National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-04-24T13:29:51.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Ten prawdziwy Kraken żył w czasach dinozaurów. Odkryto gigantyczną ośmiornicę sprzed 100 mln lat, która radziła sobie z gadami
items: Amonity wcale nie wyginęły razem z dinozaurami. Polscy naukowcy odkryli właśnie, że przetrwały
items: Pierwszy australijski karcharodontozaur, czyli „jaszczur z zębami rekina”. Jego rozmiary zaskakują
items: W Meksyku odkryto nowy gatunek dinozaura. Miał głowę jak struś i łapy jak leniwiec
items: Paleontologiczne odkrycie stulecia w Wielkiej Brytanii. Najbardziej kompletny szkielet dinozaura
items: Słodkie zwierzątko sprzed 65 mln lat wyglądało jak szynszyla z białym pyszczkiem. Tymczasem to praprzodek krowy
items: W Rumunii odnaleziono skamieniałość „karłowatego dinozaura”. Zamieszkiwał prehistoryczną, europejską wyspę
items: Dinozaur z głową przypominającą hełm potrafił walczyć jak współczesne kangury. Co to za gatunek?
items: Mozazaur – wielkość tego morskiego gada robi wrażenie! W czasach dinozaurów to mozazaury rządziły morzami
items: Paleontolodzy odnaleźli szczątki olbrzymiego „smoka śmierci”. Zamieszkiwał Ziemię 86 milionów lat temu
items: Najnowsze badania potwierdzają, że pterozaury miały pióra, a co więcej – były różnokolorowe!
items: Dlaczego słynny tyranozaur miał tak krótkie przednie łapy? Naukowcy znają odpowiedź i jest ona zaskakująca
items: Mezozoik - od triasu do kredy. Poznaj ciekawostki na temat ery mezozoicznej
items: 5 najciekawszych odkryć dotyczących dinozaurów w 2021 roku
items: 100 mln lat temu rozbiegły się po superkontynencie. Naukowcy prześledzili pochodzenie ptaszników
items: Chełm: Biały duch białych podziemi
items: Kiedyś na Ziemi wymarło prawie całe życie! Potem narodziło się to, które znamy
items: 2/2007

Ten prawdziwy Kraken żył w czasach dinozaurów. Odkryto gigantyczną ośmiornicę sprzed 100 mln lat, która radziła sobie z gadami
type: item
date: 2026-04-26T08:04:10.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: kreda
subject: ośmiornica
subject: potwór
description: Przez dekady uważano, że oceany ery dinozaurów były domeną wyłącznie potężnych kręgowców – mozozaurów i plezjozaurów. Jednak najnowsze odkrycie naukowców z Uniwersytetu Hokkaido wywraca tę hierarchię do góry nogami. W głębinach kredowych mórz czaił się nieznany bezkręgowy drapieżnik, który rozmachem ramion mógł przyćmić niejednego morskiego gada. Poznajcie prawdziwego Krakena sprzed 100 milionów lat.
encoded: Zidentyfikowanie giganta Nanaimoteuthis haggarti było możliwe dzięki analizie 27 skamieniałych szczęk ośmiornic, odnalezionych w Japonii oraz na wyspie Vancouver. Ponieważ ośmiornice są zwierzętami o miękkim ciele, ich tkanki niemal nigdy nie ulegają fosylizacji. Kluczem do rozwiązania zagadki okazały się jednak ich twarde aparaty gębowe (dzioby), które dzięki nowoczesnej technologii cyfrowego wydobywania skamielin oraz sztucznej inteligencji pozwoliły ujawnić sekrety ukryte przez miliony lat głęboko w skałach. Zdecydowanie nie docenialiśmy bezkręgowców. Prawdziwy gigant, który przerósł legendy Wyniki badań opublikowane w prestiżowym czasopiśmie „Science” wskazują na istnienie dwóch nowych gatunków wymarłych ośmiornic płetwiastych: Nanaimoteuthis jeletzkyi oraz kolosa nazwanego Nanaimoteuthis haggarti. Skala tego drugiego gatunku jest porażająca. Na podstawie rozmiarów szczęk naukowcy oszacowali, że dorosłe osobniki mogły osiągać od 7 do nawet 19 metrów długości całkowitej. Dla porównania współczesna rzadka kałamarnica olbrzymia (Architeuthis dux) mierzy maksymalnie około 12 metrów, a słynne mozozaury z okresu kredy współczesne wielkiej ośmiornicy osiągały najwyżej 17 metrów. Dzisiejsze ośmiornice to przy nich maluszki – największa z nich, ośmiornica olbrzymia nie przekracza 5–6 metrów… ale rozpiętości ramion. To czyni N. haggarti prawdopodobnie największym bezkręgowcem, jakiego kiedykolwiek odkryto w historii Ziemi. Jak odtworzyć morskiego potwora z kawałka szczęki? Zespół pod kierownictwem prof. Yasuhiro Iba wykorzystał tomografię szlifowania o wysokiej rozdzielczości. Pozwoliło to na stworzenie precyzyjnych, cyfrowych modeli 3D ukrytych wewnątrz kamieni struktur. Badacze ustalili, że u współczesnych ośmiornic istnieje ścisła korelacja między wielkością szczęki a długością płaszcza. Stosując te proporcje do znalezisk sprzed milionów lat, otrzymali dowód na istnienie behemotów o ogromnej sile. „Kraken” z łatwością miażdżył pancerze ofiar Analiza szczęk dostarczyła …

FABRIC-KOLAZ-32-2026-04-24T145031.558-407b50f.jpg
width: 2813
height: 1875

Amonity wcale nie wyginęły razem z dinozaurami. Polscy naukowcy odkryli właśnie, że przetrwały
type: item
date: 2026-01-09T12:43:19.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: asteroida
subject: kreda
subject: skamieniałości
subject: wymieranie gatunków
description: Polskie badanie rewolucjonizuje naszą wiedzę o amonitach – mogły przetrwać katastrofę, która zakończyła erę dinozaurów. Znaleziska z duńskiego klifu sprawiają, że zaczynamy inaczej myśleć o wielkim wymieraniu sprzed 66 mln lat.
encoded: Odciski spiralnie zwiniętych muszli na kamieniach to rarytas nie tylko dla paleontologów, ale wszystkich zbieraczy: niektórzy mają je nawet w domach. Do tej pory uważaliśmy, że amonity – chyba najbardziej rozpoznawalne skamieniałości na świecie – wyginęły razem z dinozaurami. Zespół naukowców z Polskiej Akademii Nauk zmienia światową wiedzę o wielkim wymieraniu. Czym są amonity? Amonity pojawiły się pierwszy raz w okresie dewonu, czyli około 400 mln lat temu. Były to morskie głowonogi, należące do gromady Cephalopoda, blisko spokrewnione z dzisiejszymi kałamarnicami, ośmiornicami i łodzikami. Przez dziesiątki milionów lat rozwinęły ogromną różnorodność kształtów i rozmiarów muszli. Szczególnie licznie występowały w okresie jury i kredy, dominując w morskich ekosystemach jako drapieżniki oraz ofiary większych zwierząt. Wyróżniały się spiralnie zwiniętymi muszlami, które mogły osiągać od kilku milimetrów do ponad dwóch metrów średnicy. Muszla była podzielona na komory, z których największa, końcowa (komora mieszkalna), była zamieszkana przez żywe zwierzę. Pozostałe komory wypełniał gaz lub płyn, co pozwalało na regulację wyporności w wodzie. Amonity należą do najważniejszych skamieniałości przewodnich, czyli takich, które pozwalają na precyzyjne datowanie warstw skalnych. Przełomowe odkrycie polskich naukowców – amonity wcale nie wyginęły …a przynajmniej nie wtedy, kiedy nam się wydawało. Zespół badaczy pod kierownictwem prof. Marcina Machalskiego z PAN dokonał sensacyjnego odkrycia: trafili oni na skamieniałości amonitów znajdujące się powyżej granicy kreda-paleogen (K-Pg). To warstwa geologiczna powszechnie uznawana za świadectwo globalnej katastrofy, która doprowadziła do wyginięcia około 75% gatunków na Ziemi, w tym dinozaurów i – jak dotąd sądzono – również amonitów. Polskie odkrycia opublikowane w czasopiśmie „Scientific Reports” podważają ten pogląd i wskazują, że populacje amonitów mogły przetrwać katastrofę. „Skamieniałości zombie” z Danii Odkrycia z klifu St…

