Jak narodził się „Frankenstein”: od naukowych eksperymentów po krajobraz, który zainspirował Mary Shelley
Horror z 1818 roku, opisujący powstanie potwora Frankensteina uznawany jest za pierwszą na świecie powieść science fiction. Od tamtej pory motyw monstrum, będącego efektem eksperymentów nad martwym ludzkim ciałem, pojawia się w licznych przeróbkach oraz adaptacjach filmowych i serialowych. Skąd autorka – Mary Shelley – zaczerpnęła inspirację do stworzenia tego ponadczasowego popkulturowego klasyka?
Spis treści: Z towarzyskiej zabawy w światowy bestseller Czy doktor Frankenstein żył naprawdę? Miejsca jak z horroru? Niekoniecznie – co inspirowało autorkę „Frankensteina”? Wulkan Tambora w Indonezji Londyn i Bolonia – świadkowie rozwoju nauki La Spezia, Archangielsk i Orkady – śladami Frankensteina 7 listopada na platformie „Netflix” pojawiła się nowa adaptacja XIX wiecznej powieści „Frankenstein”. Tym razem historia Victora Frankensteina i jego potwora została opowiedziana przez Guillermo del Toro – reżysera znanego z filmów takich jak „Kształt wody” czy „Pinokio”. Choć akcja filmu rozgrywa się głównie w Wielkiej Brytanii, pierwowzór z 1818 roku obejmował swoim zasięgiem wiele zakątków świata. Jakie miejsca były więc inspiracją do powstania historii o człekopodobnym monstrum i skąd wziął się pomysł na stworzenie potwora Frankensteina? Z towarzyskiej zabawy w światowy bestseller Początki powstania „Frankensteina” brzmią zaskakująco niewinnie, jeśli zestawić je z późniejszą, światową sławą tej mrocznej historii. Według przekazów praca nad horrorem rozpoczęła się, gdy angielska pisarka Mary Shelley wraz ze swoim mężem Percym Shelleyem wdali się w pewną towarzyską rozrywkę. Przebywali oni wtedy w szwajcarskich Alpach, u innego znanego romantycznego poety – Lorda Georga Byrona. Zabawa polegała na wymyśleniu i stworzeniu opowieści grozy. Mary zdecydowała się na opisanie historii szalonego naukowca, Victora Frankensteina, który zapragnął stworzyć kreaturę podobną do człowieka z fragmentów ciał wydobytych z grobów. Podtytuł powieści – „czyli współczesny Prometeusz” – nawiązuje do mitologicznej postaci Prometeusza. Według greckich mitów nie tylko wykradł on ogień Zeusowi, by podarować go ludziom, lecz także stworzył człowieka – niczym doktor Frankenstein. Czy doktor Frankenstein żył naprawdę? Niektóre źródła donoszą, że Mary Shelley, pisząc swoją powieść, mogła inspirować się prawdziwą postacią zamieszkującą południowe Niemcy. Wiadomo, że małżeństwo Shelleyów, zanim dotarło do Szwajcarii, podróżowało przez Związek Niemiecki, gdzie mogli natknąć się na zamek Frankenstein. Budowla, której ruiny znajdują się w okolicy miasta Darmstadt, była niegdyś zamieszkiwana przez alchemika Johanna Konrada Dippela. Naukowiec prowadził tam laboratorium, w którym miał eksperymentować na ludzkich i zwierzęcych zwłokach. Dippel podobno twierdził nawet, że odkrył sposób, by dożyć 135 lat — co przywodzi na myśl fikcyjnego, nieśmiertelnego potwora z historii Shelley. Nie ma jednak pewności, czy niemiecki, mroczny alchemik rzeczywiście stał się pierwowzorem literackiego Frankensteina. Wiadomo natomiast, że bezpośrednim natchnieniem dla pisarki był sen, w którym ujrzała naukowca ożywiającego swoje monstrum za pomocą „jakiejś potężnej maszyny”. Miejsca jak z horroru? Niekoniecznie – co inspirowało autorkę „Frankensteina”? Miejsca, które zadziałały na wyobraźnię Mary Shelley, to nie tylko południowoniemiecki zamek. Wśród nich są zarówno te, które prawdopodobnie stanowiły bezpośrednie natchnienie, jak i te, których wpływ był bardziej subtelny. Co ciekawe, lokalizacje te rozsiane są po całym świecie, tworząc fascynującą mapę inspiracji dla brytyjskiej pisarki. Wulkan Tambora w Indonezji Choć akcja książki nie rozgrywa się w Azji, to właśnie tamtejszy wulkan na wyspie Sumbawa miał ogromny wpływ na jej powstanie. W 1815 roku – tuż przed podróżą Shelleyów po Europie – doszło do największej w historii nowożytnej erupcji wulkanu. Wybuch Tambory pochłonął dziesiątki tysięcy ofiar, a do atmosfery przedostały się olbrzymie ilości pyłu i siarki. Substancje te odbijały promienie słoneczne, doprowadzając do globalnego ochłodzenia i tzw. „roku bez lata”. Właśnie w tym mrocznym, chłodnym i burzowym okresie Mary Shelley przebywała nad Jeziorem Genewskim. Uwięziona przez złą pogodę, spędzała czas w domu, czytając gotyckie opowieści i tworząc własną historię – z której narodził się „Frankenstein”. Londyn i Bolonia – świadkowie rozwoju nauki Jednym z kluczowych źródeł inspiracji były wówczas coraz popularniejsze badania nad elektrycznością. W dzienniku z grudnia 1814 roku Mary Shelley zapisała, że uczestniczyła w londyńskim „wykładzie Garnerina – o elektryczności, gazach i fantasmagorii”. To doświadczenie mogło stać się impulsem do opisania procesu ożywienia stworzenia Victora Frankensteina. Podobny wpływ miały eksperymenty włoskiego lekarza Luigiego Galvaniego, który odkrył, że naelektryzowane ostrze może wywołać ruch w oderwanej nodze żaby. Doświadczenie to zasugerowało, że elektryczność może „tchnąć iskrę życia” – ideę, która później stała się jednym z filarów powieści Shelley. La Spezia, Archangielsk i Orkady – śladami Frankensteina Na kartach powieści można odnaleźć liczne odniesienia do rzeczywistych miejsc: La Spezia – nad Morzem Śródziemnym, gdzie doktor Frankenstein ściga swoje monstrum; Archangielsk – północne miasto, w pobliżu którego kończy się historia; Archipelag Orkadów – tam naukowiec planuje stworzyć drugiego potwora. Wszystkie te inspiracje sprawiły, że dzieło autorki stanowi nadal żyjący i aktualny tekst. Nowe interpretacje „Frankensteina” dowodzą, że utwór ma wymiar ponadczasowy, do czego niewątpliwie przyczyniły się liczne inspiracje kreujące ostateczną książkę. Źródła: Smithsonian, Ohio State Univesity, Time Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Ponidzie jak Toskania. Bezkresne pola, małe domki i Tatry na horyzoncie
Ten skrawek regionu świętokrzyskiego stał się mekką fotografów krajobrazu. Ponidzie to oaza spokoju.
Spis treści: Polska Toskania Polowanie na Tatry Rzepak po horyzont Koryto Nidy Ponidzie – informacje praktyczne Jadąc autem, obserwuję krajobraz za oknem: pofalowane pola są żółte od zasianego rzepaku albo zielone od wschodzących zbóż czy też pokryte długimi brązowymi pryzmami. Choć kolor pól zależy od konkretnej pory roku, to wiosną i latem jest na Ponidziu bez wątpienia najpiękniej. Polska Toskania Ponidzie często porównywane jest do Toskanii. Powód? Cóż, wystarczy stanąć na krawędzi jednego z pól w okolicach Małoszowa, albo jeszcze lepiej – w Pamięcicach – i rozglądnąć się dookoła. Jak we Włoszech długie, szerokie pola zwieńczone są tu samotnym domkiem albo niewielkim gospodarstwem. Jeśli weźmie się ze sobą aparat i sfotografuje miejsce tak, by w kadrze zamknąć wyłącznie wybrany fragment krajobrazu – mamy gotową odpowiedź. Dotarłem w okolice Czarnocina. To pierwsze z miejsc, które odwiedziłem na Ponidziu. Samochód zostawiłem na wskazanym przez znajomego fotografa miejscu – tuż na skraju sadu – i kierując się na południe, wzdłuż szpaleru drzew, doszedłem do wysokiej skarpy. Przed oczami, w dole, ukazała mi się droga. Była wąska i kręta, przecinała szachownicę pofalowanych pól. Słońce chyliło się nad horyzontem, co w efekcie nadało krajobrazowi niesamowicie wyrazistej plastyki. Ale estetycznym kluczem były tam rosochate wierzby posadzone na skraju drogi. Muszę przyznać, że jest w nich coś romantycznego. Na Ponidziu stoją sobie wzdłuż rzek i polnych dróg, na miedzach. Tworzą minimalistyczne, wręcz gotowe fotograficzne kadry. Wciąż są ogławiane – zgodnie z tradycją – czyli przycinane w taki sposób, by tworzyły pień na kształt głowy. Polowanie na Tatry Na zdjęcia w okolice Czarnocina najlepiej wybrać się w czasie wyżowej pogody. Przejrzystość powietrza jest największa, a na fotografującego może wówczas czekać nagroda. Tuż za pierwszym planem pól, tuż za drugim – z domami, sadami i pojedynczymi drzewami, wyłania się oryginalne tło w postaci skalistej ściany gór. Wystarczy użyć obiektywu o dłuższej ogniskowej i mamy obraz kompletny – łączący urok miejsca z oddalonymi o 200 km Tatrami. Zresztą Czarnocin to świetna baza wypadowa nie tylko dla fotografowania pofalowanych pól rzepaku czy Tatr. A o jakości i unikatowości tamtejszego krajobrazu niech świadczy fakt, że już w połowie XX w. w Kielcach powstał kolektyw fotografów – Kielecka Szkoła Krajobrazu. Wyspecjalizowali się w specyficznym stylu fotografowania tych ziem: krajobraz, owszem, ale najczęściej z człowiekiem i jego aktywnością w tle. Unikali pokazywania nieba, skupiając się wyłącznie na szachownicach pól, miedzach i samotnych drzewkach owocowych, końskich zaprzęgach ciągnących pług, traktorach. Dziś trudno odtworzyć tamte zdjęcia, bo maleńkich szachownic pól już w zasadzie nie ma. Zostały skomasowane, tworząc kolorystyczne monokultury. Rzepak po horyzont Taką właśnie monokulturę fotografowałem tuż przy obwodnicy Miechowa. Zjechałem na pobocze, rozstawiłem statyw, założyłem aparat. Przede mną rozciągały się kilometrowej długości, szerokie pasy żółtego rzepaku i zielonych zbóż. Niebo było w pięknym błękitnym kolorze urozmaiconym pojedynczymi pierzastymi obłokami. Obraz był wręcz bajeczny. Ponidzie najlepiej poznawać powoli, błądząc – samochodem – po wąskich dróżkach, wypatrując oryginalnych widoków. Mój ulubiony znajduje się niedaleko Głuchowa. Jadąc drogą pomiędzy polami, wjeżdżam na niewielkie wzniesienie, z którego długie, szerokie bruzdy prowadzą wzrok w kierunku pofalowanego pola – a za nim do małego parterowego domku z ceglastym dachem, który sprawia wrażenie, jakby mrugał do mnie jednym z dwóch otworów okien. Nie mniejsze wrażenie robi na mnie, i to za każdym razem, panorama roztaczająca się ze wzgórza niedaleko Stradowa. To słynne wczesnośredniowieczne Grodzisko, mekka fotografów, którzy wiosną chcą upolować klasyczny ponidzki widok: kręta biała dróżka wcinająca się w niewielkie pagórki, zielone pola i białe kwiaty drzewek owocowych. Koryto Nidy Nazwa Ponidzia wywodzi się od rzeki, która go przecina. Poskręcane, nieregulowane koryto Nidy: Białej, Czarnej i łączącej wody obydwu – już po prostu – Nidy, liczne starorzecza pozamieniane na stawy, idealne do plażowania i wędkarstwa, kajakarze na wodzie – to jedynie część uroków tego miejsca. Obszar podzielony jest na trzy parki krajobrazowe i kilka rezerwatów. Ale za pofalowany krajobraz, niewielkie, ale zazwyczaj dość ostro wznoszące się wzgórza – punkty widokowe – odpowiada to, co pod ziemią: gipsy, opoka, twarde skalne wapienie. Dzięki oryginalnej budowie geologicznej dostajemy ów nieckowaty wygląd, ale i świetne wody mineralne do picia i do kąpieli. Ich uzdrowicielska moc każdego roku przyciąga do Buska-Zdroju i Solca-Zdroju tysiące kuracjuszy z całej Europy, którzy powracają tutaj do zdrowia, przywracają blask swej urodzie i poprawiają kondycję. To tutaj znajdują się najsilniejsze w Polsce i jedne z silniejszych w Europie złoża wód siarczkowych. Najlepszą bazą wypadową do fotografowania jest Pińczów. Renesansowe miasteczko chwali się tak samo architekturą z włoskim sznytem, jak i całkowicie zielonym – zadrzewionym, miejskim rynkiem. Knajpki położone nad tutejszym zalewem zawsze kuszą perspektywą letniego wieczoru z obserwacją zachodu słońca – konkurując tym samym z widokami spod kaplicy św. Anny – wzgórza, które wraz z ruinami zamku góruje nad miastem. W chłodniejsze poranki warto tu przyjść dla zdjęć w czasie wschodu słońca. Nad doliną Nidy unoszą się wówczas malownicze mgły. Te nienachalne, nieco oniryczne ponidzkie krajobrazy mogą stanowić jedyny powód, by wybrać się tu na weekend. Ale nie muszą. Odwiedzając chociażby Muzeum Wsi Kieleckiej – skansen i park etnograficzny w Tokarni, można i fotografować, i zanurzyć się w historię regionu. XVIII i XIX-wieczna zabudowa robi wrażenie nie tylko na fotografach. Ponidzie – informacje praktyczne Dojazd Ponidzie – jego serce, czyli Pińczów, znajduje się niedaleko drogi S7 łączącej Kraków z Warszawą. Nocleg Pińczów wydaje się najlepszym miejscem na nocleg. Wszędzie stąd blisko. Świetny jest Hotel nad Starą Nidą (ok. 350 zł za dwójkę), w agroturystyce – ok. 100 zł taniej. Na uroczym zamku w Sobkowie od 300 zł za dwójkę z pełnym wyżywieniem. Jedzenie Restauracja Ponidzie w Busku-Zdroju oferuje nowoczesną kuchnię z lokalnym sznytem. Na świetną kuchnię tajską i wietnamską można się wybrać do Me Thai w Kazimierzy Wielkiej, zaś na rybkę – do Bistro Stawy. Zobacz więcej Most wąskotorówki w Stawach – świetne miejsce na zdjęcia wschodu i zachodu słońca, warto poczekać na płynących kajakarzy. Winnica Złota Wieś – można wpaść na zdjęcia i degustacje. Białe wytrawne solarisy i rieslingi – świetne. Sosna na Szczudłach w Wełczu koło Buska-Zdroju – pomnik przyrody, odsłonięte ponad 3 m korzeni funduje niecodzienny widok. Busko-Zdrój – miasto-sanatorium ze wspaniałym parkiem zdrojowym i zasobami wód leczniczych – w Sanatorium Marconi także do picia. Zalew Gacki – pięknie położony, z czystą wodą i udogodnieniami dla dzieciaków. Źródło: archiwum NG
Zwierzęta wielkimi budowniczymi. Kilkaset gatunków znacząco przekształca krajobraz
Wpływ zwierząt na kształtowanie krajobrazu jest niedoceniany. Tylko w ciągu roku 500 dzikich gatunków zwierząt zmienia przestrzeń z siłą setek tysięcy ekstremalnych powodzi.
