Luwr okradziony w biały dzień. Rabunków było dużo więcej – łupem złodziei padła nawet „Mona Lisa"
Luwr okradano już wiele razy, od samego początku jego istnienia. Złodzieje już od ponad stu lat wynoszą z najsłynniejszego muzeum świata bezcenne dzieła sztuki – często w biały dzień. Oto najważniejsze z nich.
Cztery minuty wystarczyły zuchwałym złodziejom, by dokonać jednego z najbardziej śmiałych przestępstw w historii sztuki. Rankiem 19 października 2025 roku ukradli bezcenne klejnoty z Luwru w Paryżu. Do napadu doszło w biały dzień, gdy słynne muzeum było otwarte dla publiczności. Celem złodziei była biżuteria, m.in. szmaragdowy naszyjnik i kolczyki, które Napoleon Bonaparte podarował swojej drugiej żonie, Marii Ludwice. Trwają gorące dyskusje, jak złodziejom udało się wymknąć ochronie jednego z najważniejszych muzeów świata. Ale to wcale nie pierwszy raz, gdy okradziono Luwr. Rewolucyjne początki Luwru i jego zbiorów Paryskie muzeum ma długą historię szokujących włamań i niewyjaśnionych kradzieży, mimo że zostało stworzone właśnie po to, by chronić narodowe dziedzictwo kulturowe po krwawej rewolucji. Choć historia budynku Luwru sięga XIII wieku, muzeum powstawało podczas Rewolucji Francuskiej, w czasie gorączki na punkcie egalitaryzmu. W 1792 roku buntownicy najechali królewskie rezydencje Ludwika XVI i Marii Antoniny i ogłosili powstanie republiki. Nagle cała królewska kolekcja sztuki stała się własnością nowego państwa i była zagrożona przez szabrowników pragnących zagarnąć lub zniszczyć wszelkie ślady francuskiej monarchii. Muzeum w Luwrze miało zabezpieczyć majątek państwowy w rewolucyjnym chaosie, a przy tym prezentować najcenniejsze skarby nowej, demokratycznej Francji. Jednak jego bogate zbiory od początku stanowiły pokusę dla złodziei dzieł sztuki. Z biegiem lat muzeum dorobiło się długiej listy problemów z bezpieczeństwem oraz kradzieży. Oto historia niektórych z najbardziej zuchwałych przestępstw w ostatnim stuleciu. Niemal wszystkie miały miejsce w biały dzień. Kradzież „Mony Lisy” w 1911 roku Szokująca kradzież „Mony Lisy” (wówczas mało znanego dzieła Leonarda da Vinci) wydarzyła się rankiem 11 sierpnia 1911 r. Był to dzień powszedni, a Vincenzo Peruggia, włoski imigrant, który przez krótki czas pracował w muzeum przy oprawianiu obrazów i wykonywaniu gablot, założył swój dawny roboczy uniform i wszedł do Luwru nie zatrzymywany przez nikogo. Dzieło wisiało wówczas w Salon Carré. Zdejmowanie obrazów do konserwacji lub fotografowania było czymś częstym i normalnym. Nikt nie zauważył zniknięcia „Mony Lisy” aż przez 24 godziny po tym, jak Peruggia opuścił muzeum z obrazem pod fartuchem! Przestępstwo wyszło na jaw dopiero wtedy, gdy zamożny mecenas pojawił się w Salon Carré, by malować widok galerii. Po „Monie Lisie” pozostały tylko haki, które mocowały jej specjalną gablotę, wykonaną przez samego złodzieja. Rozpoczęła się obława na ogromną skalę. Jak napisał historyk Aaron Freundschuh w artykule z 2006 r. w czasopiśmie „Urban History”, była to operacja „fantastycznie bezowocna”. Podejrzany: Pablo Picasso Jednym z dziwniejszych zwrotów śledztwa było krótkie przesłuchanie młodego Pabla Picassa. Choć Picasso nie ukradł obrazu Leonarda, wyszło na jaw, że miał związek z wcześniejszą kradzieżą z Luwru: kupił parę starożytnych iberyjskich głów posągów, skradzionych z muzeum kilka lat wcześniej. W obawie przed oskarżeniem o kradzież „Mony Lisy”, oddał je policji. Obraz odzyskano dopiero w 1913 r., gdy Peruggia próbował sprzedać go innemu muzeum. Okazało się, że przez cały czas ukrywał „Monę Lisę” w swoim paryskim mieszkaniu. Podczas procesu twierdził, że ukradł dzieło z pobudek patriotycznych wobec ojczyzny (Włoch). W rzeczywistości obraz powstał we Francji i został zakupiony przez króla Francji Franciszka I, w 1518 r. Zuchwały czyn Peruggi szybko uczynił „Monę Lisę” dziełem znanym w każdym domu. Naziści próbują złupić Luwr Niemiecka okupacja Francji w 1940 r. była czasem kolejnych poważnych strat: część zbiorów Luwru została zagrabiona. Dyrektor muzeum miał jednak plan. Zanim Paryż upadł, Jacques Jaujard uratował znaczną część kolekcji, wywożąc na wieś ponad 1800 drewnianych skrzyń z dziełami sztuki. Większość zbiorów przetrwała wojnę w bezpiecznych kryjówkach, a gdy naziści wkroczyli do Paryża w 1940 r., zastali muzeum w dużej mierze puste. Wysoko postawieni naziści położyli jednak rękę na kilku arcydziełach, takich jak „Niepokalane Poczęcie z Los Venerables” Bartolomé Estebana Murilla. Obraz ten podarowano w 1941 r. faszystowskiej Hiszpanii, w ramach wymiany. Naziści zrabowali też wiele dzieł francuskim obywatelom, wystawiając je w opustoszałym Luwrze. Seria kradzieży w biały dzień Problemy z bezpieczeństwem były zmorą Luwru także po II wojnie światowej. W 1966 r. skradziono antyczną biżuterię w trakcie transportu z powrotem do Francji, po wypożyczeniu jej do muzeum w Wirginii. Klejnoty odzyskano: znaleziono je w papierowej torbie na zakupy w Nowym Jorku. W styczniu 1976 r. włamywacze ukradli z muzeum flamandzki obraz, a w grudniu tego samego roku zamaskowani złodzieje zrabowali wysadzany klejnotami miecz, należący niegdyś do króla Karola X. Do Luwru weszli po rusztowaniach. Miecza nie odzyskano do dziś. Kolejna fala kradzieży nastąpiła nieco ponad dekadę później. W 1990 r. złodzieje zrabowali niewielki obraz Renoira, wycięty z ram w biały dzień, oraz 12 sztuk starożytnej biżuterii rzymskiej i kilka innych obrazów. Pięć lat później w ciągu jednego tygodnia zniknęły dwa obiekty. A w 1998 r. obraz Camille’a Corota został wycięty z ram i przepadł. Do dziś go nie odnaleziono. Od tego czasu muzeum próbowało wzmocnić zabezpieczenia. Czy skradzione skarby wrócą? Czy bezcenne klejnoty zostaną kiedykolwiek odzyskane? Według agencji Associated Press odnaleziono jeden przedmiot: uszkodzoną tiarę ze szmaragdów i diamentów, podarowaną niegdyś przez Napoleona III jego żonie, Eugenii. Złodzieje najprawdopodobniej zgubili ją podczas ucieczki. Los pozostałych dzieł pozostaje niepewny. Nawet jeśli nie wrócą od razu, historia pokazuje, że jest nadzieja: w 2021 r. odzyskano z prywatnej kolekcji w zachodniej Francji włoską renesansowa zbroję, skradzioną w 1983 r. Zmagania Luwru ze złodziejami oraz spór o to, jak najlepiej chronić narodowe skarby Francji, wydają się nie mieć końca. Źródło: National Geographic Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Ukradli starożytne mozaiki. Przedstawiały boginię morza i mityczne stworzenia
Turecka żandarmeria odzyskała właśnie dwie rzadkie mozaiki, które w przeszłości padły łupem złodziei. Przestępcy próbowali je sprzedać na czarnym rynku za gigantyczne pieniądze.