FABRIC-KOLAZ-32-51-499774f.jpg
width: 2700
height: 1800

Pierwszy australijski karcharodontozaur, czyli „jaszczur z zębami rekina”. Jego rozmiary zaskakują
type: item
date: 2025-02-21T11:30:15.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Przyroda
subject: australia
subject: dinozaury
subject: dzikie zwierzęta
subject: gatunki
subject: kontynenty
subject: kreda
subject: Odkrywca
subject: prehistoria
description: Paleontolodzy odkryli w Australii pierwsze skamieniałości należące do karcharodontozaurów. Ich cechą szczególną były ostre zęby, stąd nazwa: jaszczury o zębach rekina. Ich szczątki zdradzają tajemnicę superkontynentu Gondwana.
encoded: Spis treści: Pierwsze dowody na występowanie karcharodontozaurów Jaszczur z zębami rekina nie była sam Dinozaury zdradzają tajemnicę superkontynentu Nieznany do tej pory w Australii dinozaur należy do teropodów. Zwierzęta te żyły od początku późnego triasu, czyli około 228 mln lat temu, aż do końca okresu kredy, czyli 65 milionów lat temu. Wówczas doszło do impaktu, który zmiótł z powierzchni Ziemi wiele form życia, w tym dinozaury. Pierwsze dowody na występowanie karcharodontozaurów Artykuł na temat znalezienia szczątków karcharodontozaurów opublikowano właśnie na łamach „Journal of Vertebrate Paleontology”. Ich nazwę można tłumaczyć jako „jaszczur z zębami rekina”. W artykule opisano badania prowadzone przez Museums Victoria Research Institute i doktoranta Monash University Jake'a Kotevskiego. Do odkrycia doszło w południowo-wschodnim stanie Wiktoria, na jego wybrzeżu. Skamieniałości znajdowały się w warstwach sprzed około 121-108 mln lat. Choć karcharodontozaury uznawane są za jednych z największych mięsożerców wszech czasów, osobniki z Australii były mniejsze niż te odkrywane dziś na innych kontynentach, co jest dość zaskakujące. Jaszczur z zębami rekina nie była sam – Odkrycie karcharodontozaurów w Australii jest przełomowe – mówi Jake Kotevski. Z jakiego powodu? Bo w tym samych warstwach paleontolodzy dostrzegli skamieniałości najstarszego znanego na świecie megaraptora (jego nazwa to „duży rabuś” – z gr. mega i łac. rapto) – dużego mięsożernego dinozaura znanego z Ameryki Południowej. – Fascynujące jest zobaczyć, jak hierarchia drapieżników w stanie Wiktoria różniła się od tej w Ameryce Południowej, gdzie karcharodontozaury osiągały rozmiary podobne do Tyrannosaurus rex, do 13 metrów, górując nad megaraptorydami. Tutaj role się odwróciły, co podkreśla wyjątkowość ekosystemu Australii z okresu kredy – dodaje Kotevski. Dinozaury zdradzają tajemnicę superkontynentu Na podstawie nowych znalezisk naukowcy sądzą, że prehistoryczny krajobraz stanu Wiktoria sprzed 12…

Low-ResCretaceous-Australia-Landscape.-Artwork-by-Jonathan-Metzger.-Source-Museums-Victoria-1-84aac9f.jpg
width: 700
height: 440

W Meksyku odkryto nowy gatunek dinozaura. Miał głowę jak struś i łapy jak leniwiec
type: item
date: 2025-02-04T12:30:46.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Przyroda
subject: dinozaury
subject: kreda
subject: meksyk
subject: nowy gatunek
subject: odkrycia archeologiczne
subject: paleologia
description: Nowy, dziwny i bardzo ciekawy gatunek dinozaura odkryli naukowcy w Meksyku. Wykopali tam szczątki wielkiego gada, który z wyglądu przypominał strusie. Jednak pewne jego cechy anatomiczne wskazują, że był zapamiętałym roślinożercą, tak jak leniwce.
encoded: Spis treści: Do jakiej rodziny należy nowy dinozaur? Czy dinozaur z Meksyku potrafił pędzić jak wiatr? Czym odżywiał się Mexidracon longimanus? W 2014 roku zespół archeologów i paleontologów prowadził wykopaliska w meksykańskim stanie Coahuila. Znajduje się tam formacja Campanian Cerro del Pueblo Formation, jedno z najbogatszych źródeł skamieniałości dinozaurów w Meksyku. Wykopaliska prowadzone ponad dziesięć lat temu zaskoczyły naukowców. Natrafili oni na szczątki nieznanego dinozaura. Na tyle różniły się one od znanych skamieniałości pradawnych gadów, że uczeni nie potrafili ich zidentyfikować. Kości trafiły na przechowanie na uniwersytet Benemérita Escuela Normal de Coahuila. Dopiero powtórne badania przeprowadzone przez międzynarodowy zespół specjalistów, między innymi z Meksyku, Stanów Zjednoczonych i Hiszpanii, wyjaśniły ich sekret. Okazało się, że mamy do czynienia nie tylko z nowym gatunkiem, ale z nowym rodzajem dinozaurów ptasiopodobnych. Do jakiej rodziny należy nowy dinozaur? Z wyglądu bardzo przypomina dzisiejsze strusie. Ma jednak wyjątkowo długie kości śródręcza. A to wskazuje, że prawdopodobnie poszukiwał pokarmu roślinnego w takim sam sposób, jak robią to leniwce. Nowy gatunek został nazwany Mexidracon longimanus. Żył na Ziemi pod koniec kredy, czyli około 73 miliony lat temu. Był to okres, kiedy prehistoryczny superkontynent Laurazja rozpadał się na bardziej nam znane twory – Amerykę Północną i Eurazję. Na wszystkich tych terenach dzisiaj znajdowane są szczątki przedstawicieli rodziny dinozaurów, do której należał mexidracon. Są to tak zwane ornitomimy, czyli dinozaury ptasiopodobne. A nawet dokładniej – strusiopodobne. Te wielkie gady miały bowiem długą szyję, dużą, delikatną czaszkę z wielkimi oczodołami i pozbawiony zębów dziób. Ich charakterystyczną cechą były wydłużone kończyny przednie (to odróżniało je od dalekich kuzynów tyranozaurów). Ich skórę pokrywały pióra. Możliwe nawet, że Mexidracon longimanus miał długie pióra na przedramionach, pr…