Spis treści: Co potrafią zwierzęcy inżynierowie? Potęga zwierząt w kształtowaniu krajobrazu Kluczowa rola zwierzęcych inżynierów Oczywistym wydaje się stwierdzenie, że zwierzęta wpływają na otaczającą nas przestrzeń. Po działalności kretów widzimy niewielkie kopczyki, bobry wznoszą tamy, a dżdżownice spulchniają i napowietrzają glebę. Ale jaka jest skala przekształceń krajobrazu dokonywana przez zwierzęta? Na pierwszy rzut oka nie wygląda imponująco. Co potrafią zwierzęcy inżynierowie? Prof. Gemma Harvey z Queen Mary University of London wraz z zespołem geografów fizycznych postanowiła sprawdzić, w jaki sposób setki gatunków zwierząt kształtują krajobrazy. Pracę na ten temat opublikowano właśnie na łamach czasopisma naukowego „Proceedings of the National Academy of Sciences”. Jest to naprawdę unikatowe badanie. Autorzy przyjrzeli się działalności ponad 600 dzikich gatunków, rodzajów lub rodzin, a także pięciu taksonom zwierząt gospodarskich, które mają przekształcają krajobraz. Zespół prof. Harvey na potrzeby analiz zapoznał się z setkami prac naukowych, w których odnotowano taką działalność zwierząt. Potęga zwierząt w kształtowaniu krajobrazu Autorów badania zaskoczyła imponująca skala energii, którą generują zwierzęta. W badaniu osobno przyjrzano się zwierzętom dzikim i hodowlanym: zwierzęta dzikie (paręset gatunków) – generują rocznie 76 000 gigadżuli. To tyle samo, co energia wytworzona przez setki tysięcy ekstremalnych powodzi. Badacze zastrzegają, że szacunki te są prawdopodobnie zaniżone, ponieważ istnieją znaczne luki w wiedzy, które dotyczą szczególnie regionów tropikalnych i subtropikalnych. Tam różnorodność biologiczna jest najwyższa, ale badania – ograniczone; zwierzęta hodowlane (zaledwie kilka gatunków) – w oparciu o opublikowane szacunki biomasy zwierząt gospodarskich, ich potencjalny wkład w procesy geomorficzne może przewyższać te generowane przez dzikie zwierzęta aż 450-krotnie i wynosić 34,5 miliona gigadżuli! View oEmbed on the source website Naukowcy wzięli pod lupę nie tylko typowych i znanych „budowniczych” – jak bobry – ale też inne zwierzęta, wśród których były owady, ssaki, ryby, ptaki i gady. W jaki sposób zwierzęta zmieniają krajobraz? Można wskazać kilka typów ich geoinżynieryjnej działalności: mieszanie i spulchnianie gleby, usuwanie ziemi – poprzez tworzenie nor, gromadzenie materiału – budowanie kopców czy gniazd, działania stabilizujące ziemię i zmniejszające erozję. Kluczowa rola zwierzęcych inżynierów Jako najciekawsze przykłady zwierząt wpływających na kształt krajobrazu można wskazać na przykład termity budujące rozległe sieci kopców w Brazylii, niektóre obejmujące tysiące kilometrów kwadratowych. Ciekawostką jest też fakt, że tarło łososia może przesunąć tyle osadów rzecznych, co coroczna powódź. Nawet – wydawałoby się – niepozorne i maleńki mrówki poprzez swoje niestrudzone działania znaczącą zmieniają strukturę gleby. – Badania te pokazują, że rola zwierząt w kształtowaniu krajobrazów na Ziemi jest znacznie bardziej znacząca, niż wcześniej uznawano. Od bobrów tworzących mokradła po mrówki budujące kopce, te różnorodne naturalne procesy mają kluczowe znaczenie. Ale ryzykujemy ich utratę wraz ze spadkiem różnorodności biologicznej – uważa prof. Harvey. Badaczka ostrzega, że prawie 30% zidentyfikowanych gatunków jest rzadkich, endemicznych lub zagrożonych. Oznacza to, że istotne procesy geomorfologiczne mogą ustać, zanim ich pełne znaczenie zostanie zrozumiane. Utrata ta może mieć poważne konsekwencje dla ekosystemów i krajobrazów. Ustalenia zaprezentowane w badaniu prof. Harvey są zbieżne z tymi z zaprezentowanymi ostatnio w tygodniku naukowym „Nature”. Potwierdzono tam kluczowy wkład termitów, mrówek i dżdżownic we wzbogacanie i napowietrzanie gleb, co przekłada się na lepszy wzrost roślin. Źródło: PNAS Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Sztuka ziemi – czym był ruch artystyczny land art?
Choć sztuka ziemi pojawiła się jako ruch artystyczny w XX w. to już od prehistorii ludzie wykorzystywali krajobraz do wielkich projektów. Jakie były założenia land art?
W tym artykule: Początki ruchu land art Główne założenia sztuki ziemi Ważniejsze dzieła w dorobku sztuki ziemi Sztuka ziemi a prehistoria Sztuka ziemi dzisiaj Początki ruchu land art XX wiek był czasem rewolucyjnych przemian w sztuce. Jednym z wielu nowych nurtów była tzw. sztuka ziemi (z angielskiego – land art). Głównym powodem wyodrębnienia tego kierunku była chęć oderwania się od tradycyjnego warsztatu artysty. Zazwyczaj dzieło artystyczne powstawało w studio lub też sam projekt był jedynie odbiciem pejzażu, więc powstawał w miejscu. W latach 60. i 70. XX w. pierwsi brytyjscy i amerykańscy twórcy zaczęli pracować na zewnątrz. Zajęli się krajobrazem, który zaczął być zniekształcany w ramach sztuki. Znanymi twórcami, poświęcającymi się teorii i praktyce land art byli m.in.: Richard Long, Robert Smithson, Walter De Maria, Robert Morris, James Pierce, Andrew Rogers. Główne założenia sztuki ziemi Oprócz chęci uwolnienia się z pracy w studio, artyści land artu wykonywali swoje wielkoskalowe projekty w konkretnych celach. W pracach teoretycznych dowiadujemy się od autorów, jakie są najważniejsze założenia tej sztuki. Nie zawsze chodziły ze sobą w parze, różni artyści stawiali sobie inne warunki. Po pierwsze, dzieło artystyczne nie miało być postrzegano jako wyłączna kreacja artysty. Praca miała nie tylko komponować się z lokalnym środowiskiem, ale być obiektem wpływu tego środowiska. Pogoda, światło, pory roku nadawały dziełu zupełnie inne atrybuty. Czasem te efekty niszczyły oryginalny projekt. Taki też był zamysł – krajobrazowe dzieło sztuki miało być kształtowane przez środowisko. Z tego powodu niektórzy artyści nawet odmawiali prowadzenia jakichkolwiek prac konserwatorskich. Ich dzieło miało żyć wraz ze środowiskiem, a nie być zamknięte w muzeum. Czasem oznaczało to nawet nieodwracalne zniszczenie wskutek np. ekstremalnych warunków pogodowych. Drugim ważnym założeniem było wykorzystanie zjawisk naturalnych w celu intensywniejszego doznania ich przez widownię. Chodziło o pobudzenie wyobraźni przy pomocy wszystkich zmysłów, w przeciwieństwie do tradycyjnego malarstwa czy rzeźby. Dzieła miały oddać przekaz środowiska naturalnego oraz go wyolbrzymiać. Trzecim często wyróżniającym się założeniem było podkreślenie kontekstu miejsca. Krajobraz służył naturze, ale ludzie zniekształcali go od tysiącleci. Niektórzy artyści wykorzystywali elementy z historii. Odwoływano się do kopców, geoglifów, fortyfikacji czy innych konstrukcji ziemnych. Z drugiej strony, wykorzystywano wyjątkowy kontekst naturalny. Oddawano tym wyjątkowe dla konkretnego miejsca zjawiska, np. astronomiczne. Ważniejsze dzieła w dorobku sztuki ziemi Podręcznikowym przykładem jest Spiralna Grobla Roberta Smithsona, głównego teoretyka land artu. Jest to grobla zbudowana z naturalnych materiałów na Wielkim Jeziorze Słonym w USA. Ma kształt wielkiego,spiralnego ślimaka. Powstała w 1970 r. konstrukcja była często podziwiana.Jednak po latach procesy naturalne mocno zniekształciły groblę. Próby konserwacji niemniej jasno stoją w sprzeczności z ideą twórcy. Kolejnym wyjątkowym przykładem jest Pole Błyskawic. Stworzył je Walter de Maria w latach 1971–1977 na terenie Nowego Meksyku. Na pustynnym płaskowyżu postawił 400 słupów ze stali nierdzewnej. Wierzchołki były na równym poziomie, a widok miał podkreślać ogrom i ciszę środowiska. Chodzi o brak dźwięków wytwarzanych przez ludzi, ponieważ na tym terenie często dochodzi do wyładowań elektrycznych. Pole Błyskawic stawało się więc areną pokazu sił natury. Rzadko się zdarza, że piorun trafia w jeden ze słupów, niemniej jednak samo przedstawienie miało zapewniać wyjątkowe doznania. Sztuka ziemi a prehistoria Choć nurt land art pojawił się zaledwie w ubiegłym wieku, to podobne dzieła powstawały już wcześniej. Popularne w nowożytnej Europie style ogrodnictwa francuskiego i angielskiego były wielkoskalowymi projektami, które też ingerowały mocno w krajobraz. Celem było stworzenie perfekcyjnej geometrycznej symetrii lub romantycznej scenerii. Już w prehistorii ludzie prowadzili wielkie prace ziemne: kopce ziemne, petroglify naskalne czy aranżacje jaskiń. Czasem funkcje tych konstrukcji są o wiele bardziej mgliste. Takimi zjawiskami są choćby geoglify, które powstawały w różnych zakątkach ziemi. Najbardziej spektakularne geoglify z pustyni Nazca w Peru to kilometrowej długości rysunki na ziemi. W jakim celu je robiono? Tego uczeni do dziś nie są pewni. Jednak i to mogła być forma sztuki. Sztuka ziemi dzisiaj Nurt land art nadal jest obecny w różnego typu przedsięwzięciach. Niemniej zmienił on nieco charakter. Dzisiaj zmieniło się postrzeganie środowiska w kontekście jego wykorzystania. Choć sami dzieła sztuki ziemi miały służyć samej naturze, to spotykały się często z krytyką. Głównym zarzutem była sama chęć naruszanie krajobrazu dla celów artystycznego performance’u. Gabaryty projektów zmieniły się, choć nadal potrafią być zaskakująco duże. Źródła: Beardsley J. 1982, Traditional Aspects of New Land Art, Art Journal, nr 42/3, s. 226– 232 Oakley R. 2016, One gigantic gallery: land art in Australia, Garden History , nr 44/2, s. 159-170. Nasz ekspert Stanisław Szklarek Zamiłowanie do historii sztuki zaprowadziło go na studia archeologiczne. Zawsze chciał zgłębiać tajemnicze zjawiska kultury i dzielić się pasjonującą wiedzą. Uzależniony smakosz herbat i trochę przynudzający adorator architektury.
