Pierwszy australijski karcharodontozaur, czyli „jaszczur z zębami rekina”. Jego rozmiary zaskakują
Paleontolodzy odkryli w Australii pierwsze skamieniałości należące do karcharodontozaurów. Ich cechą szczególną były ostre zęby, stąd nazwa: jaszczury o zębach rekina. Ich szczątki zdradzają tajemnicę superkontynentu Gondwana.
Spis treści: Pierwsze dowody na występowanie karcharodontozaurów Jaszczur z zębami rekina nie była sam Dinozaury zdradzają tajemnicę superkontynentu Nieznany do tej pory w Australii dinozaur należy do teropodów. Zwierzęta te żyły od początku późnego triasu, czyli około 228 mln lat temu, aż do końca okresu kredy, czyli 65 milionów lat temu. Wówczas doszło do impaktu, który zmiótł z powierzchni Ziemi wiele form życia, w tym dinozaury. Pierwsze dowody na występowanie karcharodontozaurów Artykuł na temat znalezienia szczątków karcharodontozaurów opublikowano właśnie na łamach „Journal of Vertebrate Paleontology”. Ich nazwę można tłumaczyć jako „jaszczur z zębami rekina”. W artykule opisano badania prowadzone przez Museums Victoria Research Institute i doktoranta Monash University Jake'a Kotevskiego. Do odkrycia doszło w południowo-wschodnim stanie Wiktoria, na jego wybrzeżu. Skamieniałości znajdowały się w warstwach sprzed około 121-108 mln lat. Choć karcharodontozaury uznawane są za jednych z największych mięsożerców wszech czasów, osobniki z Australii były mniejsze niż te odkrywane dziś na innych kontynentach, co jest dość zaskakujące. Jaszczur z zębami rekina nie była sam – Odkrycie karcharodontozaurów w Australii jest przełomowe – mówi Jake Kotevski. Z jakiego powodu? Bo w tym samych warstwach paleontolodzy dostrzegli skamieniałości najstarszego znanego na świecie megaraptora (jego nazwa to „duży rabuś” – z gr. mega i łac. rapto) – dużego mięsożernego dinozaura znanego z Ameryki Południowej. – Fascynujące jest zobaczyć, jak hierarchia drapieżników w stanie Wiktoria różniła się od tej w Ameryce Południowej, gdzie karcharodontozaury osiągały rozmiary podobne do Tyrannosaurus rex, do 13 metrów, górując nad megaraptorydami. Tutaj role się odwróciły, co podkreśla wyjątkowość ekosystemu Australii z okresu kredy – dodaje Kotevski. Dinozaury zdradzają tajemnicę superkontynentu Na podstawie nowych znalezisk naukowcy sądzą, że prehistoryczny krajobraz stanu Wiktoria sprzed 121-108 mln lat był zdominowany przez potężne megaraptorydy, osiągające 6-7 metrów długości, i mniejsze karcharodontozaury. Te drugie miały „zaledwie” 2-4 metry długości. Wszystkie były drapieżne i żywiły się mięsem. – Odkrycia nie tylko poszerzają australijski zapis kopalny teropodów, ale oferują też przekonujące dowody na wymianę fauny między Australią a Ameryką Południową przez Antarktydę we wczesnej kredzie. Odkrycia podważają również wcześniejsze założenia dotyczące hierarchii rozmiarów ciała w ekosystemach drapieżników Gondwany, podkreślając wyjątkową faunę Wiktorii z okresu kredy – mówi dr Thomas Rich, starszy kustosz w Museums Victoria Research Institute. Gondwana była superkontynentem, który powstał 600 mln lat temu. Z czasem zaczął się rozpadać. O tym, w jakim tempie się to działo, mówi między innymi rozprzestrzenienie gatunków zwierząt, w tym dinozaurów. Nowe znaleziska pochodzą z czasów, gdy Gondwana w dużej części już się podzieliła. Ale nie wszędzie. Skamieniałości z Wiktorii wskazują, że przyszła Australia i Ameryka Południowa były połączone, a istniejący „most” umożliwiał przemieszczanie się między nimi różnych gatunków. Taki wniosek był możliwy również dzięki porównaniu nowo odkrytych szczątków dinozaurów z tymi odkopanymi w latach 80. XX wieku na terenie Australii. Źródło: Journal of Vertebrate Paleontology Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
W Meksyku odkryto nowy gatunek dinozaura. Miał głowę jak struś i łapy jak leniwiec
Nowy, dziwny i bardzo ciekawy gatunek dinozaura odkryli naukowcy w Meksyku. Wykopali tam szczątki wielkiego gada, który z wyglądu przypominał strusie. Jednak pewne jego cechy anatomiczne wskazują, że był zapamiętałym roślinożercą, tak jak leniwce.
Spis treści: Do jakiej rodziny należy nowy dinozaur? Czy dinozaur z Meksyku potrafił pędzić jak wiatr? Czym odżywiał się Mexidracon longimanus? W 2014 roku zespół archeologów i paleontologów prowadził wykopaliska w meksykańskim stanie Coahuila. Znajduje się tam formacja Campanian Cerro del Pueblo Formation, jedno z najbogatszych źródeł skamieniałości dinozaurów w Meksyku. Wykopaliska prowadzone ponad dziesięć lat temu zaskoczyły naukowców. Natrafili oni na szczątki nieznanego dinozaura. Na tyle różniły się one od znanych skamieniałości pradawnych gadów, że uczeni nie potrafili ich zidentyfikować. Kości trafiły na przechowanie na uniwersytet Benemérita Escuela Normal de Coahuila. Dopiero powtórne badania przeprowadzone przez międzynarodowy zespół specjalistów, między innymi z Meksyku, Stanów Zjednoczonych i Hiszpanii, wyjaśniły ich sekret. Okazało się, że mamy do czynienia nie tylko z nowym gatunkiem, ale z nowym rodzajem dinozaurów ptasiopodobnych. Do jakiej rodziny należy nowy dinozaur? Z wyglądu bardzo przypomina dzisiejsze strusie. Ma jednak wyjątkowo długie kości śródręcza. A to wskazuje, że prawdopodobnie poszukiwał pokarmu roślinnego w takim sam sposób, jak robią to leniwce. Nowy gatunek został nazwany Mexidracon longimanus. Żył na Ziemi pod koniec kredy, czyli około 73 miliony lat temu. Był to okres, kiedy prehistoryczny superkontynent Laurazja rozpadał się na bardziej nam znane twory – Amerykę Północną i Eurazję. Na wszystkich tych terenach dzisiaj znajdowane są szczątki przedstawicieli rodziny dinozaurów, do której należał mexidracon. Są to tak zwane ornitomimy, czyli dinozaury ptasiopodobne. A nawet dokładniej – strusiopodobne. Te wielkie gady miały bowiem długą szyję, dużą, delikatną czaszkę z wielkimi oczodołami i pozbawiony zębów dziób. Ich charakterystyczną cechą były wydłużone kończyny przednie (to odróżniało je od dalekich kuzynów tyranozaurów). Ich skórę pokrywały pióra. Możliwe nawet, że Mexidracon longimanus miał długie pióra na przedramionach, przez co jeszcze bardziej przypominał strusie. Czy dinozaur z Meksyku potrafił pędzić jak wiatr? Ornitomimy łączyła ze strusiami jeszcze jedna zdolność. Strusie, gdy potrzeba, potrafią poruszać się bardzo szybko. Biegają z prędkościami sięgającymi nawet 50-70 km/godz. Mexidracon longimanus prawdopodobnie także był niezłym sprinterem. Miał długi ogon, który pomagał mu utrzymać równowagę w czasie biegu. Jednak jeśli pędził przed siebie, to raczej uciekając przed większymi drapieżnikami, niż coś goniąc. Tym, co najbardziej wyróżnia tego dinozaura, jest budowa jego kończyn górnych. Naukowcy zwrócili uwagę na kości śródręcza, które są wyjątkowo wydłużone i szczupłe. Łapa zwierzęcia były przez to dłuższa niż całe górne ramię. To pozwoliło postawić hipotezę, że Mexidracon longimanus był – podobnie jak wiele niedużych ornitomimów – zapamiętałym roślinożercą. Czym odżywiał się Mexidracon longimanus? Naukowcy porównali kończyny górne mexidracona i współczesnych leniwców. Odkryli podobieństwa, które wskazują, że dinozaur ten mógł odżywiać się w podobny sposób. Buszował w gęstwinie krzewów i drzew, gdzie sięgał po gałęzie wraz z liśćmi i wkładał je sobie do pyska. Pochłaniał również pączki, kwiaty i owoce – wszystko, co znajdował na krzewach lub drzewach. Możliwe jednak również, że był wszystkożerny i polował na nieduże zwierzęta żyjące na brzegach zbiorników wodnych. Budowa kończyn górnych nie wyklucza, że był w stanie chwytać ryby, które wybierał z wody. Praca opisująca nowo odkryty gatunek ukazała się w czasopiśmie „Cretaceous Research”. Naukowcy oszacowali, że Mexidracon longimanus miał około 3 metrów długości. Nie był zatem zbyt dużym dinozaurem. Ornitomimy znacząco różnią się od siebie wielkością. Do tej rodziny należą zarówno gatunki nieduże, ważące zaledwie kilkanaście kilogramów, jak i sześciotonowe bestie. Źródła: Cretaceous Research, phys.org Nasza autorka Magdalena Salik Dziennikarka i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Autorka powieści z gatunku fantastyki naukowej, ostatnio wydała „Płomień” i „Wściek”. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Paleontologiczne odkrycie stulecia w Wielkiej Brytanii. Najbardziej kompletny szkielet dinozaura
Na wyspie Wight naukowcy odkryli nieznany gatunek dinozaura. To znalezisko należy uznać za wyjątkowe też z innego powodu. Jest to najbardziej kompletnie zachowany dinozaur odkryty od stu lat w Wielkiej Brytanii.
