybrali uczelnię na słonecznej, podzwrotnikowej Florydzie, a nie, dajmy na to, gdzieś pod kanadyjską granicą. Nie był to pierwszy krokodyl, jaki się w kampusie pojawił, ale pierwszy, który zdobył popularność. Nazwano go Donna, na cześć Donny Shalala, rektor uniwersytetu i byłej minister za prezydentury Clintona. Nie miało znaczenia, że Donna okazał się samcem. Czasami wylegiwał się na trawniku parę metrów od uniwersyteckiego pubu, zmuszając do odsuwania stolików piwnego ogródka nieco dalej niż zwykle. Poza tym nie powodował większego zamieszania. Rankiem 1 października ktoś Donnę zabił. Ten czyn wzburzył studentów i ciało pedagogiczne. Był też przestępstwem. Krokodyl amerykański, Crocodylus acutus, jest bowiem objęty ochroną gatunkową zarówno w świetle prawa stanowego, jak i federalnego. Miesiąc po incydencie policja aresztowała sprawców: mężczyznę i nastoletniego chłopaka, którzy podobno chcieli mieć krokodylą czaszkę jako trofeum. Los Donny można uznać za metaforę położenia wszystkich 23 znanych nauce gatunków z rzędu krokodylowych, reprezentowanego współcześnie przez trzy rodziny: krokodylowate (czyli krokodyle właściwe), aligatorowate (czyli kajmany i aligatory) oraz gawiale. Gady te przetrwały miliony lat zmian klimatycznych, wędrówek płyt tektonicznych i innych geologicznych kataklizmów, ale dziś śmiertelnie zagroził im... człowiek. W latach 70. XX w. liczba krokodyli na Florydzie spadła poniżej 400 sztuk. Gwałtowny wzrost liczby ludności stanu sprawił, że dla gadów zabrakło miejsca w zacisznych słonych zatokach, które kiedyś były ich ulubionym siedliskiem. Wiele krokodyli zginęło z rąk kłusowników łasych na cenne skóry. Wiele wypchano na muzealne eksponaty, część schwytano do ogrodów zoologicznych. Działania podjęte na rzecz ochrony krokodyli doprowadziły do odbudowy populacji tych zwierząt. Dziś żyje ich na Florydzie około 2 tys. – Ochrona krokodyli to żadna filozofia – mówi Steve Klett, szef rezerwatu Crocodile Lake. – Wystarczy zostawić bezpieczne mateczniki i pilnować, by gadów nie zabijano, a zaraz się mnożą. Największy problem to ich specyficzne wymagania siedliskowe. Jak już zajmą wszystkie dostępne obszary, dokąd mają iść? Donna zawędrował aż do miasta – nie miał innego wyjścia. Mówi się często, że dzisiejsze krokodyle to relikty ery dinozaurów. To prawda tylko do pewnego stopnia: bezpośredni przodkowie krokodyli pojawili się mniej więcej 80 mln lat temu. Ale są tylko odpryskiem licznej rzeszy krewniaków i pobratymców, którzy niegdyś wędrowali po naszej planecie. Crurotarsi, jak paleontolodzy nazywają grupę gadów obejmującą wszystkich krewniaków krokodyli, pojawiły się mniej więcej w tym samym czasie co dinozaury. W triasie z przodków krokodyli wyewoluowało całe bogactwo zwierząt lądowych – od szczupłych, długonogich gadów ciut podobnych do wilków po ogromne, przerażające drapieżniki na szczycie łańcucha pokarmowego. Niektóre, jak na przykład Effigia, były roślinożercami i przynajmniej przez część czasu chodziły na tylnych łapach. Crurotarsi opanowały ląd do tego stopnia, że dinozaurom (wtedy jeszcze nielicznym i małym) pozostało życie na marginesie; mogły zajmować tylko niektóre nisze ekologiczne. Pod koniec triasu, 200 mln lat temu, jakiś zagadkowy kataklizm zmiótł z powierzchni ziemi większość należących do Crurotarsi gatunków i dopiero wtedy dinozaury mogły wziąć Ziemię we władanie. Równocześnie oceany zostały opanowane przez pływające drapieżniki, takie jak plezjozaury. Dla krokodyli zostały już tylko nisze, w których żyją do dziś ich potomkowie: rzeki, bagna, rozlewiska. Niedostatek