Te miejsca wyglądają jak z pocztówki. Ogłoszono najpiękniejsze plaże świata w 2026 roku
W Polsce lato może się wydawać jeszcze bardzo odległe, a krótkie dni i niskie temperatury nie sprzyjają snuciu wakacyjnych planów. Antidotum na szare niebo i zimową chandrę bywa jednak samo planowanie podróży – szczególnie wtedy, gdy możemy wyobrazić sobie miejsca, w których turkusowa woda styka się z białym piaskiem. Tym razem nie trzeba jednak zdawać się wyłącznie na marzenia, bo właśnie ogłoszono ranking najlepszych plaż świata na 2026 rok.
Choć malowniczych wybrzeży na świecie nie brakuje, tylko nieliczne z nich trafiają do najbardziej prestiżowych zestawień podróżniczych. Serwis Tripadvisor opublikował właśnie wyniki nagród Travelers’ Choice Awards 2026 w kategorii „Najlepsze z najlepszych plaż”, wyróżniając destynacje szczególnie wysoko oceniane przez użytkowników platformy. Ranking powstał na podstawie opinii publikowanych przez podróżnych w ciągu ostatnich 12 miesięcy, co pozwoliło wyłonić miejsca konsekwentnie doceniane za walory krajobrazowe, czystość oraz jakość wypoczynku. Jak podkreśliła Laurel Greatrix, dyrektor ds. komunikacji w Tripadvisor: „Dla wielu turystów plaża stanowi najważniejszy element podróży”. Oto dziesięć lokalizacji, które w tym roku uznano za najlepsze na świecie. Najpiękniejsze plaże świata 2026: podium rankingu Tripadvisor Na szczycie tegorocznego zestawienia Travelers’ Choice Awards 2026 przygotowanego przez Tripadvisor znalazła się Isla Pasion – niewielka wyspa położona u wybrzeży Cozumel w Meksyku, na którą można dotrzeć wyłącznie drogą morską. Jej odizolowane położenie sprawia, że nawet w szczycie sezonu zachowuje kameralny charakter, dzięki czemu odwiedzający mogą liczyć na spokojniejsze warunki wypoczynku niż na popularnych, łatwo dostępnych plażach regionu. Dodatkowo płytkie, łagodnie opadające dno oraz naturalne piaszczyste odcinki wybrzeża sprzyjają relaksowi w wodzie, co w połączeniu z rozwiniętą infrastrukturą (obejmującą strefy wypoczynkowe i bary plażowe) przekłada się na wysokie oceny turystów oraz rosnącą popularność wyspy jako celu jednodniowych wycieczek. Drugą lokatę zajęła plaża Elafonissi na Krecie, której charakterystyczny, różowawy odcień piasku wynika z obecności rozdrobnionych fragmentów muszli. Ten naturalny fenomen w połączeniu z płytkimi lagunami i przejrzystą wodą sprawia, że warunki do kąpieli są tu wyjątkowo komfortowe, co z kolei przyciąga zarówno rodziny z dziećmi, jak i osoby poszukujące spokojnego wypoczynku. Tuż za nią uplasowała się Laguna Balos – również na Krecie – gdzie ukształtowanie linii brzegowej oraz osłonięte od fal akweny powodują, że woda pozostaje ciepła i spokojna przez większą część sezonu. W efekcie miejsce to uchodzi za jedno z najbardziej przyjaznych naturalnych kąpielisk w regionie Morza Śródziemnego, a jego unikatowe zestawienie turkusowych odcieni wody i jasnych osadów mineralnych dodatkowo wzmacnia jego atrakcyjność w oczach podróżnych. Najlepsze plaże na świecie – które miejsca znalazły się jeszcze w TOP 10? Tuż za podium uplasowała się Eagle Beach na Arubie, której krajobraz współtworzą charakterystyczne drzewa Divi-Divi – naturalnie wygięte przez stałe pasaty i uznawane za jeden z symboli wyspy. Stabilne warunki pogodowe oraz szerokie, jasne wybrzeże sprawiają, że miejsce to sprzyja zarówno spokojnemu pływaniu, jak i aktywnościom wodnym, takim jak snorkeling czy paddleboarding. Piątą lokatę zajęła portugalska Praia da Falésia w Olhos de Água, gdzie ponad sześciokilometrowy pas złotego piasku kontrastuje z czerwonymi klifami, tworząc wyjątkowe warunki do spacerów oraz obserwacji wybrzeża z naturalnych punktów widokowych. Na szóstym miejscu znalazła się z kolei Banana Beach w Phuket – mniej zatłoczona niż wiele innych tajskich plaż, co w połączeniu z rozwiniętą ofertą rekreacyjną i wysoką przejrzystością wody przekłada się na bardzo dobre oceny odwiedzających. Siódme miejsce przypadło zatoce La Jolla w San Diego, której spokojne wody oraz obecność licznych kolonii lwów morskich i fok przyciągają zarówno miłośników przyrody, jak i entuzjastów sportów wodnych, w tym kajakarstwa czy surfingu. Ósmą pozycję zajęła La Pelosa na Sardynii – znana z płytkich, turkusowych wód i drobnego, jasnego piasku, co czyni ją szczególnie atrakcyjną dla rodzin z dziećmi, choć jednocześnie wymaga wcześniejszej rezerwacji w sezonie ze względu na wprowadzone ograniczenia środowiskowe. W rankingu znalazła się także Manly Beach w Sydney, której bliskość centrum miasta oraz rozbudowana infrastruktura rekreacyjna sprawiają, że stanowi alternatywę dla bardziej zatłoczonych australijskich kąpielisk. Zestawienie zamknęła natomiast Boulders Beach w Simon’s Town w Republice Południowej Afryki – miejsce wyjątkowe ze względu na obecność pingwinów afrykańskich, które można obserwować z drewnianych pomostów w ich naturalnym środowisku, co znacząco podnosi walory edukacyjne i przyrodnicze tej lokalizacji. Źródła: Tripadvisor, Daily Mail, USA Today Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Na tej wyspie miał się narodzić Zeus – jeździmy tam na najpiękniejsze plaże w Europie
Kreta – wyspa mitów, walk i pieśni. Tu historia nie zamyka się w muzealnych gablotach. Słychać ją w trzasku liry, w okrzykach „opa!”, w stukocie butów na rozgrzanym kamieniu. Unosi się z dymem jagnięciny i słodyczą rakomelo. Zamiast podręcznika – kieliszek wina. Zamiast wykładu – taniec pamięci. Na tej wyspie każda cywilizacja zostawiła swój cień, a każdy Kreteńczyk nosi go w sobie.
Spis treści: Panigiria – święto w Anogii Taneczne wspomnienie historii Cienie wielkich cywilizacji Na ścieżkach mitu i rzeczywistości Osnute mitem antyczne ruiny, weneckie twierdze, tureckie minarety, dzikie plaże i niknące w chmurach górskie wioski. Kreta fascynuje historią i surowym pięknem pejzażu. – Co tam trzymasz pod pachą? Historię Krety? Pokaż no – Janis wychyla kieliszek ognistej raki i bierze w dłonie opasły tom. – Rany! Taką cegłą można zabić – roześmiane oczy przebiegają po zadrukowanych stronach. – Co my tu mamy: kultura minojska, Grecja klasyczna, Rzymianie, Bizancjum, Arabowie, potem Wenecja, Turcja, aż w końcu niepodległość. Zwariować można! – zapala kolejnego papierosa. – Kreta! Ileż potęg połamało na niej zęby? I czego przetoczono tu więcej: krwi czy wybornego wina? Jeszcze kropelkę rakomelo? Kieliszki na nowo zaczynają połyskiwać słomkowymi refleksami. – Jamas! („na zdrowie”). I wyrzuć tę książkę! Na Krecie historię poznaje się inaczej. Zaraz wszystko zrozumiesz. Niech tylko ksiądz wypuści ludzi z kościoła! Panigiria – święto w Anogii Dziś w leżącej na zboczu masywu Psiloritis wiosce Anogia wielki dzień. Panigiria! Doroczne święto ku czci Matki Boskiej. Spoglądam na ryneczek zamknięty w pierścieniu bielonych domów. Wyczekujące mieszkańców stoły uginają się pod naporem wina, gemisty, jagnięciny i kociołków z favą. Zapach obezwładnia. Wabi amatorów łatwego życia. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/09/GettyImages-1423835421-0b1f758.jpg" width="6000" height="4000" alt="Urokliwa uliczka w wiosce Anogia na Krecie, w regionie Rethymno – tradycyjna zabudowa i donice z kwiatami tworzą malowniczy, grecki klimat/tatakis/Getty Images" title="Urokliwa uliczka w wiosce Anogia na Krecie, w regionie Rethymno – tradycyjna zabudowa i donice z kwiatami tworzą malowniczy, grecki klimat/tatakis/Getty Images" /> Z zastygłych w upale uliczek wylewają się zastępy wiecznie głodnych kotów. Doskonałe wyczucie czasu! Bo oto drgają liny dzwonnicy i na plac spada donośne „bang, bang”. Trzaskają drzwi. Z mroku świątyni na zalany słońcem rynek wysypują się mieszkańcy. Wśród salw śmiechu ubrany odświętnie tłumek przypuszcza szturm na gorące przekąski. Co zjeść w Grecji? Słychać komendy: „Musaka na stół! Dawać buburista (ślimaki). Nie śpij, Jorgos!” Szklaneczka wina postawi cię na nogi! Gdzie muzyka?! Dalej, jazda! Mężczyźni biorą liry. Rozcierają krzepkie dłonie. Jeszcze wczoraj trzymały pasterski kij. Teraz muszą pokochać wątły smyczek. Taneczne wspomnienie historii – Możesz zatkać uszy – śmieje się Janis. – Lira w dobrych rękach i tak wedrze się do twojego serca. A wtedy nie ma zmiłuj! Musisz zatańczyć! Spójrz na Nikosa – wskazuje na ćmiącego papierosa staruszka. Jego spalona słońcem twarz jest jak kreteński pejzaż. Głębokie bruzdy zamiast wąwozów, serpentyny zmarszczek w miejsce krętych dróg. I oczy. Posępne i pełne zagadek niczym skryte w górach jaskinie Ida i Dikte. Na nogach buty do kolan (stivania), z których wyrastają bufiaste spodnie (vraka). Na głowie sariki – chusta z plecionymi frędzelkami. Wszystko czarne jak noc. – Pytasz, dlaczego taki ponury kolor? – Janis napełnia kieliszki nalewką z opuncji. – Tak jest od 1866 r., gdy podczas walki z Turkami wyleciał w powietrze klasztor Moni Arkadiu, grzebiąc kilkuset powstańców. Od tamtej pory Kreta ubiera się na czarno. Ale cierpliwości! Zaraz wszystko opowie ci Nikos. Niech tylko zacznie tańczyć! Staruszek zrywa się z krzesła z okrzykiem „Opa!”. Dalej jest jak w „Greku Zorbie”: „Jego nogi i ręce zamieniły się w skrzydła […] wywijał w powietrzu piruety, opadał na ugiętych kolanach i znów nogi wyrzucały go w górę. Mocne i zręczne kroki Zorby rzeźbiły na kamieniach opętańczą historię ludzkości”. Zastygam porażony ekspresją żywiołu. Zamiast akademickiej auli – wiejski ryneczek, w miejsce uczonego profesora – starzec, którego kształciło surowe życie. Miesiącami siedział przyklejony do stolika kafenionu, narzekając na korzonki. I nagle przeistoczył się w szalonego akrobatę, który tańcem zeibekiko uruchomił wehikuł czasu. Cienie wielkich cywilizacji Skacze pod niebo z taką werwą, jakby chciał wybić w nim dziurę. A potem wykraść z boskiego archiwum żywe karty historii. Poddaję się złudzeniu… Fale tsunami zmywają do morza pałace minojskie, wnoszą się i upadają kolejne świątynie: budowane dla Zeusa, Chrystusa, Allacha. Widać słup ognia po eksplozji w klasztorze Moni Arkadiu, słychać lament powstańców, który przechodzi w okrzyki radości. Jest rok 1898! Koniec tureckiej niewoli. I żadnych słów. Tylko obłąkańczy taniec. Nagrodzony owacjami zachwyconej publiki. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/09/GettyImages-579962099-0ad7bf4.jpg" width="5325" height="3328" alt="Stary Meczet w Chanii na Krecie – zabytkowa budowla osmańska nad brzegiem morza, jedno z najbardziej rozpoznawalnych miejsc w mieście./joe daniel price/Getty Images" title="Stary Meczet w Chanii na Krecie – zabytkowa budowla osmańska nad brzegiem morza, jedno z najbardziej rozpoznawalnych miejsc w mieście./joe daniel price/Getty Images" /> Wyczerpany Nikos wraca do stolika. Nieruchomieje z dłonią na przedmiocie zatkniętym u pasa. To sztylet. Jeden z największych skarbów Kreteńczyka. Rozjemca sporów i amulet chroniący przed nereidami (demonicznymi nimfami). – Piękna rzecz! Jeśli chcesz sobie taki sprawić, wybierz się do Chanii – królestwa tradycyjnego rzemiosła – mówi Janis. Na ścieżkach mitu i rzeczywistości – Baranie skóry, noże, sandały! Wejdź, dotknij, przymierz! – niesie się z warsztatów wciśniętych w pastelową zabudowę portowej Chanii chłostanej falami Morza Kreteńskiego. Ich szum miesza się z bulgotem kawiarnianych tygielków buchających ekstatycznym oparem. Łyk smolistej arabiki i znikam w plątaninie chodników, kamiennych łuków i tuneli. Labirynt godzien Dedala, polepiony przez Wenecjan z okruchów minojskiego miasta Kydonia. – Dożowie z Italii oprócz nosa do interesów mieli również sokoli wzrok! – opowiada ze swadą Maria, przewodniczka po mieście. – Z okien swoich adriatyckich pałaców dostrzegli handlowy potencjał tej zatoki – wskazuje dłonią błękitną taflę, w której przeglądają się portowe tawerny. – Doskonała przystań w drodze do Lewantu, zatarli ręce. A że za oręż służył im pieniądz, otworzyli sakiewki i w 1204 r. kupili od frankońskiego barona, ówczesnego właściciela Krety, malutki port leżący na gruzach antycznego miasta… A przy okazji całą wyspę. W ciągu czterech stuleci zamienili ją w kupieckie eldorado. Pech chciał, że sułtan Ibrahim I również miał sokoli wzrok. Tyle że swoje biznesy zwykł finalizować przy użyciu miecza. W 1645 r. złożył Wenecjanom niezapowiedzianą wizytę, puścił z dymem Kandię i zatknął na wyspie flagę z półksiężycem. Choć dawno opadł bitewny kurz, wciąż trwają tu zmagania wielkich imperiów. Szczęśliwie ich materią jest dziś tylko architektoniczne piękno. Cóż bardziej zachwyca? Strzelista latarnia morska z XVI w., majstersztyk weneckich budowniczych czy krągłość kopuł osmańskiego meczetu Janczarów? A może klasycystyczna hala targowa? Prawdziwe miasto w mieście! Rozedrgane szczebiotem papug, rejwachem garkuchni, szczękiem nożyczek w dłoniach golibrodów. I ten zapach! Sosnowego miodu, kozich serów, dzikiego oregano i tymianku. Wszystko od górali z pobliskich Lefka Ori (Gór Białych) rozdartych 18-kilometrowym Wąwozem Samaria. Źródło: National Geographic Traveler
Grecja z rekordową liczbą pasażerów. Nawet najmniejsze wyspy przeżywają oblężenie
Nowe dane pokazują, że Grecja w 2025 roku notuje wyjątkowy wzrost ruchu lotniczego. Coraz więcej podróżnych wybiera nie tylko największe kurorty, ale też mniej znane wyspy, które jeszcze niedawno pozostawały poza głównymi szlakami turystycznymi.
Mimo że w ostatnich tygodniach Grecja zmaga się z niszczycielskimi pożarami w różnych regionach kraju, jej popularność wśród turystów nie słabnie. Tysiące podróżnych wciąż wybiera greckie wyspy jako miejsce letniego wypoczynku, nie zrażając się doniesieniami o trudnych warunkach pogodowych czy akcjach ewakuacyjnych. Wzrost ruchu lotniczego na greckich lotniskach Nowe dane jednoznacznie pokazują, że Grecja pozostaje jednym z najpopularniejszych kierunków wakacyjnych w Europie. Od stycznia do lipca 2025 roku na 39 komercyjnych lotniskach w całym kraju obsłużono łącznie 44,7 mln podróżnych – o ponad 2 mln więcej niż w tym samym okresie rok wcześniej. Oznacza to wzrost o 4,7%, który odzwierciedla niesłabnące zainteresowanie zarówno dużymi ośrodkami turystycznymi, jak i mniejszymi wyspami. Największą dynamikę zanotowano na 24 portach lotniczych zarządzanych przez Urząd Lotnictwa Cywilnego, gdzie liczba pasażerów zwiększyła się o 6,5%. Dotyczy to zarówno dużych lądowisk (jak Heraklion na Krecie czy Kalamata na Peloponezie), ale też tych mniejszych (np. Astypalaia, Milos czy Naxos). Łącznie te lotniska obsłużyły ponad 6,6 mln podróżnych w pierwszych siedmiu miesiącach 2025 roku, co oznacza, że nawet mniej znane zakątki kraju przyciągają coraz więcej odwiedzających. Równolegle wzrosła także liczba operacji lotniczych. W ciągu siedmiu miesięcy odnotowano 342 828 lotów, w porównaniu z 330 932 w analogicznym okresie roku 2024, co daje wzrost o 3,6%. Większa liczba lotów oznacza nie tylko lepszą dostępność regionów turystycznych, lecz także rosnącą presję na infrastrukturę lotniskową, która musi sprostać zwiększonemu zapotrzebowaniu. Rekordowe wyniki na regionalnych lotniskach w Grecji W lipcu 2025 roku największe greckie lotniska odnotowały wyraźny wzrost liczby podróżnych. Sam port lotniczy w Heraklionie na Krecie obsłużył ponad 1,69 mln pasażerów, czyli o 4,7% więcej niż w tym samym miesiącu rok wcześniej. Co istotne, rekordowy przyrost odnotowały jednak nie największe, lecz mniejsze porty regionalne. Na wyspie Syros liczba podróżnych wzrosła aż o 125,5%, a w Nea Anchialos i Astypalai odpowiednio o 12,4% i 10,9%. Dane te pokazują wyraźnie, że mimo wyzwań, takich jak fale ekstremalnych upałów czy pożary pustoszące część kraju, Grecja nie traci swojej pozycji jednego z najważniejszych kierunków turystycznych w Europie. Podróżni wracają do znanych kurortów, ale coraz częściej kierują uwagę ku mniejszym wyspom, gdzie szukają ciszy, autentyczności i lokalnych tradycji. To właśnie ta zmiana w sposobie podróżowania – obok rekordowej frekwencji w największych portach lotniczych – sprawia, że rosnąca liczba pasażerów staje się symbolem odporności greckiej turystyki. Jednocześnie umacnia jej znaczenie dla krajowej gospodarki, która, pomimo dramatycznych zjawisk pogodowych, rozwija się w rytmie wyznaczanym przez nieustający napływ odwiedzających. Źródło: Euronews Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Polacy o sytuacji pożarowej na Krecie. „Serce nam pęka”
Pożar, który wybuchł w południowo-wschodniej części Krety, zmusił setki osób – w tym wielu Polaków – do nagłej ewakuacji. W płomieniach stanęły domy, a w sieci pojawiły się dramatyczne relacje. Mimo że władze zapewniają o opanowanej sytuacji, turyści i mieszkańcy nie kryją poruszenia.
