Nowy przybysz z Indo-Pacyfiku kolonizuje Europę. Duży krab „pływak” osiedla się u wybrzeży Włoch
Ulubione przez Polaków Morze Śródziemne przechodzi gwałtowną transformację ekologiczną, która dzieje się na naszych oczach – napędzają ją zmiany klimatu i nasze własne działanie. Jednym z najbardziej fascynujących zjawisk jest tzw. migracja lessepska – napływ obcych gatunków z Morza Czerwonego przez Kanał Sueski. W jej wyniku do mieszkańców Europy dołączył właśnie egzotyczny krab z Indo-Pacyfiku.
Najnowsze badanie opublikowane w czasopiśmie „Acta Ichthyologica et Piscatoria” dokumentuje błyskawiczną ekspansję kraba Gonioinfradens giardi w Morzu Jońskim, tuż u wybrzeży Włoch. Chociaż pierwsza obserwacja tego gatunku w okolicy Sycylii pochodzi z listopada 2025 roku (pojedynczy osobnik w Portopalo di Capo Passero), sytuacja szybko uległa zmianie. To już cała kolonia. Krab „pływak” kolonizuje Włochy W okresie od listopada 2025 do stycznia 2026 roku naukowcy udokumentowali obecność kolejnych 11 osobników kraba. To silny dowód na to, że gatunek ten przestał być jedynie „turystą” i zaczął tworzyć stabilne populacje w basenie Morza Śródziemnego. – Nasze odkrycia sugerują, że Gonioinfradens giardi przechodzi z fazy sporadycznych odnotowań do stałej obecności w centralnej części Morza Śródziemnego – wyjaśnia Francesco Tiralongo, główny autor badania. Czym charakteryzuje się nowy krab? Gonioinfradens giardi należy do rodziny pływakowatych (Portunidae) – tej samej, do której zaliczają się najbardziej agresywne i mobilne kraby świata. To, co wyróżnia go na tle rodzimych gatunków śródziemnomorskich, to unikalna budowa. Piąta para odnóży jest przekształcona w szerokie, spłaszczone wiosła (płetwy), co czyni go doskonałym i niezwykle szybkim pływakiem, a nie tylko piechurem kroczącym po dnie. Pod względem wizualnym budzi respekt: jego pancerz jest zazwyczaj nakrapiany, w odcieniach brązu i czerwieni, a krawędzie boczne zdobi sześć charakterystycznych, ostrych zębów. To właśnie ta „zbroja” oraz silne, ząbkowane szczypce czynią go skutecznym drapieżnikiem. W swojej nowej niszy ekologicznej G. giardi żywi się głównie małżami, ślimakami oraz mniejszymi skorupiakami, co może prowadzić do bezpośredniej konkurencji pokarmowej z lokalnymi gatunkami Rybacy jako pierwsi widzą zmiany Pierwszymi, którzy widzą zmiany w Morzu Śródziemnym, są ludzie, którzy poświęcili mu całe życie. Rybacy szybko dostrzegają nawet najdrobniejsze niuanse, dlatego naukowcy postanowili zintegrować swoje dane z ich „organoleptycznymi” obserwacjami i poprosić o pomoc. Wykorzystanie tradycyjnego sprzętu rybackiego pozwoliło na wyłowienie tuzina osobników w zaledwie dwa miesiące, co jasno wskazuje, że warunki środowiskowe stają się dla tego gatunku coraz bardziej sprzyjające. W miarę jak wody wokół Sycylii i w całym basenie Morza Jońskiego stają się cieplejsze, bariera termiczna, która wcześniej powstrzymywała migrację lessepską, znika. Krab ten nie tylko znajduje tu odpowiednią temperaturę do życia, ale – co ważniejsze – do efektywnego rozmnażania się, co potwierdzają znaleziska wielu osobników w różnym wieku w tak krótkim czasie. Co istotne, tegoroczne połowy wyznaczają najdalej na zachód wysuniętą granicę występowania tego kraba w całym Morzu Śródziemnym. Nowy krab może być zagrożeniem dla ekosystemu Duże, obce skorupiaki mogą wywołać efekt kaskadowy w lokalnych ekosystemach. Główne obawy naukowców dotyczą konkurencji o zasoby z rodzimymi gatunkami krabów czy potencjalnego wpływu na lokalne rybołówstwo. – Błyskawiczne pojawienie się tego gatunku pokazuje, jak szybko ekosystemy śródziemnomorskie reagują na zmiany środowiskowe – dodaje współautor badania, Alberto Felici. Dokumentowanie tych wczesnych faz osiedlania się jest kluczowe dla tworzenia strategii zarządzania kryzysowego i ochrony rodzimej fauny. Obecność G. giardi jest żywym dowodem na to, że parametry fizykochemiczne Morza Śródziemnego upodabniają się do wód tropikalnych. Źródło: Acta Ichthyologica et Piscatoria Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Zwierzęta na bombie? Naukowcy odnaleźli stworzenia, których domem stały się niewybuchy z II wojny światowej
Do tej pory bomby z czasów II wojny światowej, szczególnie te pozostałe w Morzu Bałtyckim czy Północnym, uważaliśmy za toksyczne zagrożenie dla organizmów morskich. Okazuje się jednak, że mogą one stać się domem dla wielu zwierząt. Niezwykłe spotkanie naukowców pokazuje, jak natura próbuje poradzić sobie z wpływem człowieka.
Badawcza łódź podwodna natknęła się na kraby, ryby i inne organizmy morskie, które rozwijały się na leżących na dnie Morza Bałtyckiego ładunkach wybuchowych z czasów II wojny światowej. Teren dawnego składowiska broni był dla nich bardziej atrakcyjny niż otaczające je dno morskie. Życie na bombach w Bałtyku W wodach Morza Bałtyckiego wzdłuż niemieckiej granicy leży około 1,5 miliona ton zatopionej broni – pochodzi ona nie tylko z II wojny światowej, ale także z pierwszej. Składają się na nią nie tylko materiały wybuchowe, ale także pozostałości broni chemicznej czy nawet… jądrowej. Sądzono, że bomby w Bałtyku będą odstraszać zwierzęta. Naukowcy udowodnili jednak, że cmentarzyska bomb stanowią przestrzeń do bujnego rozwoju dzikiej przyrody. Sfilmowali sieć ukwiałów, rozgwiazd i innych organizmów w Zatoce Lubeckiej. Zwierzęta wybrały sobie specyficzne miejsce do życia: zasiedliły fragmenty bomb V-1 wykorzystywanych przez nazistów. – Byliśmy przygotowani na znacznie niższą liczbę wszystkich gatunków zwierząt. Okazało się jednak, że jest odwrotnie – mówi Andrey Vedenin z Instytutu Badawczego Senckenberga w Niemczech. Naukowcy opublikowali wyniki badań wynikających z niezwykłego spotkania w czasopiśmie „Communications Earth and Environment”. Dlaczego morskie organizmy wolą bomby od dna? Niewybuchy nie brzmią jak idealne miejsce do życia, prawda? Cóż, z perspektywy morskich stworzeń wszystko ma swoje plusy i minusy. Według naukowców mogą być one przyciągane przez twarde powierzchnie, których w Bałtyku jest stosunkowo niewiele. Głównie wyściela go piasek – kamienie i głazy zostały usunięte w XIX i XX wieku w celach budowlanych. Obecność substancji chemicznych sprawia również, że w tym terenie… brakuje ludzi. To ochronna bańka dla zwierząt przed najgroźniejszym stworzeniem na Ziemi, mimo konieczności pójścia na pewne toksyczne kompromisy. Mogą one być zresztą nieświadome zagrożenia: naukowcy zajmą się teraz obliczeniem, ile zanieczyszczeń zostało wchłoniętych przez organizmy i czy są one nadal zdolne do rozmnażania. To kolejny dowód na to, że natura ima się wszystkich sposobów, by przetrwać. Zasiedla nawet odpady po ludziach i wykorzystuje ich toksyczność, by się przed nimi chronić. To wspaniały dowód siły życia. Źródło: Communications Earth & Environment Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
To zwierzę wygląda jak Obcy. Czy jest takie groźne, jakie się wydaje?