W tym artykule: Nieznany gatunek dinozaura Najbardziej kompletny brytyjski dinozaur od 100 lat Jak wyglądał dinozaur? Na brytyjskiej wyspie Wight od lat znajdowane są skamieniałości dinozaurów. Wzdłuż jej kilkunastokilometrowego wybrzeża wnoszą się klify. To prawdziwa geologiczna „księga”, bo widoczne są tu warstwy ziemi sprzed milionów lat. A w nich paleontolodzy dostrzegają skamieniałości wymarłych stworzeń. Co kilka lat badacze działający w tym obszarze ogłaszają nowe odkrycia. Tak też się stało tym razem. Na łamach czasopisma „Journal of Systematic Palaeontology” naukowcy z Uniwersytetu w Portsmouth i Muzeum Historii Naturalnej w Londynie zaprezentowali nowe ustalenia na temat okazu z zatoki Compton. Nieznany gatunek dinozaura Do znaleziska doszło w 2013 roku. Skamieniałość wytropił jeden z najbardziej znanych „łowców” brytyjskich dinozaurów, Nick Chase, który zmarł tuż przed pandemią COVID-19. – Nick [Chase – odkrywca skamieliny – przyp. red.] miał fenomenalnego nosa do znajdowania kości dinozaurów – naprawdę był współczesną Mary Anning. Codziennie zbierał skamieniałości w każdych warunkach pogodowych i przekazywał je do muzeów. Miałem nadzieję, że spędzimy naszą starość na wspólnym zbieraniu, ponieważ byliśmy w podobnym wieku, ale niestety tak się nie stało – ubolewa Jeremy Lockwood, pracownik naukowy Muzeum Historii Naturalnej, który opisał nowego dinozaura wspólnie z dr Susannah Maidment. Na jego część nowy gatunek dinozaura nazwano Comptonatus chasei. Zwierzę żyło 125 milionów lat temu. Tuż po odkryciu kości sądzono, że jest to Mantellisaurus. Jednak analizy laboratoryjnie kazały zweryfikować ten pogląd. Najbardziej kompletny brytyjski dinozaur od 100 lat To znalezisko jest ważne również z innego powodu. Z reguły szkielety dinozaurów w Wielkiej Brytania znajdowane są w szczątkowym stanie. W tym przypadku jest inaczej. Jest to najlepiej zachowany dinozaur odkryty w tym kraju w ciągu ostatnich 100 lat. Okaz składa się ze 149 kości. Jak opisali naukowcy, najlepiej zachowana kość – łonowa – ma średnicę talerza obiadowego. Dlaczego ta kość, która znajduje się u podstawy brzucha, była tak duża? – Prawdopodobnie służyła do mocowania mięśni, co może oznaczać, że jego [dinozaura – przyp. red.] sposób poruszania się był nieco inny lub mogła skuteczniej podtrzymywać zawartość żołądka, a nawet być zaangażowana w sposób oddychania zwierzęcia. Ale to spekulacje – zastrzegł Jeremy Lockwood. Wśród innych ważnych znalezisk Chase’a należy wymienić na przykład najlepiej zachowaną z terenu Wielkiej Brytanii czaszkę iguanodona. Naukowcy odkryli bajecznie kolorowego, rogatego dinozaura. Lokiceratops żył 78 mln lat temu na bagnach Znaleziono skamieniałości dalekiego krewnego triceratopsa. Nowy gatunek dinozaura wyróżnia bogaty zestaw rogów na głowie i kryzie. A także niezwykłe kolory, które najprawdopodobniej pomaga... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/naukowcy-odkryli-bajecznie-kolorowego-dinozaura-lokiceratops-zyl-78-mln-lat-temu-na-bagnach-dzisiejszej-montany-86b616c.jpg" width="938" height="468" alt="Naukowcy odkryli bajecznie kolorowego dinozaura. Lokiceratops żył 78 mln lat temu na bagnach dzisiejszej Montany" title="Naukowcy odkryli bajecznie kolorowego dinozaura. Lokiceratops żył 78 mln lat temu na bagnach dzisiejszej Montany" /> Jak wyglądał dinozaur? Zwierzę ważyło około tony, czyli mniej więcej tyle, co duży samiec amerykańskiego bizona. Raczej nie było samotnikiem. Świadczą o tym kości innych osobników odkryte w pobliżu. Jego dolna szczęka ma prostą dolną krawędź, podczas gdy większość iguanodontów – dinozaurów z tego rodzaju – ma szczękę zakrzywioną w dół. Ma również bardzo dużą kość łonową. – To naprawdę niezwykłe znalezisko. Pomaga nam lepiej zrozumieć różne rodzaje dinozaurów, które żyły w Anglii we wczesnej kredzie. To uzupełnia ostatnie badania, które pokazują, że Wessex [hrabstwo do którego należy wyspa Wight – przyp. red.] było jednym z najbardziej zróżnicowanych ekosystemów na świecie – uważa Lockwood. Zaledwie w ciągu ostatnich pięciu lat opisano aż osiem nowych gatunków dinozaurów z tej brytyjskiej wyspy. Znaleziska to świadczą o szybkim tempie ewolucji dinozaurów rodzaju guanodonów. Źródło: Journal of Systematic Palaeontology. Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Słodkie zwierzątko sprzed 65 mln lat wyglądało jak szynszyla z białym pyszczkiem. Tymczasem to praprzodek krowy
Naukowcy znaleźli skamieniałości niedużego ssaka, który żył na Ziemi zaraz po zagładzie dinozaurów. Jego czaszka pozwoliła odtworzyć wygląd zwierzęcia. Choć nie wygląda, jest to praprzodek krowy i innych kopytnych ssaków, takich jak świnie czy jelenie.
W tym artykule: Ziemia wolna od dinozaurów Teraz czas na ssaki Bardzo mały praprzodek krowy? To musiał być dzień, który wstrząsnął światem, choć nie wiadomo, kiedy dokładnie do niego doszło. Ok. 66 mln lat temu z kosmosu nadleciała asteroida o średnicy 10 km. Uderzyła w dzisiejszy półwysep Jukatan, wybijając w nim krater wielkości 180 km. Istnieją podejrzenia, że nie była jedyna. Dwa lata temu w oceanie u wybrzeży Zachodniej Afryki znaleziono krater z tego samego okresu. Naukowcy spekulowali wówczas, że jego źródłem mógł być potężnym odłamek skały, która trafiła w Jukatan. Możliwe więc, że jednego dnia nasza planeta zaliczyła aż dwie potężne katastrofy. Ziemia wolna od dinozaurów Skutki tego zdarzenia – lub tych zdarzeń – były mordercze. W miejscu impaktu na Jukatanie skały stopiły się i wyparowały w powietrze. Ziemię ogarnęły ciemności, zmienił się skład atmosfery, zaczęły padać kwaśne deszcze. Nastąpiło też znaczące ochłodzenie. Wszystko to zniszczyło istniejące łańcuchy pokarmowe. Rozpoczęło się tzw. wymieranie kredowe, w wyniku którego zniknęło 75 proc. żyjących wówczas roślin i zwierząt. Najgorzej poradziły sobie zwierzęta wyspecjalizowane, zasiedlające wąskie nisze ekologiczne. Oraz te, które znajdowały się na końcu łańcuchów pokarmowych. Były bowiem najbardziej podatne na zachodzące w nich zmiany. Do tych grup należały nieptasie dinozaury, obecne na Ziemi od 150 mln lat. Gady te są najbardziej znanymi ofiarami wymierania kredowego. Teraz czas na ssaki Jednak natura nie zna próżni. Miejsca w ekosystemach zwolnione przez dinozaury wkrótce zajęły inne zwierzęta. Tym razem nadszedł czas ssaków. Te żyjące 66 mln lat temu były niewielkie, wszędobylskie i wszystkożerne. W czasie wymierania kredowego te cechy okazały się zaletami. Pozwoliły one przodkom dzisiejszych ssaków – czyli również nas – przetrwać. Naukowcy z Denver Museum of Nature and Science donoszą o odkryciu skamieniałości jednego z nich. Nowy gatunek ssaka – nazwany Militocodon lydae – był wielkości dzisiejszej szynszyli. Ważył niecałe 500 gramów. Badacze wywnioskowali to, analizując jego czaszkę. To jedyna część zwierzęcia, jaka się zachowała. Samo jej znalezienie jest sporym sukcesem. W warstwach skał pochodzących z końca kredy znajduje się bardzo mało skamielin. To wskazówka sugerująca, że na Ziemi doszło wówczas do katastrofy ekologicznej. – Odkrycie i opis skamieniałej czaszki ssaka jest ważnym krokiem naprzód w dokumentowaniu najwcześniejszego zróżnicowania ssaków po ostatnim masowym wymieraniu – podkreśla Tyler Lyson, kurator paleontologii kręgowców z muzeum w Denver. Biolodzy potwierdzają: szóste masowe wymieranie na Ziemi jest faktem Dlaczego masowe wymieranie było przemilczane? Autorzy najnowszych badań uzupełnili brakujące statystyki. Bardzo mały praprzodek krowy? Co jeszcze wiemy o nowo odkrytym gatunku? Militocodon lydae żył ok. 65,43 mln lat temu, w paleocenie. To okres geologiczny, jaki nastąpił zaraz po kredzie i trwał 10 mln lat. W tym czasie na terenie Ameryki Północnej rozwijały się ssaki należącej do wymarłej rodziny Periptychidae. Prawdopodobnie wyewoluowały ze ssaków prakopytnych, co czyni je praprzodkami dzisiejszych kopytnych: krów, świń czy koni. A ponieważ M. lyndae należał właśnie do tej rodziny, jest dalekim krewnym m.in. dzisiejszych dużych zwierząt hodowlanych. Czaszka z żuchwą małego ssaka została znaleziona w okolicach Colorado Springs. Naukowcy przygotowali jej rekonstrukcję 3D, szczególnie uważnie przyglądając się zębom. To one pozwoliły umieścić nowo odkrytego ssaka w odpowiednim miejscu drzewa genealogicznego zwierząt. Ponadto muzeum w Denver przygotowało również wizualizację, pokazującą, jak praprzodek krowy mógł wyglądać. Jego umaszczenie zostało dobrane do barwy opadających i schnących liści. Źródła: Denver Museum of Nature & Science, Live Science, Journal of Mammalian Evolution Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
W Rumunii odnaleziono skamieniałość „karłowatego dinozaura”. Zamieszkiwał prehistoryczną, europejską wyspę
Paleontolodzy odnaleźli szczątki nowego gatunku dinozaura, który żył około 70 milionów lat na prehistorycznej wyspie. Naukowcy twierdzą, że był niewielkich rozmiarów, co potwierdza tezę, że dinozaury żyjące na wyspach były mniejsze od ich kontynentalnych kolegów.