nisz ekologicznych do zasiedlenia zawęził być może możliwości ewolucyjne grupy, ale niewykluczone, że ją ocalił. Wiele gatunków przeżyło masowe wymieranie na przełomie kredy i trzeciorzędu, 65 mln lat temu, gdy asteroida prawdopodobnie wymierzyła śmiertelny cios dinozaurom (poza ptakami, które według aktualnych poglądów są po prostu ocalałymi dinozaurami). Nikt nie wie na pewno, dlaczego krokodyle przetrwały, ale wiemy, że zwierzęta słodkowodne przeżyły wielkie wymieranie w lepszej formie niż organizmy morskie. Te po spadku poziomu mórz utraciły ogromne obszary płycizn, w których wcześniej bytowały. Krokodylom pomogła też wszystkożerność i wynikająca ze zmiennocieplności zdolność do obywania się miesiącami bez pożywienia. Dlaczego jednak gdy znikły konkurencyjne lądowe dinozaury i morskie gady pływające, krokodyle znowu nie opanowały Ziemi? Cóż, głównie dlatego, że wtedy w ewolucyjną drogę ku panowaniu nad światem wyruszyły już ssaki. Z czasem różne ekstrawaganckie rody rzędu krokodyli wymarły, a pozostały tylko znane nam podłużne, krótkonogie stwory. – Największa zmiana, jaka zaszła w sytuacji krokodyli w ostatnich latach, to spadek intensywności kłusownictwa – twierdzi John Thorbjarnarson z Wildlife Conservation Society. Większość popytu na krokodylową skórę zaspokajają teraz fermy hodowlane. – 20 lat temu na liście zwierząt zagrożonych wymarciem było 15–20 gatunków krokodyli, dzisiaj najwyżej siedem – te, które utraciły większość siedlisk – podkreśla Thorbjarnarson. Ale nawet gatunki, które pod ochroną odbudowały liczebność, stoją w obliczu problemów, jakie miał Donna: kontaktu, a często konfliktu, z ludźmi. Liczebność gawiala gangesowego, zwierzęcia o charakterystycznym wąskim pysku, występującego niegdyś w rzekach od Pakistanu po Birmę, znacznie spadła w połowie XX w. W latach 80. i 90., dzięki ograniczeniu kłusownictwa i ustanowieniu rezerwatów, gatunek się odbudował. I gdy już wydawało się, że wszystko jest w porządku, populacja gawiali znów się załamała, tym razem na tyle silnie, że umieszczono je na liście skrajnie zagrożonych wyginięciem. Skąd takie tąpnięcie? Otóż gawiale żywią się wyłącznie rybami, a do życia niezbędne są im rzeki o bystrym prądzie i piaszczystych brzegach. Ostatnie kurczenie się populacji ma związek przede wszystkim z faktem, że gady muszą konkurować z ludźmi. Są prześladowane przez rybaków, zaplątują się w sieci i toną, a ich odwieczne siedliska są niszczone przez wybieranie piasku i inną działalność człowieka. W okresie od grudnia 2007 r. do lutego 2008 r. populacja gawiali w rzece Ćambal w Indiach dramatycznie zmalała na skutek skażenia wody. Dzikich gawiali jest dziś zaledwie kilka setek. Wegetują jeszcze w Indiach i Nepalu. Są krokodyle żyjące gdzieś w odległych zakątkach świata, którym – przynajmniej na razie – nie grozi niebezpieczeństwo. Są i takie, jak np. aligator missisipski (a. amerykański), których liczebność radykalnie wzrosła. Niemniej jednak trudno przewidzieć, ilu gatunkom uda się przetrwać w świecie, gdzie ludzie – od małorolnego chłopa po projektantów pól golfowych – kierują pożądliwy wzrok na każde mokradło a same krokodyle są uważane za niebezpieczne i paskudne, bo zdarza się im zjeść jakieś domowe zwierzę, a nawet człowieka. Krokodyle były świadkami ogromnych zmian, jakie zaszły na naszej planecie, i do wszystkich zdołały się przystosować. Ale w czasach, gdy tempo zmian nieustannie wzrasta, najtrudniejsze, wydaje się, jest jeszcze przed nimi. Peter T. White, 2009
Krokodyle łzy nie działają na ich matki. Skąd taki zimny chów?
