Średniowieczny Kraków tonął w błocie i nieczystościach. Trudno uwierzyć, że tak żyli jego mieszkańcy
Średniowieczny Kraków pachniał znacznie gorzej, niż moglibyśmy sobie wyobrażać. Ulicami spacerowały świnie i kury, nieczystości płynęły rynsztokami, a odpadki często trafiały prosto do rzek. Mimo to mieszkańcy nie byli obojętni na kwestie higieny – miasto posiadało rozbudowany system usuwania nieczystości, liczne łaźnie i przepisy mające ograniczać fetor. Jak wyglądała codzienność w mieście pełnym zapachów, smrodu i błota? Oto kulisy życia w średniowiecznym Krakowie.
Spis treści: Jak radzono sobie z nieczystościami w średniowiecznym Krakowie? Jak średniowieczne miasta walczyły z błotem i nieczystościami? Łaźnie były ważnym elementem życia średniowiecznych miast Średniowieczny Kraków był miastem pełnym kontrastów. Z jednej strony rozwijał się handel, rzemiosło i infrastruktura miejska, z drugiej mieszkańcy musieli na co dzień mierzyć się z błotem, odpadami i wszechobecnym fetorem. Nieczystości trafiały do rynsztoków i rzek, ulicami chodziły zwierzęta gospodarskie, a władze wydawały kolejne przepisy mające poprawić warunki życia. Jak naprawdę pachniało jedno z najważniejszych miast średniowiecznej Europy i jak jego mieszkańcy dbali o higienę? Jak radzono sobie z nieczystościami w średniowiecznym Krakowie? Średniowieczne miasta, jako gęsto zaludnione ośrodki miejskie, zmagały się z poważnym problemem usuwania nieczystości. Zwarta zabudowa, stały napływ nowych mieszkańców i podróżnych, obecność licznego żywego inwentarza oraz rozwój rzemiosła sprawiały, że konieczne było wprowadzenie przepisów regulujących utrzymanie porządku i higieny. Z czasem powołano nawet specjalnych urzędników odpowiedzialnych za nadzór nad funkcjonowaniem miejskiego systemu sanitarnego. Źródłem nieczystości były nie tylko odpady produkcyjne i resztki żywności, lecz także fekalia oraz odchody zwierząt hodowanych przy domach. Zwierzęta na ulicach i problem odpadów W średniowiecznym Krakowie powszechnie hodowano przydomowe zwierzęta, takie jak świnie i kury. Często swobodnie poruszały się po ulicach, rozgrzebując nieczystości spływające rynsztokami. Odchody zwierzęce nie były jednak wyłącznie problemem. Traktowano je również jako cenny nawóz, dlatego starano się je zbierać i wykorzystywać gospodarczo. Rynsztoki, wywóz nieczystości i miejski fetor Architektura średniowiecza sprawiała, że nieczystości wylewane do rynsztoków były usuwane przez osoby odpowiedzialne za utrzymanie porządku w mieście i trafiały do dołów chłonnych lub miejsc składowania odpadów. Zanim jednak zostały usunięte, zdążyły skutecznie uprzykrzyć życie mieszkańcom swoim zapachem. Według miejskich regulacji nieczystości często usuwano wieczorem, po zamknięciu bram miejskich, aby do rana możliwe było oczyszczenie ulic i rynsztoków. Szczególnie uciążliwe odpady powstawały w warsztatach garbarzy i rzeźników, których działalność należała do najbardziej odorotwórczych w średniowiecznym mieście. Ochrona mieszkańców przed smrodem sąsiadów Władze miejskie stosunkowo rzadko ingerowały w to, co działo się na prywatnych posesjach mieszczan. Starały się jednak chronić mieszkańców przed uciążliwościami pochodzącymi z sąsiednich działek. Dlatego miejskie ustawodawstwo często koncentrowało się na rozstrzyganiu sporów dotyczących współużytkowania latryn, rowów odwadniających oraz granic posesji. Równie istotnym zagadnieniem był stan ulic i placów handlowych, od którego zależał komfort codziennego życia mieszkańców oraz sprawne funkcjonowanie miasta. Jak średniowieczne miasta walczyły z błotem i nieczystościami? Drugą kwestią zaprzątającą uwagę rad miejskich był stan traktów komunikacyjnych oraz przestrzeni handlowej. Stosowane metody usuwania nieczystości powodowały konieczność dbania o czystość zbiorników wodnych i sprawność systemów odwadniających. Tymczasem na ulicach, placach i zapleczach domów nadmiar błota oraz mierzwy często nie był usuwany, lecz jedynie przysypywany warstwą piasku lub gruzu. Utrzymanie porządku na prywatnej działce pozostawało sprawą właściciela. Ludzkie odchody i odpady wytwarzane przez gospodarstwa domowe trafiały do dołów chłonnych, natomiast nieczystości płynne oraz woda deszczowa spływały na ulice. Błoto, mierzwa i przepisy miejskie Niejednokrotnie mierzwę usuwaną z posesji składowano przed domem. Takie praktyki naruszały przestrzeń publiczną, za którą odpowiadały władze miejskie. Konieczne stało się więc wprowadzenie odpowiednich regulacji, aby miasto nie utonęło w błocie, odpadach i uciążliwych zapachach. W miastach pruskich nakazywano wylewanie nieczystości nocą, by ograniczyć niedogodności dla mieszkańców. Jednocześnie zabraniano wyrzucania mierzwy na środek drogi. Odpady miały być składowane przy posesji i regularnie wywożone. Ulice średniowiecznych miast były coraz lepiej utrzymywane Błotniste, pełne śmieci ulice znacząco utrudniały codzienne życie. Aby poprawić ich stan, zaczęto utwardzać najważniejsze ciągi komunikacyjne. Początkowo wykorzystywano do tego drewniane nawierzchnie, a od XV wieku w wielu miastach coraz częściej stosowano bruk kamienny. Wzdłuż ulic budowano także rynsztoki, które odprowadzały wodę deszczową oraz spływające nieczystości. Dzięki temu poprawiała się drożność ulic i warunki sanitarne w mieście. Rzeki jako naturalny system usuwania odpadów Jednym z najpopularniejszych miejsc pozbywania się odpadów były rzeki i inne cieki wodne. W średniowieczu powszechnie wierzono, że płynąca woda posiada właściwości oczyszczające i jest w stanie unosić oraz rozpraszać nieczystości. Za szczególnie szkodliwe uznawano natomiast odpady, które mogły utrudniać przepływ wody. Z tego powodu zakazywano wrzucania do rzek między innymi gruzu i ciężkich odpadów budowlanych. Wywóz śmieci poza miasto Alternatywą dla wyrzucania odpadów do rzek było ich składowanie poza murami miejskimi. Jeśli nie zachodziła potrzeba podnoszenia poziomu terenu wewnątrz miasta, gruz, mierzwa i inne odpady mogły zostać wykorzystane do umacniania brzegów rzek oraz budowy grobli. W późnym średniowieczu, gdy miasta intensywnie się rozwijały, władze wydawały coraz więcej przepisów mających usprawnić funkcjonowanie ośrodków miejskich. Widoczna jest przede wszystkim troska o utrzymanie porządku publicznego, czystości ulic oraz ograniczenie uciążliwych zapachów. Dlaczego władze dbały o czystość miast? Miejskie regulacje nie wynikały z troski o środowisko w dzisiejszym rozumieniu tego pojęcia. Ich głównym celem była poprawa jakości życia mieszkańców, zapewnienie drożności ulic oraz ograniczenie konfliktów wywoływanych przez nieczystości i fetor. Dlatego też odpady starano się usuwać z przestrzeni publicznej, wywozić poza miasto lub kierować do rzek. Szczególnie uciążliwe rzemiosła, takie jak garbarstwo czy rzeźnictwo, lokowano z dala od głównych obszarów mieszkalnych. Łaźnie były ważnym elementem życia średniowiecznych miast W większości średnich i dużych miast średniowiecznych funkcjonowała przynajmniej jedna łaźnia, a w większych ośrodkach było ich znacznie więcej. Ich liczba świadczyła nie tylko o poziomie higieny mieszkańców, lecz także o zamożności i znaczeniu miasta. Kraków w XIV wieku miał co najmniej 12 łaźni, natomiast znacznie mniejszy Oświęcim dysponował jedynie dwiema. Wśród krakowskich zakładów kąpielowych znajdowały się zarówno łaźnie miejskie dostępne dla wszystkich mieszkańców, jak i obiekty prywatne oraz związane z instytucjami kościelnymi. Dodatkowe cztery łaźnie działały na Kazimierzu. Kto korzystał ze średniowiecznych łaźni? Łaźnie odwiedzali przedstawiciele różnych grup społecznych. Niektóre z nich przeznaczano dla osób ubogich – te były zwolnione z opłaty za kąpiel. Najzamożniejsi mieszkańcy zwykle wybierali jednak inne zakłady, unikając mieszania się z niższymi warstwami społecznymi. W mniejszych miastach zdarzało się nawet wyznaczanie osobnych dni korzystania z łaźni dla uboższych mieszkańców. Takie rozwiązania miały ograniczać kontakty między poszczególnymi grupami społecznymi. Wspólne wizyty cechów w łaźni Korzystanie z łaźni miało również wymiar społeczny. Rzemieślnicy zrzeszeni w cechach często odwiedzali je wspólnie, a zasady takich spotkań bywały zapisane w statutach cechowych. Dokumenty niekiedy określały nawet częstotliwość wizyt. W wielu przypadkach zalecano korzystanie z łaźni co najmniej raz na dwa tygodnie, co pokazuje, że regularna dbałość o higienę była ważnym elementem życia miejskiego. Łaźnie dla rajców i społeczności żydowskiej W większych miastach funkcjonowało kilka zakładów kąpielowych o różnym standardzie. Najlepiej wyposażone obiekty często przeznaczano dla rajców miejskich i lokalnych elit. Własne łaźnie posiadali również Żydzi mieszkający w miastach. Wynikało to zarówno z odrębności religijnej, jak i obowiązujących zasad dotyczących rytualnej czystości. Nietypowe przepisy dotyczące korzystania z łaźni Źródła wspominają o lokalnych regulacjach ograniczających dostęp do łaźni w określonych sytuacjach. Przykładem miał być zakaz korzystania z nich przez kobiety podczas pobytu monarchy w mieście. Informacja ta wymaga jednak ostrożności interpretacyjnej, ponieważ jej pochodzenie i zakres obowiązywania nie są jednoznacznie potwierdzone. W niektórych miastach podejmowano również próby ochrony dochodów miejskich łaźni. Zdarzało się więc wydawanie przepisów ograniczających kąpiele w prywatnych baliach i beczkach, aby zachęcić mieszkańców do korzystania z publicznych zakładów kąpielowych. Jak wyglądała kąpiel w średniowiecznej łaźni? Średniowieczna łaźnia była zwykle podzielona na dwa odrębne pomieszczenia. Oddzielająca je ścianka nie sięgała jednak sufitu, dzięki czemu para mogła swobodnie przepływać między wnętrzami. Takie rozwiązanie pozwalało jednocześnie ogrzewać oba pomieszczenia i utrzymywać w nich odpowiednią temperaturę. W głównej sali kąpielowej, wypełnionej gorącą parą, goście siadali na drewnianych ławach, chłoszcząc ciało brzozowymi witkami i polewając się zimną wodą. Był to jeden z najpopularniejszych sposobów oczyszczania organizmu i pobudzania krążenia. Najzamożniejsi mieszkańcy mogli natomiast korzystać z indywidualnych kąpieli w wannach z gorącą wodą, znajdujących się w osobnych pomieszczeniach. Łaźnia pełniła także funkcję zakładu fryzjerskiego i gabinetu medycznego W średniowiecznych łaźniach nie ograniczano się wyłącznie do dbania o higienę. Były one również miejscem, gdzie można było ogolić się, ostrzyc włosy oraz skorzystać z podstawowych zabiegów medycznych. Na miejscu pracowali zazwyczaj balwierze i cyrulicy, którzy oprócz usług fryzjerskich wykonywali także drobne zabiegi lecznicze. Dzięki temu mieszkańcy mogli w jednym miejscu zadbać zarówno o wygląd, jak i zdrowie. Leczenie w łaźni było czymś powszechnym W księgach miejskich zachowały się wzmianki o wynagrodzeniach wypłacanych łaziebnikom za wykonywanie prostych zabiegów medycznych, takich jak puszczanie krwi czy stawianie baniek. Były to popularne metody leczenia stosowane zgodnie z ówczesną wiedzą medyczną. Według średniowiecznych przekonań regularne korzystanie z łaźni sprzyjało zdrowiu, dlatego mieszkańcy miast odwiedzali je chętnie i często. Łaźnia była nie tylko miejscem utrzymania czystości, lecz także ważnym elementem codziennego życia społecznego i zdrowotnego. Źródło: Uniwersytet Śląski Nasza ekspertka prof. Bożena Czwojdrak Mediewistka z Uniwersytetu Śląskiego. Laureatka nagrody im. S. Herbsta (1999) oraz konkursu im. A. Heymowskiego (2004). Współredaktorka czasopisma „Średniowiecze Polskie i Powszechne”. Zajmuje się genealogią szlachecką i możnowładczą oraz badaniami nad dworami monarchów w Polsce późnego średniowiecza. Należy do Komisji Historycznej PAN, Towarzystwa Naukowego Societas Vistulana. Jest wiceprezesem Polskiego Towarzystwa Heraldycznego oddział w Krakowie, przewodniczącą Zespołu Studiów Słowiańskich i Wschodnioeuropejskich Komitetu Nauk Historycznych PAN oraz kierownikiem Zespołu Badań nad Dworami i Elitami Władzy przy Instytucie Historii PAN w Warszawie. Współprowadząca podcast historyczny National Geographic Polska.
Pod Wawelem zwodowali łódź, która pędzi bez paliwa. To projekt AGH
Waży zaledwie 90 kg i rozpędza do prędkości 45 kilometrów na godzinę. A co najważniejsze – jest ekologiczna, bo zasilana energią słoneczną. Zespół studentów z Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie zwodował na Wiśle nową jednostkę.
Energia słoneczna jest coraz częściej wykorzystywana nie tylko na domach. Panele fotowoltaiczne umieszczane są także na ruchomościach. Na przykład łodzie zasilane energią słoneczną nie są już jedynie eksperymentalnymi prototypami, ale opłacalnymi alternatywami dla spalinowców. Przykłady można mnożyć. Już w 2017 roku w Indiach zwodowano 23-tonowy prom pasażerski Aditya. Panele słoneczne zajmują 140 m kwadratowych jego dachu. Takie zasilanie upowszechnia się zwłaszcza wśród niewielkich turystycznych jednostek. Ale – jak pokazuje poniższy przykład – dotyczy też sportu i dużych prędkości. Wyścigówka na słońce Ten widok mógł zachwycić. Pod koniec maja przy Bulwarze Czerwieńskim, w zakolu Wisły pod Wawelem dumnie płynęła łódź solarna zespołu AGH Solar Boat. Jednostkę nazwano Delta. Ta 6-metrowa wyścigowa łódź solarna została zaprojektowana i zbudowana przez studentów i studentki Akademii Górniczo-Hutniczej. Jest to bardzo nowoczesna konstrukcja typu trimaran wykonana z włókien węglowych. Dlatego też waży zaledwie 90 kg, ale jest przy tym bardzo wytrzymała i stabilna. Jednostka wyposażona jest w napęd typu Dual-Propeller z dwoma przeciwbieżnymi śrubami, którego sprawność jest nawet o około 30% wyższa niż w przypadku klasycznych rozwiązań. Prędkość solarnej łodzi – Dzięki skupieniu się podczas projektowania na zachowaniu niskiej masy elementów przy jednoczesnym zapewnieniu ich odpowiedniej wytrzymałości do warunków pracy, Delta osiąga prędkość 45 km/godz. – podkreślają twórcy. Łódź jest bardzo sterowna. Jej system energetyczny oparto na akumulatorze 60 V oraz panelach fotowoltaicznych, które przy prędkości przelotowej 30 km/godz. dostarczają ponad połowę wymaganej energii. Zainstalowano też rozbudowany system telemetrii, który umożliwia monitorowanie parametrów pracy jednostki w czasie rzeczywistym. – Każda nasza kolejna konstrukcja jest lepsza od poprzedniej, gdyż w każdym projekcie stawiamy na maksymalną sprawność energetyczną. Udoskonalamy też panele fotowoltaiczne, które sami tworzymy – mówi studentka Ewa Nowicka z sekcji marketingu AGH Solar Boat. Pora na zawody To już trzecia łódź napędzana przez energię pozyskaną ze słońca, wykonana przez studentów z zespołu AGH Solar Boat. Opiekunami koła naukowego są dr hab. Krzysztof Sornek oraz Wojciech Sajdak. Wśród jego największych sukcesów stworzonych jednostek znajdują się 3. miejsce w 2024 r. oraz 2. miejsce w 2025 r. na prestiżowych zawodach w Monako. Wkrótce krakowską Deltę będzie można zobaczyć na międzynarodowych zawodach Kraków Solar Boat Challenge na Zalewie Bagry. Wyścigi tego typu jednostek odbędą się od 23 do 26 lipca 2026 r. w Krakowie. Źródło: AGH Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. przewodniki turystyczne po Egipcie oraz popularnonaukowe książki: „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” i „Bogowie Polski. Szamani, megality i zapomniane słowiańskie bóstwa”. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek.
Nowa atrakcja na krakowskim Rynku. Mieszkańcy wybrali spokój i szum wody
Krakowski rynek czekają duże zmiany. Słynna fontanna „Kryształ” zostanie zastąpiona nowym obiektem, którego wygląd jest rozstrzygany w konkursie architektonicznym. Starówka ma zyskać zupełnie nową atrakcję, przy której turyści będą mogli odpocząć, wsłuchując się w naturalny szum wody.
Wiemy, że fontanny mogą stanowić niemałą atrakcję turystyczną. Miejsca takie jak rzymska Di Trevi czy wodotrysk na wzgórzu Montjuïc w Barcelonie co roku przyciągają miliony turystów. W poszukiwaniu tego typu słynnych obiektów, nie musimy nawet zaglądać nad Morze Śródziemne; na inauguracji warszawskiego Multimedialnego Parku Fontann pojawiło się aż 25 tysięcy osób. Nic więc dziwnego, że słynny z turystycznego zainteresowania Kraków również stawia na tego typu przestrzenie. Najnowsza instalacja ulokowana obok Sukiennic ma nie tylko przynosić ulgę w upalne dni, ale również nawiązywać do historii tego miejsca. Zniszczony „Kryształ” do wymiany Ostatnie trzy lata to okres zupełnej katastrofy, która dotknęła krakowski „Kryształ”. Fontanna ta została wykonana w 2010 roku, według konkursu architektonicznego przeprowadzonego dwa lata wcześniej. Projekt wydawał się spektakularny: po zmierzchu instalacja stawała się mieniącą się na różne barwy iluminacją, a przez przeszklone dno fontanny można było zajrzeć w głąb podziemnego Muzeum Historycznego Miasta Krakowa. Niestety, ambitne założenia nie sprawdziły się w rzeczywistości. Po latach „Kryształ” zupełnie stracił swój blask. Ekspertyzy techniczne wykazały narastające nieszczelności na łączeniach tafli szkła, które okazały się efektem oddziaływania wody, a nawet ptasich odchodów. Historia dotychczasowej fontanny kończy się więc fiaskiem, który ma przykryć obecnie rozstrzygany projekt. Nowa fontanna głosem mieszkańców Były już prezydent Krakowa Aleksander Miszalski zapowiedział, że nowy projekt fontanny jest efektem szeroko prowadzonych konsultacji społecznych. Swoje zdanie na temat nadchodzącej instalacji wygłosiło ponad 700 mieszkańców, akcentując swoje potrzeby związane z projektem. Jakie wniosku już teraz płyną z tych rozmów? Projektanci będą musieli przede wszystkim zwrócić uwagę na rekreacyjny charakter nowego zbiornika. Społeczność Krakowa wyraziła chęć zbudowania fontanny o prostej, jasnej formie ze słyszalnym przepływem wody. Ważnym elementem instalacji mają też być miejsca do odpoczynku oraz kształt nawiązujący do stojącej tu niegdyś fontanny prof. Zina. Zbiornik ten, potocznie zwany „Kanapą Zina”, upiększał rynek do 2005 roku. Obiekt składający się z dwóch basenów z czarnego granitu wpisał się w świadomość mieszkańców stolicy Małopolski, którzy teraz chcą przywrócenia podobnej instalacji w jego miejsce. Chęć powrotu do tego, co było pokazują głosy apelujące o rezygnację z intensywnego, kolorowego podświetlenia fontanny. Konkurs trwa W krakowskim konkursie architektonicznym postawiono na obiektywizm – projekty są oceniane anonimowo, a autorzy posługują się jedynie numerami identyfikacyjnymi. Na zwycięzców czeka pula nagród w wysokości 90 tys. zł brutto, przy czym zdobywca pierwszego miejsca zyska szansę na podpisanie kontraktu na opracowanie pełnej dokumentacji oraz nadzór nad realizacją inwestycji. Jak zapowiadano, wytyczne projektowe zostały ściśle dostosowane do postulatów mieszkańców zgłoszonych podczas konsultacji społecznych. Czasu na przygotowanie wizji jest jednak niewiele – prace konkursowe można przesyłać za pośrednictwem platformy e-Zamówienia Publiczne ZIW jedynie do piątku, 29 maja, do godziny 12.00. Źródła: PropertyDesign, ZIW Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej. Kraków
To jedyna taka noc w roku. Przedstawiamy najciekawsze atrakcje tegorocznej Nocy Muzeów
Już 16 maja polskie miasta wyjątkowo nie pójdą spać. Noc Muzeów to jedyna taka okazja, by pod osłoną nocy bezpłatnie zwiedzić mroczne magazyny, królewskie apartamenty i nowoczesne galerie. Od podziemnego kanału burzowego w Warszawie, przez salę sądową w Łodzi, aż po industrialną halę montażową we Wrocławiu - sprawdziliśmy, gdzie na odwiedzających czekają najbardziej niezwykłe atrakcje tej wyjątkowej nocy.