W tym artykule: W Rumunii odnaleziono nowy gatunek karłowatego dinozaura Dinozaury żyjące na wyspach były mniejsze od swoich kontynentalnych braci Dlaczego wyspiarski izolacjonizm wpływa na wzrost zwierząt? Kreda była ostatnim okresem ery mezozoicznej. Zakończyła się ok. 66 milionów lat temu masowym wymieraniem, podczas którego wyginęła większość gatunków roślin i zwierząt, w tym nieptasie dinozaury. Był to również czas w historii naszej planety, gdy zaczęła się największa w dziejach transgresja morza, a duża część lądów uległa zalaniu. W Rumunii odnaleziono nowy gatunek karłowatego dinozaura To właśnie w kredzie zaczęły się intensywne ruchy górotwórcze kształtujące Alpy oraz pierwsze formy piętrzenia Tatr. Europa zaś bardziej przypominała wówczas archipelag wielu wysp niż spójny kontynent, który znamy dziś. Co więcej, panował tam klimat tropikalny, przypominający dzisiejsze Filipiny lub Indonezję. Na terytorium Siedmiogrodu, krainy historycznej współczesnej Rumunii, naukowcy odnaleźli szczątki nowego gatunku dinozaura. Paleontolodzy nazwali go Transylvanosaurus platycephalus, co oznacza „gada z płaską głową z Siedmiogrodu”. Uczeni twierdzą, że zwierzę było niewielkich rozmiarów i żyło ok. 70 milionów lat temu na jednej z europejskich wysp kredowych. Dinozaury wyobrażone na nowo. Prehistoryczne gady wciąż potrzebują aktualizacji Naukowcy dowiedzieli się o starożytnych zwierzętach więcej w ciągu ostatnich 25 lat niż w poprzednich 250 - od koloru ich skóry i piór do tego, jak żyły i ewoluowały. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/w-fossalta-di-piave-we-wloszech-guzun-ion-z-muzeum-rzezbiarskiego-formuje-zaktualizowany-ogon-aby-odtworzyc-naturalnej-wielkosci-doroslego-spinozaura-photographs-by-paolo-verzone-67f360c.png" width="938" height="528" alt="W Fossalta di Piave we Włoszech, Guzun Ion z muzeum rzeźbiarskiego formuje zaktualizowany ogon, aby odtworzyć naturalnej wielkości dorosłego Spinozaura (PHOTOGRAPHS BY PAOLO VERZONE)" title="W Fossalta di Piave we Włoszech, Guzun Ion z muzeum rzeźbiarskiego formuje zaktualizowany ogon, aby odtworzyć naturalnej wielkości dorosłego Spinozaura (PHOTOGRAPHS BY PAOLO VERZONE)" /> T. platycephalus należał do rabdodonów, czyli grupy ornitopodów, które zamieszkiwały Europę i prawdopodobnie Australię w okresie późnej kredy. Badacze dokonali analizy na podstawie fragmentów kości czaszki. Udało im się ustalić, że stworzenie miało nie więcej niż 2 metry długości. Najnowsze badania zostały opublikowane na łamach czasopisma „Journal of Vertebrate Paleontology”. Dinozaury żyjące na wyspach były mniejsze od swoich kontynentalnych braci Naukowcy twierdzą, że ich odkrycie jest zaprzeczeniem poprzednich teorii. Te głosiły bowiem, że w późnej kredzie na terytorium Europy różnorodność gatunkowa dinozaurów była relatywnie niewielka. Skamieniałość została odnaleziona w rumuńskim Hațeg, które zwane jest „wyspą karłowatych dinozaurów”. Ten region Siedmiogrodu w okresie kredy był wyspą o powierzchni ok. 80 tys. km kw. Pierwsze skamieniałości prehistorycznych gadów odnaleziono tam już w 1897 roku. Badania z lat 70. XX wieku wykazały, że izolacja tych stworzeń na rumuńskiej wyspie doprowadziła do zmniejszenia ich wielkości, co nazwano wówczas karłowatością wyspową. W Hațeg odkryto m.in. balaura, który był miniaturową odmianą teropoda oraz madziarozaura – pomniejszonego zauropoda. Dlaczego wyspiarski izolacjonizm wpływa na wzrost zwierząt? Naukowcy zwracają uwagę na to, że odkrycie T. platycephalus potwierdza teorię, że gatunki wyspiarskie są często mniejsze, niż ich krewniacy żyjący na kontynentach. Uczeni podają przykład lemuraka karłowatego, ssaka naczelnego z rodziny lemurowatych (Cheirogaleidae), który żyje na Madagaskarze. Dinozaur z głową przypominającą hełm potrafił walczyć jak współczesne kangury. Co to za gatunek? Pachycefalozaury miały wyjątkowo grubą czaszkę, która wyglądała niczym hełm gladiatora. Dotychczas uważano, że taka budowa umożliwiała tym dinozaurom uderzenia z szybkiego rozbiegu. Naj... Innym zwierzęciem wyspiarskim, którego charakteryzuje drobna wielkość, jest urocjon wyspowy. To niewielki gatunek drapieżnego ssaka z rodziny psowatych, który zamieszkuje archipelag Channel Islands u wybrzeży Kalifornii. W 2021 roku na łamach „Nature Ecology and Evolution” opublikowano badania, które potwierdziły, że izolacja na wyspach ma wpływ zmniejszanie się zwierząt. Eksperci podejrzewają, że tendencja do kurczenia się zwierząt na wyspach może wynikać z kilku czynników. Jednym z nich jest mała liczba zagrażających gatunków, z którymi stworzenia muszą konkurować o pożywienie. Inna hipoteza zakłada, że ekosystemy wyspiarskie oferują większą różnorodność flory, a to oznacza, że zwierzęta mają więcej pokarmu. Naukowcy sugerują, że zwierzęta, które nie muszą często walczyć o jedzenie i przetrwanie, nie musiały wcale osiągać wielkich rozmiarów. Źródło: Journal of Vertebrate Paleontology. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Dinozaur z głową przypominającą hełm potrafił walczyć jak współczesne kangury. Co to za gatunek?
Pachycefalozaury miały wyjątkowo grubą czaszkę, która wyglądała niczym hełm gladiatora. Dotychczas uważano, że taka budowa umożliwiała tym dinozaurom uderzenia z szybkiego rozbiegu. Najnowsze badania wykazały, że zwierzęta walczyły w podobny sposób, w jaki walczą kangury.
W tym artykule: Paleontolodzy stworzyli model 3D pachycefalozaura Pachycefalozaury walczyły głową, czy z głową? Kręgi pachycefalozaura były podobne do kręgów współczesnego kangura Pachycefalozaur to rodzaj grubogłowego dinozaura, który zamieszkiwał terytorium dzisiejszej Ameryki Północnej w okresie późnej kredy (od ok. 72 do 66 mln lat temu). Był roślinożerny lub wszystkożerny. Badania paleontologiczne wykazały, że największy przedstawiciel pachycefalozaurów osiągał 4,5 metra długości i mógł ważyć nawet do 450 kg. Poruszał się na dwóch tylnych kończynach. Natomiast przednie kończyny były znacznie krótsze, dlatego budową ciała przypominał większe teropody. Paleontolodzy stworzyli model 3D pachycefalozaura W języku starożytnej greki Pachycephalosaurus oznacza „grubogłowego jaszczura”. Nazwa nawiązuje do potężnej czaszki tego dinozaura. Paleontolodzy przez lata sądzili, że pachycefalozaury wykorzystywały głowy w walkach w obrębie gatunku. Walczyły ze sobą głównie o dominację, terytorium, pożywienie i partnerów. Jednak z każdym kolejny odkryciem ta teoria była coraz częściej podawana w wątpliwość. W najnowszych badaniach paleontolodzy z Frost Museum of Science w Miami postanowili jeszcze raz przyjrzeć się szkieletowi pachycefalozaura, aby dowiedzieć się więcej o jego anatomii i strategii walki. Na podstawie najlepiej zachowanej skamieniałości naukowcy stworzyli model 3D, aby odtworzyć jego anatomię. Pachycefalozaury walczyły głową, czy z głową? Dotychczasowe badania skupiały się głównie na czaszkach tego rodzaju dinozaura. Tym razem naukowcy postanowili dokładnie zrekonstruować budowę ciała zwierzęcia na podstawie m.in. kości kręgosłupa. Okazało się, że postura pachycefalozaura przypominała współczesnego kangura. Co więcej, badacze twierdzą, że zwierzę miałoby poruszać się w podobny sposób. Rodzaje dinozaurów - ciekawostki i opisy gatunków. Co wiemy o tych pradawnych gadach? Jakie rozróżniamy gatunki dinozaurów? Zapraszamy na wycieczkę do prehistorycznego świata, którym władały olbrzymie potwory. – Naszym zdaniem pachycefalozaury wykorzystywały ogon w taki sam sposób, jak robią to kangury. W trakcie walki wykorzystują go jako oparcie, na którym mogą się wesprzeć i utrzymać równowagę, aby wyprowadzić kopnięcie – twierdzi Cary Woodruff, kurator i paleontolog we Frost Museum of Science. Badacze sugerują, że ogon pachycefalozaura mógłby pełnić funkcję „dodatkowej nogi”. Kręgi pachycefalozaura były podobne do kręgów współczesnego kangura Analizie poddano okaz Pachycephalosaurus wyomingensis, który odnaleziono w amerykańskiej formacji Hell Creek. Podczas skanowania laserowego paleontolodzy zauważyli, że szyjne kręgi dinozaura były w specyficzny sposób pofałdowane. Zespół prof. Woodruffa zestawił je z kręgami innych zwierząt, które uderzają głowami inne osobniki. Chodzi m.in. o owce kanadyjskie, piżmowoły arktyczne oraz jelenie. Okazało się, że żaden z tych ssaków nie miał tak pofałdowanych kręgów. Podobne cechy wykazują za to kręgi szyjne kangura. Co więcej, zarówno kangury, jak i P. wyomingensis miały bardzo podobne kości miednicy i ogona. Prof. Woodruff zwraca uwagę, że pachycefalozaury mogły być zatem niezłymi kickbokserami. Jednak na razie jest to wciąż jedynie hipoteza. Naukowcy odkryli, że tyranozaury wyewoluowały bardzo małe oczy w konkretnym celu. Jakim? Ostatnie badania wykazały, że tyranozaury i inne mięsożerne, duże teropody wykształciły maleńkie i wąskie oczy, aby zmaksymalizować siłę ugryzienia. Autorzy odkrycia twierdzą, że nie wykluczają, że dinozaury te mogły taranować się głowami, ale na pewno nie robiły tego z dużą prędkością. Anatomiczny model tego zwierzęcia w 3D wykazał, że takie uderzenie z impetem mogło grozić złamaniem niektórych kręgów. – Przypominałoby to bardziej walkę sumo niż rycerzy na koniach, którzy szarżowali na siebie z kopiami – podsumowuje uczony. Badania nie zostały jeszcze opublikowane i zrecenzowane na łamach czasopisma naukowego. O odkryciu poinformowano 2 listopada podczas corocznej konferencji Society of Vertebrate Paleontology's, która odbywa się w Toronto. Źródło: Live Science. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Mozazaur – wielkość tego morskiego gada robi wrażenie! W czasach dinozaurów to mozazaury rządziły morzami
Mozazaur był wielką drapieżną jaszczurką żyjącą w oceanach w okresie kredy. Podczas gdy na lądzie dominowały dinozaury, mozazaury były władcami mórz. Siały w nich postrach dzięki masywnym szczękom i ostrym zębom.