Starożytne artefakty, dzieła sztuki starożytnej, rzeźby, freski czy amfory najczęściej są efektem żmudnych wykopalisk i ciężkiej pracy naukowców. Jednak historia odzyskiwania skarbów kultury nie zawsze rozgrywa się na stanowiskach archeologicznych. Niekiedy „nowe” odkrycia mają miejsce w zupełnie innych okolicznościach, np. w wyniku śledztw i akcji funkcjonariuszy tropiących skradzione przedmioty. Tak było w przypadku dwóch starożytnych mozaik, które po latach nielegalnego obrotu, wróciły w końcu na należne im miejsce. Zuchwała kradzież rzadkich mozaik W ramach operacji odzyskiwania dziedzictwa kulturowego funkcjonariusze tureckiej żandarmerii w dystrykcie Nurdağı w prowincji Gaziantep w południowo-wschodniej Turcji zabezpieczyli rzadkie mozaiki i zatrzymali trzech podejrzanych o próbę sprzedaży artefaktów na czarnym rynku. Zabytki były przewożone w aucie, które zostało skonfiskowane. Mozaiki zostały przekazane dyrekcji Muzeum Gaziantep, gdzie zostaną poddane konserwacji. Naukowcy z muzeum przekazali, że dzieła sztuki pochodzą z okresu rzymskiego i przedstawiają boginię morską, która na głowie ma koronę. Badacze twierdzą, że może być to Tetyda. W mitologii greckiej była uosobieniem żeńskiej siły rozrodczej morza i jedną z tytanid, czyli bóstw z pokolenia olbrzymów, istniejących przed bogami olimpijskimi. Mozaika przedstawiała morską boginię Legendy głoszą, że należała do pierwszego pokolenia tytanów. Uchodziła za córkę Uranosa i Gai. Z Okeanosem, swoim bratem i mężem, miała kilka tysięcy synów potamoi (bóstwa rzek) i córek okeanid (nimfy morskie). Wychowywała Herę, którą oddała jej pod opiekę Rei podczas walki Zeusa przeciw Kronosowi. Tetyda miała mieszkać na dalekim Zachodzie – w miejscu, gdzie Helios kończył swój bieg. Na mozaikach widoczne są także inne mitologiczne postaci, które znajdują się obok Tetydy. Badacze twierdzą, że to prawdopodobnie trytony i nereidy, stworzenia również związane z morzem. Na kamiennych dziełach widoczne są także niemal niemożliwe do odczytania inskrypcje. Surowe kary dla przestępców – Mozaiki te ilustrują morski, mitologiczny obraz, w którym centralną postacią kobiecą jest prawdopodobnie bogini morza, której towarzyszą morskie byty – napisali badacze w oświadczeniu. Co ciekawe, w Gaziantep znajduje się światowej jedno z największych muzeów mozaik, a sama Turcja słynie z tego rodzaju dekoracji. Wiele niezwykłych warsztatów, w których produkowane są mozaiki, można znaleźć w zachodniej części kraju. W oświadczeniu władz Gaziantep przypomniano, że zgodnie z tureckim prawem nielegalne wykopaliska, a także handel zabytkami stanowią poważne przestępstwo. Ustawa o ochronie dziedzictwa i dóbr kultury surowe kary. Osoby, które zostaną skazane za przemyt lub sprzedaż artefaktów mogą zapłacić bardzo wysoką grzywnę a w najgorszym wypadku pójść do więzienia nawet na kilka lat. – Akcja służb podkreśla ciągłe wysiłki Turcji w walce z nielegalnym handlem dziedzictwem kulturowym. Każda udana operacja nie tylko chroni niezastąpione artefakty, ale także wspiera badania naukowe, turystykę i zachowanie bogatej historii kraju – podkreśliły władze Gaziantep. Słynne kradzieże dzieł sztuki Łupem przestępców padały w przeszłości nawet najsłynniejsze światowe dzieła. Jednym z najsłynniejszych przypadków była kradzież „Mony Lisy” Leonarda da Vinci z Luwru w 1911 roku. Obraz odnalazł się dopiero dwa lata później we Florencji, a złodziej okazał się pracownikiem muzeum. Dawniej głośno było także o kradzieży słynnego „Krzyku” Edvarda Muncha z Narodowej Galerii w Oslo w 1994 roku. Obraz został odzyskany po trzech miesiącach w wyniku akcji policyjnej, którą wspierały służby międzynarodowe. Z kolei w 2006 roku w Muzeum Chácara do Céu w Rio de Janeiro skradziono m.in. „Dziecko z gołębiem” Pabla Picassa. Po wielu latach udało się je odzyskać dzięki współpracy brazylijskich i międzynarodowych organów ścigania, przywracając tym samym jeden z najważniejszych obrazów do kolekcji muzealnej. Źródło: ArkeoNews Nasz autor Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal+, obecnie pracuje w RMF FM. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu. Pisze przede wszystkim o archeologii i przyrodzie. Prywatnie bardzo zainteresowany polityką.
Plaga kradzieży w europejskich stolicach. Jak się przed nimi chronić?
Eksperci ostrzegają: złodzieje celują przede wszystkim w osoby rozkojarzone, roztargnione i nieskoncentrowane. Dlatego warto zachować podstawową czujność szczególnie w zatłoczonych, popularnych miejscach turystycznych. Na co uważać?
Spis treści: Turysta na celowniku. Gdzie i jak działają kieszonkowcy? Sprawdzone metody ochrony przed kradzieżą Nie tylko portfele i telefony. Teraz celem są też karty płatnicze Podczas wakacyjnych podróży łatwo stracić czujność – zwłaszcza w nieznanym miejscu, gdzie uwagę przyciągają zabytki, lokalna kuchnia i atmosfera beztroskiego wypoczynku. Jednak nawet w najpiękniejszych europejskich miastach, jak Barcelona, Rzym czy Paryż, warto pamiętać o podstawowych zasadach ostrożności. Tłumy turystów, zatłoczone środki transportu i rozproszenie uwagi stwarzają idealne warunki dla kieszonkowców. Jakie techniki stosują i co zrobić, by nie paść ich ofiarą? Turysta na celowniku. Gdzie i jak działają kieszonkowcy? Na forach internetowych i w grupach podróżniczych często pojawia się temat, który budzi niepokój wśród coraz większej liczby turystów – działalność kieszonkowców. Ich obecność w europejskich metropoliach, szczególnie w miejscach obleganych przez zwiedzających, przestaje być wyjątkiem, a staje się regułą. Ze względu na to podróżni dzielą się w sieci swoimi doświadczeniami, ostrzeżeniami i praktycznymi radami, które dla wielu mogą okazać się bezcenne. Jeden z użytkowników Reddita ostrzegał: „Wiedz jedno: celem są zawsze turyści. Złodzieje poruszają się wyłącznie po dzielnicach turystycznych i potrafią zniknąć w tłumie, zanim zdążysz zareagować”. Inna osoba dodała: „W ciągu dwóch ostatnich lat dwukrotnie zatrzymałam kieszonkowców w paryskim metrze. W jednym przypadku ktoś sięgał do cudzego plecaka, w drugim wyciągał telefon z tylnej kieszeni. Najważniejsze to trzymać wartościowe rzeczy tam, gdzie złodziejowi będzie naprawdę trudno sięgnąć”. W sieci często powtarza się również porada, by w zatłoczonym metrze trzymać torbę przed sobą i nie podejmować żadnych interakcji z nieznajomymi, nawet jeśli wydają się sympatyczni. „Nie pozwól, by ktoś odwrócił twoją uwagę pod pretekstem zrobienia zdjęcia albo prośby o pomoc. To klasyczne zagrania” – podkreślono w jednym z wpisów. Sporo uwagi poświęcono też kwestii plecaków. Czytamy: „Zadziwia mnie liczba turystów, którzy w metrze noszą plecaki bez żadnego zabezpieczenia. To dla kieszonkowców wymarzone warunki. (...) Ludzie też bezrefleksyjnie korzystają z telefonów tuż przy drzwiach pociągu. Złodziej tylko na to czeka – wystarczy moment, by wyrwać telefon i zniknąć”. Sprawdzone metody ochrony przed kradzieżą Skala kradzieży kieszonkowych w europejskich stolicach jest na tyle poważna, że niektóre ambasady prowadzą specjalne kampanie informacyjne. Przykładem może być Ambasada USA we Francji, która wraz z konsulatem stworzyła osobną stronę internetową poświęconą zagrożeniu ze strony kieszonkowców. Znajdziemy tam konkretne porady, jak chronić się przed kradzieżą, oraz opis najczęściej stosowanych taktyk złodziei. Wśród zaleceń dla podróżnych pojawia się prosta, ale wymowna zasada: „Nie trzymaj w portfelu niczego więcej, niż jesteś gotów stracić”. Ambasada odradza zabieranie większej ilości gotówki — sugerowana maksymalna kwota to 50–60 dolarów. Rekomenduje się również noszenie tylko jednej karty płatniczej i jednego dokumentu tożsamości. Placówka dyplomatyczna szczegółowo opisuje także typowe techniki działania złodziei, zarówno na ulicach, jak i w transporcie publicznym. Jedną z popularniejszych metod jest tzw. zmiażdż i chwyć, często stosowana w metrze. Ofiara zostaje otoczona przez kilka osób, które udają, że chcą wsiąść lub wysiąść z wagonu. W rzeczywistości wykorzystują zamieszanie, by wyciągnąć z kieszeni portfel lub telefon. Kolejną znaną praktyką jest kradzież torebki osoby siedzącej tuż przy drzwiach. Złodziej chwyta ją w ostatniej chwili i ucieka, zanim drzwi się zamkną. Poza środkami transportu, kieszonkowcy często działają również na ulicach, wykorzystując metody odwracania uwagi. Podchodzą grupowo, pytają o drogę, próbują coś sprzedać lub zaczynają rozmowę, by jedna osoba mogła swobodnie sięgnąć do kieszeni nieświadomego turysty. Nie tylko portfele i telefony. Teraz celem są też karty płatnicze Warto też wiedzieć, że wraz z rosnącą popularnością płatności zbliżeniowych pojawiły się nowe formy oszustw, na które szczególnie narażeni są turyści odwiedzający zatłoczone europejskie metropolie. Coraz częściej dochodzi do sytuacji, w których złodzieje wykorzystują ukryte czytniki kart, by bez wiedzy właściciela pobierać z jego konta niewielkie kwoty – najczęściej do 50 euro. Nie potrzeba do tego kodu PIN, żadnego potwierdzenia, ani nawet fizycznego kontaktu – wystarczy moment w tłumie, by nieświadomy niczego podróżny stał się ofiarą. Mechanizm tego oszustwa opiera się na wykorzystaniu technologii komunikacji bliskiego zasięgu (NFC), która umożliwia szybkie transakcje bezdotykowe. Oszuści ukrywają mobilne czytniki w torbach lub kieszeniach, przechadzają się po stacjach metra, placach i popularnych atrakcjach turystycznych, zbliżając urządzenia do plecaków lub toreb przechodniów. Jeżeli w pobliżu znajduje się aktywna karta z funkcją NFC, płatność zostaje automatycznie zrealizowana bez wiedzy właściciela. O tym, że pieniądze zniknęły z konta, poszkodowani często dowiadują się dopiero po kilku dniach, przeglądając historię transakcji. Podobne ryzyko dotyczy także smartfonów wyposażonych w technologię NFC. Dlatego eksperci zalecają stosowanie specjalnych etui blokujących sygnał, wyłączanie funkcji zbliżeniowej w telefonach oraz ustawienie niskiego limitu dla płatności bez PIN-u. Źródła: Fox News, Economic Times Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Królowa Polski została okradziona z brylantów. Ta sprawa wstrząsnęła całym Kościołem
Królowa w roli głównej kryminalnej afery na Jasnej Górze. Sprawa z 1909 r. wstrząsnęła Kościołem i wciąż budzi skrajne emocje. Przy niej sprawy biskupów Paetza czy Wielgusa to pestka.