Nie potrafią pływać, ale skolonizowały wiele odizolowanych wysp Pacyfiku. Nie mają żadnych narzędzi, ale są w stanie dostać się do wnętrza kokosa. Rozpiętość najdłuższej pary ich odnóży może sięgać nawet metra. Krab palmowy to jedno z najbardziej niezwykłym zwierząt żyjących na Ziemi.
Spis treści: Krab palmowy – gdzie można go spotkać? Krab palmowy – czym się odżywia? Krab palmowy – jak się rozmnaża? Krab palmowy – ciekawostki Ten krab nie przypomina żadnych innych zwierząt swego rodzaju. Towarzyszą mu takie przydomki jak „dziwaczny” czy „złodziejski”. Na zdjęciach – gdy siedzi na pojemnikach na śmieci albo na pniach drzew – wygląda jak stadium larwalne przybysza z innej planety. Jakby pochodził z filmu „Obcy – ósmy pasażer Nostromo”. Taki właśnie jest krab palmowy (Birgus latro). Laików może przestraszyć, zawodowych biologów – zafascynować. Zwierzę jest największym lądowym bezkręgowcem żyjącym na Ziemi. Dorosły osobnik waży nawet 4 kg, czyli tyle, ile nowonarodzone ludzkie dziecko. Rozpiętość jego odnóży sięga metra. Wśród lądowych stawonogów to zwierzę nie ma sobie równych. Krab palmowy – gdzie można go spotkać? Zwierzę żyje na obszarze Pacyfiku oraz na Oceanie Indyjskim. Na odizolowanych, bezludnych wyspach populacje krabów palmowych mogą być dość liczne. Zwierzęta ożywiają się nocą, kiedy wychodzą na żer. W środowiskach, gdzie nie ma większych drapieżników, zajmują te same nisze, które w innych rejonach przypadają małym ssakom. Nie mają tam prawie żadnych naturalnych konkurentów. Ich zasięg występowania pokrywa się z zasięgiem występowania palm kokosowych. Jeśli gdzieś rosną kokosy właściwe, w pobliżu mogą żyć również kilkukilogramowe kraby. Zwierzęta te występują miedzy Zwrotnikiem Raka a Zwrotnikiem Koziorożca. Na zachodzie docierają do Zanzibaru. Kiedyś pojawiały się również w Australii, na Madagaskarze i w Indiach, dziś już tam się nie spotyka. Co ciekawe, choć kraby palmowe uważane są za rekordzistów wśród bezkręgowców lądowych, dorosłe osobniki nie potrafią pływać. Jak więc zwierzęta te mogły skolonizować pacyficzne wyspy? To zasługa ich larw, które unoszą się na otwartych wodach oceanów. Takie podróże trwają kilka tygodni. To właśnie dzięki temu kraby palmowe mają szanse spróbować swoich sił na nowych terytoriach. Krab palmowy – czym się odżywia? Jak łatwo się domyśleć, ulubionym posiłkiem krabów są kokosy. Zwierzęta te potrafią być bardzo wytrwałe w ich zdobywaniu i transporcie. Widziano jednego, jak ciągnie ze sobą kokos do ulubionej kryjówki aż przez kilka kilometrów. To prawdopodobnie jedyne zwierzę na Ziemi, które potrafi samo dostać się do wnętrza kokosa. Kraby opracowały w tym celu specjalną technikę. Jeśli znaleziony kokos jest w łusce, najpierw ją obierają, zrywając szczypcami paski. Zawsze zaczynają od podstawy owocu, gdzie znajdują się trzy otwory kiełkowe, czyli zagłębienia w skorupie. Krab uderza w nie szczypcami tak długo, aż kokos pęknie. Później korzysta z mniejszych szczypiec na kolejnych odnóżach, by wyciągnąć miąższ. Cały proces otwierania kokosa może zająć krabowi kilka godzin, a nawet dni. Jednak dzięki temu dostaje się do pokarmu bogatego w białko. Kraby znajdują kokosy na ziemi, jednak w pogoni za ulubionym smakołykiem wspinają się również na drzewa. I są w tym bardzo dobre. Potrafią pokonać nawet 10 metrów w pionie i zrzucić z tej wysokości kokosa, licząc na to, że rozpadnie się na części. Krab palmowy – jak się rozmnaża? Kraby palmowe są samotnikami. W zależności od terenu mieszkają w skalnych szczelinach albo w norach. Te drugie samodzielnie wykopują w piasku albo w ziemi. W norach krabów często spotyka się włókna kokosowe, które wyściełają ich wnętrza. W dzień zwierzęta ukrywają się przed słońcem, zasłaniając otwór jamki ogromnymi szczypcami. Dzięki temu w środku powstaje mikroklimat, ułatwiający im oddychanie. Na poszukiwanie pożywienia udają się głównie w nocy, ale również np. po deszczu, gdy jest wilgotno. Między majem a wrześniem kraby wybierają się na wędrówki, by znaleźć partnera do rozmnażania. Kopulują na lądzie. Samiec musi przewrócić samicę na grzbiet, a następnie złożyć na jej odwłoku spermatofory, czyli plemniki w osłonce. Tam też dochodzi do zapłodnienia. Samice składają jaja w norach albo na skałach. Następnie jednak przyklejają je na spodzie swojego ciała i noszą przez kilka kolejnych miesięcy. Najtrudniejszy moment następuje późną jesienią. Gdy jaja są już gotowe do wyklucia, samica udaje się na brzeg oceanu. Musi dobrze wybrać miejsce i moment – ostrożnie zanurza się w wodzie i strząsa jaja z odwłoku, uważając przy tym, by nie porwała jej woda. Z jaj wylęgają się wówczas larwy, które przez około 50 dni unoszą się swobodnie na wodzie. Tyle mają czasu, by znaleźć nowy dom. Te, które mają szczęście, trafią na przyjazny brzeg. Wpierw zajmują muszle ślimaków, potem stopniowo przenoszą się do coraz większych muszli (albo nawet skorup kokosa). W końcu ich odwłok twardnieje. Kraby palmowe osiągają dojrzałość płciową dopiero po ok. 5 latach. Krab palmowy – ciekawostki Chociaż kraby ważą zaledwie kilka kilogramów, jednak w podnoszeniu ciężarów nie mają sobie równych. Mogą podnosić przedmioty ważące tyle, co 10-letnie dziecko – do trzydziestu kilogramów. Kraby palmowe jedzą nie tylko kokosy. Co więcej, wcale nie są wegetarianami. Zwierzęta te są wszystkożerne i mogą zjadać młode żółwie albo np. padlinę. Aktywnie polują, m.in. na szczury, a nawet na migrujące ptaki. Wszystkożerność krabów palmowych to podstawa jednej z teorii wyjaśniającej zniknięcie Amelii Earhart. Według niej słynna pilotka nie została nigdy odnaleziona, ponieważ po rozbiciu się na atolu jej zwłoki zjadły kraby. Te bezkręgowce są długowieczne. Żyją nawet 60 lat albo dłużej. Nie wiadomo, ile krabów palmowych żyje na Ziemi. Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody uznaje je za gatunek wrażliwy. Nie mają wielu naturalnych wrogów: największym z nich jest niewątpliwie człowiek. Źródła: BBC Earth, Natural History Museum, Wikipedia. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Odkryto skamieniałość larwy sprzed 520 mln lat. Zachował się jej mózg i inne organy wewnętrzne
Niezwykła skamieniałość sprzed pół miliarda lat odkrywa sekrety ewolucji życia na Ziemi. To larwa wielkości ziarenka maku. Należy do wczesnych stawonogów i jest praprzodkiem dzisiejszych owadów, pająków i krabów.