Trudno się dziwić, że te drapieżniki są tak groźne i zabójcze. Są do tego wychowywane od maleńkości.
​Choć powszechnie uznawane za zimnokrwistych zabójców, krokodyle potrafią być niezwykle czułe wobec swoich młodych. O tym, że potomstwo krokodyla wydaje piszczące dźwięki, naukowcy wiedzieli już od dawna. Nie umieli jednak określić ich znaczenia. Zespół badaczy, w tym specjalista od komunikacji zwierząt Nicolas Mathevon z francuskiego uniwersytetu w Lyonie/Saint-Étienne, przebadał pięć gatunków krokodyli i odkrył, że dźwięki informują zarówno o wielkości gada, jak i poziomie jego niepokoju: im młodszy i bardziej wystraszony, tym wyższy ton jego popiskiwań. W delcie rzeki Okawango w Botswanie zespół Mathevona nagrał dźwięki wydawane przez małego krokodyla i zauważył, że matka zbliżała się do niego jedynie wtedy, gdy wołanie o pomoc przybierało najwyższe tony. Zimny chów? Najwidoczniej. Nieco starsze osobniki muszą już sobie radzić same. W przypadku krokodylowatych takie metody wychowawcze sprawdzają się już od milionów lat. Tekst: Beata Kovacs Nas Zobacz nasz nowy cykl "Warto spróbować"! W pierwszym odcinku uczymy się LANDKITE, próbujemy, testujemy, sprawdzamy co to buggy oraz pokazujemy jakich błędów unikać i dlaczego WARTO SPRÓBOWAĆ właśnie tej dyscypliny sportu. View oEmbed on the source website
Choć często mówimy o końskim zdrowiu, tak naprawdę powinniśmy raczej chwalić system immunologiczny krokodyli.
Kluczem do tajemnicy ich niezwykłej odporności jest krew. Nie tylko zwalcza infekcje bakteryjne, ale też potrafi niszczyć wirusy, które są w stanie rozprzestrzenić się w organizmie i wywoływać przewlekłe choroby. To przydaje się zwłaszcza w bagnistym środowisku, w którym żyją krokodyle. Naukowcy od lat pracują nad tym, by z niezwykłych właściwości gadów mogli korzystać także ludzie, zwłaszcza potrzebujący dodatkowej odporności. W warunkach laboratoryjnych białe krwinki jednego z gatunków krokodyla doskonale radzą sobie z wirusami HIV, opryszczki pospolitej, E. coli czy salmonellą. Te badania już przynoszą konkretne efekty. – U dzieci nosicieli wirusa HIV z Chonburi w Tajlandii po spożyciu tabletek na bazie krokodylej krwi zaobserwowano wzmocnienie systemu immunologicznego. Chorowały rzadziej niż inni nosiciele wirusa – mówi Cherie Chenot-Rose, biolog z azylu dla krokodyli w San Pedro w Belize. Peptyd, który z kolei wyizolował z leukocytów aligatora amerykańskiego dr Mark Merchant z Uniwersytetu Stanowego McNeese w Luizjanie, może w przyszłości stać się źródłem całej gamy nowych antybiotyków, zarówno dla ludzi, jak i zwierząt. Kiedy to się stanie? – Na to pytanie nie ma dobrej odpowiedzi, ale zajmie to co najmniej siedem, osiem lat – mówi Merchant, który od ponad dekady bada aligatory.
Fenomen „Łowcy krokodyli”. „Jego otwartość i dobry humor były dla wielu osób drażniące”
„Gdyby zmieszać geny Davida Attenborough z genami diabła tasmańskiego z kreskówki, narodziłby się Steve Irwin - ekolog. Jego nieprzeciętna osobowość sprawiła, że stał się prawdopodobnie najsławniejszym Australijczykiem na świecie. W 35 krajach czeka na jego program 200 milionów widzów” - tak dwa lata przed śmiercią Irwina zaczął z nim telewizyjny wywiad prezenter Andrew Denton. Publiczność owacyjnie klaskała po niemal każdej wypowiedzi przyrodnika. On żarliwie zapewniał, że cały czas jest „rozpalony”, że uwielbia rodziców, krokodyle i całą przyrodę.