Jedna z wiosennych nocy od lat zarezerwowana jest dla miejskich muzeów i atrakcji turystycznych. Zaraz po zmierzchu tłumy ruszają w wyjątkowe wędrówki, których celem jest zobaczenie jak największej liczby ekspozycji. W mrok podążają nie tylko spragnieni wiedzy mieszkańcy, ale również specjalne linie komunikacji miejskiej, które służą jako połączenie pomiędzy poszczególnymi muzeami. Większość polskich miast tej nocy zaczyna żyć kompletnie innym rytmem – to, co zwykle możliwe jest do zobaczenia jedynie w ciągu dnia, staje się otwarte pod osłoną nocy. Ta wiosenna tradycja, która do Polski zawędrowała z Berlina, funkcjonuje już od 2004 roku. Z każdym rokiem przybywa biorących udział w akcji miast, co oznacza dodatkowe miejsca do zobaczenia dla entuzjastów nocnego zwiedzania. W 2025 roku aż 140 miast przystąpiło do tej inicjatywy. Podziemny kanał i dom pogrzebowy – jakie atrakcje szykuje Warszawa? W 2025 roku w trakcie warszawskiej Nocy Muzeów do dyspozycji zwiedzających zostało oddanych aż 306 placówek. Co ważne, wśród muzeów i atrakcji, które niemal każdego dnia są otwarte dla zwiedzających, w akcji udział wzięły miejsca zazwyczaj zamknięte dla ulicznych gapiów. Nie inaczej jest w tegorocznej edycji. Prawdziwą perłą wśród atrakcji możliwych do zobaczenia w trakcie stołecznego święta jest praski kanał burzowy. Ekspozycja tego wyjątkowego pomieszczenia związana jest z jubileuszem – w 2026 roku konstrukcja obchodzi swoje 120. urodziny. Kanał to nie tylko świadek XIX-wiecznej historii miasta, ale również stale działający mechanizm odprowadzający warszawskie nieczystości. Warto więc przed zejściem pod ziemię pamiętać, by poza pokładami ciekawości wyposażyć się w wytrzymałe buty oraz przygotować się na momentami nieprzyjemne zapachy. Sporym zainteresowaniem co roku cieszą się różnego rodzaju urzędy lub miejsca sprawowania władzy. Również i w tym roku odwiedzający będą mieli okazję rozejrzeć się po wnętrzach m.in. takich budynków jak: Belweder; Ministerstwo Finansów i Krajowej Administracji Skarbowej; Ministerstwo Edukacji Narodowej; Mazowiecki Urząd Wojewódzki; Urząd Dzielnicy Ursynów. Noc Muzeów to idealna okazja, żeby podpatrzeć „od kulis”, jak sprawowana jest władza w mieście i w jakich pokojach podejmowane są najważniejsze decyzje dotyczące funkcjonowania stolicy. Wśród nietypowych atrakcji, które tej nocy czekają na odwiedzających, są jeszcze: zabytkowa nastawnia, tzw. Grzybek, na stacji Warszawa Zachodnia (zapisy na stronie www.plk-sa.pl); Dom Pogrzebowy Służew; siedziba warszawskiego Aeroklubu na bemowskim lotnisku. Cały program dostępny jest na specjalnej stronie Urzędu Miasta. Kraków pod osłoną nocy Noc Muzeów zawita również do stolicy Małopolski, przy czym w Krakowie nocne zwiedzanie odbędzie się wyjątkowo dzień wcześniej – w piątek 15 maja. Wśród najciekawszych propozycji przygotowanych przez miasto królów znalazły się m.in.: nocny spacer po Zamku Królewskim na Wawelu – rzadka okazja, by poczuć majestat dawnej siedziby władców po zmroku; zwiedzanie Starej Synagogi – najstarzej zachowanej synagogi w Polsce, będącej sercem krakowskiego Kazimierza; wyprawa na Wieżę Ratuszową – skąd można podziwiać panoramę nocnego Rynku Głównego. Nocne sądy w Łodzi Wyjątkowe doznania czekają również na zwiedzających w Łodzi. Tamtejszy Sąd Okręgowy, mieszczący się w zabytkowym budynku na pl. Dąbrowskiego 5, zaprasza na inscenizację historycznego procesu „Ślepego Maksa”. Głównym bohaterem wydarzenia będzie legendarny Menachem Bornsztajn, znany szerzej jako „Ślepy Maks”. Ten charyzmatyczny i budzący postrach przywódca łódzkiego świata przestępczego oficjalnie prowadził Biuro Próśb i Podań „Obrona”, jednak w rzeczywistości stał na czele potężnej szajki. Podczas Nocy Muzeów zobaczymy odtworzenie jego drugiego procesu z 1935 roku, w którym Bornsztajn odpowiadał za szereg ciężkich przestępstw. Inscenizacja odbędzie się w reprezentacyjnej sali numer jeden na pierwszym piętrze. Zaplanowano dwa pokazy, aby jak najwięcej osób mogło zasiąść na widowni tego historycznego sądu. Wśród innych łódzkich atrakcji warto rozważyć również odwiedziny w: Radiu Łódź, gdzie uczestnicy będą mieli niepowtarzalną okazję zajrzeć za kulisy pracy radiowców; Muzeum Miasta Łodzi, prezentującym historię tego fabrycznego miasta; Muzeum Kinematografii, mieszczącym się w stolicy polskiego filmu. Wrocławska Noc Muzeów W ramach Nocy Muzeów BWA Wrocław zaprasza na wyjątkowe nocne zwiedzanie swojej przyszłej siedziby w dawnej hali Kraftpost przy ul. Kolejowej 63. Podczas wydarzenia dyrektor dr Maciej Bujko oprowadzi gości po surowych, historycznych wnętrzach, opowiadając o planach przekształcenia tej ogromnej przestrzeni w Galerię Sztuki Współczesnej. Uczestnicy, wyposażeni w latarki, będą mieli okazję wsłuchać się w dźwięki prawie stuletniego budynku, jednak ze względu na ograniczoną liczbę miejsc wymagane są wcześniejsze zapisy. Prócz tego Wrocław zachęcać będzie odwiedzających swoimi najsłynniejszymi atrakcjami: Panoramą Racławicką oraz Pawilonem Czterech Kopuł. Nocne wyścigi konne i morskie tajemnice W Trójmieście Narodowe Muzeum Morskie zaprasza do gdańskiego Żurawia na wystawę „Złoto za zboże…”, która w interaktywny sposób przybliża realia „złotego wieku” portu nad Motławą. Zwiedzający mogą spotkać wirtualnych mieszkańców dawnego Gdańska oraz wejść na zabytkowy drewniany wyciąg, by z bliska podziwiać jego potężny mechanizm dźwigowy. Podczas Nocy Muzeów wstęp kosztuje symboliczną złotówkę i obejmuje zarówno samodzielne odkrywanie ekspozycji, jak i spotkania z przewodnikiem. Wyjątkowe doznania czekają również na sopockim Hipodromie. Spacery z przewodnikiem pozwolą zajrzeć za kulisy jednego z najnowocześniejszych ośrodków jeździeckich w Polsce. Uczestnicy mają niepowtarzalną okazję zwiedzić zabytkowe stajnie, poznać codzienne życie koni oraz dowiedzieć się, jak funkcjonuje ten historyczny obiekt od strony technicznej. Na zwiedzających czekają m.in. również: Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku; Europejskie Centrum Solidarności; Muzeum Miasta Gdyni; Grodzisko w Sopocie. Źródła: UM Warszawa, PIK.Wrocław, PIK.Kraków, PIK.Gdansk, UM Łodzi Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
W kręgu miasta. Jak „ringi” zmieniały przestrzeń urbanistyczną w Europie Środkowo-Wschodniej?
Miejskie „ringi” powstawały wraz z zanikiem miast obronnych. Dawne mury i fortyfikacje traciły znaczenie, a ich miejsce zajmowały otwarte, uporządkowane przestrzenie. W ten sposób pierścień stawał się narzędziem przejścia od miasta zamkniętego do nowoczesnego, tak jak w Krakowie, Brnie czy Koszycach.
Spis treści: Brno: od twierdzy do miasta promenad Segedyn: miasto od nowa po katastrofie Koszyce: ring, który nie był okręgiem Kraków: ring jako scena miejska Ring: odczytanie miasta wokół W drugiej połowie XIX wieku w miastach Europy Środkowo-Wschodniej doszło do transformacji w układzie urbanistycznym. Stare fortyfikacje zastąpiły nowe przestrzenie, a mianowicie szerokie bulwary i pasy zieleni, tworząc nowoczesne „ringi”. Stały się one nie tylko nowymi ulicami, lecz zarazem promenadami, osiami komunikacyjnymi czy reprezentacyjnymi scenami życia miasta. Najbardziej znanymi przykładami w Europie Środkowo-Wschodniej są ring wiedeński i budapesztański. Ten pierwszy, Ringstraße, liczący ponad 5 kilometrów długości i tworzony w latach 1857–1865, okala stare miasto Wiednia (Innere Stadt) w miejscu dawnych murów. Wówczas przy arterii powstały parlament, ratusz, uniwersytet, giełda, siedziby władzy, rezydencje arystokratyczne, opera, teatr, muzea, jak i w pełni niezrealizowane forum cesarskie. Z kolei w Budapeszcie powstał Nagykörút, czyli 4-kilometrowy bulwar zainaugurowany w 1896 roku. Także i tu ring okalały znamienite gmachy publiczne i prywatne. Fenomen otwarcia miasta za pomocą ringu nie był wyłącznie domeną stolic czy większych metropolii. Podobne przykłady odnajdziemy i w mniejszych miastach w Europie Środkowo-Wschodniej: Krakowie, Koszycach, Brnie czy Segedynie. Tamtejsze ringi powstawały w różnych warunkach, ale wszędzie służyły uporządkowaniu miasta i nadaniu mu nowoczesnej formy. Brno: od twierdzy do miasta promenad Brno na Morawach najdłużej pozostawało zakładnikiem militarnej przeszłości. Na początku XIX wieku wciąż była miastem-twierdzą, a cytadela na Špilberku, bastiony, bramy i fortyfikacje dominowały w przestrzeni urbanistycznej. Ring w Brnie powstawał stopniowo: najpierw tworzono promenady na obrzeżach umocnień, następnie na terenach powojskowych zakładano parki i budowano pierwsze gmachy. Brno nie stworzyło kopii Wiednia, lecz wprowadziła własne rozwiązania, dostosowane do krajobrazu miasta i jego przestrzennych możliwości. Ring uzyskał tu charakterystyczny układ potrójny: pas zabudowy, pas zieleni i pas komunikacyjny. Pod koniec XIX wieku ring był już właściwie ukończony. Skupiał instytucje kultury, szkoły, budynki administracyjne i kościoły, a zarazem porządkował relacje między starym centrum a nowymi dzielnicami. W XX wieku część tej idei zaczęła się zacierać pod naporem ruchu ulicznego, przebudów i nowych inwestycji. Niektóre jego odcinki przekształciły się w zwykłe arterie transportowe. Przykład Brna pokazuje, że ring nie był tu trwałą ideą, lecz równowagą między zielenią, reprezentacją i funkcją komunikacyjną, którą wyparły potrzeby współczesności. Segedyn: miasto od nowa po katastrofie O ile omawiane wcześniej Brno dojrzewało do ringu stopniowo, wyzwalając się z charakteru wojskowego ku zrównoważeniu w stronę tkanki cywilnej, o tyle węgierskie miasto Segedyn (Szeged) zawdzięcza swój układ wielkiej katastrofie. Powódź w 1879 roku zniszczyła niemal całe miasto. W jej następstwie nie postawiono na odbudowę wedle pierwowzoru, lecz postanowiono stworzyć miasto od nowa, podążając za nowoczesnymi założeniami urbanistyki. Tak narodził się Segedyn promienisto-okrężny wedle projektu Ödöna Lechnera, który czerpał z doświadczeń Budapesztu, lecz nie był zwykłym naśladownictwem. Szeged otrzymał kilka pierścieni: wewnętrzny zielony pas, dwa regularne okręgi ulic oraz zewnętrzny wał przeciwpowodziowy. W ten sposób ring nie był wyłącznie jedną arterią, lecz systemem miejskich obwodów. Okręgi Segedynu miały rozmach godny metropolii, lecz ich rzeczywista zabudowa pozostawała skromniejsza i prowincjonalna. Z czasem wyrosły w nich realizacje architektoniczne przełomu XIX i XX wieku: secesyjne pałace, kamienice czynszowe i budynki publiczne, które nadały miastu nowe oblicze. W XX wieku Segedyn zmieniał się dalej. Puste parcele były zabudowywane. Po 1945 r. starsze domy zastępowano nowymi, a następnie w latach 60. i 70. stworzono wielkie osiedla. Dawne ringi ulegały przekształceniom i wręcz zniknęły pod naporem potrzeb mieszkaniowych. Przykład Segedynu jest niejednoznaczny: miasto odbudowane po katastrofie miało nowoczesne ambicje, ale przez późniejsze zmiany częściowo utraciło swój pierwotny charakter. Koszyce: ring, który nie był okręgiem Koszyce (Košice) na Słowacji to jeszcze inna historia, która pokazuje, że miejski pierścień nie musiał mieć formy okręgu. Dawny pas po fortyfikacjach miasta stał się w XIX wieku przestrzenią przebudowy. Zamiast miękkiego łuku stworzono układ geometryczny, złożony z prostych odcinków i połączonych ulic. Ring był mniej jednorodny, ale przez to lepiej odsłaniał proces urbanistycznego montażu: powstawał nie jako całość, lecz przez łączenie różnych fragmentów miasta. Najciekawszym rysem koszyckiego ringu jest jego wewnętrzne zróżnicowanie. Rákócziho okružná, dzisiaj ulica Moyzesova, od początku miała charakter reprezentacyjny, ale już jej zabudowa była różnorodna. Po jednej stronie pojawiały się gmachy publiczne, koszary czy budynki administracji. Po drugiej zaś były to kamienice mieszczańskie, początkowo skromniejsze, z czasem coraz bardziej okazałe. To tworzyło specyficzną równowagę między państwową powagą a codzienną, miejską zabudową. Jeszcze wyraźniej widać to w zestawieniu północnego i południowego odcinka koszyckiego ringu. Na północy uzyskał on bardziej uporządkowaną, reprezentacyjną formę, z pałacowymi gmachami publicznymi i wyraźnym powiązaniem z główną ulicą miasta. Na południu dominował natomiast targ, ruch handlowy, drobniejsza zabudowa, a nawet fabryki, które od frontu przypominały kamienice, ale zdradzały swój przemysłowy charakter kominami wyrastającymi ponad podwórzami. Właśnie ta asymetria jest kluczem do zrozumienia Koszyc. Ring nie tworzył tu jednolitej oprawy miasta, lecz raczej łączył ze sobą różne krajobrazy: reprezentacyjny, handlowy, przemysłowy i mieszkalny. W Koszycach szczególnie wyraźnie widać także, jak łatwo idea ringu może zostać zapomniana. Współczesne przebudowy, inwestycje z drugiej połowy XX wieku i najnowsze ingerencje urbanistyczne zatarły jego dawną czytelność. Sam pierścień przestał funkcjonować jako oczywista całość w świadomości mieszkańców. A jednak jego dawne promenady, gmachy i osie widokowe wciąż przypominają o dawnej transformacji miasta z zamkniętych fortyfikacji ku otwartej przestrzeni. Kraków: ring jako scena miejska W Krakowie wyraźnie widać, jak dawny pas obronny zmienił się w zielony bufor między średniowiecznym centrum a nowoczesnym miastem. Ring krakowski, czyli likwidacja dawnych fortyfikacji i powstanie Plant, nie był kopią Wiednia ani Budapesztu – być zresztą nie mógł, gdyż powstał wcześniej niż promenady w metropoliach habsburskich. Podobnie jak we Lwowie Wały Hetmańskie i Gubernatorskie, także tu dawne fortyfikacje zastąpiono parkiem, a przestrzeń wokół Plant zaczęła pełnić funkcję reprezentacyjną i parkową. Planty były zarazem granicą i łącznikiem: oddzielały historyczne centrum od rozwijającego się miasta, ale też spinały je w jedną całość. Wokół nich wznoszono okazałe obiekty – zarówno miejskie, jak i arystokratyczne pałace oraz gmachy użyteczności publicznej, w tym uczelnie, szkoły, teatr i budynki administracji. W okresie międzywojennym kontynuowano rozbudowę tego projektu urbanistycznego, lecz wprowadzając ducha modernistycznej architektury. Kraków rozwijał się, dokonując ekspansji urbanistycznej i administracyjnej. Impulsem do kształtowania nowej osi miejskiej stało się zagospodarowanie terenu między Starym Miastem a Kazimierzem, gdzie wzdłuż zasypanego koryta Starej Wisły od 1878 r. utworzono Planty Dietlowskie – liniowy park-bulwar porządkujący układ przestrzenny i stymulujący zabudowę obecnej ulicy Dietla. Mimo poprawy higieny i modernizacji przestrzeni nie zatarły one jednak utrwalonych granic społecznych i kulturowych. Równocześnie Kraków kierował się ku ambitniejszej wizji. Prezydent Juliusz Leo dążył do stworzenia metropolii. Planowano wykup terenów po rozebranych austriackich fortyfikacjach oraz likwidację obwodowej linii kolejowej. W 1909 r. ogłoszono konkurs urbanistyczny na „Wielki Kraków”, w wyniku którego stworzono szeroką aleję okalającą centrum – późniejsze Aleje Trzech Wieszczów. W okresie międzywojennym wzdłuż nich wzniesiono prestiżowe gmachy publiczne, m.in. Akademię Górniczą, Bibliotekę Jagiellońską, Muzeum Narodowe, a także liczne modernistyczne kamienice. Przy alejach, a więc nowym ringu powiązano funkcje reprezentacyjne, mieszkaniowe i edukacyjne, tworząc zróżnicowaną strukturę nowoczesnego miasta. Po 1945 r. aleje stopniowo traciły swój wielofunkcyjny charakter, jednak mimo kolejnych przekształceń urbanistycznych ich rola dominującej arterii tranzytowej pozostała niezmienna. Ring: odczytanie miasta wokół Co łączyło te przykłady? Przede wszystkim ringi powstawały wraz z zanikiem miast obronnych: dawne mury i fortyfikacje traciły znaczenie, a ich miejsce zajmowały otwarte, uporządkowane przestrzenie. W ten sposób pierścień stawał się narzędziem przejścia od miasta zamkniętego do nowoczesnego, bardziej dostępnego i funkcjonalnego. Jednocześnie szybko przekształcił się w przestrzeń reprezentacji – to przy ringach koncentrowały się najważniejsze instytucje, a sam układ porządkował strukturę miasta i wyznaczał granicę między jego historycznym centrum a nową zabudową. Ring miał jednak charakter ambiwalentny. Projektowany jako przestrzeń łącząca różne części miasta i jego mieszkańców, w praktyce często ujawniał istniejące podziały społeczne i funkcjonalne. Oddzielał bogatsze centrum od uboższych peryferii, reprezentacyjne gmachy od stref przemysłowych, przestrzeń spaceru od ruchu tranzytowego. Dlatego ringi są szczególnie dobrym kluczem do zrozumienia nowoczesności miasta – nie jako harmonijnego procesu, lecz jako układu napięć i sprzeczności. Tekst powstał w ramach projektu finansowanego z Funduszu Wyszehradzkiego „The growth rings: exhibition and scientific program” (Visegrád 22510339)
Gdzie natura wygrywa z betonem? Polskie miasto wśród najbardziej zielonych na świecie
Tereny zielone odgrywają dziś w miastach coraz większą rolę – podobnie jak sprawna komunikacja czy rozwinięta infrastruktura. Nawet w najbardziej zurbanizowanych przestrzeniach kontakt z naturą to jeden z kluczowych elementów codziennego komfortu życia. W których miastach dostęp do zieleni jest dziś zatem na najwyższym poziomie?