Najpiękniejsze miejsca na świecie. 10 zachwycających krajobrazów
Afrykańskie lasy, pustynie Ameryki Południowej, niezwykłe jeziora na Bałkanach i starożytne ruiny na Bliskim Wschodzie. Poznaj najbardziej niesamowite oblicza planety Ziemi. Oto ranking National-Geographic.pl przedstawiający najpiękniejsze miejsca na świecie.
W tym artykule: Nieprzenikniony Las Bwindi (Uganda) Rezerwat Samburu (Kenia) Góra Tubkal (Maroko) Park Narodowy Zhangjiajie (Chiny) Zatoka Hạ Long (Wietnam) El Nido (Filipiny) Rotorua (Nowa Zelandia) Kata Tjuta (Australia) Petra (Jordania) Pustynia Atakama (Chile) Więcej najpiękniejszych miejsc na świecie: Jesteśmy w stanie się policzyć. Na Ziemi jest dokładnie 1 187 049 szczytów górskich, 304 miliony jezior o powierzchni przynajmniej 10 arów i 23 duże pustynie. Każde z tych miejsc, choć groźne i nierzadko niedostępne dla ludzi, zachwyca krajobrazami i dziką przyrodą. Poniżej prezentujemy wyniki specjalnego rankingu National-Geographic.pl na najpiękniejsze miejsca na świecie. Oto 10 najbardziej zapierających dech w piersiach krajobrazów. Nieprzenikniony Las Bwindi (Uganda) Nieprzenikniony Las Bwindi, bo tak brzmi oficjalna nazwa tego miejsca, jest jednym z najbogatszych systemów naturalnych w Afryce. Las jest częścią Parku Narodowego Bwindi, który znajduje się w południowo-zachodniej części Ugandy, tuż przy granicy z Demokratyczną Republiką Konga. Można tam spotkać ginący gatunek goryli górskich, a także 348 gatunków ptaków, czy 220 gatunków motyli. Więcej o gorylach z Bwindi przeczytasz również tutaj. Na obszarze lasu żyje aż połowa światowej populacji tego gatunku. Za niezwykłe krajobrazy tego miejsca odpowiada nie tylko bogata flora i fauna, ale również górzyste położenie. Nieprzenikniony Las Bwindi wznosi się na wysokości od 1100 do 2600 m. n.p.m. Rezerwat Samburu (Kenia) Położony w zachodniej Kenii, w Prowincji Wielkiego Rowu, rezerwat przyrody Samburu został utworzony w 1985 roku. Obszar powierzchni 185 km2 zamieszkuje koczowniczy lud Samburu. Przedstawiciele i przedstawicielki tego plemienia wyróżniają się wielokolorowymi strojami. Na co dzień zajmują się hodowlą bydła, owiec, kóz i wielbłądów. W rezerwacie można spotkać ponad 400 gatunków ptaków, w tym przepiękne flamingi małe (Phoeniconaias minor). Żyją tu również słonie, oryksy, żyrafy i krokodyle. Góra Tubkal (Maroko) Aż 4 167 m. n.p.m. mierzy najwyższy szczyt Maroko, Gór Atlas, a jednocześnie całej Afryki Północnej. Góra Tubkal zyskała miano „dachu Afryki". To wciąż niezadeptane miejsce, staje się jednak coraz popularniejsze wśród podróżników z całego świata. Licznie odwiedzane miasto Marrakesz jest oddalone o zaledwie 63 km. Co ciekawe, w okolicy znajdują się nie tylko schroniska młodzieżowe, ale również ośrodek narciarski, szczególnie popularny wśród narciarzy skitourowców. Najpiękniejsze wyspy świata. Tu poczujesz się jak w raju W specjalnym rankingu National-Geographic.pl prezentujemy 10 najbardziej zachwycających wysp na Ziemi. Nie wszystkie najpiękniejsze wyspy świata są oblewane wodami gorących oceanów. Niektóre... Latem klimat na górze może być bardzo suchy, choć czasami zdarzają się burze. Warunki nie sprzyjają jednak swobodnemu trekkingowi po Tubkalu. Więcej o trekkingu na Tubkal można przeczytać tutaj. Park Narodowy Zhangjiajie (Chiny) Zhangjiajie to pierwsze miejsce w Chinach, które zostało wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Malowniczy górski park narodowy co roku przyciąga setki tysięcy turystów z całego świata. Uznaje się, że Zhangjiajie był inspiracją dla Jamesa Camerona do stworzenia fantastycznego świata w filmie „Avatar". Skalne kolumny górskie, subtropikalna roślinność i zapierające dech w piersiach wodospady sprawiają, że trudno oderwać wzrok od kolejnych dolin tworzących park. Jedną z największych Zhangjiajie atrakcji jest Tianqiashengkong – najwyższy naturalny most na świecie. Zatoka Hạ Long (Wietnam) Jedna z najbardziej popularnych atrakcji przyrodniczych południowo-wschodniej Azji. Wśród jej turkusowych wód znajduje się ponad 1900 wapiennych wysepek w postaci słupów oblewanych wodami Zatoki Tonkijskiej. Hạ Long znajduje się na południe od Hanoi, stolicy Wietnamu. Każdego roku zatokę odwiedzają 3 miliony podróżników z całego świata. Szczególną popularnością cieszą się tutaj krótkie wycieczki kajakami lub małymi łódkami. Chociaż formacje skalne tworzące Zatokę Hạ Long liczą 3 miliony lat, dowody wskazują, że ludzie zasiedlili ten obszar dopiero kilkadziesiąt tysięcy lat. temu. Zatoka jest względnie płytka. Głębokość nie przekracza tu 10 metrów. El Nido (Filipiny) Bajeczna zatoka El Nido to jedno z najbardziej romantycznych miejsc na naszej planecie. Rosnący tam podwodny las jest atrakcją turystyczną Filipin i każdego roku przyciąga setki tysięcy amatorów nurkowania. To miejsce to prawdziwy kawałek raju: ma lazurowe wody, nieskazitelnie biały piasek i płytkie laguny pełne zachwycających okazów zwierząt morskich. Grenlandia wyglądała zupełnie inaczej. Naukowcy zrekonstruowali ekosystem sprzed 2 milionów lat 2 miliony lat temu Grenlandia przypominała bardziej zalesioną, zieloną krainę, niż mroźną, pokrytą śniegiem wyspę, którą znamy dziś. Takiego odkrycia dokonali naukowcy na podstawie an... Zatoka El Nido znajduje się w prowincji Palawan. Tuż obok znajduje się miasto o tej samej nazwie. Od 1984 roku obszar zatoki i okolic został objetych ochroną prawną. Rotorua (Nowa Zelandia) Malownicze krajobrazy, pełne zbiorników z ciepłą wodą termalną i dziedzictwo kultury Maorysów podbiją serca nawet najbardziej wymagających podróżników. To jedno z najpiękniejszych jezior na świecie powstało 140 tys. lat temu. Aż jedna trzecia mieszkańców tych okolic to Maorysi, których język i tradycje widać tu i słychać właściwie na każdym kroku. W języku maorysku „Rotorua" oznacza „Drugie Jezioro". Rotorua została odkryta około 600 lat temu przez Ihengę, przywódcę Maorysów. Legenda głosi, że Ihenga szukał pożywienia dla swojej ciężarnej żony, kiedy jeden z jego psów pobiegł za ptakiem kiwi. Po powrocie pies podniósł mokrą sierść i zaczął wymiotować na wpół strawioną rybę. Przywódca Maorysów doszedł do wniosku, że woda musi być w pobliżu, więc zbadał pobliski obszar i odkrył brzegi jeziora Rotorua. Kata Tjuta (Australia) Ten masyw górski to jedno ze świętych miejsc w kulturze Aborygenów, którzy zamieszkują te tereny od ponad 22 tys. lat. Z okolicą wiąże się wiele legend rdzennych mieszkańców Australii. Grupa monolitycznych grup znajduje się prawie dokładnie w środku Australii, w pobliżu Uluru. Najwyższy szczyt – Góra Olga – sięga 1066 m. n.p.m. nad poziomem morza. Najbliższe duże miasto Alice Springs znajduje się 5 godzin drogi samochodem. Petra (Jordania) Petra, stolica królestwa Nabatejczyków i prężny ośrodek handlowy aktywny od 400 r. p.n.e. do 106 n.e., z powodu kolorowego piaskowca, w którym wykuto jej budowle, zwana jest też Różowo-Czerwonym Miastem. Do Petry można dotrzeć wyłączenie jedną wąską drogą. Ruiny starożytnego miasto to jedna z największych atrakcji turystycznych Królestwa Jordanii. Termy w Polsce. Gdzie wygrzewać się zimą? Baseny termalne cieszą się w naszym kraju dużą popularnością, szczególnie w okresie zimowym. Gdzie znajdują się najlepsze termy w Polsce? Jak się okazuje, nie tylko w górach. Sprawdź, g... Petra była wspominana w Biblii. Pojawia się również regularnie we współczesnych dziełach kultury. Ruiny miasta zagrały w jednym z filmów o Indiana Jonesie, a nawet pojawiły się na kartach powieści Agathy Christie. Pustynia Atakama (Chile) Z najczystszym na całej planecie niebem pustynia Atakama w Chile jest zdecydowanie najlepszym miejscem na obserwowanie gwiazd, a dymiące na horyzoncie wulkany są wspaniałym uzupełnieniem gwieździstego krajobrazu. Pustynia Atakama to płaskowyż w północnym Chile pokrywający 128 tys. km2 ziemi. To mniej więcej 1/3 powierzchni Polski. Większą część pustyni zajmują skały zerodowanych przez wiatr oraz słone laguny. Tu też znajduje się jeden z najważniejszych teleskopów służących do obserwacji nieba. Więcej na temat teleskopu przeczytasz również tutaj. Więcej najpiękniejszych miejsc na świecie: O każdym z nich przeczytasz więcej w naszym serwisie. Las Chmurowy w Monteverde (Kostaryka), Malediwy, Ciudad Perdida (Kolumbia), Dominika, Svalbard (Norwegia), Jezioro Bled (Słowenia), Kapadocja (Turcja), Park Narodowy Jezior Plitwickich (Chorwacja), Narodowy Park Badlands w Południowej Dakocie (USA), Monument Valley w Utah (USA) Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska". Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów w technologiach. Miłośnik tenisa i europejskich stolic.
Angola – Podróż do jednego z najbardziej fascynujących krajów Afryki
Warto przyjechać tu w karnawale. Wtedy najlepiej widać angolską zbitkę tradycji z nowoczesnością.