W tym artykule: Jakie organizmy żyły na Ziemi w kambrze? Czego można dowiedzieć się ze skamieniałości? Mózg sprzed pół miliona lat Jaka grupa zwierząt najliczniej występuje na Ziemi? Nie są to ssaki ani ptaki, ani żadne z kręgowców. Tylko stawonogi, bezkręgowce z chitynowym egzoszkieletem, hemolimfą zamiast krwi i ciałem podzielonym na segmenty. Stawonogami są m.in. owady i skorupiaki. Na razie naukowcy opisali ponad 1170 tys. gatunków należących do tej grupy. Jednak na pewno jest ich znacznie więcej. Stawonogi pojawiły się na Ziemi przed milionami lat. Pierwsze zwierzęta zaliczane do typu Arthopoda wyewoluowały ponad 500 mln lat temu. Trudno sobie wyobrazić, by tak stare skamieniałości pokazywały coś więcej niż ogólny plan budowy ciała dawnego organizmu. A jednak. W najnowszym numerze „Nature” naukowcy donoszą o odkryciu larwy wielkości ziarenka maku. Pochodzi sprzed 520 mln i ma dobrze zachowane organy wewnętrzne – w tym mózg. Organizm ten należy do gatunku nazwanego Youti yuanshi. Jakie organizmy żyły na Ziemi w kambrze? Około pół miliarda lat temu w historii życia na Ziemi rozpoczął się bardzo szczególny okres. Jest określany jako tzw. eksplozja kambryjska. Na świecie pojawiają się wówczas złożone organizmy, które jako pierwsze zaczynają przypominać dzisiejsze zwierzęta. Wcześniej, w okresie ediakarańskim, życie na Ziemi reprezentowały formy najprostsze – wyglądające jak gąbki albo płaskowce najczęściej nieruchome stworzenia, które żyły przytwierdzone do dna morskiego. Niekiedy składały się tylko z kilku warstw komórek. Czasami trudno rozstrzygnąć, czy ediakarańskie skamieniałości to pojedynczy osobnik, czy raczej kolonia. W kambrze, ok. 520 mln lat temu, wszystko się zmienia. Skamieniałości ze stanowisk z tego okresu – np. ze skał znanych jako łupki z Burgess – pokazują bogactwo gatunków dwubocznie symetrycznych. Z eksplozji kambryjskiej pochodzą piękne i skomplikowane skamieniałości trylobitów, czyli wymarłych stawonogów. Trylobity mają pancerze i liczne odnóża, są mobilne i szybko ewoluują, dając początek wielu dzisiejszym grupom zwierząt. Czego można dowiedzieć się ze skamieniałości? Odciski zwierząt na skałach z łupków z Burgess są wyjątkową naukową gratką. Zazwyczaj z okresu sprzed kilkuset milionów lat nie zachowuje się nic poza szkieletem. Jednak tamta kolekcja życia kambryjskiego zdradzała znacznie więcej. Badający ją paleontolodzy byli w stanie dopatrzyć się w skamieniałościach z Burgess skrzeli, przewodów pokarmowych, a nawet zwojów nerwowych. Oczywiście, elementy te zostały ściśnięte i skompresowane, co utrudniało rozróżnienie np. poszczególnych organów wewnętrznych i odtworzenie anatomii wczesnych stawonogów. I dlatego właśnie opisana w „Nature” larwa Youti yuanshi jest tak szczególna. Organizm ten – mający tylko cztery milimetry długości – zachował się w trzech wymiarach. Naukowcy przebadali go m.in. tomografem i zyskali obrazy pozwalające odtworzyć wewnętrzną budowę zwierzęcia. Mózg sprzed pół miliona lat Okazało się, że larwa Youti yuanshi miała rozwinięty układ pokarmowy oraz układ krążenia. Ale także mózg oraz skupiska nerwów sięgające odnóży oraz wyrostków czuciowych znajdujących się na ciele. „Poziom złożoności anatomicznej jest niezwykły jak na tak prehistoryczny organizm” – napisano w oświadczeniu prasowym Uniwersytetu Durham. – Kiedy marzyłem o skamieniałości, którą najbardziej chciałbym odkryć, zawsze wyobrażałem sobie larwę stawonoga – mówi dr Martin Smith, główny autor pracy. – Jednak larwy są tak małe i delikatne, że szanse na znalezienie ich skamieniałości wynoszą praktycznie zero. A przynajmniej tak myślałem! Naukowiec przyznaje, że gdy zobaczył doskonale zachowaną strukturę wewnętrzną okazu Youti yuanshi, dosłownie „szczęka mu opadła”. Przebadana larwa Youti yuanshi została odkryta w Chinach. Należy do zbiorów Uniwersytetu Yunnan. Zdaniem badaczy będzie odtąd stanowiła punkt odniesienia dla bardziej płaskich odcisków zwierząt kambryjskich (takich jak te z łupków z Burgess). Analiza jej budowy pozwoli odtworzyć kolejne etapy ewolucji, przez które musiały przejść zwierzęta ediakarańskie, by przekształcić się we wczesne stawonogi, stworzenia z mózgiem, oczami i wyodrębnionymi kończynami. Źródła: Phys.org, Nature, Natural History Museum Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Japoński krab pacyficzny to największy stawonóg na świecie. Ten morski gigant nie umie pływać
Morską toń zamieszkuje wiele niezwykłych zwierząt. Do grona najbardziej nietypowych przedstawicieli słonowodnej fauny bez wątpienia należy zaliczyć japońskiego kraba pacyficznego. Wielki skorupiak wygląda jak stworzenie nie z tego świata. Nic dziwnego, bo zachował wiele cech morfologicznych gatunków z rodzaju Macrocheira, które pojawiły się na Ziemi wiele milionów lat temu. Jak wygląda japoński krab pacyficzny? Czym się charakteryzuje i gdzie występuje? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