W tym artykule: Kradzież klejnotów jasnogórskich Przychylność cara dla zakonu Lęk przed rewolucją Poszukiwania włamywaczy Propozycja cara Kto stał za kradzieżą? Szokujące znalezisko w stawie Tajemnice ojca Damazego Aresztowanie przestępcy Gdzie były brylanty z cudownego obrazu? Proces mordercy Zatajenie zbrodni Dziennikarz warszawskiego „Kuriera Porannego” donosił z przejęciem: „Dziś z rana, po otwarciu kaplicy, spostrzeżono zrabowanie na ołtarzu ze słynącym cudami obrazem Matki Boskiej Częstochowskiej wszystkich kosztowności”. Kradzież klejnotów jasnogórskich Dalej wymieniał, co padło łupem złodziei w nocy z 22 na 23 października 1909 roku: „korony na wizerunkach Najświętszej Marji Panny i Dzieciątka Jezus”, „sukienka z pereł, pokrywająca wizerunki” i „wota, przytwierdzone do obrazu”. „Wartość realna zrabowanych klejnotów wynosi przeszło pięć miljonów rubli” – podsumowywała gazeta w sensacyjnym tonie. Była to suma kosmiczna. Dla porównania, odbudowa jasnogórskiej wieży, która spłonęła od fajerwerków kilka lat wcześniej, kosztowała jakieś ćwierć miliona! Z każdym dniem po rabunku okazywało się jednak, że straty w kaplicy są coraz mniej szokujące. W końcu ustalono je na i tak pokaźnym poziomie 28 tysięcy rubli. Kogo skusiła ta niezła sumka? Śledztwo tego nie wyjaśniło, wskazało jedynie poszlaki. Możliwe jednak, że nie chodziło wcale o tysiące ani miliony rubli, lecz o coś cenniejszego niż pieniądze. Przychylność cara dla zakonu Częstochowa leżała w zaborze rosyjskim. Rządzący wówczas car Mikołaj II znany był z pobożności. Nie przypadkiem po późniejszym zamordowaniu przez bolszewików stał się nawet świętym Kościoła prawosławnego. Jak się okazuje, także polska Jasna Góra mogła liczyć na stosunkową przychylność Mikołaja II. W 1897 roku opuściły ją wojska rosyjskie. Rok później paulinom zezwolono zbudować drogę krzyżową i zorganizować w tym celu publiczną zbiórkę. Podobną akcję przeprowadzono po pożarze jasnogórskiej wieży w 1900 roku. Podobno sam car wraz z małżonką ofiarował na ten cel 5 tysięcy rubli. Oczywiście zaborcy nie przestali traktować miejscowych zakonników podejrzliwie. Publiczne zbiórki pieniędzy ograniczano limitami. Zakonowi wlepiano wysokie mandaty za rzekomo poważne wykroczenia. Zwlekano też z zatwierdzeniem decyzji Stolicy Apostolskiej zwiększających niezależność przeora klasztoru od biskupa. Lęk przed rewolucją Pomimo tych drobnych uszczypliwości w stosunkach między władzami carskimi a paulinami dało się odczuć pewne odprężenie. „Jasna Góra była szczególnym miejscem na mapie religijnej Polski” – podkreśla prof. Dariusz Złotkowski z Uniwersytetu Humanistyczno-Przyrodniczego im. Jana Długosza w Częstochowie. Profesor potwierdza, że w XIX w. rosyjska polityka miała zdecydowanie wrogie nastawienie wobec klasztoru, ale z czasem się zmieniła. „Władze carskie próbowały wypracować sobie dobrą opinię u ojców paulinów” – tłumaczy badacz. Jednak słowa płynące z sanktuarium nie pozostawiały wątpliwości, że car nie ma co liczyć na miłość Polaków. Pocieszające dla rosyjskich władz mogło być jedynie to, że – jak pisze dr Waldemar Palus w książce „Życie społeczno-polityczne w Częstochowie w latach rewolucji 1905–1907” – zakonnicy byli też zdecydowanie antyrewolucyjni. A to właśnie groźba robotniczej rewolucji najbardziej przerażała carski aparat. „Z Częstochowy, z fabryk i kominów pozostaną tylko gruzy i pustka. W gruzach gnieździć się będą dzikie ptaki. Przejeżdżający furmani będą mówili: O, tutaj niegdyś było sławne miasto Częstochowa, ale za grzechy Bóg zniszczył ją jak Sodomę i Gomorę” – grzmiał w kazaniu o. Alfons Jędrzejewski w 1905 roku. Miasto jednak przetrwało, a w gruzach omal nie legła reputacja paulinów. Właśnie z powodu grzechów! Jadwiga Andegaweńska – rekonstrukcja twarzy. Jak wyglądała młodziutka królowa Polski i skąd to wiemy? Chociaż nie zachował się żaden jej portret namalowany za życia, to wiemy, że była wysoka, miała blond włosy, wysokie czoło i smukły nos. Jadwiga Andegaweńska, jedna z dwóch kobiet koro... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/jadwiga-andegawenska-rekonstrukcja-twarzy-jak-wygladala-mlodziutka-krolowa-polski-i-skad-to-wiemy-fot-maria-poprzecka-polskie-malarstwo-salonowe-1991-17c2c35.jpg" width="938" height="471" alt="Jadwiga Andegaweńska – rekonstrukcja twarzy. Jak wyglądała młodziutka królowa Polski i skąd to wiemy? (fot. Maria Poprzęcka "Polskie malarstwo salonowe", 1991)" title="Jadwiga Andegaweńska – rekonstrukcja twarzy. Jak wyglądała młodziutka królowa Polski i skąd to wiemy? (fot. Maria Poprzęcka "Polskie malarstwo salonowe", 1991)" /> Poszukiwania włamywaczy Kradzież w 1909 roku zszokowała Polaków. Dowody wskazywały, że rabusie, po pierwsze, bardzo dobrze znali wnętrze klasztoru. A po drugie, byli w swoim fachu profesjonalistami. „To przypomina robotę Arsène’a Lupina!” – można było przeczytać w prasie. Tak się składa, że tuż przed kradzieżą w Częstochowie odbywała się ogólnokrajowa wystawa przemysłowo-rolnicza. Jak pisze ojciec Zachariasz S. Jabłoński w „Częstochowie. Dziejach miasta i klasztoru jasnogórskiego”, odwiedziło ją 770 tysięcy osób, w większości pielgrzymów. Może wśród mniejszości znalazło się kilku „profesjonalistów”, którzy upatrzyli sobie skarby Matki Boskiej? Carska policja poszła tym tropem. Sprawdziła wielu znanych włamywaczy, jednak żadnemu nie postawiła zarzutów. Propozycja cara Choć podejrzewano zawodowych złodziei, zastanawiano się, dlaczego z kaplicy nie spróbowali skraść eksponatów najcenniejszych. Wartość zrabowanych papieskich koron, ofiarowanych obrazowi w XVIII stuleciu, była o wiele bardziej symboliczna niż materialna. Ukoronowana nimi Matka Boska Częstochowska uchodziła za symboliczną Królową Polski. Za władczynię państwa ciemiężonego pod zaborami, ale pamiętającego o swej odrębności. Kradzież kosztowności była więc przede wszystkim ciosem w serce Polaków. Co więcej, wkrótce po bulwersującym rabunku pojawiła się nieoczekiwana propozycja z carskiego dworu. Sam Mikołaj II w swej hojności zaproponował, że ufunduje cudownemu obrazowi nowe korony! W końcu „Czarna Madonna” jest de facto przemalowaną bizantyjską ikoną. Carskie korony górujące nad świętym dla Polaków wizerunkiem miałyby jednak zupełnie inne znaczenie niż papieskie. Dlatego polscy duchowni podjęli błyskawiczną akcję w Rzymie. Uzyskali tam od papieża Piusa X obietnicę przekazania Madonnie nowych papieskich koron. Dar cara, wiszący nad klasztorem niczym miecz Damoklesa, przestał być groźny. Propagandowa bomba została rozbrojona. Kto stał za kradzieżą? Wciąż pozostawało jednak pytanie, kto stał za kradzieżą. Zaoferowane „carskie korony” sugerowały, że rabunek mógł być w istocie prowokacją tajnej carskiej policji – ochrany! Wszak rosyjska propaganda miałaby na szczodrym prezencie Mikołaja II dla Polaków wiele do ugrania. Pisarka i publicystka Karolina Beylin (1899–1977) wspomina w kronikarskiej książce „W Warszawie w latach 1900–1914” o tym, o czym nie mówiono wówczas oficjalnie. Cytuje, co pisał o jasnogórskiej kradzieży francuski konsul w swoich raportach: „Przyczyny sprawy sięgały Ochrany. Dobrze poinformowani twierdzili, że od dawna już władze carskie zwróciły uwagę na Jasną Górę jako pewnego rodzaju ostoję polskości i postanowiły ją skompromitować w oczach społeczeństwa. Wymieniano nawet nazwisko agenta Ochrany, który podjął tę kompromitującą sprawę zaaranżować.Nazywał się Piotr Wasiliewicz Trutner i urzędował na Daniłowiczowskiej. On to podczas swojego pobytu w Częstochowie miał zaangażować