To wydawało się niemożliwe. Kolejna puma w polskim lesie – tym razem pod Wrocławiem
Sądziliśmy, że temat egzotycznych uciekinierów mamy już w tym sezonie zamknięty. Przypomnij: ledwie chwilę temu grasująca na Pomorzu puma została odłowiona – jej domem będzie poznańskie zoo. Jak widać, historia lubi się powtarzać. Doniesienia o wielkim kocie na południu Polski brano początkowo za żart, ale zdjęcia z fotopułapek nie pozostawiają złudzeń. Puma pod Wrocławiem to fakt.
Nadleśnictwo Świdnica potwierdza sensacyjne informacje. Dzięki fotografii przekazanej przez Powiatowy Oddział Straży Ochrony Przyrody w Świdnicy, służby leśne oficjalnie poinformowały, że po okolicznych terenach przemieszcza się puma. Wyraźne zdjęcie sylwetki potężnego kota zostało wykonane 9 sierpnia 2026 roku. Tajemniczy uciekinier zza oceanu. Gdzie przebywa puma? Leśnicy co prawda dysponują dowodem obecności pumy, ale dokładna lokalizacja kryjówki drapieżnika pozostaje tajemnicą. Zgłoszenia od zaniepokojonych świadków koncentrują się w rejonie Zagórza Śląskiego oraz Michałkowej. Sytuacja jest jednak bardzo dynamiczna. Co ciekawe, zaledwie kilka dni później (13 sierpnia) Starostwo Powiatowe w Kłodzku wydało podobne ostrzeżenie, informując o dużym, niezidentyfikowanym kocie widzianym między Szczytną a Polanicą-Zdrojem (Nadleśnictwo Zdroje). – Dla wielu z nas informacja ta początkowo brzmiała jak żart: brakowało bowiem zdjęcia lub nagrania potwierdzającego obecność tego niezwykłego drapieżnika. Teraz mamy jednak konkretny dowód – przekazuje Nadleśnictwo Świdnica. Nie ma się co dziwić, że wieści o pumie pod Wrocławiem potraktowano niezbyt poważnie. Skąd wielki kot wziął się w Polsce? Wielkie koty potrafią pokonywać ogromne dystanse. Jak jednak gatunek występujący naturalnie w obu Amerykach znalazł się na Dolnym Śląsku? Obecność pumy w Europie to wynik nielegalnego lub skrajnie nieodpowiedzialnego handlu dzikimi zwierzętami. Każdy taki osobnik na naszym terytorium to uciekinier z niewoli – prywatnej hodowli lub zoo. Z punktu widzenia ochrony przyrody, polski las to dla pumy środowisko całkowicie obce, stresujące i nienaturalne, co może potęgować jej strach i nieprzewidywalność. Co zrobić, gdy spotkasz pumę? Leśnicy apelują do turystów i mieszkańców o zachowanie najwyższej ostrożności oraz całkowite powstrzymanie się od prób poszukiwania zwierzęcia. Dzikie drapieżniki najczęściej same unikają kontaktu z człowiekiem, jeśli jednak podczas spaceru staniesz oko w oko z pumą, prosimy, pamiętaj o kilku zasadach: Nie panikuj i nie uciekaj. Odruchowy bieg to najgorsze, co możesz zrobić. Gwałtowny ruch wyzwala u wielkich kotów naturalny instynkt pościgu, a w sprincie człowiek nie ma żadnych szans. Zachowaj dystans i powiększaj go. Powoli i spokojnie wycofuj się z miejsca spotkania. Pamiętaj, aby cały czas utrzymywać kontakt wzrokowy ze zwierzęciem. Puma to drapieżnik atakujący z zaskoczenia – jeśli odwrócisz wzrok lub obrócisz się plecami, możesz wyzwolić w niej instynkt łowcy. Patrząc jej w oczy, dajesz sygnał: „widzę cię, nie jestem bezbronną ofiarą”. Nie wyciągaj telefonu. Choć chęć udokumentowania niezwykłego spotkania bywa silna, absolutnie nie rób zdjęć ani nie próbuj podchodzić bliżej. Skup się wyłącznie na własnym bezpieczeństwie. W żadnym wypadku nie zbliżaj się do kota, by uchwycić lepszy kadr! Zawiadom odpowiednie służby. Gdy tylko znajdziesz się w bezpiecznym, oddalonym miejscu, niezwłocznie zadzwoń pod numer alarmowy 112. Przekaż dyspozytorowi jak najdokładniejszą lokalizację spotkania. Służby terenowe robią wszystko, by zlokalizować zwierzę i – podobnie jak miało to miejsce w przypadku pumy na Pomorzu – sprowadzić je bezpiecznie do azylu. Do tego czasu najlepszym rozwiązaniem jest zachowanie zdrowego rozsądku i uważanie w rejonie zgłoszeń. Źródło: Lasy Państwowe Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Najsprytniejszy kot świata schwytany! Polował na najrzadsze ptaki i miesiącami znikał bez śladu
Po trzech latach zmagań, traperom udało się schwytać słynnego nowozelandzkiego kota. Futrzak „Nine Lives”, który swój przydomek zyskał dzięki wybitnej nieuchwytności, został wytropiony po tym jak przez kilka lat regularnie polował na rzadki gatunek kaczki. Śmierć dzikiego ssaka wpisuje się w kontrowersyjną strategię Nowej Zelandii, która chce się pozbyć wszystkich dziko żyjących kotów.
William Szekspir, który w dramacie „Romeo i Julia” jako jeden z pierwszych przywołał metaforę kota o dziewięciu życiach, zapewne nie powstrzymałby się przed użyciem podobnej alegorii, gdyby znał historię nieuchwytnego nowozelandzkiego drapieżnika. Futrzak z półwyspu Purerua mógłby posłużyć za wzorzec powiedzenia opisującego kogoś wymykającego się śmierci. Dziewięć żyć kota o przydomku „Nine Lives” w końcu najwyraźniej się wyczerpało. Drapieżnik, przez lata polujący na rzadkie ptaki, został w końcu złapany. To kolejny krok poczyniony w ramach strategii Predator-Free 2050, wedle której do 2050 roku z Nowej Zelandii mają zniknąć wszystkie dzikie koty. Kaczy oprawca na wolności „Nine Lives” był jednym z ponad 2,5 milionów dzikich, bezpańskich kotów, z którymi od kilku lat walczy rząd Nowej Zelandii. Ten osobnik odznaczał się jednak niezwykłym sprytem, który pozwolił mu przetrwać lata poszukiwań. Po raz pierwszy kot został zauważony na półwyspie Purerua w Northland w 2023 roku, gdy przyczynił się do zniknięcia części z właśnie wypuszczonych 20 osobników najrzadszej kaczki lądowej w kraju – cyraneczki rdzawej. Już wtedy przedstawiciele projektu ochrony przyrody „Pest Free Purerua” postanowili zainstalować kamery, które zarejestrowały kota o charakterystycznym umaszczeniu. „Nine Lives” był szarym, pręgowanym kotem, który w kolejnych latach regularnie był namierzany przez fotopułapki. Zwierzak pozostawał nieuchwytny, sprytnie omijając zastawiane przez człowieka pułapki. Sukcesywnie polował na kolejne kaczki wypuszczane na półwysep w celu ratowania gatunku. Andy Mentor, kierownik „Pest Free Purerua”, podkreśla nieregularność w polowaniach „Nine Lives”: „Pojawiał się w danym miejscu, a potem nie było go przez kolejne dwa lub trzy miesiące. Pokazywał się o zmierzchu, w środku nocy, wczesnym rankiem, w ciągu dnia, więc nigdy nie był to przewidywalny wzorzec, co czyniło go bardzo, bardzo trudnym do tropienia”. Złapanie po trzech latach Ostatecznie traperom udało się schwytać sprytnego kota. Zgubiło go łakomstwo – dał się nabrać na przynętę złożoną z łososia, smażonego kurczaka i królika. Pułapka została umieszczona w kamieniołomie, w którym kot, co nietypowe dla niego, pojawiał się trzy noce z rzędu. 30 lipca jedna z zastawionych na drapieżnika klatek wydała sygnał – „Nine Lives” po trzech latach został schwytany. Ekipa, która przyjechała chwilę później, potwierdziła tożsamość nieuchwytnego futrzaka. Kot został zastrzelony. Głosy po „Nine Lives” Żołądek „Nine Lives” ma zostać teraz dokładnie zbadany w celu określenia, czym dokładnie żywił się ten postrach kaczek. Ciało kota ma zostać spreparowane i wystawione w celach edukacyjnych. Na jego przykładzie Nowozelandczycy będą uczyć się o tym, jak szkodliwy wpływ na lokalny ekosystem mają polowania dzikich kotów. Śmierć "Nine Lives" wywołała mieszane uczucia wśród mieszkańców Nowej Zelandii. Dla konserwatorów przyrody i ekologów schwytanie i uśmiercenie kota było sukcesem, który ratuje populację zagrożonych ptaków. Część osób w mediach społecznościowych wyraziła oburzenie i smutek, uważając, że kot powinien pozostać przy życiu – np. zostać wywieziony, oswojony lub trafić do schroniska. Niektórzy podkreślali, że sposobem na ograniczenie ilości kotów jest kastracja, a nie zabijanie. Jedno jest pewnie, „Nine Lives” nawet po śmierci nadal wzbudzać będzie wiele emocji, nie tylko wśród Nowozelandczyków. Źródła: The Guardian, National Geographic Polska Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Kolejna puma w Polsce. Tajemnicze nagranie z Dolnego Śląska stawia służby na równe nogi
Zaledwie kilka dni temu wydawało się, że sprawa egzotycznego drapieżnika na Pomorzu znalazła swój szczęśliwy finał. Natura – lub ludzka nieodpowiedzialność – napisała jednak właśnie kolejny rozdział. Dolnośląscy samorządowcy i leśnicy wydali oficjalne ostrzeżenia po tym, jak w okolicy Głogowa nagrano sylwetkę potężnego kota. Czy w Polsce mamy do czynienia z plagą nielegalnych hodowli niebezpiecznych zwierząt?
Do starostwa powiatowego w Głogowie wpłynęło nagranie z kamery termowizyjnej, wykonane w nocy pomiędzy miejscowościami Wojszyn i Droglowice. Krótki film uwiecznił sylwetkę zwierzęcia, które budową i ruchem do złudzenia przypomina dużego kota. Sytuacja okazała się na tyle poważna, że lokalne władze natychmiast zwołały sztab kryzysowy. Nagranie w nocy i policyjny śmigłowiec w akcji Samorządowcy postanowili działać wyprzedzająco i natychmiast ostrzec mieszkańców przed potencjalnym zagrożeniem. Władze wydały ostrzeżenie dla mieszkańców i turystów, aby nie wchodzić do lasu na terenie gminy Pęcław. – To duże zwierzę kotowate. Nie jest potwierdzone, czy to jest puma, ale to duże zwierzę kotowate. Zostało nagrane w nocy [z 14 na 15 lipca - przyp. red.] na terenie naszej gminy Pęcław między miejscowościami Droglowice i Wojszyn – mówi wójt gminy Pęcław Dorota Jewniewicz w Radiu Wrocław. Tereny leśne w tym rejonie są obecnie bardzo skrupulatnie monitorowane. Aby upewnić się, z jakim zwierzęciem służby mają do czynienia, do akcji poszukiwawczej włączono policyjny śmigłowiec. Chociaż nikt tego zwierzęcia nie widział ponownie, to służby apelują o koncentracje. Gdy tylko ktoś zauważy kształt pasujący do opisu, powinien to natychmiast zgłosić. Zagadkowy łącznik z Koszalinem Sytuacja z Dolnego Śląska budzi wielkie emocje, szczególnie że całkiem niedawno pod Koszalinem grasowała inna puma płowa – jak informowaliśmy na łamach National Geographic Polska, została już jednak bezpiecznie odłowiona i przetransportowana do zoo w Poznaniu. Miejsca obu zdarzeń dzieli ponad 300 kilometrów. Czy ktoś w panice postanowił pozbyć się kilku egzotycznych kotów ze swojej nielegalnej hodowli? A może to poszukująca młodego samica? Dr Robert Maślak, zoolog z Uniwersytetu Wrocławskiego, zaleca wstrzemięźliwość. Zaznacza on, że na podstawie samych kadrów z termowizji nie można wykluczyć, że po lesie w istocie biega niezwykle duży kot domowy lub afrykański serwal, który nierzadko ucieka polskim pseudohodowcom. Żywe zabawki z czarnego rynku. Skąd puma wzięła się w Polsce? Jeśli nagrania się potwierdzą, to naturalnie nasuwa się pytanie – jakim cudem amerykański drapieżnik w ogóle znalazł się pod Głogowem? Zgodnie z polskim prawem, puma płowa to zwierzę niebezpieczne I kategorii. Jej prywatna hodowla jest całkowicie nielegalna, a specjalne zgody na przetrzymywanie takich gatunków wydawane są wyłącznie zarejestrowanym ogrodom zoologicznym lub cyrkom. Eksperci i przyrodnicy wskazują na mechanizmy czarnego rynku. W internecie wciąż można nielegalnie kupić egzotyczne kocięta, które trafiają do osób pragnących popisać się nietypowym pupilem. Gdy uroczy kociak zamienia się w 60-kilogramowego drapieżnika, który niszczy dom i stwarza śmiertelne zagrożenie, właściciel wpada w panikę i po cichu wypuszcza zwierzę do lasu. Niewykluczone również, że mamy do czynienia z „efektem Koszalina”. Nagłośnienie poprzedniej sprawy mogło sprawić, że inny pseudohodowca przeląkł się policyjnego nalotu i postanowił natychmiast pozbyć się dowodu, otwierając klatkę w nocy z dala od zabudowań. Myśliwy, który unika ludzi. Pumy z reguły są niegroźne dla człowieka Jeśli ostatecznie okaże się, że uciekinierem jest puma płowa (Puma concolor), będziemy mówić o drapieżniku potężnej klasy. To drugi co do wielkości kot obu Ameryk. Dorosłe samce tego gatunku mogą ważyć średnio od 50 do nawet 80 kilogramów, dysponując nieprawdopodobną siłą i refleksem. Człowiek nie znajduje się jednak w jadłospisie pumy. Koty te polują na ssaki kopytne i z natury nie postrzegają nas jako ofiary. Potwierdzone ataki w Ameryce Północnej najczęściej dotyczą małych dzieci oraz szybko przemieszczających się biegaczy lub rowerzystów. To właśnie nagły, szybki ruch instynktownie wyzwala u kota odruch morderczego pościgu. Zagrożenie dla zwierząt gospodarskich i psów Trzeba pamiętać, że każdy duży drapieżnik wyrzucony do obcego ekosystemu z czasem zgłodnieje i poszuka łatwego łupu. Powiatowa Inspektor Nadzoru Weterynaryjnego w Głogowie przestrzega, że głodny kot to bezpośrednie zagrożenie dla zwierząt gospodarskich oraz puszczanych wolno psów. Mieszkańcy okolicznych wsi powinni solidnie zamykać zagrody i trzymać swoje domowe zwierzęta pod kluczem, dopóki leśna zagadka nie zostanie ostatecznie rozwikłana przez policję i leśników. Źródło: Radio Wrocław, X, TVP Wrocław Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Grasująca na Pomorzu puma została bezpiecznie odłowiona. Jej nowym domem będzie poznańskie zoo
Niedawno informowaliśmy na naszych łamach, w zachodniopomorskich lasach pojawił się nieoczekiwany i egzotyczny gość – młoda puma płowa. Teraz historia ucieczki wielkiego kota, który od kilku dni wędrował po okolicy, dobiegła końca. Ciekawskie zwierzę zostało złapane, a samica – bo ta puma to jednak „ona” – zyskała już fachową opiekę weterynaryjną. Jej nowym domem stanie się wkrótce ogród zoologiczny w Poznaniu.
