Warszawa w TOP 10 najbardziej zanieczyszczonych miast świata. Nie radzimy sobie ze smogiem
Każdej zimy widzimy to samo: polskie miasta skąpane w smogu i przykryte parasolem kłujących w gardło zanieczyszczeń. Chociaż Polacy przyzwyczaili się do tego widoku, to nie wszędzie na świecie jest tak samo: Warszawa znalazła się w niechlubnym rankingu 10 najbardziej zanieczyszczonych dużych miast świata, a inne ośrodki w naszym kraju wcale nie radzą sobie lepiej.
6 stycznia 2025 Warszawa okazała się 10. najbardziej zanieczyszczonym dużym miastem świata w rankingu IQAir. Indeks AQI⁺ US mieścił się w przedziale 151–200, co oznacza powietrze niebezpieczne dla zdrowia. Stolica nie jest jednak rekordzistką: przez chwilę wyprzedził ją Kraków. Warszawa z najgorszym powietrzem na świecie Podczas pisania tego tekstu Warszawa znajduje się na 13. lokacie rankingu zanieczyszczeń i twardo utrzymuje swoją pozycję. Jeszcze wczoraj, według danych World Air Quality Index (IQAir), zajmowała przez chwilę „zaszczytne” 10. miejsce. Nasza stolica znajduje się w gronie takich miast jak Dhaka, Kair czy Delhi, co świadczy o poważnym, niespotykanym w większości europejskich krajów na taką skalę problemie ze smogiem. Nie tylko stolica, Kraków też ma swoje za uszami Oprócz stolicy, w czołówce najbardziej zanieczyszczonych miast pojawili się także inni polscy reprezentanci. 6 stycznia wyprzedził ją Kraków, który przez chwilę zajmował 9. lokatę. Obecnie znajduje się jednak na 32. miejscu, a zaraz za nim plasuje się Wrocław. Skąd bierze się smog i dlaczego tak dużo go w Warszawie? Tak wysoka pozycja w rankingu IQAir wynika z koncentracji pyłu zawieszonego PM2.5 w powietrzu. Pył ten pochodzi głównie z niskiej emisji (spalania węgla i drewna – a czasem i czego innego, np. plastiku – w domowych piecach), spalin samochodowych oraz emisji przemysłowych. W miesiącach zimowych, takich jak styczeń, problem nasila się z powodu częstszych epizodów bezwietrznej pogody i zwiększonego zapotrzebowania na ogrzewanie. Jakie są konsekwencje tak wysokiego poziomu zanieczyszczeń? Wskaźnik AQI (Air Quality Index) oscylujący w granicach 150 oznacza powietrze niezdrowe, zwłaszcza dla osób wrażliwych. Wpływa na choroby układu oddechowego lub krążenia, a wśród osób z astmą czy starszych może zbierać straszliwe żniwo. Przebywanie w takich warunkach nasila objawy astmy, powoduje przewlekłe zapalenie oskrzeli, choroby serca czy znacząco obniża odporność. Tak duży smog to po prostu znaczące pogorszenie komfortu życia. Wszystkim mieszkańcom zaleca się unikanie aktywności na zewnątrz i zamykanie okien – szczególnie w godzinach porannych i wieczornych, kiedy stężenie zanieczyszczeń jest najwyższe. To warunki, w których powinno się korzystać z masek antysmogowych. Ranking IQAir 2026 – kto jeszcze znalazł się na liście? Według rankingu IQAir z dnia 7 stycznia 2026 roku najbardziej zanieczyszczonym dużym miastem na świecie jest Dhaka w Bangladeszu, z indeksem AQI wynoszącym 292. Na kolejnych miejscach uplasowały się: Kair, Egipt – AQI 282 Delhi, Indie – AQI 215 Kolkata, Indie – AQI 214 Lahore, Pakistan – AQI 199 Teheran, Iran – AQI 180 Kampala, Uganda – AQI 176 Addis Abeba, Etiopia – AQI 172 Katmandu, Nepal – AQI 167 Doha, Katar – AQI 165 Warszawa, jak wspomnieliśmy, znajduje się na 13. miejscu. To najwyżej klasyfikowane miasto w Europie, kolejny jest Amsterdam na miejscu 21. Jak śledzić zanieczyszczenie? Smog to poważny problem, który codziennie, po kawałku, odbiera nam zdrowie. Warto śledzić raporty przedstawiane regularnie przez Polski Alarm Smogowy lub obserwować poziom zanieczyszczenia samodzielnie za pośrednictwem airly.org. Jak wygląda sytuacja w waszych miastach? Źródło: IQAir Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Polska w czołówce najpopularniejszych kierunków w Europie. Turystów przyciąga świąteczna atmosfera
Polska coraz wyraźniej zaznacza swoją obecność na europejskiej mapie podróży. Według najnowszego zestawienia opublikowanego przez Travel and Tour World, nasz kraj znalazł się w czołówce najpopularniejszych kierunków wybieranych przez Europejczyków na krótkie wyjazdy świąteczno-sylwestrowe. W raporcie szczególne miejsce zajmują dwa polskie miasta, które w tym sezonie przyciągają wyjątkowo dużą liczbę zagranicznych gości.
Dynamiczny wzrost zainteresowania Polską pokazuje, że nasz kraj przestaje być jedynie alternatywą dla bardziej oczywistych destynacji, a coraz częściej staje się pełnoprawnym celem zimowych podróży. Europejscy turyści odkrywają, że Boże Narodzenie i przełom roku w Polsce to nie tylko jarmarki, iluminacje i tradycyjna kuchnia, lecz także autentyczna atmosfera miast, gościnność mieszkańców i konkurencyjne ceny. Zdaniem ekspertów branży turystycznej, jeśli ten trend się utrzyma, Polska może w najbliższych latach skutecznie rywalizować z takimi krajami jak Austria czy Niemcy. Dla sektora hotelarskiego i gastronomicznego oznacza to wyjątkowo obiecujące prognozy oraz realną szansę na rekordowo udany sezon zimowy. Dlaczego Polska przyciąga zimą coraz więcej turystów z Europy? Rosnące zainteresowanie Polską jako kierunkiem zimowych wyjazdów nie jest dziełem przypadku, lecz efektem kilku nakładających się czynników, które w ostatnich latach wyraźnie zyskały na znaczeniu. W czasie, gdy podróżowanie po Europie Zachodniej staje się coraz droższe, Polska zaczęła być postrzegana jako atrakcyjna cenowo alternatywa, oferująca jednocześnie wysoki standard usług, dobrą infrastrukturę turystyczną i autentyczne doświadczenia kulturowe. Szczególnie w okresie świąteczno-noworocznym do naszego kraju przyciągają turystów silnie zakorzenione tradycje, jarmarki bożonarodzeniowe, historyczne centra miast oraz atmosfera, która według wielu zagranicznych gości nie została jeszcze zdominowana przez masową turystykę. Coraz większą rolę odgrywa również polska kuchnia, która regularnie pojawia się w zagranicznych przewodnikach kulinarnych i zestawieniach sezonowych smaków. Turyści chętnie sięgają po klasyczne potrawy świąteczne (jak pierogi, barszcz z uszkami czy makowiec), traktując je jako integralną część podróży i lokalnego doświadczenia, a nie jedynie gastronomiczną ciekawostkę. Skala tego zainteresowania znajduje odzwierciedlenie w danych. Według informacji opublikowanych przez Kiwi.com, liczba rezerwacji podróży do Polski wzrosła w skali roku o ponad 55%, a prognozy wskazują, że zainteresowanie będzie nadal rosnąć. Największy napływ turystów obserwuje się m.in. z Hiszpanii, Wielkiej Brytanii, Włoch oraz Rumunii, co pokazuje, że Polska przestaje być kierunkiem niszowym, a zaczyna funkcjonować w świadomości Europejczyków jako pełnoprawna destynacja na city break. Szczególnie wyraźnie widać to w przypadku Rumunii – platforma wskazuje, że w okresie świąteczno-noworocznym liczba rezerwacji do polskich miast wzrosła tam aż trzykrotnie w porównaniu z rokiem poprzednim. Polska na mapie europejskich podróży. Co pokazują statystyki? Polska coraz wyraźniej zaznacza swoją pozycję na turystycznej mapie Starego Kontynentu, coraz lepiej odpowiadając na potrzeby podróżnych. Z tego względu wzrost zainteresowania nie ogranicza się już do Europy Środkowej – coraz częściej przyjeżdżają do nas także turyści ze Szwecji, Niemiec, Grecji, Francji, Danii czy Czech, a także z Portugalii, Holandii oraz Litwy. Eksperci branży turystycznej podkreślają, że jeśli obecne tempo się utrzyma, Polska może na stałe umocnić swoją pozycję w zimowych planach podróżniczych Europejczyków. Jednym z ważniejszych czynników stojących za tym trendem są korzystne połączenia lotnicze. Dane Kiwi.com pokazują, że średni koszt biletu do Polski w okresie świąteczno-noworocznym wyniósł w tym roku 123 euro, czyli mniej niż w sezonie poprzednim. Szczególnie istotne okazały się spadki cen na trasach długodystansowych, gdzie obniżki sięgnęły nawet 23%, co znacząco zwiększyło atrakcyjność kierunku dla turystów z południa i zachodu Europy. Lepsza dostępność przełożyła się także na zmianę zachowań podróżnych: wyjazdy są planowane z większym wyprzedzeniem (średnio niemal dwa miesiące przed podróżą), a same pobyty stają się krótsze i bardziej intensywne, trwając przeciętnie około sześciu dni. Najwięcej zyskują na tym największe polskie miasta. Według raportu Travel and Tour World, wśród zagranicznych gości największym zainteresowaniem cieszą się Kraków i Warszawa. Autorzy zestawienia podkreślają, że to właśnie połączenie przystępnych cen, dobrej dostępności komunikacyjnej oraz sezonowych atrakcji (zwłaszcza jarmarków bożonarodzeniowych) skutecznie przyciąga podróżnych. W przypadku Krakowa eksperci TTW zwracają też uwagę na jego unikalną atmosferę i historyczną scenerię, która w okresie świąt nabiera szczególnego charakteru i sprawia, że miasto bywa postrzegane jako jeden z najbardziej klimatycznych zimowych kierunków w Europie. Źródła: Travel and Tour World, Euronews, Kiwi.com Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Poznaj podróżnicze hity Google tego roku. Wśród liderów znalazło się polskie miasto
Które miejsca w 2025 roku wzbudzały największą ciekawość wśród podróżnych? Najnowsza lista Google „Rok w podróżach” pokazuje, że niektóre miasta i regiony odnotowały wyjątkowo duży wzrost zainteresowania w porównaniu z poprzednim rokiem. To właśnie tam – częściej niż gdziekolwiek indziej – planowaliśmy urlopy, weekendowe wypady i dalekie wyprawy.
Rok 2025 okazał się czasem powrotów do znanych kierunków, ale też odkrywania nowych miejsc, które niespodziewanie zdobyły ogromną popularność. Jedni podróżowali, przemieszczając się między europejskimi metropoliami, inni zaś wybierali odległe wyspy, spokojne plaże lub centra kultury i sztuki. Niezależnie od tego, jak wyglądały wasze tegoroczne trasy, istnieje duże prawdopodobieństwo, że choć raz wpisaliście w wyszukiwarkę jeden z kierunków, które trafiły do najnowszego zestawienia Google „Rok w podróżach”. Ranking obejmuje miejsca, które w 2025 roku zanotowały największy wzrost liczby wyszukiwań względem 2024 roku – od karaibskich wysp, przez niedoceniane hiszpańskie miasta, aż po polską metropolię, która zaskoczyła swoją wysoką pozycją. Z tego zestawienia można się dowiedzieć, które miejsca najmocniej rozbudzały podróżniczą wyobraźnię. Najczęściej wyszukiwane kierunki 2025 roku Na szczycie tegorocznego zestawienia znalazły się trzy zupełnie różne miejsca, które łączy spektakularny wzrost zainteresowania w wyszukiwarce Google. Pierwsze miejsce zajęło hiszpańskie Bilbao, czyli miasto, które jeszcze do niedawna pozostawało w cieniu bardziej oczywistych kierunków Półwyspu Iberyjskiego. W 2025 roku jego popularność eksplodowała, głównie za sprawą połączenia sztuki, architektury i sportu. Podróżni masowo wyszukiwali bilety i noclegi nie tylko z powodu Muzeum Guggenheima czy cenionego Museo de Bellas Artes, lecz także dzięki wydarzeniom piłkarskim. To właśnie finał Ligi Europy UEFA, rozegrany w maju pomiędzy Tottenhamem a Manchesterem United, sprawił, że liczba zapytań dotyczących Bilbao dynamicznie wzrosła. Drugą pozycję zdobył Barbados – karaibska wyspa, która w ostatnich miesiącach przyciągała uwagę nie tylko pięknymi plażami, ale także dynamicznym rozwojem infrastruktury luksusowej. Nowe połączenia lotnicze oraz zapowiedzi ekskluzywnych otwarć hotelowych przełożyły się na gwałtowny wzrost wyszukiwań, zwłaszcza wśród osób planujących urlopy premium i zimowe wypady do ciepłych krajów. Eksperci wskazują, że to właśnie branża hotelarska, w połączeniu z rosnącą dostępnością lotów transatlantyckich, wywindowała Barbados na drugie miejsce globalnego rankingu. Na trzecim miejscu uplasował się natomiast Dubaj, który od lat nie traci impetu jako światowa stolica słońca, rozrywki i nowoczesnej architektury. W 2025 roku zainteresowanie tym kierunkiem nadal rosło, podsycane kolejnymi otwarciami luksusowych hoteli, rekordowymi inwestycjami turystycznymi oraz niezmienną popularnością plaż emiratu. Dubaj pozostaje jednym z najbardziej wyszukiwanych miejsc na świecie, a tegoroczny ranking tylko potwierdza jego dominację w segmencie destynacji całorocznych. Gdzie szukaliśmy wakacji w 2025 roku? Na pozostałych miejscach znalazły się równie ciekawe kierunki. Wysoko uplasował się m.in. Santander, czyli północnohiszpańskie miasto, które w rekordowym dla Hiszpanii roku turystycznym przyciągnęło uwagę podróżnych łagodniejszym klimatem, długimi plażami i niższymi cenami niż w najbardziej zatłoczonych kurortach. Tuż za nim znalazła się Ibiza, która (mimo sygnałów o spadku liczby turystów) odnotowała stały wzrost wyszukiwań. Nowe otwarcia hoteli i niegasnąca renoma jednej z najbardziej ikonicznych wysp Europy przyczyniły się do większego zainteresowania zarówno jej nocnym życiem, jak i spokojniejszą północą. Na szóstej pozycji uplasował się Kraków, jedyne polskie miasto w zestawieniu. Dane z raportu Kayak pokazują rekordowe zainteresowanie turystów, zwłaszcza tych poszukujących tańszych, a jednocześnie bogatych kulturowo destynacji. Niższe ceny hoteli i lotów oraz atrakcyjność historycznego centrum sprawiły, że Kraków stał się jedną z najczęściej wpisywanych lokalizacji w Google. Kolejne miejsce zajęła Malaga, której popularność rośnie niemal z miesiąca na miesiąc. Dzięki łagodnym zimom i bardzo wczesnej wiośnie miasto stało się naturalnym wyborem dla osób z północy Europy chcących przedłużyć lato, co przełożyło się na znaczący wzrost ruchu już w pierwszym kwartale roku. Ósma pozycja przypadła Reykjavikowi, który idealnie wpisuje się w modę na tzw. coolcation. Rozbudowana siatka połączeń oraz rosnące zainteresowanie podróżami nastawionymi na naturę i ciszę sprawiły, że liczba wyszukiwań lotów na Islandię gwałtownie wzrosła. Za nim uplasowała się Bazylea, która poza słynnymi targami Art Basel dodatkowo przyciągnęła uwagę dzięki finałowi UEFA Women’s Euro 2025. Zestawienie zamknął natomiast Düsseldorf – mniej oczywisty, ale coraz chętniej wybierany kierunek. Jego kompaktowy układ, możliwość poznawania miasta pieszo i połączenie luksusowych zakupów z atmosferą tradycyjnej starówki sprawiły, że wielu turystów zaczęło rozważać go jako alternatywę dla bardziej zatłoczonych niemieckich metropolii. Źródła: Google, Condé Nast Traveler Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
W Krakowie jest miejsce, które zachwyca nawet stałych bywalców. Niewielu o nim słyszało
Kraków od lat pozostaje jednym z najchętniej odwiedzanych miast w Polsce – magnetycznym zarówno dla turystów z kraju, jak i z zagranicy. Większość kieruje swoje kroki w dobrze znane miejsca, które od dawna znajdują się w przewodnikach. Tymczasem jedno z najciekawszych krakowskich doświadczeń, choć położone blisko centrum, wciąż pozostaje poza głównym nurtem zwiedzania. To przestrzeń, która zachwyca autentycznością, spokojem i mistrzostwem rzemiosła, a jednocześnie nie jest jeszcze oblegana przez tłumy.