do służby w Ochranie trzech ludzi z Jasnej Góry”. Tłumaczyłoby to wszystko: dlaczego rabusie znali klasztor, dlaczego ukradli to, co ukradli oraz dlaczego nigdy ich nie wykryto. Przynajmniej oficjalnie. A może byli agentami ludzie, którzy ostatecznie zostali skojarzeni z kradzieżą? Szokujące znalezisko w stawie We wtorek po południu, 26 lipca 1910 roku, do redakcji gazet dotarła depesza z wiadomością, że pod wioską Zawady, niedaleko Częstochowy, ze stawu wyłowiono sofę (kanapa z poduszkami i wałkami). W jej skrzyni, zamiast pościeli, spoczywało ciało mężczyzny w nocnej koszuli, owinięte w futro. Ktoś zarąbał go siekierą. „W celu ułatwienia rozpoznania trupa zakład fotograficzny W. Jezierskiego z Radomska dokonał zdjęć, które będą wystawione na widok publiczny” – poinformował „Goniec Częstochowski”. Agent śledczy Ludwik Kotowski dowiedział się, że częstochowscy dorożkarze Pawlak i Pianko pojechali w końcu lipca w daleki kurs. Dorożka Pianki wiozła pakę załadowaną na podwórzu klasztoru. Z Pawlakiem jechał zakonnik z towarzyszem. Pawlak w połowie drogi zrezygnował z dalszej jazdy. Podróżni przesiedli się więc do dorożki Pianki. Początkowo Pianko zaprzeczył, aby woził zakonnika i pakę. W czasie przesłuchania wyznał jednak, że wiózł zakonnika z Jasnej Góry, ojca Damazego, i jego lokaja Stanisława. Pod wsią Zawady wrzucili do wody ładunek. Zakonnik wyjął krzyż i kazał Piance przysiąc, że to, czego był świadkiem, zachowa w tajemnicy. „Czy ja mogłem myśleć, że ksiądz mógł taką rzecz zrobić” – szlochał dorożkarz. Zapytany, jak brzmiała przysięga, odpowiedział: „Na rany Chrystusa i jak Matkę Boską kocham!”. Tajemnice ojca Damazego Policja wkroczyła do klasztoru 3 października 1910 roku. Cela 38-letniego ojca Damazego była pusta. Lśniły świeżo pomalowane ściany i podłoga. Nie było też jego służącego, Stanisława Załoga. Zakonnicy na podstawie fotografii zidentyfikowali mężczyznę z sofy. Był to stryjeczny brat ojca Damazego – Wacław Macoch. W celi znaleziono listy do ojca Damazego od niedawno poślubionej żony Wacława – Heleny z Krzyżanowskich. Gazety pisały: „Ich treść dała prowadzącym śledztwo wiele do myślenia”. Kobieta nazywała zakonnika „Lalutkiem” i podpisywała się „Lala”. Kasper Macoch był synem włościanina z podczęstochowskiej wsi Lipie. W 1898 roku wstąpił do zakonu paulinów i przybrał imię Damazego. Z czasem został zaufanym przeora Rejmana, który panował 16 lat. Z kolei Helena Krzyżanowska, córka dzierżawcy małego majątku pod Łodzią, była łódzką telefonistką. Macoch poznał ją podczas spowiedzi. Jeszcze tego samego wieczora spotkali się na klasztornych wałach. „To była miłość od pierwszego wejrzenia” – zapewniał Macoch. Zrezygnowała z pracy i zamieszkała w trzypokojowym mieszkaniu w Alejach Jerozolimskich w Warszawie, które wynajął dla niej Macoch. Potem przeprowadziła się na ulicę Żelazną. Kiedy warszawscy policjanci zapukali do drzwi mieszkania przy ulicy Żelaznej, policjantom otworzyła służąca. „Pani nie ma, wyjechała” – powiedziała. – „Ojciec Damazy odjechał dorożką w pięć minut po niej”. Przyczyną nagłego wyjazdu był telegram z Sieradza: „Kumcio niechaj wyjeżdża. Zagraża niebezpieczeństwo 31. Stach”. Liczba oznaczała numer dorożki Pianki. Telegram wysłał ojciec innego zakonnika – Izydora Starczewskiego. Królowa Wiktoria była ulubienicą Brytyjczyków. W dzienniku opisała noc poślubną z Albertem Królowa Wiktoria (1819–1901) rządziła Wielką Brytanią przez 63 lata. Za czasów jej panowania kraj uległ wielu przeobrażeniom. Ograniczono rolę arystokratycznej elity i ukształtowano sy... Służąca wyznała, że jej pani jest w ciąży. Powiedziała też, że duży kufer przeniosła z Żelaznej do mieszkania krewnych Heleny na ulicę Chłodną. Policjanci w kufrze znaleźli sfałszowane świadectwo ślubu Heleny Krzyżanowskiej z Kasprem Macochem i również sfałszowane świadectwo zgonu tego ostatniego. Była tam też fałszywa pieczęć proboszcza parafii w Parzymiechach, którą ostemplowano oba dokumenty, fotografie Macocha i Heleny, a także zdjęcie sługi zakonnika, Stanisława Załoga. Policjanci znaleźli biżuterię, stare złote monety i eleganckie stroje. Na dwóch kontach bankowych Heleny znajdowało się ponad 10 tysięcy rubli. Rodzina Heleny długo jeszcze oddawała ukryte u nich pieniądze i biżuterię. Okazało się też, że Macoch często jeździł za granicę z Heleną, jej siostrą i służącym. Fałszywa wdowa wyszła za mąż za Wacława Macocha, a ślubu w kościele Wizytek udzielił im ojciec Izydor Starczewski. Przyjęcie weselne odbyło się w Hotelu Europejskim. Franciszek Macoch, 18-letni brat Damazego, zeznał, że chciał on wydać Helenę najpierw za swego ojca. Potem zaproponował ożenek Franciszkowi, za co miał dostać 10 tysięcy rubli posagu. Chłopak zniechęcił się, gdy kandydatka na żonę powiedziała mu, że po ślubie „nie może być zazdrosny”. „Podejrzewałem, że Damazy i ona są kochankami” – zeznał. Z kolei brat Heleny pogrążył siostrę, gdyż wyznał, iż siostra zwierzyła mu się, że Damazy zabił Wacława. Helenę aresztowano w domu męża jej siostry w powiecie miechowskim. Policja ustaliła, że Macoch przy pomocy przemytników przeszedł granicę do Galicji. Aresztowanie przestępcy 9 października 1910 roku o godzinie 14.30 na krakowski dworzec wjechał pociąg z Trzebini. Do księdza, który wysiadł z wagonu drugiej klasy, podszedł komisarz Henryk Jasieński. „Ksiądz z Częstochowy?” – zapytał. „Nie, z Warszawy” – padła odpowiedź. „Ksiądz nazywa się Damazy Macoch?”. „Tak”. „Proszę za mną”. W kolejowym komisariacie Macoch powiedział, że chce się wyspowiadać. Przyznał się, że zamordował swego stryjecznego brata i okradał klasztor. Macocha po kilku dniach przewieziono do Częstochowy, a potem do więzienia w Piotrkowie Trybunalskim. „Zapytany, skąd brał środki na utrzymanie Heleny, oświadczył, że kradł stale pieniądze składane z ofiar w zakrystii. To samo czyniło kilku innych braci, zwłaszcza Izydor Starczewski i Bazyli Olesiński. Nadto, gdy zmarł ojciec Bonawentura Goławczyk, Damazy Macoch z Bazylim Olesińskim ukradli jego akcje, które wymienili w Warszawie na gotówkę i wydali na hulanki” – napisał „Kurier Warszawski”. Macoch zeznał też, że on, Starczewski i Olesiński mieli dorobione klucze do skarbca jasnogórskiego i do pomieszczenia, w którym była instalacja alarmowa. Gdzie były brylanty z cudownego obrazu? „Zgroza” – jednym słowem skomentował „Kurier Warszawski” ustalenia śledztwa. Podejrzewano, że zabójstwo miało związek z o rok wcześniejszym okradzeniem obrazu Matki Boskiej. Macoch zaprzeczał jednak podejrzeniom, iż okradł obraz: „Nigdy bym się na to nie odważył”. Paulini wydali odezwę, w której się kajali i zapowiadali msze ekspiacyjne. Prasa katolicka winą obarczała władze rosyjskie, które utrudniały nabór kandydatów do zakonów. Gorzkie słowa padały też pod adresem duchowieństwa. Do Częstochowy przyjechał biskup Stanisław Zdzitowiecki i powołał komisję do nadzoru nad zakonem. Opieczętowano skarbiec. Zabroniono przyjmować gości. W klasztorze zarządzono pokutę. Odprawiano tylko jedną cichą mszę. Zakonnicy leżeli krzyżem na posadzce. Gazety doniosły, że gdy po Częstochowie rozeszła się wieść, iż policja znalazła 200 listów od kochanek ojca Izydora, to „kilka kobiet zbiegło z miasta”. „Kurier Poranny” opublikował list Starczewskiego do „Drogiej Stefci”, córki klasztornego muzykanta i matki jego syna. Gazeta drukowała także fragmenty pamiętnika ojca Izydora. 6 maja 1909 roku zakonnik zapisał: „Całowanie z panną namiętne dwa razy. Potem grzech z mężatką dwa razy”. 