image13629e-Mexidracon-longimanus-e70a5de.jpg
width: 1920
height: 1143

Paleontologiczne odkrycie stulecia w Wielkiej Brytanii. Najbardziej kompletny szkielet dinozaura
type: item
date: 2024-07-12T13:32:40.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: anglia
subject: dinozaury
subject: kreda
subject: paleontologia
subject: prehistoria
subject: wielka brytania
subject: Wolny czas
subject: zwierzęta
description: Na wyspie Wight naukowcy odkryli nieznany gatunek dinozaura. To znalezisko należy uznać za wyjątkowe też z innego powodu. Jest to najbardziej kompletnie zachowany dinozaur odkryty od stu lat w Wielkiej Brytanii.
encoded: W tym artykule: Nieznany gatunek dinozaura Najbardziej kompletny brytyjski dinozaur od 100 lat Jak wyglądał dinozaur? Na brytyjskiej wyspie Wight od lat znajdowane są skamieniałości dinozaurów. Wzdłuż jej kilkunastokilometrowego wybrzeża wnoszą się klify. To prawdziwa geologiczna „księga”, bo widoczne są tu warstwy ziemi sprzed milionów lat. A w nich paleontolodzy dostrzegają skamieniałości wymarłych stworzeń. Co kilka lat badacze działający w tym obszarze ogłaszają nowe odkrycia. Tak też się stało tym razem. Na łamach czasopisma „Journal of Systematic Palaeontology” naukowcy z Uniwersytetu w Portsmouth i Muzeum Historii Naturalnej w Londynie zaprezentowali nowe ustalenia na temat okazu z zatoki Compton. Nieznany gatunek dinozaura Do znaleziska doszło w 2013 roku. Skamieniałość wytropił jeden z najbardziej znanych „łowców” brytyjskich dinozaurów, Nick Chase, który zmarł tuż przed pandemią COVID-19. – Nick [Chase – odkrywca skamieliny – przyp. red.] miał fenomenalnego nosa do znajdowania kości dinozaurów – naprawdę był współczesną Mary Anning. Codziennie zbierał skamieniałości w każdych warunkach pogodowych i przekazywał je do muzeów. Miałem nadzieję, że spędzimy naszą starość na wspólnym zbieraniu, ponieważ byliśmy w podobnym wieku, ale niestety tak się nie stało – ubolewa Jeremy Lockwood, pracownik naukowy Muzeum Historii Naturalnej, który opisał nowego dinozaura wspólnie z dr Susannah Maidment. Na jego część nowy gatunek dinozaura nazwano Comptonatus chasei. Zwierzę żyło 125 milionów lat temu. Tuż po odkryciu kości sądzono, że jest to Mantellisaurus. Jednak analizy laboratoryjnie kazały zweryfikować ten pogląd. Najbardziej kompletny brytyjski dinozaur od 100 lat To znalezisko jest ważne również z innego powodu. Z reguły szkielety dinozaurów w Wielkiej Brytania znajdowane są w szczątkowym stanie. W tym przypadku jest inaczej. Jest to najlepiej zachowany dinozaur odkryty w tym kraju w ciągu ostatnich 100 lat. Okaz składa się ze 149 kości. Jak opisali naukowcy, najle…

paleontologiczne-odkrycie-stulecia-w-wielkiej-brytanii-najbardziej-kompletny-szkielet-dinozaura-b20f3b7.png
width: 1097
height: 905

Słodkie zwierzątko sprzed 65 mln lat wyglądało jak szynszyla z białym pyszczkiem. Tymczasem to praprzodek krowy
type: item
date: 2024-05-09T11:00:30.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: dinozaury
subject: kreda
subject: paleontologia
subject: ssaki
subject: Wolny czas
subject: wymieranie gatunków
description: Naukowcy znaleźli skamieniałości niedużego ssaka, który żył na Ziemi zaraz po zagładzie dinozaurów. Jego czaszka pozwoliła odtworzyć wygląd zwierzęcia. Choć nie wygląda, jest to praprzodek krowy i innych kopytnych ssaków, takich jak świnie czy jelenie.
encoded: W tym artykule: Ziemia wolna od dinozaurów Teraz czas na ssaki Bardzo mały praprzodek krowy? To musiał być dzień, który wstrząsnął światem, choć nie wiadomo, kiedy dokładnie do niego doszło. Ok. 66 mln lat temu z kosmosu nadleciała asteroida o średnicy 10 km. Uderzyła w dzisiejszy półwysep Jukatan, wybijając w nim krater wielkości 180 km. Istnieją podejrzenia, że nie była jedyna. Dwa lata temu w oceanie u wybrzeży Zachodniej Afryki znaleziono krater z tego samego okresu. Naukowcy spekulowali wówczas, że jego źródłem mógł być potężnym odłamek skały, która trafiła w Jukatan. Możliwe więc, że jednego dnia nasza planeta zaliczyła aż dwie potężne katastrofy. Ziemia wolna od dinozaurów Skutki tego zdarzenia – lub tych zdarzeń – były mordercze. W miejscu impaktu na Jukatanie skały stopiły się i wyparowały w powietrze. Ziemię ogarnęły ciemności, zmienił się skład atmosfery, zaczęły padać kwaśne deszcze. Nastąpiło też znaczące ochłodzenie. Wszystko to zniszczyło istniejące łańcuchy pokarmowe. Rozpoczęło się tzw. wymieranie kredowe, w wyniku którego zniknęło 75 proc. żyjących wówczas roślin i zwierząt. Najgorzej poradziły sobie zwierzęta wyspecjalizowane, zasiedlające wąskie nisze ekologiczne. Oraz te, które znajdowały się na końcu łańcuchów pokarmowych. Były bowiem najbardziej podatne na zachodzące w nich zmiany. Do tych grup należały nieptasie dinozaury, obecne na Ziemi od 150 mln lat. Gady te są najbardziej znanymi ofiarami wymierania kredowego. Teraz czas na ssaki Jednak natura nie zna próżni. Miejsca w ekosystemach zwolnione przez dinozaury wkrótce zajęły inne zwierzęta. Tym razem nadszedł czas ssaków. Te żyjące 66 mln lat temu były niewielkie, wszędobylskie i wszystkożerne. W czasie wymierania kredowego te cechy okazały się zaletami. Pozwoliły one przodkom dzisiejszych ssaków – czyli również nas – przetrwać. Naukowcy z Denver Museum of Nature and Science donoszą o odkryciu skamieniałości jednego z nich. Nowy gatunek ssaka – nazwany Militocodon lydae – był wielkości dzis…

slodkie-zwierzatko-sprzed-65-mln-lat-wyglada-jak-szynszyla-z-bialym-pyszczkiem-tymczasem-to-praprzodek-krowy-ed908a5.jpg
width: 1772
height: 1323