W tym artykule: Mozazaur – wielkość i okres, w którym żył Mozazaur w filmach z serii „Jurassic World” Mozazaury były sprawnymi drapieżnikami Dlaczego mozazaury wymarły? Mozazaury to grupa gatunków należąca do zróżnicowanej rodziny olbrzymich morskich gadów zwanych Mosasauridae. Nazwa mozazaur oznacza „jaszczur znad Mozy”. To właśnie w pobliżu tej rzeki odkryto jedne z pierwszych skamieniałości tych wymarłych gadów. Mozazaury żyły w okresie od 145,5 mln do 65,5 miliona lat temu. Mozazaur – wielkość i okres, w którym żył Nie były dinozaurami morskimi, ale odrębną grupą gadów, bliżej spokrewnioną ze współczesnymi wężami i jaszczurkami. Gatunki takie jak Mosasaurus hoffmanni należą do największych przedstawicieli rodziny Mosasauridae. Jeden z największych okazów, jakie kiedykolwiek znaleziono, miał aż 17 metrów długości. Taki wynik dały badania z 2014 roku. Największy mozazaur byłby więc porównywalny pod względem wielkości do potężnego megalodona. To gigantyczny rekin, który dominował w oceanach w środkowym miocenie i pliocenie. Czyli w przedziale od 15,9 miliona do 2,6 miliona lat temu, długo po wymarciu mozazaurów. Żaden z tych drapieżników nie był jednak nigdy tak duży jak współczesny płetwal błękitny. To największy wieloryb, który może osiągnąć nawet 34 metry długości. Jest zarazem największym znanym zwierzęciem, jakie kiedykolwiek istniało. Odkryto szczątki gigantycznego dinozaura. „To może być największy drapieżny dinozaur znaleziony w Europie” Tylko kilka kości nieznanego gatunku dinozaura odkryli naukowcy na wyspie Wight. Mimo to są zdania, że był to prawdziwy potwór, który żył na wybrzeżu 125 mln lat temu. Mozazaury wyginęły 65,5 miliona lat temu – podczas masowego wymierania, które unicestwiło także lądowe dinozaury. Gatunek udało się cyfrowo przywrócić do życia i gigantyczny mozazaur pojawił się na srebrnym ekranie w kinowym hicie „Jurassic World” z 2015 roku. Mozazaur w filmach z serii „Jurassic World” Film „Jurassic World” zawiera scenę, w której gigantyczny mozazaur wystrzeliwuje z wody, aby pochwycić i pożreć wiszącego jako przynęta rekina. Takie przedstawienie prehistorycznej bestii pojawia się w serii „Jurassic World” jeszcze kilkakrotnie, ale eksperci są zgoni, że jest dalekie od naukowej poprawności. Prawdziwy mozazaur nie mógł osiągnąć tak ogromnych rozmiarów, jak przedstawiony w filmie – orzekli paleontolodzy. Stworzenie w filmie jest około dwa razy większe od największej znanej skamieniałości mozazaura – podkreślają ReBecca Hunt-Foster, paleontolog z Bureau of Land Management Canyon Country District oraz John Foster, dyrektor Museum of Moab. Kenneth Lacovara, profesor paleontologii i geologii na Uniwersytecie Drexel, również przyznaje, że filmowy morski gad był zbyt duży. Naukowiec pochwalił jednak twórców filmowego jaszczura za dokładne przedstawienia zębów podniebiennych mozazaura. A w szczególności – specjalnego drugiego zestawu zębów w górnej części szczęki. Jest on podobny do tych, jakie można zaobserwować u niektórych węży i jaszczurek. Za niewłaściwy uznano także sposób poruszania się filmowego mozazaura. Oparto go najpewniej na wczesnych ustaleniach mówiących, że gad ten poruszał się jak węgorz lub wąż. Mozazaury były sprawnymi drapieżnikami Mozazaury były dominującymi drapieżnikami oceanicznymi pod koniec okresu kredy. Jednak nie wszystkie gady z tej rodziny były gigantami. Niektóre gatunki, takie jak Xenodens calminechari, rozmiarami były zbliżone do dzisiejszych morświnów. Według specjalistów z US National Park Service, duże mozazaury prawdopodobnie żywiły się wszystkim, co udało im się złapać. W tym rybami, rekinami, ptakami morskimi, a także mniejszymi osobnikami z rodziny Mosasauridae. Inne, mniejsze gatunki tych morskich gadów miały bardziej określoną dietę i żywiły się głównie np. skorupiakami. Część skamieniałości mozazaurów zachowała się z nienaruszoną zawartością żołądka, co pozwoliło paleontologom dowiedzieć się więcej o ich strategiach łowieckich. Na przykład paleontolodzy z Kanady odkryli okaz z gatunku Mosasaurus missouriensis, w którego żołądku znaleziono ogromne ości ryb. Oszacowano, że pożarta przez drapieżnika ryba była większa niż jego głowa. Ułożenie kości sugerowało, że mozazaur pożerał swoją zdobycz kawałek po kawałku. Jak wyglądało życie po dinozaurach, zanim pojawił się człowiek? Odkrywamy paleogen To okres, gdy Ziemia zaczęła przypominać tę, którą znamy. Koniec wszystkich „-zaurów” odmienił świat zwierząt, a lądy dryfowały na znane nam położenia. Znów zabieramy Was w podr.. W żołądku innego gatunku, Prognathodon kianda, znaleziono młodego mozazura. Z kolei skamieniałość znajdująca się w Smithsonian National Museum of Natural History (NMNH) pokazuje, że zdarzały się polowania nawet na największe gatunki mozazaurów. Wspomniane wcześniej skamieniałości ogromnego Mosasaurus hoffmanni pokazują, że ten konkretny gad doznał kiedyś poważnego urazu szczęki. Kości nosiły ślady gojenia, co wskazuje, że zwierzęta te prowadziły brutalne, podwodne pojedynki. Dlaczego mozazaury wymarły? Na inne mozazaury polował m.in. niedawno odkryty Thalassotitan atrox. Ten przerażający drapieżnik wyglądał jak połączenie smoka z Komodo z żarłaczem białym, tyranozaurem i orką. Mozazaury prawdopodobnie polowały na głębokich wodach, ale raczej nie zapuszczały się zbyt daleko od brzegu. Co ciekawe, mogły zacząć pływać w wodzie jak wąż lub węgorz. Jednak z czasem ich ogony ewoluowały, aby stać się podobnymi do ogonów rekinów. To ułatwiło drapieżcom poruszanie się w wodzie. Mozazaury mogły także być zdolne do pływania w „stylu klasycznym”, używając do tego swoich przypominających wiosła przednich kończyn. Takie wiosłowanie pozwalało im przyspieszać w pogoni za zdobyczą. Mozazaury zniknęły z zapisu kopalnego wraz z dinozaurami 65,5 miliona lat temu. Stało się to po tym, jak gigantyczna asteroida zderzyła się z Ziemią pod koniec okresu kredy. Według badań z 2005 roku bogate ekosystemy morskie, które zamieszkiwały mozazaury i z których czerpały pożywienie, załamały się po uderzeniu asteroidy. Najnowsze badania dowodzą, że była ona dużo bardziej śmiercionośna niż do tej pory przypuszczaliśmy. Wywołała m.in. gigantyczną falę tsunami, która przemierzyła pół globu.
Paleontolodzy odnaleźli szczątki olbrzymiego „smoka śmierci”. Zamieszkiwał Ziemię 86 milionów lat temu
Paleontolodzy z Argentyny odkryli zupełnie nowy gatunek pterozaura. To największy gad latający, jakiego odnaleziono w Ameryce Południowej.
W tym artykule: Odkrycie „smoka śmierci” to kolejna sensacja paleontologiczna Naukowcom udało się odnaleźć dwa osobniki nowego gatunku Na razie nie wiadomo, czy te dwa osobniki były ze sobą spokrewnione Paleontolodzy byli zaskoczeni bardzo dobrym stanem skamieniałości Pterozaury były pierwszymi latającymi kręgowcami i największymi latającymi stworzeniami odkrytymi przez człowieka. Najstarsze osobniki mogą pochodzić nawet sprzed 230 milionów lat. Zaliczamy je do rządu archozauromorfów. Paleontologom udało się odkryć łącznie ok. 120 gatunków pterozaurów. Wymarły ok. 66 milionów lat temu. Odkrycie „smoka śmierci” to kolejna sensacja paleontologiczna W ostatnim czasie dociera do nas coraz więcej informacji o odkryciach związanych z tymi latającymi gadami. W ubiegłym miesiącu naukowcy odkryli, że pterozaury wyewoluowały pióra już 113 milionów lat temu, a co ciekawe – były różnokolorowe. Z kolei w lutym polska paleontolożka odnalazła w Szkocji skamielinę największego pterozaura, który żył w okresie jurajskim. To przełomowe odkrycie! Największy latający gad odnaleziony na terenie Polski Prof. Jerzy Dzik i dr Tomasz Sulej ogłosili przełomowe odkrycie w dziedzinie paleobiologii. O szczegółach opowiedzieli podczas konferencji prasowej organizowanej przez National Geographic Polsk... Teraz okazuje się, że mamy do czynienia z kolejną paleontologiczną sensacją. Badacze z Argentyny odkryli właśnie szczątki olbrzymiego „smoka śmierci”. To zupełnie nowy gatunek pterozaura. Uczeni twierdzą, że gad jest największym zwierzęciem latającym, którego skamieniałości odnaleziono w Ameryce Południowej. Naukowcom udało się odnaleźć dwa osobniki nowego gatunku Paleontolodzy odnaleźli w sumie skamieniałości dwóch osobników. Rozpiętość skrzydeł mniejszego wynosiła 7 metrów, natomiast większego – 9 metrów. Kości znajdowały się w formacji Plottier, która położona jest w Andach. Uczeni poinformowali, że zwierzęta te należą do rodziny azdarchów. Ich nazwa właśnie (Azhdarchidae) wywodzi się z mitologii uzbeckiej i oznacza smoka. Ze względu na jego wygląd i rozmiar, naukowcy nazwali nowy gatunek Thanatosdrakon amaru. Rodzaje dinozaurów - ciekawostki i opisy gatunków. Co wiemy o tych pradawnych gadach? Jakie rozróżniamy gatunki dinozaurów? Zapraszamy na wycieczkę do prehistorycznego świata, którym władały olbrzymie potwory. Pierwsza część nazwy – nazwa rodzajowa – po grecku oznacza „smok śmierci”. Natomiast druga część, czyli nazwa gatunkowa pochodzi z rdzennego języka keczuańskiego. Odnosi się do dwugłowego bóstwa Inków Amaru, co oznacza „latającą hydrę” lub „latającego jaszczura”. – W trakcie analizy szczątek Thanatosdrakona udało nam się odróżnić zestaw cech, co pozwoliło nam wykluczyć ich związek z innymi gatunkami pterozaurów. Naszym zdaniem wszystko wskazuje na to, że jest to zupełnie nowy gatunek – przekazał mediom główny autor badań, Leonardo Ortiz David. Na razie nie wiadomo, czy te dwa osobniki były ze sobą spokrewnione Przedstawiciele azdarchów żyły około 146 do 66 milionów lat temu. Charakteryzowały ich niezwykle duże czaszki. Ich ciała były krótkie, a szyje bardzo wydłużone. Odnalezione osobniki zmarły w tym samym czasie ok. 86 mln lat temu. Naukowcy ustalili, że mniejszy z nich nie osiągnął jeszcze pełni dojrzałości. Dinozaury wyobrażone na nowo. Prehistoryczne gady wciąż potrzebują aktualizacji Naukowcy dowiedzieli się o starożytnych zwierzętach więcej w ciągu ostatnich 25 lat niż w poprzednich 250 - od koloru ich skóry i piór do tego, jak żyły i ewoluowały. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/w-fossalta-di-piave-we-wloszech-guzun-ion-z-muzeum-rzezbiarskiego-formuje-zaktualizowany-ogon-aby-odtworzyc-naturalnej-wielkosci-doroslego-spinozaura-photographs-by-paolo-verzone-67f360c.png" width="938" height="528" alt="W Fossalta di Piave we Włoszech, Guzun Ion z muzeum rzeźbiarskiego formuje zaktualizowany ogon, aby odtworzyć naturalnej wielkości dorosłego Spinozaura (PHOTOGRAPHS BY PAOLO VERZONE)" title="W Fossalta di Piave we Włoszech, Guzun Ion z muzeum rzeźbiarskiego formuje zaktualizowany ogon, aby odtworzyć naturalnej wielkości dorosłego Spinozaura (PHOTOGRAPHS BY PAOLO VERZONE)" /> Uczeni nie mają jednak pewności, czy łączyło je jakiekolwiek pokrewieństwo. Do tej pory autorzy nie znaleźli żadnego śladu, który wskazywałby na jakiekolwiek więzy krwi. Wiele jednak wskazuje na to, że przed śmiercią „smoki” spędzały razem czas. Paleontolodzy byli zaskoczeni bardzo dobrym stanem skamieniałości Prof. David przyznaje, że odnalezienie szczątków było dla jego zespołu dużym zaskoczeniem, głównie ze względu na ich bardzo dobry stan. Jest to o tyle ciekawe, że kości pterozaurów były bardzo kruche i puste w środku, dlatego niewiele z nich zachowało się do dziś. Taka budowa umożliwiała im jednak latanie. Co więcej, autorzy przyznają, że nie spodziewali się, że znajdą tak dużą liczbę kości, które należałyby do jednego osobnika. Zazwyczaj szczątki stworzeń sprzed dziesiątek milionów lat są dużo bardziej wybrakowane. Szkielety dwóch „smoków śmierci” znajdują się obecnie w Muzeum Dinozaurów, które jest częścią Uniwersytetu w Mendozie. Warto przypomnieć, że największym pterozaurem w historii wciąż pozostaje kecalkoatl. Ten latający gad był wielkości żyrafy, miał cienkie kończyny, przerażająco długi dziób, a rozpiętość jego skrzydeł wynosiła nawet 14 metrów. Paleontolodzy do dziś spierają się jednak, czy tak wielkie stworzenie, mogłoby w rzeczywistości unosić się długo w powietrzu. Źródło: Cretaceous Research.