W tym artykule: Kraj Boga, miasto diabła Trudna historia Hałaśliwa stolica Angola – Podróż na karnawał plaż Senna Benguela Angola i Luanda – 3 rzeczy, które musisz zobaczyć Angola – Jak dojechać Angola – Informacje praktyczne Angola – Bezpieczeństwo Jedno z angolskich powiedzeń mówi: „Najpierw Bóg stworzył Angolę, a potem przyszedł diabeł i stworzył Luandę”. Bo stołeczna Luanda jest zachłanna. Już po jej ukształtowaniu widać, że miasto chce zagarnąć dla siebie jak najwięcej. Wysunięty w ocean cypel Ilha de Luanda wygląda jak ramię zawłaszczające wszystko, co znajduje się w wodzie. Nocą̨ w czarnym lustrze zatoki odbijają̨ się światła miasta, przez co miejscowi nazywają̨ je pieszczotliwie i zdrobniale „Lua” (księżyc). Za dnia liczne kawiarnie i restauracje z wyjściem na plażę i widokiem na ocean zapełnione są tymi, których land rovery, chevrolety i toyoty mijają̨ się w mieście z zardzewiałymi rowerami biedoty. Kraj Boga, miasto diabła W 1963 r. biały pisarz José Vieira Mateus da Graça nazywał miasto miejscowym językiem kimbundu „Luuanda”. Podkreślił tym znaczenie prawowitych właścicieli tej ziemi, uboższej warstwy ludności zamieszkującej slumsy zwane musseques. Z miłości do miasta przybrał imię Luandino. Bo w Luandzie można się zakochać́, pomimo tłoku, mimo ruchu ulicznego przypominającego rozedrgane atomy w komórkach. Bo Luanda to miasto tkanka, które pulsuje i pakuje w siebie wciąż̇ nowe budynki, jeszcze więcej aut, jeszcze więcej zagranicznych firm, jak witaminy, które pozwolą mu jeszcze bardziej wzrosnąć́. Najlepiej przyjechać tu w czasie karnawału. Trzy dni przed Środą Popielcową to apogeum angolskiej muzyki i tańca, mieszanki tradycji z nowoczesnością̨, podczas którego Luanda zdaje się żyć kilka razy szybciej niż zazwyczaj. Chociaż̇ nawet zwykły dzień pokazuje, że Angola i Luanda próbują nadgonić czas zgubiony podczas wojny domowej w tempie bardzo przyspieszonym. Ilha de Luanda doczekała się własnego, hucznego święta, obchodzonego w drugi piątek listopada ku czci boga wód i opiekuna rybaków – Kiandy. Gdy staniemy pośrodku półwyspu Luanda, ocean znajdzie się z trzech stron i jedyną możliwą drogą będzie wejście do miasta. A tu wita nas Fort São Miguel usytuowany na wzniesieniu, z którego widać i zatokę, i slumsy po lewej, i nowoczesne miasto o szklanych wieżowcach po prawej. XVI-wieczną twierdzę o nierównomiernym kształcie przypominającym kopniętą wieloramienną gwiazdę wybudowano nie bez trudu na błotnistym, grząskim i mulistym podłożu. Portugalscy kolonizatorzy regularnie wzmacniali i pogrubiali mury, rozkładając ciężar kolosa tak, by nie rozpłynął się w glinie. Końcową formę fort przybrał dopiero u schyłku XVIII w. Dziś jest jedną z większych atrakcji miasta, również dlatego, że po odzyskaniu niepodległości w 1975 r. zaczęto składować tu pomniki zdobywców i królów portugalskich z całego kraju. Trudna historia W jednym z wywiadów wybitny angolski artysta Kiluanji Kia Henda mówił, że odkąd pamięta, zastanawiano się, co zrobić z kolonialnymi pomnikami. Sam sfotografował je tak: na pierwszym zdjęciu monument portugalskiego gubernatora Pedra Alexandrina da Cunhy, pod którym siedzą wyłącznie biali panowie. Na drugim pusty cokół, na trzecim żywy czarny Angolczyk stojący na monumencie, a pod nim kilkoro jego przyjaciół. Fort São Miguel jest więc dziś swoistym muzeum duchów Portugalczyków oraz ich kultury. Być może dlatego przed wejściem do fortu, dziś Narodowe Muzeum Historii Militarnej, ustawiono pomnik miejscowej królowej Rainhy Nzingi. W XVII w. zamiast walki o własne terytorium prowadziła z kolonizatorami pacyfistyczny dialog. Podobno portugalscy gubernatorzy i wojskowi nie byli w stanie oprzeć się jej olśniewającej urodzie, a ona, obiecując im spełnienie seksualnych fantazji, eliminowała przeciwników. W języku kimbundu jej imię wymawia się N’Gola, od tego słowa wzięła się nazwa Angola. Arteria 4 de Fevreiro prowadzi do serca stolicy, której tętno może przyprawić o zawrót głowy. Mówi się tutaj, że jeszcze do niedawna szczytem marzeń wielu Angolczyków było zdobycie własnego roweru i radia na baterie. Ponad 20-letnia wojna domowa (1976–2002) zabrała dosłownie wszystko, dając w zamian żałobę po stracie bliskich, miny i podział społeczny na zwolenników komunistycznego ustroju i jego przeciwników. Teraz synonimem jako takiego statusu społecznego jest posiadanie telefonu komórkowego. Ale nie jednego. Powyżej trzech robi się poważnie. Hałaśliwa stolica Na ulicach Luandy mieszają się języki: portugalski z Europy, portugalski z Brazylii, portugalski afrykański, miejscowe kimbundu, umbundu, lingala, mandaryński Chińczyków, arabszczyzna Libańczyków oraz wszelkie odmiany angielskiego – mlaskający amerykański, poważny brytyjski i południowoafrykański z naleciałościami holenderskimi. Diamenty, złoto, gaz, a przede wszystkim ropa naftowa przyciągają do Angoli tysiące firm zajmujących się produkcją paliw. Oraz Portugalczyków, którzy przyciśnięci kryzysem we własnym kraju nie mają oporów, by szukać szczęścia i pieniędzy w swojej byłej kolonii. Ich napływ angolskie gazety nazywały swego czasu eksodusem. Afryka: 10 porywających książek, dzięki którym zanurzysz się w afrykańskiej kulturze i klimacie Książki o Afryce cieszą się coraz większą popularnością, o czym świadczą uginające się pod ciężarem olbrzymiej ilości tytułów półki w księgarniach. Oto 10 z nich, które przynos... Ulica jest tu największym i najpopularniejszym bazarem. W cieniu wieżowców młodzi chłopcy oferują na chodnikach papierosy, baterie, perfumy, prażoną i gotowaną kukurydzę, orzeszki, kłódki, grzebienie, buty, koszule, paski, radia. Pomiędzy kobietami wychodzącymi z luksusowych butików z torbami zakupów lawirują młode dziewczyny z pomarańczami, jabłkami, cytrynami, papajami, winogronami, marakujami. A kiedy dojdzie do tego jeszcze karnawał, z którego władze stolicy chcą zrobić najważniejszą i największą imprezę tego typu w Afryce, cała Luanda zdaje się skakać w rytmie bębnów wychodzącym poza skalę ciśnieniomierza. Ale Luanda to jedynie hałaśliwa kropla w morzu wspaniałej angolskiej przyrody. Angola – Podróż na karnawał plaż Chociaż ścieżki pocięte są jeszcze śladami po minach, przewodnicy wiedzą, którędy prowadzić turystów, żeby nie narażać ich na niebezpieczeństwo. Na początek udajmy się ok. 70 km na południe, do Parku Narodowego Kissama. 12 tys. km2 sawanny przetykanej baobabami jest domem dla słoni, lwów, antylop, zebr, gnu, żyraf, żółwi morskich, krokodyli i bawołów wodnych. Podczas wojny domowej z powodu panującego w kraju głodu niemal wszystkie zwierzęta zostały wybite. Dzięki wielu gatunkom sprowadzonym z RPA i Botswany po 2002 r. nastąpiła stopniowa restauracja parku. Nie można mówić jeszcze o tłumie przemierzającym zarośla, ale miłośnicy dzikiej przyrody nie powinni być rozczarowani. Nieopodal przepływa rzeka Kwanza będąca niegdyś świadkiem wywozu niewolników. Dziś gości na szczęście tylko krokodyle. Jadąc na wschód, dotrzemy do wodospadu Kalandula, który wynurza się znienacka z gęstego zielonego buszu, wcześniej zapowiadając się jedynie szumem rzeki Lucala. Miejscowi lubią go, bo – jak mówią – wraz z hałasem spadającej wody przestają słyszeć własne myśli. Z wyglądu przypomina nieco Niagarę, ale bije ją na głowę rozmiarami. Ma 105 m wysokości i ponad 400 szerokości. Również w tej okolicy, w prowincji Malanje, znajdują się dziwne formacje czarnych skał Pedras Negras, wyrastające nagle z płaskiego terenu. Przypominają zachodzące na siebie babki z piasku o zaokrąglonych głowach, które zwisają nad niewielkimi kapliczkami lub chatami tubylców. Na jednej ze skał widnieje poziomy odcisk stopy Rainhy Nzingi, która wywodziła się z tych właśnie terenów. W drodze powrotnej do Luandy możemy natknąć się na zgoła odmienny krajobraz. Na przestrzeni kilku kilometrów ziemia nagle usuwa się i odkrywa przed nami swą warstwową budowę, poczynając od czerwonej gleby, przez rdzawą, siną, piaskową, aż po chłodny odcień siwej skały. Nie bez kozery obszar ten nazywany jest Miradouro da Lua, Widokiem Księżycowym. Senna Benguela Droga na południe z Luandy do Bengueli to nieustający ponad 500-kilometrowy karnawał przepięknych plaż, z których trudno wybrać jedną na postój. W noweli „Jeszcze dzień życia” Ryszard Kapuściński tak pisał o Bengueli opuszczonej przez Portugalczyków w połowie lat 70.: Senne, prawie wyludnione miasto drzemiące w cieniu akacjowców, palm i kipersoli. Willowe dzielnice puste, domy zamknięte, zatopione w kwiatach. Nieopisany luksus kwaterunkowy, nadmetraże takie, że kręci się w głowie, przed furtkami, na ulicy porzucone samochody, chevrolety, alfa romeo, jaguary, chyba sprawne, choć nikt nie próbuje nimi jeździć. Do dziś niewiele się zmieniło. Wciąż jest sennie, mimo że miasto zdążyło z powrotem zapełnić się ludźmi. Postkolonialne budynki znów mają swoich mieszkańców, którzy nie spieszą się tak jak luandczycy. Potrafią przesiedzieć kilka godzin nad filiżanką kawy, wpatrując się w ocean i rozmawiając bez końca. Jeśli komuś jednak za spokojnie, musi udać się na południe, w okolice miejscowości Lubango, nad którą czuwa monument Chrystusa. Wijąca się serpentynami droga pasma górskiego Leba zamiast na szpiczasty szczyt prowadzi do równego tarasu, z którego rozciąga się widok na wypełnioną obfitą zielenią dolinę. Idąc po nim, trzeba jednak uważać – ponad 1200-metrowa przepaść pojawia się zupełnie niespodziewanie. Tundavala to rozpadlina między skałami, która w ostatnich latach stała się ulubionym miejscem wspinaczy z całego świata. Swoimi ostrymi, poszarpanymi ścianami pięknie kontrastuje z łagodnym krajobrazem otoczenia. Ale kontrasty to akurat w Angoli normalka. Angola i Luanda – 3 rzeczy, które musisz zobaczyć Kościół São Salvador do Congo – zbudowany w 1488 r. jest najstarszym kościołem katolickim w Afryce (nie licząc tych w Etiopii). Świątynia znajduje się w mieście M’banza-Kongo w północno-zachodniej Angoli. Ilha do Mussulo – Mała wyspa z piaszczystą plażą i lazurowym oceanem. Poza plażowaniem warto odwiedzić tradycyjną wioskę wewnątrz wyspy. Cmentarzysko statków Praia do Sarico – ponad 20 wraków przeniesionych tu z portu w stolicy Angoli. Miejsce to znane jest również jako Praia do Karl Marx, na cześć największego z osiadłych tu statków. Angola – Jak dojechać ■ Do Luandy można dolecieć z Polski z jedną przesiadką Lufthansą, Swiss Air lub Tap Air Portugal. Podróż trwa ok. 12 godzin. Za bilety w dwie strony zapłacimy od 4 do 6 tys. zł. ■ Wiele dróg po długoletniej wojnie domowej uległo zniszczeniu. Dlatego też siatka połączeń autobusowych jest jeszcze słabo rozwinięta, a autobusy są okropnie przepełnione. ■ W Luandzie można zarezerwować podróż prywatnym autobusem. Po mieście zaś jeżdżą biało-niebieskie busy nazywane candongueiro. Funkcjonują też trzy linie kolejowe, którymi można się dostać wgłąb kontynentu. ■ Na dłuższych dystansach warto poruszać się samolotami lub statkami. Wulkany w Afryce – rodzaje, ciekawe fakty i legendy Monumentalne góry tworzą niesamowity krajobraz, a związane z nimi legendy potęgują otaczającą je aurę tajemniczości. Poniżej opisujemy najciekawsze wulkany w Afryce. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/wulkany-w-afryce-rodzaje-ciekawe-fakty-i-legendy-fot-universal-images-group-via-getty-images-ed8b1ed.jpeg" width="938" height="626" alt="Wulkany w Afryce - rodzaje, ciekawe fakty i legendy (fot. Universal Images Group via Getty Images)" title="Wulkany w Afryce - rodzaje, ciekawe fakty i legendy (fot. Universal Images Group via Getty Images)" /> Angola – Informacje praktyczne ■ Do Angoli najlepiej wybrać się w naszych miesiącach letnich. Temperatura w tym kraju spada wówczas do 18–20ºC. Od lutego do maja oddychanie w Angoli przypomina wdychanie pary w saunie. ■ Wiza jest wymagana. Wizę na pobyt krótkoterminowy w Angoli w celach turystycznych można otrzymać również na lotnisku w Luandzie. W tym celu, przed planowaną podróżą, należy wypełnić wniosek o przyznanie wizy na stronie internetowej Urzędu ds. Migracji i Cudzoziemców Republiki Angoli (http://www.smevisa.gov.ao/), a po otrzymaniu „wstępnej autoryzacji wjazdu”, uzyskać wizę na lotnisku w Luandzie. Wiza kosztuje 120 USD. ■ Angola jest jednym z najdroższych państw świata. Sieć hosteli na razie nie jest rozwinięta, ale można skorzystać z ofert biur podróży, które oferują noclegi ze zwiedzaniem miejsc najbardziej popularnych. Noc w 3-gwiazdkowym hotelu w Luandzie to koszt ok. 250 USD. ■ Angolska kuchnia sporo zaczerpnęła z portugalskiej; bardzo popularny jest tu kurczak grillowany w ostrej papryczce piri-piri, pieprzu, chili i skrapiany sokiem z limonki lub cytryny. ■ Warto spróbować calulu, czyli suszonej ryby podawanej z okrą, pomidorami, cebulą, słodkimi ziemniakami duszonymi w oleju palmowym, czosnku i liściach gimboa, które przypominają szpinak. ■ Odważniejsi powinni spróbować catatos, czyli grillowanej gąsienicy z czosnkiem podawanej zazwyczaj z ryżem lub chikuangą, chlebem wyrabianym z maniokowej mąki i serwowanym w liściach bananowca. ■ Na deser warto wybrać cocada amarela, czyli pudding z wiórków kokosowych, cukru, żółtek jaj i cynamonu, lub suszone owoce baobabu – mukua, z których powstają lody. ■ Angola słynie z rękodzieła. Popularna wśród turystów jest biżuteria w postaci plecionych rzemyków z nanizanymi kolorowymi koralikami: naszyjniki, bransolety, kolczyki. ■ Warte uwagi są rzeźby, naczynia, ręcznie tkane obrusy, zasłony, narzuty z oryginalnymi regionalnymi tradycyjnymi wzorami. Angola – Bezpieczeństwo Nie należy zapominać, że Angola przeżywa poważny kryzys humanitarny, który jest wynikiem przedłużającej się wojny i ruchów separatystycznych w esklawie Kabinda. Susza w 2016 roku spowodowała największy kryzys żywnościowy w Afryce Południowej od 25 lat, dotykając 1,4 miliona ludzi w siedmiu z 18 prowincji Angoli. Ceny żywności wzrosły, a wskaźniki poważnego niedożywienia dotknęły prawie 100 tys. dzieci. Ministerstwo Spraw Zagranicznych odradza podróże, które nie są konieczne do prowincji Kabinda (wyłączając stolicę prowincji – Kabinda), w szczególności na tereny bezpośrednio graniczące z Republiką Konga i Demokratyczną Republiką Konga. Operują tam uzbrojone grupy separatystyczne i dochodzić może do napadów. MSZ odradza również podróże, które nie są konieczne do prowincji Lunda Norte i Lunda Sul, w których wydobywane są diamenty, gdzie władze miejscowe mogą wprowadzać czasowe restrykcje w poruszaniu się. W Luandzie, w tym zwłaszcza w pobliżu banków i bankomatów, hoteli, restauracji i dyskotek oraz na plażach i głównych szlakach komunikacyjnych, może dochodzić do kradzieży i napadów rabunkowych z bronią w ręku. Odradza się noszenie przy sobie dużych sum pieniędzy, biżuterii, laptopów oraz innych drogocennych przedmiotów. Należy unikać spacerów po zmroku, a podróżując samochodem, zaleca się zamykanie okien i blokowanie drzwi. Poważnym niebezpieczeństwem w głębi kraju są miny – pozostałość z okresu działań wojennych. Nie wolno zbaczać z regularnie uczęszczanych dróg. Nie wszystkie pola minowe są wyraźnie oznaczone (warto zasięgnąć opinii mieszkańców). Nasz ekspert Iza Klementowska Reporterka, stypendystka Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Autorka książek „Samotność Portugalczyka” i „Minuty. Reportaże o starości”.