W najnowszym badaniu Time Out, opartym na opiniach aż 24 tys. mieszkańców miast na całym świecie, analizowano nie tylko ofertę kulturalną, gastronomiczną czy jakość życia, ale również dostępność terenów zielonych i bliskość natury. Na podstawie tych danych, we współpracy z Intrepid Travel, powstał kompleksowy ranking najlepszych miast do życia i podróżowania w 2026 roku. Choć w ogólnym zestawieniu najwyżej oceniono Melbourne, osobna kategoria poświęcona zieleni przyniosła inne rozstrzygnięcie – mieszkańcy wskazali miasto, które wyróżnia się szczególnie łatwym dostępem do przyrody i spokojnym, zrównoważonym charakterem. Najbardziej zielone miasta świata 2026 Pierwsza piątka wspomnianego rankingu pokazuje, które miasta wyznaczają dziś standardy w zakresie dostępu do terenów zielonych i integracji natury z przestrzenią miejską. Na czele rankingu znalazło się brytyjskie Bath, które zachwyca nie tylko historyczną architekturą, ale także wyjątkowym otoczeniem przyrodniczym. Miasto położone jest wśród wzgórz Cotswolds i oferuje rozbudowaną sieć parków, ogrodów oraz tras spacerowych. Szczególną rolę odgrywają tu takie miejsca jak Prior Park Landscape Garden, a lokalne władze realizują długofalowe strategie rozwoju zielonej infrastruktury, które mają zwiększyć odporność miasta na zmiany klimatu. Drugą pozycję zajęło Chicago, które mimo intensywnej zabudowy wyróżnia się imponującą liczbą ponad 600 parków. Jednym z najbardziej innowacyjnych projektów jest tu Wild Mile – pływający park ekologiczny, który odtwarza naturalne środowiska mokradeł i stanowi przykład nowoczesnego podejścia do miejskiej zieleni. Na trzecim miejscu uplasował się Montreal, gdzie sercem zielonej przestrzeni pozostaje rozległy park Mount Royal, oferujący całoroczne możliwości rekreacyjne – od spacerów po sporty zimowe. Miasto słynie także z ogrodów botanicznych i parków rozlokowanych na wyspach rzecznych. Kolejna w zestawieniu jest Ryga, w której niemal połowę powierzchni stanowią tereny zielone, co czyni ją jednym z najbardziej „naturalnych” miast Europy. Pierwszą piątkę zamyka Melbourne, które łączy nowoczesną urbanistykę z rozbudowaną siecią parków i inicjatywami proekologicznymi – od miejskich ogrodów po innowacyjne projekty związane z zarządzaniem zielenią. Ranking zielonych miast i wyróżnienie dla Krakowa Po następnych pozycjach można zauważyć, że współczesne miasta coraz częściej stawiają na równowagę między rozwojem a dostępem do natury, traktując ją jako kluczowy element jakości życia mieszkańców. Na szóstym miejscu uplasował się Kapsztad, którego ogromnym atutem jest położenie w obrębie jednego z najbardziej zróżnicowanych biologicznie regionów świata. Bliskość Parku Narodowego Góry Stołowej oraz rozległych obszarów chronionych sprawia, że natura jest tu stale obecna. Tuż za nim znalazł się Singapur, który od dekad konsekwentnie realizuje wizję „miasta-ogrodu”, integrując zieleń z nowoczesną zabudową i zapewniając mieszkańcom łatwy dostęp do parków i przestrzeni rekreacyjnych. Wysoką pozycję zajęło również Medellín, gdzie wdrożone kilka lat temu „zielone korytarze” nie tylko poprawiły estetykę miasta, ale także realnie wpłynęły na obniżenie temperatury i komfort życia mieszkańców. W europejskim kontekście wyróżnił się natomiast Sztokholm, od lat utrzymujący wysokie standardy w zakresie ochrony środowiska, oferując mieszkańcom szybki dostęp do parków i naturalnych krajobrazów. Podobnie Hamburg, który rozwija tzw. zieloną sieć łączącą parki, kanały i przestrzenie publiczne w jeden spójny system. W dalszej części rankingu znalazły się także takie ośrodki jak Wiedeń, Helsinki czy Oslo. Szczególną uwagę zwraca jednak obecność Krakowa, który z wynikiem ponad 80% pozytywnych ocen mieszkańców znalazł się na 14. miejscu zestawienia. To wyraźny sygnał, że także polskie miasta zaczynają być postrzegane jako miejsca oferujące realny dostęp do natury i coraz wyższy komfort życia. Źródło: Time Out Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Lista najlepszych miejsc w Europie dla cyfrowych nomadów. Na podium dwa polskie miasta
Wraz z rosnącą popularnością pracy zdalnej Europa stała się jednym z najważniejszych kierunków dla cyfrowych nomadów. Ponieważ coraz więcej państw oferuje elastyczne rozwiązania wizowe i sprzyjające warunki do pracy na odległość, największym wyzwaniem przestaje być formalność wyjazdu, a staje się nim wybór odpowiedniego miejsca do życia i pracy. Gdzie zatem najlepiej się zatrzymać?
Najnowsze zestawienie przygotowane przez analityków danych wskazuje miasta, które najlepiej odpowiadają potrzebom osób pracujących zdalnie. Ranking powstał na podstawie analizy kilkudziesięciu europejskich lokalizacji, uwzględniając takie czynniki jak koszty życia, dostępność mieszkań, ceny usług, jakość transportu publicznego, poziom bezpieczeństwa oraz szybkość internetu. To właśnie połączenie tych elementów decyduje dziś o atrakcyjności danego miejsca dla osób, które łączą pracę z podróżowaniem. Wyniki pokazują wyraźny trend: miasta Europy Środkowo-Wschodniej coraz częściej oferują korzystniejszy stosunek jakości do ceny niż ich odpowiedniki w zachodniej i północnej części kontynentu. Niższe koszty życia, dobra infrastruktura cyfrowa i rozwinięty transport sprawiają, że region ten zyskuje na znaczeniu wśród osób poszukujących stabilnych, a jednocześnie przystępnych warunków do pracy zdalnej. Co ciekawe, na podium znalazły się dwa polskie miasta. Najlepsze miasta dla cyfrowych nomadów w Europie Na czele zestawienia znalazł się Kraków, który zdobył aż 161 punktów na 175 możliwych, potwierdzając swoją silną pozycję wśród europejskich hubów pracy zdalnej. Drugie co do wielkości miasto w Polsce przyciąga nie tylko relatywnie niskimi kosztami życia (wg rankingu średnie miesięczne wydatki wynoszą tu około 1423 euro), lecz także dobrze rozwiniętą infrastrukturą i wysokim poziomem bezpieczeństwa. Istotnym atutem pozostają również niskie koszty codziennego funkcjonowania, w tym dostęp do niedrogiej żywności oraz stabilnego i szybkiego internetu, co dla cyfrowych nomadów ma kluczowe znaczenie. Tuż za Krakowem uplasowała się Warszawa, która uzyskała 150 punktów i wyróżnia się jeszcze niższymi średnimi wydatkami na poziomie około 1265 euro miesięcznie. Według analityków stolica Polski oferuje połączenie nowoczesnej infrastruktury biznesowej, rozbudowanego rynku coworkingowego i wysokiego poziomu bezpieczeństwa, co czyni ją atrakcyjną alternatywą dla droższych metropolii Europy Zachodniej. Podium zamyka Budapeszt z wynikiem 147 punktów. Węgierska stolica przyciąga dynamiczną sceną miejską i dobrze funkcjonującym transportem publicznym, którego miesięczny koszt należy do najniższych w regionie. Choć całkowite wydatki są tu nieco wyższe (ok. 1542 euro miesięcznie), miasto oferuje unikatowe połączenie historii, kultury i przystępności, które od lat przyciąga osoby pracujące zdalnie. Gdzie jeszcze warto pracować zdalnie w Europie? Kolejne miejsca w rankingu W dalszej części zestawienia znalazły się miasta, które łączą rozwiniętą infrastrukturę z różnorodnym stylem życia, przyciągając coraz większą liczbę osób pracujących zdalnie. Wysokie, czwarte miejsce zajęła Praga, gdzie miesięczne wydatki wynoszą około 1276 euro. Stolica Czech wyróżnia się nie tylko stosunkowo niskimi kosztami życia, lecz także bardzo dobrze rozwiniętym transportem publicznym (jednym z najtańszych w Europie) oraz wysoką jakością usług cyfrowych. Pierwszą piątkę zamyka Tallinn, znany z zaawansowanej cyfryzacji i nowoczesnych rozwiązań dla e-rezydentów. Choć koszty życia są tu wyraźnie wyższe (ponad 2600 euro miesięcznie), miasto oferuje stabilne warunki pracy i jedną z najlepiej rozwiniętych infrastruktury internetowych w Europie. W drugiej połowie rankingu znalazły się bardziej kosmopolityczne kierunki, takie jak Madryt i Sewilla, które przyciągają łagodnym klimatem, rozwiniętą sceną gastronomiczną i bogatym życiem miejskim, choć wiążą się z wyższymi kosztami – odpowiednio około 2169 i 1912 euro miesięcznie. Popularnością cieszy się także Lizbona (8. miejsce), uznawana za jeden z najważniejszych hubów dla cyfrowych nomadów, oferująca dobrą jakość życia przy kosztach rzędu 1745 euro. Z kolei Dubrownik wyróżnia się najwyższym poziomem bezpieczeństwa w zestawieniu, co w połączeniu z nadmorskim położeniem czyni go atrakcyjnym, choć relatywnie droższym kierunkiem (ok. 2270 euro miesięcznie). Ranking zamyka Porto – miasto, które oferuje bardziej kameralną atmosferę niż Lizbona, przy jednoczesnym zachowaniu dobrej infrastruktury i umiarkowanych kosztów życia. Ta analiza pokazuje wyraźne różnice między regionami Starego Kontynentu. Miasta Europy Środkowo-Wschodniej oferują najkorzystniejszy stosunek ceny do jakości, szczególnie w zakresie internetu i transportu, podczas gdy zachodnie metropolie – jak Dublin czy Reykjavik – pozostają znacznie droższe. W praktyce oznacza to, że wybór lokalizacji dla cyfrowych nomadów coraz częściej sprowadza się do znalezienia równowagi między kosztami a stylem życia, jaki dane miasto jest w stanie zaoferować. Źródło: Daily Mail Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Grał według zasad systemu – i ocalił ponad tysiąc istnień. Historia Oscara Schindlera nie jest oczywista
Oskar Schindler – bawidamek, ryzykant i agent niemieckiego wywiadu, przy okazji był człowiekiem, który zaryzykował cały swój majątek i życie, by wyrwać z rąk machiny zagłady 1200 istnień. Mówimy tu o jednej z najbardziej niejednoznacznych postaci historycznych. Heroizm nie zawsze ma czyste ręce. Jednak czy w kontekście czynów, których dokonał, ma to jakiekolwiek znaczenie?
Spis treści: Jak Schindler został „gaunerem”? Małżeństwo z Emilie Pelzl Szpiegostwo i Abwehra Krakowskie imperium Oskara Schindlera Ewolucja postawy Lista Schindlera Od bohatera do bankruta Historia Oskara Schindlera nie jest czarno-biała, jak mogłoby się wydawać. Pozornie niemiecki przedsiębiorca wydaje się być postacią nieskazitelną. Nie można jednak nie wspomnieć, że w tym przypadku najwyższe poświęcenie przeplata się z egoizmem, a „narzędziem zbawienia” jest oportunizm. Nie zmienia to jednak faktu, że gdyby nie on, lista ofiar Holocaustu byłaby dłuższa. Jak Schindler został „gaunerem”? Oskar Schindler urodził się 28 kwietnia 1908 roku w Svitavach (Zwittau), przemysłowym mieście na Morawach, które w tamtym czasie były częścią Austro-Węgier. Był to wówczas wielokulturowy region, gdzie Morawianie koegzystowali z Niemcami sudeckimi i Żydami. Rodzina Schindlerów reprezentowała lokalną klasę wyższą. Ojciec Oskara, Johann, pracował w branży ubezpieczeniowej, ale bez większych sukcesów. Los odwrócił się, gdy zaczął sprzedawać generatory prądu dla rolnictwa i przemysłu. Matka, Francisca z domu Luserová, nazywana w rodzinie Fanny, była opisywana jako kobieta elegancka, ale borykająca się z nieustannymi problemami zdrowotnymi. Zmarła w 1935 roku, w wieku 53 lat. Edukacja i pierwsze skandale W szkole Schindler nie odnosił spektakularnych sukcesów. Co więcej, już wtedy ujawnił drzemiącą w nim skłonność do sięgania po nieszablonowe, a przy tym – także moralnie wątpliwe rozwiązania. Po ukończeniu szkoły podstawowej, uczęszczał do gimnazjum technicznego. Jego edukacja zakończyła się jednak już w 1924 roku. Młody Oskar został wydalony z placówki za fałszowanie dokumentów szkolnych. To właśnie wtedy wśród lokalnej społeczności zyskał przydomek „Schindler-gauner”, czyli krętacz, oszust. Poprawa nie przyszła z postępującym wiekiem. Uwielbiał luksusowy, wystawny i hulaszczy tryb życia, co nierzadko sprowadzało na niego problemy. Dwukrotnie został aresztowany za pijaństwo, najpierw w 1930, później w 1932 roku. Małżeństwo z Emilie Pelzl 8 marca 1928 roku Schindler ożenił się z córką majętnego rolnika ze Starego Maletína, Emilie Pelzl. Młoda para nie miała lekkiego startu. Rodzice wybranki Oskara nie widzieli w nim dobrego kandydata na męża dla swojej córki. Postrzegali go raczej jako człowieka nieodpowiedzialnego, a ich podejrzenia nie były bezpodstawne. Schindler szybko roztrwonił cały posag, jaki wniosła Emilie, a nie była to mała suma. 100000 koron czeskich wydał na swoje pasje i kochanki. Ich małżeństwo było dalekie od ideału, ale Pelzl trwała przy swoim mężu przez cały okres wojenny. Historycznie odegrała niezwykle ważną rolę. To właśnie ona sprawowała opiekę nad więźniami. Szpiegostwo i Abwehra W latach 30. Oskar Schindler podejmował próby prowadzenia własnego biznesu, ale wszystkie kończyły się fiaskiem. Tkwił w trudnej sytuacji finansowej, ale brak pieniędzy nie skłonił go do porzucenia wystawnego życia. To właśnie te czynniki pchnęły go w objęcia Abwehry, czyli niemieckiego wywiadu wojskowego. Od 1935 roku działał jako agent. Miał za zadanie zbierać informacje o czeskich instalacjach wojskowych, ruchach wojsk i infrastrukturze kolejowej. Był to wybór czysto oportunistyczny, choć ułatwiony przez rosnące nastroje narodowosocjalistyczne wśród Niemców sudeckich, skupionych wokół Partii Niemców Sudeckich Konrada Henleina, do której Schindler wstąpił w 1935 roku. 18 lipca 1938 roku został aresztowany przez czechosłowacki kontrwywiad w hotelu Ungar w Svitavach. Schindler został oskarżony o zdradę stanu, za co trafił do więzienia w Brnie. Paradoksalnie, moment, który mógł być końcem jego historii, okazał się początkiem zupełnie nowej drogi. Po układzie monachijskim został zwolniony na mocy ogólnej amnestii w październiku 1938 roku. Szybko wstąpił do NSDAP, stając się pełnoprawnym członkiem partii, co miało mu otworzyć drzwi do kariery w okupowanej Polsce. Krakowskie imperium Oskara Schindlera W 1939 roku wybuchła II wojna światowa. Schindler dostrzegł w globalnym kryzysie szansę dla siebie. W październiku 1939 roku przybył do Krakowa. Przyświecał mu jasny cel – wzbogacić się na wojennej koniunkturze. Przejęcie fabryki „Rekord” Kluczowym elementem jego planu było przejęcie zakładu produkcyjnego. Wybór padł na upadłą fabrykę „Rekord” na ulicy Lipowej 4 na Zabłociu, która przed wojną produkowała naczynia emaliowane. 15 stycznia 1940 roku oficjalnie uruchomił Deutsche Emailwarenfabrik (DEF), potocznie zwaną „Emalią”. Schindler od początku wykazywał się niezwykłym zmysłem biznesowym. Wykorzystał fakt, że żydowska siła robocza była najtańsza. Wynagrodzenia płacone SS za więźniów były ułamkiem stawek rynkowych dla Polaków. Ekonomiczne wyrachowanie? Tak, jednak to właśnie chciwość Oskara stała się fundamentem systemu, który później pozwolił na ocalenie setek ludzi. Pod koniec 1942 roku, fabryka uzyskała status zakładu zbrojeniowego, co czyniło jej pracowników „niezbędnymi dla wysiłku wojennego” i chroniło ich przed natychmiastową wywózką do obozów zagłady. Rola Itzhaka Sterna i Abrahama Bankiera Nie można nie wspomnieć o wpływie, jaki na Schindlera wywarli jego żydowscy współpracownicy. Itzhak Stern stał się nie tylko mózgiem operacyjnym firmy, ale także „moralnym katalizatorem dla Oskara”. To właśnie on uświadomił Schindlerowi skalę niemieckich zbrodni i przekonał go, że fabryka może stać się azylem. Z kolei Abraham Bankier, bankrutujący właściciel „Rekordu”, pomógł mu poruszać się w zawiłościach czarnego rynku i finansowania przedsięwzięć w warunkach okupacyjnych. Dzięki nim Schindler zrozumiał, że w systemie totalitarnym pieniądze i łapówki są jedynym sposobem na obejście nieludzkiego prawa. Ewolucja postawy W 1943 roku przeprowadzona została likwidacja krakowskiego getta. Był to moment zwrotny w życiu Schindlera. Widok brutalnych egzekucji i bezmyślnego okrucieństwa SS wywołał u niego głęboki wstrząs. To wtedy egoistyczny cel pomnażania majątku ustąpił miejsca obsesyjnej wręcz chęci ratowania Żydów. Relacje z Amonem Göthem Żeby móc zrealizować swój plan, Oskar musiał nawiązać stosunki towarzyskie z Amonem Göthem. Wspólne libacje, dostawy luksusowych towarów z czarnego rynku i gigantyczne łapówki pozwoliły Oskarowi na wynegocjowanie zgody na budowę własnego podobozu na terenie fabryki DEF. Dzięki temu więźniowie pracujący dla Schindlera nie musieli znosić nieludzkich warunków obozu w Płaszowie i codziennie narażać się na śmierć z ręki sadystycznego i nieobliczalnego komendanta. W podobozie na Zabłociu panowały o wiele lepsze warunki. Lista Schindlera W 1944 roku Niemcy przegrywali na froncie wschodnim. Rozpoczęli wówczas likwidację obozów i zakładów przemysłowych w Polsce, by zatrzeć ślady swych zbrodniczych działań. Schindler podjął wówczas najbardziej brawurową decyzję w swoim życiu: postanowił przenieść fabrykę wraz z pracownikami do Brünnlitz w swoim rodzinnym Kraju Sudetów. Tworzenie listy ocalenia Dzięki wpływom i posiadanym funduszom udało mu się przekupić urzędników w Inspektoracie Uzbrojenia i uzyskać zgodę na relokację zakładu. Kluczową postacią w tworzeniu listy był Mieczysław Pemper, który jako osobisty sekretarz Götha miał dostęp do tajnych raportów o planowanej likwidacji fabryk. Pemper, we współpracy z Itzhakiem Sternem i przy użyciu nazwisk dostarczonych przez Marcela Goldberga, przygotował spis około 1200 osób. Transporty rozpoczęły się w październiku 1944 roku. Jednak nie wszystko szło zgodnie z planem. Transport z 300 kobietami omyłkowo trafił do Auschwitz-Birkenau. Schindler, wykazując się niebywałą determinacją, wysłał swoją sekretarkę z łapówkami (m.in. diamentami i obietnicą wypłaty 7 marek dziennie za pracownicę), co doprowadziło do jedynego znanego przypadku, gdy tak duża grupa ludzi żywa opuściła komory gazowe fabryki śmierci. Ratunek więźniów z Goleszowa W styczniu 1945 roku, w samym środku mroźnej zimy, pod bramę fabryki w Brünnlitz podstawiono dwa zaplombowane wagony z 120 więźniami z Goleszowa. Emilie Schindler odegrała tu kluczową rolę – powstrzymała komendanta SS przed odesłaniem transportu, a Oskar przekonał go, że więźniowie są mu niezbędni do pracy. Od bohatera do bankruta Po 9 maja 1945 roku, jako nazista i były szpieg, Schindler musiał uciekać przed Armią Czerwoną. Schronił się w Niemczech, gdzie kilka lat spędził w nędzy, do której nie przywykł. W 1949 roku wyemigrował do Argentyny, gdzie starał się odbudować finansową potęgę. Wszystkie przedsięwzięcia, których się podejmował, kończyły się jednak fiaskiem. W obliczu osobistej porażki, zdecydował się na powrót do Niemiec, zostawiając Emilie w Argentynie bez środków do życia. Tam podejmował kolejne próby biznesowe, ponownie z marnym skutkiem. Oskar Schindler, niegdyś potężny przemysłowiec, spędził ostatnie lata życia w skromnym mieszkaniu, utrzymując się głównie z darów i emerytury wypłacanej przez Schindlerjuden i organizacje żydowskie. Zmarł 9 października 1974 roku. Zgodnie z jego ostatnią wolą, ciało Oskara przewieziono do Izraela. Spoczął na katolickim cmentarzu, na Górze Synaj w Jerozolimie. Do dziś jego grób jest miejscem pielgrzymek ocalonych i ich rodzin, którzy kładą tam kamienie w geście żydowskiej tradycji pamięci. Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Artur Białek Współpracownik National-Geographic.pl. Wcześniej związany m.in. z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. Pisał dla tytułów takich jak: „Kulisy Powiatu”, „AndroidNow” (gdzie pełnił także funkcję redaktora naczelnego) i „Bezpieczna Podróż”. Z wykształcenia jest ekonomistą, ale bardziej z przypadku niż zamiłowania. Jego największą pasją są podróże, zwłaszcza do miejsc wysokich, stromych i skalistych. Niewiele brakuje mu do zdobycia Korony Gór Polski, ale jego ambicje sięgają dalej. Lepiej niż w otoczeniu betonu i wielkopłytowej zabudowy czuje się wśród drzew i gór, które są jego największą miłością (zaraz obok ekosystemów leśnych), a obiektyw jego aparatu woli architekturę zabytkową niż nowoczesną. Najbardziej interesuje go historia współczesna, jako ta najlepiej poznana i pozostawiająca najmniej znaków zapytania. Wszystkie zwierzęta uważa za równorzędnych mieszkańców Ziemi. Zgodnie ze swoimi zainteresowaniami, w „National-Geographic.pl” pisze przede wszystkim o przyrodzie i historii. Zagorzały przeciwnik betonozy. Prywatnie opiekun dwóch wspaniałych gryzoni.