Najnowsze badania potwierdzają, że pterozaury miały pióra, a co więcej – były różnokolorowe!
Paleontolodzy, którzy badali skamieniałość Tupandactylus imperator, odkryli, że pterozaury miały pióra już 113 milionów lat temu. To oznacza, że ta cecha wyewoluowała znacznie wcześniej, niż do tej pory podejrzewaliśmy.
W tym artykule: Identyfikacja piór w skamielinach to duże wyzwanie paleontologiczne Tupandactylus imperator może być najstarszym pterozaurem, który wykształcił pióra Upierzenie tupandaktyla było niezwykle barwne To, że niektóre prehistoryczne gady oprócz łusek mogły mieć pióra, wiemy nie od dziś. Paleontolodzy odkryli już ponad 40 rodzajów dinozaurów, które miały upierzenie. To między innymi Deinonych, rodzaj niewielkiego teropoda, który żył we wczesnej kredzie oraz Protarcheopteryx z grupy owiraptozaurów. Podobnie jest z pterozaurami. Jednak do tej pory badacze nie byli pewni, kiedy pojawiły się pierwsze gatunki tych latających gadów, które były opierzone. Identyfikacja piór w skamielinach to duże wyzwanie paleontologiczne Problem z identyfikacją piór w skamieniałościach jest taki, że bardzo łatwo pomylić je z pozostałościami po rozkładających się włóknach kolagenowych w skórze gadów. Dlatego też paleontolodzy już od lat spierają się, czy pterozaury mogły być stworzeniami upierzonymi, czy nie. Odnaleziono skamieniałość największego w historii pterozaura z okresu jurajskiego. Wśród odkrywców Polka Według naukowców rozpiętość skrzydeł pterozaura mogła osiągać nawet ponad 2,5 metra długości. To czyni go największym przedstawicielem swojego gatunku, jaki kiedykolwiek udało się odn... Najnowsze badania, które zostały opublikowane na łamach czasopisma naukowego "Nature", mogą rzucić nowe światło na naszą wiedzę o upierzeniu pterozaurów i raz na zawsze rozwiać wszelkie wątpliwości. Tupandactylus imperator może być najstarszym pterozaurem, który wykształcił pióra W najnowszych badaniach paleontolodzy wzięli na tapet skamieniałość tupandaktyla (Tupandactylus imperator), którą odnaleziono w skale wapiennej w północno-wschodniej Brazylii. To rodzaj pterozaura z rodziny tapeżar. Charakteryzował go pokaźny grzebień na głowie. Analiza skamieniałości wykazała, że mógł mieć ok. metra długości, a rozpiętość skrzydeł wynosiła nawet 5 metrów. Teraz okazuje się, że naukowcy wśród szczątków organicznych odkryli ślady piór. – Muszę przyznać, że nie spodziewaliśmy się, że odkryjemy coś takiego – mówi Aude Cincotta, paleontolożka z University College Cork w Irlandii. Największe latające stworzenie w historii. Quetzalcoatlus był rozmiarów żyrafy Quetzalcoatl był największym latającym stworzeniem, jakie kiedykolwiek żyło. Jednak przez wiele lat paleontolodzy nie wiedzieli o kecalkoatlu prawie nic. Dopiero niedawno odkryli, jak ten wiel... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/najwieksze-latajace-stworzenie-w-historii-quetzalcoatlus-byl-rozmiarow-zyrafy1-af60840.jpeg" width="938" height="499" alt="Quetzalcoatl to największe latające stworzenie w historii. Był rozmiarów żyrafy, ale polował jak czapla (ryc. Shutterstock)" title="Quetzalcoatl to największe latające stworzenie w historii. Był rozmiarów żyrafy, ale polował jak czapla (ryc. Shutterstock)" /> – Pióra, które odkryliśmy, raz na zawsze kończą debatę o tym, czy pterozaury były upierzone, czy nie. Wyraźnie widać ich ślady, które są praktycznie na całej długości ciała zwierzęcia. Dokładnie tak, jak u współczesnych ptaków – dodaje uczona. Dotychczas naukowcy byli zgodni co do tego, że pterozaury pokrywały włókna, które jedynie przypominały upierzenie. Upierzenie tupandaktyla było niezwykle barwne Naukowcy podejrzewają, że istnieją dwa scenariusze ewolucji piór. Pierwszy zakłada, że pterozaury odziedziczyły pióra po awemetatarsalach. To klad archozaurów, który łączy zarówno dinozaury, jak i gady latające. Możliwe jest również, że ta cecha wyewoluowała niezależnie wśród różnych gatunków prehistorycznych stworzeń. Na podstawie badań metodą mikroskopii elektronowej, badacze w strukturach piór odkryli obecność licznych melanosomów. To ciałka wchodzące w skład melanocytów - komórek, które produkują melaninę. Oznacza to, że T. imperator prawdopodobnie mógł mieć niezwykle barwne upierzenie, szczególnie na swoim ogromnym grzebieniu. To przełomowe odkrycie! Największy latający gad odnaleziony na terenie Polski Prof. Jerzy Dzik i dr Tomasz Sulej ogłosili przełomowe odkrycie w dziedzinie paleobiologii. O szczegółach opowiedzieli podczas konferencji prasowej organizowanej przez National Geographic Polsk... Uczeni sugerują, że taka różnorodność kolorów mogła być swoistym narzędziem do identyfikacji poszczególnych osobników. Dodatkowo ciekawa kolorystyka piór samców wpływała na ich atrakcyjność w okresie godowym. Pterozaury żyły razem z dinozaurami od ok. 230 do 66 milionów lat temu. Badania paleontologiczne wykazały, że były pierwszymi latającymi kręgowcami i największymi latającymi stworzeniami, których skamieniałości odnaleźliśmy. W sumie naukowcom udało się odkryć ok. 120 gatunków i 60 rodzajów pterozaurów. Źródło: Nature.
Dlaczego słynny tyranozaur miał tak krótkie przednie łapy? Naukowcy znają odpowiedź i jest ona zaskakująca
Chociaż szczęki i postura tyranozaura mogły wzbudzać postrach wśród jego wrogów, to nie możemy tego samego powiedzieć o jego ramionach. Te były krótkie i raczej groteskowe. Okazuje się jednak, że taka budowa miała swoje praktyczne zastosowanie.
W tym artykule: Krótkie łapy miały nie przeszkadzać w trakcie wspólnego żerowania Czy przednie kończyny tyranozaura były mu w ogóle potrzebne? Jeżeli nie pomagały, miały przynajmniej nie przeszkadzać Kiedy żyły tyranozaury? Najnowsze badania zostały opublikowane na łamach polskiego magazynu naukowego "Acta Palaeontologica Polonica", który wydawany jest przez Instytut Paleobiologii im. Romana Kozłowskiego PAN. Naukowcy opisali w artykule, że tyranozaury wykształciły krótkie ramiona, żeby zminimalizować ryzyko ugryzienia przez inne dinozaury, z którymi wspólnie żerowały. Krótkie łapy miały nie przeszkadzać w trakcie wspólnego żerowania Eksperci twierdzą, że taka budowa łap umożliwiała stworzeniom bezpieczne jedzenie w grupie. Badacze stawiają hipotezę, że w szale konsumpcji ryzyko odgryzienia przyjacielowi ręki zostało znacznie ograniczone. Asteroida, która doprowadziła do zagłady dinozaurów, była dużo bardziej śmiercionośna niż do tej pory przypuszczaliśmy Ponad 66 mln lat temu asteroida o średnicy ok. 10 km uderzyła w naszą planetę. Siła uderzenia była tak duża, że przyczyniła się do zagłady dinozaurów. Najnowsze badania wykazały, że k... – Wyobraźmy sobie sytuację, w której kilka dorosłych tyranozaurów zaczyna jeść tę samą ofiarę. Kilka potężnych głów z niesamowicie ostrymi i olbrzymimi zębami jednocześnie rozszarpuje zwłoki. Gdyby dłuższa kończyna znalazła się w zasięgu innego tyranozaura, byłoby już po niej – mówi Kevin Padian, profesor z Uniwersytetu Kalifornijskiego, który jest autorem najnowszego badania. Czy przednie kończyny tyranozaura były mu w ogóle potrzebne? Naukowcy przyznają jednak, że rozwiązanie zagadki ewolucyjnej sprzed ponad 66 milionów lat nie jest łatwe. Zazwyczaj rozwiązania opierają się na wieloletnich badaniach dowodów paleontologicznych. A ostatecznie i tak mamy do czynienia głównie z hipotezami. Badacze, próbując ostatecznie rozstrzygnąć problem budowy tyranozaurów, wyjaśniają, że Tyrannosaurus rex mógł w ogóle nie potrzebować przednich kończyn ze względu inne cechy. Potężna szyja, mocny kark i przerażające szczęki miały im wynagradzać wybrakowane przednie kończyny. Naukowcy odnaleźli zupełnie nowy gatunek dinozaura „bez rąk”. W jaki sposób zdobywał pożywienie? Paleontolodzy znaleźli czaszkę tego niezwykłego dinozaura w Argentynie. Prawdopodobnie żył ok. 70 milionów lat temu i jest spokrewniony z abelizaurami. Na przestrzeni lat pojawiały się jednak różne hipotezy, jak chociażby ta, że dinozaur ten wykształcił drobne łapy, aby chwytać niektóre przedmioty lub… partnerki w trakcie kopulacji. Jeżeli nie pomagały, miały przynajmniej nie przeszkadzać W najnowszym badaniu uczeni postanowili sprawdzić, czy ich hipoteza może być prawdziwa. W tym celu prof. Padian wykonał dokładne pomiary szkieletu tyranozaura MOR 555, który jest w większości kompletny. Stwierdził, że łapy T. rex były zbyt małe, aby mogły służyć jakiemuś konkretnemu celowi. Uczony uznaje, że były one całkowicie bezużyteczne. Właśnie dlatego Padian uważa, że jeśli ramiona nie pomagały drapieżnikowi, wyewoluowały tak, żeby chociaż nie przeszkadzać. – Gdyby tyranozaur miał dłuższe łapy, byłyby one wysunięte mocno do przodu. To oznaczałoby niebezpieczeństwo obrażeń, ugryzień, co ostatecznie mogłoby prowadzić do infekcji, a nawet śmierci – wyjaśnia uczony. Kiedy żyły tyranozaury? Tyranozaury to dinozaury z rodzaju teropodów. Słynny Tyrannosaurus rex jest jedynym gatunkiem, którego istnienie zostało oficjalnie potwierdzone. Według paleontologów, którzy analizowali ich skamieniałości, stworzenia te były dwunożnymi, mięsożernymi drapieżnikami. Naukowcy odkryli, że dinozaur większy od tyranozaura potrafił pływać i polować pod wodą Jedynym znanym dinozaurem, który mógł prowadzić wodny tryb życia był spinozaur. Dotychczas jednak nie było to wcale takie oczywiste. Teraz paleontolodzy odkryli, że spinozaury bardzo dobrze... Cechowała je masywna czaszka, a równowagę ciała utrzymywał pokaźny ogon. Mógł mieć nawet 13-15 metrów długości i ważyć aż 9 ton. Naukowcy uważają, że żyły w okresie późnej kredy. Było to ok. 68,5-65,5 milionów lat temu. Występowały na terenie dzisiejszej Kanady i Stanów Zjednoczonych. Naukowcy nie są jednak zgodni co do trybu życia tego gada. Niektórzy podejrzewają, że polował na duże roślinożerne dinozaury. Natomiast inni twierdzą, że T. rex żywił się głównie padliną. Źródło: Acta Palaeontologica Polonica
Mezozoik - od triasu do kredy. Poznaj ciekawostki na temat ery mezozoicznej
Era mezozoiczna czasem bywa nazywana średniowieczem dziejów Ziemi. Według tabeli stratygraficznej, mezozoik to środkowa era fanerozoiku. Poprzedzał ją paleozoik, zaś po niej nastąpił trwający do dziś kenozoik. Najczęściej era ta kojarzy się nam jednak z dinozaurami i powstaniem kredy, którą piszemy po tablicy. Jak w tamtym czasie wyglądała nasza planeta i organizmy, które ją zamieszkiwały? Poznaj najważniejsze i najciekawsze informacje dotyczące ery mezozoicznej.