Osoby odwiedzające Kraków zazwyczaj rozpoczynają swoją trasę od Starego Miasta, podziwiając Rynek Główny, zabytkowe kamienice, Kościół Mariacki, Sukiennice czy Barbakan. Następnie ruszają w stronę Wawelu, Kazimierza lub Podgórza, skupiając się na miejscach najbardziej rozpoznawalnych. Jednak miasto skrywa także przestrzenie znacznie bardziej kameralne – takie, które pozwalają spojrzeć na Kraków przez pryzmat detalu, rzemiosła i historii opowiadanej z zupełnie innej perspektywy. Jednym z nich jest wyjątkowe muzeum, w którym proces twórczy można obserwować z bliska, a sztuka szkła ożywa na oczach odwiedzających. Najstarsza pracownia witrażowa w Polsce. Tu historia wciąż żyje Urokliwe krakowskie muzeum znajduje się niedaleko Starego Miasta, w dawnej siedzibie Krakowskiego Zakładu Witrażów S.G. Żeleński, założonego w 1902 roku. To tu przez dziesięciolecia powstawały witraże projektowane przez Wyspiańskiego, Mehoffera i innych mistrzów Młodej Polski. Już sam budynek jest wyjątkowy, gdyż zaprojektowano go tak, by sprzyjał pracy ze szkłem – ma wysokie pomieszczenia, duże okna i układ podporządkowany światłu, który od początku miał umożliwić rzemieślnikom precyzyjną, wielogodzinną pracę. Z tego względu, że pracownia funkcjonowała nieprzerwanie przez ponad 120 lat, miejsce przy alei Zygmunta Krasińskiego 23 zachowało swój pierwotny charakter, a dziś pełni jednocześnie funkcję działającego zakładu i muzeum, które pozwala zajrzeć za kulisy procesu twórczego. To właśnie to połączenie tworzy atmosferę, jakiej trudno doświadczyć gdziekolwiek indziej. Zwiedzający nie tylko oglądają historyczne witraże, lecz także wchodzą między stoły kreślarskie, piecyki, stojaki z barwnym szkłem i stanowiska, przy których artyści malują detale, obrabiają tafle i lutują ołowiane ramy. Gdy szkło podniesione do światła odsłania głębię koloru, a rzemieślnik precyzyjnie prowadzi linię pędzla lub rozgrzewa metal, łatwo zrozumieć, jak ogromnej koncentracji i cierpliwości wymaga ta forma sztuki. Wrażenie potęguje świadomość, że przez lata powstawały tu witraże zdobiące najważniejsze budowle – i że proces ich tworzenia, choć dziś wspierany nowoczesnymi narzędziami, przebiega w niemal niezmieniony sposób. Pracownia działa w pełnym wymiarze do dziś, przyjmując nowe zlecenia od kościołów, instytucji i prywatnych kolekcjonerów. Jednocześnie muzeum prowadzi szeroką działalność edukacyjną, organizując warsztaty dla dzieci i młodzieży, oprowadzania tematyczne, a także wystawy czasowe uzupełniające stałą ekspozycję „Galeria Młodopolskich Mistrzów Witrażu”. Jeszcze kilka lat temu miejsce otwierało się głównie dla zorganizowanych grup, co sprawiało, że pozostawało sekretem znanym raczej miłośnikom sztuki niż przeciętnym turystom. Dziś sytuacja się zmieniła i indywidualni odwiedzający mogą wejść do pracowni niemal o każdej porze, stając się świadkami pracy artystów. Dzięki temu Muzeum Witrażu przestało być jedynie archiwum historii, a stało się przestrzenią, w której tradycyjne rzemiosło trwa, rozwija się i rezonuje z rytmem współczesnego Krakowa. Od Leonarda da Vinci po nowoczesne wnętrza. Kraków w artystycznej odsłonie Choć Pracownia i Muzeum Witrażu pozwala zobaczyć Kraków z perspektywy światła i rzemiosła, część odwiedzających może chcieć dopełnić tę artystyczną podróż miejscem, w którym historia sztuki nabiera innego wymiaru. Wystarczy wtedy krótki spacer, by znaleźć się w Muzeum Książąt Czartoryskich, czyli jednej z najważniejszych kolekcji w Polsce. To właśnie tu znajduje się „Dama z gronostajem” Leonarda da Vinci, dzieło tak szczególne, że dla wielu samo w sobie staje się powodem przyjazdu do Krakowa. Co więcej, obok obrazu włoskiego mistrza prezentowane są tam prace Rembrandta, arcydzieła malarstwa europejskiego, bogaty zbiór rzemiosła artystycznego oraz pamiątki związane z historią Polski. Zwiedzanie tych sal naturalnie staje się kontynuacją doświadczenia rozpoczętego w muzeum witrażu – najpierw możemy obserwować, jak powstaje współczesne rzemiosło, a chwilę później stajemy przed dziełami, które od stuleci wyznaczają kanony piękna. Taka podróż przez różne odsłony sztuki sprawia, że wielu gości może szukać miejsca, które dopełni estetyczne doświadczenia. Tu pojawia się hotel TRIBE Krakow Old Town – nowy, otwarty w 2025 roku obiekt, zlokalizowany kilka minut od dworca i Starego Miasta. Bliskość najważniejszych muzeów i zabytków nie jest tu przypadkowa, ponieważ TRIBE powstał z myślą o osobach, które chcą Kraków odczuwać, a nie tylko zwiedzać. Jego wnętrza, inspirowane filmową estetyką Davida Lyncha, budują atmosferę lekko tajemniczą, pełną miękkiego światła, welurowych tkanin i mocnych kolorystycznie akcentów. To jeden z powodów, dla których TRIBE już w pierwszych miesiącach działalności stał się miejscem chętnie wybieranym przez osoby, które w Krakowie szukają czegoś więcej niż standardowego noclegu – pragną estetyki, harmonii i wrażenia, że miasto towarzyszy im przez cały pobyt, również po zamknięciu muzealnych drzwi. Źródło: National Geographic Polska Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
XV-wieczna rzeźba rozpoznana po latach. Nowe dzieło Wita Stwosza odnalezione w zakrystii opactwa cystersów
Niemiecki rzeźbiarz Wit Stwosz słynie przede wszystkim z okazałego ołtarza znajdującego się w Kościele Mariackim w Krakowie. Naukowcy z Małopolski alarmują jednak, że to nie jedyne krakowskie pozostałości po artyście z Schwarzwaldu. Spod jego dłuta miało wyjść XV-wieczne znalezisko – pięćdziesięciocentymetrowa figura.
Rzeźba przez lata zdobiła zakrystię opactwa cystersów w krakowskiej Mogile. Przed odkryciem badaczy z Uniwersytetu Jagiellońskiego nikt nie podejrzewał, że figura mogła wyjść spod dłuta Wita Stwosza, jednego z najsłynniejszych artystów późnego średniowiecza w Polsce. Dopiero szczegółowe badania stanu zachowania oraz porównanie z innymi pracami rzeźbiarza pozwoliły naukowcom stwierdzić z dużą pewnością: autorem dzieła jest sam Wit Stwosz. Co przedstawia rzeźba? Odkryta rzeźba Wita Stwosza przedstawia ukrzyżowanego Jezusa Chrystusa. Krucyfiks został wykonany z drewna gruszy — materiału niezwykle wymagającego w obróbce. Wybór ten może jednak wskazywać na autora, ponieważ Stwosz wielokrotnie korzystał właśnie z gruszy przy tworzeniu swoich mniejszych dzieł. Prace wykonane w tym drewnie możemy podziwiać m.in. w kościele Świętej Trójcy w Iwanowicach, w Los Angeles oraz w świątyni św. Sebalda w Norymberdze. Również niezwykła pieczołowitość wykonania sugeruje związek z mistrzowskim stylem artysty. Rzeźba wyróżnia się wyjątkowo precyzyjną anatomią – mięśnie, ścięgna i żyły zostały odwzorowane w sposób charakterystyczny dla Wita Stwosza. Podobieństwo odkrycia Aby przypisać krakowskie znalezisko do innych prac niemieckiego rzeźbiarza, badacze porównali je z uznanymi dziełami Wita Stwosza. W raporcie opisującym podobieństwa autorzy wskazują: „Smukłość i wyprężenie ciała, siatka żył na niektórych częściach ciała, młodzieńczy typ twarzy zmarszczonej w grymasie bólu, a przede wszystkim wirtuozerskie opracowanie szczegółów anatomicznych prowadzą autorów do wniosku, że wyszło ono (dzieło) spod dłuta Wita Stwosza pod koniec jego pobytu w Krakowie”. Wyrzeźbiony Chrystus nosi także przepaskę biodrową, tzw. perizonium. Jej asymetryczny układ i wyraźne przekątne linii fałd odpowiadają sposobom kształtowania draperii widocznym w innych pracach artysty. Znaczenie nieznanej pracy Autorzy opracowania — Dobrosława Horzela i Marek Walczak z Instytutu Historii Sztuki UJ — podkreślają, że odkrycie ma ogromne znaczenie dla badań nad działalnością Wita Stwosza w Polsce. Mamy do czynienia z nowym, wcześniej nieopisanym dziełem jednego z najważniejszych rzeźbiarzy późnego średniowiecza w Europie. Każda taka identyfikacja jest wydarzeniem wyjątkowym, ponieważ twórczość Stwosza od lat należy do najintensywniej analizowanych w historii sztuki. Odkrycie pobudza również wyobraźnię dotyczącą innych, wciąż nieujawnionych prac mistrza. Jeśli krakowski krucyfiks przez dziesięciolecia pozostawał niezauważony, to ile podobnych dzieł może jeszcze skrywać się w zakamarkach kościołów czy klasztorów? Znalezisko pokazuje, że prawdziwe skarby nie muszą być zakopane pod ziemią – czasem wiszą w zupełnie widocznych miejscach, czekając na uważne spojrzenie. Źródła: Gazeta Krakowska, Horzela, Dobrosława, Marek Walczak. Chrystus Ukrzyżowany w opactwie Cystersów w Mogile – przeoczone dzieło Wita Stwosza. „Biuletyn Historii Sztuki” 87, nr 3 (2025)
Zaskakujący lider europejskiego zestawienia. To polskie miasto najlepiej nadaje się na bezstresowy city break
Wiele osób chętnie korzysta z weekendowych wypadów, odkrywając europejskie miasta w krótkim, intensywnym rytmie. Najnowszy ranking pokazuje jednak, że to właśnie w Polsce znajduje się miejsce, które najlepiej sprzyja prawdziwemu odpoczynkowi.
Szukasz krótkiego wyjazdu, który pozwoli zredukować stres zamiast go generować? Według najnowszego zestawienia Easy Breaks Index, przygotowanego przez portal LateRooms, najbardziej komfortowe i najmniej stresujące europejskie miasto na city break znajduje się w Małopolsce. W indeksie porównano 50 popularnych miast Europy, biorąc pod uwagę czas trwania lotu, koszty i łatwość transferu z lotniska, średnie ceny hoteli oraz oceny największych atrakcji turystycznych. W tym zestawieniu polski zwycięzca okazał się bezkonkurencyjny. Najmniej stresujące miasto w Europie? Ranking wskazuje na Kraków Pierwsze miejsce w zestawieniu zajął Kraków, który – jak zauważają twórcy rankingu – „może nie jest typowym celem krótkich wypadów”, jednak w praktyce okazał się bezkonkurencyjny. Autorzy Easy Breaks Index podkreślają, że to właśnie połączenie łatwości podróży, przystępnych cen i minimalnego poziomu „stresu organizacyjnego” sprawia, że dawna stolica Polski idealnie wpisuje się w definicję bezproblemowego city breaku. Już sam początek wizyty jest wyjątkowo prosty: z lotniska do centrum można dotrzeć w około 17 minut, a stacje łączy kładka dla pieszych, co eliminuje konieczność korzystania z taksówek, stania w kolejkach czy mierzenia się ze skomplikowaną logistyką tuż po przylocie. Zdaniem twórców indeksu to jeden z najszybszych i najbardziej intuicyjnych transferów lotniskowych w Europie. Eksperci zwracają uwagę, że Kraków należy do najłatwiejszych do zwiedzania miast kontynentu – większość najważniejszych atrakcji znajduje się w zasięgu krótkiego spaceru, a całe Stare Miasto, wpisane na listę UNESCO, otacza zielony pierścień Plant. Taka kompaktowość znacząco zmniejsza presję, którą turyści często odczuwają podczas krótkich wyjazdów, gdy próbują „zobaczyć wszystko naraz”. Twórcy zestawienia przypominają również o badaniach Harvard Health, według których już 20 minut spaceru na świeżym powietrzu obniża poziom kortyzolu, a krótkie „mikrowakacje” wyraźnie poprawiają samopoczucie. Kraków według nich naturalnie wpisuje się w tę filozofię powolnego, regenerującego zwiedzania. Co więcej, na komfort odwiedzających wpływa także lokalna gastronomia. Eksperci podkreślają, że krakowskie kawiarnie i restauracje często mieszczą się w historycznych piwnicach, na dziedzińcach i w zacisznych zaułkach, co sprzyja niespiesznemu odkrywaniu miasta. Jednocześnie koszty życia są tu znacząco niższe niż w wielu europejskich kierunkach. „Nawet rzekomo tanie miejsca, takie jak Berlin czy Lizbona, są droższe niż Kraków, a restauracje w tym polskim mieście są o około jedną trzecią tańsze” – podkreślają autorzy raportu. Wszystko to sprawia, że Kraków nie tylko pozwala realnie odpocząć, lecz także czyni krótki wyjazd wyjątkowo przystępnym i pozbawionym stresu. TOP europejskie bezstresowe kierunki na city break Na kolejnych miejscach rankingu znalazły się europejskie miasta, które – podobnie jak Kraków – łączą wygodę podróży z niskim poziomem stresu. Tym samym drugie miejsce zajęła Kopenhaga, doceniona za szybki, 15-minutowy transfer z lotniska oraz niezwykłą kompaktowość, dzięki której większość atrakcji (od kolorowego Nyhavn, po Ogrody Tivoli) można zwiedzać pieszo lub na rowerze. Trzecia w zestawieniu Praga wyróżniła się przystępnością cenową: dojazd z lotniska kosztuje tu niewiele, a noclegi należą do najtańszych spośród analizowanych destynacji. Na czwartej pozycji uplasował się Berlin, który zdobył wysokie oceny za infrastrukturę, sprawną komunikację oraz bogatą ofertę kulturalną – od Bramy Brandenburskiej, po tętniące życiem nocnym dzielnice. Piątą lokatę zajęła z kolei Wenecja, chwalona za romantyczny charakter i możliwość zwiedzania większości zabytków podczas niespiesznych spacerów wśród kanałów i mostów. Szóste miejsce przypadło Palmie de Mallorca, zachwycającej krótkim, 20-minutowym transferem z lotniska i sprzyjającym klimatem, co uczyniło ją jednym z najlepszych miejsc na słoneczny city break. Tuż za nią znalazła się Barcelona, doceniona za imponującą liczbę atrakcji (od Sagrady Famílii, po miejskie plaże) oraz szybkie połączenie kolejowe, które pozwala maksymalnie wykorzystać czas na zwiedzanie. Ósma jest Florencja, wysoko oceniona za kuchnię, kulturę oraz to, że większość jej zabytków znajduje się w zasięgu krótkiego spaceru. W zestawieniu znalazł się również Tallinn, określany jako „ukryty klejnot”. Według autorów rankingu jego bajkowa starówka i niewielkie rozmiary tworzą idealne warunki do spokojnego, niedrogiego city breaku. Listę natomiast zamknęła Malaga, najwyżej oceniona w kategorii zimowej pogody. Miejsce w pierwszej dziesiątce zapewnił jej zaledwie 12-minutowy transfer, a także połączenie plaż, muzeów i łagodnych, słonecznych temperatur utrzymujących się przez cały rok. Źródła: LateRooms, Fox News Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Najlepsze jarmarki świąteczne w Europie 2025. Na liście znalazło się też polskie miasto
Wielkimi krokami zbliża się czas, który wielu uważa za najpiękniejszy w roku. Nastrojowe iluminacje, zapach korzennych przypraw i dźwięk kolęd powracają na europejskie place, gdzie co roku odbywają się jedne z najbardziej widowiskowych jarmarków świątecznych. Te wyjątkowe wydarzenia przyciągają tysiące odwiedzających i z roku na rok zyskują na popularności.