Naukowcy i artyści odtworzyli hiperrealistycznego mamuta. Niezwykła atrakcja już w Krakowie
Z mamutem włochatym sprzed 14 tysięcy lat można stanąć oko w oko – tym razem w Krakowie. Jego pełnowymiarowa rekonstrukcja zachwyca precyzją i dbałością o detale. Do stworzenia modelu wykorzystano m.in. skanowanie 3D i naturalne końskie włosie. To wyjątkowa okazja, by zobaczyć prehistoryczne zwierzę z bliska.
Gdy spoglądamy na ten trójwymiarowy skan czaszki mamuta, nieco przypomina ona na pierwszy rzut oka jakiś gatunek obcego z hollywoodzkiej superprodukcji. Omiecenie kości laserem było niezbędne do stworzenia fizycznej rekonstrukcji tego potężnego pradziejowego zwierzęcia. Pierwszy dzień wiosny z mamutem W pierwszy dzień wiosny, 21 marca Centrum Edukacji Przyrodniczej Uniwersytetu Jagiellońskiego zaprasza na „Sobotę z Mamutem”. Przybyli poznają niezwykłą historię czaszki mamuta włochatego z Bzianki ze zbiorów uniwersyteckich. Dowiedzą się też, jak powstała jego pełnowymiarowa rekonstrukcja. Mamut z kupą włosia Dwuipółmetrowa rekonstrukcja mamuta włochatego została stworzona w pracowni artystycznej Kamyk.pl z Ostrowca Świętokrzyskiego, specjalizującej się w rekonstrukcjach paleontologicznych. Nie jest to tylko artystyczna wizja, ale pełnoprawna próba odwzorowania zwierzęcia, bo powstała we współpracy z naukowcami. A dzięki połączeniu umiejętności rzeźbiarskich artystki Ewy Stawiarskiej współpracującej z pracownią oraz nowoczesnych technologii m.in. skanowania laserowego i frezowania w 3D, uzyskano wspaniały rezultat. Zwierzę wygląda jak żywe. Prace nad modelem trwały ponad rok. Była to bardzo intensywna praca. Ponad trzy miesiące zajęło pokrywanie ogromnego modelu futrem. Na jego pokrycie zużyto ponad 20 kg końskiego włosia. Co wiemy o mamucie z Bzianki? Zdaniem ekspertów czaszka mamuta ze zbiorów UJ jest obiektem unikalnym. Odkryto ją w połowie XIX w. na terenie dzisiejszego Rzeszowa. Była jednym z pierwszych obiektów tego typu opisanych z terenu Europy. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2026/03/fot.-3-d216fd5.jpg" width="2480" height="1728" alt="Gabinet Geologiczny Uniwersytetu Jagiellońskiego – skamieniałości megafauny plejstoceńskiej z czaszką mamuta z Bzianki na pierwszym planie, ok. 1932 roku" title="Gabinet Geologiczny Uniwersytetu Jagiellońskiego – skamieniałości megafauny plejstoceńskiej z czaszką mamuta z Bzianki na pierwszym planie, ok. 1932 roku" /> Z analiz czaszki wynika, że zwierzę żyło około 14 000 lat temu, co czyni go jednocześnie jednym z ostatnich znanych mamutów z ziem obecnej Polski. Ostatnie mamuty wyginęły około 4 tysiące lat temu na odizolowanej Wyspie Wrangla na Oceanie Arktycznym. Co ciekawe mamut z Bzianki był niewielki jak na przedstawiciela swojego gatunku. Mierzył zaledwie 2,5 m w kłębie. Kręte drogi czaszki Do odkryci czaszki doszło w 1851 roku we wsi Bzianka, która obecnie jest dzielnicą Rzeszowa. Spoczywała w głębokim lessowym wąwozie. Po tysiącleciach w ziemie zaczęła częściowo wysuwać się na powierzchnię. Wykopaliska zagadkowego obiektu zlecił Karola Misky, czyli ówczesny właściciela Bzianki. Sensacja było to, że czaszka mamuta była niemal kompletna – zachowały się nawet ciosy i fragmenty żuchwy. Znalezisko trafiło do Cesarsko-Królewskiego Wyższego Gimnazjum w Rzeszowie (obecnie I Liceum Ogólnokształcące). Ale szybko przekazano je do zbiorów ówczesnego Gabinetu Mineralogicznego Uniwersytetu Jagiellońskiego. W zamian rzeszowska szkoła otrzymała ponad 400 minerałów i ok. 130 okazów ptaków i ssaków, co świadczy o tym, że mamucie znalezisko było niezwykle cenne. W kolejnych latach czaszka „wędrowała” po różnych krakowskich instytucjach. Wiele lat można było ją oglądać w Instytucie Systematyki i Ewolucji Zwierząt PAN w Krakowie. Teraz będzie pokazywana tuż obok rekonstrukcji mamuta na stałej wystawie, która będzie uroczyści zainaugurowana na pierwszy dzień wiosny. Nie tylko mamut W Centrum Edukacji Przyrodniczej UJ prezentowane są też rekonstrukcje neandertalczyka, człowieka wyprostowanego i słynnego asutralopiteka, Lucy. Wszystkie obiekty powstały przy współpracy z antropologami z CEP UJ. Znajdują się na ekspozycji antropologicznej w części poświęconej ewolucji człowieka. Są autorstwa Ewy Stawiarskiej i Piotra Menduckiego z firmy Kamyk z Ostrowca Świętokrzyskiego. Źródło: Uniwersytet Jagielloński Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Najwygodniejsze miasta w Europie dla rodzin z dziećmi – w rankingu także Polska
Podróże zazwyczaj kojarzą się z ekscytującą przygodą i odkrywaniem nowych miejsc, jednak w przypadku wyjazdów z dziećmi często pojawia się zupełnie inna perspektywa. Dla wielu rodziców to nie tylko przyjemność, ale także spore wyzwanie logistyczne. Wybór odpowiedniego kierunku może jednak znacząco ułatwić całą podróż. Które europejskie miasta okazują się najbardziej przyjazne dla rodzin z małymi dziećmi?
Podróżowanie z niemowlętami i małymi dziećmi wymaga znacznie większego przygotowania niż standardowy city break. Wózek, bagaż podręczny pełen przekąsek, konieczność dopasowania planu dnia do drzemek czy długie kolejki na lotniskach – wszystko to sprawia, że nawet krótki wyjazd może okazać się wymagający. Kluczowe znaczenie ma więc wybór miejsca, które będzie dobrze dostosowane do potrzeb rodzin. Z myślą o takich podróżnych serwis LateRooms przygotował zestawienie europejskich miast, w których podróżowanie z niemowlętami i małymi dziećmi jest najłatwiejsze. W analizie uwzględniono m.in. dostępność udogodnień, komfort poruszania się oraz ogólną przyjazność przestrzeni miejskiej dla rodzin. Rodzinne podróże bez chaosu – klucz to dobra logistyka Jak podkreśla Matthew Fox, prezes LateRooms, największym wyzwaniem dla rodziców bywa organizacja wyjazdu. – Podróżowanie z maluchami lub małymi dziećmi może być przytłaczające, zwłaszcza gdy trzeba poruszać się po lotniskach, korzystać z przesiadek i odnaleźć się w zatłoczonych miastach. Wybór miejsc docelowych, gdzie logistyka jest prosta, może mieć ogromne znaczenie – zaznacza. Dlatego szczególnie dobrze wypadają miejscowości z krótkimi połączeniami lotniczymi oraz łatwym dostępem z lotniska do centrum, gdzie rodziny mogą poświęcić więcej czasu na wspólne spędzanie chwil, zamiast skupiać się na organizacyjnych wyzwaniach. Które europejskie miasta najlepiej odpowiadają na te potrzeby? Najlepsze miasta w Europie na podróż z dzieckiem. Kto znalazł się na podium? Na czele zestawienia znalazły się miasta, które łączą dobrze rozwiniętą infrastrukturę z łatwą logistyką podróży i dużą liczbą atrakcji dla najmłodszych. Pierwsze miejsce zajęła Kopenhaga, uznawana za jedno z najbardziej przyjaznych rodzinom miast w Europie. Już sam dojazd z lotniska do centrum zajmuje zaledwie około 15 minut dzięki sprawnemu połączeniu metrem, co ma ogromne znaczenie przy podróżowaniu z małymi dziećmi. Na miejscu poruszanie się po mieście jest wyjątkowo proste – Kopenhaga należy do najlepiej ocenianych pod względem możliwości zwiedzania pieszo, co pozwala ograniczyć konieczność korzystania z transportu publicznego. Dużym atutem jest również szeroka oferta noclegów dostosowanych do potrzeb rodzin oraz liczne atrakcje, takie jak słynne Ogrody Tivoli, gdzie park rozrywki łączy się z przestrzenią do odpoczynku i rekreacji. Drugie miejsce przypadło Berlinowi, który wyróżnia się ogromną liczbą atrakcji dla dzieci – jest ich tu ponad 200, co daje rodzicom dużą swobodę w planowaniu pobytu. Do centrum miasta można dotrzeć z lotniska w około 30 minut, a sama infrastruktura sprzyja podróżowaniu z wózkami dziecięcymi. Szerokie chodniki, sprawny transport publiczny i nowoczesne rozwiązania urbanistyczne sprawiają, że poruszanie się po mieście jest wygodne i intuicyjne. Berlin oferuje także wiele zielonych przestrzeni oraz miejsc edukacyjnych – od jednego z największych ogrodów zoologicznych w Europie po interaktywne muzea, takie jak Deutsches Technikmuseum. Na trzecim miejscu znalazła się Barcelona, która łączy miejski klimat z dostępem do przestrzeni rekreacyjnych na świeżym powietrzu. Dojazd z lotniska do centrum zajmuje około 25 minut, a zwarta struktura miasta ułatwia przemieszczanie się pomiędzy najważniejszymi atrakcjami. Rodziny mogą tu liczyć zarówno na ofertę kulturalną, jak i możliwość odpoczynku nad morzem. Park Güell, Sagrada Família czy plaża Barceloneta to tylko niektóre z miejsc, które przyciągają najmłodszych. Dodatkowo liczne place, parki i uliczni artyści sprawiają, że miasto oferuje rozrywkę nawet podczas zwykłych spacerów, bez konieczności planowania intensywnego programu zwiedzania. Europejskie miasta przyjazne rodzinom. W rankingu znalazł się Kraków Tuż za podium znalazły się kolejne europejskie miasta, które udowadniają, że nawet popularne kierunki turystyczne mogą być dobrze dostosowane do potrzeb rodzin z dziećmi. Czwarte miejsce zajęła Florencja – historyczne miasto, które mimo swojej zabytkowej zabudowy okazuje się zaskakująco wygodne w podróżowaniu. Szybki dojazd z lotniska oraz duży wybór noclegów sprawiają, że organizacja pobytu jest stosunkowo prosta, a liczne interaktywne muzea – w tym te poświęcone Leonardowi da Vinci czy Galileuszowi – pozwalają połączyć zwiedzanie z edukacją. Tuż za nią uplasował się Amsterdam, który wyróżnia się zwartą strukturą i bardzo dobrą komunikacją. Wiele atrakcji znajduje się w niewielkiej odległości od siebie, a dodatkową atrakcją dla najmłodszych są rejsy po kanałach czy wizyty w interaktywnych centrach nauki. W zestawieniu wysoko znalazła się także Walencja, gdzie jednym z największych atutów jest nowoczesny kompleks Miasta Sztuki i Nauki – przestrzeń, która łączy funkcje edukacyjne i rozrywkowe. Uzupełnieniem są rozległe tereny zielone, w tym park Turia, który biegnie przez centrum miasta i daje dzieciom przestrzeń do swobodnej zabawy. Dobrze wypadła również Bazylea, doceniona za kompaktowy układ i łatwość poruszania się, co jest szczególnie istotne dla rodzin podróżujących z wózkami. Bliskość atrakcji, dostęp do terenów nad Renem oraz liczne place zabaw sprawiają, że miasto oferuje spokojne tempo zwiedzania. Polski akcent w rankingu przyjaznych miast Na ósmym miejscu znalazł się Kraków – jedyne polskie miasto w zestawieniu. Stolica Małopolski została wyróżniona przede wszystkim za korzystny stosunek jakości do ceny oraz dużą dostępność noclegów przyjaznych rodzinom. Dodatkowym atutem jest zwarta struktura Starego Miasta, dzięki której większość najważniejszych atrakcji znajduje się w niewielkiej odległości od siebie i może być zwiedzana pieszo. W dalszej części rankingu uplasowały się Praga oraz Wiedeń. Stolica Czech przyciąga różnorodnością atrakcji – od rejsów po Wełtawie po zabytkowe place i widowiskowe instalacje, takie jak zegar astronomiczny. Z kolei Wiedeń (10. miejsce) łączy bogatą ofertę kulturalną z dobrze rozwiniętą infrastrukturą dla rodzin, oferując zarówno historyczne pałace, jak i przestrzenie rozrywki, w tym park Prater z charakterystycznym diabelskim młynem. Źródła: LateRooms, Daily Mail Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Nowy rekord na Politechnice Krakowskiej. Dotyczy recytacji z pamięci niezwykłej liczby Pi
Blisko 40 minut trwała recytacja, która zakończyła się nowym rekordem Politechniki Krakowskiej. Student Kacper Siatkowski zapamiętał i odtworzył 3102 cyfry rozwinięcia liczby Pi. Wydarzenie przyciągnęło zarówno studentów, jak i uczniów. Rywalizacja była wymagająca i bezlitosna dla błędów.
Od 2012 roku Politechnika Krakowska organizuje obchody Dnia Liczby Pi (π). Liczba ta wyraża stosunek obwodu koła do długości jego średnicy, a jej rozwinięcie jest nieskończone. W tym roku uroczystość odbyła się wyjątkowo nie 14 a 16 marca. Formuła jest dość elastyczna. Tym razem odbyły się też zawody w układaniu kostki Rubika na czas. Gwoździem programu jest recytacja z pamięci rozwinięcia liczby Pi. Każdego roku uczestnicy osiągają coraz lepsze rezultaty. Jak poszło w tym roku? Sześciu śmiałków W tym roku do konkursu w recytowaniu z pamięci liczby Pi stanęło sześciu śmiałków. W 2019 roku zwięcięzca wyrecytował 2333 cyfry po przecinku, w 2024 roku – 2700, a tegoroczny – aż 3102. Zwycięzcą okazał się Kacper Siatkowski – student z Politechniki Warszawskiej. „Tym razem stary mistrz, który w tym roku ponownie stanął w szranki, nie obronił się przed debiutującym w konkursie nowym rekordzistą” – przekazało biuro prasowe uczelni. Deklamowanie rozwinięci liczby Pi trwało blisko 40 minut! W jaki sposób zapamiętał kilkutysięczny ciąg cyfr? – Uczę się wypisując liczby w określonej kolejności i formule – np. w jakichś figurach – na kartce, układam i zapamiętuję. Uważam, że tak jest łatwiej nie pogubić się w tych wszystkich cyfrach i nie popełnić błędu – zdradził Kacper Siatkowski. „Konkurs nie wybacza błędów” Ustępujący mistrz, absolwent Politechniki Krakowskiej Dawid Wójcik z Wrocławia, który dwa lata temu ustanowił dotychczasowy rekord (2700 cyfr), w tym roku zajął drugie miejsce z wynikiem 610 cyfr. W konkursie brał udział po raz szósty. – Gratuluję zwycięzcy. Byłem przygotowany na więcej, ale niestety ten konkurs nie wybacza błędów. Jedna pomyłka i nie ma możliwości powtórki. Chciałbym spróbować znowu za rok. Zobaczymy, czy mi się uda – skomentował Wójcik. Wysoki poziom współzawodnictwa Organizatorzy konkursu zwracają uwagę na wysoki poziom tegorocznej edycji. Wśród co prawda niewielu uczestników, byli reprezentanci różnych pokoleń i uczelni. Na trzecim miejscu znalazł się Michał Soboń z Krosna, student Politechniki Krakowskiej, który wymienił z pamięci 510 cyfr. Za nim znaleźli się Mikołaj Bartczak, uczeń I Liceum Ogólnokształcącego im. Stanisława Staszica w Jastrzębiu-Zdroju (297 cyfr), Dawid Chojecki, uczeń Publicznej Szkoły Podstawowej w Gnojniku im. Jana Pawła II (256 cyfr). Z kolei Milena Pawlik, uczennica Szkoły Podstawowej im. Św. Jadwigi Królowej w Białym Kościele wymieniła 186 cyfr. Ile brakuje do mistrza świata? Największa liczba zapamiętanych miejsc po przecinku liczby Pi wynosi aż 70 000. Tego niezwykłego czynu dokonał Rajveer Meena z Indii na Uniwersytecie VIT w Vellore 21 marca 2015 roku. W czasie trwającej prawie 10 godzin recytacji Rajveer miał oczy zakryte specjalną przepaską. Jego wyczyn trafił do Księgi Rekordów Guinnessa. Popularną zabawą jest też jak najszybsza recytacja cyfr liczby Pi po przecinku w ciągu jednej minuty. W sierpniu 2025 roku Chińczyk Fang Zhao z Pekinu ustanowił rekord na 598 cyfr. Źrodła: Politechnika Krakowska, Księga Rekordów Guinnessa Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Powstał ranking najbezpieczniejszych miejsc w Europie dla kobiet. Polskie miasta w ścisłej czołówce
Podróżowanie w pojedynkę dla wielu kobiet jest wyjątkowym doświadczeniem – daje poczucie wolności, niezależności i możliwość odkrywania świata we własnym tempie. Aby jednak w pełni cieszyć się taką wyprawą, kluczowe jest poczucie bezpieczeństwa. Jak pokazuje najnowsza analiza obejmująca miasta w całej Unii Europejskiej, istnieje wiele miejsc, w których kobiety podróżujące solo mogą czuć się komfortowo i spokojnie. Co ciekawe, na podium zestawienia znalazły się dwa polskie miasta.