W tym artykule: Czym się charakteryzuje era mezozoiczna? Gady mezozoiczne Mezozoik w Polsce Ciekawostki ery mezozoicznej Era mezozoiczna trwała od około 251,9 do 66 milionów lat temu. Łącznie 186 milionów lat, czyli aż o 1/3 krócej iż poprzedzająca ją era paleozoiczna. Nazwa mezozoik wywodzi się od greckich słów „mezos” – środkowy oraz „zoon” – istota żywa, zwierzę. Zarówno początek, jak i koniec ery mezozoicznej wyznaczają wymierania gatunków. Mezozoik rozpoczął się od wielkiego wymierania permskiego, podczas którego z powierzchni ziemi zniknęło aż 90 proc. gatunków morskich, 60 proc. gadów i płazów oraz 30 proc, owadów. Wymarły też drzewiaste widłaki, skrzypy oraz paprocie. Niesamowita skala tego wydarzenia sprawia, że nazywane jest ono czasem „matką wymierań”. Koniec ery mezozoicznej to natomiast tzw. wymieranie kredowe, podczas którego wyginęło ¾ roślin i zwierząt, w tym m.in. dinozaury. Czym się charakteryzuje era mezozoiczna? Era mezozoiczna dzieli się na trzy okresy. Najstarszy okres mezozoiku to trias trwający od 251,9 do 201,3 milionów lat temu. Po nim nastąpiła jura, która zakończyła się 145 milionów lat temu, a ostatnim okresem mezozoiku była kreda trwająca do 66 milionów lat temu. Jednym z najważniejszych procesów, jakie miały miejsce w mezozoiku, był rozpad jednego wielkiego superkontynentu nazywanego Pangei, na mniejsze obszary lądowe. Pod koniec kredy istniały już dzisiejsze kontynenty, z tym, że Australia i Antarktyda wciąż były ze sobą połączone. Zaczęły się też formować oceany – Indyjski i Atlantycki. Klimat w mezozoiku był dość ciepły. W morzach rozwijały się koralowce. Nie istniały lądolody, a większą część obecnych kontynentów pokrywały morza. Poziom oceanów był znacznie wyższy od dzisiejszego. Mezozoik to również czas, kiedy ruchy górotwórcze były stosunkowo słabo nasilone. W jurze miały miejsce słabe fałdowania wczesnoalpejskie. W świecie roślin przez większa część mezozoiku przeważały rośliny nagozalążkowe, które zastąpiły bogatą florę paprotnikową paleozoiku. Jednak pod koniec kredy zaczęły one być stopniowo wypierane przez rośliny okrytozalążkowe. Neogen - jeden z okresów ery kenozoicznej. Sprawdź, ile wiesz o tym wyjątkowym okresie Neogen – środkowy okres ery kenozoicznej, to czas, kiedy nasza planeta przeszła wiele zmian, zarówno geologicznych, jak i związanych ze światem roślin i zwierząt. Neogen jest szczególnie ... Gady mezozoiczne Choć już w triasie pojawiły się pierwsze, prymitywne ssaki, era mezozoiku to czas, który kojarzy się głównie z dominacją wielkich gadów. Opanowały one wszystkie środowiska. Rozwijały się nie tylko olbrzymie gady lądowe, ale także gady morskie i latające. Pojawiły się też pierwsze prymitywne ptaki, które wyewoluowały od dinozaurów zaliczanych do teropodów. W triasie pojawiły się dinozaury, które na początku jury stały się dominującą grupą kręgowców lądowych. Były bardzo zróżnicowane – można wśród nich było znaleźć zarówno roślinożerne, jak i mięsożerne gatunki. Początkowo były dwunożne, ale z czasem pojawiły się też grupy czworonożnych. Niektóre miały rogi, kryzy, pancerze czy kolce. Wszystkie grupy składały jaja. Ślady dinozaurów zachowały się na wszystkich kontynentach. Z osiemnastu rzędów gadów, które żyły w mezozoiku, do dziś przetrwały jedynie cztery – żółwie, krokodyle, hatterie i gady łuskonośne. Cała reszta wyginęła podczas wymierania kredowego. Najstarszymi gadami są żółwie, które wyewoluowały od kotylozaurów. Na końcu jury pojawiły się gady łuskonośne, do których zaliczamy żyjące dziś jaszczurki i węże. Mezozoik w Polsce Przez większą część ery mezozoicznej sporą część terenów Polski pokrywały ciepłe morza. Okresowo się one spłycały lub wycofywały. Żyły w nich małże, liliowce, amonity i inne organizmy, których szkielety opadały na dno, tworząc skały osadowe – dolomity, wapienie, margle i kredę. Mezozoiczne skały na powierzchni można dziś zobaczyć w Sudetach, Karpatach, na obrzeżach Gór Świętokrzyskich, na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej oraz na Śląsku Opolskim. Gromadzące się w kredowym morzu piaskowce przyczyniły się do powstania Gór Stołowych. Mezozoik w Polsce był czasem ważnych, geologicznych przeobrażeń. W okresie kredy doszło do znacznego wypiętrzenia Tatr. W dolomitach z okresu triasu pojawiły się bogate złoża cynku i ołowiu, natomiast w skałach jurajskich niewielkie ilości rud żelaza. W mezozoiku powstały też złoża węgla brunatnego w rejonie zawierciańskim. Gdzie leży biblijne miasto, w którym Jezus rozmnożył chleb? Betsaida to jedno z najczęściej opisywanych biblijnych miast. Archeolodzy od lat spierają się w kwestii jego położenia. Ciekawostki ery mezozoicznej Przyczyną masowego wymierania gatunków pod koniec ery mezozoicznej był upadek planetoidy w okolicy półwyspu Jukatan, gdzie odnaleziono ogromny krater Chicxulub pogrążony w ziemi. Zderzenie to wzbiło w powietrze chmury pyłu a także aerozole siarkowe. Zanim całkowicie się rozproszyły musiało minąć przynajmniej 10 lat. Przez ten czas zmniejszona była ilość światła docierającego do ziemi, co skutkowało wymieraniem roślin i fitoplanktonu, a następnie pociągnęło za sobą zagładę organizmów roślinożernych i na końcu łańcucha pokarmowego także mięsożernych. Jeszcze pod koniec XX wieku uważano, że wszystkie grupy dinozaurów wymarły. Jednak nowsze badania wykazały, że ptaki nazywane dziś avian dinosaurs, są współczesnymi przodkami dinozaurów i stanowią jedyną linię, która przetrwała wymieranie kredowe. W przeciwieństwie do dzisiejszych ptaków ich mezozoiczni przodkowie byli zazwyczaj sporych rozmiarów. Ale błędne jest też założenie, że wszystkie nieptasie dinozaury były gigantyczne. Ich wielkości były bardzo zróżnicowane, a niektóre nie przekraczały nawet 50 cm długości. Powszechne przekonanie o wielkich rozmiarach wszystkich dinozaurów, wynika zapewne stąd, że łatwiej odnaleźć ślady dużych osobników. Erze mezozoicznej zawdzięczamy powstanie kredy piszącej, która jest dość czystym wapieniem, złożonym z drobniutkich, kalcytowych szkieletów glonów, skorupek otwornic i bardzo drobnego kalcytu. Od nazwy tej skały pochodzi cała nazwa jednego z okresów mezozoiku. Wprowadził ją belgijski geolog Jean-Baptiste-Julien d’Omalius d’Halloy.
5 najciekawszych odkryć dotyczących dinozaurów w 2021 roku
W 2021 r. dowiedzieliśmy się znacznie więcej o dinozaurach. Oto 5 najciekawszych odkryć mijającego już roku.