Jeziora wulkaniczne świata - najpiękniejsze miejsca warte zobaczenia
Jeziora wulkaniczne należą do najbardziej spektakularnych zbiorników wodnych. Gdzie znajdziemy najpiękniejsze jeziora wulkaniczne? Zapraszamy na niezwykłą podróż do najbardziej malowniczych zakątków.
W tym artykule: Lacher See Troickoje Krater Viti Albano Kelimutu Kawah Ijen Cuicocha Krater Inferno Kerid Już same strome brzegi jeziora wulkanicznego z otaczającymi je ciemnymi skałami dają wrażenie przebywania na innej planecie, a ten niesamowity efekt często jest też potęgowany przez niezwykły kolor wody. Wszystko to tworzy krajobraz, obok którego po prostu nie da się przejść obojętnie. Jeziora wulkaniczne powstają na kilka sposobów - w następstwie zalania krateru wygasłego wulkanu (jeziora kraterowe) lub w dolinach, w których odpływ wody został zatamowany przez zastygłą lawę (jeziora zaporowe). Urzekające swoim pięknem zbiorniki wodne tworzą się także w kalderach, czyli w zagłębieniu w szczytowej części wulkanu (jeziora kalderowe) lub w lejkowatych zagłębieniach, które pozostawiły po sobie wulkany eksplozywne (maary). Wszyscy, którzy wiedzą, jak powstają wulkany, doskonale zdają sobie sprawę z tego, jak bardzo skomplikowane procesy towarzyszą temu zjawisku. Powstawanie jezior wulkanicznych jest znacznie prostsze - tego typu zbiorniki wodne są zasilane przez opady atmosferyczne. W rejonach, w których występują, najczęściej stanowią jedną z największych atrakcji turystycznych. Lacher See Żeby móc podziwiać piękne jeziora wulkaniczne, nie trzeba wyruszać w podróż na koniec świata. Wycieczkę rozpoczynamy u naszych zachodnich sąsiadów. W Niemczech, w górach Eifel, znajdziemy malownicze jezioro kalderowe, którego powierzchnia to 3,3 km kw. Lacher See powstało w wyniku ostatniej erupcji wulkanu, która miała miejsce ok. 10930 lat p.n.e. W następstwie trwającego kilka dni zdarzenia, obszar doliny Renu został przykryty 7-metrową warstwą pyłów. Stożek wulkanu zapadł się, pozostawiając po sobie pierścień kaldery. Ten z czasem wypełnił się wodą, tworząc niezwykle malownicze jezioro. Superwulkany - jak powstają i jakie są znane superwulkany? Jak powstają superwulkany? Gdzie są zlokalizowane? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej. Piękno Lacher See w żaden sposób nie komunikuje zagrożenia, jakie kryje się pod jego dnem. Już w 2012 roku naukowcy odkryli wzrost stężenia dwutlenku węgla w tamtejszych wodach. Taki sygnał może wskazywać, że wulkan powoli ulega wybudzeniu. O wzroście aktywności ma świadczyć też fakt, że część Niemiec, Belgii, Francji i Holandii unosi się, a centrum tego zjawiska jest zlokalizowane właśnie w rejonie gór Eifel. Troickoje Przenosimy się do Rosji. Na Kamczatce, w azjatyckiej części kraju, znajdziemy jezioro Troickoje, którego wody charakteryzują się niesamowitym, błękitnym kolorem. Zbiornik powstał w kraterze wulkanu Mały Siemiaczik, którego ostatnia erupcja miała miejsce w 1952 roku. Niepowtarzalny kolor jeziora to zasługa wysokiej zawartości związków siarki. Z tego powodu woda ma właściwości żrące. Krater Viti Ze względu na specyficzne rodzaje wulkanów, Islandia może pochwalić się niesamowitym krajobrazem, na który składają się nie tylko fantazyjne formacje skalne, ale i zachwycające jeziora wulkaniczne. Jednym z najpiękniejszych jest krater Viti (Piekło). To niezwykłe miejsce powstało w pierwszej połowie XVIII wieku, po erupcji kompleksu wulkanicznego Krafla. Krater legitymuje się średnicą ok. 300 metrów. Zbierająca się w jego wnętrzu woda utworzyła jezioro o niesamowitej, niemal pastelowej barwie. Przydatna wskazówka - ze względu na podobne nazwy, krater Viti można pomylić z jeziorem Viti, zlokalizowanym w centralnej części wyspy, w kalderze wulkanu Askja. To drugie, choć równie piękne, jest znacznie mniej dostępne, bo prowadzi do niego szlak, po którym mogą poruszać się wyłącznie samochody z napędem na wszystkie koła, przygotowane do jazdy w trudnym terenie. Albano Kolejne zachwycające jezioro wulkaniczne znajduje się we Włoszech. W miejscowości Castel Gandolfo, w malowniczych Górach Albańskich, znajdziemy zbiornik wodny, który w starożytności nazywano Albanus Lacus. Jak wynika z zapisków Plutarcha, jezioro wylało w 406 roku p.n.e. i nie miało to związku z opadami atmosferycznymi. Naukowcy są zdania, że za jego powstanie odpowiadają gazy wulkaniczne, uwolnione spod dennych osadów. Wulkany na Islandii - ciekawostki i atrakcje turystyczne, które warto zobaczyć Jakie atrakcje oferuje Islandia? Wulkany to tylko jedna z wielu propozycji, jakie czekają na przyjezdnych. Jezioro Albano jest popularną destynacją turystyczną. Na jego brzegach znajdują się licznie nagromadzone obiekty archeologiczne, w pobliżu znajduje się też letnia rezydencja papieska. Panują tam świetne warunki do uprawiania sportów wodnych. Kelimutu Lista obejmująca najpiękniejsze jeziora wulkaniczne nie byłaby kompletna bez jednej z największych atrakcji Indonezji. Na wyspie Flores wznosi się masyw wulkaniczny Kelimutu, osiągający 1690 m n.p.m. Znajdziemy tam trzy różnokolorowe jeziora, które co jakiś czas zmieniają swoją barwę. To zjawisko najprawdopodobniej wynika z wydzielających się gazów i zachodzących w wodzie procesów chemicznych. Naukowcy nie potrafią jednak wyjaśnić, dlaczego trzy jeziora, znajdujące się na tym samym szczycie, zmieniają kolor wody w sposób całkowicie nieprzewidywalny. Czasami woda przybiera barwę czerwoną, innym razem błękitną, brązową, zieloną lub czarną. Miejscowi wierzą, że masyw jest siedliskiem potężnych duchów. Stąd niezwykłe nazwy trzech wulkanicznych jezior - Tiwu Ata Polo ("jezioro złych duchów", wysunięte na wschód), Tiwu Nuwa Muri Koo Fai ("jezioro chłopców i dziewcząt", położone centralnie) i Tiwu Ata Mbupu ("jezioro starych ludzi", wysunięte najdalej na zachód). Kawah Ijen Pozostajemy w Indonezji. We wschodniej części Jawy znajduje się ogromna kaldera o średnicy ok. 20 km, z której wyrasta kompleks stratowulkanów. W jednym z kraterów znajduje się kwaśne jezioro wulkaniczne o średnicy jednego kilometra. Woda o turkusowej barwie ma pH poniżej 0,4, a jej temperatura sięga 40 stopni Celsjusza. Cuicocha Naszą kolejną destynacją jest Ekwador. Jezioro Cuicocha, nazywane też "laguną świnek morskich" (ze względu na charakterystyczny kształt największej wyspy na tafli jeziora), rozciąga się u podnóży wulkanu Cotacachi. Kaldera powstała w wyniku silnej erupcji, która miała miejsce ok. 3100 lat temu. To jedna z największych atrakcji Kordyliery Zachodniej w ekwadorskich Andach, która ściąga tam turystów z całego świata. Dla miejscowej ludności jezioro jest natomiast miejscem kultu religijnego. Każdego roku, w ramach obchodów Inti Raymi, w zasadowych wodach odbywają się rytualne kąpiele. Boski wulkan na Jawie Z wulkanu Bromo rozciągają się cudowne widoki, a sam wulkan ma - dosłownie - cudowną moc. Tak przynajmniej głosi legenda. Krater Inferno Robimy skok do Nowej Zelandii. W Dolinie Wulkanicznej Waimangu zlokalizowane jest niewielkie jezioro, którego nazwa oznacza "piekło". Nic dziwnego - temperatura wody dochodzi tam do 80 stopni Celsjusza! Krater Inferno jest tak samo urokliwy, jak tajemniczy. Poziom wody zmienia się tam w 38-dniowym cyklu. Gdy Inferno staje się głębsze, poziom wody w pobliskim Frying Pan Lake opada, czemu zawsze towarzyszy zmiana koloru lustra. Naukowcy do dziś nie potrafią wyjaśnić tego zjawiska. Kerid Wracamy na malowniczą Islandię. W Zachodniej Strefie Wulkanicznej, rozciągającej się od półwyspu Reykjanes do lodowca Langjokull, znajdziemy płytkie (7-14 metrów) jeziorko Kerid, które nigdy nie wysycha. Niesamowitą atmosferę tego miejsca tworzą zbocza krateru, pokryte mchami i porostami, gdzie naturalna zieleń przeplata się tam z intensywną czerwienią. Mętna woda nie pozwala dostrzec dna. Taka charakterystyka jest rezultatem znacznego stężenia minerałów. 6 najpiękniejszych jezior na świecie. Ich widok zapiera dech w piersiach Najpiękniejsze jeziora świata to prawdziwe cuda natury, które nie tylko zachwycą oko, ale dostarczą też niezwykłych wrażeń. Wulkaniczne, polodowcowe, solne, a nawet wypełnione wrzącą si... Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Oszałamiające błyskawice i niesamowite tornada. Zobacz zwycięskie zdjęcia Storm Photos of the Year
Rozstrzygniętą pierwszą, inauguracyjną edycję nowego międzynarodowego konkursu fotograficznego Storm Photos of the Year, na najlepsze burzowe zdjęcie roku.