Święta już niemal za progiem, a wraz z początkiem zimowego sezonu miliony osób planują podróże, by zobaczyć najsłynniejsze europejskie jarmarki bożonarodzeniowe. Wybór nie należy jednak do łatwych – na mapie kontynentu znajdują się setki takich wydarzeń, różniących się klimatem, skalą i tradycjami. Najnowsze zestawienie przygotowane przez firmę Tollwayr wskazuje dziesięć najlepszych europejskich jarmarków świątecznych na 2025 rok. Ranking ten powstał na podstawie liczby dni ich działania, średnich kosztów noclegu, popularności w wyszukiwarkach oraz liczby postów publikowanych w mediach społecznościowych. Dzięki temu udało się wyłonić miejsca oferujące najbardziej wyjątkowe świąteczne doświadczenia. Świąteczne hity Europy. Trzy jarmarki, które zdobyły najwyższe oceny Budapeszteński jarmark na placu Vörösmarty, który w tym roku zajął pierwsze miejsce w europejskim rankingu z wynikiem 7,41/10, od lat uchodzi za jedno z najbardziej klimatycznych miejsc w okresie adwentu. Centralny plac Budapesztu zamienia się wówczas w świąteczną wioskę pełną drewnianych straganów, rękodzieła i tradycyjnych węgierskich potraw, a aromat grzanego wina i langosza tworzy atmosferę, której próżno szukać gdzie indziej. Jarmark działa aż przez 52 dni, oferując korzystne ceny noclegów (średnio 131 euro za trzygwiazdkowy hotel). Jego popularność potwierdzają media społecznościowe: na Instagramie zgromadzono ponad 14 tys. postów, a na TikToku blisko 970 nagrań związanych z tym miejscem. Drugą pozycję w zestawieniu zajął strasburski Christkindelsmärik, oceniony na 7,37/10. To jeden z najstarszych jarmarków na kontynencie – jego tradycja sięga 1570 roku, przez co stolica Alzacji od lat uchodzi za „bożonarodzeniową stolicę Europy”. Wąskie uliczki starego miasta, odbijające światło iluminacji kanały i monumentalna katedra tworzą scenerię niczym ze świątecznej pocztówki. Strasburg dominuje także pod względem popularności w sieci: generuje 27 tys. wyszukiwań w Google i może pochwalić się 36,8 tys. postów na Instagramie. Jarmark działa 29 dni, a średni koszt noclegu wynosi 221 euro. Na trzecim miejscu znalazł się z kolei wiedeński Christkindlmarkt, który uzyskał 7,06/10 punktów. Plac przed neogotyckim ratuszem rozświetlają setki lampek, a przestrzeń wypełnia się co roku lodowiskiem i dziesiątkami stoisk, tworząc atmosferę elegancji i nostalgii. Wiedeński jarmark generuje 25 tys. wyszukiwań w Google, a zdjęcia z wydarzenia pojawiają się w ponad 26,8 tys. postów na Instagramie. Kiermasz trwa 34 dni, a średnia cena noclegu w trzygwiazdkowym hotelu wynosi 175 euro. Różnorodność europejskich jarmarków bożonarodzeniowych Pozostałe jarmarki, które znalazły się w zestawieniu Tollwayr, pokazują, jak różnorodna i zaskakująca potrafi być świąteczna mapa Europy. Tuż za podium, na czwartej pozycji, uplasował się praski Old Town Market, który – jak wynika z analizy – doskonale odnajduje się w świecie mediów społecznościowych. To właśnie on dominuje na TikToku, osiągając ponad 1060 postów, a jednocześnie zajmuje wysoką pozycję w Google (około 23 tys. wyszukiwań) i na Instagramie (11,5 tys. postów). Dalej znalazł się paryski jarmark bożonarodzeniowy (5. miejsce), ceniony za elegancję i różnorodność lokalizacji, a tuż za nim – Köln Weihnachtsmarkt w Kolonii, którego świąteczna oprawa przy katedrze od lat przyciąga tysiące odwiedzających. Siódme miejsce przypadło Frankfurtowi i to właśnie on oferuje najtańsze noclegi w całym rankingu, z ceną trzygwiazdkowego hotelu wynoszącą średnio 78 euro za noc. To czyni miasto jednym z najatrakcyjniejszych wyborów dla osób ceniących świąteczny klimat, ale zwracających uwagę na budżet. Dodatkowo Frankfurt wyróżnia się wysoką liczbą postów na Instagramie (12,4 tys.), co potwierdza jego wyjątkowy, fotograficzny charakter. W zestawieniu pojawiła się także Kopenhaga (8. miejsce), która – podobnie jak Budapeszt – może pochwalić się jednym z najdłużej działających jarmarków w Europie (aż 52 dni). Na dziewiątej pozycji znalazł się Kraków, wyróżniony za wyjątkową przystępność cen (trzygwiazdkowy nocleg kosztuje średnio 88 euro, co czyni go jednym z najlepszych kierunków dla osób poszukujących autentycznego, wschodnioeuropejskiego klimatu w rozsądnej cenie). Listę zamknęła Brugia, której jarmark Winter Glow cieszy się rosnącą popularnością, dzięki malowniczej scenerii i wysokiemu zaangażowaniu w mediach społecznościowych. Mattijs Wijnmalen, CEO Tollwayr, podkreślił, że wszystkie te jarmarki pełnią w europejskiej tradycji świątecznej niezwykle ważną rolę. – Są sercem i duszą europejskiego sezonu świątecznego. W tym roku podróżni mają do wyboru wyjątkowo wiele fantastycznych miejsc. Nasze zestawienie pokazuje także ogromną różnorodność – od najbardziej rozpoznawalnych kierunków po te bardziej przystępne cenowo, jak Kraków czy Frankfurt. To dowód, że aby poczuć magię europejskich świąt, wcale nie trzeba wydawać fortuny – dodał. Źródło: Tollwayr Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
W tym polskim mieście może powstać kolejka gondolowa. To nowa era transportu publicznego?
W Krakowie autobusy i tramwaje nadal są podstawą miejskiej komunikacji, a planowana budowa metra przyciąga coraz więcej uwagi. Teraz jednak na horyzoncie pojawił się kolejny pomysł – kolejka gondolowa.
Kraków obsługuje każdego dnia tysiące pasażerów dzięki rozwiniętej sieci autobusów i tramwajów, a koncepcja metra (obejmująca kilkadziesiąt kilometrów nowych linii) właśnie jest w fazie planowania. Tymczasem pojawiła się kolejna propozycja – budowa kolejki gondolowej, która mogłaby stać się nowoczesnym uzupełnieniem miejskiego transportu. Inwestorzy i urbaniści wskazują, że taki projekt mógłby poprawić komunikację w trudno dostępnych częściach miasta i sprostać rosnącemu zapotrzebowaniu na szybsze oraz wygodniejsze przemieszczanie się po stolicy Małopolski. Kraków może zyskać nietypowe połączenie Kilka dni temu krakowski radny Marek Hohenauer zwrócił się do prezydenta miasta z propozycją, która może zmienić sposób poruszania się po Mistrzejowicach. Zaproponował, by w tej części Krakowa powstała miejska kolejka gondolowa łącząca przystanek Szybkiej Kolei Aglomeracyjnej „Kraków Piastów” z pobliską pętlą tramwajową na osiedlu Piastów. Jak wyjaśnił, pomysł ten pojawia się w dyskusjach od dawna i warto wreszcie sprawdzić, czy można go zrealizować. Kolejka, jego zdaniem, mogłaby rozwiązać wiele lokalnych problemów komunikacyjnych – „zszyć” infrastrukturę przesiadkową, ominąć skrzyżowania i ułatwić codzienne przesiadki. Przy tym nie generowałaby hałasu ani nie wymagała dużej ingerencji w układ ulic. Hohenauer podkreślił również, że Mistrzejowice to obszar o coraz większym znaczeniu komunikacyjnym, a linia gondolowa mogłaby stać się wzorem dla innych dzielnic. „Rozwiązanie to – dobrze zaprojektowane, w pełni zintegrowane taryfowo – może stać się pilotażem dla podobnych mikro-połączeń w innych częściach Krakowa” – stwierdził radny w piśmie do władz miasta. Apeluje, by Kraków zlecił analizę pozwalającą ocenić, czy taka forma transportu mogłaby realnie uzupełnić system komunikacyjny i stać się częścią codziennych tras mieszkańców. Kolejki gondolowe w polskich miastach Warto dodać, że w Polsce kolejki gondolowe nie są już wyłącznie domeną terenów górskich. We Wrocławiu od 2013 roku działa „Polinka” – kolej gondolowa kursująca nad Odrą, łącząca główny kampus Politechniki Wrocławskiej z budynkami uczelni po drugiej stronie rzeki. Trasa ma około 380 metrów długości, a przejazd trwa zaledwie kilka minut. Dzięki niej studenci i pracownicy mogą omijać ruchliwe mosty i skrzyżowania, co pokazuje, że taka forma transportu może być realnym udogodnieniem komunikacyjnym, a nie tylko miejską atrakcją. Co więcej, podobne rozwiązanie funkcjonuje w Chorzowie, gdzie kolej linowa „Elka” od dziesięcioleci kursuje nad Parkiem Śląskim. Dwie trasy łączą m.in. Stadion Śląski, Wesołe Miasteczko i Planetarium, a sama konstrukcja (choć początkowo traktowana głównie jako atrakcja) z czasem zyskała także znaczenie użytkowe. „Elka” pokazała, że kolejka gondolowa może sprawdzić się również w miastach nizinnych, odciążając ruch drogowy i zapewniając wygodne połączenia pomiędzy rozległymi terenami zielonymi. Źródło: Gazeta Krakowska Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Polska starówka doceniana w niemieckim plebiscycie. Kraków prześcignął europejskie stolice
Niemiecka platforma turystyczna Tourlane opublikowała listę najurokliwszych starówek z podziałem na pięć regionów. W europejskim rankingu górą było krakowskie Stare Miasto, które prześcignęło między innymi Rzym, Wiedeń czy Florencję. Miasta oceniano pod kątem czterech różnych kryteriów.
Tourlane to turystyczna platforma online. Użytkownicy, dzięki konsultacji z ekspertami turystycznymi, mogą zaplanować swoją podróż „od A do Z”. Przy projektowaniu wyprawy bierze się pod uwagę wszystko: od lotów, przez noclegi, po atrakcje lokalne. Dzięki pomocy profesjonalistów użytkownik jest w stanie zaplanować swoje wczasy według indywidualnych preferencji, biorąc pod uwagę budżet, styl podróży i zainteresowania. Trzeba jednak pamiętać, że wycieczki z Tourlane różnią się od popularnych wczasów realizowanych przez biura podróży. Niemiecka platforma daje nam możliwość kompleksowego zaplanowania wycieczki, jednak w trakcie wakacji jesteśmy zdani na siebie, a z ekspertami możemy się jedynie kontaktować drogą online. Jak powstała lista? Mimo że ranking odnosi się w dużym stopniu do wymiarów estetycznych starówek, autorzy listy podkreślają, że zestawienie zostało wyłonione na podstawie obiektywnej analizy danych. Łącznie oceniano 65 miast z całego świata, podzielonych na pięć regionów: Europa, Ameryka Łacińska, USA, Azja, Bliski Wschód / Północna Afryka. Starówki zostały ocenione pod kątem czterech parametrów: age (wiek starego miasta) – liczony od momentu, kiedy pojawiły się pierwsze potwierdzone ślady osadnictwa, walkability (łatwość zwiedzania pieszo) – łatwość w poruszaniu się pomiędzy najważniejszymi atrakcjami starówki, cena pieszej wycieczki z przewodnikiem – nie obejmowała cen wejściówek do poszczególnych atrakcji, popularność w mediach społecznościowych – liczba postów na Instagramie z hashtagiem odpowiadającym danemu staremu miastu. Największą wagę przypisano parametrowi walkability (50%), potem wiekowi (20%), kosztom zwiedzania (20%) i na końcu popularności na Instagramie (10%). Portal wyłonił najlepsze stare miasta w każdym z pięciu regionów. Gdy spojrzymy na poszczególne tabele, dostrzeżemy kilka mniej oczywistych destynacji, co czyni ranking jeszcze ciekawszym. Kraków na czele Europy Mieszkańcy stolicy Małopolski mogą być dumni ze swojego Starego Miasta. Zajęło bowiem najwyższą lokatę spośród wszystkich europejskich miast biorących udział w plebiscycie. Stare Miasto z Sukiennicami było przede wszystkim najlepsze pod kątem kategorii „walkability” i cen wycieczek z przewodnikiem. W porównaniu do drugiego Neapolu, krakowska starówka okazała się tańsza o średnio 7 euro, będąc również najtańszym starym miastem z całej finałowej dziesiątki. Ekspertom turystycznym nie umknęła również świetna piesza infrastruktura historycznego centrum Krakowa. Podium rankingu zostało zamknięte przez starówkę w niemieckiej Ratyzbonie, znanej z jednego z najbardziej urokliwych jarmarków bożonarodzeniowych. Na kolejnych miejscach ulokowały się m.in. Wilno, Ryga czy Porto. Warto również zaznaczyć, że w pierwszej dziesiątce pojawił się drugi polski akcent. Miejsce ósme zajęła warszawska starówka. Starówki na innych kontynentach Choć miejsca takie jak stare miasto kojarzyć się mogą głównie z miastami europejskimi, to plebiscyt objął również inne kontynenty. W Ameryce Łacińskiej triumfowała kolumbijska Kartagena, zbudowana w duchu kolonialnej architektury. Na kontynentach mniej kojarzących się ze starówkami wygrywały kolejno: Augustine na Florydzie (USA), wietnamskie Hoi An (Azja), tunezyjskie Sousse (północna Afryka oraz Bliski Wschód). Pełna lista dostępna jest na stronie Tourlane. Źródło: Tourlane Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Kangur w Krakowie. Koniec niecodziennej obławy na Nowej Hucie
Mieszkańcy myśleli, że śnią. Ulicami krakowskiej Nowej Huty przemieszczał się wczoraj nietypowy australijski skoczek, a turysty przez wiele godzin nie mogły złapać służby – można było odnieść wrażenie, że przed przyjazdem do dawnej stolicy Polski uważnie studiował mapę i świetnie orientował się w terenie.
Nietypowa obława w Krakowie. Służby poszukiwały wczoraj hasającego po Nowej Hucie kangura – uciekiniera z gospodarstwa w Maszycach. Na szczęście całe zdarzenie zakończyło się bezpiecznie. Kangur na ulicach Krakowa W Krakowie spotkać można coraz więcej turystów ze wszystkich stron świata. Stosunkowo niewielu jednak przyjeżdża z Australii, co zmieniło się w minioną środę: dawną stolicę Polski odwiedził sympatyczny torbacz, który przez wiele godzin umykał służbom. W poszukiwania zaangażowani byli funkcjonariusze Straży Miejskiej i policji. Na szczęście zwierzę udało się schwytać około godziny 17:00 w rejonie osiedla Złotej Jesieni. Wielu mieszkańców, gdy już przetarło oczy ze zdumienia, zrobiło kangurowi niezwykłe zdjęcia. Skąd torbacz wziął się w Krakowie? Kangur uciekł z gospodarstwa w Maszycach i przemierzył całą drogę aż do miasta – wcześniej widziany był między innymi w Giebułtowie i Węgrzcach. Nie stosował się do poleceń policji, a to z pewnością utrudniało jego schwytanie. Zwierzę zostało w końcu złapane przez Krakowskie Towarzystwo Opieki nad Zwierzętami i przekazane właścicielowi hodowli, który także był zaangażowany w poszukiwania. Dzikie zwierzęta na polskich ulicach Ucieczki egzotycznych zwierząt z hodowli czy z ogrodów zoologicznych to dla Polaków nie pierwszyzna. Rok temu krewniak krakowskiego torbacza uciekł z rancza w pobliżu Słupna pod Płockiem. Pelikan z Opola w 2023 roku tak bardzo posmakował wolności, że już nigdy nie wrócił do zoo – ostatni raz widziano go pod Krakowem. Głośna ucieczka miała miejsce także w 2003 roku w Poznaniu. Tam aguti oliwkowe, urocze południowoamerykańskie gryzonie ważące około 4 kg, wykonały podkop, dzięki któremu wiele z nich wydostało się na wolność. Brzmi to trochę jak filmowa historia ze „Skazanych na Shawshank”. Niektóre trafiły nawet do miasta, a dzięki ich zwinności schwytanie zwierząt okazało się niezwykle trudne. Zwiedziły targ owocowo-warzywny, najadły się frytek, a podobno widziano je nawet w… browarze. Ostatecznie wszystkie wróciły do domu. Źródła: Komenda Miejska Policji w Krakowie, krakow.naszemiasto.pl Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Poznaj najbezpieczniejsze kierunki w Europie. W rankingu znalazły się też polskie miasta
Gdzie w Europie można czuć się naprawdę bezpiecznie podczas podróży? Nowy ranking pokazuje miasta, w których niski poziom przestępczości i przyjazna atmosfera sprawiają, że turyści mogą skupić się wyłącznie na odkrywaniu lokalnych atrakcji.