Stephen Robert „Steve” Irwin urodzony: 22 lutego 1962 r. zmarł: 4 września 2006 r. Stephen Robert „Steve” Irwin był śliczny jak z obrazka, wiecznie uśmiechnięty i szalenie medialny. Chętnie pozował okręcony wężami, zalewał się łzami nad martwym krokodylem, szlochając, że kochał go tak mocno jak własną żonę. Podchodził najbardziej niebezpieczne zwierzęta świata, sadzał sobie na głowie legwany, ze zmartwioną miną fotografował się przy zastrzelonym psie dingo. Zginął 4 września 2006 r. ugodzony w serce przez jadowitą płaszczkę. Złośliwi twierdzili, że zemściła się na nim przyroda. Wrogowie nazywali go cyrkowcem, wielbiciele kochali, darząc szacunkiem za to, że miłość do zwierząt przekształcił w misję swojego życia. Większość zarobionych przez siebie pieniędzy poświęcił na zakup wielkich połaci ziemi nie tylko w Australii, ale i na Fidżi, w Stanach Zjednoczonych i Vanuatu. Przeznaczał je na chronione „parki narodowe”. Skazany na przyrodę Urodził się w australijskim stanie Wiktoria. Zanim - dzięki programom w Animal Planet i Discovery Channel - stał się sławny, dorastał w rodzinie „zbzikowanych” miłośników dzikiej przyrody. Od najmłodszych lat nie miał żadnej szansy, by robić coś innego, niż chronić Matkę Naturę. Ojciec hydraulik i mama pielęgniarka interesowali się gadami - z czasem trudno było znaleźć w domu jakiekolwiek miejsce bez węża czy jaszczurki. Na ósme urodziny Steve dostał Freda, 3,5-metrowego pytona King horna. Szczerze go pokochał, mimo jednej drobnej wady – wąż widział w chłopcu wyłącznie potencjalne źródło pożywienia. Z czasem Steve potrafił rozróżnić niemal każdy gatunek gada, rodzice zaś porzucili dotychczasowe życie i w miejscowości Beerwah zaczęli tworzyć najpopularniejszy później prywatny ogród zoologiczny Australii. Ojciec Steve’a, Robert Eric Irwin, stał się najwybitniejszym herpetologiem na kontynencie. Jadowite węże łapał gołymi rękami, zdając się wyłącznie na własny instynkt. Tę umiejętność odziedziczył po nim Steve. Matka natomiast zaszczepiła w chłopcu miłość do osieroconych zwierząt. Prowadziła dla nich coś w rodzaju szpitala, wymyśliła m.in. torby dla kangurzątek. Misja rodziny Irwinów Rodzina postanowiła ratować przed zagładą krokodyle różańcowe. To największe gady na świecie, mogą osiągać siedem metrów długości i ważyć tonę. Atakują ludzi i uchodzą za bardzo niebezpieczne. Aborygeni czcili je i uważali za święte. Do początku lat 70. XX w. ich odstrzał był w Australii legalny. Traktowano je jak szkodniki, zabijano dla skór, strzelano dla sportu. W 1985 r. doszło do tragedii, która odbiła się w mediach szerokim echem. Turystka poszła nocą popływać w miejscu, w którym – jak wiedzieli wszyscy – znajdowało się siedlisko krokodyli. Zwierzęta, broniąc terytorium, zaatakowały kobietę. Pożarł ją przeszło 4-metrowy krokodyl. Zaraz potem okoliczni mieszkańcy ze strażą obywatelską dokonali krwawej zemsty: zabili ponad 200 krokodyli, zarówno dorosłych, jak i młodych. Na 23-letnim Stevie zrobiło to ogromne wrażenie. „Po prostu pokochałem krokodyle tak bardzo, że zrobiłbym wszystko dla ich bezpieczeństwa” – opowiadał. „W Australii nie ma wielkich drapieżnych ssaków, jak lwy, tygrysy czy niedźwiedzie. Nie ma ich, bo mieszkamy w krainie gadów. Krokodyle to pradawne zwierzęta, a gatunek ten liczy sobie 65 mln lat. Pozostały w praktycznie niezmienionym kształcie współczesnymi dinozaurami. Z całą pewnością są królami australijskiej fauny”. Rzezie krokodyli doprowadziły do tego, że ich populacja