Poszukiwania drapieżnika prowadzone były pod ogromną presją czasu, ponieważ lokalne władze obawiały się o bezpieczeństwo turystów, grzybiarzy czy miłośników jagód przebywających w lasach. Zaledwie kilka dni temu opisywaliśmy spotkanie z tą młodą pumą w okolicach wsi Karsinka, gdzie egzotycznego ssaka po raz pierwszy uwiecznił na nagraniu lokalny myśliwy. Kot nie bał się człowieka i nie uciekał przed strzałami ostrzegawczymi, co od początku budziło uzasadniony niepokój przyrodników. Kamuflaż w trawie i błyskawiczna akcja W niedzielne popołudnie dzikie zwierzę powróciło w to samo miejsce, co natychmiast uruchomiło procedurę odłowu. Zwierzę wykorzystywało swoje wrodzone zdolności do ukrywania się. – Tak się zakamuflowała, że prawie na nią weszłam – powiedziała PAP Katarzyna Lesner, szefowa Fundacji dla Dzikich Zwierząt „Larus”, opisując chwile odłowu z perspektywy terenowej. Dzięki szerokiej współpracy naukowców z PAN, służb leśnych, mieszkańców i weterynarzy, pumę udało się bezboleśnie uśpić specjalnym pociskiem. Akcja przebiegła z pełnym poszanowaniem natury – gdy samica zasnęła, została ostrożnie przeniesiona do specjalistycznej klatki i przewieziona do ośrodka rehabilitacyjnego. W jakiej kondycji jest dziki kot? Puma płowa (Puma concolor) to gatunek, dla którego polskie lasy są całkowicie obce. Służby wciąż próbują ustalić, w jaki sposób drapieżnik znalazł się na wolności, ponieważ nie odnotowano żadnych zgłoszeń o ucieczce z legalnych placówek czy prywatnych wolier. Najprawdopodobniej kot padł ofiarą nielegalnego handlu. Mimo stresującej wędrówki w nienaturalnym środowisku, schwytany osobnik jest w bardzo dobrej kondycji fizycznej. – [Puma] Nie była wychudzona. Spała, była po podaniu leków sedacyjnych. Lekarze ocenili jej stan na dobry – relacjonuje PAP Katarzyna Lesner. Kot nad ranem bezproblemowo wybudził się ze znieczulenia i o własnych siłach stanął na nogi. Zgodnie z informacjami, które przekazał w poniedziałek burmistrz Polanowa, Grzegorz Lipski, pumy zamieszka w poznańskim zoo. To doskonała wiadomość – placówka w stolicy Wielkopolski słynie z ogromnego doświadczenia w asymilacji i ratowaniu wielkich kotów odbieranych z nielegalnych hodowli i z rąk przemytników. Życzymy jej zdrowia i spokoju – skądkolwiek do nas przybyła. Z niecierpliwością czekamy na zdjęcia uciekinierki z jej nowego domu. Źródło: PAP Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
To nie groźna bestia, lecz ciekawski kot. Amerykańska puma wędruje po pomorskich lasach
Czy na spacerze pod Koszalinem powinniśmy spodziewać się spotkania z wielkim, amerykańskim kotem? Zdecydowanie nie. To jednak nie zmienia faktu, ż puma przemierza właśnie zachodniopomorskie lasy, wywołując panikę w mediach. Przyrodnicy apelują jednak o spokój – zrozumienie natury tego młodego zwierzęcia jest kluczem do jego bezpiecznego odłowienia i ochrony naszej fauny. Mówią, że nie ma się czego bać.
Lasy w okolicach Polanowa (województwo zachodniopomorskie) przywitały niecodziennego, drapieżnego gościa. Miejscowa gmina powołała sztab kryzysowy po tym, jak do sieci i nadleśnictwa trafiły nagrania myśliwego, który stanął oko w oko z wielkim kotem. Informacje przekazane Polskiej Agencji Prasowej przez lokalnych leśników potwierdzają, że wizerunek drapieżnika skonsultowano ze specjalistami z Instytutu Biologii Ssaków PAN. To bez wątpienia puma płowa. „Do budy”, czyli jak nie płoszyć dzikiego kota Nagrania ze spotkania, choć niezwykle cenne dla badaczy, doskonale obrazują ogromne emocje towarzyszące spotkaniu z drapieżnikiem. Trudno się dziwić, że nagrywający był przestraszony – to w końcu sytuacja, na którą absolutnie nikt nie jest przygotowany. Mężczyzna próbował odgonić zwierzę, krzycząc do niego „do budy!” i oddając w powietrze strzał ostrzegawczy z broni. Choć ludzki strach jest w tym przypadku całkowicie zrozumiały i naturalny, przyrodnicy wykorzystują tę sytuację, by przypomnieć o zasadach bezpieczeństwa. Okrzyki przeznaczone dla psów domowych czy nagły huk wystrzału mogą bowiem wywołać nieprzewidywalny stres u dzikiego zwierzęcia i sprawić, że zachowa się w sposób nieprzewidywalny i niebezpieczny. Początkowe relacje przekazywane PAP sugerowały, że kot – ponieważ nie uciekł w panice przed hałasem – jest najprawdopodobniej stary i przygłuchy. Biolodzy szybko obalili ten mit. Pumę można zobaczyć na innym, późniejszym nagraniu wykonanym przez myśliwego. Wszystko działo się w nocy z 6 na 7 lipca 2026 roku. To ciekawość, nie głuchota Okazało się, że kot nie uciekł przed myśliwym bo… był go po prostu ciekawy. Eksperci zajmujący się dużymi ssakami, stwierdzili po analizie wideo, że mamy do czynienia z bardzo młodym, zaledwie kilkumiesięcznym osobnikiem. Świadczą o tym specyficzne detale budowy: białe wargi z ciemnym obrysem oraz wyraźne cętki na sierści. U tego gatunku plamki pełnią funkcję ewolucyjnego kamuflażu i zazwyczaj całkowicie zanikają między 6. a 8. miesiącem życia. Brak panicznej ucieczki przed hałasującym myśliwym to nie objaw niedołężności, lecz typowy odruch orientacyjny. Młode, niedoświadczone kotowate (podobnie z resztą zachowują się nasze rodzime rysie) często przystają w bezruchu, by wpatrywać się w intruza i ocenić sytuację, zamiast od razu rzucać się do ucieczki. Z natury są ostrożne i bardzo ciekawskie. Czemu amerykańska puma jest na wakacjach nad Bałtykiem? Naturalnym środowiskiem pumy płowej (Puma concolor) są ogromne przestrzenie od Kanady po surową Patagonię w Ameryce Południowej. W europejskiej faunie na wolności występują naturalnie jedynie trzy gatunki dzikich kotów: żbik oraz dwa rodzaje rysi. Obecność pumy w Polsce to wyłącznie efekt ingerencji człowieka. Sytuacja staje się jeszcze ciekawsza, gdy przypomnimy sobie wrzesień 2025 roku. Wówczas w oddalonej o kilkadziesiąt kilometrów gminie Będzino fotopułapki uchwyciły dorosłą pumę, której nigdy nie schwytano. Środowisko naukowe dopuszcza dwie hipotezy: młody kot z Polanowa może być uciekinierem z nielegalnej hodowli, ale istnieje też fascynująca szansa, że przyszedł na świat już w polskim lesie, jako potomek samicy widywanej w ubiegłym roku. Tajemnica ciągle nie jest rozwiązana. Musimy ją znaleźć, by chronić polską przyrodę Gmina podjęła już pierwsze próby zabezpieczenia terenu. Jak poinformował PAP Maciej Wiórek, przedstawiciel Lasów Państwowych, w okolicy rozstawiane są dodatkowe fotopułapki, a lasy patrolują wzmocnione siły strażników. Ze względu na trwający sezon jagodowy, władze stanowczo proszą o omijanie rejonu Karsinki i Rekowa. Przyrodnicy uspokajają: nie ma absolutnie żadnych powodów do paniki. Zwierzę nie jest oswojone i zachowuje naturalny dystans, jest też bardzo młode. Warto pamiętać o zachowaniu odpowiedniego dystansu, bo nadal może być niebezpieczne, jeśli poczuje się zagrożone. Konieczność jego odłowienia to fundament rozsądnej ochrony środowiska. Jako obcy gatunek w naszym ekosystemie, puma mogłaby zakłócić lokalny łańcuch pokarmowy. Zlokalizowanie młodego kota w gęstym lesie będzie niezwykle trudne, ale to jedyny sposób na zapewnienie mu opieki i jednoczesną ochronę naszej delikatnej, polskiej przyrody. Której elementem – jeszcze – puma zdecydowanie nie jest. Źródło: PAP Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Czarny kot w legendach świata. Bardzo często zwiastował szczęście, nie pecha
Czarne koty od wieków wzbudzały emocje i prowokowały wyobraźnię. W jednych kulturach widziano w nich zwiastuny nieszczęścia, w innych — opiekunów domu, talizmany szczęścia i strażników przed złymi mocami.
W tym artykule: Czarny kot we Francji i w Europie Kot Maneki-neko w Japonii Czarny kot w Anglii Czarny kot w Ameryce Czarne koty na świecie Kot na morzu Kot sprzymierzeńcem marynarzy Kot maskotką okrętów Obsesje francuskich marynarzy Moce ezoteryczne i terapeutyczne Czarny kot to zwierzę niepospolite, na przestrzeni wieków przeżywał mnóstwo przygód. Istnieje w legendach krajów z całego świata i bez wątpienia jest to kot inny niż wszystkie. 5 kocich cech według naukowców. Sprawdź, czy twój kot ma choć jedną z nich Biolodzy wyróżnili 5 typów kocich charakterów. Które rasy kotów są najbardziej strachliwe? Czarny kot we Francji i w Europie W wielu francuskich regionach – w Zagłębiu Paryskim, w Żyrondzie, w regionie Loara – Atlantyk czy na Południu – tam najczęściej uważano, że czarny kot przynosi szczęście mieszkańcom domu, w którym żyje. A kiedy czarny kot kichnie w pobliżu panny młodej, w dzień ślubu, małżeństwo będzie szczęśliwe. W Béarn (historyczna prowincja w południowo–zachodniej Francji – przyp. tłum.) wierzono, że czarny kot dlatego przynosi szczęście, bo ma nadprzyrodzoną moc odganiania złych czarów. W Dolnej Bretanii opowiadano, że jeśli czarny kot ma choć jeden biały włos, to włos ten będzie szczególnie cennym talizmanem dla tego, kto go wyrwie. W Burbonii (region historyczny w centrum Francji, dzisiaj część Owernii – przyp. tłum.) w środku Francji pokutuje przesąd, że jeśli czarny kot umości się na kolanach kobiety w ciąży i mrugnie trzy razy, na świat przyjdzie chłopiec. W Wogezach, aby myśliwy niecelnie strzelał wystarczy ukryć w jego myśliwskiej torbie lewą łapę czarnego kota. Nader często jednak tradycje i zwyczaje idą wbrew logice... Trzeba zabić jedno zwierzę, żeby uratować inne. W Owernii sądzono, że spotkanie czarnej kotki przy pełni księżyca to dobra wróżba, bowiem istnieje duże prawdopodobieństwo, że wasza sakiewka napełni się złotem. W Szkocji wałęsający się czarny kot, który schroni się na dachu domostwa, przynosi mieszkańcom dobrobyt i szczęście. W Belgii i w Luksemburgu uważa się czarnego kota za najlepszego z kotów i największego wśród nich pogromcę gryzoni. W Walonii, jeżeli w miocie pojawi się czarny kot, jest to oznaką szczęścia i pomyślności. Natomiast nie wolno go oddawać, ponieważ spadną na was kłopoty. W Holandii, jeżeli u twojego sąsiada urodziły się właśnie małe koty i podaruje on wam jednego z nich, czarnego, będzie to dobrą wróżbą, ponieważ symbolicznie „wprowadzi do waszego domu szczęście”. Kot Maneki-neko w Japonii W Japonii koty pojawiły się w VI wieku, równocześnie z doktryną buddyjską, lecz dopiero od 19 września roku 999, kiedy to cesarz Ichijo na trzynaste urodziny otrzymał w podarunku kota, rozpoczął się kult kota, którego uznano za zwierzę święte. W Kraju Wschodzącego Słońca uważa się kota za talizman, a zwłaszcza gdy ma on umaszczenie „szylkretowe”, z przewagą rudego i czarnego. Japończycy darzą koty uwielbieniem, a liczni artyści, na przykład Utagawa Hiroshige czy Utagawa Kuniyoshi uwiecznili je w wielu swoich pracach – często był to właśnie kot czarny. To zresztą właśnie w Japonii stworzono Maneki-neko, na wzór Bobtail, kota o krótkim, zakręconym ogonku – uważa się go za talizman domu. Taką tradycyjną figurkę, zazwyczaj ceramiczną lub wykonaną z porcelany, często też z plastiku, znajdujemy w butikach z pamiątkami. Maneki-neko, kot inny niż wszystkie, przedstawiany jest w pozycji siedzącej z uniesioną na wysokość ucha łapą, lewą lub prawą. Widzimy go na sklepowych wystawach, jest także przy kasach w centrach handlowych oraz w pachinko (salonach gier). Maneki-neko mają też swoje miejsce w domach, często w postaci skarbonki, wieszaka na klucze czy innych, bardziej lub mniej przydatnych przedmiotów. Maneki znaczy „zapraszać” w sensie „przyciągać”, „zachęcać do wejścia” a neko oznacza „kot”. Otóż sądzi się, że Maneki-neko przyciąga powodzenie. Maneki-neko z uniesioną lewą łapą ma sprowadzać klientów, z uniesioną prawą – pieniądze. Niektóre z figurek mają uniesione obie łapy. Im więcej Maneki-neko z lewą łapą w górze, tym większe powodzenie. Ten symboliczny koci gest ma swoje źródło w przysłowiu chińskiej dynastii Tang: „Kiedy kot się myje, zbliżają się goście”. Maneki-neko istnieje we wszystkich kolorach, czasami wręcz nieprawdopodobnych, a każdy ma inną moc: trójkolorowy, najbardziej popularny (biały z czarnymi i rudymi plamkami), to potężny talizman szczęścia, zielony zapewnia powodzenie na studiach, różowy przynosi szczęście w miłości, złoty zapewnia bogactwo, biały symbolizuje czystość, czerwony chroni przed chorobami. Maneki-neko istnieje, a jakże, również w kolorze czarnym. Ma moc odganiania złych duchów. Największą popularnością cieszy się u kobiet, wierzy się bowiem, że broni przed napastnikami. Czarny kot w Anglii Anglicy przypisują czarnemu kotu szczególne przymioty i talenty, nietrudno więc dostrzec, jak wiele życzliwości mają dla tych zwierzaków. Krótko mówiąc, czarny kot jest dla Anglików synonimem szczęścia! Na północy kraju zobaczenie czarnego kota przynosi szczęście, dlatego tradycja każe w tym momencie wypowiedzieć jakieś życzenie. Czarny kot, który szuka schronienia w domu lub na statku, przynosi pomyślność, a także pieniądze, pod warunkiem wszakże, że się go nie wygoni. Uzależnionym od gier radzi się, by mieli przy sobie włos czarnego kota lub, żeby siedem razy pogłaskali go po grzbiecie przed rozpoczęciem gry. Możecie też wygrać w Lotto, jeżeli przeciągniecie swój kupon po kocim grzbiecie... Nie twierdzimy jednakże, że kotu to się spodoba! W Anglii czarny kot jest uważany za talizman szczęścia do tego stopnia, że nawet wierzy się, że kiedy dziewczyna mieszka razem z czarnym kotem, stanowi to obietnicę pojawienia się wielu zalotników oraz stabilnego związku. A noszenie ubrania z wizerunkami kotów, czarnych bądź nie, to sposób na przyciąganie szczęścia. Czarny kot w Ameryce Amerykanie, którzy szczególnie admirują czarne koty z białym łepkiem – taki właśnie nader często pojawia się w amerykańskich kreskówkach – twierdzą, że czarny kot w domu przynosi rodzinie szczęście, a ponadto chroni dom przed pożarem. Popularne są broszki i spinki w postaci czarnego kota, bo przynoszą szczęście. Zaleca się także noszenie w saszetce zawiązanej na szyi, kilku białych włosów wyrwanych swojemu czarnemu kotu, jako talizman chroniący przed niepożądanymi zdarzeniami lub przed... zbłąkanymi czarownicami. W Ameryce wierzy się również, że czarny kot pozwala odzyskać ukochaną osobę. Radzi się zamknąć kota na kilka chwil w koszyku, następnie należy na nim usiąść i trzykrotnie powtórzyć: „miłości moja, wróć do mnie”, intensywnie przy tym myśląc o ukochanym (ukochanej). Praktyka ta nie potwierdza, czy ukochany wraca... lecz cóż szkodzi spróbować! Czarne koty na świecie W roku 600 naszej ery, prorok Mahomet głosił wiarę, zawsze trzymając na rękach kota. Nie wiadomo, czy był to kot czarny, lecz od tego czasu kot uważany był za zwierzę święte. Podobno kot uratował Mahometa przed