W tym artykule: Jak wygląda japoński krab pacyficzny? Czym charakteryzuje się japoński krab pacyficzny? Japoński krab pacyficzny – rozmnażanie Gdzie możemy spotkać japońskiego kraba pacyficznego? Czy japoński krab pacyficzny jest chroniony? Japoński krab pacyficzny – ciekawostki Japoński krab pacyficzny (Macrocheira kaempferi), nazywany również krabem olbrzymim lub krabem japońskim, to prawdziwy gigant w grupie krabów. Należy do największych bezkręgowców na Ziemi. Jego wygląd może budzić respekt, a nawet przerażenie. Trzeba jednak zaznaczyć, że zwierzęta te nie są z natury agresywne, a większość czasu spędzają na poszukiwaniu pożywienia na oceanicznym dnie. Jak wygląda japoński krab pacyficzny? Już sam wygląd japońskiego kraba pacyficznego zdradza, że mamy do czynienia z niezwykłym zwierzęciem. Ma wiele cech charakterystycznych dla pozostałych krabów. Jednak trudno pomylić go z innymi przedstawicielami tej grupy. Głowotułów tego skorupiaka, mierzący około 40 cm, ma gruszkowaty kształt, rozszerzający się ku przodowi. Pokrywa go twardy, sztywny pancerz. Na karapaksie widoczne są guzkowate narośla. Czułki zwierzęcia są krótkie, a odwłok – zredukowany. Prehistoryczne zwierzęta – jakie gatunki chodziły po Ziemi i czy któreś z nich żyją do dziś? Prehistoryczne zwierzęta kojarzą się przede wszystkim z dinozaurami. Trzeba jednak pamiętać, że zanim nastała era wielkich gadów, świat fauny był już zróżnicowany, podobnie jak po prze... Od głowotułowia odchodzi 5 par długich i wąskich odnóży (japoński krab pacyficzny jest zaliczany do rzędu dziesięcionogów). Pierwszą parę stanowią szczypce, pozostałe zakończone są pazurem. Najpowszechniej występujące ubarwienie to kolor czerwony z białymi lub pomarańczowymi plamkami. Należy jednak wspomnieć, że niektóre osobniki są w całości czerwone lub białe. Przyglądając się temu niezwykłemu skorupiakowi, można dojść do wniosku, że w jego wyglądzie jest coś pierwotnego. To jak najbardziej słuszne skojarzenie. Trzeba bowiem wiedzieć, że japoński krab pacyficzny żył już w prehistorii. Gatunek ten przetrwał masowe wymieranie i dziś klasyfikowany jest jako tzw. żywa skamieniałość. Czym charakteryzuje się japoński krab pacyficzny? O niezwykłości japońskiego kraba pacyficznego w największym stopniu stanowią jego odnóża. Osiągają rozpiętość przekraczającą 3 metry! Mówimy tu zatem o prawdziwym gigancie, którego masa dochodzi do 20 kg. Warto wspomnieć, że samice są większe od samców. Zanim zwierzę osiągnie taką formę, przechodzi cztery fazy rozwoju: etap przedżywika, dwa etapy żywika i etap megalopa. Trzeba wspomnieć, że formę zbliżoną do ostatecznej zyskuje już na ostatnim etapie. Macrocheira kaempferi to zwierzę wszystkożerne. Znaczną część jego jadłospisu stanowi pokarm zwierzęcy: skorupiaki, ryby i padlina. Nie gardzi jednak także pokarmem roślinnym: wodorostami i glonami. Japoński krab pacyficzny – rozmnażanie Japońskie kraby pacyficzne są zwierzętami rozdzielnopłciowymi. Łączą się w pary od stycznia do marca. Należy jednak wspomnieć, że informacje na temat zachowań godowych tych zwierząt i ich rozmnażania w naturalnym środowisku są dość skąpe. Po zapłodnieniu samica składa jaja, które przyczepiają się do jej wyrostków brzusznych. Po 10 dniach wylęgają się z nich larwy. Wówczas następuje odłączenie od samicy. Gdzie możemy spotkać japońskiego kraba pacyficznego? Dojrzali przedstawiciele gatunku Macrocheira kaempferi występują w słonych wodach morskich, na głębokości od 150 do 300 metrów (należy jednak wspomnieć, że japońskie kraby pacyficzne zaobserwowano także na głębokości 800 metrów). Tylko w okresie tarła przemieszczają się na płytsze wody (na głębokość ok. 50 metrów). Młode osobniki żyją na płytszych obszarach niż dorosłe, gdzie woda ma wyższą temperaturę. Japońskie kraby pacyficzne zamieszkują piaszczyste lub skaliste dno w pobliżu wschodniej strony Archipelagu Japońskiego. Czasami są też spotykane w pobliżu Chin i Półwyspu Koreańskiego, a sporadycznie – w pobliżu Tajwanu. Czy japoński krab pacyficzny jest chroniony? Może się wydawać, że tak niezwykłe i występujące na ograniczonym obszarze zwierzę podlega ochronie gatunkowej. Tak jednak nie jest. Japoński krab pacyficzny nie jest gatunkiem chronionym. Na wodach Oceanu Spokojnego trwają połowy tego skorupiaka (w ostatnich czterech dekadach mniej intensywne niż w przeszłości). Rybacy łowią te wielkie kraby dla ich miejscach, które w niektórych regionach Japonii jest prawdziwym przysmakiem. Połowy są jednak zabronione od stycznia do kwietnia, w okresie godowym. Te kraby zmienią Antarktydę nie do poznania. Właśnie rozpoczęły inwazję Królewskie kraby są o krok od skolonizowania Antarktydy. Jak wpłynie to na tamtejszą przyrodę? Niewykluczone jednak, że w niedalekiej przyszłości status japońskiego kraba pacyficznego ulegnie zmianie. Naukowcy zaobserwowali, że w ostatnich latach populacja tego skorupiaka znacząco się skurczyła. Obecnie podejmowane są próby odtworzenia liczebności poprzez zarybianie siedlisk młodymi osobnikami, wyhodowanymi w niewoli. Japoński krab pacyficzny – ciekawostki Powyżej wymieniliśmy najważniejsze informacje na temat japońskiego kraba pacyficznego. Na koniec zostawiliśmy ciekawostki o tym niezwykłym skorupiaku. Japoński krab pacyficzny to największy stawonóg na świecie. Największy okaz trzymany w niewoli – Big Daddy – mierzył 3,11 metra (od pazura do pazura). Ten ogromny skorupiak umarł w 2016 roku, ale do dziś dzierży jeszcze jeden tytuł: to stawonóg o najdłuższym zmierzonym odnóżu (1,43 metra). O ile pod względem rozpiętości odnóży japoński krab pacyficzny nie ma sobie równych w królestwie stawonogów, to pod względem masy musi uznać wyższość homara amerykańskiego. Największe złowione okazy tego skorupiaka, mierzące ponad 100 cm długości, ważyły więcej niż 20 kg. Zdaniem naukowców, japoński krab pacyficzny może żyć nawet 100 lat. Należy jednak wspomnieć, że do tej pory nie udało się potwierdzić tej hipotezy. Największe stawonogi świata są jednocześnie jednymi z najstarszych zwierząt na naszej planecie. Naukowcy zaliczają ten gatunek do żywych skamieniałości. Japoński krab pacyficzny jest jedynym żyjącym przedstawicielem rodzaju Macrocheira. Na wyspach Izu i Honsiu mięso japońskiego kraba pacyficznego jest