na północy Queensland spadła do krytycznego stanu. Natychmiast zostały objęte ochroną, a każdy zgłoszony przez turystę osobnik był monitorowany lub łapany. Następnie przenoszono go gdzieś w dzicz albo do Zoo Australia rodziny Irwinów. Na ogół zajmował się tym Steve z ojcem. Ujarzmianie gadów Ale jak przenieść krokodyla? W teorii wydaje się to proste, gorzej z praktyką. Łowca płynie w ciemności łódką prosto w kierunku krokodyla. Kiedy ślepia gada giną pod dziobem, należy wskoczyć do wody, rzucić się na zwierzę, chwycić je za szyję i całym ciałem zablokować jego ruchy. Krokodyl waży kilkaset kilogramów, jest wściekły, walczy. Potem trzeba już tylko „wrzucić” gada do łódki, zawiązać mu opaskę na oczy, co powinno go uspokoić, a następnie zapakować w worek. „Jeśli złapie się go za nisko lub za wysoko, ten obróci się i kłapnie paszczą. W tej grze chodzi o wyczucie czasu i precyzję” – objaśniał Steve. W wieku dziewięciu lat sam złapał pierwszego krokodyla, jako dwunastolatek miał już sporą wprawę. Przygotowywał też specjalne pułapki, zawsze pamiętając, by oszczędzić zwierzętom stresu. „Skok na krokodyla” stał się jego znakiem firmowym. Wkrótce jednak przekonał się, że odławianie nie jest lekarstwem na całe zło. Złapanie „Starego wiarusa” Dzięki pracy nad systemem satelitarnym śledzącym wielkie gady Steve pokazał światu, że są istotami społecznymi. „Krokodyle żyją w przykładnych związkach rodzinnych podobnych do naszych. Szczęśliwa, zdrowa rodzina składa się z dużego, dorosłego samca, tj. z taty, który ma pozycję dominującą i cieszy się szacunkiem jednej lub kilku samic, czyli mam, oraz ich dziatwy” – opowiadał. Usunięcie takiego dominującego samca powoduje, że jego miejsce zajmują podporządkowane jednostki, zaburzając w ten sposób ekosystem. Irwin wpadł więc na pomysł, żeby – jeśli nie ma takiej konieczności – nie przemieszczać krokodyli, tylko... zniechęcić je do człowieka. Jak to określił, „schwytać, podręczyć przez krótki czas, a następnie po wpojeniu sporej dawki strachu przed ludźmi wpuścić do tego samego akwenu”. Metodę Steve postanowił wypróbować na potężnym samcu żyjącym w rzece Normanby, zwanym „Starym Wiarusem”. Kiedy udało się schwytać 4,5-metrowego gada, Steve zachwycił się na całego. To był „najprzystojniejszy” krokodyl, jakiego widział. Podczas głównego etapu akcji, czyli zastraszania, czuł, że pęka mu serce. Krążył wokół zwierzęcia, hałasując łodzią, strzelał pół metra od niego, męczył reflektorami. Równocześnie z właściwą sobie emfazą wyjaśniał: „Jeśli się nie nauczy, z pewnością zginie. Bez żadnych skrupułów zaryzykuję własne życie dla ochrony krokodyli”. Świat do góry nogami Intensywność, z jaką Steve Irwin wszystko przeżywał, a przy okazji otwartość, z jaką demonstrował emocje, i wiecznie dobry humor były dla wielu drażniące. Zachowywał się jak wielki radosny chłopak w krótkich spodenkach jego ulubionego koloru khaki. Jeżeli ktokolwiek robi coś z pasją, on robił to z pasją podwójną. Nie poszedł nawet na kolację, na którą zaprosił go Bill Clinton. „Miałem bardzo zajęty dzień” – wyznał potem. „A poza tym to jakoś nie mój świat...”