Na początku tego roku firma turystyczna Private Tours England opublikowała raport, którego celem było wskazanie najbezpieczniejszych miast w Europie dla kobiet podróżujących samodzielnie. Aby przygotować ranking, eksperci przeanalizowali 21 różnych wskaźników, pogrupowanych w pięciu kluczowych kategoriach. Pod uwagę wzięto m.in. poziom bezpieczeństwa w mieście, ryzyko oszustw, a także to, jak komfortowo kobiety mogą czuć się podczas wieczornych spacerów. Analiza uwzględniała również koszty podróży, takie jak ceny noclegów w hotelach trzygwiazdkowych, przejazdów taksówką, biletów komunikacji miejskiej czy podstawowych wydatków – od filiżanki cappuccino po niedrogi posiłek w restauracji. Oprócz tego oceniano tzw. komfort społeczny, czyli m.in. przyjazność mieszkańców oraz powszechność znajomości języka angielskiego. Co więcej, w badaniu wzięto pod uwagę liczbę atrakcji turystycznych dostępnych w danym mieście, takich jak muzea czy centra spa. Na podstawie wszystkich tych danych każdemu miejscu przyznano ocenę w skali od 1 do 100. Wyniki zestawienia mogą niektórych zaskakiwać – najwyżej w rankingu znalazły się bowiem miasta z Polski. Najbezpieczniejsze miasta Europy dla kobiet. Kraków i Wrocław na podium Zestawienie przygotowane przez Private Tours England pokazuje, że jedne z najbezpieczniejszych miejsc w Europie dla kobiet podróżujących samodzielnie znajdują się właśnie w Polsce. Na pierwszym miejscu rankingu znalazł się Kraków, który uzyskał najwyższy wynik w całym zestawieniu – 75,19 pkt. Miasto zostało wysoko ocenione zarówno pod względem komfortu poruszania się pieszo, jak i ogólnych warunków dla osób podróżujących w pojedynkę. Jak podkreślono w raporcie: „Stolica Małopolski zajmuje pierwsze miejsce w Indeksie Bezpieczeństwa z wynikiem 75,19 i jest wysoko oceniane pod względem bezpieczeństwa pieszych z wynikiem 67,97”. W analizie zwrócono również uwagę na przystępne ceny oraz dobrze rozwiniętą infrastrukturę turystyczną. „Ceny żywności i transportu są niskie. Hostele są w 93% zorientowane na kobiety. Jest sporo muzeów i obiektów spa, a usługi przewozowe są powszechnie dostępne” – czytamy w opracowaniu. Autorzy dodają także, że dużym ułatwieniem dla turystek jest dobra znajomość języka angielskiego oraz możliwość wygodnego zwiedzania miasta pieszo. Drugie miejsce w rankingu zajęła stolica Chorwacji – Zagrzeb. Miasto zostało szczególnie wysoko ocenione pod kątem poczucia bezpieczeństwa po zmroku. Jak wskazano w raporcie: „Zagrzeb uzyskał wysoki wynik bezpieczeństwa na poziomie 78,65 oraz 80,22 w kategorii samotnego spaceru nocą”. W analizie zwrócono także uwagę na stosunkowo niskie koszty przemieszczania się po mieście oraz dobrą dostępność usług przewozowych. „Koszty transportu należą do najniższych w Europie, a w całym mieście dostępne są usługi Ubera i Bolta” – podkreślono w raporcie. Dodano, że choć liczba hosteli przeznaczonych wyłącznie dla kobiet jest tu mniejsza niż w Krakowie, miasto nadal oferuje dobre warunki dla osób podróżujących solo. Z kolei na trzeciej pozycji uplasował się Wrocław. Autorzy zestawienia wskazują, że miasto osiągnęło wysoki wynik w indeksie bezpieczeństwa (74,66 pkt) i oferuje korzystne warunki dla turystów pod względem kosztów podróży. Czytamy: „Ceny jedzenia i hoteli są niższe niż średnia w UE, a popularne są hostele przeznaczone wyłącznie dla kobiet”. Choć komfort nocnych spacerów oceniono nieco niżej niż w Zagrzebiu, Wrocław nadal pozostaje miejscem przyjaznym dla samotnych podróżniczek. Na korzyść miasta przemawia także dobra infrastruktura dla pieszych, szybki internet oraz szeroka oferta atrakcji – od parków i terenów zielonych po centra odnowy biologicznej i instytucje kultury. Najlepsze europejskie miasta dla kobiet podróżujących solo Tuż za podium uplasował się Poznań, który w zestawieniu uzyskał 67,08 pkt. W rankingu podkreślono, że choć wyniki dotyczące bezpieczeństwa i nocnych spacerów są tu nieco niższe niż w Krakowie czy Wrocławiu, poziom przemocy wobec kobiet pozostaje umiarkowany. Zwrócono również uwagę na stosunkowo niskie koszty transportu i posiłków, dobrą dostępność hosteli przyjaznych kobietom podróżującym solo oraz liczne parki i tereny zielone sprzyjające zwiedzaniu miasta. Na piątej pozycji znalazła się Sewilla z wynikiem 67,02 pkt. Choć wskaźniki bezpieczeństwa są tam nieco niższe niż w polskich miastach, poziom ryzyka nadal uznano za akceptowalny dla kobiet podróżujących samotnie. Miasto oferuje także dużą liczbę hosteli z pokojami przeznaczonymi wyłącznie dla kobiet, a ceny kawy i piwa należą do najniższych w pierwszej dziesiątce rankingu. Sewilla przyciąga również bogatą ofertą muzeów i centrów odnowy biologicznej. Szóste miejsce zajęła Warszawa z wynikiem 65,11 pkt. W analizie podkreślono wysoki poziom bezpieczeństwa w porównaniu z wieloma europejskimi metropoliami, a także dostępność hosteli dla kobiet, szybki internet oraz stosunkowo niskie koszty transportu publicznego i biletów do muzeów. Na siódmym miejscu znalazła się Praga z wynikiem 65,06 pkt, wysoko oceniona pod względem bezpieczeństwa i komfortu wieczornych spacerów. Stolica Czech wyróżnia się również dużą liczbą muzeów i centrów spa, choć – jak zaznaczono w raporcie – prędkość internetu jest tu nieco niższa niż w części innych miast zestawienia. Ósmą pozycję zajął Edynburg, który mimo wyższych kosztów noclegów i transportu wyróżnia się bardzo niskim poziomem przestępczości, przyjazną atmosferą oraz licznymi parkami i instytucjami kultury. Dziewiąte miejsce przypadło Maladze, gdzie ryzyko oszustw oceniono jako niskie, a ceny podstawowego wyżywienia i transportu pozostają stosunkowo przystępne. Pierwszą dziesiątkę rankingu zamknęło natomiast Porto z wynikiem 62,78 pkt. W raporcie zwrócono uwagę na przyjazną atmosferę miasta, dużą popularność hosteli oferujących pokoje wyłącznie dla kobiet oraz stosunkowo niskie ceny posiłków i transportu, a także wysoki poziom znajomości języka angielskiego wśród mieszkańców. Źródła: Private Tours England, Tempo, Travel + Leisure, AdHugger Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Gwiazdor filmu „Dobry chłopiec” pokochał Polskę. „To ukryty klejnot”
Do kin trafił właśnie film „Dobry chłopiec” w reżyserii Jana Komasy. W główną rolę wcielił się w nim młody brytyjski aktor Anson Boon, który dla tej produkcji spędził więcej czasu w Polsce. Okazuje się, że podczas pracy nad filmem 26-latek nie tylko poznał tutejszą kulturę i ludzi, ale także – jak sam wyznał – naprawdę polubił nasz kraj.
Prace nad „Dobrym chłopcem” rozpoczęły się kilka lat temu, gdy producent filmu Jerzy Skolimowski przekazał scenariusz w ręce Jana Komasy, jednego z najbardziej rozpoznawalnych współczesnych polskich reżyserów. Choć historia była początkowo napisana po polsku i osadzona w realiach Warszawy, ostatecznie zdecydowano się na realizację anglojęzycznej wersji i przeniesienie znacznej części akcji do północnej Anglii, a mianowicie do hrabstwa Yorkshire. Zdjęcia do filmu powstawały zarówno w Wielkiej Brytanii, jak i w Polsce. To właśnie podczas pracy na planie w Warszawie odtwórca głównej roli Anson Boon miał okazję bliżej poznać kraj, który – jak przyznał – zrobił na nim duże wrażenie. Anson Boon w filmie Jana Komasy. Zdjęcia realizowano pod Warszawą Brytyjski aktor Anson Boon należy do młodego pokolenia artystów, którzy coraz częściej pojawiają się w międzynarodowych produkcjach filmowych i telewizyjnych. W ostatnich latach jego nazwisko zaczęło pojawiać się przy coraz głośniejszych projektach, co sprawiło, że zwrócił na siebie uwagę zarówno widzów, jak i krytyków. Na ekranie można było zobaczyć go m.in. w serialu „Strefa gangsterów”, gdzie wystąpił u boku takich gwiazd jak Helen Mirren, Tom Hardy czy Pierce Brosnan, a także w filmie „Bez pożegnania”, w którym zagrał razem z Kate Winslet i Samem Neillem. Teraz aktor pojawił się w nowej produkcji Jana Komasy „Dobry chłopiec”, która w części powstawała w Polsce. Zdjęcia do filmu realizowano m.in. w Sękocinie pod Warszawą, gdzie zbudowano część scenografii potrzebnej do produkcji. Podczas pracy nad projektem Boon spędził w stolicy kilka tygodni i – jak sam przyznał – starał się w tym czasie poznać zarówno miasto, jak i podstawy języka polskiego. Aktor zdradził, że nauczył się kilku prostych zwrotów, takich jak „dzień dobry” czy „poproszę wody”, które pozwalały mu swobodniej funkcjonować poza planem filmowym. – Myślę, że sporo podłapałem, ponieważ zdjęcia w Warszawie trwały blisko sześć tygodni. A ja bardzo lubię języki i naprawdę zakochałem się w Warszawie – powiedział podczas wywiadu w „Dzień Dobry TVN”. Co więcej, dodał, że Polska nie była dla niego zupełnie nowym miejscem. – Zanim zostałem obsadzony w „Dobrym chłopcu”, byłem na wakacjach w Krakowie i bardzo mi się podobało, dlatego perspektywa przyjazdu do Warszawy bardzo mnie ekscytowała – wspominał aktor, dodając, że możliwość pracy przy międzynarodowej produkcji realizowanej częściowo w Polsce była dla niego ciekawym doświadczeniem. Brytyjski aktor zachwycony Warszawą. Stwierdził, że to „ukryty klejnot” Podczas kilkutygodniowego pobytu w Warszawie Anson Boon miał okazję poznać miasto nie tylko od strony zawodowej, lecz także prywatnej. Aktor mieszkał na warszawskiej Woli, skąd w wolnych chwilach odkrywał kolejne miejsca na kulinarnej mapie stolicy. Szczególnie przypadły mu do gustu popularne przestrzenie gastronomiczne, które w ostatnich latach stały się jednym z symboli miejskiego życia w Warszawie. – Muszę przyznać, że macie niesamowite hale z restauracjami w Warszawie. Chodziłem do Hali Norblina i do Browarów Warszawskich. Uwielbiam te miejsca! W czasie wolnym odwiedzałem też moją ulubioną kawiarnię Bibi’s Café albo spacerowałem nad rzeką. To było naprawdę świetne doświadczenie – opowiadał. 26-latek podczas rozmowy z Anną Tatarską wspominał również atmosferę pracy na planie oraz kuchnię serwowaną ekipie filmowej. – Na planie było mnóstwo znakomitych zup. Barszcz czerwony zdecydowanie stał się moim faworytem. Podobało mi się też to, że osoby gotujące mówiły z ogromną pasją: „Ta zupa dobrze ci zrobi, to wyjątkowa zupa”. A samo studio, w którym kręciliśmy zdjęcia, było niesamowite – podkreślał. Anson Boon przyznał również, że stolica Polski zrobiła na nim wyjątkowe wrażenie. – Nie lubię zbyt wiele opowiadać znajomym o Warszawie, bo mam wrażenie, że to taki ukryty klejnot. Nie czuć tam pośpiechu, miasto nie jest przytłaczająco tłoczne, jest bardzo czysto i bezpiecznie. Pracowało mi się tam naprawdę wspaniale – podsumował, dodając, że pobyt w Polsce będzie niezwykle miło wspominał. Źródło: Dzień Dobry TVN Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Powstał ranking 100 najlepszych miast w Europie. Aż sześć jest z Polski!
Jeśli zastanawiasz się, dokąd wybrać się na kolejny city break w Europie, to zestawienie może być dobrą inspiracją. Właśnie opublikowano ranking 100 najlepszych miast Europy na 2026 rok, który uwzględnia zarówno jakość życia, ofertę kulturalną, jak i atrakcyjność turystyczną. Na liście znalazło się również kilka polskich miast, docenionych za swoją dynamikę, rozwój i rosnącą popularność wśród podróżnych.
Zestawienie powstało na podstawie analizy wielu wskaźników opisujących funkcjonowanie europejskich miast. Firma Resonance Consultancy uwzględniła zarówno dane statystyczne, jak i informacje pochodzące z mediów społecznościowych oraz platform turystycznych. Autorzy rankingu ocenili miasta m.in. w kategorii „Livability”, czyli jakości życia – brano pod uwagę dostępność transportu publicznego, infrastrukturę rowerową, jakość powietrza czy ilość terenów zielonych. Kolejna kategoria, „Lovability”, odnosiła się do atrakcyjności kulturalnej i turystycznej, analizując m.in. liczbę muzeów, teatrów oraz popularność miejsc w mediach społecznościowych. Z kolei „Prosperity” objęła wskaźniki gospodarcze, takie jak dostępność lotnisk, rozwój biznesu czy poziom szkolnictwa wyższego. Jakie miasto zatem znalazło się na pierwszym miejscu? Najlepsze miasta Europy 2026 – kto znalazł się w pierwszej dziesiątce? Pierwsze miejsca w rankingu najlepszych miast Europy w 2026 roku zajęły metropolie, które od lat pozostają ważnymi centrami kultury, biznesu i turystyki. Na szczycie zestawienia ponownie znalazł się Londyn, doceniony za silną gospodarkę, rozbudowaną infrastrukturę biznesową oraz ogromną ofertę kulturalną i edukacyjną. Miasto wyróżnia się również dostępnością terenów zielonych, rozwiniętą siecią transportową i globalnymi powiązaniami gospodarczymi, dzięki którym pozostaje jednym z najważniejszych ośrodków miejskich świata. Drugie miejsce zajął Paryż, który mimo swojej wielowiekowej historii wciąż dynamicznie się rozwija. Stolica Francji inwestuje w modernizację transportu publicznego, nowe przestrzenie publiczne i projekty urbanistyczne, jednocześnie pozostając jednym z najważniejszych centrów kultury, mody i turystyki na świecie. Podium zamknął Berlin – miasto wyróżnione za rozwinięty sektor kreatywny, bogaty ekosystem startupów oraz silną scenę kulturalną i artystyczną. Kolejne miejsca zajęły miasta, które łączą historyczne dziedzictwo z nowoczesną infrastrukturą. Na czwartej pozycji uplasował się Rzym, którego ogromna wartość historyczna i architektoniczna od lat przyciąga miliony turystów z całego świata. Tuż za nim znalazła się Barcelona – miasto docenione za wysoką jakość życia, rozwinięty transport publiczny oraz wyjątkowe połączenie architektury, sztuki i nadmorskiego stylu życia. Szóste miejsce przypadło Madrytowi, który wyróżnia się dynamiczną sceną kulturalną, bogatą ofertą muzeów i galerii oraz intensywnym życiem nocnym. Drugą część pierwszej dziesiątki tworzą miasta znane z wysokich standardów życia i dobrze zaplanowanej przestrzeni. Na siódmej pozycji znalazł się Amsterdam, ceniony za przyjazną mieszkańcom infrastrukturę rowerową, rozwiniętą gospodarkę oraz silny sektor kreatywny. Ósme miejsce zajął Wiedeń, który od lat uchodzi za jedno z najbardziej komfortowych miejsc do życia w Europie dzięki doskonale funkcjonującemu transportowi publicznemu, licznym terenom zielonym i bogatej ofercie kulturalnej. Na dziewiątej pozycji uplasowała się Kopenhaga – miasto znane z konsekwentnej polityki zrównoważonego rozwoju, przyjaznej przestrzeni miejskiej i nowoczesnej architektury. Pierwszą dziesiątkę zamyka natomiast Sztokholm, który wyróżnia się dynamicznym sektorem technologicznym, wysokim poziomem edukacji oraz innowacyjnym podejściem do planowania przestrzeni miejskiej i rozwoju gospodarczego. Polskie miasta w rankingu najlepszych europejskich miast 2026 W zestawieniu najlepszych miast Europy znalazło się aż sześć z Polski. Najwyżej sklasyfikowaną polską metropolią okazała się Warszawa, która zajęła 17. miejsce w Europie. Stolica została wyróżniona przede wszystkim za wysoki poziom wykształcenia mieszkańców oraz niski poziom bezrobocia. Autorzy raportu podkreślają, że Warszawa coraz częściej postrzegana jest jako jedno z najważniejszych centrów gospodarczych regionu Europy Środkowo-Wschodniej. Dynamiczny rozwój infrastruktury, nowe inwestycje biznesowe oraz projekty urbanistyczne (takie jak planowany Centralny Port Komunikacyjny czy modernizacja przestrzeni nad Wisłą) wzmacniają jej pozycję jako nowoczesnej europejskiej metropolii. Drugim najwyżej notowanym polskim miastem w rankingu został Kraków, który uplasował się na 31. miejscu. Stolica Małopolski została doceniona przede wszystkim za bogate dziedzictwo historyczne, liczne atrakcje turystyczne oraz rozwijający się sektor nowoczesnych technologii. W zestawieniu zwrócono uwagę na rosnące znaczenie miasta jako centrum biznesowego oraz akademickiego, które przyciąga zarówno inwestorów, jak i specjalistów z wielu branż. Na 39. miejscu znalazł się Gdańsk – miasto o wyjątkowej historii i architekturze, które w ostatnich latach dynamicznie rozwija sektor przemysłowy, logistyczny i technologiczny. Autorzy raportu wskazują również na jego silną pozycję gospodarczą oraz jedną z najniższych stóp bezrobocia na całym kontynencie. Kolejne polskie miasto w zestawieniu to Wrocław, który zajął 42. miejsce. Stolica Dolnego Śląska została wyróżniona za przyjazną przestrzeń miejską, dużą liczbę atrakcji dla rodzin oraz dynamiczny rozwój sektora nowych technologii i usług. W rankingu znalazł się także Poznań – na 64. miejscu – doceniony za silną gospodarkę, rozwinięty rynek pracy oraz znaczenie jako centrum targowego i biznesowego. Zestawienie zamykają Katowice, które uplasowały się na 93. pozycji. Miasto przeszło w ostatnich latach ogromną transformację z przemysłowego ośrodka w nowoczesne centrum kultury, biznesu i nowych technologii, co zostało zauważone również przez autorów raportu. Źródło: Resonance Consultancy Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Krakowianie wybrali. Chcą, aby nowa kładka przez Wisłę nosiła nazwę Anawa, zespołu kochanego przez pokolenia Polaków
Trwa budowa kładki dla pieszych, która ma połączyć krakowski Kazimierz z Ludwinowem. „Gazeta Krakowska” zorganizowała plebiscyt na nazwę nowego przejścia. Zdecydowanym faworytem krakowian jest Anawa – spolszczona nazwa francuskiego wyrażenia „naprzód” będąca jednocześnie nazwą historycznej grupy założonej przez Marka Grechutę i Jana Kantego Pawluśkiewicza.