traktowane jako przysmak. Te niezwykłe zwierzęta żyją na głębokości ok. 300 metrów. Przypominamy, 303 metry to rekord świata w nurkowaniu z obiegiem zamkniętym, ustanowiony w 2018 roku przez Krzysztofa Starnawskiego (w tym samym roku pobity przez Jarka Macedońskiego, który zszedł na głębokość 316 metrów). Samica japońskiego kraba pacyficznego składa do 1,5 miliona jaj o średnicy od 0,63 do 0,85 mm. Odnóża japońskiego kraba pacyficznego rosną przez cały okres życia skorupiaka. Japońskie kraby pacyficzne nie potrafią pływać. Przed osiągnięciem pełnej dojrzałości, japońskie kraby pacyficzne stosują kamuflaż w postaci fragmentów wodorostów przyczepionych do pancerza. Taka strategia nie występuje natomiast u dorosłych osobników. Nie jest to konieczne, bo ze względu na znaczne rozmiary i głębokość, na której żyją, w swoim środowisku nie mają zbyt wielu naturalnych wrogów. Badania wykazały, że większość przedstawicieli tego gatunku nie ma przynajmniej jednego odnóża. Wynika to z faktu, że ta część ciała zwierzęcia jest słaba i krucha. Kraby tracą odnóża w wyniku ataku drapieżników lub kontaktu z siecią rybacką. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Tam i z powrotem. Kraby wielokrotnie odwracały kierunek swojej ewolucji, zmieniając środowisko życia
Naukowcy odkryli, że w ciągu ostatnich 100 milionów lat kraby kilkukrotnie ewoluowały, aby zmienić swoje środowisko. Z wody wychodziły na ląd, a potem wracały.
W tym artykule: Kraby nieustannie ewoluują Tam i z powrotem Naturalne środowiska krabów Kraby (Brachyura) to krótkoodwłokowe skorupiaki. Stanowią najliczniejszą grupę dziesięcionogów, u których pierwsza para odnóży krocznych przekształciła się w szczypce. Łącznie opisano nawet 10 500 gatunków tych stworzeń. Mają charakterystyczny odwłok pokryty pancerzem i odnóża, które służą do podtrzymywania jaj lub jako narządy kopulacyjne. Są niezwykle zwinne i sprawnie poruszają się do przodu, bokiem i do tyłu. Kraby nieustannie ewoluują Większość gatunków krabów nie potrafi pływać. Wyjątkiem są m.in. przedstawiciele rodziny Portunidae, które wykazują taką zdolność. Skorupiaki te zasiedlają wszystkie typy środowisk morskich, a także ekosystemy słodkowodne i lądowe. Żyją na wszystkich głębokościach. W większości przystosowały się do ciepłych mórz, chociaż niektóre rodziny postawiły na ekstremalne warunki np. Oceanu Arktycznego. 3 gatunki krabów żyją również w Morzu Bałtyckim. Jednak najnowsze badania wykazały, że habitat krabów w ciągu ostatnich milionów lat nie był tak oczywisty, jak się wydaje. Na łamach czasopisma „Systematic Biology” ukazał się właśnie artykuł, który opisuje skomplikowaną ewolucję tych zwierząt. Naukowcy odkryli, że w ciągu swoje historii trwającej ok. 250 milionów lat kraby wielokrotnie zmieniały swoje naturalne środowisko z morskiego na lądowe i z powrotem. Tam i z powrotem – Tak zwane kraby prawdziwe obejmują ponad 7600 gatunków reprezentujących uderzającą różnorodność morfologii i ekologii, w tym powtarzającą się adaptację do siedlisk innych niż morskie. W naszych badaniach rekonstruujemy ewolucyjną historię Brachyura, używając sekwencji genów od 333 gatunków pochodzących z 88 rodzin, a także korzystając z 36 nowo zweryfikowanych skamieniałości – napisali naukowcy w artykule. Te kraby zmienią Antarktydę nie do poznania. Właśnie rozpoczęły inwazję Królewskie kraby są o krok od skolonizowania Antarktydy. Jak wpłynie to na tamtejszą przyrodę? Na podstawie badań stwierdzili oni, że kraby najprawdopodobniej zaczęły różnicować się w triasie, a podział na poziomie rodzin nastąpił w późnej kredzie i wczesnym paleogenie. Autorzy twierdzą również, że w ciągu ostatnich 100 milionów lat kraby wielokrotnie ewoluowały, aby migrować z morza na ląd i z powrotem. – Szacujemy, że opuszczały środowisko morskie między 7 a 17 razy, i co najmniej dwukrotnie wracały do morza ze środowisk lądowych – czytamy w publikacji. – Przejście z lądu do wody jest o 100% trudniejsze – powiedziała w rozmowie z „Live Science” główna autorka badania Joanna Wolfe, biolożka ewolucyjna z Uniwersytetu Harvarda. Naturalne środowiska krabów Wolfe przypomina, że większość stawonogów opuściła ocean tylko raz podczas zmian ewolucyjnych ponad 300 milionów lat temu, w procesie znanym jako terrestrializacja. – Powszechnym błędnym przekonaniem jest, że kraby próbują ewoluować, aby żyć na stałe na lądzie. Większość gatunków krabów nadal żyje w oceanach – powiedział Wolfe. – Kraby najlepiej przystosowane są do środowiska wodno-lądowego. Nasze modele i obszerne zbiory danych dotyczących skamieniałości i historii naturalnej umożliwią przyszłe porównania adaptacji gatunków innych niż morskie na poziomie morfologicznym i molekularnym. Kraby zapewniają ważny wgląd we wczesne procesy adaptacji do nowych środowisk oraz różne stopnie ograniczeń ewolucyjnych, które mogą pomóc w przewidywaniu tych ścieżek – wyjaśniają uczeni. Co ciekawe, najnowsze badania wykazały również, że kraby pojawiły się około 45 milionów lat wcześniej, niż dotychczas sądzono. Oznacza to, że stworzenia te są tak samo stare, jak niektóre spośród najwcześniejszych znanych dinozaurów. Źródło: Systematic Biology Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Na dnie oceanu znaleziono najdziwniejsze stworzenia świata. Poznajcie rybę-ravioli i rybę na szczudłach
W głębinach oceanu w pobliżu Wysp Kokosowych i Wysp Bożego Narodzenia naukowcy odkryli prawdziwą galerię zdumiewających morskich stworzeń. Są wśród nich organizmy, które trudno byłoby znaleźć nawet w najbardziej fantazyjnych bestiariuszach. Czym zaskoczyła nas natura?