. Świetnie za to poruszał się w terenie, las tropikalny znał jak własny dom, nie bał się zagrożeń. Kiedy dowiedział się, że odstrzelono nieopisany gatunek warana, natychmiast ruszył go zbadać i w razie potrzeby ratować. Skakał godzinami po drzewach, by złapać choć jednego. „Warany drzewne nie są najmilszymi zwierzakami na świecie, ale przecież i one potrzebują naszej miłości”. Miłości potrzebował też on sam. Pojawiła się w 1991 r., tuż przed jego trzydziestką. Miała na imię Terri i była atrakcyjną Amerykanką z Oregonu. Prowadziła tam schronisko dla drapieżnych ssaków. Terri po raz pierwszy zobaczyła Steve’a podczas pokazu krokodyli w rezerwacie Irwinów. Opalony przystojniak opowiadał o zwyczajach wielkich gadów. Amerykanka, zamiast słuchać o zwierzętach, skupiła się na czymś, a właściwie na kimś zupełnie innym. „Wyglądał na człowieka w moim wieku i nie miał obrączki, ale z pewnością jakaś tutejsza szczęściara złapała go w swoje sieci” – myślała. Już po kilku dniach spędzili wspólny weekend, podczas którego Steve nie przestawał opowiadać Amerykance o swoich przygodach w buszu. Nie dawał jednak wielkich nadziei. Ale jakiś czas później w czasie kolacji nieoczekiwanie „oczy Steve’a się zamgliły”, co mogło poprzedzać jakieś romantyczne wyznanie. Steve zebrał się w sobie, spojrzał na dziewczynę, która jadła właśnie kraby, i oznajmił: „Rety, ty wcale nie przypominasz damy!”. W jego ustach to był komplement. Po pół roku wzięli ślub. Przyrodnicy w obiektywie Zamiast zaszyć się w romantycznym hotelu, by spędzić w nim miesiąc miodowy, kręcili film dokumentalny o dzikiej przyrodzie. Z dnia na dzień stawali się coraz bardziej znani. Cykl „Zabójcy z przedmieść” poświęcony najbardziej jadowitym pająkom i wężom, których ojczyzną jest Australia, bił rekordy popularności. Wkrótce pokazali światu najdłuższą na świecie konstrukcję stworzoną rękami człowieka. Tzw. „płot na dingo” w Australii ciągnie się przez blisko 5 tys. km. Jego zadaniem jest oddzielenie stad owiec od dzikich psów. Steve uznał ten wyjazd za jeden z bardziej przygnębiających. „Panował zwyczaj, że każdego odstrzelonego psa dingo wieszano na płocie, po tej stronie, gdzie został zabity. Niektóre zwłoki wisiały tak długo, że uległy mumifikacji” – wspominała Terri. Ich głównym zajęciem było jednak prowadzenie ogrodu zoologicznego, który przejęli po rodzicach Steve’a. Często wyjeżdżali przenosić krokodyle, prawie zawsze była z nimi ekipa filmowa. Kamera rejestrowała ubłoconego Irwina zwartego w uścisku z wielkim gadem. Największą sławę przyniósł im właśnie cykl „Łowca krokodyli”. Steve z niezwykłą pasją opowiadał o tym, co robi. Ale czasami puszczały hamulce. Kiedyś dla Channel 10 miał przenieść jednego z większych krokodyli. Dwa razy się nie udało. Ekipa odleciała z kwitkiem. Czuł presję. Za trzecim razem się uparł. Gad bardziej niż przynętą zainteresował się jego ręką. Irwin wylądował w szpitalu. „Czy ja się czegoś boję? Na pewno nie dzikiej przyrody – opowiadał. „Kiedyś pojechałem z ekipą do Afryki. Było tam stado lwów i to prawdopodobnie osobnik z tego stada tydzień wcześniej zabił i pożarł japońskiego turystę. Nigdy wcześniej nie pracowałem z lwami, ale po prostu powoli, na czworakach podkradłem się do nich. Mój producent zaczął krzyczeć: co on robi? A lwy? Lwy nieoczekiwanie zaczęły uciekać. I jak to wytłumaczyć? Ja nie wiem. Ale wiem, że nigdy nie ukąsił mnie jadowity wąż, chociaż codziennie biorę je do rąk. Robię to jednak niezwykle delikatnie”. Dzika przyroda i dzieci W 1988 r. urodziła się ich córka, Bindi Sue. „Bindi” to u Aborygenów młode dziewczyny, ale też imię ulubionego krokodyla Steve’a. Sue, bo tak wabiła się jego mała suczka. Pięć lat później przyszedł na świat Robert Clawrence. Dzieci od razu zostały wprowadzone w świat rodziców. Bindi miała dwa tygodnie, kiedy wzięła udział w swojej pierwszej