Spis treści: Sytuacja Polaków na Krecie Alarmujące doniesienia mieszkańców Polka na Krecie o sytuacji pożarowej Od środowego popołudnia trwa pożar na Krecie, który na sile przybrał w nocy, kiedy od morza zaczął wiać silny wiatr. W najgorszej sytuacji są okolice miasta Jerapetra, ale informacje o przymusowej ewakuacji otrzymali także mieszkańcy i turyści z pięciu innych miejscowości: Agia Fotia, Achlia, Galini, Ferma i Koutsounari. Spłonęło kilkanaście domów, choć na razie ich liczba jest trudna do oszacowania przez ponad dwustu strażaków, którzy gaszą pożar. – W nocy skupiliśmy się na ratowaniu domów, bo nie mieliśmy wsparcia lotniczego. W wielu hotelach przeprowadzono ewakuację, ludzi przewieziono bezpiecznie do sali gimnastycznej w Jerapetra – mówił na antenie greckiej telewizji publicznej ERT News zastępca gubernatora Lassithi Yannis Andoulakis. Sytuacja Polaków na Krecie Obecnie wielu Polaków spędza swoje wakacje na tej popularnej greckiej wyspie. Jak poinformowało nas biuro podróży Grecos, część z nich została objęta ewakuacją. – Akcją zostało objętych 119 osób przebywających w zagrożonym rejonie. Dodatkowo 28 osób, które tego dnia przyleciały na Kretę, zostało skierowanych do innych hoteli w bezpiecznych strefach – wyjaśnił Janusz Śmigielski, Wiceprezes Zarządu Grecos Holiday. Wiadomo, że Ministerstwo Spraw Zagranicznych nie planuje na razie ewakuacji do kraju Polaków ze wschodniej Krety. Resort przypomina, że zagrożenie pożarowe jest tam duże, ale nie odradza wyjazdów do Grecji, zapewniając, że Polakom przebywającym na Krecie nie zagraża niebezpieczeństwo. – To są pożary punktowe – tłumaczył rzecznik MSZ Paweł Wroński. Alarmujące doniesienia mieszkańców Mimo niskiego stopnia zagrożenia, Polacy nie ukrywają swojego przejęcia. – W nocy dojechały posiłki z Aten, a rano samoloty gaśnicze. Szkody są bardzo duże – mówił w rozmowie z dziennikarzem RMF FM pan Krzysztof, który jest na miejscu. Z kolei autorzy strony Planetagrecja.pl na swoim Facebooku napisali: „Serce nam pęka - płoną nasze ukochane miejsca a sytuacja jest bardzo poważna! Widoczność w Makry Gialos jest ograniczona przez gęsty dym. Drogi w okolicy Agia Fotia zostały zamknięte, a władze apelują o unikanie podróży. Ewakuacje objęły już ponad 1,500 osób, w tym turystów z hoteli i plaż. Szpitale na Krecie są w stanie gotowości, a część osób trafiła do nich z powodu problemów z oddychaniem. To ogromnie smutne patrzeć co roku, jak płoną nasze ukochane okolice”. Polka na Krecie o sytuacji pożarowej Skontaktowaliśmy się również z Marią Kusińską – Polką, która od lat życie na Krecie i relacjonuje codzienność na greckiej wyspie w swoich mediach społecznościowych. Blogerka mieszka w Heraklionie, czyli około 100 kilometrów od miejsca, w którym obecnie trwają pożary. W rozmowie z nami przyznała, że w jej okolicy nie widać ani dymu, ani nie czuć zapachu spalenizny. – Choć pogoda jest typowo letnia, czyli bardzo ciepła i wietrzna, nie ma tu bezpośredniego zagrożenia – ujawniła. Równocześnie podkreśliła, że w okresie letnim pożary na greckich wyspach zdarzają się regularnie. – Wystarczy chwila nieuwagi, np. szklana butelka porzucona na wyschniętej trawie, by doszło do tragedii. Obecnie sytuacja jest monitorowana przez służby, które działają bardzo sprawnie. Mieszkańcy są czujni i zmobilizowani – śledzą komunikaty i wzajemnie się wspierają. Z perspektywy osoby mieszkającej tu na co dzień mogę powiedzieć, że życie na wyspie toczy się swoim rytmem, a lokalna społeczność, jak zwykle, wykazuje się ogromną solidarnością i spokojem – zapewniła Maria Kusińska. Polska zaznaczyła także, że obecnie większość regionów Krety, w tym te najczęściej odwiedzane przez podróżnych, pozostaje całkowicie bezpieczna. – Nie widzę potrzeby, by osoby planujące urlop w najbliższych dniach odwoływały swoje wakacje, chyba że ich miejsce pobytu znajduje się w bezpośredniej okolicy objętej działaniami gaśniczymi, wtedy radziłabym kontakt z biurem podróży – dodała. Źródło: National Geographic Polska Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Polscy turyści ewakuowani z hoteli na Krecie. Mamy komentarz biura podróży
Pożar na południu Krety wymusił ewakuację setek osób, w tym obywateli Polski. Lokalne władze działają w trybie alarmowym, a ogień wciąż się rozprzestrzenia. Biuro podróży, które opiekuje się ewakuowanymi turystami, uspokaja: wszyscy są bezpieczni.
Spis treści: Polscy turyści ewakuowani z zagrożonego rejonu Poziom bezpieczeństwa w pozostałych rejonach Krety Na Krecie szaleje pożar, który w błyskawicznym tempie ogarnia kolejne tereny, zmuszając lokalne władze do pilnych działań. Z zagrożonych obszarów, w tym rejonu Jerapetry oraz miejscowości Agia Fotia, Achlia, Galini, Ferma i Koutsounari, ewakuowano setki osób. Wśród nich znalazła się również liczna grupa Polaków, którzy wyjechali na urlop z biurem podróży Grecos. Jak wyglądała akcja ratunkowa i co przeżyli turyści zmuszeni do nagłego opuszczenia wypoczynkowych kurortów? Polscy turyści ewakuowani z zagrożonego rejonu Władze Krety w komunikacie medialnym potwierdziły, że pożar całkowicie wymknął się spod kontroli, a dotychczasowe działania strażaków nie przynoszą oczekiwanych rezultatów. Zastępca burmistrza ds. obrony cywilnej Jerapetry przyznał: „Sytuacja jest trudna”. W związku z tym zdecydowano o rozpoczęciu prewencyjnej ewakuacji osób przebywających w rejonach szczególnie zagrożonych. – Wczoraj w godzinach popołudniowych i wieczornych, z uwagi na rozprzestrzeniający się pożar na południu Krety w rejonie Irapetry została przeprowadzona prewencyjna ewakuacja naszych klientów. Akcją zostało objętych 119 osób przebywających w zagrożonym rejonie. Dodatkowo 28 osób, które tego dnia przyleciały na Kretę, zostało skierowanych do innych hoteli w bezpiecznych strefach. Cała akcja przebiegła sprawnie, zgodnie z procedurami i bezpiecznie – nikt nie ucierpiał, a wszyscy ewakuowani goście są cali i zdrowi. Wszyscy klienci otrzymali zakwaterowanie w alternatywnych hotelach – poinformował nas Janusz Śmigielski, Wiceprezes Zarządu Grecos Holiday. Poziom bezpieczeństwa w pozostałych rejonach Krety Według władz Krety ewakuowano już ponad 1 500 osób – zarówno turystów, jak i mieszkańców – z okolic Jerapetry oraz miejscowości Agia Fotia, Achlia, Galini, Ferma i Koutsounari. W rejonie Jerapetry wystąpiły poważne problemy: brak prądu, niedziałające telefony komórkowe i utrudniony dostęp do wody. Niektórzy ludzie zostali uwięzieni na plażach i musieli być ewakuowani łodziami, ponieważ gorące fronty ognia odcięły im drogę ucieczki lądem. Co więcej, w kilku przypadkach policja musiała użyć siły wobec mieszkańców, którzy odmówili opuszczenia swoich domów. Na szczęście strażacy, wspierani przez dodatkowe jednostki z Aten, bez przerwy starają się ograniczyć zasięg pożaru i opanować sytuację jak najszybciej. W wielu miejscach budują wały pożarowe, a misje gaśnicze prowadzone są z helikopterów i dronów, kiedy tylko warunki na to pozwalają. – Obecnie w pozostałych regionach Krety Wschodniej oraz Krety Zachodniej nie ma żadnego niebezpieczeństwa w miejscach, w których wypoczywają nasi goście. Wszystkie hotele są bezpieczne, świadczenia realizujemy bez zakłóceń, a komfort wakacji jest niezagrożony. Aktualnie na bieżąco monitorujemy sytuację w regionie we współpracy z lokalnymi służbami i oczekujemy na dalsze decyzje. Na tę chwilę nie możemy podać więcej szczegółów, czekamy na informacje od greckich służb – dodał Janusz Śmigielski w rozmowie z „National Geographic Polska”. Źródło: National Geographic Polska Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Pożar na Krecie wymknął się spod kontroli. Polscy turyści są zagrożeni [Artykuł aktualizowany]
Na jednej z najchętniej wybieranych przez polskich turystów wyspie wybuchł szybko rozprzestrzeniający się pożar lasu. Ogień zajął już sporą powierzchnię, a strażacy nie mogą go powstrzymać. Wiele osób zostało ewakuowanych z zagrożonych obszarów.
Spis treści: Jakie miejscowości są zagrożone pożarem? Ewakuacja turystów na Krecie W środę po południu na Krecie rozpoczął się pożar. Choć na początku był niewielki, przybrał na sile w nocy, kiedy od morza zaczął wiać silny wiatr. Ogień zaczął się szybko rozprzestrzeniać na coraz większym terenie, szybko docierając z górskich lasów do wybrzeża. Lokalne władze rozpoczęły ewakuacje setek mieszkańców i turystów. Jakie miejscowości są zagrożone pożarem? Pożar wybuchł na południowo-wschodnim wybrzeżu Krety, ogarniając okolice miasta Jerapetra. Trudne warunki atmosferyczne uniemożliwiły służbom opanowanie żywiołu. W rozmowie z portalem creta24.gr zastępca burmistrza ds. obrony cywilnej Jerapetry podkreślił, że sytuacja jest trudna, gdyż walkę z ogniem utrudnia silny wiatr. Pożar stanowi poważne zagrożenie dla domów oraz hoteli, które musiały zostać pilnie opuszczone. W niektórych przypadkach konieczna była ewakuacja drogą morską – plażowiczów zabierano łodziami z rejonów objętych ogniem, co najlepiej oddaje skalę zagrożenia i tempo, w jakim rozwijała się sytuacja. Informacje o przymusowej ewakuacji otrzymali mieszkańcy i turyści z pięciu miejscowości: Agia Fotia, Achlia, Galini, Ferma i Koutsounari. Wśród ewakuowanych znalazło się również ponad 80 obywateli Polski. Jak dowiedzieli się dziennikarze RMF FM, Ministerstwo Spraw Zagranicznych nie planuje jednak – jak na razie – ewakuacji do kraju Polaków ze wschodniej Krety. Resort zaleca turystom śledzenie najnowszych komunikatów i dopasowywanie się do tego, co robią służby. Ewakuacja turystów na Krecie W gaszeniu pożaru bierze udział aż 145 strażaków. Do ich dyspozycji oddano 25 wozów strażackich oraz cztery śmigłowce gaśnicze. Grecki rząd w Atenach zdecydował o wysłaniu na wyspę dodatkowych sił i sprzętu. Działania ratunkowe trwają całą dobę, a priorytetem pozostaje ograniczenie strat materialnych i – przede wszystkim – ochrona ludzkiego życia. Wszystkie szpitale na wyspie zostały postawione w stan gotowości. Pomocy udzielono kilku osobom, które miały trudności z oddychaniem. Na szczęście, jak dotąd nie ma doniesień o poważnych obrażeniach czy ofiarach śmiertelnych. – Sytuacja jest dosyć ciężka, ponieważ pogoda w tym momencie nie pomaga również strażakom. Wieje bardzo silny wiatr, ponad 8 w skali Beauforta. Przede wszystkim należy słuchać komunikatów od straży pożarnej, od policji. Dzisiaj też jest najwyższy stopień zagrożenia pożarowego na wyspie, także należy bardzo uważać – wyznała w rozmowie z Radiem Eska Maria, autorka bloga „Polka na Krecie”. Źródła: RMF FM, Eska, creta24.gr Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
To miejsce z ponurą historią. Wyspa trędowatych jest dostępna dla zwiedzających
Spinalonga, niewielka wysepka w basenie Morza Egejskiego, dziś jest popularną atrakcją turystyczną. Na pierwszy rzut oka wygląda jak każda inna grecka wyspa, ale pozory mylą. Trzeba bowiem wiedzieć, że za tym miejscem ciągnie się wyjątkowo trudna historia. Jaka? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Zaplecze Krety Historia Spinalongi jest trudna i ponura Jak wyglądało życie na wyspie? Kiedyś kolonia dla trędowatych, dziś atrakcja turystyczna Spinalonga wygląda pięknie, zwłaszcza spowita nastrojowym światłem zachodzącego słońca. Mała wyspa u wybrzeży Krety dziś jest atrakcją, którą tłumnie szturmują turyści. Wbrew pozorom, większość nie odwiedza tego miejsca ze względu na znajdujące się tam weneckie fortyfikacje, choć to właśnie historia Spinalongi czyni ją interesującą. Trzeba bowiem wiedzieć, że to właśnie to miejsce było jednym z ostatnich w Europie, gdzie przymusowo izolowano ludzi chorych na trąd. Zaplecze Krety Spinalonga znajduje się w obszarze największej greckiej zatoki – Mirabello, w odległości około 5 km od centrum Eloundy na północno-wschodnim wybrzeżu Krety. Niemal jałowa skała, porośnięta tylko skąpą roślinnością, ma powierzchnię około 34 hektarów. Kiedyś obie wyspy stanowiły całość. Spinalonga oddzieliła się najprawdopodobniej około 1500 roku przed naszą erą, w następstwie potężnego trzęsienia ziemi. Historia Spinalongi jest trudna i ponura W XVI wieku Wenecjanie wznieśli tam potężną twierdzę. Warownię chroniły potężne mury, uzbrojone w 35 dział. W 1715 roku wyspa znalazła się pod władaniem Turków, ale sam fort stawiał opór do 1730 roku. W 1830 roku Grecja odzyskała niepodległość, ale zaborcy nie spieszyli się, by oddać Spinaliongę. 51 lat później wciąż mieszkało tam 1112 Turków. Wyspa trędowatych Decyzja o utworzeniu tam leprozorium zapadła w 1903 roku. Niewielka wysepka była wystarczająco oddalona od Krety, by móc skutecznie izolować chorych na trąd, a jednocześnie znajdowała się na tyle blisko, by statki z żywnością, wodą i lekami mogły docierać tam bez większych przeszkód. Pierwszych chorych przetransportowano tam najprawdopodobniej w 1904 roku. Władze zaczęły się przygotowywać do likwidacji kolonii, gdy powstał skuteczny lek na trąd. Liczba chorych zaczęła się zmniejszać. Ci, u których zaobserwowano poprawę, byli transportowani do szpitala w Atenach. Oficjalne zamknięcie jednego z ostatnich europejskich leprozoriów nastąpiło w 1957 roku. Spinalonga skazana na zapomnienie Do 1957 roku zesłano tam około 2 tys. chorych. Po zamknięciu leprozorium rząd grecki miał zniszczyć wszelkie dokumenty dotyczące tego miejsca, jakby władzom zależało, by zatrzeć wszelkie ślady istnienia kolonii dla trędowatych. Wokół wyspy panowała zmowa milczenia. Mogłoby się wydawać, że dziś jest inaczej, ale nie. Na Krecie wciąż niechętnie wspomina się los ludzi, którzy tam trafili. Przewodnicy chętnie opowiadają o „normalnym” życiu mieszkańców Spinalongi. Wspominają, że chorzy odtworzyli na wyspie życie, które wiedli w swoich domach. Opowiadają o ślubach i dzieciach, które przyszły tam na świat. Mówią o działających na Spinalondze kawiarniach i salonie fryzjerskim. Można wręcz odnieść wrażenie, że chorzy trafiali do luksusowego sanatorium, zlokalizowanego na pięknej, malowniczej wyspie. Inaczej pobyt w kolonii wspominają jej mieszkańcy, którzy zabrali głos w krótkometrażowej produkcji dokumentalnej „L’Ordre”. Wspomnienia chorych są świadectwem cierpienia „Pacjenci” (w cudzysłowie, bo o żadnym leczeniu nie było tam mowy) izolację porównują do kary pozbawienia wolności za przestępstwo, którego nie popełnili. Mówią o samotności i ostracyzmie, który był rezultatem budowanej wokół nich ściany oszczerstw. Wspominają, że wśród zdrowych mieli opinię przedstawicieli innego gatunku – kreatur niegodnych nazywania ich ludźmi. Czy tak wygląda definicja normalnego życia? Jak wyglądało życie na wyspie? Abstrahując od emocji towarzyszących przymusowej izolacji, chorzy na Spinalondze mogli poczuć namiastkę normalności, ale dopiero pod koniec istnienia kolonii. Przez długi czas panowały tam fatalne warunki. Gdy na wyspę zaczęto zsyłać chorych, nie istniała tam żadna infrastruktura, która mogłaby zapewnić godne warunki bytowe. Owszem zachowało się tam w niezłym stanie kilka osmańskich domów. Zamieszkali w nich ci, którzy mogli sobie na to pozwolić. Cała reszta musiała szukać sobie miejsca w ruinach. Nie było mowy o stałej opiece medycznej. Chorych pozostawiono samych sobie. Sami musieli radzić sobie ze skutkami postępujących objawów trądu. Doszło do tego, że nie byli zdolni do wykonywania jakichkolwiek cięższych prac. Żeby przeżyć, musieli opłacać robotników ze wsi Plaka, a ci słono liczyli sobie za swoje usługi. Chorzy w czasie II wojny światowej Choroba zbierała śmiertelne żniwo. Sytuacja pogorszyła się po wybuchu II wojny światowej. Początkowo przebywający tam ludzie mogli liczyć na pomoc Międzynarodowego Czerwonego Krzyża, ale nie trwało to długo. Z czasem pomoc przestała docierać, a wyspa znajdująca się w granicach okupowanej przez Niemców Grecji doświadczyła stuprocentowej izolacji. Najeźdźcy bali się panującej na Spinalondze choroby. Nigdy nie zajęli wyspy. Jej mieszkańcy, pozostawieni sami sobie, cierpieli niewyobrażalny głód. Odcięci od jakiejkolwiek pomocy, umierali jeden po drugim. Szacuje