„Nie dokazuj”, „Dni, których jeszcze nie znamy” czy „Korowód”, to tylko kilka tytułów z długiej listy utworów skomponowanych i wykonywanych przez artystów grupy Anawa. To, co narodziło się w 1966 roku jako kabaret studentów architektury Politechniki Krakowskiej, stało się fenomenem rodzimej sceny muzycznej, dobitnie pokazującym, że w showbiznesie jest miejsce na mądre, liryczne teksty i znakomicie skomponowaną muzykę. Przez lata działalności Anawy przez grupę przewinęły się takie postaci jak Zbigniew Wodecki, Czesław Niemen, Marek Jackowski czy Andrzej Zaucha. Oczywiście jej podstawę tworzyli Marek Grechuta i Jan Kanty Pawluśkiewicz oraz Anna Wójtowicz – Pawluśkiewicz. Teraz Ci znakomici artyści mogą zostać upamiętnieni „żywym pomnikiem” – kładką łączącą krakowski Kazimierz z Ludwinowem. Naprzód! Pomysł na nazwę pojawił się w plebiscycie zorganizowanym przez „Gazetę Krakowską”. Nazwa Anawa zyskała poparcie 44% respondentów. Wśród nazw zaproponowanych przez dziennikarzy znalazły się jeszcze cztery inne, które zdobyły następującą liczbę głosów: 20,73% – im. Kory (Olgi Sipowicz, legendarnej wokalistki zespołu Maanam); 18,64% – im. Kazimierza Odnowiciela; 9,92% – im. Ewy Demarczyk (legendarnej krakowska piosenkarki przez wiele lat związanej z "Piwnicą pod Baranami"); 6,20% – im. Jana Nowickiego (cenionego aktora związanego z krakowskim Starym Teatrem przez ponad 30 lat). Teraz „Gazeta Krakowska” zamierza przygotować obywatelski projekt uchwały ws. nadania nazwy kładce, zebrać pod nim odpowiednią liczbę podpisów, tak by tematem zajęła się Rada Miasta Krakowa. Sprawa jest stosunkowo pilna, ponieważ kładka ma zostać ukończona w sierpniu tego roku. Łączyć, a nie dzielić 130-metrowa kładka łącząca bulwary wiślane może, podobnie jak miało to miejsce w przypadku łączącej Kazimierz z Podgórzem kładki o. Bernatka, doprowadzić do rozkwitu obszaru w pobliżu przejścia. Nazwa nawiązująca do zespołu Anawa może też podkreślić artystyczny charakter miasta. – Nadanie kładce nazwy Anawa jest jak postawienie pomnika zbiorowego wielu wybitnym polskim artystom. A nawet lepsze, bo pomnik po prostu trwa, a kładka łączy i żyje życiem przechodniów – mówi Waldemar Domański, twórca i były dyrektor Biblioteki Piosenki Polskiej. Dodaje, że Anawa była prawdziwą kuźnią kadr polskiej sceny muzycznej. Grupą, która ukształtowała gust muzyczny całego pokolenia, w tym jego samego. – Kładka Anawa wpisuje się też w mój pomysł sprzed wielu lat, by krakowskim ulicom, parkom czy osiedlom nadawać magiczne nazwy. Proponowałem nawet stworzenie krakowskiej dzielnicy piosenki, gdzie nazwy odnosiłyby się do utworów, które wpisały się w nasze serca i historię. Przykładowo jakaś niewielka uliczka mogłaby nosić nawę „Domek bez adresu” od piosenki Czesława Niemena pod takim tytułem, inna „Prześlicznej wiolonczelistki”, czyli unieśmiertelnionej w przeboju Skaldów Anny Wójtowicz – Pawluśkiewicz właśnie z zespołu Anawa. Kraków zasługuje na magię – podkreśla Waldemar Domański. Magiczny Kraków Dodajmy, że on sam również taką krakowską magię muzyczną współtworzy. Od 2002 roku prowadzi tzw. Lekcje Śpiewania, które odbywają się na Rynku Głównym w różne święta. Najważniejsza jest Lekcja Śpiewania w Święto Niepodległości. Rokrocznie tysiące krakowian wraz z artystami m.in. z Teatru Loch Camelot, spotykają się, by śpiewać pieśni, jakie towarzyszyły Polakom przez wiele wieków trudnych dziejów. Radosne patriotyczne śpiewanie sprawiło, że Kraków jest wolny od burd towarzyszących często marszom niepodległościowym. Hasłem przewodnim listopadowego śpiewania jest: „Patriotyzm nie musi być cierpieniem”. Może podobne myślenie wygra również w Radzie Miasta Krakowa i krakowianie oraz turyści będą mogli przechodzić przez Wisłę nową kładką nucąc jedną z nieśmiertelnych piosenek Anawa. Źródło: Gazeta Krakowska Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Pisze przede wszystkim o eksploracji kosmosu, astronomii i historii. Związana z Centrum Badań Kosmicznych PAN oraz magazynami portali Gazeta.pl i Wp.pl. Ambasadorka Śląskiego Festiwalu Nauki. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Najtańsze kierunki na Wielkanoc. Świąteczny city break w tych miastach kosztuje najmniej
Wielu Polaków tradycyjnie spędzi święta wielkanocne poza domem, planując krótki, weekendowy wyjazd. Wiosenne krajobrazy, mniejszy ruch turystyczny i specjalne pakiety świąteczne oferowane przez hotele sprawiają, że to jeden z najbardziej komfortowych terminów na city break w pierwszej połowie roku. Gdzie zatem najlepiej się wybrać, by nie przepłacić i jednocześnie naprawdę odpocząć?
W 2026 roku Wielkanoc przypada na 5–6 kwietnia, co w praktyce oznacza naturalną okazję do czterodniowego wyjazdu bez konieczności wykorzystywania dodatkowych dni urlopowych. To moment, w którym przyroda zaczyna intensywnie budzić się do życia, a popularne turystyczne miasta nie są jeszcze tak zatłoczone, jak podczas majówki czy letnich wakacji. Dla wielu osób to idealna szansa na połączenie świątecznych tradycji z krótkim wypoczynkiem w nowym miejscu. Jak wynika z raportu Which? Travel, choć Wenecja, Rzym i Paryż pozostają najdroższymi kierunkami na wielkanocny city break, w Europie nie brakuje znacznie bardziej przystępnych cenowo alternatyw, które pozwalają spędzić święta poza domem bez nadwyrężania budżetu. Najtańsze miejsca na city break na Wielkanoc 2026. Te miasta są na podium Zestawienie najtańszych kierunków na wielkanocny wyjazd powstało na podstawie analizy ponad 3000 pakietów wakacyjnych oferowanych przez dwóch największych brytyjskich touroperatorów (Jet2holidays oraz easyJet Holidays), przeprowadzonej w lutym 2026 roku. Pod uwagę wzięto tygodniowe pobyty z przelotem dla dwóch osób, planowane na początek kwietnia, obejmujące zarówno standardowe noclegi, jak i opcje z pełnym wyżywieniem, aż po pakiety all inclusive. Co więcej, analiza objęła wyłącznie destynacje o realnej dostępności miejsc w badanym terminie, co pozwoliło wskazać kierunki nie tylko atrakcyjne cenowo, lecz także możliwe do zarezerwowania w okresie świątecznym. W takim ujęciu najkorzystniej wypadło tureckie Marmaris, gdzie tygodniowy pobyt można zarezerwować już od około 3000 zł za osobę. W zamian podróżni otrzymują średnio dziewięć godzin słońca dziennie oraz temperatury sięgające 20°C, co sprawia, że region Riwiery Tureckiej w kwietniu oferuje warunki sprzyjające zarówno wypoczynkowi nad morzem, jak i aktywnemu zwiedzaniu – od spacerów po nadmorskiej promenadzie, przez rejsy wzdłuż wybrzeża, aż po wizyty w pobliskich parkach narodowych i starożytnych ruinach. Na drugim miejscu uplasował się Kraków (jedyne polskie miasto w czołówce) ze średnim kosztem wyjazdu wynoszącym około 3200 zł za osobę i temperaturą dochodzącą w kwietniu do 14°C, co – jak podkreślono – czyni go atrakcyjną alternatywą dla droższych zachodnioeuropejskich metropolii. Wiosenna aura sprzyja tu spacerom po Starym Mieście czy zwiedzaniu Wawelu, a jednocześnie pozwala uniknąć tłumów charakterystycznych dla sezonu letniego. Podium zamknęła natomiast portugalska Albufeira w regionie Algarve, gdzie za mniej niż 3300 zł można spędzić tydzień nad Atlantykiem, korzystając z łagodnego klimatu oraz rozwiniętej infrastruktury turystycznej. Miejscowość ta przyciąga nie tylko rozległymi plażami i wapiennymi klifami, lecz także bogatą ofertą gastronomiczną i stosunkowo niskimi cenami usług. Według analiz Post Office Travel Money należą one do jednych z najniższych na świecie, co dodatkowo zwiększa realną siłę nabywczą turystów podczas świątecznego wyjazdu. Tanie wyjazdy na Wielkanoc 2026. Gdzie warto polecieć? W dalszej części rankingu przygotowanego przez Which? Travel znalazły się zarówno kierunki gwarantujące wyższą temperaturę, jak i klasyczne europejskie metropolie idealne na wielkanocny city break. Tym samym czwarte miejsce zajęło Las Palmas de Gran Canaria, gdzie tygodniowy pobyt w okresie świątecznym kosztuje średnio około 3600 zł za osobę, przy maksymalnych temperaturach sięgających nawet 21°C. Stabilne warunki pogodowe charakterystyczne dla Wysp Kanaryjskich sprawiają, że to jedna z niewielu lokalizacji w Europie oferujących niemal letnią aurę już na początku kwietnia, co przekłada się na możliwość korzystania z plaż, promenad i nadmorskich atrakcji bez typowego dla sezonu letniego tłoku. Tuż za nim uplasował się hiszpański Benidorm (około 3650 zł), który przy temperaturach dochodzących do 19°C przyciąga rozbudowaną bazą hotelową, szerokimi plażami oraz licznymi restauracjami i barami dostępnymi przez cały rok. Na szóstym miejscu znalazła się Praga, gdzie za około 4000 zł można spędzić tydzień w otoczeniu zabytkowej architektury i mostów nad Wełtawą, przy temperaturze wynoszącej średnio 14°C. Siódma lokata przypadła Budapesztowi (około 4100 zł), który dzięki temperaturom sięgającym 17°C oraz dostępowi do słynnych łaźni termalnych pozostaje atrakcyjną opcją nawet przy mniej stabilnej pogodzie. Ósme miejsce zajęło Porto (około 4150 zł), gdzie nadbrzeżna zabudowa starego miasta i łagodny klimat sprzyjają spokojnemu zwiedzaniu poza szczytem sezonu turystycznego. W zestawieniu uwzględniono również Mediolan (najtańszy włoski kierunek w badaniu), gdzie koszt tygodniowego pobytu wynosi około 4250 zł przy temperaturach dochodzących do 17°C, co czyni go bardziej przystępną alternatywą dla Rzymu czy Wenecji, które znalazły się wśród najdroższych opcji na Wielkanoc. Pierwszą dziesiątkę zamknął z kolei Dubrownik (około 4300 zł), przyciągający turystów średniowieczną zabudową wpisaną na listę światowego dziedzictwa UNESCO oraz nadmorskim położeniem, które nawet wiosną zapewnia przyjemne warunki do spacerów i zwiedzania. Źródła: Daily Mail, Witch? Travel Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Tu możesz spacerować bez stresu. Te miasta uchodzą za najbezpieczniejsze w Europie
Ranking najbezpieczniejszych miast w Europie 2026 pokazuje miejsca wyjątkowo przyjazne zarówno dla turystów, jak i mieszkańców. W zestawieniu znalazły się miasta z różnych regionów kontynentu, a wśród nich dwa polskie: Warszawa i Kraków, które zajmują wysokie pozycje wśród destynacji o niskim poziomie przestępczości i stabilnych trendach bezpieczeństwa.
Spis treści: Ranking najbezpieczniejszych miast w Europie – metodologia i znaczenie wyników Dubrownik – lider bezpieczeństwa w Europie i fenomen turystyczny Adriatyku Najbezpieczniejsze miasta Europy 2026 – TOP 10 Dla wielu podróżnych bezpieczeństwo podczas podróży jest jednym z kluczowych kryteriów wyboru kierunku – obok atrakcji turystycznych, kultury i budżetu. Najnowszy ranking opracowany przez brytyjskie biuro podróży Riviera Travel zestawia europejskie miasta pod kątem aktualnego poziomu przestępczości oraz zmian w ciągu ostatnich pięciu lat, co pozwala ocenić, gdzie można podróżować z większym spokojem i komfortem. Ranking najbezpieczniejszych miast w Europie – metodologia i znaczenie wyników W mediach opublikowano właśnie ranking najbezpieczniejszych miast w Europie, przygotowany przez biuro podróży Riviera Travel. Zestawienie powstało na podstawie analizy wzrostu wskaźnika przestępczości w ciągu ostatnich pięciu lat oraz jego obecnego poziomu, co pozwoliło wyłonić łączny wynik bezpieczeństwa. Im niższy wskaźnik, tym bezpieczniejsze miasto. – Te wyniki potwierdzają, że Europa oferuje nie tylko bogactwo kultury i pięknych krajobrazów, lecz także wysoki poziom bezpieczeństwa. Od średniowiecznego uroku Dubrownika, przez imponującą panoramę Pragi, pełną wież i iglic – najbezpieczniejsze europejskie destynacje pozwalają podróżować z pełnym spokojem ducha. Mimo to warto zachować ostrożność i czujność podczas odwiedzania nowych miejsc – podkreśliła Joanne Lynn, dyrektor ds. produktów europejskich w Riviera Travel, w rozmowie z „Euronews”. Dubrownik – lider bezpieczeństwa w Europie i fenomen turystyczny Adriatyku Dubrownik, jedno z najbardziej rozpoznawalnych miast Chorwacji, został uznany w zestawieniu Riviera Travel za najbezpieczniejsze miasto w Europie, osiągając łączny wskaźnik bezpieczeństwa na poziomie 44,1 (im niższy wynik, tym wyższa pozycja w rankingu). To wyróżnienie jest efektem zarówno niskiego poziomu przestępczości, jak i stabilnych statystyk w perspektywie ostatnich pięciu lat. Nazywany „Perłą Adriatyku”, Dubrownik znajduje się na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO i zachwyca jednym z najlepiej zachowanych zespołów miejskich w tej części Europy. Ufortyfikowane Stare Miasto, monumentalne mury obronne o długości niemal 2 kilometrów, wąskie kamienne uliczki oraz średniowieczne i renesansowe budowle tworzą przestrzeń nie tylko spektakularną wizualnie, ale również dobrze zorganizowaną pod względem bezpieczeństwa. Dlaczego Dubrownik jest uznawany za tak bezpieczny? Na wysoką pozycję w rankingu wpływa kilka kluczowych czynników: niski wskaźnik przestępczości z użyciem przemocy, ograniczona liczba poważnych incydentów kryminalnych, rozbudowany system monitoringu w obrębie historycznego centrum, widoczna obecność służb porządkowych w sezonie turystycznym, dobra infrastruktura miejska (oświetlenie, oznakowanie, kontrola ruchu turystycznego). Choć Dubrownik uchodzi za popularne miejsce imprezowe, szczególnie w sezonie letnim, dane pokazują, że dominują tu drobne wykroczenia, takie jak sporadyczne kradzieże kieszonkowe czy incydenty związane z nadmiernie zawyżonymi cenami usług turystycznych. Nie są one jednak zjawiskiem masowym ani systemowym. Bezpieczeństwo nocą i komfort podróżnych Jednym z istotnych aspektów ocenianych przez podróżnych jest bezpieczeństwo po zmroku. W przypadku Dubrownika zarówno mieszkańcy, jak i turyści podkreślają, że nocne spacery po Starym Mieście są powszechne i postrzegane jako bezpieczne. Historyczne centrum jest bardzo dobrze oświetlone, a przestrzeń publiczna – szczególnie w sezonie – pozostaje aktywna do późnych godzin wieczornych. Warto jednak pamiętać, że nawet w najbezpieczniejszych destynacjach obowiązuje zasada ograniczonego zaufania. Zaleca się: kontrolowanie wartościowych przedmiotów w zatłoczonych miejscach, korzystanie z licencjonowanych przewoźników, unikanie nieoficjalnych ofert wycieczek ulicznych. Silna wspólnota lokalna i kultura gościnności Na wysoki poziom bezpieczeństwa wpływa również silne poczucie wspólnoty lokalnej. Dubrownik jest miastem, w którym turystyka stanowi kluczowy element gospodarki, dlatego zarówno mieszkańcy, jak i władze miejskie dbają o jego pozytywny wizerunek. Przyjazna atmosfera, wysoka kultura obsługi turystów oraz dbałość o porządek publiczny przekładają się na komfort odwiedzających. Miasto inwestuje także w zarządzanie ruchem turystycznym, ograniczając nadmierne zagęszczenie w obrębie murów obronnych oraz kontrolując liczbę pasażerów statków wycieczkowych wpływających do portu. Tego typu działania zmniejszają ryzyko chaosu organizacyjnego, który w innych popularnych destynacjach bywa czynnikiem sprzyjającym drobnym przestępstwom. Dubrownik łączy więc wysoki poziom bezpieczeństwa, stabilność społeczną i wyjątkowe dziedzictwo kulturowe, co czyni go liderem rankingu Riviera Travel. A jak prezentują się kolejne miasta w zestawieniu i czym wyróżniają się pod względem bezpieczeństwa? Najbezpieczniejsze miasta Europy 2026 – TOP 10 1. Dubrownik, Chorwacja Dubrownik – często nazywany „Perłą Adriatyku” – zajmuje pierwsze miejsce w rankingu Riviera Travel. Miasto łączy średniowieczny urok z bardzo niskim poziomem przestępczości i stabilnymi wskaźnikami bezpieczeństwa, co czyni je idealnym kierunkiem dla turystów podróżujących samotnie lub z rodziną. 2. Tallinn, Estonia Stolica Estonii, Tallinn, wyróżnia się nie tylko malowniczym Starym Miastem wpisanym na listę UNESCO, lecz także wysokim poczuciem bezpieczeństwa – zarówno w obszarach turystycznych, jak i mieszkalnych. 3. Warszawa, Polska Warszawa plasuje się wysoko dzięki niskim wskaźnikom przestępczości i wzmożonym patrolom policji w popularnych dzielnicach. Mimo że w ostatnich latach obserwuje się umiarkowany wzrost niektórych wykroczeń, poziom bezpieczeństwa pozostaje relatywnie niski, co przekłada się na komfort zwiedzania zarówno w dzień, jak i po zmroku. 4. Praga, Czechy Historyczna stolica Czech łączy urok zabytków z dobrze utrzymanym systemem bezpieczeństwa miejskiego. Praga wyróżnia się efektywnym systemem monitoringu oraz niskimi wskaźnikami poważnej przestępczości. 5. Kraków, Polska Kraków to kolejne polskie miasto w pierwszej piątce. Barwna historia, architektura i kultura idą tu w parze z bezpiecznymi przestrzeniami publicznymi i aktywną obecnością służb porządkowych, co sprawia, że turyści czują się tu dobrze chronieni. 6–10. Inne warte uwagi miasta Ranking kontynuuje się miejscami, które oferują wysoki poziom bezpieczeństwa – m.in. Amsterdam, Bordeaux czy miasta skandynawskie – choć w samym zestawieniu Riviera Travel ich obecność może się różnić rok do roku. Źródła: Euronews, Riviera Travel Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Warszawa w TOP 10 najbardziej zanieczyszczonych miast świata. Nie radzimy sobie ze smogiem
Każdej zimy widzimy to samo: polskie miasta skąpane w smogu i przykryte parasolem kłujących w gardło zanieczyszczeń. Chociaż Polacy przyzwyczaili się do tego widoku, to nie wszędzie na świecie jest tak samo: Warszawa znalazła się w niechlubnym rankingu 10 najbardziej zanieczyszczonych dużych miast świata, a inne ośrodki w naszym kraju wcale nie radzą sobie lepiej.