18 czerwca: „Pacierze niedbałe, wczoraj nie odprawiłem mszy. Pocałunki z pensjonarką, doszło nawet do dotykania przez ubranie. Upiłem się wczoraj i onegdaj”. Natomiast 3 października: „Przeszło trzy tygodnie nie byłem u spowiedzi. Na ostatniej spowiedzi nie opowiedziałem szczegółowo okoliczności grzechu, a mianowicie: ja powiedziałem, że popełniłem grzech z kobietą zamężną, lecz nie dodałem, że kobietą ową była żona mego brata”. Proces mordercy Proces Damazego Macocha rozpoczął się 27 lutego 1912 roku przed sądem w Piotrkowie Trybunalskim. „Nasze dzieje nie pamiętają tak ponurego i ohydnego w szczegółach procesu” – ocenił „Kurier Warszawski”. Oprócz Macocha, Krzyżanowskiej, Starczewskiego i Olesińskiego na ławie oskarżonych zasiedli: dorożkarz Pianko, klasztorny sługa, grawer, który zrobił fałszywą pieczęć i ślusarz dorabiający klucze do skarbca. Adwokat Kazimierz Korwin-Piotrowski, obrońca Heleny, żądał procesu przy drzwiach zamkniętych ze względu na obrazę religii i uczuć narodowych. „Kochałem Helenę idealnie – wyjaśniał Macoch – ale jako z kobietą stosunków z nią nie miałem. Uważam za upodlenie, że doszło między nami do pocałunków”. Adwokat Korwin-Piotrowski, „aby oszczędzić prokuratorowi zbędnych pytań”, odczytał oświadczenie Heleny: „Pozostawałam z Damazym Macochem w bliskich stosunkach do dnia ślubu z Wacławem. Od tego dnia bliskie stosunki nie istniały. Pieniądze od Damazego Macocha brałam, ale nie powstała w mojej głowie myśl, aby te pieniądze były kradzione i to kradzione w klasztorze”. Zatajenie zbrodni Macoch twierdził, że Wacław ciągle żądał pieniędzy, obrażał Boga i żonę. W dniu zabójstwa, 23 lipca, podczas kolacji wypili sporo wina i pokłócili się. Wacław miał uderzyć Damazego w twarz. Zakonnik siekierą zarąbał śpiącego Wacława. Konającemu udzielił rozgrzeszenia. O tym, co się stało, poinformował Załoga, który orzekł, że trzeba zwłoki wywieźć. Pojechał do miasta i kupił wiklinowy kosz, ale okazał się za mały. Załóg przyniósł więc ze strychu starą kanapę, do której włożyli zwłoki. Potem zmyli i zamalowali zakrwawioną ścianę oraz podłogę. Dopiero 25 lipca wieczorem wywieźli z klasztoru sofę z trupem. Załóg na miejsce jej zatopienia wytypował staw w pobliżu wioski, w której się urodził. Sąd ogłosił wyrok 7 marca 1912 roku. Macoch został skazany na 12 lat ciężkich robót i dożywotnie osiedlenie na Syberii. Starczewski – na 5 lat więzienia; Krzyżanowska – na 2 lata, Olesiński – na 2,5 roku „poprawczych rot aresztanckich”. W motywach wyroku sąd stwierdził, że Macoch dokonał zabójstwa brata „z obawy wyjawienia jakiejś ważnej dla niego tajemnicy”. Nasz ekspert Adam Węgłowski Adam Węgłowski – dziennikarz i pisarz. Były redaktor naczelny magazynu „Focus Historia”, autor artykułów m.in. do „Przekroju”, „Ciekawostek historycznych”. Wydał serię kryminałów retro o detektywie Kamilu Kordzie, a także książki popularyzujące historię, w tym „Bardzo polską historię wszystkiego” oraz „Wieki bezwstydu”. Napisał też powieść „Czas mocy” oraz audioserial grozy „Pastor” – rozgrywający się na przełomie wieków XVII i XVIII w Prusach. W swoich rodzinnych stronach, na Mazurach, autor umiejscowił także powieści „Pruski lód ” oraz „Upierz”.
Co porwał potop, już nie wróci. Dlaczego Szwedzi nie chcą oddać polskich skarbów?
Biedna Szwecja obrabowała w XVII w. znacznie bogatszą wówczas Rzeczpospolitą z ogromnej ilości skarbów. Dziś bogata Szwecja nie chce ich zwrócić znacznie biedniejszej Polsce.
W tym artykule: Szwedzi byli biedni i potrzebowali łupów Dlaczego Szwedzi wybrali Polskę jako cel ataku Polska została bez trudu podbita Szwedzi rabowali na ogromną skalę Skarby z Rzeczpospolitej w szwedzkich miejscowościach Polska została zrujnowana przez Szwedów Dlaczego Szwedzi rabowali biblioteki? Szwecja odmawia zwrotu zrabowanych dóbr Szwedzi przepraszają za potop Zrabowane skarby w muzeach Siedemnastowieczna Szwecja była, jak to się dziś mówi, „państwem zbójeckim”. Przyczyny nagłego wybuchu agresji tego słabo zaludnionego kraju, pozostającego dotychczas na marginesie wielkiej polityki, nie do końca są wyjaśnione. Wskazuje się czasem na oziębienie klimatu, które bardzo dotknęło gospodarki państw skandynawskich. Borykając się ze zmniejszeniem zbiorów i połowów ryb, na początku stulecia Szwedzi zaczęli łakomie spoglądać ku radzącym sobie lepiej państwom u południowych wybrzeży Bałtyku. Ich złupienie wydawało się dobrym sposobem na wyrównanie niesprawiedliwości spowodowanej przez paskudną naturę. Szwedzi byli biedni i potrzebowali łupów Według szwedzkiej historyczki kultury Emmy Hagström Molin motywem rabunku Polski przez Szwedów była po prostu zazdrość. „W owej epoce szlachcic czy książę budował swoją tożsamość poprzez rzeczy, które posiadał. Szwedzka elita była świadoma kulturalnego bogactwa kontynentu, jak również tego, że nie może konkurować pod tym względem z arystokracjami innych państw”. Dzięki sporym złożom miedzi i żelaza Szwedzi mieli dobre warunki do rozwinięcia produkcji zbrojeniowej. Trafił się im też jeden z największych geniuszy militarnych epoki w osobie króla Gustawa Adolfa. Problem stanowiło małe zaludnienie kraju, a co za tym idzie, brak wystarczającej liczby rekrutów. Ale i z tym władcy mroźnej krainy sobie poradzili. Zbudowali machinę wojenną opartą na zagranicznych wojskach najemnych, finansując ich zaciąg z kredytów. Środki na spłatę pożyczek miał zapewnić rabunek najechanych krajów. Tworząc tego rodzaju wojenny biznes, Szwedzi byli niejako zmuszeni do grabieży na ogromną skalę. „Szwecji ciężko byłoby prowadzić swoje XVII-wieczne wojny, gdyby jej żołnierze nie żywili się z ziemi. Nawet pomimo wynikających z tego oszczędności ten mały i zacofany gospodarczo kraj co i rusz stał na krawędzi ruiny” – pisze Eli Filip Heckscher w „Gospodarczej historii Szwecji”. To jeden z największych skarbów okolic Sandomierza. Tajemniczy Krzyżtopór Rozbłysnął i zgasł. Kiedy istniał, nie miał sobie równych potęgą i blaskiem. Kiedy nadszedł jego kres – w perzynę obróciło się wszystko. Dlaczego Szwedzi wybrali Polskę jako cel ataku W pierwszej połowie stulecia Gustaw Adolf włączył się w trwającą na terenie Rzeszy wojnę 30-letnią, najeżdżając terytoria północno-wschodnich Niemiec. Choć jego armie rabowały, co się dało, przeciągający się konflikt doprowadził do permanentnego deficytu w skarbcu. „W 1648 r., po zakończeniu wojny 30-letniej, Szwecja nie była zdolna wypłacić należności, które była winna swej najemnej armii. Zaczęła więc rozważać kolejny najazd, wahając się tylko pomiędzy Moskwą i Polską. Wybór padł ostatecznie na Rzeczpospolitą, gdzie silna opozycja magnacka mogła stać się poważnym atutem najeźdźców” – mówi prof. Mirosław Nagielski, historyk, autor książek o wojnach polsko-szwedzkich. Polska została bez trudu podbita Podbój Polski w 1655 r. poszedł szwedzkiemu królowi zaskakująco łatwo. Szlacheckie pospolite ruszenie masowo przechodziło na stronę Karola Gustawa, zdradzając niepopularnego Jana Kazimierza. Właściwie wszystko mogło skończyć się na tym, że jednego Wazę zastąpiłby na tronie inny, a Szwecja i Polska stworzyłyby jakiś rodzaj unii personalnej. Ale przecież nie do takich celów szkolono szwedzką armię! Zaprawieni w bojach zabijacy liczyli na obrabowanie napadniętego kraju. Stanowczo nie nadawali się do roli „misji stabilizacyjnej”, osłaniającej rodzący się nowy porządek w Rzeczypospolitej. W miarę nasilających się okrucieństw i rabunków, ludność zajętych terenów coraz częściej chwytała za broń. Zaczęła się rozwijać antyszwedzka partyzantka. Wnet okazało się, że wojska Karola Gustawa