W tym artykule: Co się kryje pod wodami oceanu? Ryba ravioli i ryba na szczudłach Najdziwniejsze stworzenia i gdzie je znaleźć Wyspy Kokosowe to szczyty podwodnych gór Ekspedycja Instytutu Badawczego Muzeów Victorii wyruszyła w drogę 30 września 2022 roku. Celem biologów morskich, którzy podróżują na statku „Investigator”, były głębiny oceaniczne na zachód od Australii. Naukowcy wytypowali do eksploracji okolice Wysp Kokosowych i Wysp Bożego Narodzenia. W marcu na tych wodach powstały dwa nowe parki narodowe, włączone do australijskiego systemu parków morskich. Dlaczego naukowcy zdecydowali się wybrać właśnie tam? – Wiemy, że ten region pokrywają ogromne podwodne góry, które powstały jeszcze w epoce dinozaurów – mówił dr Tim O’Hara, główny naukowiec wyprawy specjalizujący się w badaniach bezkręgowców. – Jesteśmy bardzo podekscytowani perspektywą odkrycia nowych gatunków. A nawet całych gałęzi na drzewie życia, które na razie pozostają ukryte pod wodami tego niezbadanego regionu – dodał. Co się kryje pod wodami oceanu? Oczywiście nie wystarczy wyłowić z wody nieznane zwierzę, by ze stuprocentową stwierdzić, że to nowy gatunek. Do tego konieczna jest – często długa i żmudna – praca badaczy zajmujących się taksonomią. Nie wiemy więc, ile nowych gatunków zostanie zidentyfikowanych w czasie wyprawy. Jej uczestnicy są zdania, że co trzecie odkryte w czasie ekspedycji stworzenie nie ma jeszcze swojej gatunkowej nazwy łacińskiej. To, co już teraz pokazali naukowcy z ekspedycji, robi bardzo wielkie wrażenie. W drodze fotografowali np. latające ryby. Biolog Yi-Kai Tea zrobił zdjęcia sześciu różnym gatunkom. Niektóre z nich miały skrzydła z poziomymi ciemnymi paskami. Inne – niemal przezroczyste, niczym skrzydła ważek. Po dotarciu na miejsce naukowcy mapowali dno morskie z pomocą sonaru. Następnie zaś z pomocą sieci głębinowych łapali stworzenia żyjące na różnych głębokościach – od 60 m do 5,5 tys. m pod powierzchnią wody. Ryba ravioli i ryba na szczudłach Jednym z najdziwniejszych wyłowionych mieszkańców tamtego regionu – a także całej Ziemi – była nieduża rybka uznana za krewniaka ryb żabnicokształtnych. Tak jak one ma spłaszczone ciało i płetwy przekształcone tak, by pomagały zwierzęciu pełzać po dnie. Rybka do złudzenia przypomina włoski makaron – ravioli – jednak z pyszczkiem i okrągłymi czarnymi oczami. Na mordce zwierzęcia maluje się nieco smutny wyraz, zupełnie jakby chciała poprosić o przytulenie. Inny mieszkaniec morskiego dna wygląda z kolei jak cyrkowiec. A dokładnie – jak ryba, której przyczepiono szczudła. Płetwy tego gatunku wydłużyły się tak bardzo, że wydaje się, iż zwierzę przycupnęło na wielkim trójnogu. W ten sposób może „zawisnąć” nad morskim dnem, czekając aż pod nim przypłynie ofiara. Najdziwniejsze stworzenia i gdzie je znaleźć Naukowcy znaleźli również kraba pustelnika, który chował się wewnątrz rosnącego w głębinach koralowca. Organizmy te używają piasku albo innych rodzajów twardych materiałów znajdujących się w pobliżu, by wesprzeć na czymś swoje pozbawione szkieletów ciała. W tym przypadku dobrą podporą okazał się koralowiec. Innym dziwnym stworzeniem była ślepa ryba należąca do rodziny wyślizgowatych. Miała przezroczystą skórę i osadzone dość głęboko złote oczy o prostej budowie. Było to cenne znalezisko, ponieważ ryby te są nadzwyczaj rzadkie. Wyspy Kokosowe to szczyty podwodnych gór Oprócz badania życia biologicznego, naukowcy zajęli się też analizą ukształtowania dna morskiego. – Nikt jeszcze tych miejsc nie badał, nie mieliśmy więc ich map – mówił dr O’Hara. Po 35 dniach pracy naukowcy stworzyli trójwymiarowe mapy morskiego dna. Widać na nich podwodne góry, grzbiety, wąwozy, a także wulkany, które powstały między 140 a 50 mln lat temu. Co ciekawe, okazało się, że Wyspy Kokosowe – dwa atole – to w istocie dwa wierzchołki potężnej podwodnej góry, wznoszącej się na 5 km z morskiego dna. Masyw ma też trzeci wierzchołek, jednak znajduje się on 350 m pod powierzchnią wody. Źródła: Muzea Victorii, Instagram. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Błękitna krew istnieje naprawdę. Płynie w żywych skamielinach i ratuje nam życie
Płynie nie w żyłach dobrze urodzonych, a ciałach krabów zwanych skrzypłoczami. Te ”żywe skamieliny” są na Ziemi od milionów lat. Ich hemolimfa, niebieska od dużej zawartości miedzi, każdego dnia ratuje niezliczoną liczbę istnień ludzkich. Za litr tego płynu firmy biomedyczne płacą równowartość nawet 60 tys. zł.