ukąszeniem jadowitego węża. W Brazylii, Nana, wróżka płodności i twórczości, jest także obrończynią kotów. A na przykład w mieście Salvador de Bahia, czarne koty są otoczone szczególnym szacunkiem, bowiem przypisuje się im moce obronne. W Chinach czarny kot chroni przed złymi duchami. Około roku 500 p.n.e. Konfucjusz miał kota. W Kambodży pojawienie się czarnego kota zapowiada deszcz po długim okresie suszy. W Tajlandii przypisuje się każdemu kotu, niezależnie od umaszczenia, umiejętność przewidywania trzęsień ziemi oraz momentu ich nadejścia. Skądinąd jednak wiadomo, że w czasie tsunami w Tajlandii w grudniu 2004 roku, wszystkie gatunki zwierząt „przepowiedziały” katastrofę. W Republice Środkowej Afryki, przez wiele lat torebki na „zioła” wytwarzano ze skór czarnych kotów. Istnieje jeszcze wiele przesądów związanych z czarnych kotem, których pochodzenia nie znamy. Na przykład: zobaczyć postać czarnego kota – mieć szczęście. A jeśli przechodzicie drogą, tuż po tym, jak przebiegnie ją czarny kot, pomyślcie koniecznie życzenie, na pewno się spełni! Kot na morzu Marynarze są bardzo przesądni, a trzeba mieć w sobie niezwykłą odwagę, by stawić czoła oceanom i morzom, zatem chronić się należy wszelkimi sposobami, z gris-gris włącznie (zaklęcie, talizman voodoo dla ochrony przed złem – przyp. tłum.) i uważnie patrzeć na wszelkie znaki... Morskie przesądy istnieją od wieków i nadal mają się dobrze. Marynarzom i rybakom nie wszystkie zwierzęta były miłe. Na przykład strasznie bali się królików. Zabraniano nawet wymieniać ich imienia na pokładzie statku. Wywodziło się to stąd, że króliki, stworzenia ogromnie żarłoczne, niszczyły sieci rybackie i liny statku. Podobnie, jak inne gryzonie, również szczury były przekleństwem załóg, tym bardziej że nie tylko niszczyły sieci, lecz dobierały się do zapasów jedzenia, a także roznosiły choroby zarażając nieraz całą załogę. Kot sprzymierzeńcem marynarzy Dlatego też kot, pogromca szczurów, stał się sprzymierzeńcem marynarzy i żaden statek nie wybierał się w podróż bez zaokrętowania kilku kotów, w tym koniecznie czarnych. Towarzystwa ubezpieczeniowe z Genui wymagały zaliczania kotów do załogi statku jako środka zabezpieczenia ładunku żywności oraz stanu statku. Podobnie galery weneckie w XV wieku, okrętowały majtka zwanego „strażnikiem kotów”. Majtek ów pilnował, by kotom niczego nie brakowało i żeby ciągle pozostawały w gotowości do tępienia gryzoni. Także Colbert, ówczesny francuski minister ds. floty morskiej wymagał, by koty figurowały w składzie załogi. Jego autorstwa jest również słynne zdanie: „Statek może wypłynąć w morze, jeżeli na pokładzie ma co najmniej dwa koty”. Ten zwyczaj zaokrętowania kotów na statek sięga jeszcze czasów starożytnego Egiptu. Już 8 tysięcy lat temu Egipcjanie dbali, by na statku znalazły się koty, ponieważ wierzyli, że zapewnią szczęśliwą przeprawę Nilem i innymi wodami. W taki zresztą sposób kot został wprowadzony do Europy. Anegdota mówi, że statek uznawano za opuszczony, gdy na jego pokładzie nie dostrzeżono śladu żywej duszy a ten, kto na niego trafi, może całkowicie legalnie go sobie przywłaszczyć i nie będzie to wcale wbrew prawu. Stąd wywodzi się wyrażenie „nie ma już kota na statku” (franc. synonim „nie ma żywej duszy” – przyp. tłum.). Bo jeśli choć jeden kot znajdował się na pokładzie, mimo że nie było śladu załogi, statek nie był uważany za opuszczony. Mózgi udomowionych kotów zmniejszyły się na przestrzeni lat. Czy wpłynęło to na ich inteligencję? Naukowcy tłumaczą, jak udomowienie wpłynęło na koty. Wnioski są zaskakujące! Kot maskotką okrętów Obecność czarnego kota na statku, oprócz tępienia szczurów, miała jeszcze jeden cel: kot był maskotką okrętu. Księgi pokładowe angielskich okrętów, między XVII a XX wiekiem, zawsze podawały imię czarnego kota, ponieważ traktowano go jako pełnoprawnego członka załogi. Powstała w 1688 roku brytyjska korporacja ubezpieczeniowa Lloyd's of London zawierała w kontraktach morskich klauzulę o obowiązkowym posiadaniu na pokładzie statku pewnej liczby kotów, w tym koniecznie przynajmniej jednego czarnego, co stanowiło w ogóle warunek ubezpieczenia statku. Liczba kotów była skrupulatnie kalkulowana w stosunku do rozmiarów statku oraz ilości prowiantu. Brytyjski okręt Royal Navy Pembroke pływał przez długi czas z czarnym kotem zwanym Charlie, prawdziwą maskotką całej załogi. Okręt ten wsławił się w czasie deportacji Akadian w 1755 roku (wysiedlanie francuskojęzycznych mieszkańców Akadii, dziś Nowej Szkocji – przyp. tłum.). Po swojej śmierci, Charlie został pochowany z honorami wojskowymi. Także w XX wieku, sławę zyskało wiele czarnych kotów pływających na okrętach wojennych: Peebles, kot wyjątkowo inteligentny, służył na fregacie HMS Western Isles, był tu maskotką służącą wzmacnianiu morale załogi. Tiddles, urodzony na statku HMS Argus, spędził swoje kocie życie na lotniskowcu. Widzimy go na zdjęciu obok, na statku HMS Victorious, jak siedzi na swoim ulubionym stanowisku obserwacyjnym na tylnym kabestanie, gdzie zazwyczaj bawił się liną okrętowego dzwonu. Blackie, maskotka HMS Prince of Wales, miał zaszczyt spotkać tu Winstona Churchilla w sierpniu 1941 roku, kiedy ten prowadził na statku, u wybrzeży Nowej Ziemi, rozmowy z amerykańskim prezydentem Roosveltem. Gdy grano amerykański hymn, z morza wyłonił się amerykański niszczyciel, a przechadzający się po pokładzie Blackie nagle skoczył w jego kierunku. Wtedy Winston Churchill szybko złapał i mocno przytrzymał kota, bo przecież Blackie był maskotką wyłącznie HMS Prince of Wales! Obsesje francuskich marynarzy Natomiast francuscy marynarze bali się czarnych kotów, i to mimo że powszechnie ceniono ich obecność na statkach, ponieważ broniły przed gryzoniami zapasów żywności, olinowania i sieci, o czym wcześniej wspominaliśmy. Dla Francuzów, jeżeli, przypadkiem, czarny kot zbliżył się do statku gotowego do wypłynięcia, często był to powód do zaniechania wyjścia w morze. Z kolei, jeżeli kot, niezależnie od koloru sierści, pojawił się w momencie zaokrętowania, marynarze musieli go zatrzymać, bo przegonienie go ze statku stanowiłoby złą wróżbę i zapowiadało niebezpieczny rejs, w czasie którego burze i różne niebezpieczeństwa groziłyby statkowi i jego załodze. Zatem, w tej sytuacji, czarny kot stanowił ochronę. Moce ezoteryczne i terapeutyczne Nie do wiary, lecz musicie wiedzieć, że czarny kot, niezależnie od tych wszystkich legend i opowieści, ma również, oczywiście według dawnych ludowych wierzeń, moce egzorcystyczne i terapeutyczne! Czasami złowrogi wizerunek czarnego kota był tak silnie zakorzeniony w ludowych wierzeniach, że wprost pobudzał do kreowania najbardziej szalonych i nieprawdopodobnych przesądów. A zarazem przypisywania mu zdolności uzdrawiania. Otóż: Zjedzenie mózgu czarnego kota jest silnie trujące, może wywołać utratę świadomości oraz obłęd. Od noszenia futra z czarnego kota można schudnąć, lecz w pewnych epokach, szczupłość była oznaką biedy, podczas gdy otyłość bogactwa. Manuskrypt Kiramidesa z XII wieku mówi, że jądra czarnego kota z garścią soli pozwalają odegnać demony. Owijanie się w skórę z czarnego kota leczy reumatyzm. Skuteczny lek na skutki nieszczęśliwego upadku: odciąć kotu ogon i wyssać z niego krew. Serce czarnego kota przytroczone do lewego ramienia uśmierza ból. W dzisiejszych czasach badania potwierdziły korzyści płynące z towarzystwa kota, czarnego lub innego. Otóż, właściciele kotów są w mniejszym stopniu, niż inni, narażeni na zawał serca oraz dodatkowo są bardziej odporni na stres. Lecz to nie wszystko, słuchanie mruczenia kota jest lecznicze, zmniejsza ryzyko depresji, ponadto zwiększa gęstość kości, a nawet obniża ciśnienie tętnicze. Nazywa się to „mruczoterapią”! Co więcej, samo głaskanie kota jest dobroczynne, z pewnością ten fakt wpłynął na rozwój kocich barów w Japonii! Tekst pochodzi z książki „Tajemniczy czarny kot" francuskiej pisarki Nathalie Semenuik (Wyd. Alma Press) Czytaj więcej fascynujących artykułów o kotach: Oto 3 powody, dla których twój kot budzi cię bladym świtem Co zrobić, gdy regularnie kot budzi cię o brzasku? Naukowczynie z australijskiego Uniwersytetu Adelajdy podają 3 sposoby na kocie skowronki. Najbrzydsze koty – TOP 10 zaskakujących ras kotów Najbrzydsze koty mają tyle samo przeciwników, co zwolenników. Złośliwi twierdzą, że ich faktyczne piękno musi kryć się pod wyjątkowo szpetną powłoką. Ci, którym dziwne rasy sympatycz... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/najbrzydsze-koty-top-10-zaskakujacych-ras-kotow-fot-laura-chiesa-pacific-press-lightrocket-via-getty-images-6da3a16.jpeg" width="938" height="626" alt="Najbrzydsze koty - TOP 10 zaskakujących ras kotów (fot. Laura Chiesa/Pacific Press/LightRocket via Getty Images)" title="Najbrzydsze koty - TOP 10 zaskakujących ras kotów (fot. Laura Chiesa/Pacific Press/LightRocket via Getty Images)" /> Największe koty domowe - TOP 7 wśród ras domowych Największe koty domowe bardziej niż potulnego mruczka przypominają dzikie zwierzęta, żyjące w egzotycznych zakątkach globu. Nie oznacza to jednak, że duże kociaki nie nadają się na towar...
Nie tylko psy i koty – także drób i trzoda. Ministerstwo Rolnictwa wydało zalecenia na upały
Jak chronić zwierzęta przed upałem? Ministerstwo Rolnictwa opublikowało wytyczne dla właścicieli psów, kotów i zwierząt gospodarskich. Oto, jak skutecznie ochronić je przed przegrzaniem i odwodnieniem.
Wiedza o tym, jak chronić przed upałem psy i koty jest już dość powszechna – ale nigdy dość przypominania. Wciąż zdarzają się przypadki tragiczniej niewiedzy, które skutkują śmiercią zwierząt, np. pozostawianie ich w nasłonecznionym samochodzie. Przed nadchodzącą, rekordową falą upałów, głos zabrało też Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Wydano oficjalne zalecenia, jak zadbać o dobrostan zwierząt. Oto one. Żelazne zasady opieki nad zwierzętami w upał Bez względu na gatunek zwierzęcia i to, czy mieszka z nami w domu, czy w zabudowaniach gospodarczych, trzeba spełnić te podstawowe warunki: zapewnić stały dostęp do świeżej i czystej wody; umożliwić schronienie przed bezpośrednim nasłonecznieniem; zadbać o skuteczną wentylację pomieszczeń, w których przebywają zwierzęta; ograniczać stres oraz wykonywanie zabiegów i czynności związanych z przemieszczaniem zwierząt w najgorętszych godzinach dnia; zachować szczególną ostrożność podczas transportu; częściej ich doglądać, aby szybko zauważyć pierwsze objawy przegrzania lub odwodnienia. Jak dbać o zwierzęta domowe? Warto wiedzieć, że brak zapewnienia podstawowych potrzeb zwierzęcia jest karalny – to znęcanie się, które można zgłosić na policję. Zalecenia ministerstwa są proste, ale rzeczywistość pokazuje, że wciąż nie wszyscy o nich pamiętają. Właściciele psów, kotów i innych zwierząt domowych muszą pamiętać aby: nigdy nie zostawiać zwierzęcia w samochodzie – nawet krótki postój może doprowadzić do gwałtownego wzrostu temperatury wewnątrz pojazdu i stanowić śmiertelne zagrożenie dla zwierzęcia; spacerach o odpowiednich porach – psy najlepiej wyprowadzać wcześnie rano oraz wieczorem. Należy unikać spacerów między godziną 11:00 a 17:00, gdy temperatura jest najwyższa; chronić łapy zwierzęcia przed gorącą nawierzchnią – rozgrzany asfalt czy beton mogą powodować bolesne oparzenia opuszek łap. Jeśli nawierzchnia jest zbyt gorąca dla dłoni człowieka, będzie również niebezpieczna dla psa; woda i cień – zwierzę powinno mieć przez cały czas dostęp do świeżej wody oraz miejsca, w którym może schronić się przed słońcem; psy utrzymywane czasowo na uwięzi powinny mieć możliwość przebywania w cieniu oraz stały dostęp do świeżej i czystej wody. Do tego warto dodać coś, na co opiekunowie psów często nie pozawalają: kąpiel. Pozwól psu schłodzić się w stawie, kałuży, strumyku czy fontannie. Dla ciebie to tylko dodatkowe mycie łap, psu może uratować życie. W upały warto zaplanować spacer specjalnie nad wodą. Uwaga: zachowaj szczególną ostrożność nad rzeką! Nurty rzek bywają nieprzewidywalne, podobnie jak zachowanie psa. Pies porwany przez płynącą wodę może utonąć, ratujący go opiekun – również. Jak dbać o zwierzęta gospodarskie? Oprócz zwierząt domowych, upał to wyzwanie także dla milionów zwierząt hodowlanych. Zalecenia Ministerstwa Rolnictwa to: stały dostęp do wody – w upalne dni zwierzęta piją znacznie więcej niż zwykle. Poidła powinny być regularnie kontrolowane, czyszczone i uzupełniane. dostęp do zacienionych miejsc – na pastwiskach i wybiegach zwierzęta powinny mieć możliwość schronienia się w cieniu, np. pod wiatami, drzewami lub w budynkach. skuteczną wentylację budynków – w budynkach inwentarskich należy zapewnić odpowiednią wymianę powietrza. W razie potrzeby warto stosować wentylatory lub systemy zraszające, które pomagają obniżyć temperaturę. ograniczenie aktywności zwierząt w najcieplejszym momencie dnia – wypas oraz inne czynności związane z obsługą zwierząt warto planować rano lub wieczorem, gdy temperatury są niższe. przesunięcie zabiegów na chłodniejszą porę dnia – szczepienia, zabiegi weterynaryjne oraz inne działania mogące powodować stres powinny być wykonywane w godzinach porannych lub wieczornych. objawy przegrzania – do niepokojących symptomów należą m.in. przyspieszone oddychanie, ślinotok, apatia, osowiałość czy odmowa pobierania paszy. W przypadku ich wystąpienia należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem weterynarii. ochronę przed owadami – w okresie wysokich temperatur warto stosować odpowiednie repelenty, szczególnie w przypadku zwierząt przebywających na pastwiskach i wybiegach. transport należy planować z uwzględnieniem aktualnych prognoz pogody, a załadunek zwierząt – w miarę możliwości – przeprowadzać w godzinach wieczornych lub nocnych. Zwierzęta muszą mieć zapewniony stały dostęp do wody, sprawny system pojenia oraz odpowiednią wentylację środka transportu. Źródło: Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Jak podróżować z psem i kotem pociągiem? Praktyczny poradnik dla opiekunów zwierząt
Jak podróżować z psem i kotem pociągiem, aby cała trasa przebiegała spokojnie i bezpiecznie? Coraz więcej osób zabiera swoje zwierzęta na wakacje, weekendowe wyjazdy czy odwiedziny u bliskich. Dla wielu osób pies lub kot jest dziś pełnoprawnym członkiem rodziny, dlatego wspólne podróżowanie staje się czymś naturalnym. Przejazd koleją wymaga jednak odpowiedniego przygotowania, znajomości zasad przewozu oraz zadbania o komfort zarówno pupila, jak i innych pasażerów.