Trudno uwierzyć, że te miejsca istnieją naprawdę. 13 surrealistycznych krajobrazów
Aż trudno uwierzyć, że to nie efekt grafiki komputerowej albo szalonej wyobraźni artystów. Natura stworzyła tak magiczne miejsca, że trudno nam nawet je odpowiednio opisywać. Zatem, podając lokacje, zachęcamy do poznawania!
„Człowiek nie jest najlepszym, co się światu przytrafiło”. Estetyka destrukcji Pawła Młodkowskiego [GALERIA]
"Estetyka destrukcji" to mój drugi po "Polach z duszą" otwarty cykl fotograficzny. W 2010 roku pokazałem premierową wystawę, wybrane fotografie zostały też zaprezentowane w drukowanej wersji magazynu National Geographic. Zdjęcia, które prezentuję w tej galerii wykonałem w latach 2008-2010.
Piękna Polska na zdjęciach z drona. Tymi pracami zachwycają się Polacy i obcokrajowcy
​Na swoich zdjęciach pokazuje, jak piękna może być Polska – zwłaszcza z lotu ptaka (a właściwie… drona).
Kto robi takie piękne zdjęcia? Kto? Adwokat. Daniel Grodziński, bo o nim mowa, na co dzień prowadzi kancelarię. Sam o sobie pisze – „adwokat z zawodu, fotograf z pasji”. Czasem musi się nagimnastykować, by uzyskać pozwolenie na loty dronem, ale jak mówi – warto. Wszystko po to, by podzielić się z innymi unikatowymi ujęciami. Na co dzień mieszka we Wrocławiu, który doczekał się już fotograficznego ujęcia w jego wykonaniu. Nocne zdjęcia miasta można zobaczyć na Instagramie lub fanpage'u fotografa. Tym razem Grodziński podjął szerszy temat – fotografuje Polskę. Są więc na tych zdjęciach m.in. pola, lasy i bałtyckie plaże. Znane miejsca w nieznanych ujęciach. Kiedy oglądamy te fotografie, rozpiera nas duma. Tak, to właśnie Polska. Więcej | 500px
Kochasz góry? To pokochasz też te zdjęcia [GALERIA]
Łowca zachodów, autor unikatowych ujęć Tatr z perspektywy Pienin, by wykonać te zdjęcia musiał się porządnie zmęczyć, nieraz zmarznąć i poświecić niejedną noc. Teraz dzięki niemu możemy podziwiać niezwykłe zdjęcia polskich gór.
ZOBACZ GALERIĘ POLSKICH GÓR >>> Naczelny fotograf polskich gór Góry, chmury, mgły i zachody słońca to specjalność Kuby Witosa. Sam zresztą mówi o sobie „łowca zachodów”. Łowi je głównie w polskich Tatrach i Pieninach. Jest autorem unikatowych ujęć Tatr z perspektywy Pienin. Ukazuje w ten sposób piękno polskich gór, które nie dla każdego dostępne są na wyciągnięcie ręki. Warte zachodu A skoro o zachodach mowa, trzeba pamiętać, że zrobienie takich zdjęć wymaga od fotografującego nieco… zachodu. Niejednokrotnie trzeba się zmęczyć, zmarznąć, zarwać noc. Ale to właśnie fotografowanie w plenerze sprawia Witosowi najwięcej przyjemności. W fotografii – jak wyjaśnia - chodzi o to, by uchwycić momenty, które warto zapamiętać do końca życia. A tych w górach nie brakuje! Więcej na profilu fotografa: facebook.com/www.wici.photography
Małe Antyle. Krajobraz, który zniewala i rozleniwia, a rum leje się strumieniami
Między wyspami krzyżują się tu tradycje i kultury.
Podróżowanie jachtem po Karaibach przypomina oglądanie serialu na Netflixie. Myślisz, że wystarczy ci jeden, może dwa odcinki, po czym nie możesz się oderwać. Małe Antyle stanowią jedną wciągającą opowieść, ale każdy odcinek, każdy epizod, ma swój własny smak, kolor, zapach, język. Szczególnie różnorodne są tak zwane Wyspy Nawietrzne – niekiedy oddziela je od siebie jedynie wąski przesmyk morza, kilka godzin podróży po falach, a jednak każda z nich to odrębna całość, kulturowy i przyrodniczy kosmos do zgłębienia. Przez wieki krzyżowały się tam kolonialne interesy Hiszpanii, Wielkiej Brytanii, Holandii i Stanów Zjednoczonych. Dzisiaj wyspy mieszczą w sobie to narzucone historyczne dziedzictwo, ale też ocaloną od zapomnienia kulturę pierwotną i całkiem nowy współczesny obyczaj zasilany przez ekspatów, podróżników i żeglarzy. Dwie siostry W restauracji Mango Bay przy marinie w Le Marin na Martynice gromadzą się wszyscy: wyczynowi skiperzy, którzy właśnie ukończyli regaty, francuscy emeryci, którzy wynajęli sobie willę nieopodal, poszukiwacze przygód, którzy przepłynęli Atlantyk jachtostopem, rodziny z dziećmi, które podróżują miesiącami po okolicznych wyspach, małżeństwa, które mieszkanie na jachcie wybrały sobie jako sanatorium na jesień życia, oraz oczywiście miejscowi, którzy w rozdeptanych do cna japonkach przychodzą na kawę po drodze na targ. A także ja. Kiedy tylko cumy zostają założone, pierwsze, co robię, to biegnę po deskach pomostu do Mango Bay, żeby zamówić sobie małże w sosie roquefort. To coś, o czym marzę przez długie godziny na wodzie. W tym lokalu uwielbiam też podsłuchiwać klientów. Tam naprawdę można poczuć rytm Karaibów, to, czym na co dzień żyją miejscowi i turyści. Idziemy z załogą na spacer na miejską plażę, do niedalekiego St. Anne. To miasteczko słodkie jak bombonierka, pełne sklepików i małych knajp. Co roku w okolicach lutego odbywa się tu karnawałowy przemarsz orkiestry, który kończy się na centralnym placu tradycyjnym toastem – szklaneczką Ti’Punchu, mieszanki podłego rumu z cukrem i limonką. W Mango Bay też się na nim nie oszczędza. Martynika to brama do Karaibów. Ta była francuska kolonia ma w sobie wiele z francuskiej riwiery – na każdym kroku można spotkać tu hotel all inclusive, infrastruktura przygotowana jest pod europejskiego turystę, a prawdziwie dziko robi się dopiero w głębi wyspy lub na północy, gdzie wciąż można trafić na urokliwe rybackie wioski. Przesmyk o szerokości 130 mil morskich dzieli grzeczną i ułożoną Martynikę od Dominiki – niełaszącej się do nikogo, o nieposkromionym temperamencie. Trudno o dwie inne wyspy tak geograficznie bliskie, ale tak odległe w swojej karaibskości. Na Martynice codziennie ląduje kilka samolotów z Francji. Dominikę rocznie odwiedza niecałe 100 tys. turystów, w dużej mierze pasażerów liniowców, którzy wylewają się na kilka godzin na ulice jej stolicy, Roseau. Gdy tylko statek pojawia się na horyzoncie, mieszkańcy rozkładają stragany z pamiątkami i wypisują na kartach nowe ceny. Kiedy zaznaczam, że jestem z jachtu, nie ze statku, uśmiechają się i płacę pięć razy mniej. Na Martynice panuje chłodna uprzejmość, na Dominice – życzliwość. Tutaj taksówkarz puści ci kawałek reggae, który właśnie skomponował, i spyta, co o nim myślisz, bileter w kinie pogada z tobą o Wałęsie, na bazarze dostaniesz darmowe owoce „do spróbowania”, a w knajpie poczęstują cię lokalnym bimbrem. Dominiczanie są ubodzy, ale pełni życia, rozpolitykowani i zakochani na zabój we własnej wyspie. Ich miłość jest zaraźliwa. Dominika cała obrośnięta jest lasem deszczowym, który wspina się po stokach wulkanu, a potem spływa aż na same plaże. Do brzegów jest zaś przyklejona jedna z najpiękniejszych karaibskich raf. Można zacumować niedaleko Roseau i przejść się na plażę przy cyplu. Zaledwie po kilku krokach w toń pod stopami otwiera się przestrzeń, a z głębin wyłaniają się prawdziwe dzieła sztuki ze skały i koralu, między którymi harcują kalmary, ławice kolorowych ryb i płaszczki. To odpowiednik obfitości lasu deszczowego na powierzchni. Wszystkie Święte Stada majestatycznych waleni szukają często ryb na żer u brzegów wyspy St. Lucia – to także sąsiadka Martyniki, tylko że południowa. I tak jak Martynika jest ulubioną wyspą Francuzów, tak St. Lucię kochają Brytyjczycy i Amerykanie. Popularna marina w Rodney Bay to odpowiednik pięciogwiazdkowego hotelu wśród marin – szerokie, podświetlone na kolorowo pomosty, restauracje serwujące steki i burgery, basen, darmowe lekcje jogi z rana, sklepy z ubraniami i wypożyczalnia samochodów. Ja dużo bardziej cenię sobie inną marinę, Margot Bay. To jedna z najbardziej malowniczych zatoczek na Karaibach. Zanurzona w zielonych wzgórzach, kameralna. Wokół palmy. Idealne schronienie dla jachtów podczas huraganów, ale też znakomite miejsce na romantyczną kolację. Zaraz przy pomoście mieści się Chateau Mygo, knajpka z najpyszniejszym tuńczykiem na Małych Antylach. Dopływamy tam pontonem. Nieco dalej na południe znajduje się przepiękne miejsce do kotwiczenia jachtu. Nad wybrzeżem górują majestatyczne Pitons – wulkaniczne stożki z zastygłej lawy porośnięte lasem. Pod nimi zaś położona jest mała rybacka wioska Soufrière, do której przyjeżdżamy, by zjeść coś pysznego w barze U Benny’ego; serwują tu doskonałą rybę i proste kreolskie specjały. Z St. Lucii (Św. Łucji) płyniemy na inną „świętą” wyspę – St. Vincent. Tu jest już inaczej – trzeba pilnować portfeli, zamykać szczelnie wejście do jachtowej kabiny i uważać na słowa. Mieszkańcy mają piracki temperament. Może więc nie bez przyczyny właśnie tutaj kręcono kilka ważnych scen Piratów z Karaibów. W Wallilabou Bay, zatoce znanej ze sceny z wisielcami, i w barze przy brzegu do dziś można podziwiać części filmowej scenografii i pamiątkowe zdjęcia z planu. Nad Dominiką, a jeszcze przed Gwadelupą, układają się w łuk na mapie drobne skalne cudeńka – Des Saintes. Jest ich dziewięć, a dwie zamieszkałe stanowią wyspiarski odpowiednik Hobbitowa. Niska zabudowa, kolorowe drewniane domki, wszędzie bistra i kawiarenki, a na wąskie dróżki wyglądają obrośnięte kwiatami werandy. Dookoła pomykają pastelowe skutery i samochody wielkości zabawek, starając się omijać kroczące z godnością po ulicach kraby. Bajka. Kolejny nasz przystanek – Bequia. Nazywana jest często karaibską wyspą idealną. Turystyczna, ale raczej back­packersko. Subtelna i stylowa. Popularność zyskała w czasach hipisów, którzy w latach 70. przyjeżdżali tutaj, by szukać ucieczki od zgniłej cywilizacji. Ma tylko jedną, za to ogromną zatokę, gdzie parkuje na bojach i kotwicach ponad sto jachtów. Położony na jej brzegach Port Elizabeth to świetny przystanek dla żeglarzy: można zatankować wodę, oddać rzeczy do prania, wyrzucić śmieci, kupić paliwo i książki. Na Bequia znajduje się też świetna księgarnia z literaturą karaibską i o Karaibach. Wzdłuż głównej ulicy, Belmont Walkaway, lokalni artyści sprzedają naszyjniki i bransoletki, a promenada kończy się bazarem pełnym warzyw i owoców, na którym zawsze można pogadać ze sprzedawcami. Po drugiej stronie miasteczka są dwie piaszczyste plaże, gdzie nigdy nie ma tłoku, a za to są przepyszne drinki z kokosowym mlekiem. Płyniemy tam wpław – z jachtu zacumowanego w zatoce. Bequia znajduje się zaledwie kilka godzin drogi od archipelagu Tobago Cays. Rozpięta pomiędzy malutkimi wyspami wypłyca się tutaj rafa Horseshoe – na głębokości zaledwie kilku metrów, na całych połaciach dna, zobaczyć można podwodne czary. Wpływamy tam płytkim przesmykiem, by po chwili stanąć w przystani przy boi. Dalej już tylko w płetwach i z rurką albo butlą. Okoliczne wyspy są bezludne i mają wspaniałe plaże pokryte białym piaskiem. Budzisz się rano, skaczesz do wody i pierwsze, co widzisz, to rozgwiazda wielkości kanapy oraz przepływający obok niej żółw, bo jachty parkują obok ich rezerwatu. A potem spotykasz iguanę, która grzeje się na słońcu, a zaraz potem kraba. Wieczorem zaś krzaki roją się od owocowych nietoperzy, które z chęcią wskoczą na łódkę przez otwarty luk, żeby sprawdzić, czy przypadkiem nie macie na stanie bananów. Co kilka godzin podpływają miejscowi pomalowanymi na szalone kolory drewnianymi łódkami, żeby sprzedać banany, chleb czy T-shirty. Chętnie się potargują, pogadają o życiu. Będą namawiać też na kolację na plaży – warto dać się skusić, bo w pakiecie z pysznym kalmarem czy kurczakiem dostajesz opowieści o lokalnym życiu. Z Tobago Cays można jeszcze podpłynąć na Petit Tabac. Pamiętacie, jak Johnny Depp ląduje w pierwszej części Piratów z Karaibów samotnie na wyspie? To tam. U Bazyla w Mustique Karaiby to fantastyczne rezerwaty, ale nie tylko przyrodnicze. Ot, taka wyspa Mustique, na południe od Tobago Cays. To nic innego jak rezerwat luksusu. Jadłam tam kiedyś najdroższą bagietkę w życiu – za 40 zł, kupioną w różowo-białej chatce stojącej na zielonym wystrzyżonym trawniczku, po którym z gracją maszerował żółw. Na Mustique wszystko musi być urocze i z gracją. Wyspę kupił w 1958 r. brytyjski arystokrata Colin Tennant i podarował księżniczce Małgorzacie w ramach prezentu na jej ślub w 1960 r. Księżniczka wyspę pokochała, a swój dom rozsławiła jako miejsce wyrafinowanych przyjęć. Za jej przykładem poszła bohema: domy wybudowali tu sobie Mick Jagger i David Bowie, później także Bryan Adams czy Shania Twain. Podobno Tennant chciał, by na wyspie mieszkali tylko piękni ludzie, więc każdy potencjalny nabywca musiał wysyłać mu fotografię do akceptacji. Jego estetyczny etos pozostał w mocy do dziś – choć to wyspa bogaczy, brak tu ostentacji i przepychu, murów czy drutów, budynki wpisują się w krajobraz, nie ma pól golfowych, reklam, a narty wodne czy hałaśliwe skutery są zabronione. Na drinka w najsłynniejszej knajpie na wyspie – Basil’s Bar, stać zaś każdego i nie ma selekcji ani żadnej bramki. Czego mamy okazję sami doświadczyć. Uśmiechnięty barman zawiadamia, że o jedną noc minęliśmy się na parkiecie z Keithem Richardsem. Cóż, urok Karaibów działa demokratycznie – na każdego; na koronowane głowy, ale też na zwykłych podróżników.