się, że w tym czasie śmiercią głodową zmarła nawet połowa chorych. W geście niemego protestu, wraz z odejściem każdej kolejnej ofiary wywieszali na twierdzy czarną flagę, która miała obwieścić światu, że na wyspie panoszy się śmierć. Krótka poprawa Po II wojnie światowej sytuacja chorych uległa poprawie. Rząd przyznał im zapomogę finansową (skromną, ale jednak). Częściej pojawiały się tam lekarze, a transporty z zaopatrzeniem docierały regularnie. Należy jednak podkreślić, że poprawa nastąpiła w końcowej fazie istnienia kolonii. Przez większość czasu chorzy musieli samodzielnie organizować swoje życie, bo władze nie spieszyły się, by zapewnić im godne warunki. Kiedyś kolonia dla trędowatych, dziś atrakcja turystyczna Kreta sama w sobie jest ogromną atrakcją turystyczną. Dzięki antycznym budowlom i luksusowym kurortom, takim jak choćby Hersonissos, nie sposób się tam nudzić. A jednak wielu turystów, którzy spędzają wakacje na najpopularniejszej ze wszystkich greckich wysp, szuka dodatkowych wrażeń. Cóż, miejsca z trudną historią mają to do siebie, że ludzie chcą ją poznać, czego przykładem jest amerykańska Centralia. Co dziś można zobaczyć na Spinalondze? Od czasu likwidacji leprozorium, Spinalonga pozostaje niezamieszkana. Owszem, za dnia przebywają tam ludzie. Nie tylko turyści, ale także pracownicy działających tam punktów handlowych i usługowych. Ci jednak opuszczają wyspę ostatnim promem. Można przypuszczać, że gdyby nie trudna historia Spinalongi, wyspa nie wzbudzałaby zbyt dużego zainteresowania i popadłaby w ruinę. Stało się jednak inaczej. Do jej brzegów regularnie docierają łodzie motorowe, wypełnione zwiedzającymi. W sezonie niewielką wysepkę odwiedza około 300 tys. osób. Zwiedzanie skalistego skrawka lądu zajmie najwyżej kilka godzin. Obrzeża wyspy w żaden sposób nie dają do zrozumienia, do jakiego miejsca trafili zwiedzający. Są tam niezatłoczone plaże, bary, sklepy i stragany, czyli wszystko, co można znaleźć w każdym innym przyciągającym turystów miejscu. Wystarczy jednak zagłębić się w głąb wyspy, by móc wyobrazić sobie, jak wyglądało życie izolowanych tam osób. Ślady historii na Spinalondze Głównym obiektem, który góruje nad niewielką wysepką, jest XVI-wieczna wenecka twierdza, wzniesiona na fundamentach dawnej świątyni. Niedaleko znajduje się cmentarz trędowatych, który stał się miejscem pochówku dla osób izolowanych na Spinalondze. Jest nad wyraz skromny. Większość grobów ma formę krypt przykrytych betonową płytą. Próżno szukać na nich jakichkolwiek inskrypcji czy ozdób. Zachowały się także ruiny kościoła oraz weneckich i osmańskich domów. Część znajdujących się tam budynków przedstawia opłakany stan, ale w związku z rosnącą popularnością wyspy, wiele zabudowań poddano rekonstrukcji. Na Spinalondze otwarto też muzeum, w którym eksponowane są należące do dawnych mieszkańców przedmioty codziennego użytku. Jak dostać się na Spinalongę? Jeszcze nie tak dawno temu osoby chcące zgłębić historię wyspy musiały polegać na usługach rybaków. Dziś transport na Spinalongę ma charakter zorganizowany. Łodzie wypływają m.in. z Eloundy i Agios Nikolaos. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Hersonissos to jeden z najwspanialszych kurortów na Krecie. Atrakcji tam nie brakuje
Hersonissos to miasto o dwóch obliczach. Z jednej strony zaspokoi oczekiwania wszystkich, którym bliskie są typowo kurortowe rozrywki. Z drugiej – jak u siebie poczują się tam także ci, którym zależy przede wszystkim na zwiedzaniu architektonicznych pozostałości z czasów starożytnych i poznaniu atrakcji przyrodniczych malowniczej Krety. Co zobaczyć w Hersonissos? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Hersonissos to świetna baza wypadowa Jak wygląda Hersonissos? W miasteczku nikomu nie grozi nuda Idealne miejsce na słoneczne kąpiele Ślady historii starożytnej Hersonissos to typowy turystyczny kurort, w którego panoramie dominują plaże, bary, puby, kluby nocne, restauracje i sklepy. Należy jednak podkreślić, że historia tego miejsca sięga czasów minojskich, a to czyni je idealnym kierunkiem dla wszystkich miłośników starożytnej historii. To właśnie w pobliżu popularnego kurortu znajdują się pozostałości jednej z najwspanialszych antycznych budowli. Czy potrzeba lepszej rekomendacji dla tego magicznego miejsca? Hersonissos to świetna baza wypadowa Niewielkie, kilkunastotysięczne miasteczko znajduje się na północnym wybrzeżu Krety. Od Heraklionu, stolicy administracyjnej i największego miasta greckiej wyspy, jest oddalone zaledwie o 25 kilometrów w kierunku wschodnim. W szczycie sezonu, w niewielkim miasteczku przebywa nawet 50 tys. osób. Trudno się temu dziwić. W pobliżu Hersonissos wybudowano drogę łączącą wschodnią część wyspy z zachodnią. Łatwo stamtąd dotrzeć do większości najatrakcyjniejszych zakątków Krety, więc miasteczko doskonale sprawdza się w roli bazy wypadowej do zwiedzania innych miejsc. W pierwszej kolejności warto jednak poznać wszystkie uroki tego niezwykłego miejsca. Gwarantujemy, że atrakcji tam nie brakuje. Jak dostać się do Hersonissos? Dojazd z Heraklionu nie stanowi najmniejszego problemu. Ze stolicy Krety kursują autobusy do Hersonissos, a podróż nie trwa dłużej niż trzy kwadranse. Wielu turystów decyduje się na wynajem samochodu. To dobry pomysł, bo dysponując środkiem transportu, można łatwo dotrzeć do wszystkich atrakcji w pobliżu miasteczka i do innych zakątków Krety. Z największego miasta na wyspie prowadzi tam malownicza nadmorska droga. Dojazd potrwa najwyżej 30 minut. Jak wygląda Hersonissos? Hersonisos nie jest dużym miastem. Z jednego końca na drugi można dotrzeć w około 90 minut, utrzymując niespieszne tempo spaceru. Większość kluczowych zabudowań skupia się wzdłuż głównej ulicy. Równolegle do niej poprowadzono promenadę. To typowy kurort z niezliczonymi sklepami, hotelami, restauracjami, barami i klubami. Zabudowa mieszkalna jest tam w mniejszości. Na pierwszy rzut oka widać, że miasto jest nastawione przede wszystkim na obsługę ruchu turystycznego. Za dnia tłum nie przytłacza, bo większość przyjezdnych wypoczywa na wspaniałych piaszczystych plażach. Inaczej wygląda to wieczorem. Po zachodzie słońca, Hersonissos ożywa. Tłum zalewa ulice, przemieszczając się z imprezy na imprezę. W miasteczku nikomu nie grozi nuda Nie oznacza to jednak, że to turystyczne miasteczko nie oferuje niczego poza typowymi nadmorskimi rozrywkami. Przeciwnie, w Hersonissos i jego bliskich okolicach atrakcji jest pod dostatkiem i z całą pewnością każdy znajdzie coś dla siebie. Przyjrzyjmy się kilku najciekawszym. Jaskinia Skotino Naszą pierwszą propozycją jest jedna z najciekawszych atrakcji naturalnych w tej części Krety. Mowa o grocie w oddalonym o około 10 kilometrów Skotino. Nie, nie jest to jaskinia morska, jak choćby słynna Lazurowa Grota, ale to nie czyni jej mniej interesującą. Archeolodzy ustalili, że najprawdopodobniej znajdowało się tam miejsce kultu bogini Britomartis. Główna komora ma 36 metrów szerokości i 160 metrów głębokości. Można tam zaobserwować wspaniałe formy naciekowe – liczące kilka tysięcy lat stalagmity i stalaktyty. Muzeum Lychnostatis To wspaniały skansen na obrzeżach miasta, tematycznie poświęcony historii lokalnego rzemiosła. Można tam podziwiać dawne narzędzia kaletników i maszyny tkackie. Zabytkowa zabudowa obejmuje między innymi domy kreteńskich rolników, kościół, wiatrak i gorzelnię. Prowadzone są też pokazy pracy rzemieślników korzystających z tradycyjnych metod. Odwiedzający mogą wziąć udział w warsztatach. Stare Hersonissos Turystyczny zgiełk bywa męczący. Na szczęście tuż za granicami miasteczka można znaleźć znacznie cichsze i spokojniejsze miejsca, bliższe kreteńskiej tradycji. Jednym z nich jest Stare Hersonissos. Wioska oddalona o około 2 km na północ od kurortu urzeka nastrojową zabudową i wspaniałymi restauracjami, skupionymi wokół centralnego placu. Panuje tam zupełnie inna atmosfera niż we „współczesnym” mieście, znacznie spokojniejsza i bardziej senna. Wioska Koutouloufari To samo można powiedzieć o Koutouloufari. Niewielka osada znajduje się w pobliżu centrum Hersonissos. W tamtejszych tawernach serwowane są specjały lokalnej kuchni. Na tle tradycyjnej zabudowy maluje się bujna zieleń i wspaniały widok na morze. Cretaquarium, czyli wspaniałe akwarium Nie trzeba nurkować, by poznać wspaniały świat morskich głębin. W pobliskim Gournes znajduje się akwarium, które jest jedną z największych atrakcji w całym regionie Heraklionu. Na powierzchni 1600 metrów kwadratowych zgromadzono aż 2500 zwierząt reprezentujących 250 gatunków morskiej fauny. w Cretaquarium można podziwiać m.in. ośmiornice, rekiny i wiele innych morskich stworzeń. Idealne miejsce na słoneczne kąpiele Nie można jednak zapomnieć, że Kreta to także wspaniałe plaże. Gdzie powinni udać się miłośnicy słonecznych kąpieli? Oto nasze propozycje: Sarantari – to zaciszna plaża otoczona klifami. Atmosfera jest tam spokojna, więc idealnie nadaje się dla rodzin z dziećmi; Silva Maris – podobna atmosfera panuje na plaży Silva Maris. Zaciszny skrawek wybrzeża zachęca do odpoczynku w spokojnej atmosferze; Star Beach – na przeciwległym biegunie znajduje się nasz kolejna propozycja. Star Beach to miejsce słynące jako jedno z najbardziej rozrywkowych w okolicy. Można tam zaznać ekstremalnych przygód, takich jak skok na bungee i skorzystać ze wspaniałych zjeżdżalni. Nie brakuje też atrakcji dla młodszych plażowiczów. Po zmroku rozpoczynają się tam trwające do białego rana imprezy. Ślady historii starożytnej Hersonissos przyciąga przede wszystkim doskonale rozwiniętą infrastrukturą turystyczną, wspaniałą pogodą i wieloma atrakcjami. Jednak nie można zapomnieć, że obszar, na którym dziś rozpościera się jeden z najpopularniejszych kurortów na Krecie, był zamieszkany już w starożytności i jest ważnym stanowiskiem archeologicznym. W samym miasteczku, jego bliskich okolicach i całym regionie Heraklionu naukowcy odkryli wiele pamiątek po czasach minojskich i antycznych, ale nie tylko. Poza pozostałościami po akweduktach, rzymskim porcie i innych antycznych budowlach, zachowały się tam także bizantyjskie mozaiki i zabudowania z początków chrześcijaństwa. Badacze są przekonani, że w Hersonissos znajdowała się świątynia wzniesiona ku czci bogini Artemidy. Wciąż prowadzone są badania w tym zakresie. Rzymski port W starożytności, Hersonissos było ważnym miastem portowym i jako takie funkcjonowało od czasów greckich do bizantyjskich. Współczesny port w Hersonissos powstał na ruinach wybudowanego w czasach rzymskich. Większość pozostałości po antycznych zabudowaniach spoczęła na dnie morza, ale niektóre można podziwiać do dziś. Przykładem niech będzie fontanna z mozaikami przedstawiającymi sceny z życia rybaków. Ruiny starożytnego pałacu Najcenniejsze znalezisko z czasów przed nastaniem naszej ery znajduje kilkanaście kilometrów od granic turystycznego miasteczka. Mowa o wspaniałym pałacu w Knossos, jednej z najważniejszych pamiątek po kulturze minojskiej. Jak głosi legenda, wielka budowla, jedna z najbardziej ikonicznych w greckiej mitologii, miała tysiąc komnat i była siedzibą legendarnego władcy Krety – króla Minosa. Przylegał do niej labirynt, w którym król wyspy uwięził minotaura – monstrualnego pół człowieka, pół byka, który był owocem związku Pazyfae, żony Minosa, i zesłanego przez Posejdona zwierzęcia. Budowla imponuje skalą, skomplikowanym, dostosowanym do warunków terenowych układem i bogatym zdobnictwem. Częściowo zrekonstruowany obiekt jest dostępny do zwiedzania. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Na Krecie odkryto zagadkową bramę. Zbudowała ją najstarsza cywilizacja w Europie
Archeolodzy prowadzili wykopaliska w starożytnej części miasta Epano Archanes na Krecie. Odnaleźli tam sanktuarium, które zbudowali Minojczycy.
Spis treści: Tajemniczy pałac na Krecie Badania przybliżają archeologów do poznania kultury minojskiej Kim byli Minojczycy? Epano Archanes to niewielka miejscowość na greckiej wyspie Krecie. Najwcześniejsze ślady osadnictwa pochodzą z IV tysiąclecia p.n.e. Minojczycy, najstarsza europejska cywilizacja, wybudowali tutaj miasto w 1900 r. p.n.e. Wykopaliska w latach 60. XX wieku ujawniły również ruiny pałacu, który pochodzi z okresu późnominojskiego. Zachowały się, niestety, jedynie podstawy dwóch kolumn, fragment posadzki oraz fragmenty ścian kilkunastu pomieszczeń. Tajemniczy pałac na Krecie Przestrzeń ta jest niedostępna dla zwiedzających, a od momentu odkrycia trwają badania, które mają na celu rzucenie światła na tę minojską konstrukcję. W tym roku zespół archeologów pod kierunkiem dr Efi Sapuna-Sakellarakisa prowadził wykopaliska w tym miejscu. Naukowcy poinformowali w oświadczeniu, że udało im się zidentyfikować enigmatyczną bramę. Badacze sugerują, że mogła mieć ważne znaczenie religijne. – Badania były prowadzone po to, aby w końcu uzyskać pełen obraz trzypiętrowego budynku, który wraz z pałacem w Knossos odegrał ważną rolę w rozwoju cywilizacji minojskiej – przekazało w komunikacie greckie Ministerstwo Kultury. „Święta brama” znajdowała się w towarzystwie czterech ołtarzy i dwóch kamiennych platform. Badacze uważają, że mogły być to części większego sanktuarium, które znajdowało się tuż za głównym wejściem do pałacu. Badania przybliżają archeologów do poznania kultury minojskiej Podczas tych samych wykopalisk archeolodzy odkryli również piramidalną podstawę, która znajdowała się na głównym dziedzińcu struktury. – Odkrycia te są kontynuacją badań, którą dr Sapouna-Sakellarakis prowadzi od kilkudziesięciu lat. To niejako kontynuacja wykopalisk i dziedzictwa Giannisa Sakellarakisa, archeologa, który w ubiegłym wieku odnalazł minojski pałac – czytamy. Okazuje się, że sam dziedziniec mógł mieć niemal 100 metrów kwadratowych. To właśnie na tym terenie miało znajdować się sanktuarium i „święta brama”. Badacze podkreślają, że takie sanktuaria były powszechne w minojskiej tradycji. Kilka podobnych odnaleziono na samej Krecie. Czczono w nich lokalne bóstwa, a jednym z najbardziej znanych jest Ejlejtyja. Obecna była także w mitologii greckiej. Była to bogini porodu i połogu, uważana za córkę Zeusa i Hery. Minojczycy prawdopodobnie uważali, że bóstwo to reprezentowało połączenie dwóch światów – ziemskiego i boskiego. Kim byli Minojczycy? Archeolodzy na dziedzińcu odnaleźli także fragmenty fresków, które stworzone zostały z wykorzystaniem niebieskiej i czerwonej farby. Badaczom nie udało się jednak określić, co przedstawiały malowidła. Co ciekawe, archeologom udało się ustalić, że w starożytności część minojskiego pałacu została spalona. W wyniku pożaru duża część konstrukcji uległa zniszczeniu, a następnie została odbudowana. – Pałac był nadal używany w epoce mykeńskiej. Właśnie dlatego najwięcej artefaktów na terenie pałacu pochodzi z tej epoki. Ponadto prawdopodobnie przedmioty, które należały do Minojczyków, również zostały spalone. Te zniszczenia były naprawdę ogromne – mówi dr Sapuny-Sakellarakis. Minojczycy to starożytny lud, który osiedlił się na Krecie około 2700 roku p.n.e. Cywilizacja minojska rozwijała się do około 1450 roku p.n.e. Jej nazwa pochodzi od legendarnego króla Minosa, który według legendy był herosem, a po śmierci – sędzią zmarłych w Hadesie. Minojczycy znani byli ze swojej sztuki (misternej ceramiki i fresków) i charakterystycznej architektury, w tym budowy monumentalnych pałaców, takich jak w Knossos czy właśnie w Epano Archanes. Źródło: greckie Ministerstwo Kultury. Nasz autor Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Polska ekspedycja bada „kreteńskie Machu Picchu”. Miejsce to jest kluczem do poznania kresu wielkiej cywilizacji
Karfi to ruiny starożytnej osady położonej w malowniczych górach we wschodniej Krecie. Miejsce to często jest określane jako „kreteńskie Machu Picchu”. Wykopaliska w tym miejscu prowadzi zespół pod kierunkiem prof. Krzysztofa Nowickiego z Polskiej Akademii Nauk i dr Saro Wallace. Co udało się ustalić?