Spis treści: Jak podróżować z psem pociągiem bez stresu dla zwierzęcia? Jak podróżować z kotem pociągiem? Transporter ma kluczowe znaczenie Czy zwierzę może podróżować w przedziale? Jak przygotować psa lub kota do dłuższej podróży? Coraz więcej zwierząt podróżuje koleją Podróż koleją może być wygodną alternatywą dla samochodu, szczególnie na dłuższych dystansach. Wymaga jednak odpowiedniego przygotowania. Zasady przewozu zwierząt różnią się w zależności od przewoźnika, dlatego przed zakupem biletu zawsze warto sprawdzić aktualny regulamin konkretnej firmy kolejowej. Dotyczy to zwłaszcza opłat, wymagań dotyczących transporterów oraz zasad przewozu większych psów. Jak podróżować z psem pociągiem bez stresu dla zwierzęcia? Psy częściej niż koty towarzyszą ludziom w podróżach. Dla części czworonogów przejazd pociągiem jest ekscytującą przygodą, jednak wiele zwierząt reaguje na hałas, tłum i nowe otoczenie silnym stresem. Kluczowe znaczenie ma więc odpowiednie przygotowanie psa jeszcze przed wyjazdem. W przypadku większych psów, które podróżują poza transporterem, przewoźnicy zwykle wymagają podróżowania na smyczy i w kagańcu. Najczęściej konieczne jest także wykupienie osobnego biletu dla psa, choć szczegółowe zasady oraz wysokość opłat zależą od konkretnego przewoźnika. Opiekun powinien również posiadać aktualne potwierdzenie szczepienia przeciwko wściekliźnie. Przed pierwszą podróżą warto oswoić psa z krótszymi przejazdami i ruchem dworcowym. Dobrze sprawdza się także wcześniejsze przyzwyczajenie zwierzęcia do kagańca. Pies, który wcześniej miał kontakt z zatłoczonymi miejscami i hałasem, zazwyczaj znacznie lepiej znosi podróż koleją. Warto pamiętać, że nawet spokojny pies może poczuć się niepewnie w ciasnym wagonie pełnym obcych ludzi. Opiekun powinien zachowywać spokój i unikać nerwowych reakcji, ponieważ zwierzęta bardzo dobrze odczytują emocje człowieka. Jak podróżować z kotem pociągiem? Transporter ma kluczowe znaczenie Koty zazwyczaj gorzej znoszą podróże niż psy. Są silnie przywiązane do swojego terytorium i rutyny, dlatego każda zmiana otoczenia może być dla nich źródłem stresu. To właśnie dlatego pytanie, jak podróżować z kotem pociągiem, pojawia się coraz częściej wśród opiekunów planujących wyjazdy. Najważniejszym elementem przygotowań jest odpowiedni transporter. Powinien być stabilny, dobrze wentylowany i umożliwiać zwierzęciu wygodne ułożenie się podczas jazdy. Transporter nie powinien kojarzyć się kotu wyłącznie z wizytą u weterynarza, dlatego dobrym rozwiązaniem jest pozostawienie go w ogólnodostępnym miejscu w domu na kilka dni przed wyjazdem, aby zwierzę mogło oswoić się z jego obecnością. Wiele kotów chętniej wchodzi do transportera, jeśli w środku znajdują się znajome koce, zabawki lub przysmaki. Przed podróżą warto również ograniczyć karmienie zwierzęcia na kilka godzin przed wyjazdem, szczególnie jeśli kot źle znosi transport. Nie należy jednak zapominać o dostępie do wody. W dłuższych podróżach przydatne bywają specjalne miski montowane do transportera. Transporter w pociągu – nie tylko wygoda, ale także bezpieczeństwo W przypadku małych zwierząt transporter jest podstawowym warunkiem bezpiecznej podróży. Dotyczy to nie tylko kotów, ale również małych psów, królików czy fretek. Większość przewoźników umożliwia bezpłatny przewóz niewielkich zwierząt właśnie pod warunkiem umieszczenia ich w odpowiednim pojemniku transportowym. Najlepiej sprawdzają się modele lekkie, stabilne i łatwe do przenoszenia. W przypadku kotów szczególnie ważne jest szczelne dno, które pozwala uniknąć problemów podczas dłuższej podróży. Transporter powinien skutecznie zabezpieczać otoczenie przed kontaktem ze zwierzęciem. Zwierzę nie może swobodnie wychodzić ani wystawiać głowy podczas jazdy. Zwykle aby móc skorzystać z opcji bezpłatnego przewozu zwierzęcia, wymagane jest umieszczanie transportera w miejscu przeznaczonym na bagaż podręczny lub trzymanie go na kolanach. Czy zwierzę może podróżować w przedziale? W wielu składach nadal znajdują się wagony przedziałowe, w których obecność psa może wymagać akceptacji innych pasażerów. Jeśli ktoś zgłosi sprzeciw wobec podróży ze zwierzęciem w tym samym przedziale, konduktor może poprosić opiekuna o zmianę miejsca. Z tego powodu wielu właścicieli psów wybiera wagony bezprzedziałowe, które zwykle zapewniają większą swobodę i łatwiejsze zachowanie dystansu między pasażerami. Dla zwierzęcia oznacza to także mniej stresujących sytuacji związanych z ograniczoną przestrzenią. Warto pamiętać, że zwierzęta nie mogą zajmować miejsc siedzących przeznaczonych dla pasażerów. Ograniczenia dotyczą także wagonów gastronomicznych oraz części wagonów sypialnych i kuszetek. Zasady mogą się jednak różnić w zależności od przewoźnika i rodzaju pociągu, dlatego przed zakupem biletu koniecznie sprawdź regulamin przewoźnika. Jak przygotować psa lub kota do dłuższej podróży? Sama znajomość regulaminu przewozu zwierząt nie wystarczy. Równie istotne jest przygotowanie pupila do wielogodzinnego przejazdu. Przed wyjazdem warto zadbać o kilka podstawowych kwestii: zabranie wody i składanej miski, przygotowanie ulubionego koca lub zabawki, wcześniejsze wyprowadzenie psa na spacer, ograniczenie obfitego karmienia bezpośrednio przed podróżą, sprawdzenie, czy zwierzę dobrze reaguje na transporter lub kaganiec. W przypadku zwierząt wyjątkowo źle znoszących podróże warto wcześniej skonsultować się z weterynarzem. Specjalista może zaproponować środki łagodzące stres lub preparaty pomagające przy chorobie lokomocyjnej. Nie należy jednak podawać żadnych leków po raz pierwszy tuż przed wyjazdem. Coraz więcej zwierząt podróżuje koleją Popularność podróżowania ze zwierzętami stale rośnie. Dotyczy to nie tylko krótkich tras regionalnych, ale także dalekobieżnych połączeń wakacyjnych. Dla wielu osób pociąg okazuje się wygodniejszy niż wielogodzinna jazda samochodem, szczególnie jeśli podróż odbywa się do dużego miasta lub popularnego kurortu. W niektórych połączeniach dalekobieżnych obecność zwierząt jest już codziennością. Dowiedz się, gdzie spotkasz najwięcej psów w pociągach. Zmienia się również podejście samych przewoźników, którzy coraz częściej dostosowują swoje usługi do potrzeb właścicieli zwierząt. Warto jednak pamiętać, że komfort podróży zależy przede wszystkim od odpowiedzialnego przygotowania opiekuna. Nasza autorka Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
Mają własne stanowiska i setki fanów. To najbardziej niezwykli pracownicy hoteli na świecie
W ostatnich latach zwierzęta zaczęły odgrywać w życiu ludzi coraz ważniejszą rolę. Dla wielu osób są nie tylko domowymi pupilami, lecz pełnoprawnymi członkami rodziny, którzy towarzyszą im na co dzień i wpływają na ich samopoczucie. Coraz częściej dostrzegają to również firmy, które wykorzystują obecność czworonogów do budowania przyjaznej atmosfery i tworzenia wyjątkowych doświadczeń dla klientów. W niektórych luksusowych hotelach zwierzęta otrzymały nawet własne „stanowiska” i obowiązki. Gdzie można spotkać najbardziej niezwykłych pracowników branży hotelarskiej?
Z badań Instytutu Badawczego BioStat wynika, że zwierzę domowe posiada około 67% Polaków. Co więcej, blisko 44% respondentów przyznaje, że w wielu sytuacjach bardziej ceni towarzystwo swoich psów i kotów niż innych ludzi. Podobne tendencje widoczne są także na świecie. Międzynarodowe analizy wskazują, że wielu przedstawicieli pokolenia milenialsów świadomie decyduje się na posiadanie zwierzęcia zamiast potomstwa, traktując pupili jako ważną część swojego życia. Nic więc dziwnego, że rosnące znaczenie zwierząt dostrzegają również przedsiębiorcy. W niektórych hotelach psy, koty, a nawet inne gatunki stały się integralnym elementem marki, witając gości, uczestnicząc w wydarzeniach i pełniąc funkcje określane żartobliwie mianem hotelowych stanowisk. Menedżer ds. zwierząt w londyńskim Shangri-La. Rocky stał się gwiazdą hotelu Jednym z najbardziej znanych „hotelowych pracowników” na świecie jest 12-letni Rocky, Yorkshire Terrier pełniący funkcję menedżera ds. zwierząt w luksusowym hotelu Shangri-La The Shard w Londynie. Czworonóg należy do dyrektora generalnego obiektu Kurta Machera i przez lata towarzyszył mu podczas pracy w hotelach sieci Shangri-La w Singapurze, Hongkongu czy Chengdu, zanim na stałe zamieszkał w brytyjskiej stolicy. Dziś Rocky jest jedną z najbardziej rozpoznawalnych postaci hotelu. Wita gości podróżujących ze zwierzętami, uczestniczy w wydarzeniach specjalnych, kampaniach promocyjnych oraz akcjach charytatywnych. Jego rola nie ogranicza się jednak wyłącznie do pozowania do zdjęć. To właśnie Rocky patronował stworzeniu programu dla czworonożnych gości, w ramach którego psy otrzymują specjalne powitalne listy, rekomendacje spacerów po Londynie oraz wskazówki dotyczące przyjaznych zwierzętom miejsc w okolicy. Hotel podkreśla, że jego najważniejszym zadaniem jest budowanie przyjaznej atmosfery i poprawianie nastroju zarówno gości, jak i pracowników. Sokrates i Lilibet. Koty, które podbiły luksusowe hotele Londynu i Paryża Nie tylko psy mogą robić karierę w branży hotelarskiej. W paryskim hotelu Le Bristol od kilku lat mieszka kot birmański Socrate, który przejął obowiązki po swoim słynnym poprzedniku Fa-Raonie. Elegancki biały kot o charakterystycznych niebieskich oczach stał się jednym z symboli obiektu i regularnie pojawia się na zdjęciach publikowanych przez hotel. Jego obecność wpisuje się w wieloletnią tradycję Le Bristol, który od dekad słynie z przyjaznego podejścia do kotów. Podobną popularnością cieszy się Lilibet, mieszkanka londyńskiego hotelu The Lanesborough. Ten syberyjski kot leśny od 2019 roku pełni funkcję nieformalnej ambasadorki hotelu. Dzięki przyjaznemu usposobieniu szybko zdobyła sympatię gości, wśród których nie brakuje światowych celebrytów i członków rodzin królewskich. W hotelu działa nawet specjalny komitet odpowiedzialny za opiekę nad nią, a sama Lilibet regularnie pojawia się w materiałach promocyjnych obiektu. MEME z Mediolanu. Pudel, który doczekał się własnego apartamentu W hotelu ME Milan Il Duca główną gwiazdą jest miniaturowy pudel MEME. Zwierzak mieszka tam od lat i stał się integralną częścią wizerunku obiektu. Jak podkreślają przedstawiciele hotelu, MEME nie jest jedynie sympatyczną maskotką, lecz symbolem filozofii miejsca, która stawia na indywidualne doświadczenia gości. Popularność psa była tak duża, że w hotelu stworzono nawet specjalny apartament nazwany jego imieniem. Pakiet MEME Suite powstał z myślą o osobach podróżujących ze zwierzętami i obejmuje liczne udogodnienia przygotowane zarówno dla właścicieli, jak i ich pupili. Współtworzyła go włoska marka specjalizująca się w luksusowych akcesoriach dla psów. Dzięki temu MEME stał się prawdopodobnie jednym z nielicznych hotelowych pracowników na świecie, którzy doczekali się własnego apartamentu. Kucyk Teddy i żółwie z Mauritiusa. Nietypowi pracownicy luksusowych hoteli Nie wszystkie hotelowe gwiazdy mają cztery łapy i merdający ogon. W londyńskim hotelu The Goring prawdziwą sensacją jest Teddy – kuc szetlandzki obserwowany w mediach społecznościowych przez ponad 209 tys. osób. Zwierzę regularnie pojawia się podczas wydarzeń organizowanych przez hotel i stało się jedną z najbardziej rozpoznawalnych atrakcji obiektu. Jeszcze bardziej niezwykłych mieszkańców można spotkać na Mauritiusie, gdzie w Shangri-La Le Touessrok żyją żółwie olbrzymie Fifi, Lola i Toto. To właśnie wokół nich stworzono część atrakcji dla najmłodszych gości. Szczególne zainteresowanie budzi Toto, którego wiek szacowany jest na około 120 lat. Zwierzę pamięta czasy sprzed obu wojen światowych i od dziesięcioleci jest jednym z symboli resortu. Kot Yoshi i owce, które witają gości. Zwierzęta budujące atmosferę hoteli W niektórych obiektach zwierzęta stały się wręcz częścią lokalnej tożsamości. Tak jest w przypadku hotelu Les Deux Tours w Marrakeszu, gdzie od ponad dekady mieszka kot Yoshi. Popularność zwierzęcia okazała się tak duża, że na jego cześć nazwano hotelowy bar sushi. Goście mogą spotkać tam również pawie swobodnie spacerujące po ogrodach. Jeden z nich zasłynął zwyczajem codziennego prezentowania swojego imponującego ogona podczas śniadań na tarasie. Z kolei w brytyjskim ośrodku Swinney Wood Log Cabins największymi ulubieńcami odwiedzających są owce o imionach inspirowanych bohaterami programu „Farma Clarksona”. Zwierzęta regularnie towarzyszą gościom podczas spacerów, pojawiają się na zdjęciach ślubnych i stały się nieodłącznym elementem atmosfery tego miejsca. Jak podkreślają właściciele ośrodka, to właśnie one najskuteczniej pomagają budować relacje z odwiedzającymi i sprawiają, że pobyt staje się bardziej wyjątkowy. Źródła: BioStat, Daily Mail Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Przełom w komunikacji czy zręczny algorytm? Chińskie AI zaczęło tłumaczyć szczekanie psów i miauczenie kotów
Chiński startup technologiczny wprowadził na rynek PettiChat – miniaturowe urządzenie oparte na wielkich modelach językowych, które według deklaracji producenta potrafi tłumaczyć wokalizację oraz mowę ciała zwierząt domowych na język ludzki z dokładnością przekraczającą 92 procent. Analiza techniczna i etologiczna pokazuje jednak, gdzie kończy się obiektywna nauka, a zaczyna inżynieria marketingowa.