W tym artykule: Najdłuższy dinozaur w historii Doskonale zachowany embrion dinozaura Na Ziemi żyło aż 2,5 miliarda tyranozaurów Drapieżne dinozaury były zaskakująco szybkie Dinozaur, który miał bardzo nietypowy ogon O 2021 roku możemy powiedzieć naprawdę wiele. Mijają już dwa lata odkąd cały świat walczy, aby pokonać pandemię koronawirusa. Naukowcy dokładają starań, abyśmy mogli w końcu wrócić do normalności. To również rok, w którym na powierzchni Marsa wylądował amerykański lądownik Mars 2020 na pokładzie z łazikiem Perseverance. Orbiter misji ExoMars „dotknął” pierwszy raz Słońca, a największy w historii Teleskop Kosmiczny Jamesa Webba został wystrzelony w kosmos. Archeologowie wyjaśnili kilka zagadek tajemniczych przodków i zaginionych cywilizacji, ale był to również owocny rok w kontekście odkryć paleontologicznych. W ostatnich miesiącach dowiedzieliśmy się naprawdę dużo o dinozaurach. Oto 5 najciekawszych odkryć w 2021 roku. Najdłuższy dinozaur w historii Superzaur od wielu lat uchodził za jednego z dłuższych dinozaurów, ale dopiero najnowsze badania dr Briana Curtisa, paleontologa z Muzeum Historii Naturalnej w Arizonie ujawniły, że ten Zauropod jest liderem w swojej kategorii. Pierwszy raz jego kości zostały odkopane w 1972 roku, ale ówczesny odkrywca błędnie je wówczas zaklasyfikował. Przez lata sądzono, że odkryto 3 dinozaury, podczas gdy tak naprawdę to był właśnie jeden wielki Superzaur. Pomyłka prawdopodobnie wynikała z tego, że szczątki były bardzo porozrzucane, a autor znaleziska nie był wykształconym paleontologiem, a jedynie pracownikiem terenowym. Dr Curtis postanowił jeszcze raz zbadać skamieniałości i w rezultacie doszedł do niesamowitych wniosków. Nie dość, że poprawnie zidentyfikował dinozaura, to jeszcze dowiódł, że był rekordzistą, jeśli chodzi o długość. Dokładnie analizując kości, okazało się, że mógł mieć nawet 42 metry długości. To więcej niż trzy szkolne autobusy. Doskonale zachowany embrion dinozaura Skamielina przez kilkanaście lat znajdowała się w prywatnym magazynie chińskiej firmy Yingliang Group. Kiedy firma rozpoczęła budowę Muzeum Historii Naturalnej Yingliang Stone, pracownicy zobaczyli, że jajo jest naruszone, a w jego wnętrzu zauważyli fragment szkieletu dinozaura. W toku badań okazało się, że to liczące ok. 70 milionów lat skamieniałe jajo owiraptora, teropoda spokrewnionego z ptakami. Embrion miał prawie 27 cm długości. Naukowcy na podstawie analizy stwierdzili, że znajdował się w późnym stadium rozwoju. To jeden z najlepiej zachowanych embrionów dinozaurów, jakie kiedykolwiek odnaleziono. Na Ziemi żyło aż 2,5 miliarda tyranozaurów W tym roku naukowcy postanowili obliczyć ile tyranozaurów żyło na naszej planecie. Według obliczeń paleontologów, podczas 2,5 miliona lat istnienia tego gatunku, żyło aż 2,5 miliarda tych osobników. Tyrannosaurus rex to dwunożny mięsożerny dinozaur, który ważył nawet sześć ton i mógł mieć ok. 13 metrów długości. To czyni go jednego z największych drapieżników lądowych, które znamy. Naukowcy przeanalizowali kilka rodzajów zmiennych, między innymi korelację masy ciała z gęstością populacji, czas istnienia gatunku, metabolizm, zapotrzebowanie na energię, wiek, w którym tyranozaur osiągał dojrzałość płciową, czy długość życia jednego pokolenia. Zespół pod kierownictwem Charlesa Marshalla z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley obliczył, że jednocześnie na Ziemi mogło żyć ok. 20 tysięcy tyranozaurów, a przez dwa i pół miliona lat po planecie chodziło ok. 127 tysięcy pokoleń tych dinozaurów. Łącznie daje to blisko 2,5 miliarda drapieżników przez cały okres ich istnienia. Dane jednak mogą być mocno szacunkowe, biorąc pod uwagę, że paleontolodzy odnaleźli mniej niż 100 dobrze zachowanych skamieniałości tyranozaurów. Drapieżne dinozaury były zaskakująco szybkie W hiszpańskiej prowincji La Rioja odkryto ślady, które odcisnęły trójpalczaste dinozaury drapieżne. Naukowcy na podstawie dwóch zestawów skamielin odcisków postanowili zbadać, z jaką prędkością poruszały się te osobniki. Pierwszy z nich, La Torre 6A-14, to trzy odciski łap o długości 32,8 centymetra i 30,2 cm szerokości. Natomiast drugi, La Torre 6B-1, to siedem odcisków nieco mniejszych łap, które miały 28,9 cm długości i 26,9 cm szerokości. Badacze na podstawie rozmiaru dinozaurów określili, że jeden z nich w momencie zostawienia śladu, biegł z prędkością 37 km/h. Drugi zestaw wskazuje na prędkość bliską 45 km/h. Zazwyczaj odciski dinozaurów pozwalające na ocenę ich prędkości są niezwykle rzadkie. Właśnie dlatego odkrycie ich jest bardzo cenne. Pozwala porównać wyniki z tymi, szacowanymi na podstawie znajdowanych kości i modeli ruchu dinozaurów. Pewne jest jedno. Dogoniłyby nawet tak wyśmienitych sprinterów, jak Usain Bolt, czy swego czasu Jim Hines. Dinozaur, który miał bardzo nietypowy ogon W tym roku naukowcy odnaleźli zupełnie nowy gatunek ankylozaura. Stegouros elengassen był stosunkowo mały, miał około 2 metry wysokości, ale to nie jego rozmiar zaskakuje. Miał ogon, który wyglądał jak maczuga pokryta kolcami. Przypominał macuahuitl, aztecką broń do walki w zwarciu. Paleontolodzy zaznaczają, że ankylozaur był roślinożercą, a ogon służył mu prawdopodobnie do obrony przed małymi teropodami i większymi drapieżnymi dinozaurami. Skamieniałości dinozaura odnaleziono w dolinie Rio de las Chinas w regionie Magallanes w Chile. Żył na terenie dzisiejszej Ameryki Południowej, 75 milionów lat temu.
100 mln lat temu rozbiegły się po superkontynencie. Naukowcy prześledzili pochodzenie ptaszników
Samice ptaszników rzadko opuszczają swoje nory, młode pająki trzymają się blisko miejsca wyklucia, a dojrzałe samce podróżują tylko wtedy, gdy szukają partnerki. Mimo to, te włochate ogromne pająki występują na całym świecie i zamieszkują wszystkie kontynenty z wyjątkiem Antarktydy. Jak to możliwe?
Aby odpowiedzieć na to pytanie, naukowcy postanowili poszukać miejsca pochodzenia ptaszników, których historia sięga ponad 100 milionów lat wstecz. Na podstawie molekularnych wskazówek z istniejących baz danych transkryptomów pająków (czyli części genomu kodującej białka) stworzyli drzewo genealogiczne ptasznikowatych. Po utworzeniu drzewa zmapowali je na osi czasu zawierającej informacje o pochodzeniu znanych skamieniałości tych pająków. To pozwoliło oszacować, kiedy i gdzie pierwotnie pojawiły się ptaszniki oraz kiedy i w jakich kierunkach się rozpierzchły. Naukowcy odkryli, że ptasznikowate pojawiły się po raz pierwszy w okresie kredy na terenach dzisiejszych Ameryk. Kreda to okres geologiczny trwający około 80 milionów lat, który przypada na czas od 145 do 66 mln lat temu. W tamtym czasie obie obecne Ameryki były częścią masywnego superkontynentu nazwanego Gondwana. Boisz się owadów? Kiedyś były naprawdę ogromne Wyobraź sobie gigantyczne karaluchy, metrowej długości skorpiony i towarzyszące im dwumetrowe węże. Straszne prawda? Tak kiedyś było na Ziemi! Dzięki temu prehistoryczni krewni dzisiejszych ptaszników nie musieli pokonywać mórz i oceanów. Prawdopodobnie rozprzestrzenili się na terenie połączonych mas lądowych, stopniowo podróżując do Afryki, Australii i Indii. W wyniku rozpadu ówczesnych superkontynentów, ich kolizji i ponownych połączeń, pająki mogły dotrzeć też na teren dzisiejszej Azji – uważają naukowcy, których badania zostały opublikowane w czasopiśmie PeerJ. Co ciekawe, istnieją tylko dwie skamieniałości ptaszników. Obie zachowane w bursztynie. Jedna pochodzi z Meksyku i liczy ok. 16 milionów lat, a druga pochodzi z Mjanmy i ma ok. 100 milionów lat - podają autorzy badania. Ponieważ skamieniałości ptaszników są tak rzadkie, do swojej analizy naukowcy musieli zebrać również dane dotyczące pokrewnych grup pajęczaków, które obejmują ptaszniki i inne duże pająki żyjące w ziemi i które są lepiej reprezentowane w zapisie kopalnym. Po skonstruowaniu drzewa genealogicznego ptasznikowatych z danych transkryptomowych, reprezentujących 29 gatunków ptaszników i 18 innych pajęczaków, naukowcy dokonali kalibracji czasowej, używając danych ze skamieniałości. Umożliwiło im to ustalenie, kiedy przodkowie współczesnych ptaszników rozprzestrzenili się po świecie. Zgodnie z tak powstałą osią czasu, ptaszniki pojawiły się po raz pierwszy w obu Amerykach około 120 milionów lat temu. W Afryce ptaszniki pojawiły się około 112-108 milionów lat temu, a około 108 milionów lat temu pojawiły się na terenach dzisiejszych Indii. Między 95 a 84 mln lat temu Indie oddzieliły się od Madagaskaru i skierowały w stronę Azji. To zderzenie (również trwające kilkadziesiąt mln lat) sprowadziło ptaszniki na kontynent azjatycki. W prehistorycznych oceanach pływały gigantyczne skorpiony. Niektóre większe niż ludzie Od 541 do 252 milionów lat temu stawonogi – zwierzęta takie jak owady, skorupiaki, skorpiony i kraby – osiągały ekstremalne rozmiary, od maleńkich do naprawdę olbrzymich. Niektóre stawon... Jednak zanim pająki opanowały Azję, doszło do podziału w obrębie gatunku zamieszkującego tereny dzisiejszych Indii. Pajęczaki rozdzieliły się na dwie linie o różnych stylach życia. Jedna grupa ptaszników przeważnie zamieszkiwała drzewa, a druga preferowała życie w norkach. Obie linie ostatecznie rozprzestrzeniły się na Azję, ale grupa nadrzewna (Ornithoctoninae) przeszła na „nowy ląd” 20 milionów lat po tym, jak zrobili to ich kuzyni – ustalili naukowcy. Historia tego światowego podboju oznacza, że ptaszniki są zdolne dobrze przystosowywać się do nowych siedlisk i robią to skuteczniej, niż dotychczas sądzono. – Wcześniej nie uważaliśmy, że ptaszniki dobrze się przystosowują. Chociaż dryf kontynentów z pewnością odegrał swoją rolę w ich historii, dwa azjatyckie wydarzenia kolonizacyjne zachęcają nas do ponownego rozważenia tej narracji – mówi główna autorka badań, Saoirse Foley, biolog ewolucyjna z Carnegie Mellon University w Pittsburghu.
Nikt nie wie, kiedy powstały, dokąd biegną ani jakie kryją skarby. Za to połknęły już jeden dom i ciężarówkę. Oto Chełmskie Podziemia Kredowe.