Spis treści: Polski archeolog na Krecie Karfi – kluczowe stanowisko archeologiczne Krety Nowe badania unikatowego stanowiska Kreta jest największą wyspą Grecji i piątą pod względem powierzchni wyspą na Morzu Śródziemnym. Jest to też cel podróży licznych wczasowiczów, również z Polski. Polski archeolog na Krecie Nie wszyscy przybywają na Kretę, by wypoczywać. Prof. Krzysztof Nowicki z Instytutu Archeologii i Etnologii PAN w Warszawie od kilku dekad bada odległą przeszłość tej fascynującej wyspy. Archeolog skupia się przede wszystkim na rozpoznawaniu pozostałości po kulturze minojskiej, której nazwa pochodzi od mitycznego władcy Minosa. Cywilizacja ta istniała na Krecie od 3000 do 1200 r. p.n.e. Cywilizację minojską cechowała wysublimowana sztuka i architektura na bardzo wysokim poziomie, porównywalnym do bliskowschodnich cywilizacji Mezopotamii czy Egiptu. Karfi – kluczowe stanowisko archeologiczne Krety W 2023 r. greckie Ministerstwo Kultury i Sportu przyznało Polskiemu Instytutowi Archeologicznemu w Atenach nowe, pięcioletnie zezwolenie na prowadzenie prac wykopaliskowych na stanowisku archeologicznym Karfi. – Jest to jeden z najważniejszych starożytnych zabytków Krety, który od wielu dziesięcioleci znajduje się w centrum naukowych dyskusji na temat upadku cywilizacji minojsko-mykeńskiej ok. 1200 r. p.n.e. – mówi National Geographic Polska szef projektu, prof. Krzysztof Nowicki. W jego ocenie ruiny osady skrywającej się w tym miejscu mogą pomóc w wyjaśnieniu przyczyn upadku cywilizacji minojsko-mykeńskiej oraz rzucić więcej światła na rozpoczynający się około 1200 roku p.n.e. tzw. okres ciemny. – Ze względu na spektakularne położenie w górach, na wysokości ponad 1100 m n.p.m. miejsce to często określane jest w przewodnikach turystycznych jako „kreteńskie Machu Picchu”. Jest chętnie odwiedzane przez turystów i filmowców dla niesamowitych widoków, jakie oferuje – opowiada archeolog. Pierwsze wykopaliska w tym miejscu prowadził brytyjski archeolog John Pendlebury w latach 1937–39. Odkopano wówczas zaledwie jedną piątą tej bardzo rozległej osady, gdzie mogło znajdować się nawet 150 domów. W 2008 roku Brytyjska Szkoła w Atenach przeprowadziła roczny projekt wykopaliskowy pod kierunkiem dr Saro Wallace, która współkieruje obecnym projektem. Nowe badania unikatowego stanowiska Polacy rozpoczęli wykopaliska w 2023 roku. Wybrano trzy różne miejsca, które reprezentują trzy różne aspekty historii i organizacji społecznej starożytnej osady. Wstępne wyniki są bardzo obiecujące – uważa kierownik badań. W sumie nowe wykopaliska mają objąć obszar od 600 do 800 m kw. Uczestniczy w nich ok. 20 naukowców i studentów. – To stanowisko archeologiczne może to dostarczyć bardzo wielu informacji rzucających nowe światło na niektóre z kluczowych problemów dotyczących nie tylko okresu, w którym służyło ono jako osada obronna (ok. 1200–1000 przed Chr.), ale także na znacznie wcześniejsze zjawisko miejsc rytualnych na szczytach gór (ok. 1800–1700 przed Chr.) – podkreśla prof. Nowicki. Polski naukowiec jest autorem teorii na temat rozprzestrzenienia się górskich sanktuariów. Centrum, z którego ta idea miała się rozprzestrzeniać było Knossos. Takie sanktuaria znajdowały się na wierzchołkach szczytów doskonale widocznych ze znajdujących się nieopodal osad. Składano tam dary w postaci figurek i naczyń ceramicznych, a czczono bóstwo burzy pod postacią byka. Takie miejsce rytualne znajdowało się też w Karfi. Wykopaliska będą trwały w ramach nowego projektu do 2027 roku. Naukowcy chcą dowiedzieć się więcej na temat struktury społecznej osady i poznać, jak wyglądała organizacja gospodarstwa domowego. – Przede wszystkim chcemy prześledzić złożoną historię tej jednej z najciekawszych osad górskich na Krecie, ze szczególnym uwzględnieniem jej początków i końcowych momentów istnienia. Fakt, że osada została zniszczona przez pożar około 1000 r p.n.e. oznacza, że świadectwa z ostatniej fazy jej istnienia są stosunkowo dobrze zachowane – zauważa prof. Nowicki. Faktycznie, ogień często świetnie „konserwuje” relikty archeologiczne. Tak też jest w przypadku Karfi. Źródło: National Geographic Polska. Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Przypomina lądowisko dla helikopterów. Archeolodzy odkryli monumentalną konstrukcję na Krecie
W czasie badań poprzedzających budowę lotniska na Krecie archeolodzy odkryli konstrukcję, której plan przypomina nieco lądowisko dla helikopterów. Jednak była to raczej świątynia sprzed 4 tysięcy lat.
W tym artykule: Nadzór archeologiczny – komplikacje dla inwestycji „Wyjątkowe znalezisko” – komunikat ministerstwa Czym była monumentalna konstrukcja? Niezwykłe ruiny znajdują się na górze Papoura, na wysokości blisko 500 m n.p.m. Miejsce to wytypowano pod budowę radaru. Miał obsługiwać powstające właśnie nowe lotnisko niedaleko Heraklionu na Krecie. Nadzór archeologiczny – komplikacje dla inwestycji Wielkie inwestycje budowlane standardowo objęte są nadzorem archeologicznym. Co to oznacza? Że przed wjechaniem na dany teren ciężkiego sprzętu na miejscu pojawiają się badacze przeszłości. Sprawdzają, czy pod ziemią nie skrywają się pradawne cmentarzyska lub inne konstrukcje. Dzięki temu w ostatnich dekadach w Polsce odkryto tysiące nieznanych stanowisk archeologicznych. Część znalezisk zmieniła postrzeganie niektórych epok na naszych ziemiach. Jeśli chodzi o Grecję, interesujące ślady po dawnej działalności człowieka odkrywa się w różnych, nawet najmniej oczekiwanych miejscach. Jedna z wysp należących do tego państwa, Kreta, obfituje w ciekawe znaleziska. „Wyjątkowe znalezisko” – komunikat ministerstwa Greckie Ministerstwo Kultury poinformowało o odkryciu starożytnych konstrukcji, do którego doszło w czasie nadzoru prowadzonego przez archeologów w obrębie przyszłego portu lotniczego. Ruiny kamiennej budowli mają koncentryczny plan o średnicy blisko 50 m i powierzchni około 1800 m kw. Budowlę tworzy 8 kamiennych pierścieni średniej szerokości 1,4 m. Zachowały się aż do wysokości 1,7 m. W centralnej części struktury znajduje się okrągły budynek średnicy 15 m. Jest on podzielony wewnątrz na cztery równe części. Taki plan przywodzi na myśl krzyż celtycki. Badania ujawniają bardzo złożone, wręcz labiryntowe rozplanowanie całej konstrukcji. Wejścia do kompleksu znajdują się w południowo-zachodniej i północno-zachodniej części zewnętrznych kręgów. Taki kompleks grecki resort kultury określił jako wyjątkowy. – Jest to unikalne odkrycie o dużym znaczeniu. (…) Priorytetem nas wszystkich jest ochrona tego wyjątkowego znaleziska. Wszyscy rozumiemy znaczenie i wartość dziedzictwa kulturowego – zapewniła grecka ministra kultury Lina Mendoni, która z wykształcenia jest archeolożką. W jej ocenie możliwe będzie jednoczesne zabezpieczenie minojskiej konstrukcji i dalsze prace nad budową lotniska. Port lotniczy w Kasteli ma być otwarty w 2027 r. Ma zastąpić drugie co do wielkości lotnisko w Grecji w Heraklionie. Cel: obsłużenie 18 milionów podróżnych rocznie. Byłoby to korzystne rozwiązanie dla obsługi dużego ruchu turystycznego na Krecie. Czym była monumentalna konstrukcja? Budowle, takie jak właśnie odkryto w Grecji, bywają wykorzystywane przez pseudonaukowców do udowodnienia swoich koncepcji. Na przykład słynne linie z Nazca w Ameryce Południowej mają być starożytnymi pasami startowymi. Z kolei znalezisko z Krety przywodzi na myśl lądowisko dla helikopterów. To, że coś przypomina nam współczesne instalacje, nie oznacza, że były one nimi dawno temu. Koncepcje te są jednak chwytliwe i w atrakcyjny oraz prosty sposób tłumaczą złożone problemy. Gdzie naprawdę znajdowała się starożytna Grecja? Odpowiedź zaskakuje Starożytna Grecja nie była żadnym konkretnym państwem, bo na grecki świat składało się około tysiąca organizmów politycznych. Nie ograniczała się ona do pierwotnych siedzib Greków w b... W przypadku monumentalnego założenia z Krety mamy najpewniej do czynienia z budowlą wykorzystywaną do celów rytualnych, religijnych około 4 tysięcy lat temu (2000-1700 lat p.n.e.). Był to okres średniominojski, określany też pierwszym okresem pałacowym. Wówczas na wyspie zaczęto wznosić wielkie pałace znane na przykład z Knossos czy Fajstos. To czas prosperity i rozkwitu sztuki. Archeolodzy odkryli niewielką liczbę zabytków i śladów po zamieszkaniu kompleksu. Wskazuje to – zdaniem badaczy – na okresowe wykorzystywanie budowli na potrzeby rytuałów i prawdopodobnie składanie ofiar. Zarówno rozmiar i skomplikowane rozplanowanie budowli wymagało dużego wkładu pracy. Jej wzniesienie możliwe było tylko dzięki silnej administracji centralnej. Społeczność cywilizacji minojskiej – której nazwa wzięła się od znanego z mitów władcy Minosa – rozwijała się na Krecie od ok. 3000-1200 r. p.n.e. Jej kres przyniósł być może wielki wybuch wulkanu na Santorini. Nie można jednak wykluczyć, że związany był z inwazją Mykeńczyków, czyli kontynentalnych Greków. Źródło: Ministerstwo Kultury Grecji Szukasz więcej fascynujących informacji na temat świata roślin i zwierząt, odkryć archeologicznych i nieskończonego Wszechświata? Zaprenumeruj magazyn „National Geographic Polska". Najnowszą ofertę znajdziesz na tej stronie. Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Pierwsze cywilizacje – jak się kształtowały i co im zawdzięczamy?
Życie w wielkich skupiskach ludzkich, powszechna dostępność pożywienia, specjalizacje zawodowe, istnienie norm społecznych, prawnych i systemu władzy to zjawiska, które są dla nas całkowicie normalne. Należy jednak zdać sobie sprawę, że wszystko to, co czyni naszą cywilizację rozwiniętą, zawdzięczamy długotrwałemu procesowi historycznemu, zapoczątkowanemu tysiące lat temu przez naszych przodków. Jakie były pierwsze cywilizacje? Gdzie powstawały i jak się kształtowały? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
W tym artykule: Gdzie powstały pierwsze cywilizacje? Jakie były pierwsze cywilizacje? Jak kształtowały się pierwsze cywilizacje? Zalety i wady osiadłego trybu życia Co zawdzięczamy pierwszym cywilizacjom? Sumerowie Cywilizacja starożytnego Egiptu Cywilizacja minojska Rozwojowi człowieka towarzyszyły istotne zmiany w trybie życia. Nasi najwcześniejsi przodkowie trudnili się zbieractwem i myślistwem. Zasoby danego obszaru w końcu ulegały wyczerpaniu, co wymuszało na nich konieczność nieustannego przemieszczania się. Z czasem ludzie zaczęli obserwować przyrodę. Gdy pojawiły się dogodne ku temu warunki, nauczyli się siać i zbierać plony, udomowili zwierzęta i zaczęli wykorzystywać je do swoich celów. To wymuszało na nich konieczność stałego zamieszkiwania w pobliżu pól. Tymczasowe schronienia zaczęły ustępować miejsca trwałym domostwom. Dostępność pożywienia sprawiła, że ludzie mogli tworzyć większe grupy. Tak zaczęły powstawać wczesne społeczności, z których narodziły się najstarsze cywilizacje. Gdzie powstały pierwsze cywilizacje? Pierwsze cywilizacje zaczęły kształtować się w momencie, gdy nasi przodkowie porzucili koczowniczy tryb życia na rzecz osiadłego. Nastąpiło to pod wpływem zmian klimatycznych – cieplejszy klimat zaczął sprzyjać zakładaniu stałych osad. Proces nazywany rewolucją neolityczną rozpoczął się ok.12 tys. lat p.n.e. Zaginione cywilizacje. Po tych wielkich imperiach zostało niewiele śladów i mnóstwo tajemnic Wiemy, że w przeszłości istniały wielkie cywilizacje, które stworzyły ogromne państwa i często rozwijały niezwykle zaawansowaną technologię. Ślad po niektórych dawno zaginął, dlatego... Założenie stałych domostw nie było możliwe na każdym obszarze. Żeby móc zaspokoić najważniejsze potrzeby bytowe człowieka, teren musiał spełniać kilka warunków. Wymieniając najważniejsze, należy wskazać na dostęp do wody i obecność żyznych gleb, umożliwiających rozpoczęcie uprawy. Właśnie z tego względu pierwsze cywilizacje zaczęły kształtować się w dolinach dużych rzek. Naturalne cieki zapewniały dostęp do wody pitnej i gospodarczej, umożliwiały łatwe nawadnianie pól uprawnych i przy okazji pełniły funkcję transportową. Proces osadnictwa, który dał początek wczesnym cywilizacjom, rozpoczął się na Bliskim Wschodzie, w obszarze Żyznego Półksiężyca. Później dotarł do Europy, Afryki i Azji Południowej. Należy podkreślić, że w niektórych miejscach, jak choćby w Azji Wschodniej, uprawa i hodowla rozwijały się całkowicie niezależnie. Jakie były pierwsze cywilizacje? Czym właściwie jest cywilizacja? Istnieje przynajmniej kilka definicji tego pojęcia. Najczęściej przytaczana wskazuje, że mówimy tu o poziomie rozwoju społeczeństwa w danym okresie historycznym, który wyróżnia się opanowaniem środowiska naturalnego, określonym poziomem wytwarzania dóbr kultury materialnej i istnieniem instytucji społecznych. Niektórzy specjaliści wyrażają przekonanie, że za cywilizację można uznać społeczeństwo wytwarzające nadwyżkę żywności i w którym występuje określona hierarchia. Inni, wśród wyznaczników cywilizacji wskazują także opanowanie pisma, istnienie złożonego systemu wierzeń religijnych, miast i scentralizowanej władzy. Dokładna definicja tego pojęcia prawdopodobnie zawsze będzie przedmiotem sporu uczonych. Jeżeli jednak przyjmiemy, że podstawowym wyznacznikiem jest tu zdolność do trwałej produkcji nadwyżki żywności, która pozwoliła poszczególnym członkom danego społeczeństwa zająć się pracą niezwiązaną z rolnictwem czy hodowlą, pozwoli nam to stwierdzić, że pierwsze cywilizacje zaczęły kształtować się właśnie w trakcie rewolucji neolitycznej. Najwcześniejsze cywilizacje są nazywane cywilizacjami pierwotnymi. Powstały one w sposób całkowicie samoistny, co oznacza, że osiągnęły właściwy dla siebie stopień zaawansowania bez korzystania z już istniejącego dorobku (bo przecież nie miały żadnego punktu odniesienia). Każde kolejne korzystały z ich osiągnięć lub po prostu wchłaniały je na drodze podboju. Jak kształtowały się pierwsze cywilizacje? Do rozwoju pierwszych cywilizacji bez wątpienia przyczyniły się czynniki klimatyczne i geograficzne. Ludzie zaczęli wprowadzać do swojego życia daleko idące zmiany, bo te były dla nich korzystne. Naukowcy jednak nie mają pewności, czy transformacja trybu życia była wyłącznym wynikiem wynikających z tego korzyści. Nie można wykluczyć, że zmiany zostały narzucone przez władzę lub wynikały częściowo z woli i częściowo z przymusu. Z czasem pierwotne cywilizacje zaczęły się rozrastać. To wymusiło potrzebę dalszego rozwoju rolnictwa, a ta dziedzina stawała się motorem napędowym kolejnych. Osady zaczęły podlegać większym jednostkom – miastom. Wraz z powstaniem ośrodków miejskich, pierwotne cywilizacje zaczęły stawać się rozwiniętymi cywilizacjami. Starożytne miasta. 4 metropolie, które do dziś fascynują archeologów i miłośników historii Piękne, bogate, budzące podziw i zazdrość. Starożytne miasta wielokrotnie niszczono i odbudowywano, zapomniano i odnajdywano. Oto jedne z najciekawszych miast starożytności. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/starozytne-miasta-4-metropolie-ktore-do-dzis-fascynuja-archeologow-i-milosnikow-historii-fot-shutterstock-7066136.jpg" width="938" height="626" alt="Starożytne miasta. 4 metropolie, które do dziś fascynują archeologów i miłośników historii (fot. Shutterstock)" title="Starożytne miasta. 