6 stycznia 2025 Warszawa okazała się 10. najbardziej zanieczyszczonym dużym miastem świata w rankingu IQAir. Indeks AQI⁺ US mieścił się w przedziale 151–200, co oznacza powietrze niebezpieczne dla zdrowia. Stolica nie jest jednak rekordzistką: przez chwilę wyprzedził ją Kraków. Warszawa z najgorszym powietrzem na świecie Podczas pisania tego tekstu Warszawa znajduje się na 13. lokacie rankingu zanieczyszczeń i twardo utrzymuje swoją pozycję. Jeszcze wczoraj, według danych World Air Quality Index (IQAir), zajmowała przez chwilę „zaszczytne” 10. miejsce. Nasza stolica znajduje się w gronie takich miast jak Dhaka, Kair czy Delhi, co świadczy o poważnym, niespotykanym w większości europejskich krajów na taką skalę problemie ze smogiem. Nie tylko stolica, Kraków też ma swoje za uszami Oprócz stolicy, w czołówce najbardziej zanieczyszczonych miast pojawili się także inni polscy reprezentanci. 6 stycznia wyprzedził ją Kraków, który przez chwilę zajmował 9. lokatę. Obecnie znajduje się jednak na 32. miejscu, a zaraz za nim plasuje się Wrocław. Skąd bierze się smog i dlaczego tak dużo go w Warszawie? Tak wysoka pozycja w rankingu IQAir wynika z koncentracji pyłu zawieszonego PM2.5 w powietrzu. Pył ten pochodzi głównie z niskiej emisji (spalania węgla i drewna – a czasem i czego innego, np. plastiku – w domowych piecach), spalin samochodowych oraz emisji przemysłowych. W miesiącach zimowych, takich jak styczeń, problem nasila się z powodu częstszych epizodów bezwietrznej pogody i zwiększonego zapotrzebowania na ogrzewanie. Jakie są konsekwencje tak wysokiego poziomu zanieczyszczeń? Wskaźnik AQI (Air Quality Index) oscylujący w granicach 150 oznacza powietrze niezdrowe, zwłaszcza dla osób wrażliwych. Wpływa na choroby układu oddechowego lub krążenia, a wśród osób z astmą czy starszych może zbierać straszliwe żniwo. Przebywanie w takich warunkach nasila objawy astmy, powoduje przewlekłe zapalenie oskrzeli, choroby serca czy znacząco obniża odporność. Tak duży smog to po prostu znaczące pogorszenie komfortu życia. Wszystkim mieszkańcom zaleca się unikanie aktywności na zewnątrz i zamykanie okien – szczególnie w godzinach porannych i wieczornych, kiedy stężenie zanieczyszczeń jest najwyższe. To warunki, w których powinno się korzystać z masek antysmogowych. Ranking IQAir 2026 – kto jeszcze znalazł się na liście? Według rankingu IQAir z dnia 7 stycznia 2026 roku najbardziej zanieczyszczonym dużym miastem na świecie jest Dhaka w Bangladeszu, z indeksem AQI wynoszącym 292. Na kolejnych miejscach uplasowały się: Kair, Egipt – AQI 282 Delhi, Indie – AQI 215 Kolkata, Indie – AQI 214 Lahore, Pakistan – AQI 199 Teheran, Iran – AQI 180 Kampala, Uganda – AQI 176 Addis Abeba, Etiopia – AQI 172 Katmandu, Nepal – AQI 167 Doha, Katar – AQI 165 Warszawa, jak wspomnieliśmy, znajduje się na 13. miejscu. To najwyżej klasyfikowane miasto w Europie, kolejny jest Amsterdam na miejscu 21. Jak śledzić zanieczyszczenie? Smog to poważny problem, który codziennie, po kawałku, odbiera nam zdrowie. Warto śledzić raporty przedstawiane regularnie przez Polski Alarm Smogowy lub obserwować poziom zanieczyszczenia samodzielnie za pośrednictwem airly.org. Jak wygląda sytuacja w waszych miastach? Źródło: IQAir Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Polska w czołówce najpopularniejszych kierunków w Europie. Turystów przyciąga świąteczna atmosfera
Polska coraz wyraźniej zaznacza swoją obecność na europejskiej mapie podróży. Według najnowszego zestawienia opublikowanego przez Travel and Tour World, nasz kraj znalazł się w czołówce najpopularniejszych kierunków wybieranych przez Europejczyków na krótkie wyjazdy świąteczno-sylwestrowe. W raporcie szczególne miejsce zajmują dwa polskie miasta, które w tym sezonie przyciągają wyjątkowo dużą liczbę zagranicznych gości.
Dynamiczny wzrost zainteresowania Polską pokazuje, że nasz kraj przestaje być jedynie alternatywą dla bardziej oczywistych destynacji, a coraz częściej staje się pełnoprawnym celem zimowych podróży. Europejscy turyści odkrywają, że Boże Narodzenie i przełom roku w Polsce to nie tylko jarmarki, iluminacje i tradycyjna kuchnia, lecz także autentyczna atmosfera miast, gościnność mieszkańców i konkurencyjne ceny. Zdaniem ekspertów branży turystycznej, jeśli ten trend się utrzyma, Polska może w najbliższych latach skutecznie rywalizować z takimi krajami jak Austria czy Niemcy. Dla sektora hotelarskiego i gastronomicznego oznacza to wyjątkowo obiecujące prognozy oraz realną szansę na rekordowo udany sezon zimowy. Dlaczego Polska przyciąga zimą coraz więcej turystów z Europy? Rosnące zainteresowanie Polską jako kierunkiem zimowych wyjazdów nie jest dziełem przypadku, lecz efektem kilku nakładających się czynników, które w ostatnich latach wyraźnie zyskały na znaczeniu. W czasie, gdy podróżowanie po Europie Zachodniej staje się coraz droższe, Polska zaczęła być postrzegana jako atrakcyjna cenowo alternatywa, oferująca jednocześnie wysoki standard usług, dobrą infrastrukturę turystyczną i autentyczne doświadczenia kulturowe. Szczególnie w okresie świąteczno-noworocznym do naszego kraju przyciągają turystów silnie zakorzenione tradycje, jarmarki bożonarodzeniowe, historyczne centra miast oraz atmosfera, która według wielu zagranicznych gości nie została jeszcze zdominowana przez masową turystykę. Coraz większą rolę odgrywa również polska kuchnia, która regularnie pojawia się w zagranicznych przewodnikach kulinarnych i zestawieniach sezonowych smaków. Turyści chętnie sięgają po klasyczne potrawy świąteczne (jak pierogi, barszcz z uszkami czy makowiec), traktując je jako integralną część podróży i lokalnego doświadczenia, a nie jedynie gastronomiczną ciekawostkę. Skala tego zainteresowania znajduje odzwierciedlenie w danych. Według informacji opublikowanych przez Kiwi.com, liczba rezerwacji podróży do Polski wzrosła w skali roku o ponad 55%, a prognozy wskazują, że zainteresowanie będzie nadal rosnąć. Największy napływ turystów obserwuje się m.in. z Hiszpanii, Wielkiej Brytanii, Włoch oraz Rumunii, co pokazuje, że Polska przestaje być kierunkiem niszowym, a zaczyna funkcjonować w świadomości Europejczyków jako pełnoprawna destynacja na city break. Szczególnie wyraźnie widać to w przypadku Rumunii – platforma wskazuje, że w okresie świąteczno-noworocznym liczba rezerwacji do polskich miast wzrosła tam aż trzykrotnie w porównaniu z rokiem poprzednim. Polska na mapie europejskich podróży. Co pokazują statystyki? Polska coraz wyraźniej zaznacza swoją pozycję na turystycznej mapie Starego Kontynentu, coraz lepiej odpowiadając na potrzeby podróżnych. Z tego względu wzrost zainteresowania nie ogranicza się już do Europy Środkowej – coraz częściej przyjeżdżają do nas także turyści ze Szwecji, Niemiec, Grecji, Francji, Danii czy Czech, a także z Portugalii, Holandii oraz Litwy. Eksperci branży turystycznej podkreślają, że jeśli obecne tempo się utrzyma, Polska może na stałe umocnić swoją pozycję w zimowych planach podróżniczych Europejczyków. Jednym z ważniejszych czynników stojących za tym trendem są korzystne połączenia lotnicze. Dane Kiwi.com pokazują, że średni koszt biletu do Polski w okresie świąteczno-noworocznym wyniósł w tym roku 123 euro, czyli mniej niż w sezonie poprzednim. Szczególnie istotne okazały się spadki cen na trasach długodystansowych, gdzie obniżki sięgnęły nawet 23%, co znacząco zwiększyło atrakcyjność kierunku dla turystów z południa i zachodu Europy. Lepsza dostępność przełożyła się także na zmianę zachowań podróżnych: wyjazdy są planowane z większym wyprzedzeniem (średnio niemal dwa miesiące przed podróżą), a same pobyty stają się krótsze i bardziej intensywne, trwając przeciętnie około sześciu dni. Najwięcej zyskują na tym największe polskie miasta. Według raportu Travel and Tour World, wśród zagranicznych gości największym zainteresowaniem cieszą się Kraków i Warszawa. Autorzy zestawienia podkreślają, że to właśnie połączenie przystępnych cen, dobrej dostępności komunikacyjnej oraz sezonowych atrakcji (zwłaszcza jarmarków bożonarodzeniowych) skutecznie przyciąga podróżnych. W przypadku Krakowa eksperci TTW zwracają też uwagę na jego unikalną atmosferę i historyczną scenerię, która w okresie świąt nabiera szczególnego charakteru i sprawia, że miasto bywa postrzegane jako jeden z najbardziej klimatycznych zimowych kierunków w Europie. Źródła: Travel and Tour World, Euronews, Kiwi.com Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Poznaj podróżnicze hity Google tego roku. Wśród liderów znalazło się polskie miasto
Które miejsca w 2025 roku wzbudzały największą ciekawość wśród podróżnych? Najnowsza lista Google „Rok w podróżach” pokazuje, że niektóre miasta i regiony odnotowały wyjątkowo duży wzrost zainteresowania w porównaniu z poprzednim rokiem. To właśnie tam – częściej niż gdziekolwiek indziej – planowaliśmy urlopy, weekendowe wypady i dalekie wyprawy.
Rok 2025 okazał się czasem powrotów do znanych kierunków, ale też odkrywania nowych miejsc, które niespodziewanie zdobyły ogromną popularność. Jedni podróżowali, przemieszczając się między europejskimi metropoliami, inni zaś wybierali odległe wyspy, spokojne plaże lub centra kultury i sztuki. Niezależnie od tego, jak wyglądały wasze tegoroczne trasy, istnieje duże prawdopodobieństwo, że choć raz wpisaliście w wyszukiwarkę jeden z kierunków, które trafiły do najnowszego zestawienia Google „Rok w podróżach”. Ranking obejmuje miejsca, które w 2025 roku zanotowały największy wzrost liczby wyszukiwań względem 2024 roku – od karaibskich wysp, przez niedoceniane hiszpańskie miasta, aż po polską metropolię, która zaskoczyła swoją wysoką pozycją. Z tego zestawienia można się dowiedzieć, które miejsca najmocniej rozbudzały podróżniczą wyobraźnię. Najczęściej wyszukiwane kierunki 2025 roku Na szczycie tegorocznego zestawienia znalazły się trzy zupełnie różne miejsca, które łączy spektakularny wzrost zainteresowania w wyszukiwarce Google. Pierwsze miejsce zajęło hiszpańskie Bilbao, czyli miasto, które jeszcze do niedawna pozostawało w cieniu bardziej oczywistych kierunków Półwyspu Iberyjskiego. W 2025 roku jego popularność eksplodowała, głównie za sprawą połączenia sztuki, architektury i sportu. Podróżni masowo wyszukiwali bilety i noclegi nie tylko z powodu Muzeum Guggenheima czy cenionego Museo de Bellas Artes, lecz także dzięki wydarzeniom piłkarskim. To właśnie finał Ligi Europy UEFA, rozegrany w maju pomiędzy Tottenhamem a Manchesterem United, sprawił, że liczba zapytań dotyczących Bilbao dynamicznie wzrosła. Drugą pozycję zdobył Barbados – karaibska wyspa, która w ostatnich miesiącach przyciągała uwagę nie tylko pięknymi plażami, ale także dynamicznym rozwojem infrastruktury luksusowej. Nowe połączenia lotnicze oraz zapowiedzi ekskluzywnych otwarć hotelowych przełożyły się na gwałtowny wzrost wyszukiwań, zwłaszcza wśród osób planujących urlopy premium i zimowe wypady do ciepłych krajów. Eksperci wskazują, że to właśnie branża hotelarska, w połączeniu z rosnącą dostępnością lotów transatlantyckich, wywindowała Barbados na drugie miejsce globalnego rankingu. Na trzecim miejscu uplasował się natomiast Dubaj, który od lat nie traci impetu jako światowa stolica słońca, rozrywki i nowoczesnej architektury. W 2025 roku zainteresowanie tym kierunkiem nadal rosło, podsycane kolejnymi otwarciami luksusowych hoteli, rekordowymi inwestycjami turystycznymi oraz niezmienną popularnością plaż emiratu. Dubaj pozostaje jednym z najbardziej wyszukiwanych miejsc na świecie, a tegoroczny ranking tylko potwierdza jego dominację w segmencie destynacji całorocznych. Gdzie szukaliśmy wakacji w 2025 roku? Na pozostałych miejscach znalazły się równie ciekawe kierunki. Wysoko uplasował się m.in. Santander, czyli północnohiszpańskie miasto, które w rekordowym dla Hiszpanii roku turystycznym przyciągnęło uwagę podróżnych łagodniejszym klimatem, długimi plażami i niższymi cenami niż w najbardziej zatłoczonych kurortach. Tuż za nim znalazła się Ibiza, która (mimo sygnałów o spadku liczby turystów) odnotowała stały wzrost wyszukiwań. Nowe otwarcia hoteli i niegasnąca renoma jednej z najbardziej ikonicznych wysp Europy przyczyniły się do większego zainteresowania zarówno jej nocnym życiem, jak i spokojniejszą północą. Na szóstej pozycji uplasował się Kraków, jedyne polskie miasto w zestawieniu. Dane z raportu Kayak pokazują rekordowe zainteresowanie turystów, zwłaszcza tych poszukujących tańszych, a jednocześnie bogatych kulturowo destynacji. Niższe ceny hoteli i lotów oraz atrakcyjność historycznego centrum sprawiły, że Kraków stał się jedną z najczęściej wpisywanych lokalizacji w Google. Kolejne miejsce zajęła Malaga, której popularność rośnie niemal z miesiąca na miesiąc. Dzięki łagodnym zimom i bardzo wczesnej wiośnie miasto stało się naturalnym wyborem dla osób z północy Europy chcących przedłużyć lato, co przełożyło się na znaczący wzrost ruchu już w pierwszym kwartale roku. Ósma pozycja przypadła Reykjavikowi, który idealnie wpisuje się w modę na tzw. coolcation. Rozbudowana siatka połączeń oraz rosnące zainteresowanie podróżami nastawionymi na naturę i ciszę sprawiły, że liczba wyszukiwań lotów na Islandię gwałtownie wzrosła. Za nim uplasowała się Bazylea, która poza słynnymi targami Art Basel dodatkowo przyciągnęła uwagę dzięki finałowi UEFA Women’s Euro 2025. Zestawienie zamknął natomiast Düsseldorf – mniej oczywisty, ale coraz chętniej wybierany kierunek. Jego kompaktowy układ, możliwość poznawania miasta pieszo i połączenie luksusowych zakupów z atmosferą tradycyjnej starówki sprawiły, że wielu turystów zaczęło rozważać go jako alternatywę dla bardziej zatłoczonych niemieckich metropolii. Źródła: Google, Condé Nast Traveler Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
W Krakowie jest miejsce, które zachwyca nawet stałych bywalców. Niewielu o nim słyszało
Kraków od lat pozostaje jednym z najchętniej odwiedzanych miast w Polsce – magnetycznym zarówno dla turystów z kraju, jak i z zagranicy. Większość kieruje swoje kroki w dobrze znane miejsca, które od dawna znajdują się w przewodnikach. Tymczasem jedno z najciekawszych krakowskich doświadczeń, choć położone blisko centrum, wciąż pozostaje poza głównym nurtem zwiedzania. To przestrzeń, która zachwyca autentycznością, spokojem i mistrzostwem rzemiosła, a jednocześnie nie jest jeszcze oblegana przez tłumy.
Osoby odwiedzające Kraków zazwyczaj rozpoczynają swoją trasę od Starego Miasta, podziwiając Rynek Główny, zabytkowe kamienice, Kościół Mariacki, Sukiennice czy Barbakan. Następnie ruszają w stronę Wawelu, Kazimierza lub Podgórza, skupiając się na miejscach najbardziej rozpoznawalnych. Jednak miasto skrywa także przestrzenie znacznie bardziej kameralne – takie, które pozwalają spojrzeć na Kraków przez pryzmat detalu, rzemiosła i historii opowiadanej z zupełnie innej perspektywy. Jednym z nich jest wyjątkowe muzeum, w którym proces twórczy można obserwować z bliska, a sztuka szkła ożywa na oczach odwiedzających. Najstarsza pracownia witrażowa w Polsce. Tu historia wciąż żyje Urokliwe krakowskie muzeum znajduje się niedaleko Starego Miasta, w dawnej siedzibie Krakowskiego Zakładu Witrażów S.G. Żeleński, założonego w 1902 roku. To tu przez dziesięciolecia powstawały witraże projektowane przez Wyspiańskiego, Mehoffera i innych mistrzów Młodej Polski. Już sam budynek jest wyjątkowy, gdyż zaprojektowano go tak, by sprzyjał pracy ze szkłem – ma wysokie pomieszczenia, duże okna i układ podporządkowany światłu, który od początku miał umożliwić rzemieślnikom precyzyjną, wielogodzinną pracę. Z tego względu, że pracownia funkcjonowała nieprzerwanie przez ponad 120 lat, miejsce przy alei Zygmunta Krasińskiego 23 zachowało swój pierwotny charakter, a dziś pełni jednocześnie funkcję działającego zakładu i muzeum, które pozwala zajrzeć za kulisy procesu twórczego. To właśnie to połączenie tworzy atmosferę, jakiej trudno doświadczyć gdziekolwiek indziej. Zwiedzający nie tylko oglądają historyczne witraże, lecz także wchodzą między stoły kreślarskie, piecyki, stojaki z barwnym szkłem i stanowiska, przy których artyści malują detale, obrabiają tafle i lutują ołowiane ramy. Gdy szkło podniesione do światła odsłania głębię koloru, a rzemieślnik precyzyjnie prowadzi linię pędzla lub rozgrzewa metal, łatwo zrozumieć, jak ogromnej koncentracji i cierpliwości wymaga ta forma sztuki. Wrażenie potęguje świadomość, że przez lata powstawały tu witraże zdobiące najważniejsze budowle – i że proces ich tworzenia, choć dziś wspierany nowoczesnymi narzędziami, przebiega w niemal niezmieniony sposób. Pracownia działa w pełnym wymiarze do dziś, przyjmując nowe zlecenia od kościołów, instytucji i prywatnych kolekcjonerów. Jednocześnie muzeum prowadzi szeroką działalność edukacyjną, organizując warsztaty dla dzieci i młodzieży, oprowadzania tematyczne, a także wystawy czasowe uzupełniające stałą ekspozycję „Galeria Młodopolskich Mistrzów Witrażu”. Jeszcze kilka lat temu miejsce otwierało się głównie dla zorganizowanych grup, co sprawiało, że pozostawało sekretem znanym raczej miłośnikom sztuki niż przeciętnym turystom. Dziś sytuacja się zmieniła i indywidualni odwiedzający mogą wejść do pracowni niemal o każdej porze, stając się świadkami pracy artystów. Dzięki temu Muzeum Witrażu przestało być jedynie archiwum historii, a stało się przestrzenią, w której tradycyjne rzemiosło trwa, rozwija się i rezonuje z rytmem współczesnego Krakowa. Od Leonarda da Vinci po nowoczesne wnętrza. Kraków w artystycznej odsłonie Choć Pracownia i Muzeum Witrażu pozwala zobaczyć Kraków z perspektywy światła i rzemiosła, część odwiedzających może chcieć dopełnić tę artystyczną podróż miejscem, w którym historia sztuki nabiera innego wymiaru. Wystarczy wtedy krótki spacer, by znaleźć się w Muzeum Książąt Czartoryskich, czyli jednej z najważniejszych kolekcji w Polsce. To właśnie tu znajduje się „Dama z gronostajem” Leonarda da Vinci, dzieło tak szczególne, że dla wielu samo w sobie staje się powodem przyjazdu do Krakowa. Co więcej, obok obrazu włoskiego mistrza prezentowane są tam prace Rembrandta, arcydzieła malarstwa europejskiego, bogaty zbiór rzemiosła artystycznego oraz pamiątki związane z historią Polski. Zwiedzanie tych sal naturalnie staje się kontynuacją doświadczenia rozpoczętego w muzeum witrażu – najpierw możemy obserwować, jak powstaje współczesne rzemiosło, a chwilę później stajemy przed dziełami, które od stuleci wyznaczają kanony piękna. Taka podróż przez różne odsłony sztuki sprawia, że wielu gości może szukać miejsca, które dopełni estetyczne doświadczenia. Tu pojawia się hotel TRIBE Krakow Old Town – nowy, otwarty w 2025 roku obiekt, zlokalizowany kilka minut od dworca i Starego Miasta. Bliskość najważniejszych muzeów i zabytków nie jest tu przypadkowa, ponieważ TRIBE powstał z myślą o osobach, które chcą Kraków odczuwać, a nie tylko zwiedzać. Jego wnętrza, inspirowane filmową estetyką Davida Lyncha, budują atmosferę lekko tajemniczą, pełną miękkiego światła, welurowych tkanin i mocnych kolorystycznie akcentów. To jeden z powodów, dla których TRIBE już w pierwszych miesiącach działalności stał się miejscem chętnie wybieranym przez osoby, które w Krakowie szukają czegoś więcej niż standardowego noclegu – pragną estetyki, harmonii i wrażenia, że miasto towarzyszy im przez cały pobyt, również po zamknięciu muzealnych drzwi. Źródło: National Geographic Polska Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
XV-wieczna rzeźba rozpoznana po latach. Nowe dzieło Wita Stwosza odnalezione w zakrystii opactwa cystersów
Niemiecki rzeźbiarz Wit Stwosz słynie przede wszystkim z okazałego ołtarza znajdującego się w Kościele Mariackim w Krakowie. Naukowcy z Małopolski alarmują jednak, że to nie jedyne krakowskie pozostałości po artyście z Schwarzwaldu. Spod jego dłuta miało wyjść XV-wieczne znalezisko – pięćdziesięciocentymetrowa figura.