Spis treści: Poziom bezpieczeństwa w Europie Najbezpieczniejsze miasto w Europie Ranking najbezpieczniejszych europejskich destynacji Choć przy wyborze miejsca na wakacje zwykle kierujemy się atrakcjami, pogodą i budżetem, równie istotnym kryterium pozostaje bezpieczeństwo. Świadomość, że spędzamy czas w stosunkowo bezpiecznym mieście, sprzyja pełnemu relaksowi i czerpaniu radości z podróży. Z tego względu jedno z biur podróży przygotowało zestawienie najbezpieczniejszych destynacji turystycznych. Poziom bezpieczeństwa w Europie W mediach opublikowano właśnie ranking najbezpieczniejszych miast w Europie, przygotowany przez biuro podróży Riviera Travel. Zestawienie powstało na podstawie analizy wzrostu wskaźnika przestępczości w ciągu ostatnich pięciu lat oraz jego obecnego poziomu, co pozwoliło wyłonić łączny wynik bezpieczeństwa. Im niższy wskaźnik, tym bezpieczniejsze miasto. – Te wyniki potwierdzają, że Europa oferuje nie tylko bogactwo kultury i pięknych krajobrazów, lecz także wysoki poziom bezpieczeństwa. Od średniowiecznego uroku Dubrownika, przez imponującą panoramę Pragi, pełną wież i iglic – najbezpieczniejsze europejskie destynacje pozwalają podróżować z pełnym spokojem ducha. Mimo to warto zachować ostrożność i czujność podczas odwiedzania nowych miejsc – podkreśliła Joanne Lynn, dyrektor ds. produktów europejskich w Riviera Travel, w rozmowie z „Euronews”. Najbezpieczniejsze miasto w Europie Dubrownik, jedno z najchętniej odwiedzanych miast Chorwacji, według rankingu Riviera Travel został uznany za najbezpieczniejsze w Europie, z ogólnym wskaźnikiem bezpieczeństwa na poziomie 44,1. „Perła Adriatyku”, wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, słynie z doskonale zachowanego, ufortyfikowanego Starego Miasta i unikalnej średniowiecznej architektury. Choć Dubrownik cieszy się reputacją popularnego imprezowego miejsca, poziom przestępczości pozostaje tu bardzo niski, a liczba incydentów odnotowanych w ciągu ostatnich pięciu lat jest niewielka. Nocne zwiedzanie, nawet w pojedynkę, jest tu bezpieczne – miasto sprzyja spacerom, a ulice Starego Miasta są wyjątkowo dobrze oświetlone. Jak podkreśliło Lonely Planet, Dubrownik wyróżnia silne poczucie wspólnoty i przyjazna atmosfera, która zapewnia bezpieczeństwo zarówno turystom, jak i mieszkańcom. Przestępstwa z użyciem przemocy zdarzają się rzadko, choć sporadycznie mogą wystąpić kradzieże kieszonkowe, drobne oszustwa turystyczne czy zawyżone ceny w taksówkach. A jak przestawiają się pozostałe pozycje w rankingu? Ranking najbezpieczniejszych europejskich destynacji Tallinn, z wynikiem bezpieczeństwa 55,8, zajął drugie miejsce w rankingu i jest jedną z najbezpieczniejszych stolic Europy Północnej. Jego Stare Miasto, wpisane na Listę UNESCO, uchodzi za doskonale zachowany przykład średniowiecznego miasta handlowego. Wiele osób pracujących w turystyce i usługach biegle mówi po angielsku, co ułatwia podróżnym uzyskanie pomocy. Popularne aplikacje do zamawiania przejazdów, jak Bolt, oferują opcję „Kobiety dla kobiet”, a nowoczesne usługi publiczne i system e-administracji zapewniają wysoki poziom bezpieczeństwa i łatwy dostęp do informacji. Trzecie miejsce w rankingu zajęła Warszawa, z wynikiem bezpieczeństwa 60,2. Choć w ostatnich pięciu latach odnotowano umiarkowany wzrost przestępczości, obecnie jej poziom i tak jest bardzo niski. Odbudowane po wojnie zabytkowe dzielnice oraz nowoczesna architektura przyciągają wielu turystów. Liczne patrole policji i dobrze oświetlone ulice sprawiają, że podróżni czują się bezpiecznie także nocą. Według Statista, poprawa sytuacji gospodarczej i spadek bezrobocia w Polsce dodatkowo przyczyniły się do ograniczenia przestępczości. Na czwartej pozycji na liście uplasowała się Praga z wynikiem bezpieczeństwa 60,9. Choć w ostatnich pięciu latach odnotowano tam umiarkowany wzrost przestępczości, obecny jej poziom jest bardzo niski. „Miasto stu wież” łączy wyjątkowe widoki z poczuciem bezpieczeństwa. Jak podał portal Prague Views, policja skutecznie zwalcza kradzieże kieszonkowe i inne wykroczenia, a dobry system monitoringu wspiera utrzymanie porządku. Stabilna sytuacja społeczna i czujność mieszkańców oraz turystów dodatkowo sprzyjają bezpieczeństwu. Na piątym miejscu znalazło się kolejne polskie miasto. Kraków zyskał ogólny wynik bezpieczeństwa wynoszący 64,3. Zaznaczono, że poziom przestępczości w stolicy Małopolski jest niski, choć w ostatnich pięciu latach odnotowano w niej umiarkowany wzrost. Visit Krakow dodał, że duża obecność policji w rejonach turystycznych zwiększa poczucie bezpieczeństwa i odstrasza potencjalnych sprawców. Podobnie jak Dubrownik, Kraków słynie z przyjaznego nastawienia do turystów, a Stare Miasto i inne popularne miejsca są dobrze oświetlone i tętnią życiem. Władze mają duże doświadczenie w rozwiązywaniu problemów typowych dla ruchu turystycznego, a transport publiczny pozostaje bezpieczny nawet nocą. Z kolei jako szósty został wymieniony Amsterdam. Choć w ostatnich pięciu latach w stolicy Holandii odnotowano umiarkowany wzrost przestępczości, obecnie jej poziom jest niski. Ultimate Party Experiences poinformował, że wysoki poziom zaufania do policji sprawia, że mieszkańcy i turyści chętniej zgłaszają incydenty, co pomaga ograniczać liczbę przestępstw. Liberalne podejście miasta do kwestii takich jak prostytucja czy marihuana zmniejsza ryzyko związanych z nimi wykroczeń, natomiast swobodna atmosfera, tolerancja oraz silne poczucie wspólnoty dodatkowo wpływają na bezpieczeństwo. Źródła: Euronews, Riviera Travel Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Groźne bakterie w tężniach? Wyniki badań wywołały burzę
Naukowe badania tężni w Krakowie wykazały, że są one źródłem groźnych patogenów. Wywołało to gorącą dyskusję na temat tych popularnych i uważanych za zdrowe miejsc. Głos zabrali między innymi eksperci zajmujący się instalacją tężni. Wskazali, co należy robić, czy utrzymać ich prozdrowotne właściwości.
Spis treści: Tężnie w Polsce – zdrowe czy nie? O tężnie należy dbać Brakuje ram prawnych, by dbać o tężnie – W miejskich tężniach w Krakowie wykryliśmy bakterie Escherichia coli i Clostridium perfringens. To chorobotwórcze mikroorganizmy, które nie powinny występować w solance do inhalacji – alarmowała na antenie Radia Kraków prof. Katarzyna Wolny-Koładka z Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie. To był jeden z wielu wywiadów, których badaczka udzieliła w ostatnich tygodniach. Wcześniej, w 2021 i 2022 roku przeprowadziła badania w tężni miejskiej przy Zalewie Nowohuckim w Krakowie. Ekspertka zwróciła uwagę, że sanepid nie kontroluje tężni, bo nie istnieją odpowiednie przepisy. Tymczasem solanka do inhalacji powinna spełniać konkretne normy czystości, podobnie jak woda w basenach. Tężnie w Polsce – zdrowe czy nie? Tężnie zaczęły powstawać w Polsce w ostatnich latach jak grzyby po deszczu. Nie są one już tylko ozdobą polskich uzdrowisk. Według powszechnej opinii wdychanie aerozolu generowanego przez te instalacje ma właściwości prozdrowotne. – Nie ma żadnych badań pokazujących, że miejskie tężnie wpływają korzystnie na zdrowie człowieka. To nie są obiekty uzdrowiskowe – powiedziała prof. Wolny-Koładka w Radiu Kraków. Wystąpienia medialne badaczki skomentował dr inż. Ryszard Wojtasiewicz, przewodniczący rady naukowej Stowarzyszenia Polskie Tężnie. „Prawdą jest to, ze część tężni w Polsce na skutek długotrwałych zaniedbań może mieć negatywny wpływ na organizm ludzki” – czytamy w jego liście otwartym. O tężnie należy dbać Dr inż. Wojtasiewicz wskazał kilka kluczowych zasad, które muszą być przestrzegane przy eksploatacji tężni. Oto część z nich: każda teżnia powinna być tak skonstruowana, żeby odwiedzający nie mieli bezpośredniego dostępu do otwartego zbiornika lub niecki zlewowej; solanka powinna mieć minimalne stężenie 8% soli oraz współczynnik PH nie przekraczający 6,5; powinno się na bieżąco, najlepiej raz dziennie monitorować stężenie solanki i współczynnik PH; co najmniej raz w miesiącu powinno się zlecać wykonanie badań bakteriologicznych; W obiegu solanki powinny być zamontowane lampy UV, które znacznie spowalniają rozwój bakterii. „Przestrzeganie powyższych zasad zapewni wysoką jakość solanki i pozytywne oddziaływanie tężni na zdrowie. Jeżeli ktoś ma wątpliwości czy solanka w danej tężni jest czysta to wystarczy nabrać do szklanki niewielką jej ilość i sprawdzić, czy jest klarowna i czy ma przyjemny, słony zapach” – wskazuje ekspert. Jednak tylko badania bakteriologiczne mogą z całą pewnością dostarczyć informacji o stanie solanki. Dr inż. Wojtasiewicz przytacza wyniki badań przeprowadzonych w tężni w Ciechocinku przez prof. Aleksandrę Burkowską-But. Z jego relacji wynika, że roztwór solanki (wody z chlorkiem sodu czyli: H20 + NaCl ) ma działanie bakteriobójcze i grzybobójcze. Z kolei tężnia w Busku Zdroju, jedna z największych w Polsce, działa w oparciu o solankę dostarczaną cysternami z Bochni, która jest wymieniana co 6 tygodni i regularnie badana. „Tężnia ta od samego początku wykazuje najwyższe standardy jakości solanki. (…) Takich tężni jak Busko jest bardzo wiele, solanka w nich jest czysta i bezpieczna. Nie można wiec stwierdzić ze "tężnie trują" – przekonuje dr inż. Wojtasiewicz. Brakuje ram prawnych, by dbać o tężnie Ekspert przyznaje, że w są w Polsce tężnie, w których nie przestrzega się zasad ich eksploatacji. Dlatego niezbędne jest stworzenie przepisów i norm, które przymuszą ich właścicieli do ich egzekwowania. „Publikowanie dziesiątek artykułów i reportaży na temat szkodliwego działania tężni opartych na badaniach kilku źle eksploatowanych tężni wydaje się wysoce niestosowne i krzywdzące dla osób które na co dzień zajmują się tężniami i robią to w sposób profesjonalny i rzetelny” – kończy dr inż. Wojtasiewicz. Należy jednak zwrócić uwagę, że nie tylko prof. Katarzyna Wolny-Koładka informowała o wątpliwych właściwościach prozdrowotnych tężni. W podobnym tonie w mediach wypowiadał się też m.in. prof. Mariusz Czop z Wydziału Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska AGH. Źródła: Radio Kraków, Stowarzyszenia Polskie Tężnie Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Dzwon Zygmunt bije od 500 lat. Przetrwał wojny i cztery pęknięcia serca
Dzwon Zygmunt to jeden z najsłynniejszych symboli Krakowa i całej Polski. Od 500 lat ogłasza najważniejsze wydarzenia w historii kraju.
Spis treści: Zawieszenie Dzwonu Zygmunta Dzwon Zygmunt – kiedy bije? Ile waży Dzwon Zygmunta? Z czego wykonano Dzwon Zygmunta? Dzwon Zygmunt – informacje praktyczne Dzwon Zygmunt po raz pierwszy zaczął bić ponad 500 lat temu. Pół tysiąclecia później nadal bije, choć los nie szczędził jego serca. Słynny dzwon w Wieży Zygmuntowskiej na Wawelu przyciąga turystów z Polski i zagranicy nie tylko swoim imponującym wiekiem, ale też rozmiarami. Bardzo długo Dzwon Zygmunt był największym dzwonem w naszym kraju. To zmieniło się jednak w 1999 roku. Od tamtej pory rekordzistą jest dzwon Maryja Bogurodzica w Bazylice Matki Bożej Licheńskiej w Licheniu. Mimo że Dzwon Zygmunta nie jest już największy w Polsce, nadal cieszy największą sławą spośród wszystkich dzwonów. To zasługa choćby jego iście królewskiej lokalizacji – w katedrze wawelskiej w Krakowie. Zygmunt jest też pamiątką minionych wieków. W pewnym sensie był świadkiem wielu kluczowych wydarzeń w historii ziem polskich. Sam też o nich informował. Zawieszenie Dzwonu Zygmunta Historia Dzwonu Zygmunta zaczyna się w pierwszej połowie XVI w. Jeden z najważniejszych dziś symboli narodowych Polski został odlany w Krakowie w 1520 roku przez Hansa Behema, znakomitego ludwisarza pochodzącego z Norymbergi. Fundatorem dzwonu był król Zygmunt I Stary. Władca pragnął, aby dzwon nie tylko oddawał hołd Bogu, ale również podkreślał chwałę dynastii Jagiellonów oraz całego Królestwa Polskiego. Wówczas nazywano go magna campana regia, czyli wielki dzwon królewski. Początkowo dzwon był dedykowany licznym świętym, patronom króla Zygmunta I Starego. Z czasem zaczęto nazywać go Dzwonem Zygmunta – co odnosiło się zarówno do króla-fundatora, jak i do jego patrona, św. Zygmunta. Do dziś nie jest jasne, dlaczego monarcha zdecydował się na ufundowanie olbrzymiego dzwonu. Decyzja mogła być podyktowana różnymi motywami, w tym wotum błagalnym związanym z narodzinami Zygmunta II Augusta. Królewski potomek przyszedł na świat 1 sierpnia 1520 roku. Choć dzwon ukończono jeszcze w drugiej połowie 1520 roku, jego zawieszenie opóźniono do czasu powrotu króla z wojny pruskiej. Transport dzwonu na Wawel z królewskiej ludwisarni, znajdującej się w okolicy przedmieścia Biskupie, rozpoczął się w czerwcu 1521 roku. Przewożono go ulicami Krakowa – trasą biegnącą przez ulicę Sławkowską, Rynek Główny i Grodzką. Ostatecznie 9 lipca dzwon został umieszczony w wieży. Proces ten, trwający zaledwie godzinę, wymagał zastosowania skomplikowanej konstrukcji z linami, wielokrążkami i przeciwwagami w postaci skrzyń wypełnionych kamieniami. Wydarzenie to obserwowały najważniejsze osoby na królewskim dworze, w tym sam monarcha, królowa i ich świta. Zanim jednak dzwon zawisł na wieży, przeprowadzono jego konsekrację oraz symboliczny chrzest. Zawieszenie zakończono 13 lipca 1521 roku. Wtedy też mieszkańcy Krakowa mogli po raz pierwszy usłyszeć jego majestatyczny dźwięk. Dzwon Zygmunta do dziś pozostaje jednym z najcenniejszych zabytków kultury i dziedzictwa Polski. Dzwon Zygmunt – kiedy bije? Dzwon Zygmunt przez wieki cieszył się przywilejem pierwszeństwa. To jego dźwięki rozpoczynały uroczystości religijno-państwowe. Dopiero potem dołączały do niego inne krakowskie dzwony. Dzwon Zygmunt bił w sumie przy 16 koronacjach, począwszy od Zygmunta II Augusta w 1530 roku, a kończąc na Auguście III w 1734 roku. Rozbrzmiewał także przy wjazdach przedkoronacyjnych, pogrzebach królewskich (pierwszy raz po śmierci Zygmunta I Starego w 1548 roku) oraz w podzięce za zwycięstwa, np. po bitwach pod Kircholmem (1605 r.), Beresteczkiem (1651 r.) czy Wiedniem (1683 r.). Dzwon dzwonił również podczas ingresów biskupich, pogrzebów kanoników oraz każdorazowego śpiewania „Te Deum” w katedrze. Można go była także usłyszeć w wyjątkowych okolicznościach, takich jak pożar Zamku Królewskiego na Wawelu w 1702 roku. Na pamiątkę tego wydarzenia przez ponad dwa stulecia 15 września odprawiano mszę, podczas której dźwięczał Zygmunt. Historyczny dzwon nadal bije, a jego dźwięki są żywym świadectwem tradycji i historii. Zygmunt dzwoni podczas najważniejszych świąt kościelnych i państwowych, takich jak Boże Narodzenie, Wielkanoc, Wszystkich Świętych czy Święto Niepodległości. Ile waży Dzwon Zygmunta? Dzwon Zygmunta, znajdujący się na Wieży Zygmuntowskiej Katedry Wawelskiej w Krakowie, waży 12 600 kilogramów. Jego całkowita wysokość, wraz z jarzmem i sercem, wynosi 450 centymetrów, a ton uderzeniowy to G (sol). Dźwięk dzwonu jest słyszalny w promieniu do 30 kilometrów. Do jego rozkołysania potrzebnych jest 12 dzwonników. Z czego wykonano Dzwon Zygmunta? Dzwon Zygmunt został odlany z brązu, będącego stopem składającym się w 80% z miedzi i w 20% z cyny. Oryginalne serce dzwonu, wykute z żelaza, miało 218,5 cm długości i ważyło 323 kg. Pierwszy raz uderzyło w klosz Zygmunta 13 lipca 1521 roku. W XIX wieku serce pękało trzykrotnie i było naprawiane. Do ostatniego czwartego pęknięcia doszło w Boże Narodzenie 2000 roku. Uszkodzone serce zostało zastąpione nowym, które bije od 14 kwietnia 2001 roku. Przyczyną pęknięć serca była m.in. domieszka fosforu w stopie żelaza. Nowe serce zostało wykonane ze stali o odpowiednim składzie chemicznym, aby zapobiec przyszłym uszkodzeniom. Dzwon Zygmunta podlega regularnej konserwacji, obejmującej przegląd konstrukcji nośnej, zawieszenia oraz samego serca dzwonu, aby zapewnić jego prawidłowe funkcjonowanie. Dzwon Zygmunt – informacje praktyczne Dzwon Zygmunta znajduje się na Wieży Zygmuntowskiej Katedry Wawelskiej w Krakowie. Zwiedzanie wieży z dzwonem jest możliwe w ramach wizyty w katedrze. Godziny otwarcia różnią się w zależności od pory roku: kwiecień – wrzesień: poniedziałek – sobota 9:00–17:00, niedziela 12:30–17:00; październik – marzec: poniedziałek – sobota 9:00–16:00, niedziela 12:30–17:00. Bilety można nabyć w kasie biletowej niedaleko wejścia do świątyni. Cena biletu normalnego (bez audioprzewodnika) wynosi 25 złotych, a ulgowego 17 złotych. Rezerwacja z wyprzedzeniem nie jest konieczna, bilety można jednak kupić wcześniej online. Wejście na Wieżę Zygmuntowską odbywa się poprzez kaplicę św. Małgorzaty. Ze względu na stromą wspinaczkę po wąskich schodach, zwiedzanie może być wymagające dla osób o ograniczonej mobilności. Na miejscu warto zwrócić uwagę na oryginalne serce dzwonu, które jest eksponowane na półpiętrze wieży. Źródło: Visit Małopolska, Krakow Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Ranking najlepszych lotnisk w 2025 roku. Polski port wyprzedził popularne kierunki
Nowy międzynarodowy ranking lotnisk uwzględnia nie tylko punktualność, ale też jakość obsługi i zadowolenie podróżnych. Wyniki mogą zaskakiwać – jedno z polskich lotnisk uplasowało się wyżej niż popularne porty w turystycznych regionach południa Europy.