Krew krabów służy do wykrywania zabójczych dla człowieka mikrobów w szczepionkach czy podawanych zastrzykiem lekach, jak choćby insulina. Przed operacjami, opartym na niebieskiej krwi testem sprawdza się protezy medyczne (np. staw kolanowy, biodrowy) oraz narzędzia chirurgiczne i kroplówki. Zanim wynaleziono test LAL w latach 70-tych, do testów używano żywych królików. To było nie tylko barbarzyńskie, ale i mniej skuteczne od testu z krwi skrzypłocza. - Endotoksyna pochodząca z bakterii Gram-ujemnych, jak Escherichia coli (E. coli) - na skutek reakcji immunologicznej - prowadzi do krzepnięcia hemolimfy (płynu ustrojowego pełniącego funkcję krwi i limfy) kraba.- Odkrycie tej właściwości skrzypłoczy doprowadziło do masowego wykorzystania ich w przemyśle biomedycznym jako czułego bioindykatora toksyn bakteryjnych oraz stworzenia testu LAL (Limulus Amebocyte Lysate), który pozwala na wykrycie niezwykle małej ich ilości w bardzo krótkim czasie – pisze Anna Pawłowska na serwisie e-biotechnologie.pl. Limulus polyphemus żyje wzdłuż atlantyckich wybrzeży Ameryki Północnej, choć widuje się go też w w rejonie Sumatry, Filipin czy Japonii. Opancerzone zwierzę groźny kolec na ogonie używa nie do walki, ale jako łopatkę. Przestraszone ukrywa się w piasku na dnie. W piachu też, choć na lądzie, składa swoje jaja. Samica za jednym razem ma ich nawet 90 tys. Nie wszystkie młode zdołają dotrzeć do morza – wiele padnie po drodze ofiarą głodnych ptaków. W morzu z kolei odławiane są od lat przez rybaków szukających węgorzy – ciało kraba jest naturalnym wabikiem na te ryby. To jednak z powodu swojej krwi stały się tak masowo poszukiwanym dobrem, że zaczęto obawiać się o ich zdolność przeżycia. Obecnie na potrzeby przemysłu biomedycznego co roku wyciąga się z morza i wykrwawia ponad 575 tys. zwierząt. Z serca dorosłego osobnika wyciąga się od 200 do 400 ml niebieskiego płynu – maksymalnie 1/3 tego, ile posiada. Zajmujące się tym firmy przekonują, że prowadzona w sterylnych warunkach procedura jest szybka a zwierzęta wracają żywe do oceanu. Nie wszystkie jednak, bo według dostępnych źródeł śmiertelność takiego zabiegu wynosi 15 proc. Dlaczego zmusza się skrzypłocze do takich poświęceń? Chodzi o ich układ immunologiczny pozwalający żyć w skażonym środowisku. Jest niezwykle wrażliwy na obecność bakterii obecnych w środowisku morskim czy piasku plaż. Zachowanie niezmienionej populacji tego zwierzęcia dla przyszłych ludzkich pokoleń jest kluczowe. Z tego powodu pojawiają się od kilku lat inicjatywy mające powstrzymać nadmierny połów tych krabów szczególnie w wodach Atlantyku. W 2016 roku Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody zmieniła wprowadziła je na trzystopniową listę gatunków zagrożonych wyginięciem, nadając Limulus polyphemus status gatunku narażonego (VU). Z drugiej strony laboratoria pracują nad syntetyczną wersją testu LAL na wypadek, gdybyśmy jednak nie zdołali ochronić cennych zwierząt o błękitnej krwi. Jan Sochaczewski
Kuchnia tylko dla najtwardszych. Skosztujesz?
Małże są dla mięczaków. Odważni powinni spróbować pąkli, ikry jeżowca, a może i żywych ośmiornic.
Słynny targ La Boqueria w Barcelonie. Na straganach imponujące sterty skorupiaków i innych owoców morza. Stoiska kłębią się, pulsują, bo wiele ze stworzeń wciąż żyje, choćby kraby ze spiętymi szczypcami gonią się po lodzie. Podchodzę do diabelskich kopytek. Tak bowiem właśnie wyglądają percebes, czyli jadalne pąkle z Oceanu Atlantyckiego. Są prawdziwym przysmakiem mieszkańców Galicji, a także Portugalii, Francji czy Kraju Basków, a także Katalończyków. Poławianie pąkli bywa niebezpieczne, mimo to galicyjscy percebeiros wciąż ryzykują życiem, żeby odczepić od skał galaretowate twory. Serwowane na surowo, lekko słone, o zapachu oceanu, świetnie zaostrzają apetyt. Drugim miejscem, które mogę polecić wszystkim wielbicielom owoców morza, jest Sardynia, a dokładnie Alghero i odbywające się tam w kwietniu targi Parentesi di Mare. W tym roku przebojem był jeżowiec. Połowy tego kolczastego bezkręgowca dozwolone są tylko do maja. Aby go wypatrzeć przyczepionego do skał, używa się drewnianej skrzynki ze szklaną ścianką, przez która obserwuje się dno morskie. Poławiacz nosi grubą rękawicę, która chroni go przed kolcami. Te oczywiście są niejadalne. Przysmakiem jest za to ikra jeżowca. Po otwarciu skorupy (są do tego specjalne narzędzia, w restauracji można poprosić o pomoc kelnera) wydłubuje się jeżowcowe jajeczka łyżeczką. Ikrę podaje się na surowo, skropioną oliwą i cytryną lub tuż przed podaniem wymieszaną z makaronami z warzywami czy ryba. Można też zaserwować ja z duszonymi małżami na bruschetcie. Upodobanie do owoców morza może przyjąć formy ekstremalne. Koreańskie danie sannakji to ośmiornice, które „na żywca” są krojone i polewane olejem sezamowym. Na talerzu macki nadal się wiją, a po spożyciu przyklejają do podniebienia. Jeśli przyssawki przyczepia się do przełyku, mogą powodować uduszenie! Potrawa podawana jest wiec wyłącznie na odpowiedzialność (spragnionego mocnych wrażeń) klienta.
Spodziewali się, że to po prostu kolejna morska skała. Ale kiedy podpłynęli bliżej widok ich przeraził
Natura wciąż nas zaskakuje. Zwierzęce migracje potrafią wyglądać niesamowicie... i przerażająco.
1. Piramida z morskich krabów Występujące w okolicach Japonii i Australii kraby z rodzaju Macrocheira potrafią osiągać bardzo dużą rozpiętość odnóży, ważyć nawet do 20 kg i żyć 100 lat. Co roku ich mniejsi krewni migrują po oceanicznym dnie. Trzymają się na tyle blisko, że tworzą coś na kształt przesuwającej się piramidy. Podpływający do niej nurkowie nie spodziewali się, że nie jest to skała, czy stały element rafy, tylko kłębowisko żywych krabów. Do migracji co roku zmusza je temperatura wody. View oEmbed on the source website 2. Tuńczykowe tornado Migracje tych są dobrze poznane przez naukowców, śledzili już starożytni Grecy, w tym sam słynny Arystoteles. Ten filmik pokazuje jak malutki jest człowiek wobec żywiołu roju ryb w oceanie. View oEmbed on the source website 3. Czerwony kraby na Wyspie Bożego Narodzenia Co roku czerwone kraby przechodzą całą wyspę do morza, gdzie składają jaja. Zjawisko jest jednocześnie spektakularne i przerażające: drogi, ścieżki, ulice, wszystko pokryte jest wędrującymi skorupiakami. Przy drogach na wyspie zamontowano specjalne podwyższone bariery, które mają utrudnić im wchodzenie na jezdnie pod samochody. Zobaczcie ten film i chyba przyznacie nam rację, że wygląda to co najmniej jak z dawnego filmu grozy! View oEmbed on the source website 4. Na sam koniec - coś z drugiego końca świata, coś pięknego Na sam koniec zostawiliśmy magiczny obraz uchwycony za pomocą drona. Stado reniferów przemierza bezdroża dalekiej Północy. Podróżują na południe, gdzie wyższa temperatura i słońce odsłonią spod śniegu rośliny stanowiące ich pożywienie. View oEmbed on the source website
Wszystko w życiu tych zwierzątek kręci się wokół piasku. Wojownicze dzieci oceanu
Kiedy ostatnia fala przyboju cofa się w głąb morza, na wysychającej, gładkiej powierzchni piasku pojawiają się kuliste pęknięcia. Odsłaniają okrągły otwór i parę spozierających z wnętrza ciekawskich oczu.