W Rumunii odnaleziono skamieniałość „karłowatego dinozaura”. Zamieszkiwał prehistoryczną, europejską wyspę
type: item
date: 2022-12-02T13:53:32.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: dinozaury
subject: Edukacja
subject: gady
subject: kreda
subject: prehistoria
subject: ssaki
subject: zwierzęta
description: Paleontolodzy odnaleźli szczątki nowego gatunku dinozaura, który żył około 70 milionów lat na prehistorycznej wyspie. Naukowcy twierdzą, że był niewielkich rozmiarów, co potwierdza tezę, że dinozaury żyjące na wyspach były mniejsze od ich kontynentalnych kolegów.
encoded: W tym artykule: W Rumunii odnaleziono nowy gatunek karłowatego dinozaura Dinozaury żyjące na wyspach były mniejsze od swoich kontynentalnych braci Dlaczego wyspiarski izolacjonizm wpływa na wzrost zwierząt? Kreda była ostatnim okresem ery mezozoicznej. Zakończyła się ok. 66 milionów lat temu masowym wymieraniem, podczas którego wyginęła większość gatunków roślin i zwierząt, w tym nieptasie dinozaury. Był to również czas w historii naszej planety, gdy zaczęła się największa w dziejach transgresja morza, a duża część lądów uległa zalaniu. W Rumunii odnaleziono nowy gatunek karłowatego dinozaura To właśnie w kredzie zaczęły się intensywne ruchy górotwórcze kształtujące Alpy oraz pierwsze formy piętrzenia Tatr. Europa zaś bardziej przypominała wówczas archipelag wielu wysp niż spójny kontynent, który znamy dziś. Co więcej, panował tam klimat tropikalny, przypominający dzisiejsze Filipiny lub Indonezję. Na terytorium Siedmiogrodu, krainy historycznej współczesnej Rumunii, naukowcy odnaleźli szczątki nowego gatunku dinozaura. Paleontolodzy nazwali go Transylvanosaurus platycephalus, co oznacza „gada z płaską głową z Siedmiogrodu”. Uczeni twierdzą, że zwierzę było niewielkich rozmiarów i żyło ok. 70 milionów lat temu na jednej z europejskich wysp kredowych. Dinozaury wyobrażone na nowo. Prehistoryczne gady wciąż potrzebują aktualizacji Naukowcy dowiedzieli się o starożytnych zwierzętach więcej w ciągu ostatnich 25 lat niż w poprzednich 250 - od koloru ich skóry i piór do tego, jak żyły i ewoluowały. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/w-fossalta-di-piave-we-wloszech-guzun-ion-z-muzeum-rzezbiarskiego-formuje-zaktualizowany-ogon-aby-odtworzyc-naturalnej-wielkosci-doroslego-spinozaura-photographs-by-paolo-verzone-67f360c.png" width="938" height="528" alt="W Fossalta di Piave we Włoszech, Guzun Ion z muzeum rzeźbiarskiego formuje zaktualizowany ogon, aby odtworzyć naturalnej wielkości dorosłego Spinozaura (PHOTOGRAPHS BY PAOLO VERZONE)…

rabdodon-2d9230f.jpg
width: 5445
height: 3267

Dinozaur z głową przypominającą hełm potrafił walczyć jak współczesne kangury. Co to za gatunek?
type: item
date: 2022-11-09T16:08:34.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: dinozaury
subject: Edukacja
subject: kreda
subject: odkrycia
subject: paleontologia
subject: prehistoria
subject: zwierzęta
description: Pachycefalozaury miały wyjątkowo grubą czaszkę, która wyglądała niczym hełm gladiatora. Dotychczas uważano, że taka budowa umożliwiała tym dinozaurom uderzenia z szybkiego rozbiegu. Najnowsze badania wykazały, że zwierzęta walczyły w podobny sposób, w jaki walczą kangury.
encoded: W tym artykule: Paleontolodzy stworzyli model 3D pachycefalozaura Pachycefalozaury walczyły głową, czy z głową? Kręgi pachycefalozaura były podobne do kręgów współczesnego kangura Pachycefalozaur to rodzaj grubogłowego dinozaura, który zamieszkiwał terytorium dzisiejszej Ameryki Północnej w okresie późnej kredy (od ok. 72 do 66 mln lat temu). Był roślinożerny lub wszystkożerny. Badania paleontologiczne wykazały, że największy przedstawiciel pachycefalozaurów osiągał 4,5 metra długości i mógł ważyć nawet do 450 kg. Poruszał się na dwóch tylnych kończynach. Natomiast przednie kończyny były znacznie krótsze, dlatego budową ciała przypominał większe teropody. Paleontolodzy stworzyli model 3D pachycefalozaura W języku starożytnej greki Pachycephalosaurus oznacza „grubogłowego jaszczura”. Nazwa nawiązuje do potężnej czaszki tego dinozaura. Paleontolodzy przez lata sądzili, że pachycefalozaury wykorzystywały głowy w walkach w obrębie gatunku. Walczyły ze sobą głównie o dominację, terytorium, pożywienie i partnerów. Jednak z każdym kolejny odkryciem ta teoria była coraz częściej podawana w wątpliwość. W najnowszych badaniach paleontolodzy z Frost Museum of Science w Miami postanowili jeszcze raz przyjrzeć się szkieletowi pachycefalozaura, aby dowiedzieć się więcej o jego anatomii i strategii walki. Na podstawie najlepiej zachowanej skamieniałości naukowcy stworzyli model 3D, aby odtworzyć jego anatomię. Pachycefalozaury walczyły głową, czy z głową? Dotychczasowe badania skupiały się głównie na czaszkach tego rodzaju dinozaura. Tym razem naukowcy postanowili dokładnie zrekonstruować budowę ciała zwierzęcia na podstawie m.in. kości kręgosłupa. Okazało się, że postura pachycefalozaura przypominała współczesnego kangura. Co więcej, badacze twierdzą, że zwierzę miałoby poruszać się w podobny sposób. Rodzaje dinozaurów - ciekawostki i opisy gatunków. Co wiemy o tych pradawnych gadach? Jakie rozróżniamy gatunki dinozaurów? Zapraszamy na wycieczkę do prehistorycznego świata, którym…

pachycephalosaurus-3e9200a.jpg
width: 2121
height: 1414

Mozazaur – wielkość tego morskiego gada robi wrażenie! W czasach dinozaurów to mozazaury rządziły morzami
type: item
date: 2022-10-07T08:19:30.000Z
creator: Katarzyna Grzelak
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: archeologia
subject: dinozaury
subject: Edukacja
subject: kreda
subject: oceany
subject: paleontologia
subject: Wolny czas
description: Mozazaur był wielką drapieżną jaszczurką żyjącą w oceanach w okresie kredy. Podczas gdy na lądzie dominowały dinozaury, mozazaury były władcami mórz. Siały w nich postrach dzięki masywnym szczękom i ostrym zębom.
encoded: W tym artykule: Mozazaur – wielkość i okres, w którym żył Mozazaur w filmach z serii „Jurassic World” Mozazaury były sprawnymi drapieżnikami Dlaczego mozazaury wymarły? Mozazaury to grupa gatunków należąca do zróżnicowanej rodziny olbrzymich morskich gadów zwanych Mosasauridae. Nazwa mozazaur oznacza „jaszczur znad Mozy”. To właśnie w pobliżu tej rzeki odkryto jedne z pierwszych skamieniałości tych wymarłych gadów. Mozazaury żyły w okresie od 145,5 mln do 65,5 miliona lat temu. Mozazaur – wielkość i okres, w którym żył Nie były dinozaurami morskimi, ale odrębną grupą gadów, bliżej spokrewnioną ze współczesnymi wężami i jaszczurkami. Gatunki takie jak Mosasaurus hoffmanni należą do największych przedstawicieli rodziny Mosasauridae. Jeden z największych okazów, jakie kiedykolwiek znaleziono, miał aż 17 metrów długości. Taki wynik dały badania z 2014 roku. Największy mozazaur byłby więc porównywalny pod względem wielkości do potężnego megalodona. To gigantyczny rekin, który dominował w oceanach w środkowym miocenie i pliocenie. Czyli w przedziale od 15,9 miliona do 2,6 miliona lat temu, długo po wymarciu mozazaurów. Żaden z tych drapieżników nie był jednak nigdy tak duży jak współczesny płetwal błękitny. To największy wieloryb, który może osiągnąć nawet 34 metry długości. Jest zarazem największym znanym zwierzęciem, jakie kiedykolwiek istniało. Odkryto szczątki gigantycznego dinozaura. „To może być największy drapieżny dinozaur znaleziony w Europie” Tylko kilka kości nieznanego gatunku dinozaura odkryli naukowcy na wyspie Wight. Mimo to są zdania, że był to prawdziwy potwór, który żył na wybrzeżu 125 mln lat temu. Mozazaury wyginęły 65,5 miliona lat temu – podczas masowego wymierania, które unicestwiło także lądowe dinozaury. Gatunek udało się cyfrowo przywrócić do życia i gigantyczny mozazaur pojawił się na srebrnym ekranie w kinowym hicie „Jurassic World” z 2015 roku. Mozazaur w filmach z serii „Jurassic World” Film „Jurassic World” zawiera scenę, w której gigantyczn…

mozazaur-wielkosc-tego-morskiego-gada-robi-wrazenie-w-czasach-dinozaurow-to-mozazaury-rzadzily-morzami-fot-getty-images-0e07281.jpg
width: 2205
height: 1359