4 metropolie, które do dziś fascynują archeologów i miłośników historii (fot. Shutterstock)" /> Przed powstaniem ośrodków miejskich, wszelkie instytucje – polityczne, społeczne i religijne – były podzielone wśród mniejszych społeczności. Nastanie ery miast było równoznaczne z ich centralizacją. Miasta stawały się głównym ośrodkiem wszystkich dziedzin życia, więc naturalnie były celem ludzi chcących tam żyć, pracować i prowadzić wymianę handlową. Wcześniejsze osady miały w dużej mierze charakter rodowo-plemienny. W miastach żyli obok siebie ludzie obcy, których jednak łączyła wspólna władza, jednakowe wierzenia i język. W ten sposób rodziło się poczucie wspólnoty. O ile polityka była kluczowym czynnikiem kształtującym cywilizacje, to nie można zapomnieć, że równie duże znaczenie miała religia. Potrzeba pojęcia sensu życia i wyjaśnienia tego, co niezrozumiałe istniała od zawsze. Dzięki jednemu systemowi wierzeń i towarzyszącym mu praktyką ludzie zaczęli dzielić obyczaje, a w społecznościach pojawiał się szacunek i zaufanie. Należy podkreślić, że polityka i religia pozostawały ze sobą w korelacji już na etapie kształtowania się pierwszych cywilizacji. W wielu przypadkach, przywódcy polityczni byli też przywódcami religijnymi. W społecznościach, w których obie funkcje były rozdzielone, władza religijna często wspierała władzę polityczną. O ile rozwój specjalizacji zawodowych w dużej mierze przyczynił się do ukształtowania klas społecznych, to należy podkreślić, że różnice w statusie poszczególnych grup w największej mierze były kształtowane właśnie przez przywódców. To oni decydowali o wpływach i nadawali przywileje. Za jeden z najważniejszych etapów rozwoju cywilizacji należy uznać powstanie pisma. To właśnie ta umiejętność usprawniła działanie instytucji politycznych i religijnych. Z czasem pozwoliła na stworzenie zbioru praw, który stał się podstawą utrzymywania porządku. Zalety i wady osiadłego trybu życia To wszystko nie byłoby możliwe, gdyby tysiące lat wcześniej nie nastąpiła zamiana trybu życia z koczowniczego na osiadły. Rewolucja, która dokonała się dzięki temu, ograniczyła problem braku pożywienia. Przyczyniła się do wykształcenia nowych umiejętności, a to pociągnęło za sobą rozwój wcześniej nieznanych dziedzin, w tym handlu, usług i nauki. Zalety osiadłego trybu życia można mnożyć niemal w nieskończoność, ale te nie powinny przysłaniać jego wad. Gdy ludzie zaczęli gromadzić się w trwałych osadach, pojawiły się wcześniej niewystępujące choroby, a gdy osady zmieniły się w miasta – także epidemie. Produkcja rolna i hodowla w dużej mierze rozwiązały problem niedoboru pożywienia, ale gdy następowały klęski głodu, ich skutki były katastrofalne. Efektem osiadłego trybu życia są też wojny. Oczywiście, ludzie walczyli ze sobą od zawsze, ale gdy zaczęli zasiedlać określone tereny i stworzyli duże skupiska, skala konfliktów stała się nieporównywalnie większa, podobnie jak ich skutki. Co zawdzięczamy pierwszym cywilizacjom? Od czasu powstania pierwszych cywilizacji minęły tysiące lat. Żyjemy w czasach postępu technologicznego, w których poszczególne dziedziny przemysłu i nauki wkraczają w szczytową fazę rozwoju. Wzbiliśmy się w powietrze, przekroczyliśmy granicę kosmosu, potrafimy wznosić olbrzymie budowle, leczyć choroby, które wcześniej dziesiątkowały całe społeczności. Należy jednak podkreślić, że twierdzenie, iż te wszystkie osiągnięcia są wyłączną zasługą współczesnych, to zwykły egoizm. Starożytne języki: 7 wciąż nieodczytanych systemów pisma. Kto je rozszyfruje? Naukowcy od lat próbują odczytać starożytne języki z Europy, Azji i Ameryki. Rozszyfrowanie tych tajemniczych systemów pisma może przynieść odpowiedzi na wiele pytań o antyczne cywilizacje. Współczesna cywilizacja wyrosła przecież na podwalinach dokonań naszych przodków. Pismo, polityka, religia, nawet nauka, będąca podstawą rozwoju wszystkich współczesnych dziedzin, to nie nasze odkrycia i wynalazki. My je tylko udoskonaliliśmy i znaleźliśmy dla nich nowe zastosowanie. Każda kolejna cywilizacja, która ukształtowała się po pierwszych, korzystała z wcześniejszych dokonań. Mimo że na przestrzeni lat w poszczególnych dziedzinach nastąpiło wiele rewolucyjnych zmian, to patrząc na rozwój cywilizacyjny w sposób całościowy, można stwierdzić, że mamy tu do czynienia z ewolucją. U podstaw naszego świata wciąż leżą dokonania sprzed tysięcy lat. Na zakończenie przybliżamy kilka pierwszych rozwiniętych cywilizacji. Sumerowie Nie ulega wątpliwości, że Mezopotamia jest kolebką cywilizacji. To właśnie w widłach Eufratu i Tygrysu ukształtował jeden z pierwszych (a być może nawet pierwszy) rozwiniętych ludów. Sumerowie, bo o nich mowa, pod koniec IV tysiąclecia p.n.e. stworzyli wysoko rozwiniętą cywilizację, która skupiała się wokół państw-miast, w których wznosili monumentalne budowle. Wynaleźli jedno z najstarszych pism, poznali podstawy matematyki, geometrii i astronomii i jako jedni z pierwszych nauczyli się wykorzystywać brąz. Cywilizacja starożytnego Egiptu Dogodne warunki do rozwoju cywilizacji panowały nie tylko w dorzeczu Eufratu i Tygrysu, ale także nad Nilem. Pierwsze społeczności rolniczo-pasterskie zaczęły kształtować się tam w na przełomie V i IV tysiąclecia p.n.e. O ile Sumerowie żyli w obszarze państw-miast, to cywilizacja egipska zdołała stworzyć spójne państwo (z wyjątkiem okresów przejściowych). Zjednoczenie nastąpiło ok. 3000 r. p.n.e., gdy Menes, władca Egiptu Górnego, podbił Egipt Dolny. Cywilizacja minojska Wymieniając starożytne cywilizacje, nie można pominąć ludu, który dziś jest określany jako „pierwsze ogniwo łańcucha europejskiego”. Minojczycy przybyli na Kretę ok. 3000 r. p.n.e. Stworzyli jedną z pierwszych rozwiniętych cywilizacji basenu Morza Śródziemnego. Podobnie jak Sumerowie, zakładali państwa-miasta. W tym przypadku taka organizacja wynikała przede wszystkim z warunków naturalnych, bo bo zamieszkiwali obszar przecinany licznymi łańcuchami górskimi. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
To od niej zaczęła się kultura europejska. Cywilizacja minojska powstała ponad 5 tys. lat temu
Zdaniem niektórych uczonych, cywilizacja minojska była „pierwszym ogniwem europejskiego łańcucha”. Jej wpływ na późniejsze ludy, nie tylko hellenistyczne, jest bezsprzeczny. W czasie swojej świetności, Minojczycy zbudowali potężne imperium gospodarcze, które mogło składać się nawet ze stu miast. Kim byli przedstawiciele kultury minojskiej? Jak wyglądało ich życie? Dlaczego cywilizacja minojska upadła przed nastaniem naszej ery? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
W tym artykule: Kiedy powstała cywilizacja minojska? Czym charakteryzowała się cywilizacja minojska? Jak wyglądało życie cywilizacji minojskiej? Architektura minojska Co wynalazła cywilizacja minojska? Kultura i religia cywilizacji minojskiej Upadek kultury minojskiej Choć o pałacach na Krecie opowiadał już Homer, kultura minojska przez długi czas pozostawała jedynie w sferze mitów. Na temat cywilizacji rozwijającej się na Krecie nie zachowały się praktycznie żadne rzetelne źródła pisane. To sprawiło, że Minojczycy na długie lata zostali pogrzebani w odmętach historii. Dopiero badania przeprowadzone na początku XX wieku przez Arthura Evansa potwierdziły słowa pierwszego znanego z imienia poety i niektóre opowieści zapisane w mitach. Kiedy powstała cywilizacja minojska? Minojczycy, których nazwa pochodzi od króla Minosa, przybyli na Kretę z południowo-zachodniej Anatolii, gdzie dziś rozpościera się terytorium południowo-zachodniej Turcji. Jedna z najpotężniejszych starożytnych cywilizacji basenu Morza Śródziemnego zaczęła kształtować się w greckiej epoce brązu, ok. 3000 r. p.n.e. Wyniki badań naukowych udowadniają, że ślady początków osadnictwa na Krecie pochodzą sprzed 9 tys. lat. Najstarsze grupy ludzkie zamieszkujące wyspę nie były jednak w stanie stworzyć zgranego organizmu państwowego. Ich osadnictwo miało charakter głównie sezonowy. Budowle starożytnej Grecji – najważniejsze wzniesione obiekty. Gdzie można je zobaczyć? Budowle starożytnej Grecji to bez wątpienia jedna z największych atrakcji tego niezwykle pięknego kraju. Które z nich należy uznać za najważniejsze? Zapraszamy na wycieczkę szlakiem prezen... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/budowle-starozytnej-grecji-najwazniejsze-wzniesione-obiekty-fot-miguel-palacios-cover-getty-images-1da8461.jpeg" width="938" height="611" alt="Budowle starożytnej Grecji - najważniejsze wzniesione obiekty (fot. Miguel Palacios/Cover/Getty Images)" title="Budowle starożytnej Grecji - najważniejsze wzniesione obiekty (fot. Miguel Palacios/Cover/Getty Images)" /> Dopiero migranci z Anatolii opracowali koncepcję budowy trwałych domostw, które później przekształciły się w potężne państwa-miasta. Wraz z ich przybyciem, na wyspie pojawiła się znajomość zaawansowanych technik obróbki gliny i wypalania naczyń ceramicznych, a także znajomość obróbki metali. Wraz z nastaniem ery Minojczyków, ukształtowała się kultura kreteńska. Czym charakteryzowała się cywilizacja minojska? Zdaniem badaczy, cywilizacja minojska nie należała do wojowniczych ludów, nastawionych na podbój terenów sąsiednich. Wskazuje na to wiele czynników: stanowiska archeologiczne na Krecie ujawniły tylko niewielką ilość oręża, wokół kreteńskich państw-miast nie wznoszono masywnych murów obronnych, w sztuce minojskiej nie występują sceny batalistyczne. Pokojowa cywilizacja skupiała się przede wszystkim na handlu, nie tylko z kontynentalną częścią Grecji i wyspami Morza Egejskiego, ale także z Bliskim Wschodem. To właśnie od bardziej rozwiniętych bliskowschodnich ludów przejmowali sztukę i technologię, dzięki czemu Minojczycy stali się najbardziej rozwiniętym ludem w basenie Morza Śródziemnego. Pod ich wpływami znalazła się choćby cywilizacja mykeńska (zasiedlająca kontynentalną Grecję). Jak wyglądało życie cywilizacji minojskiej? Mieszkańcy minojskiej Krety trudnili się przede wszystkim rolnictwem i hodowlą zwierząt. Początki tej kultury przypadają na grecką epokę brązu, więc kamienne narzędzia porzucili na rzecz bardziej funkcjonalnych i trwałych sprzętów z metalu. Rzecz w tym, że wyspa była uboga w surowce naturalne, więc Minojczycy musieli pozyskiwać metale z bardziej odległych zakątków starożytnego świata. To sprawiło, że na Krecie zaczęły rozwijać się dwie ważne dziedziny: żegluga i handel. Nadwyżki produkcji rolnej wymieniano na cynę, miedź i metale szlachetne. W początkowej fazie istnienia cywilizacji minojskiej, kreteńskie społeczeństwo przyjęło ustrój rodowo-plemienny. Z czasem władza zaczęła koncentrować się w rękach jednostek – królów, którzy rządzili minojskimi państwami-miastami. Przez długi czas sądzono, że Minojczycy od początku tworzyli zwarty organizm polityczny. Dziś wiemy, że było inaczej. Z badań prof. Krzysztofa Nowickiego z Instytutu Archeologii i Etnologii PAN w Warszawie wynika, że przez długi czas kreteńskie państwa-miasta były jednostkami niezależnymi, które funkcjonowały obok siebie w pokoju. Po ok. tysiącu lat wspólnego istnienia rozpoczęły walkę o hegemonię, w której zatriumfowała grupa rządząca w Knossos. Zdaniem prof. Nowickiego, właśnie wtedy rozpoczęła się wewnętrzna unifikacja Krety, a zasięg górskich sanktuariów z Knossos – symbolicznych miejsc władzy – zaczął rozprzestrzeniać się na pozostałe obszary wyspy. Co warte podkreślenia, w społeczeństwie minojskim najprawdopodobniej nie obowiązywał absolutny kult władcy. Wiele cywilizacji Bliskiego Wschodu czciło swoich królów niczym bogów. U Minojczyków nie występowały takie zwyczaje. Potwierdzać ma to fakt, że właściwie żadne malowidła minojskie nie przedstawiają władców. Architektura minojska Na podstawie badań znalezisk archeologicznych, naukowcy wyróżnili trzy główne okresy w periodyzacji dziejów minojskiej Krety, które dzielą się na mniejsze jednostki: okres wczesnominojski (WM) – trwający od 3100 do 2650 r. p.n.e. z podziałem na jednostki EM I (3100–2650 r. p.n.e.), EM IIA (2650–2400 r. p.n.e.), EM IIB (2400–2150 r. p.n.e.) i EM III (2150–2000 r. p.n.e.); okres średniominojski (ŚM) – trwający od 2000 do 1600 r. p.n.e. z podziałem na jednostki MM IA (2000–1925 r. p.n.e.), MM IB (1925–1850 r. p.n.e.), MM II (1850–1675 r. p.n.e.), MM IIIA (1675–1630 r. p.n.e.) i MM IIIB (1630–1600 r. p.n.e.); okres póznominojski (PM) – trwający od 1600 do 1100 r. p.n.e. z podziałem na jednostki LM IA (1600–1500 r. p.n.e.), LM IB (1500–1450 r. p.n.e.), LM II (1450–1400 r. p.n.e.), LM IIIA1 (1400–1365 r. p.n.e.), LM IIIA2 (1365–1330 r. p.n.e.), LM IIIB1 (1330–1225 r. p.n.e.), LM IIIB2 (1225–1220 r. p.n.e.) i LM IIIC (1200–1100 r. p.n.e.). 5 największych zagadek świata. Czy kiedykolwiek uda nam się je rozwiązać? Naukowcy od lat próbują rozwiązać największe tajemnice świata. Odkrycie niewyjaśnionych zjawisk i zagadek ludzkości mogłoby rzucić nowe światło na współczesną naukę, a nawet zmieni... Obok funkcjonuje także tzw. podział pałacowy, w którym periodyzacja opiera się o fazy istnienia pałaców wznoszonych na minojskiej Krecie. Ta klasyfikacja uwzględnia 5 okresów: okres przedpałacowy – od EM I do MM IA; okres starszych pałaców – od MM IA do MM II; okres młodszych pałaców – od MM IIIA do LM IB; okres późnopałacowy – od LM II do LM IIIA, okres popałacowy – od LM IIIB do LM IIIC. W okresie przedpałacowym nie istniały jeszcze państwa-miasta w formie, w jakiej występowały w czasie największego rozwoju cywilizacji minojskiej. Minojczycy budowali wówczas osady składające się z prostokątnych domów, wznoszonych na kamiennej podbudówce z suszonej cegły. Co warte podkreślenia, poszczególne domostwa niemal przylegały do siebie i w ten sposób tworzyły zwartą osadę. W okresie starszych pałaców powstały otwarte miasta minojskie: Knossos, Hagia, Fajstos, Gurnia i Malia. Wtedy też zaczęły powstawać okazałe pałace – najbardziej charakterystyczne elementy starożytnej architektury kreteńskiej. Budowle te były przede wszystkim siedzibą władców i centrami życia politycznego, ale także warsztatami rzemieślników, magazynami żywności i składami surowców. Wokół pałaców wznoszono domostwa wysokich rangą urzędników. Były to piętrowe wille z balkonami. Trend wznoszenia reprezentacyjnych budowli, stanowiących społeczne, gospodarcze i polityczne centrum kreteńskich państw-miast, był kontynuowany także w okresie młodszych pałaców. W tym czasie nastąpiły istotne zmiany w zdobnictwie. Na ścianach zaczęły pojawiać się duże freski, znacznie większe niż wcześniej (inspirowane malarstwem egipskim). Cechą charakterystyczną wszystkich minojskich pałaców jest brak fortyfikacji obronnych. Mogło to wynikać z pokojowego stylu życia Minojczyków. Pokojowego jak na czasy starożytne, bo przecież minojskie państwa-miasta początkowo prowadziły ze sobą walki, a w swojej historii musiały mierzyć się także z zewnętrznymi wrogami. Jednak badacze nie mają wątpliwości, że w epoce brązu to właśnie Kreta dominowała na morzu. Mieszkańcy wyspy mogli więc czuć się względnie bezpiecznie. Liczne komnaty były rozmieszczone na kilku kondygnacjach. Okazałe zabudowania otaczały dziedziniec centralny. Do pałacowych wnętrz prowadziło kilka wejść. Przynajmniej jedno było zaopatrzone w schody, które nie spełniały wyłącznie funkcji komunikacyjnej. Mogły też być wykorzystywane jako widownia, z której podziwiano przedstawienia lub igrzyska. Co wynalazła cywilizacja minojska? Minojczycy byli ludem nad wyraz praktycznym, o czym świadczą wprowadzane przez nich innowacje. Ich pałace i domostwa miały dostęp do wody, były zaopatrzone w kanalizację. Ciekawostką architektoniczną były kanały wentylacyjne, które w gorącym klimacie znacząco poprawiały komfort mieszkańców. Handel był ważnym elementem minojskiej gospodarki. Żeby usprawnić proces wymiany towarów, Minojczycy opracowali system miar i wag, w którym korzystali z krążków o określonej wadze i miedzianych wlewków. Starożytne języki: 7 wciąż nieodczytanych systemów pisma. Kto je rozszyfruje? Naukowcy od lat próbują odczytać starożytne języki z Europy, Azji i Ameryki. Rozszyfrowanie tych tajemniczych systemów pisma może przynieść odpowiedzi na wiele pytań o antyczne cywilizacje. Nie można nie wspomnieć, że mieszkańcy minojskiej Krety potrafili posługiwać się kilkoma rodzajami pisma. Najprawdopodobniej na podstawie kreteńskiego pisma hieroglificznego opracowali bardziej złożone pismo linearne A, na podstawie którego Mykeńczycy stworzyli pismo linearne B. Kultura i religia cywilizacji minojskiej Minojczycy byli pobożnym ludem. W centrum ich religijnego świata znajdowała się bogini płodności i urodzaju. Oddawali cześć swoim bóstwom w skalnych grotach, a od czasu dominacji władców Knossos – w górskich sanktuariach. Sanktuaria były miejscami symbolicznymi, w których nie wznoszono trwałych budowli. Wyjątkami są najstarsze z nich, m.in. sanktuarium na górze Juktas. Zwyczajowo składano tam wota w formie glinianych naczyń i figurek. Bóstwo płodności i urodzaju było przedstawiane jako kobieta odziana w tradycyjny minojski strój. Wyrafinowana forma ubioru wyraźnie wskazuje, że w kulturze minojskiej ważne były wrażenia estetyczne. Upadek kultury minojskiej Upadek cywilizacji minojskiej miał charakter stopniowy i przyczyniło się do tego kilka czynników. Ok. 1600 roku p.n.e. nastąpił wybuch wulkanu na wyspie Santoryn. Ten kataklizm pociągnął za sobą kolejne – trzęsienia ziemi, tsunami, opad popiołów wulkanicznych i pożary. Należy jednak podkreślić, że czynniki naturalne były zaledwie wstępem do upadku Minojczyków. Ok. 1450 r. p.n.e. osłabioną kataklizmem wyspę najechali Achajowie. Doszło do starcia, którego dowodami są ślady ogromnych zniszczeń pałaców i ośrodków administracyjnych. Zwyciężyli Grecy z kontynentu, którzy stopniowo zaczęli przejmować władzę na Krecie. Gdy ok. 1200 r. p.n.e. państwa mykeńskie zaczęły się rozpadać, rozpoczął się ostateczny zmierzch kultury minojskiej. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Starożytne języki: 7 wciąż nieodczytanych systemów pisma. Kto je rozszyfruje?
Naukowcy od lat próbują odczytać starożytne języki z Europy, Azji i Ameryki. Rozszyfrowanie tych tajemniczych systemów pisma może przynieść odpowiedzi na wiele pytań o antyczne cywilizacje.