wyprawie. Od najmłodszych lat uwielbiała węże. Robert miał roczek, kiedy tata trzymając go na ręku przed kamerami telewizyjnymi, przeprowadził pokaz karmienia krokodyli. Przez Australię przelała się fala ostrej krytyki. Atakowali zarówno obrońcy praw zwierząt, jak i grupy zajmujące się ochroną praw dzieci. W tym samym roku znowu pojawiły się głosy, że w tym, co robi Irwin, jest zbyt wiele przesady. Podczas filmowania życia wielorybów, lwów morskich i pingwinów na Antarktydzie miał zbytnio ingerować w ich życie, co według australijskiego prawa jest przestępstwem. „Traktuję dzieci tak, jak sam chciałbym być traktowany. Najśmieszniejsze jest to, że identycznie traktuję dziką przyrodę” - mówił. Ostatnie bliskie spotkanie 4 września 2006 r. razem z Philippem Cousteau, wnukiem Jacques’a Cousteau, realizował na Wielkiej Rafie Koralowej program telewizyjny o szkaradnicach – morskich rybach. Nosił on tytuł „Najgroźniejsze zwierzęta oceanu”. Jego rodzina była w tym czasie na wakacjach w Tasmanii. Pogoda tego dnia nie sprzyjała, Steve podjął więc decyzję, by sfilmować kilka lżejszych scen do programu dla dzieci. Przygotowywał go razem z 8-letnią Bindi. Zszedł pod wodę i przepłynął zbyt blisko płaszczki. Zwierzę poczuło się zagrożone i zaatakowało – ostrą końcówką ogona przebiło mu serce. „Przed śmiercią wyrwał z serca kolec płaszczki, pozwolił zwierzęciu odpłynąć” – pisał redaktor książki Steve’a i Terri Łowca krokodyli. Był trzecim Australijczykiem na świecie, który zginął w wyniku reakcji obronnej płaszczki. Pięć dni później został pochowany na terenie Zoo Australia. Pod koniec miesiąca odbyło się uroczyste pożegnanie Irwina. Relację na żywo z tego wydarzenia oglądało 300 milionów widzów. 8 września został nazwany nieoficjalnie Dniem Steve’a Irwina lub też Dniem Khaki. Gdyby Steve wrócił z rafy do domu, zastałby niespodziankę. W zoo czekał na niego list z informacją, że został profesorem nadzwyczajnym biologii na Uniwersytecie w Queensland.
Kilka przydatnych porad dla podążających szlakiem kangura.
Powierzchnia: 7,7 mln km2. Liczba ludności: 21 mln. Większość mieszkańców to imigranci z ponad 200 krajów. Aborygeni stanowią 2,3 proc. populacji. Religie: 64 proc. chrześcijan, Aborygeni wyznają totemizm i animizm. Języki: angielski, jednak 15 proc. ludności w domach posługuje się innym językiem, najpopularniejszy jest włoski i grecki. Aborygeni między sobą porozumiewają się tradycyjnym językiem. Waluta: dolar australijski 1 AUD = 2,4 PLN. Najlepiej przyjechać na australijską wiosnę, między wrześniem a październikiem. Nie ma wtedy świąt, ferii szkolnych, a pogoda jest umiarkowana. Podanie o wizę turystyczną na 3, 6 i 12 miesięcy można złożyć osobiście w ambasadzie Australii lub przez Internet. Wizy do trzech miesięcy wystawiane są bez opłat. Ambasada Australii: Warszawa, ul. Nowogrodzka 11 tel. 22 521 34 44 faks 22 627 35 00 www.poland.embassy.gov.au. Samolotem leci się zwykle z dwiema przesiadkami – w porcie europejskim (Amsterdam, Londyn, Frankfurt) i azjatyckim (Kuala Lumpur, Hongkong, Singapur). Przy dobrych połączenia podróż może trwać do 20 godzin. Bilet w dwie strony z Warszawy do Sydney kosztuje około 4 600 zł. Autobusem: jest zwykle najtaniej, można kupić karnety na określoną liczbę dni. Największym australijskim przewoźnikiem na trasach dalekobieżnych jest McCafferty's/Greyhound, www.greyhound.com.au. Samolotem: w Australii działa wygodna sieć połączeń lotniczych. Najkorzystniej bilety kupować przez