Paleontolodzy odnaleźli szczątki olbrzymiego „smoka śmierci”. Zamieszkiwał Ziemię 86 milionów lat temu
type: item
date: 2022-05-25T12:48:49.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: dinozaury
subject: Edukacja
subject: gady
subject: jura
subject: kreda
subject: prehistoria
subject: ziemia
description: Paleontolodzy z Argentyny odkryli zupełnie nowy gatunek pterozaura. To największy gad latający, jakiego odnaleziono w Ameryce Południowej.
encoded: W tym artykule: Odkrycie „smoka śmierci” to kolejna sensacja paleontologiczna Naukowcom udało się odnaleźć dwa osobniki nowego gatunku Na razie nie wiadomo, czy te dwa osobniki były ze sobą spokrewnione Paleontolodzy byli zaskoczeni bardzo dobrym stanem skamieniałości Pterozaury były pierwszymi latającymi kręgowcami i największymi latającymi stworzeniami odkrytymi przez człowieka. Najstarsze osobniki mogą pochodzić nawet sprzed 230 milionów lat. Zaliczamy je do rządu archozauromorfów. Paleontologom udało się odkryć łącznie ok. 120 gatunków pterozaurów. Wymarły ok. 66 milionów lat temu. Odkrycie „smoka śmierci” to kolejna sensacja paleontologiczna W ostatnim czasie dociera do nas coraz więcej informacji o odkryciach związanych z tymi latającymi gadami. W ubiegłym miesiącu naukowcy odkryli, że pterozaury wyewoluowały pióra już 113 milionów lat temu, a co ciekawe – były różnokolorowe. Z kolei w lutym polska paleontolożka odnalazła w Szkocji skamielinę największego pterozaura, który żył w okresie jurajskim. To przełomowe odkrycie! Największy latający gad odnaleziony na terenie Polski Prof. Jerzy Dzik i dr Tomasz Sulej ogłosili przełomowe odkrycie w dziedzinie paleobiologii. O szczegółach opowiedzieli podczas konferencji prasowej organizowanej przez National Geographic Polsk... Teraz okazuje się, że mamy do czynienia z kolejną paleontologiczną sensacją. Badacze z Argentyny odkryli właśnie szczątki olbrzymiego „smoka śmierci”. To zupełnie nowy gatunek pterozaura. Uczeni twierdzą, że gad jest największym zwierzęciem latającym, którego skamieniałości odnaleziono w Ameryce Południowej. Naukowcom udało się odnaleźć dwa osobniki nowego gatunku Paleontolodzy odnaleźli w sumie skamieniałości dwóch osobników. Rozpiętość skrzydeł mniejszego wynosiła 7 metrów, natomiast większego – 9 metrów. Kości znajdowały się w formacji Plottier, która położona jest w Andach. Uczeni poinformowali, że zwierzęta te należą do rodziny azdarchów. Ich nazwa właśnie (Azhdarchidae) wywodzi się z mitolog…

thanatosdrakon-amaru-0266307.jpeg
width: 750
height: 500

Najnowsze badania potwierdzają, że pterozaury miały pióra, a co więcej – były różnokolorowe!
type: item
date: 2022-04-21T14:01:38.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: dinozaury
subject: Edukacja
subject: gady
subject: kreda
subject: prehistoria
subject: ptaki
subject: Wolny czas
description: Paleontolodzy, którzy badali skamieniałość Tupandactylus imperator, odkryli, że pterozaury miały pióra już 113 milionów lat temu. To oznacza, że ta cecha wyewoluowała znacznie wcześniej, niż do tej pory podejrzewaliśmy.
encoded: W tym artykule: Identyfikacja piór w skamielinach to duże wyzwanie paleontologiczne Tupandactylus imperator może być najstarszym pterozaurem, który wykształcił pióra Upierzenie tupandaktyla było niezwykle barwne To, że niektóre prehistoryczne gady oprócz łusek mogły mieć pióra, wiemy nie od dziś. Paleontolodzy odkryli już ponad 40 rodzajów dinozaurów, które miały upierzenie. To między innymi Deinonych, rodzaj niewielkiego teropoda, który żył we wczesnej kredzie oraz Protarcheopteryx z grupy owiraptozaurów. Podobnie jest z pterozaurami. Jednak do tej pory badacze nie byli pewni, kiedy pojawiły się pierwsze gatunki tych latających gadów, które były opierzone. Identyfikacja piór w skamielinach to duże wyzwanie paleontologiczne Problem z identyfikacją piór w skamieniałościach jest taki, że bardzo łatwo pomylić je z pozostałościami po rozkładających się włóknach kolagenowych w skórze gadów. Dlatego też paleontolodzy już od lat spierają się, czy pterozaury mogły być stworzeniami upierzonymi, czy nie. Odnaleziono skamieniałość największego w historii pterozaura z okresu jurajskiego. Wśród odkrywców Polka Według naukowców rozpiętość skrzydeł pterozaura mogła osiągać nawet ponad 2,5 metra długości. To czyni go największym przedstawicielem swojego gatunku, jaki kiedykolwiek udało się odn... Najnowsze badania, które zostały opublikowane na łamach czasopisma naukowego "Nature", mogą rzucić nowe światło na naszą wiedzę o upierzeniu pterozaurów i raz na zawsze rozwiać wszelkie wątpliwości. Tupandactylus imperator może być najstarszym pterozaurem, który wykształcił pióra W najnowszych badaniach paleontolodzy wzięli na tapet skamieniałość tupandaktyla (Tupandactylus imperator), którą odnaleziono w skale wapiennej w północno-wschodniej Brazylii. To rodzaj pterozaura z rodziny tapeżar. Charakteryzował go pokaźny grzebień na głowie. Analiza skamieniałości wykazała, że mógł mieć ok. metra długości, a rozpiętość skrzydeł wynosiła nawet 5 metrów. Teraz okazuje się, że naukowcy wśród szcz…