nie są w stanie kontrolować terytorium Polski. Szwedzki król dysponował w 1655 r. armią liczącą 55 tys. żołnierzy, ale nie poprowadził jej w całości do Rzeczypospolitej; musiał przecież zostawić część oddziałów na granicach z wrogimi mu Moskwą i Danią. „W pewnym momencie stało się jasne, że nie da się osadzić na tronie polskim Karola Gustawa. Tymczasem sprawa zaopatrzenia i opłacenia szwedzkich wojsk stawała się coraz bardziej paląca. W tej sytuacji, by zapewnić utrzymanie armii, zapalono zielone światło dla rabunku na nieograniczoną skalę” – tłumaczy prof. Nagielski. Szwedzi rabowali na ogromną skalę Szwedzi ogołacali dwory, pałace, klasztory, kościoły, domy mieszczan. Ładowali na wozy skrzynie z monetami, obrazy, rzeźby, ubiory, klejnoty, broń, przybory liturgiczne, nie gardząc też dokumentami. Wszystko to wywozili na północ. Łup z ograbionego zamku w Wiśniczu zabrał konwój liczący aż 150 wyładowanych po brzegi wozów! Jak wynika z badań specjalistów z Uniwersytetu Warszawskiego, duże ośrodki miejskie w Polsce utraciły w tym okresie 40–50 proc. swych dóbr materialnych. Szczególnie mocno ucierpiała stołeczna Warszawa, którą najeźdźcy złupili trzykrotnie. Zamek Królewski ogołocili doszczętnie, wyrywając nawet marmury z posadzek i framugi. Łupy spławiali na północ Wisłą na barkach rzecznych, po czym przeładowywali je w Gdańsku na statki płynące do Szwecji. Niektóre barki były do tego stopnia załadowane, że tonęły, osiadając na dnie rzeki. Ale większość dóbr udało się jednak najeźdźcom wywieźć. W inwentarzu zamku w Sztokholmie wyszczególniono około 200 zrabowanych w polskiej stolicy obrazów, kilkadziesiąt namiotów, dywanów i kilimów tureckich. Na liście były też liczne meble, instrumenty muzyczne, chińska porcelana, tkaniny, egzemplarze luksusowej broni, rękopisy i księgi. Skarby z Rzeczpospolitej w szwedzkich miejscowościach Także w wielu innych miejscowościach w Szwecji można podziwiać dobra pochodzące z Rzeczypospolitej. Ściany jednej z komnat pałacu w Skokloster w całości pokryto polskimi obrazami. Prawie całe wyposażenie kościoła w tej miejscowości należało niegdyś do katedry w Oliwie. Wiele dzieł sztuki z Polski znajduje się w zamkach w Gripsholm i Drottningholm. Muzea w Sztokholmie posiadają ogromne ilości polskiej broni, zbroi i oporządzenia końskiego. W Muzeum Wojska Szwedzkiego wystawiono szable, pałasze, buzdygany, kolczugi, tarcze, siodła, uprzęże – wszystko w charakterystycznym polskim stylu sarmackim, czerpiącym ze wzorców orientalnych. Są też elementy uzbrojenia, które przed szwedzkim potopem Polacy zdobyli czy też zrabowali w innych krajach. Najbardziej prestiżowe trofeum to chyba hełm cara Iwana Groźnego, wywieziony przez wojska polskie z Moskwy w 1612 r. Szwedzi mają też namiot turecki zdobyty przez wojska Sobieskiego w bitwie pod Wiedniem. Oczywiście został on odebrany Polakom już po potopie. Konkretnie w czasie wojny północnej (1700–1721), kiedy wojska szwedzkie ponownie wtargnęły na tereny Rzeczypospolitej. Polska została zrujnowana przez Szwedów W 1657 r. Karol Gustaw uznał, że dalsze pozostawanie w Polsce nie ma już sensu, i zaczął szukać honorowego wyjścia z sytuacji. Zgodnie z ówczesną szwedzką tradycją lekarstwem na kłopoty wynikłe z wojny stała się nowa wojna. Szwedzki władca ruszył z armią przez północne Niemcy na Danię. Wybór okazał się słuszny: pokonanie Duńczyków w błyskotliwej kampanii dało Karolowi upragnione wielkie zwycięstwo militarne, a upokorzony kraj padł ofiarą łupiestwa na wielką skalę. W czasie kampanii duńskiej Polska stanowiła dla Karola Gustawa drugorzędny front. Oddziały szwedzkie, które nadal pozostawały na terenie Rzeczypospolitej, interesował już tylko rabunek i ocalenie skóry. W końcu wyczerpane strony przystąpiły do rokowań i w maju 1660 r. w Oliwie podpisano traktat kończący wojnę. Polska wychodziła z niej zrujnowana. Resztki wielkiego zamku Krzyżtopór można uznać za symbol tamtej tragedii. Historycy z Uniwersytetu Warszawskiego podjęli próbę zestawienia wszystkich strat. Z ich badań wynika, że w całości lub prawie w całości zniszczonych zostało: 188 miast i miasteczek, 170 zamków i pałaców, dziesiątki młynów, gorzelni, browarów i innych obiektów gospodarczych. Opublikowano pracę „Zniszczenia szwedzkie na terenie Korony w okresie potopu 1655–1660”, w której szczegółowo opisano straty z podziałem na województwa. Według wyceny Fundacji Odbudowy Zniszczeń Dokonanych w Czasie Potopu Szwedzkiego, w przeliczeniu na obecne pieniądze Polska utraciła wtedy majątek wartości ok. 4 mld zł. Historycy do tego szacunku podchodzą sceptycznie. Podkreślają, że strat nie da się dziś w żaden sposób wycenić. Już podczas negocjacji oliwskich w roku 1660 strona polska podjęła kwestię zwrotu zrabowanych dóbr. Sukces okazał się połowiczny. W tekście traktatu nie wspomniano o oddaniu dzieł sztuki, ale Szwecja miała zwrócić dokumenty. „Wrócone będą ze strony szwedzkiej wszystkie archiwa, akta publiczne grodzkie, sądowe, duchowe oraz Biblioteka Królewska, które zostały wywiezione” – głosił artykuł 9. traktatu. Według artykułu 7. napastnicy mieli też oddać dokumenty i księgi zabrane prywatnym właścicielom. Król Jan Kazimierz powierzył misję dopilnowania realizacji tych punktów dyplomacie Gotfrydowi von Schröer. Pojechał on do Sztokholmu, nalegał na dotrzymanie zobowiązań, ale niewiele wskórał. „Nie wiedział właściwie, o co ma się upomnieć, brał, co mu dawano, a naglił tylko do pośpiechu. Zabrawszy kilka skrzyń, nie chciał czekać na dalsze. (...) Nic dziwnego więc, skoro nikt z polskich posłów nie wiedział, czego ma żądać, nie starał się stwierdzić, czy wszystko mu zwrócono i wcale nie nalegał na skrupulatne wykonanie postanowień traktatu, że wiele rzeczy w Szwecji pozostało” – pisał historyk Eugeniusz Barwiński (1874–1947). Skarby sprzed wieków na dnie Wisły Najniższy w historii poziom wody w Wiśle na odcinku warszawskim pozwolił zajrzeć w karty historii miasta. Te sprzed kilkudziesięciu, a także kilkuset lat <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/2b4d76548b87f395035fc07f6cb81100b7518cef-00913b9.jpeg" width="600" height="400" alt="Najniższy w historii poziom wody w Wiśle na odcinku warszawskim pozwolił zajrzeć w karty historii miasta. Te sprzed kilkudziesięciu, a także kilkuset lat" title="Najniższy w historii poziom wody w Wiśle na odcinku warszawskim pozwolił zajrzeć w karty historii miasta. Te sprzed kilkudziesięciu, a także kilkuset lat" /> Według współczesnych polskich uczonych dokumenty zagrabione w Polsce, wchodzące m.in. w skład archiwów Extranea Polen i Skokloster Samlingen, posiadają nieocenioną wartość. Szwedzi udostępniają je polskim badaczom, lecz o ich zwrocie do kraju trudno marzyć. Jak zwracają uwagę specjaliści prawa, żaden trybunał międzynarodowy nie przyjmuje skarg w sprawie roszczeń z tytułu rabunków wojennych sprzed 1914 r. Zresztą najcenniejsze polskie dokumenty zrabowane przez Szwedów i tak nie były objęte postanowieniami traktatu oliwskiego. Chodzi o materiały z biblioteki Mikołaja Kopernika, które trafiły do Szwecji po jednej z wojen poprzedzających czasy potopu. Zabrane z Fromborka odręczne zapiski astronoma, jeden z pierwszych egzemplarzy jego największego dzieła „O obrotach sfer niebieskich” oraz inne książki z jego adnotacjami na marginesach znalazły się w sztokholmskim Riksarkivet. Dlaczego Szwedzi rabowali biblioteki? Króla Jana Kazimierza tak przygniotły kłopoty w zdewastowanej wojną i zanarchizowanej Polsce, że nie miał głowy, by dopilnować kwestii zwrotu archiwów. Do