Spis treści: Jak technicznie działa PettiChat? Baza treningowa z 1,5 miliona próbek – deklaracje producenta kontra rygor naukowy Co naprawdę interpretuje sztuczna inteligencja? Weterynarze ostrzegają przed ślepą wiarą w aplikacje Urządzenie opracowane przez firmę Meng Xiaoyi z Hangzhou to ważący zaledwie 27 gramów transmiter mocowany do obroży zwierzęcia. Jak technicznie działa PettiChat? Rdzeniem systemu nie jest prosta baza nagranych dźwięków, lecz zaawansowany algorytm sztucznej inteligencji oparty na architekturze Qwen (Tongyi Qianwen) rozwijanej przez koncern Alibaba Cloud. Urządzenie funkcjonuje w sposób multimodalny – oznacza to, że nie ogranicza się wyłącznie do rejestracji sygnałów akustycznych. Wbudowane czujniki inercyjne (akcelerometry i żyroskopy) stale monitorują mikroruchy ciała zwierzęcia, kąt nachylenia głowy oraz dynamikę ogona lub uszu. Dane te są synchronizowane w czasie rzeczywistym z rejestratorem audio. Gdy pies szczeka lub kot miauczy, system analizuje parametry fizyczne fali dźwiękowej (częstotliwość, amplitudę, czas trwania oraz harmoniczne), a następnie łączy je z wektorami ruchu ciała. Przetworzenie pakietu danych w chmurze obliczeniowej zajmuje średnio 1,2 sekundy, po czym właściciel otrzymuje powiadomienie tekstowe w aplikacji mobilnej. Baza treningowa z 1,5 miliona próbek – deklaracje producenta kontra rygor naukowy Przedstawiciele startupu informują, że algorytm został przeszkolony na bazie obejmującej ponad 1,5 miliona próbek audio oraz tysiące godzin materiałów wideo, które dokumentowały zachowania zwierząt w zróżnicowanych kontekstach (m.in. izolacja, obecność obcego, oczekiwanie na pokarm, ból). W procesie adnotacji danych mieli brać udział dyplomowani lekarze weterynarii oraz behawioryści. Producent deklaruje, że skuteczność rozpoznawania stanów emocjonalnych wynosi od 92,3% do 94,6%. Z punktu widzenia metodologii naukowej wskaźniki te wymagają jednak ostrożnej interpretacji. Badania te miały charakter wewnętrznych testów laboratoryjnych. Do chwili obecnej wyniki nie zostały poddane niezależnej procedurze recenzenckiej ani nie opublikowano ich w żadnym międzynarodowym czasopiśmie z zakresu etologii czy nauk komputerowych. Urządzenie w warunkach domowych musi mierzyć się z problemem szumu tła, obecnością dźwięków z telewizora czy wokalizacją innych osobników, co w realnych zastosowaniach zazwyczaj drastycznie obniża sprawność systemów klasyfikacyjnych. Co naprawdę interpretuje sztuczna inteligencja? Współczesna nauka o zachowaniu zwierząt (etologia) jednoznacznie wskazuje, że psy i koty nie posługują się językiem w rozumieniu ludzkim – nie budują struktur syntaktycznych ani nie operują abstrakcyjnymi pojęciami. Komunikacja zwierząt opiera się na sygnalizowaniu stanów afektywnych (emocjonalnych) oraz natychmiastowych potrzeb fizjologicznych. System PettiChat nie dokonuje więc „tłumaczenia zdań”, lecz realizuje zaawansowaną klasyfikację statystyczną. Przypisuje on zebrane sygnały biomedyczne do jednej z kilkunastu predefiniowanych kategorii, takich jak: frustracja, lęk przed separacją, terytorializm, ekscytacja, chęć zabawy czy głód. Generowane przez aplikację pełne zdania (np. „Chcę wyjść na spacer” lub „Boję się tego dźwięku”) są wyłącznie antropomorfizowaną nakładką stylistyczną stworzoną przez programistów, mającą na celu zwiększenie atrakcyjności interfejsu użytkownika. Weterynarze ostrzegają przed ślepą wiarą w aplikacje Wprowadzenie algorytmów generatywnych do interpretacji zachowań zwierząt budzi debaty w środowisku weterynaryjnym. Największym ryzykiem strukturalnym jest możliwość wystąpienia tzw. błędów fałszywie negatywnych lub fałszywie pozytywnych w ocenie zdrowia czworonoga. Jeśli zwierzę wykazuje subtelne, chroniczne objawy bólowe (np. w początkowym stadium chorób nerek u kotów), które algorytm błędnie zinterpretuje jako „zwykłe zmęczenie” lub „chęć odpoczynku”, właściciel może opóźnić wizytę w klinice weterynaryjnej. Naukowcy zajmujący się dobrostanem zwierząt podkreślają, że technologia ta powinna być traktowana wyłącznie jako narzędzie pomocnicze o charakterze poglądowym. Nie może ona zastąpić bezpośredniej, empirycznej obserwacji i wiedzy właściciela, który zna indywidualne nawyki swojego podopiecznego. PettiChat dowodzi wysokiego stopnia zaawansowania współczesnych modeli multimodalnych AI, jednak interpretacja wyników wciąż wymaga ścisłego odsiania faktów biologicznych od algorytmicznych uproszczeń. Źródło: Forbes Nasz ekspert Łukasz Załuski Od ponad 20 lat opowiada o świecie – jego historii, nauce i miejscach, do których warto wyruszyć z otwartą głową. Jest redaktorem naczelnym „National Geographic Polska” oraz National-Geographic.pl. Wcześniej kierował m.in. „Focusem”, „Focusem Historia” czy „Sekretami Nauki”, konsekwentnie rozwijając tematykę popularnonaukową i podróżniczą. Jest inicjatorem projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po godzinach miłośnik gimnastyki sportowej, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Radykalny plan Nowej Zelandii. Do 2050 roku wolno żyjące koty mają całkowicie zniknąć z wysp
Władze Nowej Zelandii podjęły radykalną decyzję i oficjalnie uznały wolno żyjące koty za poważne zagrożenie dla rodzimej przyrody. W obronie unikalnych gatunków ptaków i jaszczurek na wyspach organizowane są masowe, legalne polowania. Cel rządu jest bezkompromisowy: do 2050 roku koty mają kompletnie zniknąć z wysp.
W tym artykule: Dlaczego w Nowej Zelandii poluje się na wolno żyjące koty? Nowa Zelandia do 2050 r. będzie wyglądała inaczej Wolno żyjące koty pod ostrzałem Podczas gdy w Polsce wolno żyjące koty cieszą się ogromną popularnością wśród mieszkańców i turystów, choćby słynny Gacek ze Szczecina, na drugim końcu świata sytuacja dzikich futrzaków nie jest tak kolorowa. Przykładowo w Nowej Zelandii co roku organizowane są polowania na koty. Krwawe zawody często porównuje się do rzezi grindwali na Wyspach Owczych. W 2024 roku Nowozelandczycy odstrzelili rekordową liczbę kocurów. Media podają szacunki zbliżone do 340. Dlaczego w Nowej Zelandii poluje się na wolno żyjące koty? Na wstępie należy zaznaczyć, że polowanie na koty w Nowej Zelandii to w pełni legalna działalność. Co więcej, dla lokalnych społeczności wydaje się ona tak naturalna, że wśród gapiów i uczestników trafiają się także dzieci. O co tam chodzi? Nie jest to strzelanie do zwierząt dla sportu. Takie rozrywki nadal są jednak popularne, choćby na Wyspach Brytyjskich, gdzie polowanie to jedna z królewskich tradycji. Nowozelandczycy z kolei tłumaczą odstrzał kotów działaniem na rzecz zachowania wyspiarskiej flory. Koty nie są bowiem naturalnymi mieszkańcami Nowej Zelandii. Trafiły tam wraz z ludźmi i podobnie jak szczury czy kitanki okazały się inwazyjnymi drapieżnikami. Takie gatunki są zagrożeniem dla endemicznej fauny wyspy, która przez większość czasu ewoluowała w izolacji od świata. Przypomnijmy, że pierwszy Europejczyk – Abel Tasman – dotarł do Nowej Zelandii dopiero w XVII w. Nowa Zelandia do 2050 r. będzie wyglądała inaczej W 2024 roku w zawodach (najcelniejsi strzelcy otrzymują nagrody) wzięło udział ponad 1,5 tys. osób. Niemal 1/3 z nich to dzieci. Dodatkowe kontrowersje wzbudza fakt, że po odstrzeleniu koty są obdzierane ze skóry. Dopiero potem układa się je w rzędach z innych z innymi „zdobyczami”. Nie wszystkim taka sceneria jawi się jednak jako nieodpowiednia dla nieletnich. W rozmowie z lokalnymi mediami organizator wydarzenia, Matt Bailey, podkreślał, że dzieci biorące udział w wydarzeniu, żyją na wsiach, gdzie zabijanie i skórowanie zwierząt jest częścią pracy w gospodarstwie. Argumentował też, że polowanie miało charakter charytatywny. W trakcie imprezy zbierano środki na budowę basenu przy jednej ze szkół. Wolno żyjące koty nie są jedynym celem uczestników corocznego odstrzału. Polować można także na jelenie, świnie, kaczki, kitanki i króliki. Jeden uczestnik zabił 65 kotów, zdobywając nagrodę w wysokości 500 dolarów za największą liczbę zabitych kotów. Organizatorzy przyznali także nagrodę w wysokości 1000 dolarów za największego martwego kota. W trakcie imprezy pilnowano, aby ofiarami polowania nie padły zwierzęta domowe. W wyniku mutacji genetycznej w Finlandii pojawiły się koty o nowym umaszczeniu. Jak wyglądają „salmiaki”? Naukowcy zbadali, które geny są odpowiedzialne za pojawienie się w Finlandii kotów o zupełnie nowym umaszczeniu. „Salmiaki” mają nietypowe szare odcienie futra, od białego po całkowicie... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/w-wyniku-mutacji-genetycznej-w-finlandii-pojawily-sie-koty-o-zupelnie-nowym-umaszczeniu-jak-wygladaja-salmiaki-b50cb10.jpg" width="599" height="426" alt="W wyniku mutacji genetycznej w Finlandii pojawiły się koty o zupełnie nowym umaszczeniu. Jak wyglądają „salmiaki”?" title="W wyniku mutacji genetycznej w Finlandii pojawiły się koty o zupełnie nowym umaszczeniu. Jak wyglądają „salmiaki”?" /> Wolno żyjące koty pod ostrzałem Mimo że ratowanie nowozelandzkiej fauny to szczytny i jak najbardziej słuszny cel, nawet przyrodnicy nie popierają polowania na wolno żyjące koty. Przedstawiciele organizacji takich jak Animal Justice Party argumentują, że usuwanie kotów ze środowiska powinno przebiegać w sposób systemowy, a przede wszystkim bardziej humanitarny. – Jeśli naprawdę zależy nam na ochronie ptaków i dzikiej przyrody, potrzebujemy, aby poszczególne osoby wzięły odpowiedzialność za swoje koty poprzez kastrację, aby zapobiec nieplanowanej hodowli i późniejszemu wyrzucaniu niechcianych zwierząt – tłumaczą aktywiści cytowani przez dziennik „New York Post". ŹRÓDŁA: New Zealand Department of Conservation Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Ryś kanadyjski zamieszkuje mroźne obszary północy. Ten niezwykły drapieżnik jest mistrzem przetrwania w głębokim śniegu
Ryś kanadyjski to prawdziwa ikona dzikich ostępów Ameryki Północnej. Nazywany „duchem północnych borów”, jest drapieżnikiem ekosystemu borealnego, którego istnienie jest ściśle splecione z jednym gatunkiem ofiary, a ich wzajemne relacje stały się fundamentem współczesnej ekologii populacyjnej. Jak wygląda ten wspaniały kot? Na jaką ofiarę poluje? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Dziedzictwo Issoire Zasięg występowania rysia kanadyjskiego Adaptacje do arktycznego mrozu Ryś kanadyjski vs ryś eurazjatycki Cykl ofiary i drapieżnika Zagrożenia dla rysia kanadyjskiego Nie ulega wątpliwości, że ryś kanadyjski pozostaje symbolem dzikości północy. Nie jest jednak pewne, czy przyszłe pokolenia będą miały okazję zobaczyć go w jego naturalnym środowisku – dzikich lasach północnych stanów USA i Kanady. Temu wspaniałemu zwierzęciu zagraża nie tylko ocieplenie klimatu, które powoli, sukcesywnie, roztapia jego mroźne imperium, ale także bezpośrednia działalność człowieka wkraczającego na terytoria rysia. Dziedzictwo Issoire Ryś kanadyjski (Lynx canadensis) pozostaje jednym z czterech żyjących przedstawicieli swojego rodzaju, obok rysia eurazjatyckiego, iberyjskiego i rudego, zwanego bobcatem. Każdy z tych gatunków wywodzi się od wspólnego przodka – rysia z Issoire (Lynx issiodorensis), który zamieszkiwał Europę i Afrykę na przełomie późnego pliocenu i wczesnego plejstocenu. Koty te skolonizowały Amerykę Północną w trakcie dwóch fal migracji przez most lądowy Beringia. Pierwsza odbyła się ok. 2,6 miliona lat temu i dała początek populacjom, które osiedliły się w południowej części kontynentu, ewoluując w dzisiejszego rysia rudego. Druga nastąpiła znacznie później, bo w ciągu ostatnich 200 tysięcy lat. Populacje te zajęły uwolnione od lodowców północne rejony kontynentu, co doprowadziło do wykształcenia się rysia kanadyjskiego. Choć morfologia obu gatunków pozostaje zbliżona, zwłaszcza dla niewprawnego oka, dzięki ewolucyjnej separacji czasowej i geograficznej zwierzęta te zajęły odmienne nisze ekologiczne. Zasięg występowania rysia kanadyjskiego Lynx canadensis zajmuje szeroki pas północnej części kontynentu, a jego zasięg występowania jest niemal identyczny z zasięgiem zająca amerykańskiego. Największa część populacji tych zwierząt zamieszkuje borealne lasy Alaski i Kanady. W USA ryś występuje na izolowanych „wyspach” siedliskowych. Są nimi: północny wschód – Maine, New Hampshire, Vermont; Kraina Wielkich Jezior – Minnesota, Michigan (Isle Royale), Wisconsin; Góry Skaliste i Kaskadowe – Montana, Idaho, Washington, Wyoming i reintrodukowana populacja w Kolorado. Warto wspomnieć, że populacje południowe są mniej liczne i bardziej podatne na wahania niż północne. Specyfika siedliska Ryś kanadyjski preferuje stare lasy iglaste z gęstym podszytem, ale kluczowym elementem jego habitatu jest mozaika różnych klas wiekowych lasu. Zwierzęta te potrzebują gęstych młodników, które są idealnym środowiskiem dla zajęcy, a także dojrzałych drzewostanów z dużą ilością powalonych pni, które służą im jako miejsca do zakładania legowisk. Obecność rysia na obrzeżach zasięgu wyjaśnia „hipoteza basenów pływowych”. Koncepcja ta zakłada, że podczas szczytów populacyjnych na północy, „fala” migrujących rysi zalewa południowe rejony. Kiedy populacja zajęcy na północy załamuje się, rysie pozostają jedynie w izolowanych „basenach” – mikroklimatach o wysokiej pokrywie śnieżnej i stabilnej liczbie ofiar, podczas gdy na pozostałych terenach wymierają lub emigrują. Adaptacje do arktycznego mrozu Te wspaniałe koty są doskonale przystosowane do życia w środowisku, w którym przeważa głęboki śnieg. Każda ich cecha, od unikatowych proporcji kończyn po strukturę sierści, służy maksymalizacji efektywności w skrajnie niskich temperaturach. Łapy Najcharakterystyczniejszą cechą rysia kanadyjskiego są jego ogromne łapy, które dzięki swojej budowie działają jak naturalne rakiety śnieżne, rozkładając ciężar