W tym artykule: Rongorongo (Wyspa Wielkanocna) Pismo linearne A i dysk z Fajstos (Kreta) Pismo protoelamickie (dzisiejszy Iran) Języki tocharskie (Azja Środkowa) Pismo cywilizacji Doliny Indusu Kipu (Imperium Inków) Manuskrypt Wojnicza (średniowieczna Europa) Wymyślony i używany w naszej cywilizacji alfabet, czyli pismo głoskowe, w którym kolejne symbole przedstawiają różne dźwięki ludzkiej mowy, to oczywiście nie jedyny sposób zapisywania informacji przez ludzi. W Azji choćby bardziej upowszechniło się pismo piktograficzne i ideograficzne. W nim do zapisu czynności i przedmiotów korzysta się z obrazków (piktogramów), a do zapisu idei i pojęć abstrakcyjnych – z tzw. ideogramów. Historia ludzkości zna jednak znacznie więcej systemów pisma. Niektórych z nich nadal nie potrafimy rozszyfrować. Oto 7 języków wciąż uznawanych za nieodczytane. Rongorongo (Wyspa Wielkanocna) To potoczna nazwa nierozszyfrowanego dotychczas pisma ludu Rapa Nui, rdzennie zamieszkującego Wyspę Wielkanocną. Nad jego odkodowaniem od ponad stu lat pracują lingwiści, archeolodzy, a ostatnio nawet informatycy. Do prac nad zrozumieniem tego starożytnego alfabetu zaprzęgnięto bowiem algorytmy komputerowe. Co prawda w wersji mówionej język rongorongo jest wciąż w użyciu, ale jego współczesna odmiana to mieszanka lokalnych słów z mnóstwem zapożyczeń z hiszpańskiego i francuskiego. Jednym z pierwszych odnalezionych zabytków pisma jest fragment traktatu z 1770 r., podpisanego przez starszyznę wyspy. Wówczas jednak nie zadbano o przygotowanie tłumaczenia na żaden z europejskich języków. W ten sposób zaprzepaszczono szansę na bezpośredni przekład i odczytanie pisma. Sto lat później, kiedy dokonano odkrycia większości tekstów rongorongo, jego rodzimi użytkownicy już dawno nie żyli lub zostali uprowadzeni do Europy. Pismo linearne A i dysk z Fajstos (Kreta) Cywilizacja minojska z Krety osiągnęła szczyt rozwoju 1500 lat przed naszą erą. Była jedną z najbardziej zaawansowanych kultur swoich czasów i jako jedna z pierwszych opracowała własne pismo, zwane dzisiaj linearnym A. Jednym z najsłynniejszych zabytków tego sposobu pisania jest słynny dysk z Fajstos. Na odnalezionym w 1908 r. naczyniu zapisano ciąg ideogramów, których do dzisiaj nie udało się odszyfrować. Cywilizacja minojska została zniszczona w wyniku wybuchu wulkanu Thira. Na jej gruzach powstało państwo Mykeńczyków, którzy opracowali nowy sposób zapisywania – pismo linearne B, odczytane w 1953 r. Pismo protoelamickie (dzisiejszy Iran) Elam to jedna z najmniej zbadanych starożytnych cywilizacji. Państwo Elamitów powstało ok. 2500 lat p.n.e. na terenie dzisiejszego Iranu, najbujniej rozwijając się na wybrzeżach Zatoki Perskiej. Do dziś nie udało się zakwalifikować języka elamickiego do jakiejkolwiek dużej grupy językowej. Wiadomo tylko, że zarówno starożytne języki Elamu, jak i pismo znajdowały się pod wpływem sąsiedniej kultury sumeryjskiej. Istnieje teoria, że elamicki mógł być spokrewniony z językami drawidyjskimi z terenów dzisiejszych Indii. Używane przez Elamitów pismo, mimo zachowanych zabytków w postaci tablic klinowych, nie zostało do dziś odczytane, pozostawiając szczegóły na temat życia codziennego cywilizacji tajemnicą. Piramidy na Antarktydzie: Skąd się wzięły tajemnicze struktury na szóstym kontynencie? Kiedy w 2016 roku fotografie tajemniczego obiektu na Antarktydzie obiegły świat, pojawiło się wiele pytań. Ogromny stożek jako żywo przypominał egipskie piramidy z płaskowyżu w Gizie. Czy... Języki tocharskie (Azja Środkowa) Tocharianie zamieszkiwali dorzecze Pamiru od ok. 2000 r p.n.e. Szczątki wielu przedstawicieli tego ludu odnaleziono zmumifikowane w piaskach tamtejszej pustyni. Naukowcy zgadzają się, że Tocharianie mogli być najdalej na wschód osiadłym ludem indoeuropejskim, spokrewnionym z Celtami. Do dziś kojarzeni są ze spiczastymi czapkami kobiet, które później spopularyzowały się również w średniowiecznej Europie. Pismo Tocharian wymarło prawdopodobnie w IX w. n.e., a tochariańskie manuskrypty wciąż w znacznym stopniu pozostają nierozszyfrowane. Pismo cywilizacji Doliny Indusu Znaki pisma z Doliny Indusu, znalezione na małych glinianych tabliczkach, pochodzą sprzed 4,5 tysiąca lat z pierwszej historycznej cywilizacji, jaka rozwinęła się na obszarze subkontynentu indyjskiego. Cywilizacja doliny Indusu powstawała prawie równocześnie z kulturą Mezopotamii i starożytnego Egiptu. Obrazki, symbole i znaki tzw. pisma cywilizacji Doliny Indusu zostały oficjalnie w 2004 r. uznane za piktogramy o znaczeniu religijnym i politycznym. Przeprowadzona analiza komputerowa dowiodła, że jest inaczej. Logiczna struktura pisma jest po prostu odzwierciedleniem języka mówionego. Badaczom jednak do dzisiaj nie udało się odszyfrować znaczenia poszczególnych znaków tego pisma. Kipu (Imperium Inków) Językiem używanym do powszechnej komunikacji w Państwie Inków był keczua – język do dzisiaj używany na terenie Peru, Boliwii i Ekwadoru. Inkowie nie używali jednak żadnego systemu pisania. Zamiast tego korzystali z kipu, czyli specjalnie zaszyfrowanych węzełków, do wysyłania wiadomości na duże odległości. Wraz z zagładą Inków przepadła możliwość odczytania tego niezwykłego sposobu szyfrowania informacji. Kolorowe sznurki z supełkami wykonane z bawełny lub włosia lamy i alpaki zachowały się do dziś. Nikt nie ma jednak pojęcia, jakie zapisano w nich wiadomości. Zagadka starożytnej chińskiej receptury rozwiązana. Pochodzi z księgi sprzed ponad 2300 lat Kao Gong Ji to najstarsza na świecie znana encyklopedia technologii i rzemiosła. Powstała w starożytnych Chinach. Znajdują się w niej opisy, jak wytwarzać przedmioty, takie jak broń czy ins... Manuskrypt Wojnicza (średniowieczna Europa) Manuskrypt Wojnicza to średniowieczna księga powstała między 1404 a 1438 rokiem. Przed zastosowaniem metody datowania radiowęglowego autorstwo manuskryptu przypisywano m.in. filozofowi Rogerowi Baconowi, alchemikowi Edwardowi Kelleyowi i okultyście Johnowi Dee. Do dnia dzisiejszego przetrwało 120 kart manuskryptu zawierających skomplikowane rysunki i opisane tajemniczym pismem. W 1912 roku manuskrypt odkrył Michał Wojnicz, znany też jako Wilfried M. Voynich – polsko-amerykański bibliofil i antykwariusz. Mimo wielu prób podjętych zarówno przez kryptologów, jak i amatorów, nikomu nie udało się rozszyfrować nawet krótkiego fragmentu Manuskryptu Wojnicza. Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska". Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów w technologiach. Miłośnik tenisa i europejskich stolic.
To jedno z najpiękniejszych miast na Starym Kontynencie. Czym zachwyca Chania?
Kiedyś rządzili nią Włosi i Turcy. Dziś Chania jest najpiękniejszym miastem na Krecie, a może i w całej Europie.
W tym artykule: Chania – miasto kontrastów Chania – historia i zabytki Chania – co robić w letnie wieczory? Chania – dojazd, nocleg, jedzenie Chania – miasto kontrastów Na ulicach Chalepy, dzielnicy Chanii, zaglądam w przeszłość. Patrzę w nią, chodząc po pomieszczeniach dawnej rezydencji Eleftheriosa Venizelosa, ośmiokrotnego premiera Grecji. Mieszkał tu przez ponad pół wieku, od 1880 do 1935 r. Od tego czasu jego dom nie zmienił się ani trochę. Na półkach wciąż stoją książki, na biurku leżą używane przez polityka przedmioty, w garażu czeka samochód. W przeszłość patrzę też, zerkając na dawny pałac księcia Jerzego, okazały, pełen przepychu budynek w centrum dzielnicy. Ale dostrzegam ją także wchodząc do garbarni, w której Konstantinos Savakis pochyla się nad stołem i skrobie szerokim ostrzem po płachcie skóry. Jest jednym z ostatnich garbarzy w Chanii – drugim co do wielkości mieście Krety. Pracuje metodami sprawdzonymi przez dziesięciolecia, ufając sile własnych mięśni i rak. – Garbowaniem zajmował się już mój ojciec. Przejąłem po nim fach – mówi Savakis. – W 1950 r. działało tu 80 garbarni. Dziś zostało sześć – dodaje. Obecność w Chalepie Konstantinosa świadczy o tym, ze ta dzielnica – wbrew powszechnej opinii – nie należy wyłącznie do bogatych, dyplomatów i arystokracji. – W Chalepie zawsze żyło więcej ludzi biednych niż zamożnych – tłumaczy Savakis. – Te światy funkcjonowały obok siebie, czasem się przenikając. Charakter tego miejsca tworzyły jednak nie wille mieszczan, lecz garbarnie i skupieni wokół nich ludzie. Dzielnica zaczęła się rozbudowywać za tureckiej okupacji, gdy posiadający pieniądze mieszkańcy zaczęli uciekać z coraz bardziej przepełnionego miasta. Na przełomie XIX i XX w. odkupili od Turków na jego obrzeżach spory teren pod swoje rezydencje. Równocześnie jednak w te same okolice nadciągnęli biedniejsi mieszkańcy. Wakacje 2022: Gdzie pojechać w tym roku? Oto 10 najpopularniejszych krajów na świecie Po 2 latach ciągłych ograniczeń w podróżowaniu, nadszedł moment, kiedy możemy swobodniej myśleć o planowaniu kolejnego urlopu, wakacji lub weekendowego wypadu. Wiele z nas chciałoby nadro... Oddalona o niemal 3 km od centrum Chalepa idealnie nadawała się bowiem na lokalizację zakładów rzemieślniczych, których działalność mogłaby przeszkadzać w gęsto zaludnionym centrum. W ten sposób powstała Tampakariá, wydzielony obszar garbarni. Jakimś dziwnym zrządzeniem losu światy biednych rzemieślników i zamożnych mieszczan splotły się w jedno. Chalepa wciąż pozostaje miejscem kontrastów. Wzniosłości i upadku. Bogactwa i biedy. Pełne przepychu wille stoją obok chylących się ku upadkowi budynków rzemieślników. Eleganckim ogrodom towarzysza zarośnięte dzikimi krzakami zaułki. Marmurowe płyty chodników przechodzą w spękany beton nabrzeża. Ta dzielnica jest prawdopodobnie najlepszym miejscem, od którego można zacząć poznawać Chanię. To tu bowiem jak na dłoni widać, jak wiele obliczy ma to miasto i jak bardzo jest różnorodne. Chania – historia i zabytki Dopiero następnym krokiem może być wizyta na starówce, której Chania zawdzięcza miano najpiękniejszego miasta Krety, a nawet – jak chcą niektórzy – Europy. Wąskie uliczki wiją się pomiędzy kilkupiętrowymi kamienicami. Budynki o pastelowych kolorach odbijają kroki przechodniów, nawoływania kelnerów kuszących klientów, gwar wielojęzycznych rozmów. Błądząc po tym labiryncie, docieram do weneckiego portu, który jest sercem tego miasta. Wcinający się w morze falochron wieńczy latarnia morska przebudowana przez Turków na kształt minaretu. To jeden z bardziej rozpoznawalnych obrazów związanych z Chanią. Turcy zdobyli miasto w 1669 r., odbijając je z rąk Wenecjan, którzy wcześniej rezydowali tu z kolei przez czterysta lat. Pod grecką flagę wyspa zawinęła dopiero w 1913 r., borykając się jeszcze po drodze z wizytą nazistowskich Niemiec. Na ślady historii w tym mieście trafia się nieustannie. Chania wciąż pamięta obecność weneckich dożów, nie wyzbywając się włoskiego stylu domów. Pamięta zamiłowanie Wenecjan do handlu i pieniędzy. Przepychu i piękna. Ruchu statków wypełnionych kandyzowanymi owocami, które zachwyceni Wenecjanie wywozili z Krety do swojej republiki. To był miejscowy skarb – wytwarzane zapewne od czasów minojskich plony unurzane w oceanie słodkości. Ich dzisiejsza nazwa odsyła wprost do weneckiej nazwy Krety – Kandii. Wakacje w Grecji: co zjeść w tym przepięknym i słonecznym kraju? Planując wakacje w Grecji, warto przygotować sobie listę potraw, które trzeba zjeść w tym kraju. Oto TOP 5 dań, których musicie skosztować. Prujące wodę kadłuby okrętów były wówczas jedyną nicią łączącą odległą śródziemnomorską wyspę z Wenecją, a więc i ze światem. O ich znaczeniu świadczy nie tylko rozmiar dawnego portu, ale też bryły kamiennych doków, do których wpływały niegdyś okręty nadszarpnięte morską wodą, wiatrem i upływem czasu. Do dziś pozostało ich dziewięć, w czasach świetności działało ich tu aż 23 (każdy dok przeznaczony był na jeden statek). Obecnie budynki te wiodą już inne życie – biznesowe, konferencyjne, wystawowe. Tuż obok, w lekko drgającej wodzie portowego basenu, odbijają się kopuły meczetu Janczarów. Pozostałość po epoce, w którą Chania weszła po tym, jak Wenecjanie ulegli tureckiej armii i w popłochu porzucili swój ulubiony skrawek lądu. Meczet jest najstarszą osmańską budowlą, postawioną na miejscu chrześcijańskiej świątyni. Jego widok wciąż kłuje Kreteńczyków w oczy, przypominając o tureckiej dominacji. Za panowania zajętych handlem i uprzyjemnianiem sobie życia Wenecjan życie mieszkańców wyspy jeszcze się jakoś układało. Po przybyciu Osmanów stało się chropowate, znojne, rodzące bunt. Gdy po dwustu latach mieszkańcy Chanii wyswobodzili się z tureckiego uścisku, skrupulatnie wymazali wszystkie miejsca, które były dla okupantów ważne. Z meczetu pozostała skorupa ogołocona z sacrum. W jej wnętrzu lokalni artyści rozwiesili obrazy. Oglądając je, można się tez przyjrzeć wnętrzu tureckiej budowli. Chania – co robić w letnie wieczory? Wieczorami, pod kurtyną półmroku miasto łagodnieje. Znikają ostre cienie, krzykliwe barwy, dosadność. Nawet turyści rozpływają się po restauracyjnych stolikach, przestając szukać pamiątek i zabytków. Portowe nabrzeże kusi, by spędzić na nim czas. To niezły pomysł. Decyduję się jednak na inne miejsce – miejski ogród, w którym w sezonie działa Kipos – najstarsze plenerowe kino w mieście. Przy rozstawionych na żwirze krzesłach zebrał się już tłumek widzów, na stolikach błyskają szkłem kieliszki z białym winem. W wieczorne powietrze ulatują smugi papierosowego dymu, choć palenie w publicznych miejscach dawno jest już w Grecji zabronione. Pierwszy film trafił na tutejszy ekran w 1905 r. Od tego czasu ruchome obrazy i sączącą się z głośników muzyka nieprzerwanie gromadzą ludzi połączonych chęcią spędzenia wspólnie czasu. Spragnionych dobrych historii, swobodnej atmosfery, bliskości innych. Czyż może być lepszy przepis na udany wieczór? Chania – dojazd, nocleg, jedzenie Dojazd: Z lotniska Warszawa-Modlin linią Ryanair bezpośrednio do Chanii. Nocleg: Irene Maisonettes to pensjonat położony w centrum miasta, ze skromnymi pokojami i dostępem do kuchni. Kilkaset metrów od plaży. Od ok. 145 zł za dwójkę. Akrotiri Hotel, 2 km od centrum, w modnej dzielnicy Chalepa. Pokoje są z balkonami i widokiem na całą Chanię i morze. Od ok. 240 zł – śniadanie w cenie. Jedzenie: W Chanii lepiej unikać restauracji na nabrzeżu. Jakość i ceny posiłków pozostawiają wiele do życzenia. Szukaj małych lokali w głębi miasta. Latem połowy ryb podlegają w Grecji ograniczeniom. Większość dań przyrządzana jest więc z mrożonek lub ryb sprowadzanych z innych krajów. Dobrym wyborem będzie ośmiornica lub kalmary, które rybacy mogą łowić przez cały rok. Tekst ukazał się na łamach magazynu „National Geographic Traveler. Przewodnik po najpiękniejszych wyspach – Morze Śródziemne. 25 pomysłów na wakacje” (nr 01/2019).
Starożytny pałac w Knossos znajduje się na Krecie, nieopodal Heraklionu. Jest dziełem Minojczyków, twórców najstarszej cywilizacji w Europie.
