Ile jest kozic w Tatrach? Wyniki są gorsze niż rok temu
Zakończyło się coroczne liczenie kozic w Tatrzańskim Parku Narodowym. Nowe dane nie ucieszą miłośników polskich gór. Co jest przyczyną zmniejszania się populacji?
Za nami jesienny spis populacji kozic – jednego z najbardziej rozpoznawalnych gatunków zamieszkujących Tatrzański Park Narodowy (TPN). Na początku listopada polski TPN wraz ze słowackim Tatranským Národným Parkiem (TANAP) przeprowadziły liczenie tych ssaków po obu stronach najwyższego górskiego pasma Polski. W porównaniu z ubiegłorocznym jesiennym monitoringiem zauważalny jest wyraźny spadek liczebności kozic. Władze parku nie wskazują jednej konkretnej przyczyny depopulacji, podkreślają jednak wpływ zmieniających się czynników środowiskowych w tamtym rejonie. Ile jest kozic w Tatrach? Podczas jesiennego spisu polsko-słowacki zespół przyrodników odnotował w sumie 805 kozic, z czego 218 po stronie polskiej i 587 po stronie słowackiej. Wśród rozpoznanych płciowo osobników (stanowiących ok. 52% całej spisanej populacji) dominują samice – tzw. kozy. Stanowią one ok. 38% całej rozpoznanej płciowo populacji. Pozostałe 62% to osobniki męskie – tzw. capy – oraz młode koźlęta do trzeciego roku życia. Jeśli przyjrzymy się jedynie polskiej populacji tego gatunku, tu również to samice stanowią lwią część, choć w zdecydowanej większości zaobserwowanych kozic nie udało się rozpoznać płci. Z przymrużeniem oka należy jednak traktować rozróżnienie na „słowackie” i „polskie” kozice. W rzeczywistości zwierzęta te wędrują po Tatrach swobodnie, regularnie przekraczając granicę obu państw. Nadawanie kozicom konkretnego „obywatelstwa” byłoby więc bezcelowe, biorąc pod uwagę ich codzienne migracje. Dla spisu najważniejsze są dane zbiorowe dla całego pasma, których analiza pozwala przyrodnikom wyciągać odpowiednie wnioski. Spadek populacji – o ile zmniejszyła się liczba kozic względem zeszłego roku? Dane wydają się niepokojące, gdy porównamy je z zeszłorocznym jesiennym spisem. W listopadzie 2024 roku władze parków narodowych odnotowały łącznie 949 osobników tego tatrzańskiego gatunku. Mówimy więc o spadku populacji aż o 144 zwierzęta, co przekłada się na 15,2% w stosunku do zeszłego roku. Autorzy spisu ostrzegają jednak, że wyników badań nie można brać w pełni dosłownie. Mimo że wartości podawane są z dokładnością do jednej sztuki, władze parków zastrzegają możliwość występowania błędu statystycznego sięgającego nawet 10%. Mimo to spis ukazuje wyraźne zmiany w liczebności tatrzańskich kozic, które należy skrupulatnie obserwować i odnotowywać. Co ciekawe, podczas tegorocznego wiosennego spisu udało się naliczyć 740 kozic, czyli jeszcze mniej niż podczas jesiennego rejestru. Różnica ta nie oznacza jednak gwałtownego spadku populacji. Wynika przede wszystkim z sezonowej zmienności widoczności zwierząt, na którą wpływać mogą cykl rozrodczy kozic, rozproszenie stad i warunki obserwacji. Jakie są przyczyny spadku populacji? Władze TPN stronią od wskazania jednej kluczowej przyczyny depopulacji kozic. Podkreślają, że zjawisko to może wynikać z szeregu zmian zachodzących w Tatrach. Wśród takich czynników znajdują się m.in.: presja drapieżników, takich jak rysie, wilki i niedźwiedzie – te ostatnie w ostatnich miesiącach szczególnie często obserwowane są po słowackiej stronie pasma; zmiany klimatyczne, w tym podnoszenie górnej granicy lasu i nietypowy przebieg zim; antropopresja, czyli działalność człowieka wpływająca na komfort i zachowania kozic; odradzająca się kosodrzewina, która zmniejsza areał otwartych terenów ważnych dla żerowania i odpoczynku tych zwierząt. Jak można zauważyć, powodów spadku populacji jest wiele i trudno wyznaczyć ten jeden, szczególnie istotny. Władze parków zapowiadają intensywny monitoring, który w przyszłości ma pomóc w określeniu kluczowych zjawisk wpływających na liczebność kozic. Współpraca obu krajów oraz zaangażowanie specjalistów pozwolą ustalić, które z procesów mają charakter naturalny, a które wynikają ze szkodliwej działalności człowieka. Źródło: Tatrzański Park Narodowy Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Liczba kozic w Tatrach zmalała. Na szczęście rodzi się sporo młodych
Chociaż kozice nie znają granic państwowych i swobodnie przemieszczają się wzdłuż Tatr, przyrodnicy po polskiej stronie gór doliczyli się 296 kozic, a po stronie słowackiej 746.