ciała zwierzęcia na dużą powierzchnię. Poduszki łap pokrywa gęste, grube futro. Zapewnia ono doskonałą izolację od zimnego podłoża, ale nie tylko. Jego zadaniem jest też zwiększenie przyczepności na lodzie i śniegu. Wszystko to sprawia, że kot bez problemu utrzymuje się na powierzchni puszystego śniegu. Tymczasem jego główni konkurenci – kojoty i rysie rude – zapadają się w takich warunkach, co znacząco obniża ich skuteczność łowiecką. Proporcje kończyn i sylwetka Przyglądając się budowie rysia kanadyjskiego, łatwo można zaobserwować specyficzną asymetrię. U przedstawicieli tego gatunku tylne nogi są wyraźnie dłuższe od przednich. To sprawia, że linia grzbietu opada ku przodowi, co nadaje zwierzęciu charakterystyczny, nieco przygarbiony wygląd. Ta adaptacja jest kluczowa dla dynamiki skoku i manewrowości. Ryś nie jest biegaczem długodystansowym, a mistrzem błyskawicznego wybicia z tylnych nóg. To pozwala mu dopaść zająca w kilku potężnych susach. Sensoryka Rysie kanadyjskie wykształciły jeden z najbardziej zaawansowanych zmysłów wśród drapieżników. Ich uszy, zwieńczone czarnymi pędzelkami o długości mogącej przekraczać 4 cm, nie są jedynie ozdobą. Naukowcy wciąż debatują nad ich precyzyjną funkcją. Przeważają dwie hipotezy: wzmocnienie słuchu – pędzelki mogą działać jak anteny kierunkowe, wychwytujące subtelne wibracje powietrza wywołane ruchem ofiary w zaroślach; sensory wiatru – pomagają zwierzęciu ocenić kierunek i siłę wiatru, co jest kluczowe podczas bezszelestnego podchodu pod wiatr. Wzrok rysia jest wspomagany przez tapetum lucidum – umieszczoną za siatkówką błonę odblaskową, która pozwala na widzenie w niemal całkowitej ciemności poprzez dwukrotne wystawienie receptorów na te same fotony. To sprawia, że ryś potrafi dostrzec drobną zdobycz ze znacznej odległości, nawet w warunkach nocnych. Futro Przedstawiciele tego gatunku charakteryzują się imponującą gęstością okrywy włosowej. Podczas gdy człowiek ma średnio 200 włosów na centymetr kwadratowy, ryś może mieć ich do 9000. Futro zmienia się sezonowo – od szaro-beżowego, „oszronionego” zimą, po bardziej rudawe i krótsze latem. Ryś kanadyjski vs ryś eurazjatycki Mimo bliskiego pokrewieństwa z gatunkiem eurazjatyckim, rysia kanadyjskiego nie sposób pomylić z żyjącym w polskich lasach kuzynem. Masa ciała – od 5 do 17 kg dla rysia kanadyjskiego, od 18 do 36 kg dla rysia eurazjatyckiego. Długość – od 67 do 107 cm dla rysia kanadyjskiego, od 70 do 130 cm dla rysia eurazjatyckiego. Wysokość w kłębie – od 48 do 56 cm dla rysia kanadyjskiego, od 60 do 71 cm dla rysia eurazjatyckiego. Cykl ofiary i drapieżnika Ryś kanadyjski jest idealnym przykładem specjalizacji pokarmowej. Koty te potrafią polować na inną zdobycz, jednak ich cały cykl życiowy jest podporządkowany jednej ofierze – zającowi amerykańskiemu. Gdy populacja zajęcy jest wysoka, ryś poluje niemal wyłącznie na nie, zabijając średnio dwa osobniki co trzy dni. W fazie szczytu, zagęszczenie zajęcy może osiągnąć poziom 1500 zwierząt na kilometr kwadratowy, co prowadzi do nadmiernej eksploatacji roślinności i gwałtownego wzrostu liczby drapieżników. Następnie następuje załamanie – populacja zajęcy zmniejsza się z powodu braku pokarmu i presji drapieżniczej, a populacja rysia podąża za nią z opóźnieniem 1–2 lat. Badania naukowe dowodzą, że poziom tej zależności jest głębszy, niż można by przypuszczać. Badacze dowiedli, że już sam widok i obecność rysiów powoduje u samic zajęcy chroniczny stres. Podwyższony poziom kortyzolu u matek prowadzi do narodzin mniejszych młodych o słabszej kondycji fizjologicznej. To sprawia, że populacja Lepus americanus pozostaje na niskim poziomie przez 2–4 lata, nawet po tym, jak liczba kotów drastycznie spadnie, co wyjaśnia tzw. „fazę niskiego zagęszczenia” w cyklu. Strategie alternatywne W okresach braku zajęcy ryś zmuszony jest do zmiany diety (prey switching). Do jego ofiar należą wówczas: wiewiórki czerwone, ptaki, nornice i inne drobne gryzonie. W rzadkich przypadkach ryś poluje na młode jelenie czy karibu. Nie gardzi też padliną. Zagrożenia dla rysia kanadyjskiego Opisywanemu gatunkowi na razie nie zagraża wymarcie. Należy jednak podkreślić, że populacje w USA i południowej kanadzie stoją w obliczu poważnych zagrożeń. Największym są zmiany klimatyczne. Krótsze zimy i mniejsze opady śniegu znacząco niwelują przewagę ewolucyjną rysia. Gdy śnieg staje się twardy lub zanika całkowicie, kojoty i rysie rude wkraczają na terytoria Lynx canadensis. Kolejna rzecz – zające amerykańskie zmieniają barwę futra na białą w oparciu o długość dnia, a nie rzeczywistą obecność śniegu. W rezultacie przy coraz późniejszych opadach śniegu białe zwierzęta są doskonale widoczne na brązowym tle lasu, co prowadzi do ich nadmiernej śmiertelności i w konsekwencji – do głodu wśród rysiów. Fragmentacja i działalność człowieka Nie bez znaczenia dla liczebności populacji jest też działalność człowieka. Budowa dróg na terytorium kotów zwiększa ich śmiertelność (w wyniku potrąceń) i zwiększa konkurencję pokarmową – odśnieżone drogi pozwalają kojotom wnikać głęboko w terytoria rysiów, które wcześniej były dla nich niedostępne zimą. Nasz autor Artur Białek Współpracownik National-Geographic.pl. Wcześniej związany m.in. z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. Pisał dla tytułów takich jak: „Kulisy Powiatu”, „AndroidNow” (gdzie pełnił także funkcję redaktora naczelnego) i „Bezpieczna Podróż”. Z wykształcenia jest ekonomistą, ale bardziej z przypadku niż zamiłowania. Jego największą pasją są podróże, zwłaszcza do miejsc wysokich, stromych i skalistych. Niewiele brakuje mu do zdobycia Korony Gór Polski, ale jego ambicje sięgają dalej. Lepiej niż w otoczeniu betonu i wielkopłytowej zabudowy czuje się wśród drzew i gór, które są jego największą miłością (zaraz obok ekosystemów leśnych), a obiektyw jego aparatu woli architekturę zabytkową niż nowoczesną. Najbardziej interesuje go historia współczesna, jako ta najlepiej poznana i pozostawiająca najmniej znaków zapytania. Wszystkie zwierzęta uważa za równorzędnych mieszkańców Ziemi. Zgodnie ze swoimi zainteresowaniami, w „National-Geographic.pl” pisze przede wszystkim o przyrodzie i historii. Zagorzały przeciwnik betonozy. Prywatnie opiekun dwóch wspaniałych gryzoni.
Żbik w Polsce – skryty drapieżnik i jego walka o przetrwanie w zmieniającym się środowisku
Żbik w Polsce należy do najmniej poznanych dzikich drapieżników. To gatunek skrajnie skryty, rzadko obserwowany, a jednocześnie uznawany przez naukowców za ważny wskaźnik stanu środowiska naturalnego. Jego obecność świadczy o zachowaniu ciągłości siedlisk i stosunkowo niewielkiej presji człowieka. Choć formalnie objęty jest ochroną, wciąż pozostaje jednym z zagrożonych dzikich kotów w Europie Środkowej. Jego historia w Polsce to opowieść o stopniowym zaniku, ale też o próbach odbudowy populacji w zmieniającym się krajobrazie.
Spis treści: Tryb życia i środowisko Żbik w Polsce – obszar występowania Populacja żbika w Polsce Dlaczego żbik w Polsce jest zagrożony? Czy żbik jest pod ochroną? Żbik w kontekście europejskim Możliwości odbudowy populacji Żbik europejski (Felis silvestris) jest, obok rysia, jednym z dwóch dzikich kotów żyjących w Polsce. Żbik w porównaniu z kotem domowym jest wyraźnie większy, masywniejszy i ma bardziej krępe ciało. Dorosłe osobniki mają ciało o długości do 65 cm, a gruby, krótki i zakończony tępo ogon mierzy nawet 30 cm. Sierść jest gęsta, szarobrązowa z charakterystycznymi ciemnymi pręgami, a grzbiet często ozdabia czarny pas. Tryb życia i środowisko Żbik prowadzi samotniczy tryb życia i jest aktywny głównie nocą, co sprawia, że jego obserwacja w naturze jest wyjątkowo trudna. W praktyce oznacza to, że obecność tego przedstawiciela kotowatych częściej potwierdzają badania terenowe niż bezpośrednie obserwacje. Poluje głównie na gryzonie, ale w razie potrzeby może sięgnąć po ptaki czy młode zające. W ekosystemie pełni funkcję drapieżnika regulującego populacje drobnych zwierząt. Ten dziki kot preferuje środowiska leśne, ale niekoniecznie najgęstsze lasy. Najczęściej występuje na obrzeżach kompleksów leśnych, w krajobrazach mozaikowych z polanami, łąkami i zadrzewieniami śródpolnymi. Dla żbika ważne jest poczucie bezpieczeństwa. Dlatego unika terenów intensywnie przekształconych przez człowieka, takich jak miasta czy drogi o dużym natężeniu ruchu. Jego areały osobnicze są stosunkowo duże i mogą obejmować od kilkudziesięciu do nawet kilku tysięcy hektarów. Żbik w Polsce – obszar występowania Współcześnie występowanie żbika w Polsce jest ograniczone głównie do południowo-wschodniej części kraju. Najważniejsze populacje znajdują się w Karpatach – zwłaszcza w Bieszczadach i na Pogórzu Przemyskim. Sporadyczne obserwacje odnotowuje się w Małopolsce i województwie lubelskim. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/zbik-europejski-na-zdjeciu-zwierze-w-parco-natura-viva-we-wloszech-7000-lat-temu-zamieszkiwal-te-same-tereny-co-zbik-z-bliskiego-wschodu-w-rejonie-dzisiejszej-polski-fot-photograph-by-joel-satore-national-geographic-photo-ark-5211b12.jpeg" width="1236" height="745" alt="Żbik europejski (na zdjęciu, zwierzę w Parco Natura Viva we Włoszech) 7000 lat temu zamieszkiwał te same tereny, co żbik z Bliskiego Wschodu w rejonie dzisiejszej Polski (fot. Photograph by Joel Satore, National Geographic Photo Ark)" title="Żbik europejski (na zdjęciu, zwierzę w Parco Natura Viva we Włoszech) 7000 lat temu zamieszkiwał te same tereny, co żbik z Bliskiego Wschodu w rejonie dzisiejszej Polski (fot. Photograph by Joel Satore, National Geographic Photo Ark)" /> W przeszłości zasięg gatunku był znacznie szerszy. Jeszcze na początku XX wieku żbik występował niemal w całej Polsce. Spadek liczebności był procesem stopniowym i wynikał z przekształceń środowiska – przede wszystkim wycinki lasów oraz rozwoju infrastruktury, które prowadziły do rozdrobnienia siedlisk. Populacja żbika w Polsce Szacuje się, że populacja żbika w Polsce liczy od 100 do 400 osobników. To niewiele, szczególnie biorąc pod uwagę ich rozproszenie. Dodatkowym wyzwaniem jest sposób monitorowania – obecność gatunku ustala się głównie na podstawie fotopułapek i analiz genetycznych, ponieważ tropy mogą być mylone z kotami domowymi. Obecna sytuacja kontrastuje z przeszłością. Dane historyczne wskazują, że żbik zamieszkiwał niemal cały obszar dzisiejszej Polski od czasów prehistorycznych aż po średniowiecze. Jeszcze w XIX wieku był szeroko rozpowszechniony, a jego wyraźny zanik nastąpił dopiero w pierwszej połowie XX wieku, mimo wprowadzania kolejnych form ochrony. Niewielka liczebność i rozproszenie populacji przekładają się na jej wrażliwość na zmiany środowiskowe. Izolacja poszczególnych grup utrudnia wymianę genetyczną, co może prowadzić do osłabienia kondycji gatunku. Z tego względu kluczowe znaczenie ma utrzymanie łączności między siedliskami oraz ograniczenie barier utrudniających migrację. Dlaczego żbik w Polsce jest zagrożony? Największym zagrożeniem dla żbika w Polsce pozostaje fragmentacja siedlisk. Rozbudowa infrastruktury drogowej przecina naturalne korytarze migracyjne, co utrudnia przemieszczanie się zwierząt. Zmiany w strukturze lasów również wpływają na populację – monokultury leśne nie zapewniają odpowiedniej bazy pokarmowej ani schronienia. Istotnym problemem jest także hybrydyzacja, czyli krzyżowanie się żbików z kotami domowymi, prowadzące do zacierania cech gatunkowych. Dodatkowo odnotowuje się przypadki śmiertelności w wyniku kolizji drogowych oraz sporadyczne odstrzały. Czy żbik jest pod ochroną? Żbik w Polsce objęty jest ścisłą ochroną gatunkową od 1952 roku. Oznacza to całkowity zakaz polowań, niszczenia siedlisk i płoszenia zwierząt. Gatunek znajduje się także w Polskiej Czerwonej Księdze Zwierząt oraz podlega ochronie na poziomie międzynarodowym, m.in. w ramach konwencji berneńskiej i dyrektywy siedliskowej UE. Same regulacje prawne nie gwarantują jednak odbudowy populacji. Kluczowe są działania praktyczne: monitoring, badania genetyczne oraz ochrona i odtwarzanie siedlisk. Żbik w kontekście europejskim Gatunek ten występuje w wielu krajach Europy, jednak jego populacje są rozproszone. W Niemczech podejmowane są działania mające na celu odbudowę liczebności osobników i łączenie fragmentów siedlisk. W Szkocji głównym problemem pozostaje hybrydyzacja i bardzo niska liczebność. Porównanie sytuacji w różnych krajach pokazuje, że skuteczna ochrona wymaga podejścia ponadlokalnego – obejmującego całe krajobrazy, a nie tylko pojedyncze obszary chronione. Możliwości odbudowy populacji Perspektywy dla żbika w Polsce są ściśle związane z jakością i spójnością jego siedlisk. Odbudowa populacji wymaga zachowania różnorodnych, dobrze połączonych lasów oraz tworzenia korytarzy ekologicznych. Równolegle konieczne jest prowadzenie systematycznego monitoringu i badań genetycznych, które pozwalają kontrolować stan populacji i ograniczać zjawisko hybrydyzacji. Istotnym elementem pozostaje także edukacja społeczeństwa i ograniczanie presji człowieka. Dzięki konsekwentnym działaniom populacja żbików w Polsce ma szansę stopniowo się stabilizować. Jednak jest to proces długotrwały i wymagający skoordynowanej ochrony. Nasza autorka Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
Dlaczego twój kot nie chce jeść? Wcale nie jest wybredny – naukowcy rozwiązali zagadkę
Znasz to? Twój kot z niecierpliwością – i bardzo dosadnie – domaga się posiłku, a po kilku kęsach odchodzi od pełnej miski, by za chwilę po raz kolejny miauczeć o jedzenie. Przez lata uznawaliśmy to za przejaw kociej wybredności, ale naukowcy z Uniwersytetu Iwate w Japonii udowodnili, że się myliliśmy. Za tym zachowaniem stoi nie brak głodu czy złośliwość, ale specyficzny mechanizm psychofizjologiczny.