Spis treści: Najlepsze lotniska na świecie i w Europie Polskie lotniska w globalnym zestawieniu Latem miliony Europejczyków wyruszają w podróże, jednak nie każde lotnisko potrafi zapewnić im komfortowy początek wakacji. W opublikowanym niedawno rankingu AirHelp Score – przygotowanym przez organizację zajmującą się ochroną praw pasażerów – przeanalizowano 250 portów lotniczych z 68 krajów. Pod uwagę brano punktualność, poziom zadowolenia podróżnych oraz jakość świadczonych usług. Wyniki ujawniły zarówno światowych liderów branży, jak i porty, których standardy mogą wystawić cierpliwość pasażerów na ciężką próbę. Wśród ocenionych znalazły się również lotniska z Polski. Najlepsze lotniska na świecie i w Europie. Skandynawia i RPA w czołówce Pierwsze miejsce w globalnym rankingu AirHelp Score zajął Międzynarodowy Port Lotniczy w Kapsztadzie w RPA, uzyskując łączny wynik 8,57 punktów w AirHelp Score – w tym 8,6 za punktualność, 8,7 za satysfakcję pasażerów oraz 8,3 za ofertę gastronomiczną i handlową. To najwyższy łączny wynik spośród 250 analizowanych lotnisk z 68 krajów. Najlepiej ocenianym europejskim portem okazało się z kolei lotnisko Bergen Flesland w Norwegii, zajmując 9. miejsce na świecie. Wyróżniło się wyjątkową punktualnością i sprawnością operacyjną. W pierwszej trzydziestce rankingu uplasowały się także porty w Bilbao (Hiszpania), Bodø (Norwegia), Oslo Gardermoen (Norwegia) oraz Reykjavik Keflavík (Islandia). Na uwagę zasługuje również port lotniczy w Luksemburgu – choć uplasował się dopiero na 130. miejscu w klasyfikacji ogólnej, otrzymał najwyższą ocenę w Europie w kategorii ogólnego doświadczenia pasażerów – aż 9,0 pkt. Z kolei lotnisko Amsterdam Schiphol, sklasyfikowane na 111. pozycji, osiągnęło najlepszy wynik w Europie pod względem jakości oferty gastronomiczno-handlowej, zdobywając 8,3 pkt. Polskie lotniska w globalnym zestawieniu Wśród polskich portów najlepiej wypadło lotnisko im. Lecha Wałęsy w Gdańsku, które zajęło 57. miejsce w globalnym zestawieniu. Uzyskało łącznie 7,87 pkt – 7,9 za punktualność, 8,2 za zadowolenie pasażerów oraz 7,6 za ofertę gastronomiczno-handlową. To rezultat lepszy niż w przypadku wielu popularnych lotnisk południowej Europy, takich jak Walencja, Malaga czy Alicante. Gdańsk został doceniony za sprawną obsługę i wysoki poziom wygody, co potwierdza, że mniejsze porty regionalne mogą skutecznie konkurować z większymi europejskimi lotniskami. Lotnisko Chopina w Warszawie uplasowało się na 95. miejscu, zdobywając 7,67 pkt (punktualność 7,6, ocena pasażerów 8,0, gastronomia i sklepy 7,6). To stabilna pozycja w środku zestawienia, choć wyniki sugerują konieczność dalszych usprawnień, zwłaszcza w zakresie terminowości i rozszerzenia oferty usługowej. Lotnisko we Wrocławiu zajęło 140. miejsce z wynikiem 7,47 pkt (punktualność 7,2, ocena pasażerów 8,5, gastronomia 7,1), natomiast port lotniczy w Krakowie znalazł się na 155. pozycji z wynikiem 7,42 pkt (punktualność 7,4, satysfakcja pasażerów 8,0, gastronomia 6,8). Oba porty uzyskały stosunkowo wysokie noty za jakość obsługi podróżnych, lecz ich wyniki w zakresie punktualności pozostają niższe, co wskazuje na konieczność optymalizacji organizacji operacji lotniczych. Źródła: EuroNews, Air Help Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Zamek pełen tajemnic kusi nie tylko turystów. Archeolodzy odkrywają na Wawelu kolejne skarby
Zamek Królewski na Wawelu jest perłą nie tylko dla turystów, ale i naukowców. Obiekt, jak się okazuje, skrywa jeszcze wiele tajemnic. W czasie majowych prac archeologicznych odkryto tam mosiężny sygnet z XV–XVI wieku. Jakiś czas później znaleziono również dziecięce pochówki i fragmenty broni.
Spis treści: Kolejne odkrycia archeologiczne z Wawelu zachwycają Zamek na Wawelu to skarb dla archeologów Zamek Królewski na Wawelu – wraz z wawelskim wzgórzem – jest, pod kątem historycznym i kulturowym, jednym z najcenniejszych miejsc w Polsce. Zachwyca zarówno turystów, których przyciąga tu tajemnicza aura wielowiekowej siedziby królów, jak i naukowców spragnionych nowych odkryć. A tych, jak się okazuje, wcale nie brakuje. Kolejne odkrycia archeologiczne z Wawelu zachwycają 9 maja 2025 roku na oficjalnym profilu Zamku Królewskiego na Wawelu pojawiła się informacja o nowym odkryciu archeologicznym. W czasie prac związanych z remontem Bastionu Władysława IV i pomnika Tadeusza Kościuszki odkryto mosiężny sygnet z XV–XVI wieku. Znaleziono go w trakcie przesiewania gruzowego zasypu z wnętrza cokołu pomnika. „Sygnet jest wyposażony w owalną tarczkę. Widoczny jest na niej symbol, być może gmerk rzemieślniczy, znajdujący się na heraldycznej tarczy typu niemieckiego. Widoczne są też litery IC (inicjały?). Przedmiot posiada powierzchnię zdobioną poprzecznymi żłobkami. Sygnet zostanie opracowany naukowo razem z innymi znaleziskami po zakończeniu prac archeologicznych na Bastionie Władysława IV” – zakomunikowano na profilu zamku. Znalazcą cennego zabytku okazał się współpracownik Działu Archeologii ZKnW, Konrad Jurkowski. Konserwacja sygnetu została wykonana przez Pracownię Konserwacji Zabytków Archeologicznych ZKnW. Nie minął nawet miesiąc, a na Wawelu archeolodzy mieli kolejny powód do radości. Pod koniec maja poinformowano bowiem, że w trakcie prowadzonych prac na dziedzińcu zewnętrznym Zamku Królewskiego na Wawelu odkryto trzy dziecięce pochówki i fragmenty broni. Odkrycia dokonano w okolicy nieistniejącego już kościoła św. Jerzego. Prace w tym rejonie rozpoczęto w połowie maja. iIch głównym celem jest weryfikacja hipotezy, jakoby pod dawnym gotyckim kościołem miała znajdować się wczesnośredniowieczna świątynia pod tym samym wezwaniem. – Prace są kontynuowane, czekamy, czy uda się znaleźć coś więcej. Jest duża szansa, że rzeczywiście uda się zweryfikować hipotezę, a może odnaleźć właśnie ten wczesnośredniowieczny kościół – powiedział w rozmowie z Polską Agencją Prasową dyrektor Zamku Królewskiego na Wawelu prof. Andrzej Betlej. Następnie wskazał, że jest to kontynuacja prac z 1965 roku. Wówczas nie udało się zbadać całego terenu, znaleziono jedynie zabytkowe fragmenty będące jednocześnie sugestią, że jeszcze przed powstaniem gotyckiego kościoła mogła w tym miejscu istnieć inna budowla. Naukowcy poszli więc tym tropem. W ostatnim czasie udało się przeprowadzić na Wawelu badania radarowe i tym samym wytypowany areały do dalszych prac. Zamek na Wawelu to skarb dla archeologów Wielowiekowa siedziba królów i symbol polskiej państwowości to również skarb dla naukowców. Początek eksploracji nawarstwień Wawelskiego Wzgórza sięga XIX wieku. Ich kontynuacja na bieżąco dostarcza nowych odkryć. Jak dowiadujemy się z oficjalnej strony Zamku Królewskiego na Wawelu, pierwsze wykopaliska przeprowadzone w celu pozyskania zabytków sięgają 1802 roku. Wówczas, z inicjatywy księżnej Izabeli Czartoryskiej, przebadano relikty zrujnowanego już kościoła Świętego Michała. Wydobyto stamtąd szesnastowieczne obrazy, a także plakietę i witraże. Z kolei za pierwsze naukowe eksploracje uznaje się badania geologa prof. Alojzego Altha w obrębie Smoczej Jamy z 1871 roku. Do najważniejszych osiągnięć archeologicznych w powojennej historii należą: odkrycia pierwszych śladów osadnictwa paleolitycznego (1950) oraz neolitycznego (1948), pozostałości osadnictwa kultury łużyckiej, pierwsze ślady wczesnośredniowiecznych nawarstwień i obwarowań. Obecnie terenowe badania archeologiczne kontynuowane są zazwyczaj w związku z pracami modernizacyjnymi lub remontowymi. Źródła: Wawel.krakow.pl, PAP
„Królowa jednej nocy” zakwitła w Krakowie
W Ogrodzie Botanicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego, w nocy z 16 na 17 czerwca, miał miejsce wyjątkowy spektakl natury: zakwitł kaktus Selenicereus grandiflorus. Ta osobliwa roślina kwitnie tylko raz w roku, w jedną noc.
Spis treści Transmisja na żywo – kaktus w centrum uwagi Niezwykłe życie „królowej jednej nocy” „Królową” można hodować w domu Ogród Botaniczny Uniwersytetu Jagiellońskiego podzielił się z miłośnikami roślin nie lada atrakcją. Kaktus z gatunku Selenicereus grandiflorus zakwitł, a proces ten trwał tylko przez jedną noc. To spektakularne widowisko powtarza się co roku – rozłożyste, puszyste, śnieżnobiałe kwiaty pojawiają się nagle, przyciągając uwagę nie tylko pasjonatów botaniki. Transmisja na żywo – kaktus w centrum uwagi Roślina ta na co dzień jest niepozornym, poskręcanym kaktusem z pnącymi się łodygami. Jednak na jedną noc w roku zamienia się w prawdziwą piękność: wytwarza wyjątkowe, wielkie białe kwiaty. Pracownicy Ogrodu Botanicznego UJ w Krakowie skutecznie określili tę jedną noc, kiedy kaktus zakwitnie i faktycznie tak się stało. Kwitnienie kaktusa można było oglądać „za żywo” – ogród zorganizował transmisję online. Widzowie mogli obserwować proces otwierania się ogromnych, białych kwiatów niemal od pierwszego pąka aż po pełen rozkwit. Kulminacyjny moment kwitnienia przypadł wieczorem, około godz. 19. Krótko po rozkwicie kwiaty zaczęły nieubłaganie, powoli więdnąć. Transmisja trwała niemal 8 godzin. Niezwykłe życie „królowej jednej nocy” Selenicereus grandiflorus to gatunek kaktusa epifitycznego, występujący w krajach Ameryki Środkowej, np. w Meksyku i na Kubie. Jego „jednonocne” kwiaty są duże, białe, silnie pachnące i osiągają do 30 cm średnicy. To roślina pnąca się po innych roślinach lub obiektach – ma płożące, wąskie łodygi z żeberkami i delikatnymi cierniami. W naturze porasta skały i drzewa, wykorzystując korzenie powietrzne do podpierania się. Egzemplarz z ogrodu UJ wyrasta z jednej niezbyt dużej donicy, ale pnie się w górę i rozgałęzia w wielką roślinę. Królowa jednej nocy wytwarza kwiaty nocą, bo polega na nietypowych zapylaczach: ćmach lub nietoperzach. Białe kwiaty są dobrze widoczne w świetle księżyca, przyciągają też swoim silnym zapachem. „Królową” można hodować w domu Selenicereus grandiflorus bywa uprawiany w domach, choć często jest mylony z innymi kaktusami z rodzaju Selenicereus lub Epiphyllum. Wymaga jasnego stanowiska jasnego, ale bez bezpośredniego nasłonecznienia, dobrze przepuszczalnej gleby i okresu spoczynku zimą. Jego ulotne kwitnienie sprawia, że jest jedną z najbardziej cenionych roślin kolekcjonerskich. Jednak niełatwo doprowadzić do kwitnienia, a kwitną tylko rośliny dojrzałe. Źródło: Ogród Botaniczny UJ Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Popularny bloger zachwycony Polską. „To najlepszy kraj w Europie”
Holenderski influencer przemierza Europę w poszukiwaniu interesujących miejsc. W swoich mediach społecznościowych wyjawił, że jest oczarowany Polską.