Rzeźba przez lata zdobiła zakrystię opactwa cystersów w krakowskiej Mogile. Przed odkryciem badaczy z Uniwersytetu Jagiellońskiego nikt nie podejrzewał, że figura mogła wyjść spod dłuta Wita Stwosza, jednego z najsłynniejszych artystów późnego średniowiecza w Polsce. Dopiero szczegółowe badania stanu zachowania oraz porównanie z innymi pracami rzeźbiarza pozwoliły naukowcom stwierdzić z dużą pewnością: autorem dzieła jest sam Wit Stwosz. Co przedstawia rzeźba? Odkryta rzeźba Wita Stwosza przedstawia ukrzyżowanego Jezusa Chrystusa. Krucyfiks został wykonany z drewna gruszy — materiału niezwykle wymagającego w obróbce. Wybór ten może jednak wskazywać na autora, ponieważ Stwosz wielokrotnie korzystał właśnie z gruszy przy tworzeniu swoich mniejszych dzieł. Prace wykonane w tym drewnie możemy podziwiać m.in. w kościele Świętej Trójcy w Iwanowicach, w Los Angeles oraz w świątyni św. Sebalda w Norymberdze. Również niezwykła pieczołowitość wykonania sugeruje związek z mistrzowskim stylem artysty. Rzeźba wyróżnia się wyjątkowo precyzyjną anatomią – mięśnie, ścięgna i żyły zostały odwzorowane w sposób charakterystyczny dla Wita Stwosza. Podobieństwo odkrycia Aby przypisać krakowskie znalezisko do innych prac niemieckiego rzeźbiarza, badacze porównali je z uznanymi dziełami Wita Stwosza. W raporcie opisującym podobieństwa autorzy wskazują: „Smukłość i wyprężenie ciała, siatka żył na niektórych częściach ciała, młodzieńczy typ twarzy zmarszczonej w grymasie bólu, a przede wszystkim wirtuozerskie opracowanie szczegółów anatomicznych prowadzą autorów do wniosku, że wyszło ono (dzieło) spod dłuta Wita Stwosza pod koniec jego pobytu w Krakowie”. Wyrzeźbiony Chrystus nosi także przepaskę biodrową, tzw. perizonium. Jej asymetryczny układ i wyraźne przekątne linii fałd odpowiadają sposobom kształtowania draperii widocznym w innych pracach artysty. Znaczenie nieznanej pracy Autorzy opracowania — Dobrosława Horzela i Marek Walczak z Instytutu Historii Sztuki UJ — podkreślają, że odkrycie ma ogromne znaczenie dla badań nad działalnością Wita Stwosza w Polsce. Mamy do czynienia z nowym, wcześniej nieopisanym dziełem jednego z najważniejszych rzeźbiarzy późnego średniowiecza w Europie. Każda taka identyfikacja jest wydarzeniem wyjątkowym, ponieważ twórczość Stwosza od lat należy do najintensywniej analizowanych w historii sztuki. Odkrycie pobudza również wyobraźnię dotyczącą innych, wciąż nieujawnionych prac mistrza. Jeśli krakowski krucyfiks przez dziesięciolecia pozostawał niezauważony, to ile podobnych dzieł może jeszcze skrywać się w zakamarkach kościołów czy klasztorów? Znalezisko pokazuje, że prawdziwe skarby nie muszą być zakopane pod ziemią – czasem wiszą w zupełnie widocznych miejscach, czekając na uważne spojrzenie. Źródła: Gazeta Krakowska, Horzela, Dobrosława, Marek Walczak. Chrystus Ukrzyżowany w opactwie Cystersów w Mogile – przeoczone dzieło Wita Stwosza. „Biuletyn Historii Sztuki” 87, nr 3 (2025)
Zaskakujący lider europejskiego zestawienia. To polskie miasto najlepiej nadaje się na bezstresowy city break
Wiele osób chętnie korzysta z weekendowych wypadów, odkrywając europejskie miasta w krótkim, intensywnym rytmie. Najnowszy ranking pokazuje jednak, że to właśnie w Polsce znajduje się miejsce, które najlepiej sprzyja prawdziwemu odpoczynkowi.
Szukasz krótkiego wyjazdu, który pozwoli zredukować stres zamiast go generować? Według najnowszego zestawienia Easy Breaks Index, przygotowanego przez portal LateRooms, najbardziej komfortowe i najmniej stresujące europejskie miasto na city break znajduje się w Małopolsce. W indeksie porównano 50 popularnych miast Europy, biorąc pod uwagę czas trwania lotu, koszty i łatwość transferu z lotniska, średnie ceny hoteli oraz oceny największych atrakcji turystycznych. W tym zestawieniu polski zwycięzca okazał się bezkonkurencyjny. Najmniej stresujące miasto w Europie? Ranking wskazuje na Kraków Pierwsze miejsce w zestawieniu zajął Kraków, który – jak zauważają twórcy rankingu – „może nie jest typowym celem krótkich wypadów”, jednak w praktyce okazał się bezkonkurencyjny. Autorzy Easy Breaks Index podkreślają, że to właśnie połączenie łatwości podróży, przystępnych cen i minimalnego poziomu „stresu organizacyjnego” sprawia, że dawna stolica Polski idealnie wpisuje się w definicję bezproblemowego city breaku. Już sam początek wizyty jest wyjątkowo prosty: z lotniska do centrum można dotrzeć w około 17 minut, a stacje łączy kładka dla pieszych, co eliminuje konieczność korzystania z taksówek, stania w kolejkach czy mierzenia się ze skomplikowaną logistyką tuż po przylocie. Zdaniem twórców indeksu to jeden z najszybszych i najbardziej intuicyjnych transferów lotniskowych w Europie. Eksperci zwracają uwagę, że Kraków należy do najłatwiejszych do zwiedzania miast kontynentu – większość najważniejszych atrakcji znajduje się w zasięgu krótkiego spaceru, a całe Stare Miasto, wpisane na listę UNESCO, otacza zielony pierścień Plant. Taka kompaktowość znacząco zmniejsza presję, którą turyści często odczuwają podczas krótkich wyjazdów, gdy próbują „zobaczyć wszystko naraz”. Twórcy zestawienia przypominają również o badaniach Harvard Health, według których już 20 minut spaceru na świeżym powietrzu obniża poziom kortyzolu, a krótkie „mikrowakacje” wyraźnie poprawiają samopoczucie. Kraków według nich naturalnie wpisuje się w tę filozofię powolnego, regenerującego zwiedzania. Co więcej, na komfort odwiedzających wpływa także lokalna gastronomia. Eksperci podkreślają, że krakowskie kawiarnie i restauracje często mieszczą się w historycznych piwnicach, na dziedzińcach i w zacisznych zaułkach, co sprzyja niespiesznemu odkrywaniu miasta. Jednocześnie koszty życia są tu znacząco niższe niż w wielu europejskich kierunkach. „Nawet rzekomo tanie miejsca, takie jak Berlin czy Lizbona, są droższe niż Kraków, a restauracje w tym polskim mieście są o około jedną trzecią tańsze” – podkreślają autorzy raportu. Wszystko to sprawia, że Kraków nie tylko pozwala realnie odpocząć, lecz także czyni krótki wyjazd wyjątkowo przystępnym i pozbawionym stresu. TOP europejskie bezstresowe kierunki na city break Na kolejnych miejscach rankingu znalazły się europejskie miasta, które – podobnie jak Kraków – łączą wygodę podróży z niskim poziomem stresu. Tym samym drugie miejsce zajęła Kopenhaga, doceniona za szybki, 15-minutowy transfer z lotniska oraz niezwykłą kompaktowość, dzięki której większość atrakcji (od kolorowego Nyhavn, po Ogrody Tivoli) można zwiedzać pieszo lub na rowerze. Trzecia w zestawieniu Praga wyróżniła się przystępnością cenową: dojazd z lotniska kosztuje tu niewiele, a noclegi należą do najtańszych spośród analizowanych destynacji. Na czwartej pozycji uplasował się Berlin, który zdobył wysokie oceny za infrastrukturę, sprawną komunikację oraz bogatą ofertę kulturalną – od Bramy Brandenburskiej, po tętniące życiem nocnym dzielnice. Piątą lokatę zajęła z kolei Wenecja, chwalona za romantyczny charakter i możliwość zwiedzania większości zabytków podczas niespiesznych spacerów wśród kanałów i mostów. Szóste miejsce przypadło Palmie de Mallorca, zachwycającej krótkim, 20-minutowym transferem z lotniska i sprzyjającym klimatem, co uczyniło ją jednym z najlepszych miejsc na słoneczny city break. Tuż za nią znalazła się Barcelona, doceniona za imponującą liczbę atrakcji (od Sagrady Famílii, po miejskie plaże) oraz szybkie połączenie kolejowe, które pozwala maksymalnie wykorzystać czas na zwiedzanie. Ósma jest Florencja, wysoko oceniona za kuchnię, kulturę oraz to, że większość jej zabytków znajduje się w zasięgu krótkiego spaceru. W zestawieniu znalazł się również Tallinn, określany jako „ukryty klejnot”. Według autorów rankingu jego bajkowa starówka i niewielkie rozmiary tworzą idealne warunki do spokojnego, niedrogiego city breaku. Listę natomiast zamknęła Malaga, najwyżej oceniona w kategorii zimowej pogody. Miejsce w pierwszej dziesiątce zapewnił jej zaledwie 12-minutowy transfer, a także połączenie plaż, muzeów i łagodnych, słonecznych temperatur utrzymujących się przez cały rok. Źródła: LateRooms, Fox News Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Najlepsze jarmarki świąteczne w Europie 2025. Na liście znalazło się też polskie miasto
Wielkimi krokami zbliża się czas, który wielu uważa za najpiękniejszy w roku. Nastrojowe iluminacje, zapach korzennych przypraw i dźwięk kolęd powracają na europejskie place, gdzie co roku odbywają się jedne z najbardziej widowiskowych jarmarków świątecznych. Te wyjątkowe wydarzenia przyciągają tysiące odwiedzających i z roku na rok zyskują na popularności.
Święta już niemal za progiem, a wraz z początkiem zimowego sezonu miliony osób planują podróże, by zobaczyć najsłynniejsze europejskie jarmarki bożonarodzeniowe. Wybór nie należy jednak do łatwych – na mapie kontynentu znajdują się setki takich wydarzeń, różniących się klimatem, skalą i tradycjami. Najnowsze zestawienie przygotowane przez firmę Tollwayr wskazuje dziesięć najlepszych europejskich jarmarków świątecznych na 2025 rok. Ranking ten powstał na podstawie liczby dni ich działania, średnich kosztów noclegu, popularności w wyszukiwarkach oraz liczby postów publikowanych w mediach społecznościowych. Dzięki temu udało się wyłonić miejsca oferujące najbardziej wyjątkowe świąteczne doświadczenia. Świąteczne hity Europy. Trzy jarmarki, które zdobyły najwyższe oceny Budapeszteński jarmark na placu Vörösmarty, który w tym roku zajął pierwsze miejsce w europejskim rankingu z wynikiem 7,41/10, od lat uchodzi za jedno z najbardziej klimatycznych miejsc w okresie adwentu. Centralny plac Budapesztu zamienia się wówczas w świąteczną wioskę pełną drewnianych straganów, rękodzieła i tradycyjnych węgierskich potraw, a aromat grzanego wina i langosza tworzy atmosferę, której próżno szukać gdzie indziej. Jarmark działa aż przez 52 dni, oferując korzystne ceny noclegów (średnio 131 euro za trzygwiazdkowy hotel). Jego popularność potwierdzają media społecznościowe: na Instagramie zgromadzono ponad 14 tys. postów, a na TikToku blisko 970 nagrań związanych z tym miejscem. Drugą pozycję w zestawieniu zajął strasburski Christkindelsmärik, oceniony na 7,37/10. To jeden z najstarszych jarmarków na kontynencie – jego tradycja sięga 1570 roku, przez co stolica Alzacji od lat uchodzi za „bożonarodzeniową stolicę Europy”. Wąskie uliczki starego miasta, odbijające światło iluminacji kanały i monumentalna katedra tworzą scenerię niczym ze świątecznej pocztówki. Strasburg dominuje także pod względem popularności w sieci: generuje 27 tys. wyszukiwań w Google i może pochwalić się 36,8 tys. postów na Instagramie. Jarmark działa 29 dni, a średni koszt noclegu wynosi 221 euro. Na trzecim miejscu znalazł się z kolei wiedeński Christkindlmarkt, który uzyskał 7,06/10 punktów. Plac przed neogotyckim ratuszem rozświetlają setki lampek, a przestrzeń wypełnia się co roku lodowiskiem i dziesiątkami stoisk, tworząc atmosferę elegancji i nostalgii. Wiedeński jarmark generuje 25 tys. wyszukiwań w Google, a zdjęcia z wydarzenia pojawiają się w ponad 26,8 tys. postów na Instagramie. Kiermasz trwa 34 dni, a średnia cena noclegu w trzygwiazdkowym hotelu wynosi 175 euro. Różnorodność europejskich jarmarków bożonarodzeniowych Pozostałe jarmarki, które znalazły się w zestawieniu Tollwayr, pokazują, jak różnorodna i zaskakująca potrafi być świąteczna mapa Europy. Tuż za podium, na czwartej pozycji, uplasował się praski Old Town Market, który – jak wynika z analizy – doskonale odnajduje się w świecie mediów społecznościowych. To właśnie on dominuje na TikToku, osiągając ponad 1060 postów, a jednocześnie zajmuje wysoką pozycję w Google (około 23 tys. wyszukiwań) i na Instagramie (11,5 tys. postów). Dalej znalazł się paryski jarmark bożonarodzeniowy (5. miejsce), ceniony za elegancję i różnorodność lokalizacji, a tuż za nim – Köln Weihnachtsmarkt w Kolonii, którego świąteczna oprawa przy katedrze od lat przyciąga tysiące odwiedzających. Siódme miejsce przypadło Frankfurtowi i to właśnie on oferuje najtańsze noclegi w całym rankingu, z ceną trzygwiazdkowego hotelu wynoszącą średnio 78 euro za noc. To czyni miasto jednym z najatrakcyjniejszych wyborów dla osób ceniących świąteczny klimat, ale zwracających uwagę na budżet. Dodatkowo Frankfurt wyróżnia się wysoką liczbą postów na Instagramie (12,4 tys.), co potwierdza jego wyjątkowy, fotograficzny charakter. W zestawieniu pojawiła się także Kopenhaga (8. miejsce), która – podobnie jak Budapeszt – może pochwalić się jednym z najdłużej działających jarmarków w Europie (aż 52 dni). Na dziewiątej pozycji znalazł się Kraków, wyróżniony za wyjątkową przystępność cen (trzygwiazdkowy nocleg kosztuje średnio 88 euro, co czyni go jednym z najlepszych kierunków dla osób poszukujących autentycznego, wschodnioeuropejskiego klimatu w rozsądnej cenie). Listę zamknęła Brugia, której jarmark Winter Glow cieszy się rosnącą popularnością, dzięki malowniczej scenerii i wysokiemu zaangażowaniu w mediach społecznościowych. Mattijs Wijnmalen, CEO Tollwayr, podkreślił, że wszystkie te jarmarki pełnią w europejskiej tradycji świątecznej niezwykle ważną rolę. – Są sercem i duszą europejskiego sezonu świątecznego. W tym roku podróżni mają do wyboru wyjątkowo wiele fantastycznych miejsc. Nasze zestawienie pokazuje także ogromną różnorodność – od najbardziej rozpoznawalnych kierunków po te bardziej przystępne cenowo, jak Kraków czy Frankfurt. To dowód, że aby poczuć magię europejskich świąt, wcale nie trzeba wydawać fortuny – dodał. Źródło: Tollwayr Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
W tym polskim mieście może powstać kolejka gondolowa. To nowa era transportu publicznego?
W Krakowie autobusy i tramwaje nadal są podstawą miejskiej komunikacji, a planowana budowa metra przyciąga coraz więcej uwagi. Teraz jednak na horyzoncie pojawił się kolejny pomysł – kolejka gondolowa.
Kraków obsługuje każdego dnia tysiące pasażerów dzięki rozwiniętej sieci autobusów i tramwajów, a koncepcja metra (obejmująca kilkadziesiąt kilometrów nowych linii) właśnie jest w fazie planowania. Tymczasem pojawiła się kolejna propozycja – budowa kolejki gondolowej, która mogłaby stać się nowoczesnym uzupełnieniem miejskiego transportu. Inwestorzy i urbaniści wskazują, że taki projekt mógłby poprawić komunikację w trudno dostępnych częściach miasta i sprostać rosnącemu zapotrzebowaniu na szybsze oraz wygodniejsze przemieszczanie się po stolicy Małopolski. Kraków może zyskać nietypowe połączenie Kilka dni temu krakowski radny Marek Hohenauer zwrócił się do prezydenta miasta z propozycją, która może zmienić sposób poruszania się po Mistrzejowicach. Zaproponował, by w tej części Krakowa powstała miejska kolejka gondolowa łącząca przystanek Szybkiej Kolei Aglomeracyjnej „Kraków Piastów” z pobliską pętlą tramwajową na osiedlu Piastów. Jak wyjaśnił, pomysł ten pojawia się w dyskusjach od dawna i warto wreszcie sprawdzić, czy można go zrealizować. Kolejka, jego zdaniem, mogłaby rozwiązać wiele lokalnych problemów komunikacyjnych – „zszyć” infrastrukturę przesiadkową, ominąć skrzyżowania i ułatwić codzienne przesiadki. Przy tym nie generowałaby hałasu ani nie wymagała dużej ingerencji w układ ulic. Hohenauer podkreślił również, że Mistrzejowice to obszar o coraz większym znaczeniu komunikacyjnym, a linia gondolowa mogłaby stać się wzorem dla innych dzielnic. „Rozwiązanie to – dobrze zaprojektowane, w pełni zintegrowane taryfowo – może stać się pilotażem dla podobnych mikro-połączeń w innych częściach Krakowa” – stwierdził radny w piśmie do władz miasta. Apeluje, by Kraków zlecił analizę pozwalającą ocenić, czy taka forma transportu mogłaby realnie uzupełnić system komunikacyjny i stać się częścią codziennych tras mieszkańców. Kolejki gondolowe w polskich miastach Warto dodać, że w Polsce kolejki gondolowe nie są już wyłącznie domeną terenów górskich. We Wrocławiu od 2013 roku działa „Polinka” – kolej gondolowa kursująca nad Odrą, łącząca główny kampus Politechniki Wrocławskiej z budynkami uczelni po drugiej stronie rzeki. Trasa ma około 380 metrów długości, a przejazd trwa zaledwie kilka minut. Dzięki niej studenci i pracownicy mogą omijać ruchliwe mosty i skrzyżowania, co pokazuje, że taka forma transportu może być realnym udogodnieniem komunikacyjnym, a nie tylko miejską atrakcją. Co więcej, podobne rozwiązanie funkcjonuje w Chorzowie, gdzie kolej linowa „Elka” od dziesięcioleci kursuje nad Parkiem Śląskim. Dwie trasy łączą m.in. Stadion Śląski, Wesołe Miasteczko i Planetarium, a sama konstrukcja (choć początkowo traktowana głównie jako atrakcja) z czasem zyskała także znaczenie użytkowe. „Elka” pokazała, że kolejka gondolowa może sprawdzić się również w miastach nizinnych, odciążając ruch drogowy i zapewniając wygodne połączenia pomiędzy rozległymi terenami zielonymi. Źródło: Gazeta Krakowska Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.