1042 kozice naliczono w całych Tatrach podczas wiosennej akcji liczenia tych chronionych zwierząt – poinformowały władze Tatrzańskiego Parku Narodowego. Jak zauważają przyrodnicy, liczba oszacowanych kozic jest niższa niż w poprzednich latach, jednak ciągle populacja tych zwierząt jest bardzo wysoko biorąc pod uwagę kilka dekad wstecz. W poprzednim roku przyrodnicy doliczyli się 1232 kozic w Tatrach. Jeszcze 10 lat temu w całych Tatrach było około 500 kozic. Przyrodników szczególnie cieszy tegoroczny przychówek, który stanowi 138 osobników, czyli powyżej 13 proc. całkowitej populacji. Tegoroczna akcja liczenia kozic odbyła się 20 czerwca, równocześnie po polskiej i słowackiej stronie. Później przyrodnicy z obu stron spotkali się, aby zweryfikować swoje obserwacje dokonane przy granicy państwowej, tak aby uniknąć podwójnego policzenia osobników przemieszczających się z Polski na Słowację bądź odwrotnie. Kozice w Tatrach liczone są dwa razy w roku: wiosną i jesienią. Jesienią określana jest liczebność populacji, natomiast wiosną głównym celem akcji jest sprawdzenie przyrostu naturalnego w danym roku, czyli liczby młodych osobników. W liczenie kozic zaangażowani są niemal wszyscy pracownicy Tatrzańskiego Parku Narodowego. Licznie kozic nie jest prostym zadaniem i zaczyna się od podzielenia na mapie całego terenu występowania kozic na rejony obserwacyjne. W wyznaczone miejsca udają się przyrodnicy wyposażeni w lornetki i specjalne karty obserwacyjne, na których zapisuje się liczbę osobników, czas i miejsce obserwacji, kierunek przemieszczania zwierząt oraz informacje dodatkowe, takie jak płeć czy wiek osobników. W akcji bierze udział 60 osób po stronie polskiej i ponad 160 na Słowacji. Wspólne akcje liczenia kozic są prowadzone od 1957 r. Jest to najstarszy monitoring przyrodniczy prowadzony przez dwa państwa równocześnie. Źródło: PAP
Dobra wiadomość! W Tatrach przybyło kozic
W całych Tatrach żyją 1232 kozice – stwierdzili przyrodnicy podczas letniej akcji liczenia tych chronionych zwierząt. Podczas ubiegłorocznego, letniego liczenia kozic przyrodnicy zaobserwowali w Tatrach 1107 kozic.
Akcja liczenia kozic odbyła się w ostatnich dniach czerwca równocześnie po polskiej i słowackiej stronie gór. Tydzień później przyrodnicy z obu stron Tatr spotkali się, aby podsumować akcję. Takie wspólne liczenie kozic odbywa się dwa razy w roku: jesienią i u progu lata. Tylko w polskiej części Tatr naliczono 385 kozic, z czego 78 młodych. Dla przyrodników istotny jest jednak wynik po obu stronach Tatr, ponieważ zwierzęta nie znają granic i bytują po obu stronach granicznej grani. Właśnie dlatego liczenie kozic odbywa się równocześnie w całych Tatrach. Grupy przyrodników poruszają się w wyznaczonych terenach od górnej granicy lasu, w kierunku grani szczytowych Tatr, obserwując i fotografując zwierzęta. „Podczas letniego liczenia kozic dowiadujemy się, ile młodych przyszło na świat oraz ile kozic przetrwało najtrudniejszą dla nich porę, czyli zimę. Szczególnie cieszy przychówek, bo naliczyliśmy 165 tegorocznych koźląt, co stanowi ponad 13 proc. całej populacji tatrzańskich kozic“ – poinformował Jozef Hybler, zoolog Lasów Państwowych słowackiego Tatrzańskiego Parku Narodowego (TANAP). Zdaniem przyrodników wpływ na niewielki wzrost liczby kozic i duży przychówek miała stosunkowo łagodna tatrzańska zima. W ubiegłym roku w Tatrach narodziły się 104 młode kozice. Licznie kozic w Tatrach organizowane jest od 1954 r., a wspólnie ze Słowakami od 1957 roku. Na przestrzeni lat przyrodnicy zaobserwowali, że liczebność kozic podlega dużym wahaniom. W 1999 r. zanotowano najniższe w historii pogłowie kozic - tylko 241 sztuk, ale kilka lat później liczba tych zwierząt zaczęła gwałtownie wzrastać. Rekordową liczbę kozic przyrodnicy zaobserwowali w 2014 r. Wówczas jesienią w Tatrach było 1389 kozic. Kozica jest symbolem zarówno polskiego, jak i słowackiego Tatrzańskiego Parku Narodowego. W Polsce, poza Tatrami, kozice żyją w Sudetach, jednak jest to gatunek alpejski sprowadzony w te góry przez Czechów na początku XX wieku. Niewielki kierdel kozic przeszedł przez granicę do Polski w latach 70. ub. wieku i zadomowił się na zboczach Śnieżnika. Kozica jest gatunkiem chronionym. Zwierzęta te żyją w niewielkich stadach, a na ich czele stoi zawsze doświadczona samica z młodym, tzw. licówka. Samce zwane capami żyją najczęściej samotnie lub tworzą grupy kawalerskie, dołączając do stad jesienią, na czas godów. Źródło: PAP Zobacz kolejny odcinek naszego serialu "Warto spróbować" - tym razem nasza reporterka podejmuje wyzwania kajakarstwa górskiego! View oEmbed on the source website