sprawy wracało jeszcze 2 późniejszych monarchów: Jan III Sobieski i Stanisław August. Ale wysyłane przez nich misje powróciły z pustymi rękami. W XIX w. starania o zwrot chociaż części dóbr podjęły osoby prywatne. Książę Adam Czartoryski odkupił niewielką ilość ksiąg i listów sprzed trzech wieków. W 1911 r. do Szwecji pojechała delegacja historyków z krakowskiej Akademii Umiejętności. Dzięki pomocy bibliotekarza z Uppsali dr. Isaca Collijna badaczom udało się odnaleźć 205 rękopisów i 168 książek z okresu I RP. W „Sprawozdaniu z poszukiwań w Szwecji” opisali dokumenty, które dotychczas w dużej części były w ogóle w Polsce nieznane. Stopniowo ustaliła się zasada, że Polacy mogą w Szwecji „odzyskiwać” przynajmniej wiedzę o swojej przeszłości. Kilka lat temu skatalogowano wywieziony z Braniewa duży księgozbiór jezuitów. Badacze z Biblioteki Narodowej w Warszawie skorzystali z uprzejmości Biblioteki Uniwersyteckiej w Uppsali, która przechowuje zbiory z Braniewa. Katalog, wydany w 2008 r., obejmuje 2255 książek z XVI w. i pierwszej ćwierci wieku XVII oraz 58 rękopisów i 336 inkunabułów, czyli druków sprzed XVI w. Po co właściwie XVII-wiecznym protestanckim Szwedom były te katolickie księgi? „Bo wielkie państwo musiało mieć wielką bibliotekę – tłumaczy Emma Hagström Molin. – Jezuici mieli ogromne znaczenie w pierwszej połowie XVII wieku. Gustaw Adolf mógł nienawidzić zakonu jako politycznego wroga, ale jednocześnie pożądał jego wiedzy. Gdy zagarniał biblioteki jezuitów, w swoim pojęciu zdobywał ich mądrość”. Szwecja odmawia zwrotu zrabowanych dóbr Dziś Szwedzi nie pożądają już jezuickiej wiedzy, ale na sugestie zwrotu ksiąg odpowiadają niezmiennym: nej! „W ogóle nie chcą niczego zwrócić. Mówią, że dzięki temu, że zrabowali te dobra w XVII w., nie zostały one zniszczone podczas II wojny światowej” – mówi „Focusowi Historia” Sławian Krzywiński, szef Fundacji Odbudowy Zniszczeń Dokonanych w Czasie Potopu Szwedzkiego. Zgodnie ze szwedzkim prawem historycznych dóbr kultury nie można wywozić z kraju. Szwedzi podkreślają też często, że „pochodzenie większości dóbr jest niejasne”, a w XVII w. rabunek najechanego kraju był uznawany za normalną praktykę. Czasami szwedzki polityk może przekazać polskiemu jakiś podarunek w geście dobrej woli. Premier Olof Palme sprezentował w 1974 r. Edwardowi Gierkowi rolkę sztokholmską, czyli 15-metrowy rulon z cyklem malunków, upamiętniający wjazd orszaku ślubnego Konstancji, żony Zygmunta III Wazy, do Krakowa. Czy jednak nawet najbardziej przyjaźnie nastawiony szef rządu w Sztokholmie mógłby przy okazji wizyty w Warszawie wręczyć polskiemu premierowi róg myśliwski Zygmunta III wykonany podobno z poroża ostatniego polskiego tura? Albo miecz podarowany przez papieża Urbana VIII królewiczowi Władysławowi Wazie? Czy może portret króla pochodzący z warsztatu Rubensa? Skarb średzki. Jak odkryto jeden z najcenniejszych skarbów w Europie? Niesamowity średniowieczny skarb średzki, zamiast trafić w całości do muzeum, zasilił kieszenie peerelowskich cwaniaków, cinkciarzy i paserów. Poszukiwania skarbu opatrzono kryptonimem „K... Szwedzi przepraszają za potop Są osoby, które wciąż wierzą, że coś się uda uzyskać, i próbują wstrząsnąć szwedzkim sumieniem. Szwecja to dziś kraj inny niż w XVII w. Pacyfistyczny, otwarty, broniący praw człowieka, udzielający pomocy krajom ubogim. Historycy ze Sztokholmu nie ukrywają, że w XVII w. armie szwedzkie miały sporo na sumieniu. Politycy zresztą też nie. „Nie wiem, czy 350 lat później, czyli po ponad jednej trzeciej tysiąclecia, można prosić o wybaczenie za cierpienia i zniszczenia, których w Polsce dokonały wojska pod dowództwem Szwedów. Ale ubolewamy, gdyż spowodowane wtedy na ziemiach polskich zniszczenia były tak ogromne, iż Polacy zapamiętali je jako swoisty potop” – mówił Tomas Bertelman, szwedzki ambasador w Polsce. Zrabowane skarby w muzeach W 2007 r.zorganizowano w Sztokholmie wystawę „Łupy wojenne”, pokazując bez ogródek, co Szwedzi zrabowali w dawnych wiekach. Prof. Nagielski zasugerował, by Szwedzi pomogli nam w rekonstrukcji jakiegoś zabytku architektury, zniszczonego w latach 1655–1660. Stanowiłoby to symboliczną rekompensatę za grabieże. „W tym obiekcie można byłoby wystawić kopie zrabowanych dóbr, byśmy chociaż w ten sposób mieli do nich dostęp” – mówi Krzywiński. Kilka milionów to dla bogatej Szwecji niewiele. Ale listy nie przyniosły efektów. Mimo to prof. Nagielski uważa, że pomysł jest do zrealizowania, tyle że ze środków unijnych. „Mógłby tam powstać ośrodek naukowy, miejsce współpracy badaczy z obu krajów – podkreśla. – A o żadnych rekompensatach nie ma mowy. Równie dobrze moglibyśmy zażądać np. od Czechów odszkodowań za spustoszenia podczas najazdu Brzetysława (1038)”. Polskie pretensje do Szwecji nie są wcale czymś wyjątkowym. Podobne żądania stawiali Duńczycy i Czesi. Szwedzi pozostali głusi na te apele. Nie omieszkali również zwrócić uwagi, że nie chowają tych pięknych przedmiotów jak złodzieje, tylko wystawiają je w muzeach. Każdy Polak, Duńczyk, Czech i ktokolwiek inny może więc sobie przyjechać i je obejrzeć. Szukasz więcej fascynujących informacji na temat świata roślin i zwierząt, odkryć archeologicznych i nieskończonego Wszechświata? Zaprenumeruj magazyn „National Geographic Polska". Najnowszą ofertę znajdziesz na tej stronie.
Wynosimy ręczniki, sztućce, a nawet... kinkiet? Wiemy, jakimi gośćmi hotelowymi są Polacy
Poznaliśmy grzechy, które najczęściej popełniają Polacy podczas wakacji.
Właściciele hoteli i pracownicy ośrodków wypoczynkowych uchylają rąbka tajemnicy na niechlubnych zwyczajów naszych rodaków. Okazuje się, że Polacy lubią przywozić "pamiątki" z hoteli i tylko w 21% przypadków są proszeni o zwrot - wynika z ankiety przeprowadzonej przez Nocleg.pl. A jeśli komuś zdarzyło się coś zwędzić, może w przyszłości mieć kłopot ze znalezieniem noclegu. Aż 40% polskich hoteli prowadzi czarną listę gości, którzy z powodu zaginionych przedmiotów nie są ponownie przyjmowani. Wynieśli nawet sejf - Polakom przydają się rozmaite rzeczy, począwszy od szczotki do WC, kończąc na kinkiecie i obrazie. Wiemy od naszego partnera, że pewien turysta z całego pokoju wykręcił żarówki ledowe. Inny wyniósł suszarkę do włosów, a kolejny wziął na pamiątkę sejf – mówi Karolina Solis z Nocleg.pl. Ankietowani hotelarze na Węgrzech przyznali, że do najbardziej nietypowych przedmiotów, które wzięli ze sobą wczasowicze należy drewno kominkowe, pompa głębinowa, lodówka i… kot perski. Urlopowiczom przydały się również: wykładzina podłogowa, zbiornik WC oraz maszynka do makaronu. Zdemaskowani w niechlubnym rankingu 28% przebadanych pracowników hoteli deklaruje, że na pierwszym miejscu wśród przedmiotów wynoszonych przez Polaków z pokoi są ręczniki. Na drugiej pozycji znalazły się sztućce (25%). 5% hoteli traci piloty do TV. 15% ankietowanych właścicieli obiektów jest zdania, że ich goście nie zabierają niczego. Polacy nie stoją jednak na czele niechlubnego rankingu zbieraczy ręczników. Wyprzedzają ich Węgrzy. 30% pracowników hoteli na Węgrzech przyznaje, że najczęściej giną im ręczniki. W pojedynku na ginące sztućce jest remis. Pracownicy hoteli i pensjonatów potrafią godzinami opowiadać o zaskoczeniach, jakie zaserowali im turyści. Czym zaskoczą podczas kolejnych wakacji?
78 żółwi zniknęło z ośrodka ochrony. 5 głośnych przestępstw przeciw zwierzętom
To zagadka: Jak można tak po prostu wykraść 78 zwierząt z ośrodka je rozmnażającego w Tajlandii? Nie wiadomo, podobnie jak tego dokąd trafiły.