tupandactylus-imperator-2fc6e56.jpeg
width: 1960
height: 1529

Dlaczego słynny tyranozaur miał tak krótkie przednie łapy? Naukowcy znają odpowiedź i jest ona zaskakująca
type: item
date: 2022-04-09T14:15:31.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: dinozaury
subject: Edukacja
subject: gady
subject: kreda
subject: prehistoria
subject: Społeczeństwo
subject: Wolny czas
description: Chociaż szczęki i postura tyranozaura mogły wzbudzać postrach wśród jego wrogów, to nie możemy tego samego powiedzieć o jego ramionach. Te były krótkie i raczej groteskowe. Okazuje się jednak, że taka budowa miała swoje praktyczne zastosowanie.
encoded: W tym artykule: Krótkie łapy miały nie przeszkadzać w trakcie wspólnego żerowania Czy przednie kończyny tyranozaura były mu w ogóle potrzebne? Jeżeli nie pomagały, miały przynajmniej nie przeszkadzać Kiedy żyły tyranozaury? Najnowsze badania zostały opublikowane na łamach polskiego magazynu naukowego "Acta Palaeontologica Polonica", który wydawany jest przez Instytut Paleobiologii im. Romana Kozłowskiego PAN. Naukowcy opisali w artykule, że tyranozaury wykształciły krótkie ramiona, żeby zminimalizować ryzyko ugryzienia przez inne dinozaury, z którymi wspólnie żerowały. Krótkie łapy miały nie przeszkadzać w trakcie wspólnego żerowania Eksperci twierdzą, że taka budowa łap umożliwiała stworzeniom bezpieczne jedzenie w grupie. Badacze stawiają hipotezę, że w szale konsumpcji ryzyko odgryzienia przyjacielowi ręki zostało znacznie ograniczone. Asteroida, która doprowadziła do zagłady dinozaurów, była dużo bardziej śmiercionośna niż do tej pory przypuszczaliśmy Ponad 66 mln lat temu asteroida o średnicy ok. 10 km uderzyła w naszą planetę. Siła uderzenia była tak duża, że przyczyniła się do zagłady dinozaurów. Najnowsze badania wykazały, że k... – Wyobraźmy sobie sytuację, w której kilka dorosłych tyranozaurów zaczyna jeść tę samą ofiarę. Kilka potężnych głów z niesamowicie ostrymi i olbrzymimi zębami jednocześnie rozszarpuje zwłoki. Gdyby dłuższa kończyna znalazła się w zasięgu innego tyranozaura, byłoby już po niej – mówi Kevin Padian, profesor z Uniwersytetu Kalifornijskiego, który jest autorem najnowszego badania. Czy przednie kończyny tyranozaura były mu w ogóle potrzebne? Naukowcy przyznają jednak, że rozwiązanie zagadki ewolucyjnej sprzed ponad 66 milionów lat nie jest łatwe. Zazwyczaj rozwiązania opierają się na wieloletnich badaniach dowodów paleontologicznych. A ostatecznie i tak mamy do czynienia głównie z hipotezami. Badacze, próbując ostatecznie rozstrzygnąć problem budowy tyranozaurów, wyjaśniają, że Tyrannosaurus rex mógł w ogóle nie potrzebować przednich ko…

tyranozaur-39cd600.jpeg
width: 2095
height: 1430

Mezozoik - od triasu do kredy. Poznaj ciekawostki na temat ery mezozoicznej
type: item
date: 2021-12-28T10:20:03.000Z
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: dinozaury
subject: Edukacja
subject: kreda
subject: prehistoria
description: Era mezozoiczna czasem bywa nazywana średniowieczem dziejów Ziemi. Według tabeli stratygraficznej, mezozoik to środkowa era fanerozoiku. Poprzedzał ją paleozoik, zaś po niej nastąpił trwający do dziś kenozoik. Najczęściej era ta kojarzy się nam jednak z dinozaurami i powstaniem kredy, którą piszemy po tablicy. Jak w tamtym czasie wyglądała nasza planeta i organizmy, które ją zamieszkiwały? Poznaj najważniejsze i najciekawsze informacje dotyczące ery mezozoicznej.
encoded: W tym artykule: Czym się charakteryzuje era mezozoiczna? Gady mezozoiczne Mezozoik w Polsce Ciekawostki ery mezozoicznej Era mezozoiczna trwała od około 251,9 do 66 milionów lat temu. Łącznie 186 milionów lat, czyli aż o 1/3 krócej iż poprzedzająca ją era paleozoiczna. Nazwa mezozoik wywodzi się od greckich słów „mezos” – środkowy oraz „zoon” – istota żywa, zwierzę. Zarówno początek, jak i koniec ery mezozoicznej wyznaczają wymierania gatunków. Mezozoik rozpoczął się od wielkiego wymierania permskiego, podczas którego z powierzchni ziemi zniknęło aż 90 proc. gatunków morskich, 60 proc. gadów i płazów oraz 30 proc, owadów. Wymarły też drzewiaste widłaki, skrzypy oraz paprocie. Niesamowita skala tego wydarzenia sprawia, że nazywane jest ono czasem „matką wymierań”. Koniec ery mezozoicznej to natomiast tzw. wymieranie kredowe, podczas którego wyginęło ¾ roślin i zwierząt, w tym m.in. dinozaury. Czym się charakteryzuje era mezozoiczna? Era mezozoiczna dzieli się na trzy okresy. Najstarszy okres mezozoiku to trias trwający od 251,9 do 201,3 milionów lat temu. Po nim nastąpiła jura, która zakończyła się 145 milionów lat temu, a ostatnim okresem mezozoiku była kreda trwająca do 66 milionów lat temu. Jednym z najważniejszych procesów, jakie miały miejsce w mezozoiku, był rozpad jednego wielkiego superkontynentu nazywanego Pangei, na mniejsze obszary lądowe. Pod koniec kredy istniały już dzisiejsze kontynenty, z tym, że Australia i Antarktyda wciąż były ze sobą połączone. Zaczęły się też formować oceany – Indyjski i Atlantycki. Klimat w mezozoiku był dość ciepły. W morzach rozwijały się koralowce. Nie istniały lądolody, a większą część obecnych kontynentów pokrywały morza. Poziom oceanów był znacznie wyższy od dzisiejszego. Mezozoik to również czas, kiedy ruchy górotwórcze były stosunkowo słabo nasilone. W jurze miały miejsce słabe fałdowania wczesnoalpejskie. W świecie roślin przez większa część mezozoiku przeważały rośliny nagozalążkowe, które zastąpiły bogatą florę paprot…

mezozoik-od-triasu-do-kredy-poznaj-ciekawostki-ery-mezozoicznej-1af360b.jpeg
width: 5600
height: 3500