W tym artykule: Pałac w Knossos - stracona szansa odkrywcy Troi Pałac w Knossos - skąd się wzięli Minojczycy Pałac w Knossos - Evans na tropie króla Minosa Pałac w Knossos nie był wcale pałacem? Cywilizacja minojska rozwijała się od około 3000 do 1100 r. p.n.e. Pozostawiła po sobie intrygujące i monumentalne zabytki. Aczkolwiek na dobra sprawę zaczęliśmy ją odkrywać... dopiero nieco ponad 120 lat temu! Pałac w Knossos - stracona szansa odkrywcy Troi Odkrywcą kompleksu w Knossos na Krecie, obejmującego około 20 tys. metrów kwadratowych, był brytyjski archeolog amator Arthur Evans (1851–1941). Niewiele jednak brakowało, aby tego epokowego dzieła dokonał Heinrich Schliemann – znany z odnalezienia ruin Troi i Myken. Skarby dla zuchwałych, czyli jak odkrywano zaginione miasta Zaginione miasta od wieków fascynują i inspirują kolejne pokolenia archeologów. Nic więc dziwnego, że co i rusz dowiadujemy się czegoś nowego na ich temat. Okoliczności były tak zadziwiające, że podziałały na wyobraźnię naukowców, turystów i ludzi pióra. Tak pisał o tym kilkadziesiąt lat temu słynny polski poeta Zbigniew Herbert w zbiorze „Labirynt nad morzem”: „Odkrycie cywilizacji minojskiej jest dziełem jednego człowieka – Arthura Evansa. Nie był on zresztą pierwszym, którego uwagę zwróciła ta tajemnicza wyspa na morzu ciemnym jak wino. Od wielu dziesiątków lat kręciło się po niej i myszkowało sporo archeologów-amatorów. Pewien konsul hiszpański rozgłaszał, że w pobliżu Knossos znajduje się zasypany pałac, długi na 180 stóp i szeroki na 140. Pod koniec lat siedemdziesiątych ubiegłego wieku [tzn. XIX – przyp. red.] odkrywca Troi, Schliemann – ten, który ufał bezgranicznie Homerowi i nie zawiódł się na nim, wdał się w skomplikowane transakcje, a przedmiotem ich były dokładnie tereny, gdzie pod warstwą ziemi, na której rosły oliwki, ukryty był od tysiącleci pałac Minosa. Ta transakcja nie doszła do skutku, bo kreteński właściciel ziemski okazał się krętaczem i oszustem, czego nie mógł tolerować solidny Schliemann”. Pałac w Knossos - skąd się wzięli Minojczycy Tak szansę dostał nikomu nieznany Brytyjczyk. Arthur Evans poświęcił cywilizacji minojskiej całe swoje życie. Knossos uważane jest za największy i najważniejszy jej ośrodek. Funkcjonował nieprzerwanie w okresie od 2000 do 1400 r. p.n.e. Kim byli jego budowniczy? Jest na ten temat wiele hipotez. Jedna mówi, że to przybysze z rozwiniętych terenów Anatolii. Inna, że pochodzili z Egiptu. Badania DNA z 2013 r. wskazują jednak, że ich geny podobne są do neolitycznych Europejczyków. "Ani słowa o tym, że na górskich plantacjach miejscowi uprawiają marihuanę". Poznaj inne oblicze Krety Dziennikarz Travelera wylądował na największej greckiej wyspie, by odkryć, co ma do zaoferowania prócz słynnych plaż. Sama nazwa cywilizacji minojskiej nawiązuje zaś do znanego z greckich mitów króla Minosa, rządzącego na Krecie. To z jego panowaniem związane są opowieści o Minotaurze, Tezeuszu i Ariadnie oraz o Dedalu i Ikarze. Czy jakiś Minos kiedykolwiek istniał? Zdaniem naukowców możliwe, że nie było to imię konkretnego władcy, lecz jego przechodni tytuł – podobnie jak „faraon” w Egipcie. Minojczycy mogli mieć wiele handlowych i politycznych związków z sąsiadami. Dziś wiemy, że ich cywilizacja wykraczała poza ramy Krety. Badane są skomplikowane związki Minojczyków z późniejszą kulturą mykeńską. Naukowcy przyglądają się też relacjom Krety z wyspą Santorini (Thirą), gdzie kwitło równie stare miasto Akrotiri. To właśnie w gigantycznym wybuchu wulkanu na Santorini około 1650 r. p.n.e. duża część naukowców upatruje początku końca cywilizacji minojskiej (który notabene mógł być źródłem legendy o katastrofie Atlantydy). Ostatecznym ciosem mógł być najazd wspomnianych wyżej Mykeńczyków, przybyszów z kontynentu. Pierwsze zniszczenie pałacu nastąpiło około 1700 r. p.n.e., a do kolejnych doszło w XV i XIV stuleciu p.n.e. Pałac w Knossos - Evans na tropie króla Minosa Arthur Evans rozpoczął wykopaliska w Knossos w 1900 roku. Podczas badań zafascynowały go ewentualne związki między ruinami a legendarnym labiryntem króla Minosa. Herbert pisał o Evansie: „Miał lat 49, prawie tyle samo, co Schliemann, kiedy zaczął wykopaliska Troi. Nie odkrył złotych masek, skarbca, drogich kamieni – jak to działo się w Mykenach – ale stanął oko w oko ze sztuką dojrzałą i wyszukaną, architekturą pełną szarmu i subtelności, i zaskakująco słodkim, chciałoby się rzec, dekadenckim stylem życia, który emanował z odsłoniętych ruin. Labirynt schodów, pokoi, korytarzy, tarasów i dziedzińców zdawał się nie mieć końca i Evans z kłębkiem Ariadny w ręku cierpliwie posuwał się naprzód krok za krokiem”. Specyfika archeologii egejskiej To część archeologii Grecji oraz obszarów położonych na obrzeżach Morza Egejskiego, a więc także fragmentów obecnej Turcji. Zajmuje się ona badaniem okresu od pojawienia się pierwszych ... Brytyjczyk popuścił wodze wyobraźni, czego efektem są betonowe rekonstrukcje na terenie Knossos oraz dość swobodnie interpretowane freski odkryte w ruinach. Malowidła te są bardzo dekoracyjne, z licznymi motywami roślinnymi i zwierzęcymi (podobnie jest też z ceramiką minojską). Na fresku z Knossos pojawia się też postać mężczyzny skaczącego nad bykiem, co przypuszczalnie jest odzwierciedleniem tauromachii – rytualnego widowiska, charakterystycznego także dla innych krain basenu Morza Śródziemnego. Na Krecie znaleziono także charakterystyczne figurki kobiet z odkrytymi piersiami (prawdopodobnie kapłanek lub bogiń), trzymających w dłoniach węże. To wszystko sprawiło, że budowniczych Knossos i całej cywilizacji minojskiej długo uważano za pacyfistyczną, nawet nieco hedonistyczną kulturę. Ba, być może wyjątkowo dużą rolę odgrywały w niej kobiety. Niestety, pisma używane na Krecie albo nie zostały dotąd rozszyfrowane, albo zapiski niewiele mówią o samych Minojczykach. Aczkolwiek nie była to raczej cywilizacja pokojowa, skoro symbol Knossos stanowił podwójny topór, a na całej wyspie nie brak starożytnej broni oraz śladów pożarów i walk. Pałac w Knossos nie był wcale pałacem? Knossos zwykle nazywane jest pałacem. Można zobaczyć tam domniemaną salę tronową, komnaty reprezentacyjne, pomieszczenia króla i królowej, świątynie, wartownię, magazyny. Wszystko to jest jednak dość swobodną interpretacją odnalezionych ruin. Ponadto liczne budynki, korytarze i przejścia kojarzą się z mitem o labiryncie, wybudowanym dla Minosa przez genialnego wynalazcę Dedala. To tam miał kryć się Minotaur – pół człowiek, pół byk, będący synem królowej Pazyfae oraz byka zesłanego przez boga Posejdona. Prawda może być jednak zupełnie inna. Niemiecki geolog Hans Georg Wunderlich zaryzykował nawet stwierdzenie, że Knossos to tak naprawdę nie pałac, lecz miejsce związane z kultem zmarłych. Jakkolwiek było, dziś pałac w Knossos jest mekką turystów. Widzą w nim najczęściej to, co chcą – te tajemnicze ruiny doskonale się do tego nadają. Każdy w nich może się poczuć trochę jak Indiana Jones.
Kreteńczycy to niekwestionowani zwycięzcy prowadzonego przez ponad 50 lat tzw. Badania Siedmiu Krajów. Jego autorzy monitorowali stan zdrowia ponad 12 tys. mężczyzn z całego świata, w tym kilkuset z Krety.
Bez śniadania, za to z obfitym lunchem i jeszcze większą kolacją – choć sposób żywienia się mieszkańców Krety odbiega od ogólnie przyjętego pięcioposiłkowego modelu, badania archeologiczne wskazują, że na wyspie je się tak od 4 tys. lat. Efekty są zadziwiające – mieszkańcy Krety cieszą się wyjątkowo długim życiem, a choroby układu krążenia i nowotwory omijają ich szerokim łukiem. Kreteńczycy to niekwestionowani zwycięzcy prowadzonego przez ponad 50 lat tzw. Badania Siedmiu Krajów, których autorzy monitorowali stan zdrowia ponad 12 tys. mężczyzn w średnim wieku ze Stanów Zjednoczonych, Finlandii, Holandii, Włoch, Chorwacji i Serbii (oba kraje początkowo traktowano jako jeden, stąd liczba siedem w nazwie badania), Japonii oraz Grecji, w tym 700 z Krety. Skąd taka skuteczność diety? Kreteńczycy żywią się tym, co daje im ich ziemia. Nie mają jednak na co narzekać. Kreta nie jest wyspą pochodzenia wulkanicznego, a żyzne gleby w połączeniu ze śródziemnomorskim klimatem podgrzewanym dodatkowo przez niedaleki ląd afrykański czynią ją rolniczym rajem. – Kluczowymi składnikami tutejszej diety są bogate w składniki odżywcze rośliny: owoce, warzywa, strączkowe i pełnoziarniste, z oliwą z oliwek jako głównym źródłem tłuszczu – mówi Christopher Papandreou ze Szkoły Medycznej Uniwersytetu Kreteńskiego. – Zalecane jest też umiarkowane spożycie ryb, produktów mlecznych i orzechów, z ograniczoną ilością czerwonego mięsa i innych produktów pochodzenia zwierzęcego, takich jak masło czy pozostałe produkty mleczne – dodaje. Te ostatnie produkowane są na bazie mleka koziego i owczego. Na stołach króluje długo dojrzewający ser graviera z przewagą owczego. Co ciekawe, w tradycji Krety nie ma sera feta – importuje się ją na wyspę głównie dla turystów. Na koniec niespodzianka – dieta kreteńska nie może się obejść bez niskiej do średniej konsumpcji wina. – Kieliszek dziennie w przypadku kobiet, dwa w przypadku mężczyzn są wskazane jako składnik tego sposobu żywienia – mówi Papandreou.
"Ani słowa o tym, że na górskich plantacjach miejscowi uprawiają marihuanę". Poznaj inne oblicze Krety
Dziennikarz Travelera wylądował na największej greckiej wyspie, by odkryć, co ma do zaoferowania prócz słynnych plaż.
Czubkiem buta zahaczam o coś twardego. Po chwili wydłubuję z ziemi fragment glinianego dzbana. Na rdzawej łupinie garncarz nakreślił rylcem prosty szlaczek. Obracam w palcach ten kawałek wypalonej gliny, mając świadomość, że być może trzymam w ręku kawałek historii sprzed kilku tysięcy lat. Dokładnie takie same naczynia widziałem parę dni wcześniej w muzeum w Heraklionie, stolicy Krety. Identyczne oglądałem na terenie archeologicznym pałacu Knossos. Co prawda gliniane dzbany były na tej wyspie stosowane jeszcze parędziesiąt lat temu, moją łupinkę znalazłem jednak na drodze prowadzącej do Karidi, górskim trakcie ułożonym przez lud minojski zamieszkujący Kretę ponad 4 tys. lat temu. Minojczycy są jednym z symboli Krety. Przybyli tu prawdopodobnie z Azji Mniejszej i zamieszkiwali wyspę na długo przed pojawieniem się Greków. Ich cywilizacja, pełna pałaców stawianych na szczytach wzniesień, zniknęła ok. XV w. p.n.e. w nie do końca jasnych okolicznościach. Być może przyczyną było tsunami napędzane wybuchem wulkanu na Santorynie – naukowcy wciąż jednak się o to spierają. Przedgrecki lud swą nazwę zawdzięcza Arthurowi Evansowi, Anglikowi, który ponad sto lat temu w Knossos, kilka kilometrów od Heraklionu, znalazł pozostałości budowli z plątaniną korytarzy i mnóstwem małych pomieszczeń. Badacz uznał ją za labirynt, w którym legendarny król Minos więził Minotaura. Przedstawicieli nieznanej dotychczas cywilizacji nazwał Minojczykami. Jak się później okazało, sami określali się oni prawdopodobnie jako Keftiu. Ilość informacji, które po sobie zostawili, jest jednak na tyle skąpa, że naukowcy w wielu kwestiach rozkładają bezradnie ręce. Nawet sam pałac Knossos pozostaje tematem sporów: czy rzeczywiście był siedzibą królewską? Jego ogrom na to wskazuje, zamurowane pomieszczenia oraz umiejscowienie największych izb w podziemiach rodzą jednak wątpliwości (czy którykolwiek król wybrałby na swoją komnatę piwnicę?). Keftiu stawiali kilkupiętrowe gmachy wsparte na drewnianych, pękatych niczym nogi słonia kolumnach. Oblepiali ściany barwnymi freskami pełnymi delfinów i baraszkujących małp oraz śmigali łodziami ze śmiałością pozwalającą trzymać im w szachu pół Morza Śródziemnego. Nie budowali murów obronnych, nie pozostawili po sobie bohaterskich epopei ani rzeźb wojowników. Malowali za to wizerunki kobiet o obnażonych piersiach i oddawali się dziwacznym akrobacjom nad grzbietami bydła, których zdaniem dzisiejszych torreadorów za nic w świecie nie da się wykonać, nie łamiąc sobie przy tym karku. Gdy wieczorem pokazuję mojej gospodyni w pensjonacie łupinkę znalezioną na drodze, uśmiecha się. – Na Krecie nieustannie wygrzebujemy ślady przeszłości – wyjaśnia. – Podczas budowania domów niemal zawsze trafia się tu na pozostałości antycznego świata. Trudno tego uniknąć. Zwykle je zasypujemy – zgłoszenie znaleziska archeologom, przy greckiej biurokracji, wstrzymałoby budowę na kilkadziesiąt lat. Kilka kropel Krety Przyjmując ponad 3 mln turystów rocznie, Kreta – mająca zaledwie ok. 600 tys. mieszkańców – w zadziwiający sposób pozostaje odporna na pojawiające się z przybyszami zmiany. Z początku trudno to dostrzec, północne wybrzeże, na którym lądują samoloty, oddane jest bowiem na potrzeby obcokrajowców. Plaże są zatłoczone, a ciąg hoteli oraz miejscowości pogrążone w jarmarcznej rozrywce sprawiają nieco przygnębiające wrażenie. Wystarczy jednak przemierzyć ulice Heraklionu lub Chanii, by dostrzec, że miasta te – mimo ogromnej ilości turystów – żyją własnym rytmem, skupione na codziennych sprawach. A wyprawa na południową część Krety lub w jej centralne rejony przenosi nas momentalnie w inną rzeczywistość. W zapachu pinii, eukaliptusów i rozmarynu czas gęstnieje, a spędzenie kilku godzin nad filiżanką kawy przestaje być nagle marnotrawieniem dnia. – Kreta jest samowystarczalna – wyjaśnia właściciel knajpki Thalassa w miejscowości Mirtos położonej nad brzegiem morza. – Ziemie są tu na tyle żyzne, że potrafimy nie tylko sami się wyżywić, ale też wykarmić sporą część kontynentalnej Grecji. Przez setki lat burzliwej historii Kreteńczycy wykształcili u siebie zdolność do zachowania umiaru w wielu aspektach życia, ale też do czerpania radości z prostych rzeczy: widoku morza, spotkania ze znajomymi przy stole, muzyki. Zamiast na ilość doznań Grecy stawiają na ich jakość. – Ciągłość tkwi w greckiej naturze – mówi mój gospodarz. – Nasza historia sięga przecież tysięcy lat wstecz. Powtarzalność jest dla nas ważna. Przykładem może być lokalne wino robione ze szczepów kotsifali i mandilari. Obie odmiany były tu uprawiane już 5 tys. lat temu. Ich styl jest zupełnie niepowtarzalny i stawia te wina daleko od dobrze nam znanych trunków hiszpańskich czy włoskich. Są nieco duszne, o cierpkim smaku, raczej młode i rzadko starzone w dębowym beczkach. Gdy ich próbuję, mam wrażenie, że z każdym łykiem wlewam w siebie kilka kropel Krety. Strzały w powietrze Za enklawę tradycyjnego życia uchodzi trójkąt pomiędzy górskimi wioskami: Anogia, Zoniana i Aimonas. Prowadzące do nich kręte drogi biegną pomiędzy dorodnymi kasztanowcami i platanami i zostawiają mnie w końcu na głównym placyku Anogii obsadzonym przez mężczyzn okupujących stoliki kafejek. Niemal wszyscy ubrani są w czarne koszule, a na głowach noszą ciemne chusty. Ten strój jest symbolem walki o wolność. – Przeżyliśmy okupację wenecką, podbój turecki, niemieckich faszystów, wojskową juntę – wylicza Dimitris, którego spotykam przy stoliku. – To ślad, którego nie da się zmazać, mamy go we krwi. Górskie rejony Krety od zawsze stanowiły punkt zbrojnego oporu przed najeźdźcami. I choć od tragicznych wydarzeń minęły już dziesięciolecia, nastrój jest wciąż poważny i nieco ciężki. To jednak właśnie tu wyrabia się najlepsze owcze sery, winogronowa wódka jest najmocniejsza, a pamięć o przodkach najsilniejsza. Wesela i rodzinne imprezy potrafią trwać trzy dni i odbywają się w huku broni palnej. Możesz tu liczyć na niezwykle gościnne przyjęcie. Pod warunkiem że zdołasz się przebić przez początkową rezerwę w kontaktach. Ta ostrożność nie bierze się znikąd: tajemnicą poliszynela jest, że na górskich plantacjach miejscowi uprawiają marihuanę, z której sprzedaży czerpią pokaźne zyski (na koncie bankowym jednego z pasterzy znaleziono 1,5 mln euro, których pochodzenia nie był w stanie wytłumaczyć). – Nie mówmy o tym – upomina mnie jednak Dimitris. – Jesteś naszym gościem, jedz oliwki, spróbuj sera i pij rakiję. Otoczony opieką zebranych w kawiarni mężczyzn piję więc piekielnie mocną rakiję, od której zaczyna mi się kręcić w głowie, słucham ich historii i myślę o tym, jak daleko jestem od wypełnionych letnikami kreteńskich plaż, na których dudni klubowa muzyka, a kolorowe drinki migoczą w ostrym słońcu. W rzeczywistości dzieli mnie od nich zaledwie kilkadziesiąt kilometrów, ale będąc tutaj, odnoszę wrażenie, że znalazłem się w zupełnie innym świecie. Kreta funkcjonuje w swego rodzaju rozdwojeniu, dzieląc uwagę między napływających turystów a codzienność. Gdy kilka godzin później zasypiam w pokoju, otulają mnie na wpół realne odgłosy oddawanych w powietrze strzałów i rzewne, pełne melancholii dźwięki liry i lauto, przy których w sali poniżej do samego rana tańczyć będą mieszkańcy kreteńskich gór.
Trzęsienia ziemi u wybrzeży Grecji. Władze apelują o spokój
Seria podmorskich trzęsień ziemi nawiedziła wybrzeże Grecji. Wstrząsy były odczuwalne między innymi w najsłynniejszych greckich kurortach – Rodos i Krecie.
Jak podają greckie władze, najsilniejszy wstrząs – o magnitudzie 5,4 – miał miejsce we wtorek po godzinie 18., ok. 100 kilometrów na południowy wschód od wyspy Karpatos, w pobliżu Rodos. Wstrząs był odczuwalny także na zachodzie Turcji. Trzęsienie ziemi u wybrzeży Grecji (fot. Google) Choć władze informują, że na razie nie ma żadnych danych dotyczących zniszczeń czy rannych, którzy ucierpieliby w trzęsieniu, część turystów zdecydowało się szukać schronienia w bezpieczniejszych rejonach. Grecja leży na jednym z najbardziej aktywnych sejsmicznie obszarów na świecie. Lekkie wstrząsy nie są tu więc niczym nadzwyczajnym, jednak wtorkowe trzęsienie jest o tyle niepokojące, że miało miejsce w kilka dni po silnym trzęsieniu do jakiego doszło w sąsiedniej Turcji. Tam wstrząs o sile 6,7, do którego doszło w piątek (24 stycznia), doprowadziło do wielu zniszczeń. Zawaliło się blisko 80 budynków. 41 osób zginęło, a ponad 1,5 tysiąca zostało rannych. Katarzyna Grzelak
Kreta całą paczką: moje wielkie greckie wakacje
Nasza paczka liczyła aż osiem osób. Ułożenie planu wyjazdu do łatwych nie należało, ale wyszło świetnie.