Mechanizm ten, znany u ludzi jako olfaktoryczne nasycenie sensoryczne (ang. olfactory sensory-specific satiety), tłumaczy, dlaczego możemy czuć się „pełni” po zjedzeniu pizzy, ale nagle odzyskujemy apetyt, gdy poczujemy zapach deseru. U kotów ten proces jest jednak znacznie bardziej radykalny, co udowodnili naukowcy w swojej pracy opublikowanej w kwietniu 2026 roku w czasopiśmie „Physiology & Behavior”. Ewolucyjne dziedzictwo samotnika Dlaczego koty jedzą inaczej niż inne zwierzęta? Aby to zrozumieć, musimy spojrzeć na ich przodków. Psy, wywodzące się od polujących w stadzie wilków, mają tendencję do pochłaniania pokarmu najszybciej jak to możliwe – to ewolucyjna strategia przetrwania, by zjeść jak najwięcej, zanim zrobią to inni. Koty domowe pochodzą jednak od kota nubijskiego (Felis lybica), który był samotnym łowcą. Polował na małe ofiary wiele razy w ciągu doby. W efekcie dzisiejsze mruczki są zaprogramowane na spożywanie wielu małych posiłków. – Koty często przerywają jedzenie przed opróżnieniem miski, nawet po długim poście, by wrócić do niej po krótkiej przerwie. To sugeruje, że zakończenie posiłku nie wynika wyłącznie z sygnałów płynących z żołądka – zauważa dr Masao Miyazaki, weterynarz i behawiorysta zwierzęcy. Eksperyment: 12 kotów i puste miski Zespół badawczy z Japonii poddał testom 12 zdrowych kotów domowych różnych ras (żaden z nich nie był wykastrowany), stosując rygorystyczny reżim karmienia. Po 16-godzinnej głodówce kotom podano 20 gramów suchej karmy. Tylko cztery osobniki zjadły całą porcję w ciągu 10 minut. Większość kotów dobrowolnie przerywała jedzenie po skonsumowaniu zaledwie jednej trzeciej porcji. Kluczowym elementem badania było sprawdzenie, jak na apetyt wpływa nowość sensoryczna. Naukowcy użyli specjalnych dwukomorowych misek, które pozwalały na zmianę zapachu docierającego do kociego nosa bez zmiany samej karmy. Siła zapachu: nowość reaktywuje apetyt Badania potwierdziły, że motywacja kota do jedzenia spada wraz z przyzwyczajeniem się do zapachu danej karmy. Kiedy naukowcy wprowadzali nowy aromat (nawet jeśli sama karma pozostawała ta sama), apetyt kotów natychmiast wracał. Co ciekawe, koty jadły więcej, gdy otrzymywały sekwencję różnych pokarmów, niż gdy dostawały wielokrotnie tę samą ulubioną karmę. – Motywacja do jedzenia maleje, gdy kot przyzwyczaja się do aromatu. Nowość zapachowa może błyskawicznie reaktywować chęć do jedzenia – wyjaśnia Miyazaki. Zjawisko to jest znacznie słabsze u psów, dlatego wykorzystuje się je do tropienia np. materiałów wybuchowych – ich nosy nie „nudzą się” tak szybko konkretnym zapachem. Jak dzięki nowej wiedzy lepiej dbać o koty? Odkrycie japońskich naukowców ma ogromne znaczenie dla medycyny weterynaryjnej i codziennej opieki. Może przyczynić się do walki z otyłością – według statystyk nawet 50–60% kotów w krajach rozwiniętych cierpi na nadwagę. Zrozumienie roli zapachu może pomóc w opracowaniu strategii ograniczania przejadania się bez konieczności stosowania drastycznych diet. Modulowanie zapachu karmy może stać się też kluczem do zachęcenia do jedzenia kotów starszych i chorych, które cierpią na brak apetytu. Nowa wiedza pozwoli też nareszcie przestać postrzegać koty jako złośliwe lub wybredne. Pozostawianie resztek to po prostu biologiczna reakcja na habituację węchową. Badania z Uniwersytetu Iwate po raz kolejny udowadniają nam, że kot – gatunek, który tysiące lat spędził u boku człowieka – wciąż pozostaje w połowie dzikim, fascynującym samotnikiem. Źródło: Physiology & Behavior, The Japan Times Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Akcja ratunkowa na środku oceanu. Statek wycieczkowy uratował żeglarza i kota
Kilka dni temu pasażerowie jednego ze statków wycieczkowych byli świadkami nietypowej akcji ratunkowej na otwartym morzu. Załoga jednostki zareagowała natychmiast po zauważeniu sygnałów SOS nadawanych z uszkodzonego żaglowca. Na jego pokładzie znajdował się uwięziony mężczyzna oraz jego kotka – oboje zostali bezpiecznie ewakuowani.
Choć współczesna żegluga uchodzi za coraz bezpieczniejszą, incydenty na morzu nadal nie należą do rzadkości. Szacuje się, że rocznie około 2,5% spośród ponad 77 tysięcy statków handlowych uczestniczy w różnego rodzaju zdarzeniach, takich jak kolizje czy wejścia na mieliznę. Każdego roku dochodzi również do kilkunastu, a czasem ponad 30 zatonięć. Najbardziej narażone pozostają jednostki rybackie, a do najczęstszych przyczyn należą zderzenia oraz błędy nawigacyjne. W ostatnim głośnym przypadku przyczyną nie była jednak kolizja ani warunki pogodowe, lecz awaria techniczna, która doprowadziła do dramatycznej sytuacji na pokładzie niewielkiego żaglowca. Dramatyczna akcja ratunkowa na Karaibach. Załoga ruszyła na pomoc Do zdarzenia doszło we wtorek 14 kwietnia podczas rejsu statku wycieczkowego Carnival Legend, który kursował między Galveston w Teksasie a meksykańskim Cozumel. Jednostka znajdowała się na wodach Morza Karaibskiego, gdy członkowie załogi zauważyli sygnały alarmowe w postaci rac świetlnych. Szybko ustalono, że pochodzą one z niewielkiego żaglowca dryfującego na otwartym morzu. Kapitan podjął decyzję o natychmiastowej interwencji. W kierunku uszkodzonej jednostki wysłano łódź ratunkową, która umożliwiła bezpieczne przetransportowanie mężczyzny oraz jego kotki Dahlii na pokład statku wycieczkowego. Jak w oficjalnym komunikacie poinformował przewoźnik, „żeglarz i jego kot są bezpieczni i mają się dobrze”, a sam mężczyzna trafił pod opiekę zespołu medycznego. Z dostępnych informacji wynika, że przez kilka dni pozostawał on na morzu bez możliwości dalszej żeglugi z powodu awarii silnika. W tej sytuacji użycie rac było jedyną szansą na zwrócenie uwagi przepływających jednostek i uzyskanie pomocy. Pasażerowie obserwowali akcję ratunkową. „Nigdy czegoś takiego nie widzieliśmy” Całe zdarzenie rozegrało się na oczach pasażerów, dla których było jednym z najbardziej poruszających momentów rejsu. Wielu z nich podkreślało, że mimo licznych podróży morskich nigdy wcześniej nie byli świadkami realnej akcji ratunkowej na otwartym oceanie. – Byliśmy już na około 30 rejsach, ale nigdy nie przydarzyło nam się coś takiego – relacjonowali w rozmowie z mediami. Szczególne wrażenie zrobił moment, w którym reflektory statku oświetliły dryfującą jednostkę. – Zobaczyliśmy żaglówkę unoszącą się na falach. Od razu było widać, że jest w poważnych tarapatach – wspominali pasażerowie. Operacja ratunkowa była dobrze widoczna z pokładów, co pozwoliło obserwować kolejne etapy ewakuacji – od podejścia łodzi ratunkowej po przetransportowanie rozbitka na pokład. Uwagę zwróciła również obecność kota, który razem z właścicielem został bezpiecznie podjęty z uszkodzonej jednostki. W praktyce była to sytuacja nietypowa nawet dla doświadczonych podróżnych, ponieważ tego typu interwencje rzadko mają miejsce w trakcie standardowych rejsów turystycznych. Znaczenie całego zdarzenia podkreśla również skala jednostki, na której doszło do akcji. Carnival Legend to statek wycieczkowy klasy Spirit, zwodowany w 2002 roku, mogący pomieścić około 2100 pasażerów oraz blisko 900 członków załogi. Na co dzień obsługuje popularne trasy turystyczne, oferując rozbudowaną infrastrukturę rekreacyjną i rozrywkową. Tym razem jednak jego załoga została postawiona w zupełnie innej roli – jako uczestnicy realnej operacji ratunkowej na otwartym morzu, przeprowadzonej w warunkach, które wymagały szybkiej reakcji i precyzyjnej koordynacji działań. Źródło: Fox News Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Dlaczego źrenice zwierząt mają tak różne kształty? Poznaj fascynujące przystosowania
Gdy przyglądasz się oczom kota, widzisz pionową, nieco onieśmielającą szczelinę. Źrenice kozy są jeszcze dziwniejsze (dla niektórych przerażające) – przypominają szeroki, poziomy prostokąt. Mątwy mają z kolei oczy w kształcie litery W. To wszystko nie przypadek, ale efekt milionów lat ewolucji. Źrenice opowiadają historię lat przetrwania, polowania i sposobów unikania zagrożenia. Ale dlaczego właściwie są takie „dziwne” i różne od naszych?
Czemu wszystkie zwierzęta nie mają takich samych oczu? Dlaczego kształt źrenic jest taki ważny? W jaki sposób możemy dzielić ze sobą tę samą planetę, a jednocześnie być tak różni? Oczy są symbolem fascynującego przystosowania, które odpowiada za wyjątkowy sposób widzenia i umożliwia przetrwanie. Jakie tajemnice kryją? Pionowe, okrągłe i poziome Kot czający się w wysokiej trawie musi precyzyjnie ocenić odległość pionowymi źrenicami i zareagować błyskawicznie, gdy zbliża się jego ofiara. Koza na pastwisku nie ma luksusu nieruchomego wypatrywania jednego punktu – musi nieustannie obserwować cały horyzont. Jej pozioma źrenica „otwiera się” na szeroki krajobraz, pozwalając błyskawicznie zauważyć nadchodzącego drapieżnika. W morskich głębinach mątwa korzysta z iście kosmicznych źrenic w kształcie litery „W” – naukowcy wciąż debatują, czy pomaga jej to lepiej widzieć kolory w zmiennym, morskim środowisku, minimalizować odblaski czy lepiej kamuflować się przed wrogami. Pionowe szczeliny – drapieżnik widzi więcej, niż myślisz Pionowa kocia źrenica to narzędzie snajpera: ogranicza rozmycie w pionie i pozwala na ostre widzenie obiektu, który za chwilę stanie się obiadem. Niewielkie różnice odległości podlegające ocenie dwóch skierowanych w stronę ofiary oczu pozwalają precyzyjnie ocenić odległość: proces ten nazywa się stereopsją (ludzie także się nim wspierają). Taką pionową budowę spotykamy u kotów i niektórych węży, które muszą bardzo dokładnie wycelować podczas ataku. Zwężanie źrenic w poziomie pomaga w widzeniu stereoskopowym, natomiast poszerzanie ich w pionie ułatwia ocenę głębi na podstawie rozmycia. Co ciekawe, to rozwiązanie sprawdza się najlepiej w przypadku drapieżników żyjących blisko ziemi. Większe drapieżniki, takie jak lwy i tygrysy, mają zazwyczaj okrągłe źrenice, ponieważ patrzą na ziemię pod ostrzejszym kątem, co zmniejsza przewagę rozmycia w ocenie odległości. Poziome prostokąty – roślinożerca, który zawsze jest czujny Czas na łąkach mija powoli, ale nie znaczy to, że można przestać być czujnym. Pozioma źrenica u kóz, owiec czy koni to panoramiczne „okno” na świat, które chroni jednocześnie przed rażącym słońcem z góry. Ten szeroki kształt przepuszcza więcej światła z płaszczyzny poziomej przed nimi, ułatwiając skanowanie otoczenia w poszukiwaniu zagrożenia. Jest to w zasadzie przeciwieństwo oczu drapieżników. – W przypadku zwierząt roślinożernych bardziej liczy się pole widzenia niż ostrość obrazu. Muszą mieć możliwość paronamicznego spoglądania na świat wzdłuż ziemi, ponieważ większość drapieżników, która się do nich zbliży, będzie sunąć przy jej powierzchni – tłumaczy w wywiadzie dla Live Science prof. Marty Banks, prof. optometrii na Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkley. Zwierzęta te spędzają jednak ogromną ilość czasu skubiąc trawę – czyli z głową skierowaną w dół. To oznaczałoby, że przez większość dnia ich poziome źrenice przyjmują de facto pozycję pionową. Natura i na to znalazła rozwiązanie – zwierzęta te potrafią obracać gałki oczne tak, by ich źrenice zawsze były równoległe do ziemi: nawet gdy pasą się głową w dół. Konwergencja ewolucyjna, czyli wielkie umysły myślą podobnie To, że tak różne zwierzęta mają podobne źrenice, to tzw. konwergencja ewolucyjna. Oznacza ona to, że organizmy ewolucyjnie odległe od siebie wykształcają te same mechanizmy. Przykładem są koty i węże, u których pionowe szczeliny pojawiły się niezależnie z tego samego powodu: skutecznego polowania. Kozy i konie wykształciły poziome – bo liczy się panoramiczny widok na zagrożenia. Zwierzęcy „wiedźmini” potrafią zmieniać kształt źrenic Wiedźmin Geralt w popularnej serii Andrzeja Sapkowskiego miał za sprawą specjalnych mutacji „kocie oczy”, które zmieniał także przy pomocy swoich specjalnych eliksirów. Chociaż wiemy już, beneficjentem pionowych źrenic są głównie drapieżniki „przypodłogowe” (a Biały Wilk operował na nieco innym poziomie), to był to pomysłowy zabieg literacki, który pozwalał „uzwierzęcić” bohatera. Zmienianie źrenic to jednak nic nowego w świecie zwierząt. Niektóre ryby i ptaki (np. arowany) mają zdolności całkowitej zmiany kształtu źrenic w ciągu dnia – wszystko zależy od tego, w jakiej ilość światła słonecznego aktualnie operują. Spojrzenie każdego zwierzęcia to wynik milionów lat eksperymentów natury. Różnorodność źrenic jeszcze dobitniej pokazuje nam, że każda istota na naszej planecie postrzega ją zupełnie inaczej. Źródło: Science Advances, Live Science Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Posiadanie psa lub kota daje tyle samo szczęścia, co relacja z ukochaną osobą. Udowadniają to badania
Najnowsze badania przeprowadzone przez brytyjskich ekonomistów dowodzą, że posiadanie psa lub kota zapewnia nam taką samą satysfakcję z życia, co trwałe małżeństwo. Okazuje się, że bezwarunkowa więź z czworonogiem buduje nasze poczucie szczęścia równie skutecznie, jak bliskie relacje z ludźmi czy sukcesy zawodowe.