5 najciekawszych odkryć dotyczących dinozaurów w 2021 roku
type: item
date: 2021-12-27T11:43:04.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: dinozaury
subject: Edukacja
subject: jura
subject: kreda
subject: odkrycia
subject: paleontologia
description: W 2021 r. dowiedzieliśmy się znacznie więcej o dinozaurach. Oto 5 najciekawszych odkryć mijającego już roku.
encoded: W tym artykule: Najdłuższy dinozaur w historii Doskonale zachowany embrion dinozaura Na Ziemi żyło aż 2,5 miliarda tyranozaurów Drapieżne dinozaury były zaskakująco szybkie Dinozaur, który miał bardzo nietypowy ogon O 2021 roku możemy powiedzieć naprawdę wiele. Mijają już dwa lata odkąd cały świat walczy, aby pokonać pandemię koronawirusa. Naukowcy dokładają starań, abyśmy mogli w końcu wrócić do normalności. To również rok, w którym na powierzchni Marsa wylądował amerykański lądownik Mars 2020 na pokładzie z łazikiem Perseverance. Orbiter misji ExoMars „dotknął” pierwszy raz Słońca, a największy w historii Teleskop Kosmiczny Jamesa Webba został wystrzelony w kosmos. Archeologowie wyjaśnili kilka zagadek tajemniczych przodków i zaginionych cywilizacji, ale był to również owocny rok w kontekście odkryć paleontologicznych. W ostatnich miesiącach dowiedzieliśmy się naprawdę dużo o dinozaurach. Oto 5 najciekawszych odkryć w 2021 roku. Najdłuższy dinozaur w historii Superzaur od wielu lat uchodził za jednego z dłuższych dinozaurów, ale dopiero najnowsze badania dr Briana Curtisa, paleontologa z Muzeum Historii Naturalnej w Arizonie ujawniły, że ten Zauropod jest liderem w swojej kategorii. Pierwszy raz jego kości zostały odkopane w 1972 roku, ale ówczesny odkrywca błędnie je wówczas zaklasyfikował. Przez lata sądzono, że odkryto 3 dinozaury, podczas gdy tak naprawdę to był właśnie jeden wielki Superzaur. Pomyłka prawdopodobnie wynikała z tego, że szczątki były bardzo porozrzucane, a autor znaleziska nie był wykształconym paleontologiem, a jedynie pracownikiem terenowym. Dr Curtis postanowił jeszcze raz zbadać skamieniałości i w rezultacie doszedł do niesamowitych wniosków. Nie dość, że poprawnie zidentyfikował dinozaura, to jeszcze dowiódł, że był rekordzistą, jeśli chodzi o długość. Dokładnie analizując kości, okazało się, że mógł mieć nawet 42 metry długości. To więcej niż trzy szkolne autobusy. Doskonale zachowany embrion dinozaura Skamielina przez kilkanaście lat zna…

embrion-dinozaura-91debd7.jpeg
width: 938
height: 528

100 mln lat temu rozbiegły się po superkontynencie. Naukowcy prześledzili pochodzenie ptaszników
type: item
date: 2021-04-21T12:23:23.000Z
creator: Katarzyna Grzelak
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: Edukacja
subject: kreda
subject: Lifestyle
subject: pająki
subject: prehistoria
subject: Ptasznik
subject: Travel
subject: zwierzęta
description: Samice ptaszników rzadko opuszczają swoje nory, młode pająki trzymają się blisko miejsca wyklucia, a dojrzałe samce podróżują tylko wtedy, gdy szukają partnerki. Mimo to, te włochate ogromne pająki występują na całym świecie i zamieszkują wszystkie kontynenty z wyjątkiem Antarktydy. Jak to możliwe?
encoded: Aby odpowiedzieć na to pytanie, naukowcy postanowili poszukać miejsca pochodzenia ptaszników, których historia sięga ponad 100 milionów lat wstecz. Na podstawie molekularnych wskazówek z istniejących baz danych transkryptomów pająków (czyli części genomu kodującej białka) stworzyli drzewo genealogiczne ptasznikowatych. Po utworzeniu drzewa zmapowali je na osi czasu zawierającej informacje o pochodzeniu znanych skamieniałości tych pająków. To pozwoliło oszacować, kiedy i gdzie pierwotnie pojawiły się ptaszniki oraz kiedy i w jakich kierunkach się rozpierzchły. Naukowcy odkryli, że ptasznikowate pojawiły się po raz pierwszy w okresie kredy na terenach dzisiejszych Ameryk. Kreda to okres geologiczny trwający około 80 milionów lat, który przypada na czas od 145 do 66 mln lat temu. W tamtym czasie obie obecne Ameryki były częścią masywnego superkontynentu nazwanego Gondwana. Boisz się owadów? Kiedyś były naprawdę ogromne Wyobraź sobie gigantyczne karaluchy, metrowej długości skorpiony i towarzyszące im dwumetrowe węże. Straszne prawda? Tak kiedyś było na Ziemi! Dzięki temu prehistoryczni krewni dzisiejszych ptaszników nie musieli pokonywać mórz i oceanów. Prawdopodobnie rozprzestrzenili się na terenie połączonych mas lądowych, stopniowo podróżując do Afryki, Australii i Indii. W wyniku rozpadu ówczesnych superkontynentów, ich kolizji i ponownych połączeń, pająki mogły dotrzeć też na teren dzisiejszej Azji – uważają naukowcy, których badania zostały opublikowane w czasopiśmie PeerJ. Co ciekawe, istnieją tylko dwie skamieniałości ptaszników. Obie zachowane w bursztynie. Jedna pochodzi z Meksyku i liczy ok. 16 milionów lat, a druga pochodzi z Mjanmy i ma ok. 100 milionów lat - podają autorzy badania. Ponieważ skamieniałości ptaszników są tak rzadkie, do swojej analizy naukowcy musieli zebrać również dane dotyczące pokrewnych grup pajęczaków, które obejmują ptaszniki i inne duże pająki żyjące w ziemi i które są lepiej reprezentowane w zapisie kopalnym. Po skonstruowaniu drze…

ptaszniki-wystepuja-niemal-na-wszystkich-kontynentach-fot-getty-images-d3a4ccd.jpeg
width: 2121
height: 1193

Chełm: Biały duch białych podziemi
type: item
date: 2019-10-24T13:56:45.000Z
creator: Marcin Jamkowski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: chełm
subject: kopalnie
subject: kreda
subject: Travel
description: Nikt nie wie, kiedy powstały, dokąd biegną ani jakie kryją skarby. Za to połknęły już jeden dom i ciężarówkę. Oto Chełmskie Podziemia Kredowe.
encoded: Kamienica zniknęła w 1956 r. Stała przy ulicy Lubelskiej – jednej z głównych ulic Chełma, niedużego miasta, które dziś leży na polskiej Ścianie Wschodniej, a przez wieki znajdowało się w centrum Rzeczypospolitej. Pewnego dnia dom po prostu zapadł się pod ziemię! Mieszkańcy miasta prędko przypomnieli sobie o rozciągających się pod starówką tajemniczych średniowiecznych korytarzach. Lata 50. ubiegłego wieku nie sprzyjały jednak wyjaśnianiu dawnych legend i tajemnic, więc dom po cichu odbudowano, a o dziwnych tunelach szybko zapomniano. Podziemia nie pozwoliły jednak tak po prostu wymazać się z pamięci – przypomniały o sobie w równie spektakularny sposób jeszcze raz. W latach 70. na tej samej ulicy Lubelskiej w powstałej nagle wyrwie w ziemi zniknęła cała ciężarówka! Na szczęście nikomu nic złego się nie stało. Czasy były już wówczas nieco inne, więc po tym wydarzeniu włodarze miasta sięgnęli po dawne plany, wezwali na pomoc górników ze Śląska i rozpoczęli eksplorację oraz zabezpieczanie jedynych istniejących na świecie podziemi kredowych. Ich początki giną w mroku historii. Prawdopodobnie po raz pierwszy mieszkańcy osady (podniesionej do rangi miasta przez Władysława Jagiełłę) zaczęli drążyć tunele około XIII w. Pierwsze korytarze powstały w okolicach góry zamkowej. Wbrew pozorom nie było to trudne zadanie, ponieważ Chełm leży na obszarze zbudowanym z miękkich skał: kredy, wapienia oraz margli. Wydobywana kreda była stosowana w farbiarstwie, do budowy domów, przy wytopie metali, ich polerowaniu i do produkcji leków. Ponieważ zapotrzebowanie na białe kruszywo było spore, a handlarze przyjeżdżali po nie z odległych części kraju, wkrótce w miękkiej kredowej skale kopał już każdy, kto popadnie. Większość właścicieli domów rozpoczynała budowę sztolni... we własnej piwnicy! Według dokumentów miejskich pochodzących z XVII w. na 100 kamienic stojących na chełmskim Starym Mieście aż 80 miało wówczas pod piwnicami kredowe podziemia. Z czasem pod miastem powstała istna plątanina…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/5c4a5ec9c19d16da19da8587b799f18341a903b8-84a2ef5.jpeg
width: 4000
height: 3000