Najpierw odpowiedzieliśmy sobie na mnóstwo pytań w rodzaju „gdzie będziemy spać?” i „czym będziemy się poruszać?”, po czym przekopaliśmy strony internetowe w poszukiwaniu najtańszych opcji. Pomoc internetu okazała się jak zwykle bezcenna. Wybraliśmy lot Ryanairem, noclegi w czteroosobowych apartamentach, wypożyczenie aut, bo chcieliśmy sporo się przemieszczać, a jako wyżywienie – wszystko co greckie! W ciepły majowy wieczór wylądowaliśmy w Chanii. Odebraliśmy samochody i tak oto zaczęły się nasze wakacje. Pierwsza refleksja? Drogi są na wyspie tak kręte, że trzeba brać poprawkę na czas jazdy: wychodzi znacznie dłużej, niż się planowało. Ma to swoje zalety – widoki za oknem są wspaniałe! Kolejne dni upływały szybko, zbyt szybko. Spragnieni słońca i plaży pojechaliśmy do Ajos Nikolaos, jednej z najładniejszych nadmorskich miejscowości na Krecie. Dostarczyliśmy sobie porcji greckich mitów, zwiedzając jaskinię Zeusa oraz Knossos, gdzie był więziony potwór Minotaur. Przespacerowaliśmy się po Heraklionie. Wysunięta głęboko w morze twierdza robi ogromne wrażenie. Dopiero w Retimno po raz pierwszy rozdzieliliśmy się na grupki, żeby każdy mógł mieć chwilę dla siebie. Wieczorem ponownie zebraliśmy się na kolacji w lokalnej knajpce. Zwiedziliśmy okolice Chanii, obejrzeliśmy opuszczone klasztory i wykute w skale grobowce w Matalii. Wylegiwaliśmy się na rajskich plażach w lagunie Balos oraz na Elafonissi – wysepce otoczonej tak płytką laguną, że można ją było przejść, brodząc w krystalicznej wodzie. Po leniuchowaniu na piasku zafundowaliśmy sobie przejście wąwozem Samaria, bodaj najdłuższym suchym wąwozem Europy (ma 18 km). Na początku droga wydawała się nam łatwa, ale po kilku godzinach marszu w skwarze i po kamieniach zmieniliśmy zdanie. Bardzo zmęczeni i bardzo z siebie dumni dotarliśmy wieczorem do miejsca noclegu. Czy podobało nam się na Krecie? Bardzo! Czy będziemy ją miło wspominać? Naturalnie! Czy tam wrócimy? Nie, nie wrócimy. Przed nami jeszcze tyle miejsc do odkrycia. Warto wiedzieć: Małgorzata Grelich - mieszka we Wrocławiu, pracuje w firmie informatycznej Małgorzata Grelich. (Fot. Archiwum prywatne) Wybrałam to miejsce, bo: Kreta to piękne góry, doliny, urocze portowe miasteczka i czyste plaże. Moja podróż jest wyjątkowa, bo: Udało nam się pogodzić oczekiwania 8 osób o różnych preferencjach dotyczących spędzania wolnego czasu. Mój patent: Korzystanie z forów podróżniczych, gdzie można znaleźć informacje o promocjach na bilety, wyjazdy w grupie, sprawdzanie ceny noclegu na różnych stronach internetowych. ________________
Od miast-polis rozsianych po półwyspie Peloponez, po najdalej wysunięte w morze wyspy, Grecja kusi dziś nie tylko wspaniałymi krajobrazami i piękną pogodą, ale przede wszystkim bogatą kulturą i różnorodnością turystycznej oferty.
Kolebka Europy Półwysep Peloponez stanowi obowiązkowy przystanek w podróżach po Grecji kontynentalnej. To miejsce, gdzie mitologia łączy się z historią, tworząc niesamowitą opowieść o początkach europejskiej cywilizacji. Na rozległym półwyspie peloponeskim znajdziemy zarówno władane przez mitycznych władców Argos i Mykeny, jak i pełne bogatej historii znany z listów świętego Pawła, Korynt. Warto odwiedzić także miasto świątyń i katedr – Mistra, prezentujące bizantyjską potęgę. Obok starożytnych polis, wzdłuż wybrzeża ciągną się tu długie, pełne złocistego piasku plaże, więc osoby znużone zwiedzaniem mogą odpocząć i spędzić wakacje trochę mniej aktywnie. Nie sposób opisać wszystkich atrakcji Peloponezu, a i tak stanowią one jedynie część z tego, co kraj olimpijskich bogów ma nam do zaoferowania. Szczególnie, jeśli zdecydujemy się na odwiedzenie jednej z niezliczonych greckich wysp. Raj pośród górskich szczytów Oplatające wzniesienia i pagórki oraz drogowe serpentyny przypominają, że Kreta to górzysta wyspa, którą otacza przepiękne lazurowe morze. Mimo górskiego krajobrazu nie brakuje tu plaż. Miłośnicy słonecznych kąpieli docenią zapewne rajską Lagunę Balos, położoną na zachodnim krańcu Krety. Na zwiedzenie tej największej greckiej wyspy potrzebować będziemy kilku dni, warto zatem zatrzymać się przy choćby najważniejszych punktach turystycznych. Na północnym wybrzeżu będą to liczne miasteczka, o rodowodzie sięgającym starożytności (Knossos, Heraklion, Apera, Chania to tylko nieliczne z nich). Południowa część wyspy to raj dla miłośników pieszych wędrówek (Wąwóz Imbros), a na wschodzie warto zobaczyć chociażby Kournas (jedyne słodkowodne jezioro Krety). To oczywiście ledwie niewielki ułamek atrakcji jakie skrywa ojczyzna Ikara, więc jeśli szukamy miejsca na nieco krótszy wakacyjny wypad, warto zwrócić się w kierunku Kos. Wyspa Hipokratesa Położona nieopodal wybrzeża Turcji niewielka wyspa Kos to historia Grecji w pigułce. Znajdziemy tu zarówno ruiny starożytnych świątyń, jak i ozdobiony imponującymi mozaikami dom z czasów rzymskich oraz przypominające o tureckich wpływach na wyspie meczety Hassana Paszy oraz Defterdar. Na rodzinnej wyspie Hipokratesa nie brakuje też pamiątek związanych z ojcem medycyny. Grecki lekarz ma tutaj poświęcone mu muzeum, a na Kos do dziś rośnie platan, w cieniu którego słynny medyk miał podobno nauczać. Zabytki Kos rozsiane są wśród malowniczych miasteczek położonych w każdym zakątku wyspy. Starożytny Asklepion (kolebka greckiej medycyny), spokojne i urokliwe Tigaki czy tętniąca życiem, rozrywkowa Kardamena to tylko nieliczne z nich. Amatorzy słonecznych kąpieli powinni zwrócić szczególną uwagę na południową część wyspy, gdzie zlokalizowane są przepiękne piaszczyste plaże otoczone przez przejrzyste wody górskich zatoczek. Kilka godzin spędzonych na beztroskim plażowaniu pozwoli wam na nowo zdefiniować słowo “relaks”. Najbardziej zielona z wysp Opiewane przez pisarzy i poetów Korfu jest najbardziej zieloną z greckich wysp. Ten rajski zakątek urzeka feerią barw górzystych krajobrazów. Błękit wody miesza się tu z zielenią przeplecioną żółtopomarańczowymi paciorkami cytryn i pomarańczy. Jednak Korfu to nie tylko piękne plaże i krajobrazy. To także liczne zabytki z czasów panowania na wyspie Wenecjan, Turków, czy Anglików. Bizantyjskie ruiny sąsiadują tu z budowanymi przez Brytyjczyków kościołami i budynkami z czasów rzymskich. Tej niesamowitej mozaiki nie sposób jednak opisać. Najlepiej po prostu jej doświadczyć. Grecja na nowo odkryta Pod Słońcem Hellady każdy znajdzie coś dla siebie. To wymarzona wakacyjna destynacja zarówno dla tych, którzy chcieliby zagłębić się w początki greckiej, jak i europejskiej kultury, jak i dla tych, którzy cenią sobie głęboki relaks w otoczeniu rajskich plaż tuż obok lazurowego morza. Dzięki tej różnorodności możemy za każdym razem odkrywać Grecję na nowo.
Kamperem za Koło Polarne 2014 - to kolejna karawaningowa podróż małżeństwa z Krakowa. Oboje są emerytami. Za sobą mają już wielomiesięczne podróże po Krecie, Turcji, Gruzji, Albanii, Portugalii, Wołyniu i Afryce Zachodniej
Obecna wyprawa rozpoczęła się 13 kwietnia i potrwa do końca sierpnia 2014 roku, a trasa wiodła będzie przez Litwę, Łotwę, Estonię, Rosję, Norwegię, Szwecję i Finlandię. Cele, jakie postawili przed sobą krakowscy emeryci, to: • poznanie kultury i architektury ludów północnej Europy (głównie Samów) oraz fotorelacje w tym temacie na łamach polskiej prasy karawaningowej i w internecie • zdobycie praktycznych doświadczeń w uprawianiu karawaningu za kołem podbiegunowym • poznanie możliwości uprawiania turystyki karawaningowej na terenie północnej Rosji, pomiędzy St.Petersburgiem i Murmańskiem • promowanie atrakcji i oferty turystycznej Małopolski na terenie Rosji i Skandynawii Jednak głównym zadaniem podróży „Kamperem przez Świat” jest przekonanie innych polskich emerytów, aby wzorem swoich rówieśników z innych krajów, nie siedzieli w domu, lecz ruszyli w swoje podróże życia. Bo jak widać, jest to możliwe i z całą pewnością realne.
Tyniecka Grupa Rowerowa zdobyła Gavdos, południowy skraj Europy!
Tyniecka Grupa Rowerowa zakończyła pierwszy etap projektu 4 krańce Europy. Wrócili do domu i zbierają siły na dalsze podróże.
5.10.2011 r. Środa Wstajemy bardzo wcześnie, by po raz ostatni na południowym skraju Europy nacieszyć oczy widokiem wschodzącego słońca, zakosztować kąpieli w morzu i zebrać drewno na poranne gotowanie. Następnie przejeżdżamy pół wyspy (czyli około 4 km!) by dojechać do portu, gdzie musimy poczekać na prom, który z powrotem zabierze nas na Kretę. Punktualnie o 14 opuszczamy Gavdos szczęśliwi, bo udało nam się osiągnąć nasz cel i zadowoleni że prom przypłynął, a był to ostatni kurs przed naszym wylotem do Polski. Po blisko 4 godzinach dopływamy do Sougii, a stąd czeka nas jeszcze długa droga do Hani - ponad 70 kilometrów po kreteńskich górach. Na szczęście pogoda nam sprzyja - jest ciepło, a księżyc świeci na tyle jasno, że nie musimy używać lampek, niestety góry wymagają od nas dużego wysiłku, a my już przyzwyczailiśmy się do błogiego lenistwa... Mimo tego konsekwentnie jedziemy dalej, a na nocleg docieramy przed pierwszą w nocy. Nagrodą za wysiłek są pyszne, soczyste pomarańcze, które jemy jako podwieczorek. 6.10.2011 r. Czwartek Kolejny dzień w który musimy wstać równie wcześnie co słońce. Tym razem planujemy dojechać do Heraklionu, a sama trasa liczy około 150 kilometrów, a po drodze jeszcze tyle ciekawych miejsc do zobaczenia... Ku naszemu zdziwieniu północ Krety jest o wiele mniej górzysta niż południe dzięki temu udaje nam się wygospodarować trochę czasu by zwiedzić Rethymne. Miasteczko to chciało kiedyś konkurować z Chanią i Heraklionem, ale wybudowany port po pewnym czasie zaczął się zamulać co stwarzało zagrożenie dla większych jednostek. W związku z tym lokalne władze postawiły na turystykę i obecnie jest to jeden z większych kurortów turystycznych na Krecie, po jego zwiedzeniu ruszamy w dalszą drogę aby koło godziny 21 zobaczyć wreszcie nocną panoramę Heraklionu. Decydujemy, że noc lepiej będzie spędzić na obrzeżach miasta, więc zostajemy na pierwszej napotkanej plaży. 7.10.2011 r. Piątek Wjeżdżamy do Heralkionu, a po drodze na jednej ze stacji bierzemy prysznic. Podczas całej wyprawy mieliśmy okazję zauważyć jak nieostrożnie, a czasami wręcz szaleńczo jeżdżą Grecy, a dziś byliśmy bezpośrednimi świadkami stłuczki - motor uderzył w tył samochodu stojącego na światłach. Na szczęście nic poważnego poza stratami materialnymi się nie stało. Fot. Manolis Stivaktakis Heraklion jest stolicą Krety i daje się to od razu odczuć - potwornie duży ruch i bardzo dużo uliczek jednokierunkowych. Droga do centrum miasta została wykuta w XVII wiecznych murach, które miejscami mają aż 40 metrów grubości! W ówczesnym świecie była to jedna z największych fortyfikacji. Najciekawszym zabytkiem jest kościół Tytusa, w którym znajdują się pięknie rzeźbione elementy drewniane m.in. ołtarz, konfesjonały oraz żyrandol. Piątek to dzień na który przypadł strajk rolników. W przeciwieństwie do polskich strajków tutaj panuje pełna sielanka i spokój, a z głośników można usłyszeć przyjemną i wesołą muzykę. W jedynym kościele katolickim spotykamy się z księdzem Danielem, który opowiada nam o Grecji, Grekach i paradoksach, które rządzą krajem. Od księdza uzyskujemy również wsparcie na rzecz Marioli. Nocleg znajdujemy w pracowni kamieniarskiej, która okazuje się dość pechowa, bo w nocy ktoś rzuca do nas ćwierćkilogramowymi kawałkami marmuru. Decydujemy się poinformować policję i poszukać innego, spokojniejszego miejsca. 8.10.2011 r. Sobota Ostatni dzień na Krecie! Jedziemy zwiedzić pałac w Knossos, który usytuowany jest raptem 5 kilometrów od centrum Heralionu. Pałac imponuje swoją wielkością i rozwiązaniami architektonicznymi - miał 5 poziomów, około 1,5 tyś. pomieszczeń, własny system kanalizacji a wszystko to wybudowano 4000 lat temu! Oryginalnie zachowane malowidła można zobaczyć w muzeum w Herklionie, w pałacu zastąpiono je reprodukcjami. Po zwiedzeniu pałacu robimy ostatnie zakupy i wyruszamy na lotnisko. Mamy szczęście bo kilkanaście minut później zaczyna padać. Pakowanie zajmuje nam całą noc, bo nie możemy uzyskać precyzyjnych informacji co do wagi bagażu głównego i podręcznego a także tego jak spakować rowery. 9.10.2011 r. Niedziela Idziemy do odprawy jako pierwsi, bo nie wiemy czy nie będzie problemu z rowerami. Nasze obawy są niesłuszne wszystko idzie gładko i powoli, rowery nadajemy dopiero 15 minut przed planowanym odlotem. Po niespełna trzech godzinach loty lądujemy w ojczyźnie! Fot. Wojciech Kasprzyk Po 49 dniach podróży, odwiedzeniu 7 państw i przejechaniu 3600 km, wróciliśmy do domu.
Tyniecka Grupa Rowerowa dojechała do Grecji. Zachęcamy do przeczytania relacji.
27.09.2011 r. Opuszczamy hostel "Zeus" i udajemy się na dalsze zwiedzanie Aten. Pierwszym punktem na naszym planie jest Świątynia Zeusa, a właściwie jej pozostałości, bo do tej pory zachowało się tylko 16 ze 104 kolumn. Kolejny etap zwiedzania to Nowe Muzeum Akropolu, które zachwyca ilością zbiorów oraz innowacyjną architekturą - szklana podłoga pozwala zobaczyć fundamenty dawnych zabudowań, a z najwyższego pietra rozpościera się piękny widok na Akropol. Muzeum to cieszy się dużą popularnością wśród turystów - stanie w kolejce do kasy zajmuje 45 min. Z muzeum udaliśmy się pod Parlament na tradycyjną zmianę warty. Wokół kręciło się wielu policjantów, którzy przygotowywali się na zapowiedziane strajki związane z wprowadzeniem planu oszczędnościowego. Ostatnim punktem na naszej turystycznej mapie był Pałac Zappion, w którym Polacy podpisali traktat akcesyjny do Unii Europejskiej. Wieczorem udajemy się do Pireusu, skąd odpływamy na Kretę. 28.09.2011 r. Na Kretę przypływamy po 8 godzinach rejsu, tj. około 5 rano, dzięki temu możemy zwiedzić Chanie zanim pojawia się turyści. Wieczorem po pokonaniu blisko 1500 metrów przewyższeń docieramy do Hora Sfakion skąd chcemy w czwartek złapać prom na Gavdos. Jednak już wieczorem miejscowi gaszą nasz zapał i mówią, że promy z tej miejscowości nie pływają na Gavdos. 29.09.2011 r. Rankiem weryfikujemy pesymistyczne wieści od Kreteńczyków, które niestety okazują sie prawdą. Wobec zaistniałej sytuacji zostajemy zmuszeni do znalezienia alternatywnego rozwiązania. W biurze przewoźnika dowiadujemy się, że najbliższy prom odpływa w poniedziałek, ale z innej miejscowości. Decydujemy się tam dotrzeć. Reszta dnia upływa nam w sielankowej atmosferze - odpoczywamy na plaży. 30.09–2.10.2011 r. W piątek płyniemy promem do Ag. Roumali, gdzie będziemy musieli zostać do poniedziałku w oczekiwaniu na statek. Trzy noce spędzamy w grocie skalnej tuż nad brzegiem morza. W pobliżu naszego domostwa, znajduje się plaża nudystów. Podczas tych 3 dni nie tylko plażujemy, ale wytrwale zwiedzamy! Udajemy się do jednego z najdłuższych wąwozów w Europie - Samarii. Po przejściu wąwozu (łącznie w obie strony 30 km) zmęczenie daje się nam we znaki. 3.10.2011 r. W końcu wsiadamy na upragniony prom, który ma nas zawieźć do celu naszej podróży - wyspy Gavdos. Już na wstępie kapitan informuje nas, że będzie wracał kilkanaście minut po dotarciu do portu, zamiast po 2 godzinach, tak jak to wynikało z rozkładu. Krzyżuje nam to nasze plany, bo najbliższy prom powrotny jest w środę, a w dodatku uzależniony jest od pogody. Postanawiamy zaryzykować i za wszelka cenę zdobyć kraniec Europy. Wieczorem docieramy juz bez rowerów (do celu prowadzi kręta, kamienista ścieżka) do najbardziej na południe wysuniętego punktu Europy. Naszym oczom ukazuje się upragniony widok, charakterystyczne dla tego miejsca krzesło. Radość z osiągniętego celu przez długi czas nie pozwala nam zasnąć. 4.10.2011 r. Po noclegu na tarasie tawerny, nad brzegiem morza, postanawiamy zwiedzić wyspę. Po przejechaniu jej wzdłuż i wszerz na licznikach ukazuje się niewielka cyfra 23 km. Czujemy się tutaj jak na bezludnej wyspie - po drodze mijamy kilka domków oraz szkołę do której uczęszcza 6 dzieci. Dowiadujemy się, że na wyspie mieszka tylko 50 osób. Wiele ze spotkanych osób to hipisi. Po południu postanawiamy udać się na posterunek policji, gdzie urzęduje jeden policjant, by dowiedzieć się jaka będzie pogoda następnego dnia. Niestety, nie uzyskujemy tej informacji, gdyż policjant nie może włączyć komputera, ponieważ posterunek jest zasilany energia słoneczną. Na 340 dni słonecznych, akurat ten dzień był pochmurny. Złośliwość losu!