Tekst: Jani Actman Źródło: National Geographic News Zobacz nasz nowy cykl "Warto spróbować"! W pierwszym odcinku uczymy się LANDKITE, próbujemy, testujemy, sprawdzamy co to buggy oraz pokazujemy jakich błędów unikać i dlaczego WARTO SPRÓBOWAĆ właśnie tej dyscypliny sportu. View oEmbed on the source website
Boston w stanie Massachusetts w roku 2012 był świadkiem niecodziennych kradzieży: z drzew w parkach miejskich znikały... obrzęki
Przyczyną powstawania bardzo dużych grudkowatych narośli na pniach są okaleczenia lub choroby. Zabliźniająca się rana tworzy narośl z misternie poskręcanymi słojami. To z ich powodu obrzęki są tak pożądane w obróbce drewna. Odcięcie zgrubienia nie uśmierca drzewa, ale skraca jego życie. – Drzewa nie zdrowieją w taki sposób jak ludzie. Ich rany rogowacieją dookoła, ale w środku dalej butwieją – mówi bostoński arborysta Greg Mosman. Koszty naprawy szkód oszacowano na blisko 100 tys. dolarów. W Kalifornii, gdzie rynek obrzęków kwitnie, odcinanie wybrzuszeń z miejskich sekwoi jest przestępstwem. W Bostonie był to pierwszy taki przypadek. Mosman ma nadzieję, że uda mu się wywalczyć rekompensatę pozwalającą na zasadzenie nowych drzew.
Barcelona, Paryż, Rzym - miasta, w których kradną
Zobacz czarną listę miast, gdzie należy zachować szczególną ostrożność!
Brytyjczycy wymieniają Barcelonę na pierwszym miejscu jako miasto, w którym najczęściej padają ofiarami kieszonkowców. Oszukują tam także taksówkarze i inni usługodawcy Podróżowanie to fantastyczna sprawa: poznajemy nowe kultury, widzimy świat z innej perspektywy. Niestety możemy też doświadczyć wielu nieprzyjemnych spraw. W metropoliach na turystów czatują kieszonkowcy, nieuczciwi taksówkarze, czy uliczni sprzedawcy. Telegraph wyliczyło, że Brytyjczycy w ciągu całego życia wydają średnio aż o 6 tysięcy funtów więcej niż powinni. Wzięto pod uwagę takie czynniki jak niekorzystny kurs walut, nieuczuciwi taksówkarze, dodatkowe opłaty w hotelu za Wi-Fi. Głośno było o licznych kradzieżach na turystach w Paryżu (konkretnie Luwr) oraz wygórowanych cenach w Rzymie. Oto lista miast, gdzie turyści powinni być wyjątkowo ostrożni: 1. Barcelona 2. Paryż 3. Rzym 4. Amsterdam 5. Istambuł 6. Madryt 7. Praga 8. Wenecja 9. Dublin 10. Edynburg
Bez pieniędzy, kart płatniczych, dokumentów i telefonu, często możliwości porozumienia się w języku kraju, w którym jest się gościem – to może przydarzyć się każdemu podróżującemu. Co robić?
Nawet najlepiej zaplanowany wyjazd może stać się koszmarem, jeśli turysta zagubi niezbędne rzeczy lub zostanie okradziony. Jak się zachować w takiej sytuacji? Na to pytanie odpowiadają specjaliści z Tripsta.pl. Bez względu na to, czy podróżujący wybierze spokojne zwiedzanie jednej z europejskich stolic, przemierzanie dżungli Ameryki Południowej, czy poznawanie orientalnych uroków Azji – nie wszystko może iść po naszej myśli. Jak podają eksperci około 12 proc. Polaków padło ofiarą kradzieży w trakcie kilku ostatnich sezonów wakacyjnych. Pierwsza reakcja – panika, obezwładniający strach i silny stres. Najważniejsze, aby w takiej sytuacji nie tracić zimnej krwi, działać szybko i metodycznie. Od posterunku po konsulat Jeśli dojdzie do kradzieży w pierwszej kolejności należy zgłosić zdarzenie na najbliższym posterunku policji, gdzie zostanie wydane oświadczenie potwierdzające zgłoszenie przestępstwa. Jeśli dokumenty zaginęły w hotelu lub na lotnisku, warto o fakcie poinformować pracowników danego obiektu. Kolejnym krokiem jest jednostka konsularna lub dyplomatyczna. – Najważniejsze jest, aby udać się do konsulatu RP. Jego pracownicy mają obowiązek udzielenia pomocy obywatelom, którzy znaleźli się w trudnej sytuacji. Jeżeli w kraju nie ma polskiego konsula, jako obywatele UE możemy zgłosić się do przedstawicielstwa dowolnego państwa członkowskiego – komentuje Marco Brinkmann z internetowego biura podróży Tripsta.pl. W konsulacie, po weryfikacji tożsamości poszkodowanej osoby, urzędnik unieważnia skradziony dokument, a następnie wystawia paszport tymczasowy. W trakcie wyrabiania nowego paszportu po powrocie do Polski konieczne jest zwrócenie dokumentu tymczasowego wydanego przez urząd. Jeżeli dołączymy oświadczenie o kradzieży wystawione przez policję w kraju, gdzie spotkała nas niemiła przygoda zapłacimy mniej za wyrobienie nowego dokumentu. Co dalej? To w konsulacie poszkodowany obywatel otrzyma również pomoc w nawiązaniu kontaktu z krewnymi oraz wsparcie finansowe w przypadku całkowitej utraty pieniędzy. Najczęstszą praktyką jest wypłacenie środków przelanych przez krewnych z Polski, jednak jeżeli nie ma takiej możliwości poszkodowanemu udziela się pożyczki, którą należy uregulować po powrocie. Może się jednak zdarzyć, że w pobliżu nie będzie konsulatu. Co powinno się wtedy zrobić? – W takiej sytuacji inna jednostka reprezentująca państwo należące do Unii Europejskiej ma obowiązek potraktować Polaka jako obywatela swojego kraju i udzielić mu pomocy – dodaje Marco Brinkmann. – Pracownicy jednostki wystawią tymczasowy dokument podróżny (Emergency Travel Document – ETD), zapewniający szczególną ochronę mieszkańcom Unii, którzy znaleźli się w trudnej sytuacji (utrata dokumentów, kataklizmy) – tłumaczy. Od czego zacząć? Jeszcze przed wyjazdem warto przygotować listę placówek dyplomatycznych i konsularnych w pobliżu miejsca wyjazdu. Także niezbędnych numerów telefonu, tak jak infolinia banku i operatora sieci komórkowej. Właściwym rozwiązaniem, które ułatwi weryfikację tożsamości w przypadku utraty dokumentów, jest skopiowanie dokumentów w formie papierowej oraz elektronicznej, a następnie wysłanej na swoją skrzynkę mailową. Przy dłuższych wyprawach warto zastanowić się nad zakupem karty lub telefonu w lokalnej sieci. Aby uniknąć niepotrzebnych stresów, jeszcze przed wylotem, warto zainwestować w ubezpieczenie, które zminimalizuje konsekwencje kradzieży. Po powrocie można odzyskać pieniądze za niemal wszystkie skradzione przedmioty. W tym celu ubezpieczycielowi należy przekazać dokument zgłoszenia przestępstwa na policji. Jak wtopić się w tłum? Ważne jest, aby nie afiszować się statusem turysty. – Niejednokrotnie kradzieże mają miejsce w centralnych punktach miast. Niebezpieczne są również dworce, czy przejścia tranzytowe – komentuje Marco Brinkmann. W niektórych miejscach lepiej nie decydować się na nocne spacery. Umiarkowana ostrożność, przykładowo chowanie aparatu fotograficznego, rzadkie korzystanie z telefonu, płacenie niedużymi kwotami, to wszystko może skutecznie zniechęcić potencjalnego złodzieja. Aby ryzyko kradzieży było minimalne, warto również przestrzegać podstawowych zasad bezpieczeństwa: trzymanie toreb w zasięgu wzroku i blisko ciała, niezasypianie w publicznych miejscach, wykupienie sejfu w pokoju hotelowym, rozłożenie gotówki i schowanie w różnych miejscach. Także nietrzymanie razem dokumentów, kart płatniczych oraz gotówki. Pomimo kradzieży nie można negatywnie nastawiać się do mieszkańców danego regionu. Należy szukać u nich pomocy, a przede wszystkim nie bać się o nią poprosić.
19 września 2000 r. w Muzeum Narodowym w Poznaniu zauważono, że z sali impresjonistów skradziony został obraz pędzla Claude’a Moneta pt. „Plaża w Pourville”. Strata była ogromna, bowiem żadne polskie muzeum nie było w posiadaniu innego dzieła tegoż znakomitego przecież artysty.
Okazało się również, że pracownicy muzeum zauważyli zniknięcie tak cennego obrazu z pewnym opóźnieniem, bo dopiero przed samym zamknięciem placówki. Jak było to możliwe? Cała sprawa przypominała nieco aferę w filmowym stylu Thomasa Crowna. Ktoś niepostrzeżenie wyciął z ram oryginalne płótno, przedstawiające nadmorski pejzaż, i wstawił w to miejsce doskonałą kopię. Dokonał tego w biały dzień, czyli w trakcie zwiedzania muzealnych sal przez całe rzesze miłośników sztuki. Śledztwo trwało, a prowadzący dochodzenie policjanci mieli kilka wersji wydarzeń. Jedna z nich dotyczyła tajemniczego malarza, który na dwa dni przed kradzieżą obrazu robił szkice w muzeum, i, jak się później okazało, podał pracownikom tej placówki fałszywe dane personalne. Lata mijały a dzieło Moneta zniknęło jak sen złoty. Sprawa kradzieży obrazu rozwiązana została dopiero teraz, po dziewięciu latach. Zaginione płótno odnaleziono zaledwie parę dni temu, 12 stycznia br. w Olkuszu, w województwie małopolskim. Policja zatrzymała wreszcie mężczyznę, który przez wszystkie te lata był w posiadaniu „Plaży w Pourville” pędzla Moneta, przechowując obraz w szafie. Tekst: Agnieszka Budo