Te zdjęcia po prostu inspirują do wędrówki. Nie uwierzysz, że wykonał je… szesnastolatek [GALERIA]
Buty trekkingowe w szafie? To nic, chodź na szlak! Gwarantujemy przyjemność patrzenia.
ZOBACZ GALERIĘ >>> Chłopak z aparatem Galeria dedykowana jest miłośnikom outdooru. Są tu skały, jeziora, zieleń i ta górska wilgoć, która pachnie przygodą i wdziera się w nozdrza, kiedy jesteś na szlaku. Hipnotyzujące piękno europejskiej natury uwiecznia Jannik Obenhoff – niemiecki fotograf, czy jak sam o sobie mówi: „po prostu chłopak z aparatem”. Obenhoff ma zaledwie 16 lat, fotografuje od 13 roku życia. Kiedy zdradza metrykę, wprowadza swoich rozmówców w osłupienie. I nie chodzi tylko o techniczną stronę zdjęć, które owszem są więcej niż poprawne, ale o wrażliwość wędrowca, która pozwala mu dostrzegać urodę miejsca. Takie zdjęcia mogła wykonać tylko romantyczna dusza. Natura po sąsiedzku Nic więc dziwnego, że dla regularnej dawki podróżniczych inspiracji jego zdjęcia na Instagramie śledzi ponad 344 tys. osób. Jannik fotografuje głównie w Alpach. Wędruje z plecakiem po górskich szlakach Austrii i i Szwajcarii. W rodzimych Niemczech odnajduje tajemnicze zamki i jeziora, podgląda mgły ze swojego namiotu. Przetarł już niejedne szlaki w bawarskich lasach. Z pewnością spodałoby mu się w naszych Bieszczadach. Zapraszamy!
Fotograf zabierze was w podróż, z której nie będziecie chcieli wrócić. Niezwykle krajobrazy [GALERIA]
Powiedzieć o jego fotografiach, że są piękne jak pocztówki to niegodziwość, bo kto widział tak piękne pocztówki?
ZOBACZ GALERIĘ >>> Paweł Uchorczak ma zaledwie 24 lata, a na swoim koncie m.in. prestiżowy tytuł finalisty Sony Awards 2013. Fotografią zajmuje się od 2007 roku. Pochodzi z Opola i to właśnie w rodzimych okolicach stawiał pierwsze fotograficzne kroki. Pakował wtedy lustrzankę i przed świtem uciekał na polany pod Opolem, by łapać w kadr wschody słońca. -Tamte tereny, pozornie banalne i nieciekawe, były dla mnie czymś wyjątkowym, wręcz magicznym – opowiada w rozmowie z szerokikadr.pl Tę magię czuć na jego zdjęciach. To prace, których nie da się wykonać w pośpiechu. Choć ten jest czasem wskazany: - Chwile są dla mnie zbyt ulotne. Fotografuje więc, by je złapać i zatrzymać na dłużej – tłumaczy. Jak mówi, do wielu zdjęć ma sentyment, bo powstały w ważnych dla niego momentach. Udało mu się te chwile zatrzymać i teraz z przyjemnością do nich wraca. Dziś z aparatem wypuszcza się znacznie dalej. Na swoich zdjęciach zabiera nas do Toskanii, Prowansji, w polskie Pieniny i Tatry, okolice Opola oraz do Krakowa. To bardzo inspirujące zdjęcia. Inspirują do tego, by wyjść z domu i poszukać piękna dookoła. Więcej: facebook.com/PawelUchorczakFotografia
Arizona: tych widoków nie da się zapomnieć [relacja podróżniczki]
"The Wave" w Arizonie to miejsce, w którym wolno przebywać 20 osobom dziennie. 6 kolejnych dni walczyłam o pozwolenie - mówi Małgorzata Kojder
Małgorzata Kojder sama o sobie mówi, że jest kobietą spełnioną, szczęśliwą. "Należę do tych szczęściarzy, którzy swoje marzenia i pasje mogą realizować w pracy". Podróżuje a raczej przemieszcza się z miejsca na miejsce po całym kontynencie Ameryki Północnej, a to wpisane jest w jej obowiązki służbowe (transport i obsługa tras koncertowych - od Florydy po Alaskę, od Kalifornii po Labrador). "Wizyty w znanych i popularnych parkach narodowych opisuję dla moich przyjaciół i znajomych, choć muszę przyznać, że relacje z miejsc mało znanych sprawiają mi największą radość. Wielu moich czytelników nie miało pojęcia o istnieniu takich miejsc, jak Dębowa Aleja w Vacherie (Oak Alley Plantation) albo moja ostatnia, zaledwie zeszłotygodniowa "perełka" czyli "The Wave" w Arizonie" - opowiada. I właśnie perełce dzisiaj poświęcimy uwagę. Dotrzeć to tego miejsca nie jest łatwo, i to nie tylko z powodów technicznych, ale czysto formalnych. Teren Coyote Buttes North, na którym znajduje się The Wave jest rezerwatem bardzo rygorystycznie strzeżonym i wolno tu przebywać wyłącznie z oficjalnym pozwoleniem. Dziennie kręci się tu tylko 20 szczęśliwców z odpowiednim glejtem dyndającym przy plecaku… Nasze gwiazdy wyjechały na występy do Europy, dając nam 10 dni wytchnienia. Natychmiast czmychnęliśmy samolotem z Columbus (Ohio) do Phoenix (Arizona), a stąd już potężnym, terenowym autem do Kanab (Utah). To tutaj, w miejscowym Visitor Center, codziennie o 9 rano, odbywa się losowanie 10 upragnionych pozwoleń (tzw. permit). Pozostałych 10 losuje się via internet z 4-miesięcznym wyprzedzeniem. Byliśmy tu każdego ranka przez 6 kolejnych dni, a wraz z nami około setki innych entuzjastów natury. Za szóstym razem udało się – wylosowano “12″ – nasz numer ! Mogliśmy następnego dnia ruszać. Wierzący muszą przyznać, że Stwórca wykonał tu swój popisowy numer. Znam ludzi, którzy The Wave nazywają “pokazówką Pana Boga”… Dla pozostałych, The Wave to niesamowite formacje piaskowca, pełne kolorowych prążków skamieniałe wydmy z epoki jurajskiej, po których brykały dinozaury. Rytm i cykliczność warstw świadczy podobno o periodycznych zmianach wiatrów, w czasie, gdy wielkie, piaskowe wydmy migrowały przez piaszczystą pustynię. Warstwy mają różną twardość i stawiają różny opór czynnikom erodującym – stąd takie bogactwo form i kształtów. Wędrówka do The Wave jest średnio trudna, choć latem, z powodu wysokich temperatur, wydaje mi się kompletnie iluzoryczna. Klimat: typowy dla pogranicza Arizony i Utah, czyli pustynny i brutalny. Należy się tu spodziewać gwałtownych wiatrów, sypiących piaskiem w oczy i tryby kamer (znów musiałam czyścić sensor z kurzu). Dystans w jedną stronę wynosi 3 mile (4,8 km). Wspinaczka nie jest zawrotna, tylko 110 metrów różnicy poziomów, ale sprawę utrudnia w kilku miejscach miałki, głęboki po kostki piasek. Każdy, kto zdobędzie permit, otrzymuje także ilustrowany opis drogi, ale i tak znalezienie The Wave jest wyzwaniem samym w sobie. Nie ma wyznaczonego, formalnego szlaku, a wędrówka po cudzych śladach może okazać się ryzykowna. Najpewniejszym punktem nawigacyjnym jest The Black Crack (Czarna Rysa) – jest to wielka, z daleka widoczna szczelina w skale (centrum zdjęcia), bezpośrednio pod którą znajduje się The Wave. Większość “pierwszaków” kieruje się współrzędnymi GPS, ale mimo ułatwień technicznych zdarzają się zabłądzenia, szczególnie w drodze powrotnej, gdy poziom adrenaliny wyraźnie opadł… Nie wiem komu (czemu?) zawdzięczamy czystość tego miejsca. Nie widziałam tu ani jednego papierka, peta, puszki czy owocowych odpadów…. a przecież ludzie spędzają tu wiele godzin… Albo ktoś tu regularnie sprząta, albo przebywa tu naprawdę ekologicznie świadome i rozkochane w pięknie natury towarzystwo, które swoje śmieci zabiera ze sobą. Mam nadzieję, że BLM uda się, także w przyszłości zachować przepiękną twarz tego regionu, mimo ciągle rosnącej popularności… http://truckiempoameryce.wordpress.com/
Zobacz Bangladesz, o jakim nie masz pojęcia. To naprawdę unikatowe ujęcia! [GALERIA]
"Co ty wiesz o Bangladeszu?" - chciałoby się zapytać. Okazuje się bowiem, że wiemy niewiele i zazwyczaj patrzymy na niego przez pryzmat biedy. Pewien fotograf postanowił pokazać Bangladesz z zupełnie innej, nieznanej perspektywy.
- Bangladesz to piękny, zielony kraj w południowej Azji – opisuje swoją ojczyznę Shamim Shorif Susom, lotnik z zawodu i fotograf z zamiłowania. Czy to była twoja pierwsza myśl na temat Bangladeszu? Pierwsze skojarzenie? No właśnie. A przecież można spojrzeć na ten praktycznie nieznany kraj nie przez pryzmat biedy, wskaźników analfabetyzmu i innych przykrych statystyk, ale z zupełnie innej strony. Bangladesz to w końcu niewielkie nizinne państwo, na którego krajobraz składają się m.in. rozległe równiny (jak one wyglądają z lotu ptaka!), porośnięte gdzieniegdzie drzewami tekowymi lub bambusami. To również delta Gangesu czy Zatoka Bengalska, a także największe na świecie skupisko lasów namorzynowych i dom dla takich gatunków jak słoń indyjski, lampart, makaki, langury czy słynny tygrys bengalski. Brzmi imponująco, prawda? Inne spojrzenie na Bangladesz umożliwia nam Shamim. Fotograf stara się pokazać swoją ojczyznę z jak najlepszej strony – w tym przypadku… z góry. Z lotu ptaka. Dzieli się niezwykłymi ujęciami lotniczymi, które normalnie nie są dostępne dla wszystkich. Oto nieznany Bangladesz! GALERIA >>> Więcej: FB | www Źródło: boredpanda.com
"Cudze chwalicie, swego nie znacie". Udowadnia, że najpiękniejsze niebo jest nad Polską
Polskie krajobrazy przystrojone kolorowym niebem - w tym tkwi siła jej zdjęć.