Kiedyś na Ziemi wymarło prawie całe życie! Potem narodziło się to, które znamy
type: item
date: 2015-12-02T18:27:46.000Z
creator: redakcja
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: dinozaury
subject: kreda
subject: natura
description: Pod koniec właśnie tego okresu w historii naturalnej doszło do największych zmian na planecie. Wyginęła prawie połowa gatunków zwierząt i roślin, w tym wszystkie dinozaury, ale pojawiły się też takie, które towarzyszą nam i dziś.
encoded: W okresie kredy kontynenty wciąż były w ruchu, aktywnie modelując kształty i formy życia na Ziemi. Na początku okresu dinozaury zawładnęły odsuwającymi się od siebie resztkami superkontynentu Pangaea, a gryzonie przemykały u ich stóp przez lasy paproci, sagowców i drzew iglastych. Pod koniec, około 80 milionów lat później, oceany wypełniły przestrzenie pomiędzy wydzielonymi kontynentami, które przyjęły już kształty podobne do znanych nam współcześnie. Krajobraz nabierał barw dzięki rozprzestrzeniającym się roślinom kwiatowym, a ssaki czekały w gotowości, aby wypełnić pustkę, która wkrótce pojawiła się wraz z wymarciem dinozaurów. Gigantyczny krater tlił się na terenach, które później stały się półwyspem Jukatan. Koniec kredy odznaczył się wymarciem ponad połowy gatunków na planecie. Czy stało się to za sprawą uderzenia komety lub planetoidy, która wyrzeźbiła krater Chicxulub? Ta kwestia nadal pozostaje przedmiotem dyskusji naukowej. Jednak przesunięte kontynenty, rozszerzone wybrzeża oraz zwiększone powierzchnie oceanów ostudziły i nawilżyły klimat planety, wprowadzając dramatyczne zmiany flory i fauny. Uderzenie z kosmosu lub wzrost aktywności wulkanicznej, to było chyba za dużo dla wielu gatunków na Ziemi, żeby przetrwać. Na długo zanim zaczęła się rzeź, okres kredy kontynuował pracę jury: gigantyczne zauropody przecierały szlaki grupom dinozaurów przez lasy, równiny i wzdłuż wybrzeży; morskie gady o długich szyjach i ostrych zębach terroryzowały ryby, amonity i mięczaki w morzach; pterozaury oraz ptaki z piórami przypominającymi włosy panowały w przestworzach. Jednak kiedy kontynenty zaczęły się rozsuwać, prądy oceaniczne nabrały nowej mocy. Po gwałtownym wzroście temperatury w środkowej kredzie, klimat zaczął się ochładzać i realia się zmieniły. Nowe dinozaury Choć dinozaury rządziły przez całą kredę, najważniejsze grupy zmieniły się i ewoluowało wiele nowych rodzajów. Zauropody dominowały na południowych kontynentach, ale były rzadko spotykane na północy. Przem…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/a66264035e2f90a8827890cb304232c0a88ac06b-bb53477.jpeg
width: 800
height: 1219

2/2007
type: item
date: 2009-03-17T22:00:00.000Z
creator: redakcja
subject: Magazyn
subject: Traveler
subject: chełm
subject: kopalnie
subject: kreda
subject: Travel
description: Jedziemy do Serengeti, największego parku narodowego w Tanzanii.Większość z jego prawie 15 tys. km2 zajmuje porośnięta trawą równina, na której pasą się ogromne stada antylop gnu i zebr oraz setki gazel, bawołów, żyraf i innych zwierząt. Gdzieniegdzie widać kępy drzew, najczęściej akacji, choć zdarzają się też drzewa kiełbasiane. Tak właśnie większość ludzi wyobraża sobie Afrykę. Wspaniałe widoki podziwiamy z samochodu. Czujemy się w nim jak w klatce, bo poza wyznaczonymi miejscami nie wolno z niego wysiadać. Ta troska o bezpieczeństwo początkowo wydaje mi się przesadna, ale szybko przekonuję się, że wokół roi się od zwierzyny, której zwyczajnie nie jestem w stanie wypatrzyć. – Widzicie? Tam! Gepard! – ekscytuje się nasz przewodnik, Dick. Geparda nie zdążyliśmy zobaczyć, za to z lwami, których żyje tu niemal 3 tysiące, nie mamy problemów. Zupełnie nie przejmują się obecnością ludzi i wycelowanymi obiektywami aparatów, a bywa wręcz, że układają się do snu w cieniu samochodu, którym podróżują turyści.
encoded: Spis Treści Plujące ogniem wulkany i gorące źródła świadczą, że Ziemia żyje. Podróżuj z Głową. Nie zapomnij o szczepieniach przed wyprawą w tropiki! Są nie mniej ważne niż bilet i paszport. |Podróż życia. Wybierz się w jedno z pięciu niezwykłych miejsc na naszej planecie. Każde z nich obiecuje coś innego, więc wybór nie będzie łatwy ale niezależnie od wybranego kierunku, nie będziesz rozczarowany – wrażenia z podróży zapamiętasz do końca życia. Tanzania. Zobacz na własne oczy ośnieżoną górę wyrastającą pośród rozgrzanych słońcem równin Czarnego Lądu, na których krzyżują się szlaki tysięcy afrykańskich zwierząt – tam poczujesz dzikość safari. Brazylia. Uwiedzie cię ten kraj przecięty wstęgą wielkiej rzeki, której brzegi porasta pierwotna puszcza. Mieszają się w nim kultury i rasy, zwłaszcza w rozbrzmiewającym sambą Rio de Janeiro rozbrzmiewają. Niezwykłą witalność Brazylii odczuje każdy. Japonia. Zaskoczą cię przyprószone śniegiem i spalone słońcem wulkaniczne wyspy, tajemnicze ogrody zen i betonowa dżungla wielkich miast – to kraj, gdzie obok siebie istnieją nowoczesność i tradycja. Australia. Czeka na ciebie Kraina Kangurów, przyroda ledwie tknięta ręką człowieka, urzekająca barwami i bogactwem rafa koralowa, aborygeńskie mity i nowoczesne aglomeracje. Pogranicze Kanady i Alaski. Nigdzie indziej dzikość i komfort nie przenikają się tak bardzo. Wyrusz szlakiem poszukiwaczy złota, Indian i traperów, zachłyśnij się krystalicznie czystą przyrodą Gór Skalistych i bezludnymi przestrzeniami. Zanim wsiądziesz na rower, przeczytaj o ciekawych trasach. Klucz do zamków. Zamki w Golubiu-Dobrzyniu, Niedzicy i Pieskowej Skale, za dnia oblegane przez turystów, pustoszeją o zmroku, a w ich murach pojawia się nocna zmiana. Ludzie w drodze. Z Romkiem Koperskim, muzykiem, pilotem i podróżnikiem rozmawia Kameleony Na co zwrócić uwagę przy zakupie aparatu cyfrowego. Historia jednego zdjęcia. Szkoła fotografii Tomasza Tomaszewskiego Zielony azymut. Kirgistan Nasi czytelnicy piszą. Pozdr…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/3c1200fdd30411d973387de5bf4f7d341c66ae5d-2448f2d.jpeg
width: 682
height: 876