Gdy otoczenie zostanie zbadane, spod ziemi wyłania się właściciel norki, krab z rodziny Ocypodidae. Niezwłocznie po wyjściu skorupiak zabiera się do czyszczenia tunelu z zalegającego w nim piasku. Ziarenka formuje w kulkę, którą szczypcami wypycha poza wejście, czasem na odległość kilkudziesięciu centymetrów. Czynność powtarza do momentu, kiedy dokopie się do lustra wody. Dopiero wtedy doprowadza się do porządku i zabiera za szukanie pożywienia. Choć trudno tu mówić o prawdziwym szukaniu – kraby zachowują się raczej jak rozbitkowie wyrzuceni na bezludną wyspę. Na szczęście ocean jest miłosierny i regularnie dostarcza im pokarm. Zwierzęta ograniczają się do wrzucania do otworu gębowego piasku, z którego błyskawicznie odfiltrowują wszystko, co jadalne. Pozostały materiał formują w kulę, którą wypychają nogami spod siebie. W ten sposób przeczesują teren w pobliżu wejścia do tunelu. Bywa jednak, że norki kilku krabów leżą zbyt blisko siebie, a amatorów plaży przybywa w miarę ubywania pokarmu. Wtedy skorupiak, dostrzegając oponenta, wyciąga w gorę szczypce, prostuje się i z impetem opada na piasek. Jeśli taka demonstracja nie przynosi rezultatu, może dojść do ręko- (a raczej szczypco-) czynów. Późnym popołudniem kraby chowają się do tuneli, czekając na kolejny przypływ i nową porcję pożywienia. Zostaje plaża usiana tysiącami kuleczek ułożonych w zadziwiające wzory.
Tu rozmiar ma znaczenie. Jak wygląda "podryw" u krabów?
Na plaży panowie zewsząd machają uwodzicielsko, wabiąc samicę do swoich domków. Co zadecyduje o wyborze pani? Jakość gniazda, wdzięk, a zwłaszcza rozmiar... szczypiec. Chodzi oczywiście o kraba.
Samica kraba skrzypka ma małą i symetryczną parę szczypiec. U samca za to jeden człon jest mały, a drugi przerośnięty. – Duże szczypce odgrywają ważną rolę we wstępnych zalotach – tłumaczy biolog Zachary Darnell z Nicholls State University w Luizjanie. Po wybadaniu kilku samców i ich miłosnych gniazdek samica wybierze tego, którego szczypce naprawdę się jej podobają. – Może będzie to osobnik z proporcjonalnymi w stosunku do ciała dużymi szczypcami, którymi wymachuje wyżej niż konkurenci. Bo jeśli potrafi nimi machać, a stanowią połowę masy jego ciała, można oczekiwać, że będzie też sprawnym przyszłym ojcem – wyjaśnia Darnell. Po odbytych amorach samica zostaje w norze, gdzie rozwijają się jaja. Samiec w tym czasie wraca do machania, przez co nierzadko sprowadza do nory kolejne samice. Badania Darnella wykazały, że na rozgrzanym piasku szczypce kraba są czymś więcej niż tylko przynętą na samice. Pełnią funkcję termoregulatora – powietrze, które przez nie przepływa, obniża temperaturę ciała. Służą też jako oręż używany w walkach z rywalami i do obrony nory przed intruzami. Po kilku tygodniach ciężarne samice wychodzą z gniazdka i idą nad wodę, gdzie z jaj wyklują się młode. A tam podryw nadal trwa. Tekst: Patricia Edmonds Obejrzyjcie kolejny odcinek naszego serialu "Warto spróbować"! Tym razem odkrywamy skarby w zatopionym kamieniołomie. View oEmbed on the source website
Te kraby zmienią Antarktydę nie do poznania. Właśnie rozpoczęły inwazję
Królewskie kraby są o krok od skolonizowania Antarktydy. Jak wpłynie to na tamtejszą przyrodę?
Kraby te zamieszkują dno oceaniczne wszystkich oceanów świata. Najwięcej jest ich na Alasce. Dopiero ostatnio naukowcy odkryli, że skorupiaki te zawędrowały także daleko na południe. Najnowsze badanie wykazało, że wkrótce mogą znacząco zmienić wrażliwy antarktyczny ekosystem. Na razie trzymają się zbocza szelfu Antarktydy. Kolejnym etapem będzie zajęcie płaskiego dna samego szelfu. Jak przekonuje Richard Aronson, szef departamentu biologii z Florida Institute of Technology, autor badania opublikowanego właśnie w "Proceedings of the National Academy of Sciences", na razie tamtejsza woda jest dla nich zbyt chłodna. Ale to się zmieni – temperatura wód wokół Antarktydy wzrasta i w czasie najbliższych dekad będzie już na tyle wysoka (wyższa o ok. 1 st. C), by kraby wdrapały się na szczyt szelfu i zaczęły pożerać zamieszkujące go szkarłupnie i mięczaki. – I to nas właśnie martwi – mówi Aronson. – Jeśli wdrapią się na kontynentalny szelf, zmniejszą zamieszkujące go populacje gatunków, które od dziesiątek milionów lat nie widziały tego typu drapieżników. Ale jest i druga strona medalu – przybycie krabów spowoduje wzrost populacji krabożerców: antarów polarnych czy niektórych gatunków fokowatych. Jak wyjaśnia Anderson, kraby królewskie "zmodernizują" antarktyczne dno oceaniczne, które dziś nie przypomina żadnego innego na świecie – a raczej przypomina je wszystkie, ale około 40 mln lat temu, zanim pojawiły się duże drapieżniki. Stanie się ono nie tylko "nowocześniejsze", ale i mniej wyjątkowe – zacznie przypominać oceaniczne dna z niższych szerokości geograficznych. I choć nie brzmi to jak wizja katastroficzna, biolodzy z całego świata są zaniepokojeni. – Praktycznie rzecz biorąc, jednym z zagrożeń takiego obrotu spraw jest utrata potencjalnych śródków medycznych pochodzących z dna morza, o których jeszcze nie wiemy. Podobnie mówi się zresztą o lasach równikowych. Okazuje się, że w Antarktyce żyje mnóstwo zwierząt o potencjale medycznym – mówi Aronson. Weźmy na przykład osłonice – morskie strunowce, które mogą mieć w przyszłości zastosowanie w leczeniu czerniaka. Naukowcy – z autorami cytowanego badania włącznie – mówią też o odpowiedzialności etycznej i estetycznych zaletach bioróżnorodności. – Myślę, że wielu z nas chce być odpowiedzialnym za planetę – mówi Aronson. – Antarktyka jest miejscem wyjątkowym, które rozbudza wyobraźnię. Rezygnacja z tego byłaby czymś strasznym.