Spis treści: Kraków, Warszawa i Wrocław oczami blogera z Holandii Smaki świata i bary mleczne, czyli ocena kuchni w Warszawie Europa Wschodnia lepsza niż Zachodnia? To Luke Hoogmoed mówi o Polsce Luke Patrick Hoogmoed to holenderski influencer i podróżnik, którego na Instagramie śledzi ponad 460 tysięcy osób. Ze swoimi obserwatorami dzieli się recenzjami europejskich stolic, jak i mniej znanych zakątków kontynentu. Niedawno w sieci opublikował post, w którym – zwracając się do internautów – radził: „Lato tuż za rogiem i pewnie zastanawiacie się już nad miejscami do odwiedzenia. Przestańcie myśleć o Barcelonie, Mykonos czy Ibizie. Spróbujcie czegoś innego i zobaczcie Warszawę lub każde inne duże miasto w Polsce, ponieważ wszystkie są niesamowite”. Postanowiliśmy się dowiedzieć, co dokładnie zachwyciło go w naszym kraju. Kraków, Warszawa i Wrocław oczami blogera z Holandii Po raz pierwszy Luke Patrick Hoogmoed odwiedził Polskę w 2021 roku, kiedy studiował w Łotwie i wybrał się na 2-dniową wycieczkę do Krakowa. Choć wcześniej słyszał wiele dobrego o stolicy Małopolski, nie spodziewał się, że tak bardzo mu się ona spodoba. – Ta podróż sprawiła, że ​​zakochałem się w tym kraju i wracałem do niego wiele razy w ciągu ostatnich kilku lat – wyznał w rozmowie z naszą redakcją. Następnie podkreślił, że w dużej mierze na jego pozytywne wrażenia dotyczące Polski, wpłynęli ludzie, bo to oni sprawiają, ze kraj wydaje się gościnny i bezpieczny. – Porównując duże miasta w Polsce z metropoliami Europy Zachodniej, byłem zszokowany, widząc kobiety i dzieci spacerujące samotnie nocą. W mojej rodzinnej Holandii takie sytuacje są rzadkością. Choć Holandia to także ładny i na ogół bezpieczny kraj, staram się unikać dużych miast po zmroku, po prostu dlatego, że nie czuję się tam w pełni komfortowo. W Polsce natomiast zawsze i w każdym mieście czuję się bezpiecznie, niezależnie od pory dnia – zdradził Luke. To właśnie w naszym kraju Hoogmoed także odnalazł miłość. Kiedy był w drodze do Wrocławia, w sieci odezwała się do niego Turczynka przebywająca na wymianie Erasmus w Szczecinie. Finalnie spotkali się w dolnośląskiej stolicy i tam się w sobie zakochali. Teraz jego partnerka pracuje w Warszawie, a bloger często ją odwiedza. – Zanim poznałem moją dziewczynę, już zdążyłem polubić Warszawę. Głównie dlatego, że przypominała mi moje rodzinne miasto, Rotterdam. Zarówno Warszawa, jak i Rotterdam to jedyne w swoich krajach nowoczesne metropolie, co ma swoje korzenie w wydarzeniach z czasów wojny. Jednak historia nie jest widoczna wyłącznie w architekturze, ale także w charakterze ludzi. Z perspektywy podróżnika, Warszawa wydaje się najlepszym miastem w Polsce. Może nie jest najpiękniejsza – bo tutaj koronę zgarnia Wrocław – ale z pewnością bije życiem i energią – stwierdził influencer. Smaki świata i bary mleczne, czyli ocena kuchni w Warszawie Podczas rozmowy z „National Geographic Polska” Luke Patrick Hoogmoed zdradził również, że nie może się doczekać, jak w lipcu ze swoją dziewczyną zamieszka na miesiąc w Warszawie. Wspólnie zamierzają m.in. odwiedzić Toruń, brać udział w koncertach chopinowskich w Łazienkach Królewskich, a także odwiedzać różne restauracje. Bloger podkreślił bowiem, że Warszawa „wyróżnia się największą różnorodnością kulinarną w Polsce”. – Choć w innych miastach najczęściej króluje kuchnia polska – co jest oczywiście jak najbardziej w porządku, bo polskie jedzenie jest pyszne – to stolica oferuje coś więcej. Oprócz najlepszych rodzimych dań, można tu znaleźć także szeroki wybór kuchni międzynarodowych. Mimo tego, osobiście wciąż najchętniej sięgam po tradycyjne polskie potrawy, szczególnie w słynnych barach mlecznych. To moje ulubione miejsca, przez wzgląd na smaczne, zdrowe, domowe jedzenie w bardzo rozsądnej cenie. Chętnie odwiedzam też Food Hall Elektrownia Powiśle, bo można tam spróbować smaków z praktycznie każdego zakątka świata. Ceny są nieco wyższe, ale jakość naprawdę warta swojej ceny – ocenił Luke. Europa Wschodnia lepsza niż Zachodnia? To Luke Hoogmoed mówi o Polsce Co więcej, Hoogmoed zaznaczył, że swoją działalnością na Instagramie chce przekonywać obserwatorów, że Europa Wschodnia jest lepsza od Europy Zachodniej. Dodał, że choć zdaje sobie sprawę, że niektórym nie podoba się, że gdy mówi, że „Polska to Europa Wschodnia”, zalicza nasz kraj do tej części kontynentu. Na koniec podkreślił, że Polska jest świetnym kierunkiem dla turystów. – Moim zdaniem Polska to najlepszy kraj w Europie dla podróżników, którzy nie chcą martwić się o to, że zostaną okradzeni, oszukani, dźgnięci, odurzeni lub postrzeleni. Oczywiście, Barcelona i Mykonos mogą poszczycić się lepszą pogodą i piękniejszymi plażami – choć wybrzeże Morza Bałtyckiego również ma swój urok – niemniej jednak, jeśli mam zapłacić 60 euro za leżak na plaży, 12 euro za drinka, a do tego nie mieć spokoju z powodu tłumów turystów, zdecydowanie lepiej wybrać Polskę – stwierdził. Źródło: National Geographic Polska Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi reakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Ranking najbezpieczniejszych miejsc dla kobiet podróżujących samotnie. Na liście znalazło się polskie miasto
Bezpieczeństwo jest priorytetem dla wielu kobiet podróżujących w pojedynkę. Sprawdź, które miasta znalazły się w tegorocznym rankingu najlepszych destynacji dla podróżniczek chcących w spokoju cieszyć się wrażeniami z urlopu.
Spis treści: Dubaj najlepszym miastem dla kobiet podróżujących samotnie Które jeszcze miejsca są bezpieczne? Kraków w czołówce Samotne podróże stały się jednym z najważniejszych trendów turystycznych ostatnich lat. Coraz więcej kobiet decyduje się na wyjazdy bez towarzystwa, by odkrywać świat na własnych warunkach. Jednak podróże solo wiążą się także z dodatkowymi wyzwaniami, szczególnie w kwestii bezpieczeństwa. Kobiety podróżujące w pojedynkę często muszą podejmować dodatkowe środki ostrożności, by czuć się komfortowo w nowym miejscu, co w niektórych przypadkach wiąże się z wyborem odpowiednich destynacji. Jakie miasta zapewniają poczucie bezpieczeństwa, a które mogą stanowić zagrożenie? Odpowiedzi na te pytania starał się znaleźć serwis InsureMyTrip, który oferuje ubezpieczenia turystyczne. Dubaj najlepszym miastem dla kobiet podróżujących samotnie Na szczycie tegorocznego rankingu najbezpieczniejszych miast dla kobiet podróżujących samotnie znalazł się Dubaj. To niespodzianka, bo nie znajduje się on ani w Europie, ani w Stanach Zjednoczonych, tylko w Zjednoczonych Emiratach Arabskich. A to sprawia, że jego miejsce na pierwszej pozycji budzi tym większe zainteresowanie. W czym tkwi sekret tej wyjątkowej destynacji? Badanie InsureMyTrip, które oceniało 62 miejsca pod kątem takich czynników, jak poczucie bezpieczeństwa podczas samotnych spacerów w nocy, wskazuje, że Dubaj jest absolutnym liderem. Miasto uzyskało najwyższe wyniki, z notą 86,23 na 100 za ogólne poczucie bezpieczeństwa i 83,11 na 100 za bezpieczeństwo nocą. To jedno z najbezpieczniejszych miast na świecie, co doceniły także kobiety, które na TikToku wymieniają je jako swoje ulubione miejsce podróży. Dubaj zyskał popularność nie tylko dzięki niskiej przestępczości, ale także rozwiniętej infrastrukturze, nowoczesnym systemom monitoringu i obecności służb porządkowych, które szybko reagują na wszelkie incydenty. Miasto oferuje także dobrą jakość usług turystycznych – wysoka jakość hoteli oraz liczba atrakcji sprawiają, że kobiety czują się tu komfortowo, bezpiecznie i nie obawiają się zagrożeń. Które jeszcze miejsca są bezpieczne? Kraków w czołówce Choć Dubaj zdobył pierwsze miejsce w tegorocznym rankingu, inne miasta także wyróżniają się na tle pozostałych, zapewniając kobietom wysoki poziom bezpieczeństwa. Co ciekawe, na drugim miejscu owej listy znalazł się Kraków, który w porównaniu do 2024 roku awansował aż o dziesięć miejsc. Zyskał uznanie dzięki niskiej przestępczości, przyjaznej atmosferze i dobrze rozwiniętej infrastrukturze turystycznej. Stolica Małopolski pełna zabytków, z pięknym Starym Miastem jest miejscem, gdzie kobiety podróżujące solo czują się swobodnie, spacerując po rynku czy zwiedzając Wawel i Sukiennice. Na kolejnych miejscach w rankingu uplasowały się Madryt (Hiszpania), Monachium (Niemcy) oraz Chiang Mai (Tajlandia). Madryt wyróżnia się nie tylko historią, ale także bezpieczeństwem, Monachium cieszy się reputacją spokojnego ośrodka, a Chiang Mai, znane z pięknych krajobrazów i tajskich świątyń, jest popularne wśród turystów z całego świata. Wszystkie te miejsca charakteryzują się niskim poziomem przestępczości oraz wysoką jakością życia, co sprawia, że są idealnymi destynacjami dla podróżniczek. Źródło: insuremytrip.com Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi reakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Podziemna niespodzianka pod Wawelem. Turyści zobaczą to, co przez wieki było ukryte
Smocza Jama jeszcze nigdy nie była tak blisko. Dzięki przeszklonym kładkom i nowoczesnej wystawie odkryjesz legendy i tajemnice skrywane pod Wawelem.
Spis treści: Nowa atrakcja turystyczna w Krakowie Wawel z nowej perspektywy Kraków często jest doceniany na arenie międzynarodowej zarówno przez turystów, jak i dziennikarzy. Przykładowo w zestawieniu przygotowanym przez firmę Holiday Cars dawny gród Kraka znalazł się wyżej niż Berlin czy Praga. Kraków przyciąga podróżnych z Polski i zagranicy obowiązkowymi atrakcjami turystycznymi. Wśród nich są m.in. Sukiennice czy Bazylika Mariacka. Stałym punktem wycieczek do Krakowa jest też oczywiście Wawel z Zamkiem Królewskim i innymi zabytkami. Już niebawem słynne wzgórze będzie można odwiedzać inaczej niż dotychczas. Nowa atrakcja turystyczna w Krakowie Zamek Królewski na Wawelu już 23 maja otworzy podziemną trasę „Międzymurze”. To prawdziwa gratka dla turystów. Nowa ekspozycja będzie połączeniem historii, archeologii i nowoczesnych technologii. Nazwa atrakcji turystycznej nie jest przypadkowa. „Międzymurze” to przestrzeń między dawnymi murami obronnymi Wawelu. Przez wieki pełniła kluczową funkcję w systemie fortyfikacji zamku. Dzięki wieloletnim pracom archeologicznym i konserwatorskim zwiedzający mają teraz okazję zobaczyć relikty architektury od X do XIX wieku, w tym romańską wieżę, gotyckie przedmurze oraz średniowieczne mury kleszczowe. Warto podkreślić, że nowa trasa to nie tylko spacer wśród zabytków, ale pełnoprawna wystawa muzealna. Historia Wawelu dosłownie ożyje na oczach zwiedzających. Będzie możliwe dzięki połączeniu światła, dźwięków i projekcji multimedialnych. Przeszklone kładki prowadzące nad zabytkami pozwalają zobaczyć je z nowej, nieznanej dotąd perspektywy. Wawel z nowej perspektywy Jednym z najbardziej ekscytujących elementów trasy jest przejście nad wapienną skałą. To właśnie pod nią znajduje się słynna Smocza Jama. Dzięki zastosowaniu nowoczesnych technologii odwiedzający odkryją historię powstania jaskini oraz poznają legendę o smoku wawelskim w formie inspirowanej średniowiecznymi opisami. Otwarcie podziemnej trasy „Międzymurze” to jedno z najważniejszych wydarzeń turystycznych sezonu letniego 2025. Najnowsza historia miejsca sięga końca lat 40. XX wieku i pierwszych badań archeologicznych. Gabriel Leńczyk prowadził je na terenie zburzonego wówczas austriackiego szpitala wojskowych rekonwalescentów. Kolejne dekady prac archeologicznych, inżynieryjnych oraz konserwatorskich doprowadziły do odkrycia przestrzeni, w której odsłonięte przez archeologów ślady dawnej architektury obronnej nakładają się na siebie. Tak powstał jedyny na terenie Polski obraz historii fortyfikacji od wieku X do XIX. Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Tego nie pokazują za dnia. Noc Muzeów 2025 odkrywa sekrety Warszawy
Noc Muzeów 2025 w Warszawie odbędzie się 17 maja. W wydarzeniu udział wezmą nie tylko muzea, ale też pracownie artystyczne, domy kultury i mniej oczywiste miejsca. To idealna okazja, by odkryć kulturalną stronę miasta.
Spis treści: Skąd się wzięła Noc Muzeów? Krótka historia Kiedy jest Noc Muzeów 2025? Noc Muzeów 2025 w Warszawie Noc Muzeów 2025 zbliża się wielkim krokami. Tegoroczna edycja została zaplanowana na sobotę 17 maja. Jak zawsze w wydarzeniu biorą udział nie tylko muzea, ale też instytucje kultury, pracownie artystyczne, czy miejsca pamięci. Które z nich warto odwiedzić w Warszawie? Skąd się wzięła Noc Muzeów? Krótka historia Noc Muzeów to jedna z najpopularniejszych imprez kulturalnych w Europie. Raz do roku muzea, galerie sztuki, domy kultury i wiele innych instytucji udostępniają swoje zbiory dla zwiedzających w godzinach nocnych, zupełnie za darmo lub za niewielką opłatą. To okazja, aby nadrobić zaległości w kontaktach ze sztuką i zobaczyć eksponaty, które na co dzień nie są udostępniane zwiedzającym. Wszystko zaczęło się w Berlinie w 1997 roku. Wieczorne zwiedzanie cieszyło się tak dużym zainteresowaniem wśród mieszkańców Berlina, że w ślady Niemców poszli Francuzi i Holendrzy. Obecnie Noc Muzeów jest organizowana w ponad 120 miastach w Europie. Do Polski Noc Muzeów trafiła w 2003 roku. Pierwsza edycja w naszym kraju odbyła się w poznańskim Muzeum Narodowym. Rok później do wydarzenia dołączyły też Kraków i Warszawa. Od tamtej pory liczba miast i instytucji biorących udział w imprezie stale rośnie. Kiedy jest Noc Muzeów 2025? Informacji o tym, kiedy jest Noc Muzeów 2025, w internecie szuka coraz więcej osób. I nic dziwnego, bo zostało już niewiele czasu. W tym roku Noc Muzeów odbędzie się w sobotę, 17 maja. Większość instytucji będzie otwarta między 18:00 a 01:00. Warto jednak pamiętać, że niektóre z nich prowadzą zapisy na warsztaty i grupowe zwiedzania, a liczba miejsc jest ograniczona. Noc Muzeów 2025 to jedno z najważniejszych wydarzeń kulturalnych w stolicy. Tegoroczna edycja zapowiada się niezwykle obiecująco. Już teraz warto zaplanować sobie ten dzień, a właściwie noc. Od lat w trakcie Nocy Muzeów największym zainteresowaniem w Warszawie cieszą się Muzeum Powstania Warszawskiego, Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN czy Łazienki Królewskie. Właśnie tam ustawiają się najdłuższe kolejki. Bywa i tak, że czekanie na wejście zajmuje nawet godzinę lub dłużej. Noc Muzeów 2025 w Warszawie Aby jak najlepiej wykorzystać Noc Muzeów, dobrze rozważyć mniej oczywiste miejsca, gdzie nie zastaniemy kolejek. W ten sposób będziemy mogli zobaczyć więcej. Oto moje wybory: Muzeum Sportu i Turystyki (od 17:00 do 00:00) – w programie m.in.: pokaz walk na miecze świetlne, Konwent Kolekcjonerów Koszulek Piłkarskich i Sportowych oraz spotkania ze znanymi osobistościami świata sportu; Wytwórnia Filmów Dokumentalnych i Fabularnych (od 18:00 do 00:00) – interaktywny spacer (dzięki wykorzystaniu najnowszych technologii: projekcji, kamer i światła) prowadzący przez etapy powstawania filmu i przybliżający aspekty produkcji filmowej. Zwiedzający zobaczą również archiwalne zdjęcia, plakaty, fotosy oraz making-ofy z najnowszych realizacji WFDiF. Muzeum Kowalstwa (od 18:00 do 00:00) – na miejscu będzie można zobaczyć kowala przy pracy, posłuchać opowieści i historii związanych z muzeum i zawodem kowalstwa. Chętni będą także mogli stanąć na miejscu kowala i kuć żelazo, póki gorące. Zajezdnia Tramwajowa Praga (od 18:00 do 00:00) – z okazji swojego 100-lecia zajezdnia zaprasza na zwiedzanie, tort i koncert Orkiestry Reprezentacyjnej SGGW. Outriders Klub (od 19:00 do 00:00) – tu Noc Muzeów zamienia się w Noc Reporterów. W programie wyjątkowe multimedialne pokazy reporterskie. Pokazom będą towarzyszyć wprowadzenia osób zaangażowanych w proces ich powstawania. Pałac Szustra (od 18:30 do 00:00) – mini koncerty ze zbioru 19 pieśni Fryderyka Chopina skomponowanych na głos oraz fortepian w latach 1827–1847. Źródło: Noc Muzeów w Warszawie Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Jej talent zadziwia nie tylko Polskę. O sukcesie 17-latki z Krakowa mówią dziś wszyscy
17-letnia Magdalena Pudełko ponownie dała o sobie znać. Po historycznym zwycięstwie w Ogólnopolskiej Olimpiadzie Matematycznej, teraz odniosła sukces poza granicami kraju. A to dopiero początek.