Internet. Przewoźnicy: Qantas, www.qantas.com.au oraz Virgin Blue, www.virginblue.com.au. Wypożyczonym kamperem: po Australii jeździ się najwygodniej. Można kupić stare auto osobowe za 5–8 tys. zł, ale sprzedawanie go po zakończeniu podróży może być stresujące. Od kilku lat rośnie popularność niewielkich kamperów z miejscem do spania dla trzech osób. Wydatek na paliwo na 8 tys. km: 1 800 zł. Jeśli samochód się zepsuje, firma podstawia następny. Mały kamper: za dzień płaci się od 125 zł plus od 25 zł za ubezpieczenie, www.wickedcampers.com.au. Kamper terenowy: dziennie od 230 zł oraz od 18 zł za ubezpieczenie, www.australia-adventure.eu. Prom na Wyspę Kangura: samochód i dwie osoby: 770 zł (bilet powrotny), www.sealink.com.au. Sydney: postawienie namiotu na kempingu albo łóżko w sali wieloosobowej hostelu (Bondi Beach, Kings Cross) kosztuje ok. 50 zł. Skromny hotelik to 120 zł (pokój dwuosobowy). Za nocleg w szacownym pubie w The Rocks trzeba zapłacić od 380 zł. Luksusowy hotel Park Hyatt kosztuje od 1 450 zł za pokój, dwa razy tyle za apartament. Wynajęcie domu na wodzie – od 1 340 zł za dwa dni na cztery osoby, www.hawkesburyriver.org.au. Wyspa Kangura: Na farmie Flinders Chase łóżko kosztuje od 50 zł, www.parks.sa.gov.au. Cradle Mountain Wilderness Village. Studio można wynająć od 320 zł za noc, www.cradlevillage.com.au. Wybór smaków jest ogromny. W Sydney działa nawet polska restauracja Zagłoba. Pyszny i sycący posiłek można zjeść w jadłodajniach chińskich i wietnamskich już za 5 dol. W wielu restauracjach serwują tzw. nową kuchnię australijską, w której w wyszukany sposób łączy się kuchnie śródziemnomorską i azjatycką. Warto spróbować krokodyla w sosie pomidorowym i ryby barramundi zapiekanej w korze drzewnej. Przed wjazdem do parku narodowego należy zapytać się na policji o aktualne warunki na szlaku. Karnety wstępu do parków narodowych wydaje się na samochód i są ważne dla wszystkich jego pasażerów. Rygorystyczne przepisy kwarantanny mające zapobiec zawleczeniu na kontynent chorób i szkodników zakazują wwozu do kraju zwierząt, żywności i skór. Na granicy sprawdza się nawet czystość podeszew butów. Elektryczność. Gniazdka mają otwory na trzy płaskie bolce, więc konieczne są przejściówki. Bezpłatny telefon alarmowy nr 000 obowiązuje we wszystkich stanach. Trzeba uważać na węże i pająki, wiele z nich jest jadowitych. Gdy zostanie się ukąszonym, należy jak najszybciej zgłosić się po pomoc lekarską. Szczepienia nie są wymagane, ale warto się zaszczepić przeciwko żółtaczce typu A i B. Ambasada RP w Australii 7 Turrana Street Yarralumla ACT 2600 tel. 02 6272 1000 faks 02 6273 3184 e-mail embassy@poland.org.au www.poland.org.au Oficjalny serwis turystyczny Australii zawiera informacje o planowaniu podróży, przelicznik walut, prognozy pogody, interaktywne mapy, propozycje planów podróży, www.australia.com. Informatory przydatne przy planowaniu wyjazdu: www.australia-przygoda.com, www.racq.com.au. Rezerwacje wstępu na szlak Overland Track: www.parks.tas.gov.au. Alexis Wright, Karpentaria, Media Rodzina 2009. Zobacz także: Australia - relacje z wypraw i opowiadania podróżnicze
Zobacz świat widziany oczami fotografów. Każdego miesiąca w Obliczach Ziemi magazyn National Geographic przedstawia zapierające dech w piersiach zdjęcia obrazujące piękno życia na naszej planecie. Zdjęcia pochodzą z różnych krajów. Wywołują uśmiech, zaciekawienie, zaskoczenie.
Zapraszamy do obejrzenia oblicza ziemi oczami fotografów.