Kamienica zniknęła w 1956 r. Stała przy ulicy Lubelskiej – jednej z głównych ulic Chełma, niedużego miasta, które dziś leży na polskiej Ścianie Wschodniej, a przez wieki znajdowało się w centrum Rzeczypospolitej. Pewnego dnia dom po prostu zapadł się pod ziemię! Mieszkańcy miasta prędko przypomnieli sobie o rozciągających się pod starówką tajemniczych średniowiecznych korytarzach. Lata 50. ubiegłego wieku nie sprzyjały jednak wyjaśnianiu dawnych legend i tajemnic, więc dom po cichu odbudowano, a o dziwnych tunelach szybko zapomniano. Podziemia nie pozwoliły jednak tak po prostu wymazać się z pamięci – przypomniały o sobie w równie spektakularny sposób jeszcze raz. W latach 70. na tej samej ulicy Lubelskiej w powstałej nagle wyrwie w ziemi zniknęła cała ciężarówka! Na szczęście nikomu nic złego się nie stało. Czasy były już wówczas nieco inne, więc po tym wydarzeniu włodarze miasta sięgnęli po dawne plany, wezwali na pomoc górników ze Śląska i rozpoczęli eksplorację oraz zabezpieczanie jedynych istniejących na świecie podziemi kredowych. Ich początki giną w mroku historii. Prawdopodobnie po raz pierwszy mieszkańcy osady (podniesionej do rangi miasta przez Władysława Jagiełłę) zaczęli drążyć tunele około XIII w. Pierwsze korytarze powstały w okolicach góry zamkowej. Wbrew pozorom nie było to trudne zadanie, ponieważ Chełm leży na obszarze zbudowanym z miękkich skał: kredy, wapienia oraz margli. Wydobywana kreda była stosowana w farbiarstwie, do budowy domów, przy wytopie metali, ich polerowaniu i do produkcji leków. Ponieważ zapotrzebowanie na białe kruszywo było spore, a handlarze przyjeżdżali po nie z odległych części kraju, wkrótce w miękkiej kredowej skale kopał już każdy, kto popadnie. Większość właścicieli domów rozpoczynała budowę sztolni... we własnej piwnicy! Według dokumentów miejskich pochodzących z XVII w. na 100 kamienic stojących na chełmskim Starym Mieście aż 80 miało wówczas pod piwnicami kredowe podziemia. Z czasem pod miastem powstała istna plątanina łączących się ze sobą korytarzy, przy której ser szwajcarski wydaje się tak prosty jak warszawska linia metra. Co odważniejsi górnicy wgryźli się w głąb kredy aż na 30 m, chaotycznie drążąc korytarze na pięciu poziomach. Wydobycia zabroniono dopiero w XIX w., kiedy to na powierzchni zaczęły pękać ściany budynków. Do dziś na jeden z chełmskich placów – Edwarda Łuczkowskiego (dawny rynek staromiejski) – nie wolno wjeżdżać samochodami, ponieważ znajdujące się pod nim korytarze grożą zawaleniem. Co ciekawe, tylko dwa budynki w tym mieście mają 6 pięter (hotel i szpital), pozostałe najwyżej cztery – także z uwagi na groźbę zawalenia się kredowych podziemi. Nikt tak naprawdę nie wie, ile jest dokładnie korytarzy wyrąbanych w kredzie pod Chełmem. Przyjmuje się, że 15 km, ale też każdy z przewodników wyraźnie mówi, że jest wiele starych sztolni, do których nikt nie wchodzi (bo są zasypane) i nie wiadomo – ani jaką mają długość, ani dokąd prowadzą. Niektórzy utrzymują, że aż do odległego o kilkanaście kilometrów Stołpia. Nie wiadomo też do końca, do czego kredowe podziemia były jeszcze używane. Podobno ukrywano w nich kosztowności, kiedy w okolicy wrzały niepokoje, z jakich były znane kresy Rzeczypospolitej. Podobno wykorzystywano je również jako magazyny żywności, ale (podobno) jedni drugim „od spodu” podbierali zapasy. Podziemia musiały być wartościowe, skoro posiadanie wejścia do „lochów” z piwnic kamienicy w XVII i XVIII w. podnosiło cenę nieruchomości. W kredowych korytarzach w czasie II wojny światowej ukrywali się także liczni chełmscy Żydzi. O wielkiej wartości Chełmskich Podziemi Kredowych warto się przekonać samemu. Po zniknięciu ciężarówki na ulicy Lubelskiej część korytarzy została udostępniona do zwiedzania. W połowie kolejnej dekady, czyli w latach 80., powstała licząca 1,5 km trasa turystyczna, która prowadzi przez labirynt białych lochów, wyrobiska, sale, chodniki i studnie. Na trasie można podziwiać nie tylko korytarze rozciągające się pod miastem, ale też wczuć w pracę „kredowych” górników. Znajdują się tam także wystawy archeologiczne, teatr dla dzieci, a nawet zdarzają się koncerty kameralne oraz bankiety. Wałęsających się pod ziemią turystów musi postraszyć duch chełmskich podziemi „Bieluch”. To zjawa niegroźna i niezłośliwa – lubi dzieci i zajmuje się spełnianiem życzeń. Podobno najbardziej lubi te romantyczne. Komu bliżej do talerza niż romantycznych uniesień, ten może wprost z chełmskich podziemi wyjść do jednej z dobrych lokalnych restauracji. A tam spróbować wyjątkowej mieszanki kuchni polskich kresów.
Kiedyś na Ziemi wymarło prawie całe życie! Potem narodziło się to, które znamy
Pod koniec właśnie tego okresu w historii naturalnej doszło do największych zmian na planecie. Wyginęła prawie połowa gatunków zwierząt i roślin, w tym wszystkie dinozaury, ale pojawiły się też takie, które towarzyszą nam i dziś.
W okresie kredy kontynenty wciąż były w ruchu, aktywnie modelując kształty i formy życia na Ziemi. Na początku okresu dinozaury zawładnęły odsuwającymi się od siebie resztkami superkontynentu Pangaea, a gryzonie przemykały u ich stóp przez lasy paproci, sagowców i drzew iglastych. Pod koniec, około 80 milionów lat później, oceany wypełniły przestrzenie pomiędzy wydzielonymi kontynentami, które przyjęły już kształty podobne do znanych nam współcześnie. Krajobraz nabierał barw dzięki rozprzestrzeniającym się roślinom kwiatowym, a ssaki czekały w gotowości, aby wypełnić pustkę, która wkrótce pojawiła się wraz z wymarciem dinozaurów. Gigantyczny krater tlił się na terenach, które później stały się półwyspem Jukatan. Koniec kredy odznaczył się wymarciem ponad połowy gatunków na planecie. Czy stało się to za sprawą uderzenia komety lub planetoidy, która wyrzeźbiła krater Chicxulub? Ta kwestia nadal pozostaje przedmiotem dyskusji naukowej. Jednak przesunięte kontynenty, rozszerzone wybrzeża oraz zwiększone powierzchnie oceanów ostudziły i nawilżyły klimat planety, wprowadzając dramatyczne zmiany flory i fauny. Uderzenie z kosmosu lub wzrost aktywności wulkanicznej, to było chyba za dużo dla wielu gatunków na Ziemi, żeby przetrwać. Na długo zanim zaczęła się rzeź, okres kredy kontynuował pracę jury: gigantyczne zauropody przecierały szlaki grupom dinozaurów przez lasy, równiny i wzdłuż wybrzeży; morskie gady o długich szyjach i ostrych zębach terroryzowały ryby, amonity i mięczaki w morzach; pterozaury oraz ptaki z piórami przypominającymi włosy panowały w przestworzach. Jednak kiedy kontynenty zaczęły się rozsuwać, prądy oceaniczne nabrały nowej mocy. Po gwałtownym wzroście temperatury w środkowej kredzie, klimat zaczął się ochładzać i realia się zmieniły. Nowe dinozaury Choć dinozaury rządziły przez całą kredę, najważniejsze grupy zmieniły się i ewoluowało wiele nowych rodzajów. Zauropody dominowały na południowych kontynentach, ale były rzadko spotykane na północy. Przemieszczające się w stadach ornitopody, jak i iguanodony, były powszechne wszędzie oprócz Antarktydy. U schyłku kredy ogromne stada rogatych bestii, triceratopsów, żywiły się sagowcami i innymi niskimi roślinami na północnych kontynentach. W późnej kredzie mięsożerne tyranozaury rex zdominowały północ, podczas gdy inni monstrualni mięsożercy, spinozaury, z ogromną jak żagiel płetwę grzbietową, opanowały południe. Mniejsze gatunki mięsożerców prawdopodobnie walczyły tylko o resztki. Inne stworzenia, takie jak żaby, salamandry, żółwie, krokodyle, węże pojawiły się licznie na dłuższych wybrzeżach. Podobne do ryjówek ssaki żerowały w lasach. Największy znany latający gad, pterozaur, szybował nad ich głowami, chociaż musiał stawić czoła coraz mocniejszej konkurencji ze strony szybko rozwijających się gatunków ptaków - przodkowie współczesnych perkozów, kormoranów, pelikanów i brodźców pojawili się właśnie w kredzie. W ciepłych i płytkich morzach, które wywierały swój wpływ na kontynenty, długoszyje plezjozaury ustąpiły miejsca gigantycznym, podobnym do węży mozazaurom. Rozpowszechniły się płaszczki i współczesne rekiny. Jeżowce i rozgwiazdy mnożyły się, a rafy koralowe stawały coraz większe. Okrzemki, rodzaj planktonu z krzemionkowymi ścianami komórkowymi, zaczynały podbój oceanu. Jednak to gwałtowne rozprzestrzenianie się roślin kwitnących było najbardziej spektakularne. Nie obyło się przy tym bez pomocy owadów, począwszy od pszczół i os po mrówki i żuki. Magnolie, figowce i sasafrasy szybko osiągnęły przewagę liczebną nad paprociami, iglakami, miłorzębami i sagowcami. Wiele z tego bogatego życia, w tym wszystkie dinozaury, pterozaury, pliozaury i amonity, zniknęło z powierzchni planety w wyniku masowego wymierania pod koniec kredy, 65 milionów lat temu. W rzeczywistości, ziemie, morza i nieba zmieniły się na dobre w erze, która nadeszła po mezozoiku.
Jedziemy do Serengeti, największego parku narodowego w Tanzanii.Większość z jego prawie 15 tys. km2 zajmuje porośnięta trawą równina, na której pasą się ogromne stada antylop gnu i zebr oraz setki gazel, bawołów, żyraf i innych zwierząt. Gdzieniegdzie widać kępy drzew, najczęściej akacji, choć zdarzają się też drzewa kiełbasiane. Tak właśnie większość ludzi wyobraża sobie Afrykę. Wspaniałe widoki podziwiamy z samochodu. Czujemy się w nim jak w klatce, bo poza wyznaczonymi miejscami nie wolno z niego wysiadać. Ta troska o bezpieczeństwo początkowo wydaje mi się przesadna, ale szybko przekonuję się, że wokół roi się od zwierzyny, której zwyczajnie nie jestem w stanie wypatrzyć. – Widzicie? Tam! Gepard! – ekscytuje się nasz przewodnik, Dick. Geparda nie zdążyliśmy zobaczyć, za to z lwami, których żyje tu niemal 3 tysiące, nie mamy problemów. Zupełnie nie przejmują się obecnością ludzi i wycelowanymi obiektywami aparatów, a bywa wręcz, że układają się do snu w cieniu samochodu, którym podróżują turyści.
Spis Treści Plujące ogniem wulkany i gorące źródła świadczą, że Ziemia żyje. Podróżuj z Głową. Nie zapomnij o szczepieniach przed wyprawą w tropiki! Są nie mniej ważne niż bilet i paszport. |Podróż życia. Wybierz się w jedno z pięciu niezwykłych miejsc na naszej planecie. Każde z nich obiecuje coś innego, więc wybór nie będzie łatwy ale niezależnie od wybranego kierunku, nie będziesz rozczarowany – wrażenia z podróży zapamiętasz do końca życia. Tanzania. Zobacz na własne oczy ośnieżoną górę wyrastającą pośród rozgrzanych słońcem równin Czarnego Lądu, na których krzyżują się szlaki tysięcy afrykańskich zwierząt – tam poczujesz dzikość safari. Brazylia. Uwiedzie cię ten kraj przecięty wstęgą wielkiej rzeki, której brzegi porasta pierwotna puszcza. Mieszają się w nim kultury i rasy, zwłaszcza w rozbrzmiewającym sambą Rio de Janeiro rozbrzmiewają. Niezwykłą witalność Brazylii odczuje każdy. Japonia. Zaskoczą cię przyprószone śniegiem i spalone słońcem wulkaniczne wyspy, tajemnicze ogrody zen i betonowa dżungla wielkich miast – to kraj, gdzie obok siebie istnieją nowoczesność i tradycja. Australia. Czeka na ciebie Kraina Kangurów, przyroda ledwie tknięta ręką człowieka, urzekająca barwami i bogactwem rafa koralowa, aborygeńskie mity i nowoczesne aglomeracje. Pogranicze Kanady i Alaski. Nigdzie indziej dzikość i komfort nie przenikają się tak bardzo. Wyrusz szlakiem poszukiwaczy złota, Indian i traperów, zachłyśnij się krystalicznie czystą przyrodą Gór Skalistych i bezludnymi przestrzeniami. Zanim wsiądziesz na rower, przeczytaj o ciekawych trasach. Klucz do zamków. Zamki w Golubiu-Dobrzyniu, Niedzicy i Pieskowej Skale, za dnia oblegane przez turystów, pustoszeją o zmroku, a w ich murach pojawia się nocna zmiana. Ludzie w drodze. Z Romkiem Koperskim, muzykiem, pilotem i podróżnikiem rozmawia Kameleony Na co zwrócić uwagę przy zakupie aparatu cyfrowego. Historia jednego zdjęcia. Szkoła fotografii Tomasza Tomaszewskiego Zielony azymut. Kirgistan Nasi czytelnicy piszą. Pozdrowienia z Tian Xing. Wyprawa do najgłębszych chińskich jaskiń. Felieton W.C.