W tym artykule: Historyczne osiągnięcie matematycznej geniuszki z Krakowa Sukces goni sukces Na ten dzień czekano ponad siedem dekad. Magdalena Pudełko, maturzystka V Liceum Ogólnokształcącego im. A. Witkowskiego w Krakowie, została pierwszą kobietą, która wygrała Ogólnopolską Olimpiadę Matematyczną. Jak się później okazało, był to tylko przedsmak jeszcze większego sukcesu Historyczne osiągnięcie matematycznej geniuszki z Krakowa Olimpiada Matematyczna jest najstarszą w Polsce olimpiadą przedmiotową, organizowaną nieprzerwanie od roku szkolnego 1949/1950. Choć może trudno w to uwierzyć, w jej 76-letniej historii nigdy nie triumfowała kobieta. Aż do tegorocznej edycji konkursu. Męską dominację przerwała 17-letnia Magdalena Pudełko z Krakowa. Uczennica V LO im. A. Witkowskiego zwyciężyła w wielkim stylu. Zarówno w drugim etapie, jak i w wielkim finale, zdobyła maksymalna liczbę punktów. Jak się okazuje, matematyczny talent Magdy nie wziął się znikąd. Można powiedzieć, że miała to we krwi. – Przygotowywałam się intensywnie. Rozwiązywałam zadania z różnych olimpiad, jeździłam na obozy przygotowawcze. Matematyką interesuję się od dziecka. Moi rodzice są matematykami, więc kontakt z nią był dla mnie czymś naturalnym. Do olimpiady zaczęłam przygotowywać się już w siódmej klasie – mówiła świeżo upieczona laureatka podczas gali finałowej, która odbyła się 5 kwietnia w Białymstoku. Powody do radości ma również Mateusz Wawrzyniak z Akademickiego Liceum Politechniki Wrocławskiej, który został współzwycięzcą 76. Olimpiady Matematycznej. Choć w drugim etapie uzyskał nieco niższy wynik niż Magdalena, to w finale – podobnie jak historyczna zwyciężczyni – zdobył komplet punktów. O ostatecznej klasyfikacji zadecydował rezultat z wcześniejszego etapu. W tegoroczna edycja konkursu przyciągnęła rekordową liczbę uczestników. Do rywalizacji przystąpiło aż 1883 uczniów z całej Polski, z czego 732 osoby awansowały do drugiego etapu. W finale z kolei zmierzyło się 183 najlepszych młodych matematyków. Sukces goni sukces W nagrodę za zwycięstwo w olimpiadzie krajowej Magdalena Pudełko i Mateusz Wawrzyniak znaleźli się w gronie reprezentantów Polski na Międzynarodową Olimpiadę Matematyczną, która odbędzie się w Australii w dniach 10 – 20 lipca. Zmagania na Antypodach poprzedzi obóz w Stanach Zjednoczonych. Zanim jednak rozpoczną przygotowania za oceanem, młoda krakowianka już zdążyła odnieść międzynarodowy sukces. 17-latka przed kilkoma dniami zajęła trzecie miejsce w Europejskiej Olimpiadzie Matematycznej Dziewcząt i pierwsze wśród zawodniczek z Europy. Magda uzyskała 37 punktów, ustępując w klasyfikacji generalnej jedynie dwóm reprezentantkom Chin – Yankuan Liu (42 pkt) i Yuxuan Meng (38 pkt). Trzymamy kciuki za dalsze sukcesy i z całego serca życzymy powodzenia w międzynarodowej rywalizacji! Źródła: krknews.pl; National Geographic Polska Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Obwarzanek krakowski to sławny regionalny wypiek. Bez niego nie można wyobrazić sobie stolicy Małopolski
Historia tego wypieku sięga czasów średniowiecznych. Ponoć obwarzanek krakowski dotarł nawet – wraz z Jagiełłą – pod Grunwald, gdzie wspierał rycerstwo polskie bardziej niż dwa miecze przekazane przez Krzyżaków. Obecnie obwarzanki krakowskie są produktem regionalnym, który od 15 lat znajduje się w Rejestrze Chronionych Oznaczeń Geograficznych (ChOG).
Spis treści: Królowa Jadwiga jadała obwarzanki Obwarzanek krakowski ma nawet 17 cm średnicy Obwarzanie obwarzanka Przepis na obwarzanki krakowskie Święto Obwarzanka Szacuje się, że każdego dnia w Krakowie wypieka się aż 150 tysięcy obwarzanków. Te oryginalne, robione ręcznie, mają charakterystyczne skośne paski na spodzie. Pojawiają się one w wyniku pieczenia na ruszcie. Pieczenia, które poprzedza obwarzanie, czyli zanurzanie uformowanego obwarzanka we wrzącej wodzie. Bez tej czynności, krakowski obwarzanek nie mógłby nosić swej chwalebnej nazwy. Choć ta nazwa ma, jak na Kraków, dość krótką tradycję, sięgającą ledwie okresu zaboru austriackiego, to sam charakterystyczny, obwarzany wypiek znany był w mieście już za czasów piastowskich. Ponoć wzmianka o nim znalazła się nawet w akcie lokacji Krakowa, wydanym przez Bolesława Wstydliwego w 1257 roku. Królowa Jadwiga jadała obwarzanki Wiemy, że krakowskie obwarzanki były dostarczane na Wawel, dla królowej Jadwigi i jej męża Władysława Jagiełły. Zachowały się dworskie rachunki z 1394 roku, które na to wskazują. Przełomem w historii obwarzanka był przywilej wydany przez króla Jana Olbrachta w 1496 roku, wedle którego to jedynie krakowscy piekarze mieli wyłączne prawo wypiekania i handlu białym pieczywem, w tym obwarzankami. Początkowo obwarzanki mogły być wypiekane tylko w okresie wielkiego postu przez piekarzy specjalnie wyznaczonych w tym celu przez cech. O powadze kwestii obwarzanków świadczy fakt, iż ich temat co pewien czas powracał w prawodawstwie. I tak według uchwały Rady Miasta Krakowa z 1611, to sam krakowski cech piekarzy mógł decydować, kto i w jakim miejscu mógł zajmować się sprzedażą obwarzanków. Taka ścisła kontrola cechu trwała aż do 1802. Po tej dacie zasady nieco się rozluźniły i obwarzanki mógł odtąd wypiekać każdy piekarz, który został wylosowany przez cech. Obwarzanek krakowski ma nawet 17 cm średnicy Ten rodzaj wyboru uprzywilejowanych piekarzy stosowano do 1849. Prawdopodobnie po tym roku obwarzanki mogli piec już wszyscy piekarze. Tradycyjnie pieczywo to sprzedawano z tzw. jatek piekarskich, które otwierano codziennie o 6 rano. Nad kontrolą tych straganów czuwało ośmiu braci cechowych. Od XIX wieku do lat 50. XX wieku obwarzanki sprzedawano prosto z wiklinowych koszy. W związku z wpisaniem obwarzanka krakowskiego do Rejestru Chronionych Oznaczeń Geograficznych, konieczne było ustalenie jego cech charakterystycznych. I tak średnica obwarzanka krakowskiego powinna mieć od 12 do 17 cm, natomiast grubość splotu od 2 do 4 centymetrów. Obwarzanek ma być nie lżejszy niż 80 i nie cięższy niż 120 gramów. Do jego produkcji potrzebne są mąka, tłuszcz, cukier, drożdże, sól i woda. Oczywiście taki obwarzanek musi być wytwarzany ręcznie. Obwarzanie obwarzanka A jak wyglądało przygotowanie obwarzanka? Najpierw trzeba zagnieść ciasto z mąki pszennej, tłuszczu, cukru, drożdży, soli i wody. Po wyrobieniu należy odstawić je do wyrośnięcia. Następnie dzieli się je na małe kawałki, z których tworzy się podłużne walce. Te z kolei skręca się spiralnie ze sobą po 2 lub 3 i formuje pierścień. Tak przygotowane pierścienie należy ponownie odstawić do wyrośnięcia. Dopiero gdy urosną do odpowiedniej wielkości zanurza się je (obwarza) w gorącej wodzie. Zanurzenie w gorącej wodzie ma zatrzymać pracę drożdży i sprawić, by obwarzanki już nie rosły. To też sprawia, że wypiek jest twardy na zewnątrz i miękki w środku. Dopiero po wyciągnięciu z wody obwarzanki posypuje się solą, makiem lub sezamem. Choć dopuszcza się też różne autorskie posypki, którymi próbują wyróżnić się niektórzy piekarze. Dopiero tak przygotowane obwarzanki układa się na ruszcie i piecze na złoto. Najlepiej smakują przez pierwszych kilka godzin po upieczeniu. Jeśli w trakcie pobytu w Krakowie chcecie zjeść prawdziwego obwarzanka, szukajcie wózków z obwarzankami oznaczonych znakiem ChOG, czyli wspomnianego już rejestru Chronionych Oznaczeń Geograficznych. Tak oznaczone produkty są wytwarzane w sposób tradycyjny, a każda faza wypieku obwarzanka jest ściśle przestrzegana i kontrolowana. W dodatku cała produkcja musi odbywać się wyłącznie na terenie Krakowa oraz powiatów krakowskiego i wielickiego. Na szczęście przynajmniej mąka może pochodzić z innych, nie tylko małopolskich młynów. Aby otrzymać prawo do używania znaku/oznaczania produktu odpowiednim znakiem zgodności, producent musi poddać się kontroli i uzyskać certyfikat. Przepis na obwarzanki krakowskie Na całe szczęście nie potrzebujemy certyfikatu, by samodzielnie upiec własne obwarzanki. Wystarczy, że połączymy składniki: 375 g mąki pszennej, 15 g drożdży, ½ łyżki cukru, 1 łyżeczka soli, 25 g masła, 60 ml ciepłej wody, posypka: sezam, mak lub gruboziarnista sól. Sposób przygotowania: Drożdże rozkruszyć z cukrem. Wymieszać z ciepłą wodą. Zostawić do wyrośnięcia. Mąkę przesiać z solą. Rozpuścić masło i zostawić do ostygnięcia. Połączyć zaczyn z mąką i masłem. Wyrobić, a gdy za gęste, dodać nieco letniej wody. Odstawić na godzinę w ciepłe miejsce do wyrośnięcia. Z ciasta odrywać niewielkie kulki i palcami formować z nich wałeczki (sulki). 2–3 wałeczki należy zapleść jak warkocz, zlepiając na końcach i formując z nich obwarzanka. W szerokim garnku zagotować wodę. Każdy obwarzanek zanurzyć w gorącej wodzie na kilkanaście sekund, po czym wyłowić, odsączyć i wyłożyć na blachę. Obsypać makiem, sezamem lub solą. Piec 20–30 minut w temperaturze 180–190 st. C na złoty kolor. Święto Obwarzanka Obwarzanek, który jest jednym z pierwszych skojarzeń z Krakowem, ma w stolicy Małopolski swoje święto. Święto Obwarzanka odbywa się cyklicznie na Małym Rynku w Krakowie od 2018 roku. Należy do długiej listy charakterystycznych dla miasta Kraka świąt poświęconych dobremu, krakowskiemu życiu, jak Festiwal Pierogów czy Marsz Jamników. Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Pisze przede wszystkim o eksploracji kosmosu, astronomii i historii. Związana z Centrum Badań Kosmicznych PAN oraz magazynami portali Gazeta.pl i Wp.pl. Ambasadorka Śląskiego Festiwalu Nauki. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Hołd pruski. 500 lat temu upadła potęga zakonu krzyżackiego
Dnia 8 kwietnia 1525 roku w Krakowie podpisano niezwykły traktat. Była to ugoda strony polskiej z wielkim mistrzem krzyżackim Albrechtem Hohenzollernem, kończąca ponad 200 lat walk z zakonem krzyżackim. Dwa dni później na rynku krakowskim odegrała się scena, którą wszyscy pamiętamy z obrazu Jana Matejki – hołd pruski ostatniego wielkiego mistrza kończący potęgę i istnienie państwa zakonnego w Prusach.