Polskie niebo Pierwsze skrzypce na jej zdjęciach gra niebo - jego kolory, kształty chmur, ekspresja. Podziwia je w górach, nad przypadkowym polem rzepaku, gdy szaleją pioruny (których się boi!) i w czasie zachodu słońca. Wszystkie przedstawione w galerii zdjęcia zostały wykonane w Polsce. Azaliowo - Patrycji foto i owo, bo pod taka nazwą występuje w sieci, udowadnia że nie trzeba jechać na drugi kraniec świata, by zachwycić się kawałkiem nieba. To nad Polską potrafi być absolutnie fascynujące! Misja: pasja Fotografia to Patrycji dobre oko, poświęcenie i cierpliwość. To wrażliwość na piękno – zwłaszcza przyrody. To umiejętność zobaczenia tego, czego nie widzą inni. Jak mówi, fotografuje dla własnej satysfakcji, ale też po to, by sprawiać sprawić innym przyjemność i – kto wie – pobudzić do myślenia. - Kiedy ujawnia się pasja, pojawia się pragnienie, by się nią dzielić. Moim pragnieniem jest, by im to pokazać i umilić jakąś drobną chwilę. Zapraszamy do obejrzenia GALERII >>>
Spektakl ufundowany przez naturę. Zobacz zachwycające zdjęcia łowcy mgieł
Mgłoholik – mówi o sobie. Ten fotograf jest zakochany w mgłach i widać to na jego zdjęciach.
GALERIA >>> Fotograficzne opowieści mgły Można go spotkać od świtu po zmierz, jak w pogoni za odpowiednim światłem tworzy niezapomniane fotografie.W słońcu, świetle księżyca, w czasie burzy, a zwłaszcza mgły - tam znajdziecie Nicholasa Steinberga. Ma bzika na punkcie mgieł – sam mówi, że to już obsesja. Śledzi prognozy, by nie przegapić „mglistego widowiska” , wstaje przerażająco wcześnie albo lepiej – w ogóle nie kładzie się spać, by zdążyć na przedstawienie. Jest zakochany w urodzie mgieł i w ich fotogenicznej mocy, której – jak twierdzi - zawdzięcza swoje najlepsze fotografie - efektowne krajobrazy pociągnięte smugą. Patrzenie na te zdjęcia to prawdziwa przyjemność! Jak to się zaczęło? Jego przygoda z fotografią zaczęła się w Meksyku, w pobliżu półwyspu Yucatan, gdzie w 2008 spędzał krótkie wakacje. To właśnie tam, zaczął dostrzegać dookoła siebie kadry - fotograficzne możliwości, które stwarzało a to niezwykłe światło, a to faktura piasku albo kształt dachów. Wszystko to prosiło się o zdjęcie, ale Steinberg nie miał przy sobie aparatu. Pragnienie fotografowania było tak silne, że po powrocie do San Francisco zajął się swoją pasją na poważnie. Teraz już nie rusza się nigdzie bez ukochanego Nikona D80. I nie przestaje się zachwycać. Jest trochę jak dziecko, które pierwszy raz bierze w ręce wymarzoną zabawkę. Jemu do tej radości wystarczają krajobrazy i trochę światła. Autentyczna pasja i entuzjazm Nicholasa sprawiają, że wyróżnia się on spośród innych utalentowanych fotografów – nawet tych, którzy fotografują w tym samym miejscu. Za zdjęcie “Sun Francisco” z ostał nagrodzony w międzynarodowym konkursie fotograficznym National Geographic Travel. Więcej: www | FB | Instagram
Dzięki tym fotografiom poczujecie, jak byście tam byli. Wspaniałe widoki!
Jeśli kiedykolwiek próbowaliście fotografować zachód słońca na plaży albo rozświetlone nocą miasto, wiecie jak trudne to zadanie, by uchwycić magię chwili. Tym fotografom (dodajmy - naszym czytelnikom) się to udało. Zabieramy was w fotograficzną podróż dookoła świata.
Ich zdjęcia są jak krajobrazy z pięknego snu, z którego nie chcemy się wybudzić [POWIĘKSZENIE]
Przyglądamy się twórczości fotograficznego duetu: Izabeli i Dariusza Mitręgów, którzy swoją pracą próbują przeczyć twierdzeniu "wszędzie dobrze, gdzie nas nie ma". Jak mówią, dzięki fotografii znajdują siłę do walki z oporną materią codzienności. Dawno nikt tak pięknie nie opowiadał o fotografowaniu!
ZOBACZ GALERIĘ >>> Oto kolejna odsłona POWIĘKSZENIA - cyklicznego wyróżnienia przyznawanego przez redakcję National Geographic Polska użytkownikom naszej strony. To okazja, by poznać historię tego, kto naciska spust migawki, by zastanowić się, co zadecydowało o jego fotograficznej wrażliwości. Przy wyborze laureatów pod uwagę bierzemy całą galerię, doceniamy spójność i osobistą fotograficzną wypowiedź autora. Tym razem z galerii użytkowników national-geographic.pl wyłoniliśmy kreatywny duet: Izabelę i Dariusza Mitręgów. - Ich krajobrazy są jak obrazy z pięknego snu, z którego nie chcemy się wybudzić. Oniryczne, tajemnicze, nieoczywiste, łagodne – komentuje dyrektor artystyczna National Geographic Polska – Iwona El Tanbouli-Jabłońska. A tak sami mówią o sobie i swojej pracy:
Ten film wyrwie Cię zza biurka i przeniesie w inny świat. Zobacz przepiękną Patagonię [VIDEO i GALERIA]
Patagonia to magiczna kraina leżąca na terenie Chile i Argentyny, odkryta przez Ferdynanda Magellana. Teraz, po prawie 500 latach od jej poznania Michał Janicki przybliża ją na pięknym filmie. Zobaczcie sami!
Pierwotna nazwa Patagonii pochodzi od fantastycznego stwora, opisanego w eposie rycerskim z XVI wieku. "Patagón" był stworem, z którym walczył główny bohater. Najprawdopodobniej napotkane lokalne plemiona wydały się podróżnikom dzikie i podobne do fantastycznych stworów stąd kraina dostała taką nazwę. A jak ją widzi współczesny podróżnik? Zobacz galerię zdjęć Patagonii! - 3000 kilometrów na południe od Buenos Aires znajduje się najbardziej ambientowy zakątek świata w którym wszystko jest w skali makro - pisze Michał Janicki - Ciągnące się przez dziesiątki kilometrów puste proste drogi. Gigantyczne jeziora zasilane schodzącym z gór lądolodem. Strzelisty Fitz Roy górujący nad innymi szczytami ściany Andów. I wreszcie 30-kilometrowy jęzor Perito Moreno – największego na świecie spośród wciąż rosnących lodowców. Te wszystkie obrazy przywodzą na myśl jakąś inną planetę. Tylko stada guanako przypominają, że wciąż jesteśmy na Ziemi. Zapraszamy Was w podróż do Patagonii! View oEmbed on the source website Opracowanie: Błażej Grygiel
Tęsknicie za prawdziwą zimą? Oto galeria naszych użytkowników!
Pogody nie zmienimy, ale mamy coś na pocieszenie. Naszym miłośnikom tej pory roku udało się sfotografować zimę w całej swej okazałości.
Galeria>>> Zimy z prawdziwego zdarzenia dawno w Polsce nie widzieliśmy. Od kilku lat ta pora roku bardziej przypomina jesień, dlatego prezentujemy galerię zdjęć naszych użytkowników, którym udało się ją uchwycić. Jest co oglądać, bo fotografie przedstawiają zimę w całej swojej okazałości. Po obejrzeniu tych zdjęć z pewnością ją pokochacie. Zachęcamy do dodawania kolejnych, nie tylko zimowych zdjęć.
10 000 lat przemian to wystawa, która zaprezentuje przykłady relacji na linii człowiek-przyroda
Wystawę przygotowała Szkoła Doktorantów „Human Development in Landscapes” z Kilonii. Prezentowane są wyniki badań w ramach trzech grup tematycznych: Monumentalizm i Ryty, Innowacyjność i Wymiana Dóbr, jak również Człowiek i Środowisko. "Człowiek od niepamiętnych czasów ingerował w swe naturalne otoczenie. W ciągu ostatnich 10 000 lat poprzez swoją działalność wykreował krajobrazy kulturowe. Rozwój cywilizacji nierozerwalnie związany jest z przeobrażeniami środowiska. Zmiany te mają decydujący wpływ na nasz sposób myślenia, zachowanie i działania. W badaniach nad krajobrazem podejmuje się zagadnienia interakcji pomiędzy człowiekiem a środowiskiem. Z jednej strony naukowcy skupiają się na rekonstrukcji sposobów dostosowywania się przez społeczności pradziejowe do otaczających je warunków przyrodniczych, z drugiej natomiast analizują proces modyfikowania środowiska naturalnego i przystosowywania go do potrzeb społeczności ludzkich. Oba typy relacji prowadziły do kształtowania specyficznego krajobrazu o wyraźnym piętnie kulturowym. Zrozumienie tych procesów jest ważne dla współczesnych społeczeństw i naszej świadomości ekologicznej” - czytamy na stronie internetowej muzeum. Wystawę można oglądać do 9 listopada.
Znowu Tutanchamon?! Tak, tak, ja też byłam zaskoczona, kiedy na liście przysłanych nam przez amerykańskich kolegów tematów zaplanowanych na bieżący rok zobaczyłam okładkę z charakterystyczną złotą maską. Co nowego można powiedzieć o tym najdokładniej przebadanym i najobszerniej opisanym egipskim faraonie? Władcy, o którym mówi się, że największym jego dokonaniem było to, że... zmarł? A jednak artykuł autorstwa Zahiego Hawassa czyta się jak książkę detektywistyczną. Opiera się on na najnowszych badaniach DNA samego króla Tuta, a także innych mumii podejrzanych o bliższe lub dalsze z nim pokrewieństwo. Wyniki tych badań są sensacyjne. Tutanchamon znów wraca na pierwsze strony gazet, tym razem za sprawą rodzinnych sekretów. Egipcjanie potrafią wykorzystać swoją historię, żeby przyciągnąć uwagę świata, zwabić turystów. Wydają (często nawet nie swoje) miliony na badania, po to żeby zarabiać miliardy dolarów. Na drugim biegunie stoi Madagaskar. Wyspa ta nie ma króla Tuta i piramid, ale może się poszczycić lemurami, fantastycznymi formacjami skalnymi, unikalnymi pierwotnymi lasami – w dzisiejszym zdewastowanym świecie dla wielu są to wartości porównywalne ze skarbami Egiptu. Jednak tutaj inwestuje się głównie w wycinkę drzew, unicestwiając największe walory kraju. Krótkotrwały zysk dziś przyniesie kosmiczną stratę w przyszłości. Wielka szkoda.Agnieszka Franus
Spis treści: Wywiad z geologiem Dariuszem Grabowskim – o tym, dlaczego domy na południu Polski zaczęły wędrować. Tutanchamon. Imię tego faraona, owocu kazirodczego związku brata i siostry, miało zniknąć z kart historii. Ale, paradoksalnie, próby unicestwienia pamięci o nim utrwaliły ją na wieki. Kazirodcy na tronie. Małżeństwa z krewnymi, zakazane dla maluczkich, panującym nadawały niemal boski status. Płetwale Bryde’a. Te szybkie jak torpedy walenie pozbawione są grubych warstw tłuszczu, dlatego nie interesowały wielorybników. Ale mimo że nie zostały zdziesiątkowane, wiemy o nich zaskakująco mało. Madagaskar. Drzewa różane idą pod topór, lemury lądują w gulaszu, ziemię kaleczą wielkie kopalniane wyrobiska. Odwieczne tabu przestały działać. Wyjątkowa w skali świata endemiczna przyroda wyspy z trudem opiera się rosnącej presji. Jaja owadów. Choć pełno ich dookoła, nieuzbrojonym okiem trudno dostrzec strukturę i piękno mikroświata. No, chyba że na naszych łamach... Huculi. Górale ze wschodnich Karpat słynęli z dzikości i przywiązania do swobody, w tym także obyczajowej. Do dziś wielu z nich żyje „daleko od szosy”. Tylko dla prenumeratorów: Rajska kosa piasku. Wielka Wyspa Piaszczysta jest fascynującym tworem oceanicznych prądów. I mimo sypkiego budulca – niewiarygodnie różnorodnym. Przyroda dała tutaj popis swoich kreacyjnych możliwości. Kolekcja "Śladami wielkich polskich podróżników" - zdjęcie Tony'ego Halika - Ameryka Łacińska