Spis treści: Jak doszło do hołdu pruskiego? Niekończący się problem Krzyżakami Kiedy odbył się hołd pruski? Jak wyglądał hołd pruski? Kto namalował obraz „Hołd pruski”? W kwietniu 1525 roku w Krakowie podpisano hołd pruski – traktat, który na zawsze zmienił losy państwa zakonnego w Prusach i wprowadził nowy porządek polityczny w Europie Jak doszło do hołdu pruskiego? Hołd pruski to jedno z najbardziej znanych wydarzeń w historii Polski. Zanim jednak do niego doszło, musiał przebrzmieć cały wiek XV, w którym wojny z zakonem były wręcz na porządku dziennym. Począwszy od Wielkiej Wojny (1409–1411) z najbardziej znaną bitwą grunwaldzką, poprzez szereg wojen w okresie panowania Władysława Jagiełły toczonych po pierwszym pokoju toruńskim (1411), a zakończywszy wojną trzynastoletnią (1454–1466) w okresie rządów Kazimierza Jagiellończyka. Tę ostatnią wieńczył drugi pokój toruński (1466) łamiący – wydawałoby się – potęgę państwa zakonnego. Odebranie krzyżakom połowy terytorium z Malborkiem na czele, ustanowienia państwa zakonu wasalem Królestwa Polskiego a przede wszystkim punkt zakładający, że każdy wielki mistrz krzyżacki odtąd będzie musiał składać hołd władcy polskiemu wydawał się elementem rozwiązującym problem krzyżacki. Niekończący się problem Krzyżakami Jednakże od końca XV w. dochodziło do sporów polsko-krzyżackich w sprawie złożenia hołdu lennego. Dwaj ostatni wielcy mistrzowie krzyżaccy — Fryderyk, książę saski (1492–1510) i Albrecht Hohenzollern-Ansbach, z bocznej linii frankońskiej tego rodu — konsekwentnie odmawiali złożenia przysięgi wierności królowi polskiemu. Byli oni jednocześnie książętami Rzeszy i mieli w tej sprawie poparcie cesarza Maksymiliana I. W tej sytuacji w Koronie snuto różne plany, bardziej lub mniej realne, rozwiązania kwestii krzyżackiej. Wśród nich pojawił się między innymi projekt przeniesienia krzyżaków na Podole, by tam walczyli z niewiernymi. Terytorium Prus krzyżackich byłoby zaś wcielone do Polski. Inny pomysł to mianowanie władcy polskiego wielkim mistrzem krzyżackim. Najwięcej problemu sprawiał królowi polskiemu jego siostrzeniec, Albrecht Hohenzollern, który konsekwentnie odmawiał złożenia hołdu. Planował on nawet utworzenie koalicji antyjagiellońskiej (1514) z udziałem Księstwa Moskiewskiego, Danii i książąt Rzeszy. Kiedy jednak cesarz po zawarciu traktatu dynastycznego z Jagiellonami w Wiedniu (1515) zobowiązał się zaprzestać popierania krzyżaków i Moskwy przeciw Polsce, Albrecht utracił potężnego sojusznika. Nie złamało to jednak oporu hardego księcia. Ostatecznym rozwiązaniem była kolejna – ostatnia – wojna z zakonem krzyżackim, tocząca się w latach 1519–1521. Spowodowała ona duże zniszczenia kraju państwa zakonnego i dalsze osłabienie pozycji politycznej wielkiego mistrza. Kiedy odbył się hołd pruski? Cztery lata po zakończeniu wojny trwały pertraktacje z wielkim mistrzem ukończone wspomnianym traktatem z kwietnia 1525 roku. W jego wyniku nastąpiła sekularyzacja państwa zakonnego. Zakon krzyżacki w Prusach uległ likwidacji, a jego dawny wielki mistrz Albrecht Hohenzollern przyjął luteranizm, został świeckim księciem „w Prusach” (dux in Prussia) i lennikiem Polski. Król Polski zachował tytuł pana i dziedzica całych Prus. Jak sformułowano to w przysiędze lennej, Albrecht składał ją „Najjaśniejszemu władcy i panu, Jego Mości Zygmuntowi królowi Polski, wielkiemu księciu Litwy, Rusi i wszystkich Ziem Pruskich panu i dziedzicowi” (ac omnium terrarum Prusiae domino et heredi). Lenno pruskie miało być odtąd dziedziczone w linii męskiej Albrechta i jego trzech braci. Prusy z państwa zakonnego stały się w ten sposób dziedzicznym księstwem lennym. Utworzone zostało tu pierwsze luterańskie państwo w Europie. Jak wyglądał hołd pruski? Dwa dni po podpisaniu traktatu nastąpił ostatni akt – niezwykle symboliczny, będący jednocześnie swoistym spektaklem politycznym o znaczeniu propagandowym, należącym wówczas do strategii działań politycznych. Był to hołd lenny księcia Albrechta złożony królowi polskiemu Zygmuntowi Staremu na rynku krakowskim. Z przekazów i relacji współczesnych znany jest przebieg tej ceremonii. Po wstępnych przygotowaniach przybyły na rynek krakowski Albrecht przyklęknął przed królem, który w otoczeniu dostojników Królestwa zasiadał na tronie w uroczystych szatach koronacyjnych. Król gestem symbolicznym nadał nowemu księciu lenno pruskie, wręczając mu biały proporzec z czarnym orłem (dawnym herbem Zakonu w Prusach), który na szyi miał królewską koronę, a na piersi literę „S” (Sigismundus — monogram króla). Było to nowe godło Albrechta, teraz już jako księcia pruskiego, i ukazywało wasalną zależność jego i jego rodu od Królestwa Polskiego. Po tym symbolicznym akcie książę złożył przysięgę wierności na księgę Ewangelii, a król pasował go na świeckiego rycerza. Z informacji spisanej przez jednego ze świadków tej ceremonii, biskupa warmińskiego i senatora Maurycego Ferbera, po przysiędze Albrechta towarzyszący księciu dostojnicy zakonni zerwali ze swych płaszczy przyszyte krzyże zakonne. Był to również gest symboliczny, oznaczający likwidację pruskiej gałęzi Zakonu. Kilka dni później Albrecht opuścił Kraków i udał się na Śląsk, do swego szwagra, księcia legnicko-brzeskiego Fryderyka, który reprezentował Albrechta w rokowaniach krakowskich. Tutaj zamówił u złotników norymberskich oznakę swej nowej książęcej godności. Był to złoty łańcuch, wysadzany drogimi kamieniami, z czarnym orłem, koroną na szyi orła i literą „S” na jego piersi. Kto namalował obraz „Hołd pruski”? Scenę „hołdu pruskiego” odmalował Jan Matejko w obrazie, ukończonym w październiku 1882 r. i podarowanym przez niego narodowi polskiemu. Zgodnie z zasadami XIX-wiecznego malarstwa historycznego i przyjętą przez Matejkę konwencją, przedstawił on w „Hołdzie pruskim” głównych „aktorów” tych wydarzeń, m.in.: księcia Albrechta, króla Zygmunta Starego, podkanclerzego i biskupa krakowskiego Piotra Tomickiego, arcybiskupa gnieźnieńskiego i prymasa Jana Łaskiego, kanclerza wielkiego koronnego i bliskiego przyjaciela władcy polskiego Krzysztofa Szydłowieckiego Obraz można oglądać w krakowskich Sukiennicach. Źródło: National Geographic Polska
W Krakowie zobaczycie goryla z sierścią kozy. To nasz bliski krewny w świecie zwierząt
To największy przedstawiciel małp człekokształtnych i bliski zwierzęcy krewny człowieka. W Centrum Edukacji Przyrodniczej UJ w Krakowie zobaczycie spektakularną rekonstrukcję goryla. Jego włosie wykonano z sierści kóz.
Spis treści: Krakowski goryl i jego „pochodzenie” W jaki sposób wykonano rekonstrukcję goryla? Nie tylko goryl, ale też neandertalczyk Rekonstrukcja goryla znalazła się na wystawie poświęconej ewolucji człowieka nieprzypadkowo. Jego linia ewolucyjna oddzieliła się od linii Homo sapiens i szympansów ok. 10 mln lat temu. Wtedy żył ostatni wspólny przodek goryli, szympansów i człowieka. Goryle są naszymi bliskimi krewnymi – dzielimy z nimi blisko 98% genów. Krakowski goryl i jego „pochodzenie” Eksperci postanowili wykonać rekonstrukcję największego znanego podgatunku goryla – nizinnego występującego nad rzeką Kongo. Samce goryli osiągają średnią wagę ok. 160 kg, choć znany jest goryl o wadze nawet 267 kg. Samice są niższe i lżejsze, ważą mniej więcej połowę tego, co samce. Egzemplarz na wystawie waży pewnie około 160 kg. – Do przeniesienia go po schodach potrzeba było trzech mężczyzn, a i tak było ciężko. Samego silikonu użyto około 60–70 kilogramów. Do tego dochodzi warstwa laminatu poliestrowo-szklanego, na którym wspiera się silikonowa skóra, i ciężar szkieletu z profili stalowych – ujawnia National Geographic Polska Małgorzata Kołodziej, kustosz Działu Antropologicznego CEP UJ. Sylwetka goryli jest bardzo charakterystyczna. Ich ramiona i górne kończyny się silnie rozbudowane, a dolne – trochę krótsze i nie tak umięśnione. Imponuje rozpiętość ramion samców, bo dochodzi do nawet 2,6 metra. Szczególną cechą goryla nizinnego są plecy pokryte srebrnym włosiem, określanym jako silverback. Pojawia się w momencie uzyskania pełnej dorosłości, zwykle około 15. roku życia. O tym, jak podobne są do nas goryle świadczy to, że posiadają na palcach linie papilarne. Na wystawie wyeksponowano stopy i ręce tak, aby było je dobrze widać. Ciekawostką jest fakt, że słowo „gorilla” pochodzi z języka greckiego i oznacza „owłosioną kobietę”. Zapewne jako pierwszy użył jej kartagiński żeglarz Hannon, który dopłynął do wybrzeży Afryki Zachodniej ok. 480 r. p.n.e. Goryle są zwierzętami niezwykle towarzyskimi, przyjaznymi i pokojowo nastawionymi. Większość czasu spędzają na poszukiwaniu pożywienia, odpoczynku i zabawie. Są wegetarianami, a głównym składnikiem ich pokarmu są owoce oraz liście. W jaki sposób wykonano rekonstrukcję goryla? Wykonane fizycznej rekonstrukcji zwierzęcia trwało w sumie około pół roku. Dużą część pracy zajęło wykonanie dużej formy i odlanie modelu. Najpierw wykonano model w skali i powstała figurka goryla, która miała zaledwie 10 cm wysokości. Kolejnym etapem było przeniesienie sylwetki ciała z minimodelu na bryłę styropianu, w środku której znajduje się przygotowany wcześniej szkielet stalowy, odpowiadający mniej więcej położeniu kręgosłupa i kości kończyn. Następnie styropian oklejono plasteliną i modeliną. W ten sposób odwzorowano fakturę skóry, jej zmarszczki i inne detale. Kolejnym krokiem było wykonanie na tej podstawie formy silikonowej – z niej odlano finalny model. – A ostatni etap wszczepiania włosów jest najbardziej czasochłonny. Wczepia się włosek koło włoska, więc też trzeba poświęcić sporo czasu – opowiada Małgorzata Kołodziej. Rekonstrukcja goryla posiada naturalne włosie od kozy, specjalnie sprowadzone do Polski przez firmy specjalizujące się w produkcji pędzli. Eksperci stwierdzili, że najlepiej będzie naśladować włosy goryla. A czy posłużono się jakimś modelem goryla? Okazuje się, że nie. Jak opowiada ekspertka, w czasie pracy wzorowano się na różnych zwierzętach na podstawie analizy filmów i zdjęć z gorylami nizinnymi, zarówno tymi w ogrodach zoologicznych, jak i w swoim środowisku naturalnym. – Posiadaliśmy czaszkę samca goryla, która to stała się wzorem do wykonania głowy – dodała Małgorzata Kołodziej. Nie tylko goryl, ale też neandertalczyk Centrum Edukacji Przyrodniczej UJ prezentuje również trzy inne rekonstrukcje na ekspozycji antropologicznej w części poświęconej ewolucji człowieka. Są autorstwa Ewy Stawiarskiej i Piotra Menduckiego z firmy Kamyk z Ostrowca Świętokrzyskiego. Na wystawie można zobaczyć neandertalczyka, człowieka wyprostowanego i słynnego asutralopiteka, Lucy. Wszystkie obiekty powstały przy współpracy z antropologami z CEP UJ. Źródło: Centrum Edukacji Przyrodniczej UJ Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Pomnik Tadeusza Kościuszki nie stoi wyłącznie na Wawelu. Wielkiego bohatera upamiętniono w wielu miastach na świecie
Pomnik Tadeusza Kościuszki znajduje się w wielu polskich miastach. Nic w tym dziwnego. Bohaterowie narodowi, którzy przelewali krew za ojczyznę, zasługują na upamiętnienie. Mimo że powstanie, któremu przewodził Tadeusz Kościuszko, zakończyło się klęską, wskazał Polakom drogę do wolności i porwał następne pokolenia do walki z okupantem.
Spis treści: Pomnik Tadeusza Kościuszki na Wawelu Pomnik Tadeusza Kościuszki w Katowicach Pomnik Tadeusza Kościuszki w Sosnowcu Pomnik Tadeusza Kościuszki w Łodzi Trudno wskazać, w ilu miastach wzniesiono pomnik ku pamięci Tadeusza Kościuszki, a należy podkreślić, że wybitnego przywódcę upamiętnia się nie tylko w naszym kraju. Na świecie stoi ponad 200 monumentów Kościuszki. Można je podziwiać m.in. we Francji, w Szwajcarii, Stanach Zjednoczonych i Australii. Naprawdę trudno wskazać drugą osobę, która została aż tak szeroko upamiętniona. Poniżej przybliżamy historię czterech pomników naszego bohatera narodowego. Pomnik Tadeusza Kościuszki na Wawelu Najsłynniejszy pomnik Tadeusza Kościuszki znajduje się w Krakowie. Monument powstał z inicjatywy Towarzystwa im. Tadeusza Kościuszki i jest wspólnym dziełem kilku osób. Rzeźbiarz Leonard Marconi wykonał pomniejszony projekt. Antoni Popiel i Giovani Giovanetti wykonali model naturalnej wielkości. W 1900 roku, w zakładach firmy Władysław Dedrzeński i Spółka z Pogórza, powstał odlew z brązu. Pomnik w założeniu miał stanąć na Rynku Głównym, jednak władza nie wyraziła na to zgody. W rezultacie dzieło przedstawiające Kościuszkę na koniu, uchwyconego w momencie wymarszu z Krakowa na bitwę pod Racławicami, przez długi czas było przechowywane w magazynie. Później pomnik zdobił dziedziniec przy budynku straży pożarnej. Dopiero w 1921 roku stanął na wawelskim bastionie króla Władysława IV Wazy. 17 lutego 1940 roku pomnik został zniszczony przez Niemców. Po wojnie strona niemiecka podjęła się jego rekonstrukcji. Był to jedyny monument w Polsce, który doczekał się odbudowy sfinansowanej przez Niemców. Na swoje miejsce powrócił w 1960 roku, jako dar mieszkańców Drezna dla Krakowa. Pomnik Tadeusza Kościuszki w Katowicach Pomnik Tadeusza Kościuszki w Katowicach został umieszczony w parku jego imienia, który w 1922 roku powstał na miejscu lasku miejskiego. Medalion z wizerunkiem przywódcy insurekcji z 1794 roku i płytę pamiątkową ufundowali mieszkańcy miasta. Umieszczono je na dawnej wieży Bismarcka, wzniesionej w 1903 roku. Uroczyste odsłonięcie pomnika nastąpiło 22 września 1925 roku. Osiem lat później wieżę rozebrano, a tablicę i medalion umieszczono na obelisku w centralnej części parku. Po wybuchu II wojny światowej, elementy pomnika zostały ukryte. Dopiero w drugiej połowie lat 40. XX wieku umieszczono je na nowym obelisku, który wzniesiono przy wejściu do parku. Pomnik stał tam do końca lat 60. XX wieku. Podczas przebudowy alei Górnośląskiej, został rozebrany. Po zakończeniu prac stanął w głębi parku, gdzie znajduje się do dziś. Pomnik Tadeusza Kościuszki w Sosnowcu Sosnowiecki pomnik Tadeusza Kościuszki stanął na małym placu w pobliżu zabudowań „Rurkowni Huldczyńskiego”, zakładu specjalizującego się w produkcji rur. Uroczyste odsłonięcie monumentu odbyło się 14 października 1917 roku, w przeddzień setnej rocznicy śmierci bohatera narodowego. Ceremonię poprzedziła msza święta, która odbyła się w kościele pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny. Po zakończeniu nabożeństwa, tłum sosnowiczan z patriotycznymi flagami i transparentami wymaszerował spod katedry i przy akompaniamencie orkiestry dętej pomaszerował. Po odsłonięciu pomnika, przy którym od rana wartowali harcerze, niewielki plac, który wcześniej był odnogą ulicy 3 Maja, przemianowano na plac Tadeusza Kościuszki. Odsłonięty pomnik miał formę cokołu z nadbudową, na której ustawiono popiersie Kościuszki i figurę orła. Wkrótce po ceremonii stwierdzono, że monument wzniesiony za zgodą Niemców jest ciosem wymierzonym w patriotyczne uczucia Polaków. Znawcy ornitologii doszli do wniosku, że ptak nie jest orłem, a sokołem. Zwrócono też uwagę na jego skrzydła – opuszczone, nie wzniesione do lotu ku wolności. W związku z tym, figura „orła” wkrótce została wymieniona. W 1939 roku sosnowiecki pomnik Tadeusza Kościuszki został zrzucony z cokołu. Na polecenie Niemców, na plac podjechała masywna platforma, ciągnięta przez dwa konie. Woźnica zarzucił powróz na popiersie i gdy otrzymał sygnał, pogonił konie batem. Górna część pomnika upadła na ziemię. Resztę zniszczono ciężkimi młotami i kilofami. Dwa dni później na plac wysypano piasek. Pomnik wrócił na swoje miejsce dopiero w 1983 roku. Pomnik Tadeusza Kościuszki w Łodzi Decyzja o budowie łódzkiego pomnika Tadeusza Kościuszki została podjęta 15 października 1917 roku, podczas uroczystego posiedzenia Rady Miejskiej Łodzi. Tamtego dnia zadecydowano również o nazwaniu umieniem naczelnika drugiej reprezentacyjnej ulicy miasta (równoległej do Piotrkowskiej). Monument miał stanąć u zbiegu ul. św. Andrzeja i al. Kościuszki. Finalnie skończyło się na planowaniu. Do pomysłu wrócono dopiero w 1918 roku. Ustalono wówczas, że miejscem usytuowania pomnika będzie plac Wolności. W 1921 roku ogłoszono konkurs na projekt pomnika. Żadna z przedstawionych prac nie została zakwalifikowana do wykonania. Kolejny ogłoszono w 1923 roku. Wybrano projekt Władysława Czaplińskiego, a jako miejsce ustawienia pomnika wskazano park na Zdrowiu, który miał zostać przemianowany na Park Ludowy im. Tadeusza Kościuszki. Jednak pod wpływem sprzeciwu Wiktora Groszkowskiego, wiceprezydenta miasta, nie doszło do jego realizacji. Kolejny konkurs rozstrzygnięto trzy lata później. Wybrano pracę Mieczysława Lubelskiego. 3 maja 1927 roku położono kamień węgielny pod budowę. Prace trwały niemal cztery lata. 14 grudnia 1930 roku nastąpiło uroczyste odsłonięcie pomnika. W 1939 roku, po aneksji zachodnich województw, III Rzesza zadecydowała o wyburzeniu pomnika. Niemcy podpiłowali figurę Kościuszki u podstawy, następnie założyli na nią stalowe liny, które przyczepili do samochodów ciężarowych. Udało im się jedynie wygiąć statuę. Żeby dokonać dzieła zniszczenia, pod cokołem umieścili ładunki wybuchowe. Okazały się za słabe. W obliczu niepowodzenia, zmusili łodzian żydowskiego pochodzenia do rozbicia posągu ciężkimi młotami. Rok później na miejscu pomnika bohatera narodowego stanął obelisk ze swastyką. W 1956 roku zadecydowano o odbudowie pomnika Kościuszki. Ceremonia odsłonięcia odbyła się 21 lipca 1960 roku. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.