Spis treści Jak dotychczas badano efekty posiadania zwierząt? To nieprawda że szczęścia nie da się zmierzyć Psy i koty zmieniają ludzi Każdy opiekun psa czy kota może opowiadać bez końca, ile satysfakcji daje mu życie ze zwierzakiem. Jednak opowieści to nie dowody. Czy można naukowo dowieść, że posiadanie zwierzęcia zwiększa poziom życiowego szczęścia? A jeszcze lepiej – czy można poziom satysfakcji dokładnie wyliczyć i wycenić? Ekonomiści z Uniwersytetu w Kent w Wielkiej Brytanii postanowili to sprawdzić. Wyniki zaskoczyły ich samych. Jak dotychczas badano pozytywne efekty posiadania zwierząt? Zwierzęta domowe są wszechobecne. Aż 49% polskich gospodarstw domowych ma przynajmniej jednego psa, a 41% – kota. W Polsce żyje 8,1 mln psów oraz 7,2 mln kotów. Na całym świecie podobno żyje aż miliard psów. Najwyraźniej ludzie odnoszą z opieki nad zwierzakami ogromne korzyści. Badania naukowe na ten temat koncentrują się jednak głównie na korzyściach zdrowotnych. Zbadano też, że zwierzęta domowe działają jak „katalizatory społeczne” i pomagają w stworzeniu sieci relacji. Jednak co z innymi efektami, w tym trudno mierzalną satysfakcją z życia z psem czy kotem? Tu literatura naukowa nie dostarcza konkretnych szacunków, jak bardzo zwierzęta domowe nas uszczęśliwiają. Ekonomiści z Uniwersytetu w Kent postanowili to zbadać. I, jak to ekonomiści, wszystko przeliczyli na pieniądze. To nieprawda że szczęścia nie da się zmierzyć Aby wyeliminować możliwość fałszywych wyników, skupili się tylko na łatwo mierzalnych zmiennych. Wzięli na warsztat dane z długoterminowego badania 2500 brytyjskich gospodarstw domowych (UK Household Longitudinal Survey). Przeanalizowali, ile z nich polegało na pomocy sąsiadów opiekujących się ich zwierzętami podczas wyjazdów. Zastosowali metodę tzw. zmiennych instrumentalnych. To rodzaj analizy statystycznej, która pozwala na przeciwdziałanie błędom obliczeniowym. Wyniki zaskoczyły ich samych. Odkryli, że towarzystwo zwierząt domowych zwiększa zadowolenie z życia o 3 do 4 punktów w skali od 1 do 7. Ponadto oszacowali, że wartość emocjonalna towarzystwa zwierzęcia domowego odpowiada korzyściom finansowym rzędu 70 tys. funtów rocznie (ok. 345 tys. złotych). Podobne wartości uzyskiwano w badaniach ekonomicznych, przeliczając na pieniądze posiadanie regularnych relacji z małżonkami, przyjaciółmi i krewnymi. „Gdy zobaczyłam te wyniki, byłam zaskoczona. Pomyślałam, że to mnóstwo pieniędzy, nawet dla mnie, choć kocham i mam zwierzęta” — powiedziała Adelina Gschwandtner, profesorka ekonomii, jedna z autorek artykułu. „Ale skoro deklarujemy że zwierzęta są dla nas jak członkowie rodziny, to w sumie nie ma się czemu dziwić” – dodaje. Psy i koty zmieniają ludzi Badanie opublikowano w czasopiśmie „Social Indicators Research”. Ujawniło ono również, że właściciele psów są bardziej ekstrawertyczni, ugodowi i mniej neurotyczni od przeciętnej. Z kolei właściciele kotów cechują się większą otwartością na nowe doświadczenia. Ogólnie opiekunowie zwierząt wykazują wyższy poziom sumienności, otwartości i uważności na innych w porównaniu do osób nieposiadających zwierząt. Posiadają też statystycznie większą siatkę relacji międzyludzkich, na przykład większe rodziny. Dr Gschwandtner podkreśla, że wyniki te mogą mieć istotne znaczenie dla polityki zdrowotnej i społecznej. Sugeruje nawet, że zalecanie posiadania zwierząt domowych może przyczynić się do poprawy jakości życia. Podkreśla też, że badanie ma pewne braki, bo przyjęta metodologia skupia się tylko na psach i kotach. „Nie chcemy umniejszać znaczenia innych zwierząt domowych dla dobrego samopoczucia, takich jak ryby, chomiki, króliki, gady czy konie” – mówi Gschwandtner. Ekonomiści z pewnością znajdą sposób by obliczyć poziom szczęścia także dla nich. Źródło: Social Indicators Research Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Dlaczego koty tak często chorują na nerki? Jest nowe wytłumaczenie
Kiedy kot zaczyna częściej pić wodę, oddawać mocz i tracić apetyt, większość opiekunów wpada w panikę. Mogą to być pierwsze sygnały przewlekłej choroby nerek. Statystyki są bezlitosne: nawet co trzeci kot po 7. roku życia zaczyna mieć z nimi kłopoty. Dotąd nauka wskazywała na geny, dietę i infekcje, jednak przełomowe odkrycie może na zawsze może zmienić profilaktykę chorób nerek u kotów.
Zespół brytyjskich naukowców z Uniwersytetu w Nottingham odkrył, dlaczego koty tak często chorują na nerki. W ich komórkach gromadzą się bardzo nietypowe tłuszcze. Nietypowe nagromadzenie tłuszczów Badacze przeprowadzili dogłębną analizę tkanek nerkowych kotów domowych, dzikich szkockich żbików oraz psów. Co się okazało? W nerkach kotów domowych znaleziono skupiska bardzo nietypowych tłuszczów – zmodyfikowanych trójglicerydów, których nie było u psów, a u żbików występowały one śladowo. Te tłuszcze, o skomplikowanej strukturze chemicznej (z tzw. wiązaniami eterowymi), gromadzą się w nerkach kotów już od młodego wieku. Lipidy, które są tykającą bombą Dlaczego to tak ważne odkrycie? Te wyjątkowe tłuszcze bardzo długo się rozkładają i mogą wywoływać przewlekły stres w komórkach nerkowych. Prowadzi to do powolnego uszkadzania tkanek. Naukowcy podejrzewają, że to właśnie ten ukryty mechanizm odpowiada za tak powszechne przypadki przewlekłej choroby nerek u kotów domowych. Psy w ogóle nie mają takich zmian, a szkockie żbiki tylko okazjonalnie. To dowód, że koty domowe mają specyficzny metabolizm tłuszczów. Uważa się, że ewolucja i proces udomowienia sprawiły, że koty wytwarzają te tłuszcze w większych ilościach – być może przez szczególne konsekwencje diety mięsożerców. Dlaczego tłuszcze odkładają się właśnie w nerkach kota domowego? Kocia fizjologia jest wyjątkowa: mają one bardzo specyficzne enzymy, które inaczej niż u psów czy żbików przetwarzają tłuszcze. Zamiast rozkładać nietypowe trójglicerydy, koty odkładają je w komórkach nerkowych. Efektem jest to, że już młode osobniki mogą nieświadomie „pracować” na przyszłą chorobę. Czy nowe odkrycia dadzą kotom dłuższe życie? To niewątpliwie przełom. Badacze liczą, że zidentyfikowanie tej specyficznej „bomby tłuszczowej” w nerkach pozwoli stworzyć nowe diety lub suplementy zapobiegające odkładaniu szkodliwych lipidów. Być może powstaną też skuteczniejsze testy diagnostyczne, dzięki którym choroba nerek będzie wykrywalna zanim pojawią się objawy. Co dzisiaj możesz zrobić dla swojego kota? Obserwuj: jeśli kot dużo pije, często oddaje mocz, wymiotuje lub wyraźnie chudnie, natychmiast zgłoś się do weterynarza. Diagnozuj: wczesne badania moczu i krwi oraz USG mogą wykryć chorobę na początkowym etapie. Dbaj o dietę: badania – takie jak to omawiane dzisiaj – dowodzą, że jakość pożywienia ma kluczowe znaczenia dla zdrowia kocich nerek. To dopiero początek nowego leczenia kotów. Przez lata byliśmy bezradni wobec podstępnej choroby ich nerek, ale dzięki pracy naukowców to może się zmienić. Trzymamy kciuki. Źródło: Frontiers in Veterinary Science, koty.pl Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Czemu koty zawsze lądują na cztery łapy? W powietrzu wykonują skomplikowane akrobacje, które umykają ludzkiemu oku
Koty słyną z umiejętności lądowania na czterech łapach i zdaje się, że upadek na grzbiet jest dla nich niemożliwy. To jednak żadna kocia „magia”, a doskonale zaprogramowany odruch, ewolucyjnie rozwinięta anatomia „drapieżcy” i sprawny zmysł równowagi. Nie zawsze im się jednak udaje.
Wyjątkowo elastyczny odcinek kręgosłupa pozwala spadającym kotom obracać przednią i tylną połowę ciała kolejno, tak aby bezpiecznie wylądować. Jest on w stanie skręcić się bardziej niż przypuszczaliśmy, a każdy upadek z wysokości włącza zakodowany od wieków w genach „odruch wyprostny”. Domowe drapieżniki ciągle są w stanie nas zaskoczyć. Po co kotom umiejętność lądowania na cztery łapy? Koty przez tysiące lat były doskonałymi łowcami wiodącymi prym na bardzo zróżnicowanym terenie – nadal nimi są, chociaż trochę „zasiedziały się” na naszych kanapach. Wspinały się na drzewa, skakały po gałęziach, eksplorowały skaliste tereny. Przy tym trybie życia ryzyko potencjalnego wypadku było dosyć duże, a każdy upadek skutkować mógł ograniczonymi możliwościami polowania. To zaś powodowało śmierć. Dzisiejsze koty nie muszą już skakać po drzewach. „Dar” odziedziczony po przodkach pozwala im jednak swobodnie poruszać się po wysokich meblach, parapetach czy płotach, a w razie potknięcia czy nieuwagi – ograniczyć skutki upadku. Wyjątkowa anatomia kota Rola elastycznego kręgosłupa i budowy ciała kota Koci kręgosłup jest wyjątkowo giętki, szczególnie w odcinku piersiowym, który według badań Uniwersytetu Yamaguchi ma 3 razy większą ruchomość niż odcinek lędźwiowy. Pozwala to na niezależne obracanie przedniej i tylnej części ciała. Brak obojczyków i smukłe kończyny sprzyjają akrobatycznym ruchom. Znaczenie błędnika i zmysłu równowagi W kocim uchu wewnętrznym – tak samo jak w ludzkim – znajduje się błędnik, który odpowiada za orientację w przestrzeni. Jego błyskawiczna reakcja oraz współpraca czujnego wzroku i receptorów czucia głębokiego umożliwia szybkie uruchomienie odruchu wyprostnego i właściwe ustawienie ciała podczas spadania. Niestety, tak jak i ludzie, koty także mają chorobę lokomocyjną. Rozwój odruchu wyprostnego u kociąt Koty nabywają niezwykłej umiejętności „lądowania na cztery łapy” już około 3. tygodnia życia. Pełną sprawność osiągają w 7. tygodniu. Jak koty obracają się w powietrzu? Naukowcy opisują dwa główne modele: bend-and-twist (gięcie i skręt) oraz tuck-and-turn (przyciągnięcie i obrót). Kot wygina ciało i skręca przód oraz tył w przeciwnych kierunkach lub najpierw rotuje przednią, a potem tylną część ciała. Filmy z eksperymentów pokazują, że przednie łapy zawsze lądują chwilę przed tylnymi. Czy ogon ma znaczenie? Co ciekawe, koty bez ogona również potrafią skutecznie lądować – nie jest on niezbędny do uruchomienia odruchu wyprostnego. Czy kot zawsze ląduje na cztery łapy? To popularny mit Niestety, wysokość nie zawsze pozwala na wykonanie pełnego manewru. Kocie zdolności i tak są imponujące – są w stanie wykonać swój trik spadając nawet z niecałego metra. Nie oznacza to oczywiście, że kot może beztrosko spadać z dowolnej wysokości. Jego „manewr” nie zabezpiecza całkowicie przed upadkiem, a jedynie minimalizuje szkody. Wiek, otyłość czy choroby kota dodatkowo zmniejszają sprawność jego odruchu wyprostnego. Gruby kot spada „na plecy”. Umiejętność lądowania na cztery łapy to efekt ewolucyjnej selekcji, która pozwoliła kotom przeżyć tam, gdzie inni traciliby równowagę. To biologiczna „poduszka powietrzna”, którą zawdzięczają skomplikowanej budowie kręgosłupa. Źródła: The Anatomical Records, koty.pl Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Bożenka odnaleziona! Jednooki manul z poznańskiego ZOO już w domu
Przez ostatnie dwa dni oczy miłośników zwierząt w całej Polsce zwrócone były na poznański ogród zoologiczny. Wszystko za sprawą Bożenki – samicy manula, która w tajemniczych okolicznościach zniknęła ze swojego wybiegu. Na szczęście, po pełnej napięcia akcji poszukiwawczej, kot bezpiecznie wrócił do domu, a cała historia zakończyła się pomyślnie.
Zdarzenie to postawiło na nogi nie tylko pracowników ogrodu, ale i służby miejskie oraz mieszkańców okolicznych terenów. Podczas rutynowego porannego obchodu w środę, 25 lutego 2026, opiekunowie zauważyli, że pomieszczenia, w których przebywała Bożenka, zostały otwarte. Wstępne ustalenia były niepokojące: wszystko wskazywało na to, że zwierzę zostało wypuszczone celowo. Sytuacja była poważna, ponieważ manul, mimo swojego sympatycznego wyglądu, nie jest zwierzęciem domowym ani oswojonym. Na szczęście po 2 dniach „na gigancie” Bożenka została znaleziona, złapana i już 27 lutego rano wróciła na wybieg. Eskapada jednookiej Bożenki „W trakcie porannego obchodu zauważono, że zostały otwarte pomieszczenia, w których zwierzę przebywało. Z naszych ustaleń wynika, że mogła zostać wypuszczona celowo przez nieznanego sprawcę” – alarmował ogród zoologiczny. ZOO poprosiło też okolicznych mieszkańców o zachowanie czujności i niepodejmowanie prób samodzielnego zbliżania się do zwierzęcia. Kluczowy był szybki kontakt z ZOO lub Strażą Miejską. Bożenka jest manulem którego nie sposób pomylić z żadnym innym: nie ma lewego oka, które straciła w młodym wieku. Ten szczegół mógł ułatwić jej identyfikację, w razie gdyby ktoś nie miał pewności, czy np. nie jest to kot domowy. Szczęśliwe zakończenie Zgłoszenia o Bożence zaczęły spływać szybko. Krążyła po terenach przyległych do ZOO, widziano ją między innymi w okolicach Jeziora Maltańskiego oraz przy Stawie Olszak. Ostatecznie cała historia zakończyła się sukcesem. Bożenka została odnaleziona i wróciła na teren ogrodu. Pracownicy ZOO żartobliwie podsumowali jej eskapadę jako nieplanowany „city break”. Choć zwierzak jest w dobrym stanie, profilaktycznie pozostanie pod obserwacją do poniedziałku, 2 marca. Pracownicy ZOO podkreślają, że pomoc mieszkańców i ich czujność miały kluczowe znaczenie dla odnalezienia Bożenki. Pytanie, kto i po co ją wypuścił, pozostaje póki co bez odpowiedzi. Uciekinierzy i gwiazdy internetu: słynne polskie manule To nie pierwszy raz, kiedy manul znalazł się poza poznańskim ZOO. W 2020 roku jeden z 6 młodych uciekł z nowo wybudowanego wybiegu. Na szczęście udało się go złapać w pobliżu Jeziora Maltańskiego, gdzie polował na gołębie. Na początku lutego 2026 samica Jessie z ZOO w Warszawie, została wybrana Zwierzakiem Roku 2025, zdobywając niemal 1000 głosów i pokonując kilkanaście innych gatunków. W 2023 roku samiec Magellan z ZOO w Poznaniu został uznany za najpiękniejszego na świecie, w żartobliwych zawodach „Manul World Cup”. W decydującym głosowaniu mieszkaniec poznańskiego zoo pokonał kota z Japonii, zdobywając łącznie ponad 130 tysięcy głosów. Źródło: ZOO Poznań Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Wezwali służby do „rannego rysia”. Okazał się zdrowym, egzotycznym uciekinierem
W Kierszku pod Warszawą zauważono kota przypominającego serwala sawannowego. Zaniepokojeni okoliczni mieszkańcy początkowo myśleli, że to ryś. Zwierzak prawdopodobnie należy do prywatnego właściciela lub hodowli i może być tzw. kotem savannah, czyli mieszanką serwala z kotem domowym.
W nocy z 18 na 19 lutego 2026 roku w miejscowości Kierszek pod Warszawą, w bliskim sąsiedztwie Lasu Kabackiego, pojawił się zagadkowy kot. Fundacja „Kopytka z nadzieją – Azyl dla Zwierząt leśnych i gospodarskich” otrzymała zgłoszenie o obecności „chorego rysia” w okolicy ul. Kabackiej. Po przybyciu na miejsce okazało się jednak, że zamiast rodzimego drapieżnika, na wolności znajduje się kot podobny do serwala sawannowego – egzotycznego gatunku z Afryki. Kot był w dobrej kondycji Fundacja podkreśliła, że podczas nocnej interwencji zwierzę wyglądało na zdrowe. Niestety, próba jego odłowienia przy użyciu tzw. strzelby Palmera – specjalistycznego sprzętu do usypiania zwierząt – zakończyła się fiaskiem. Spłoszone zwierzę uciekło w nieznanym kierunku. Pomimo ponad godzinnych, intensywnych poszukiwań nie udało się odnaleźć jego śladów. Fundacja podejrzewa, że zwierzę uciekło z prywatnego domu lub hodowli. Organizacja prosi także wszystkich mieszkańców oraz osoby, które mogą widzieć zwierzę, by niezwłocznie zgłaszały wszelkie informacje do Fundacji, Straży Miejskiej w Konstancinie-Jeziornie lub Wydziału Ochrony Środowiska. Fundacja ostrzega też, by nie próbować samodzielnie odławiać serwala. Zwierzę może zareagować paniką, a nieumiejętne podejście do niego może skończyć się kolejną ucieczką lub stresem dla kota, co jeszcze bardziej utrudni jego schwytanie. Serwal czy kot savannah? Wśród komentarzy pojawiły się sugestie, że kot nie jest czystej krwi serwalem, lecz tzw. kotem savannah – mieszanką serwala sawannowego z kotem domowym. Zarówno serwale, jak i koty savannah można w Polsce hodować i trzymać w prywatnych domach, choć pod różnymi warunkami. Fakt posiadania serwala trzeba zgłosić w starostwie powiatowym lub urzędzie miasta w ciągu 14 dni od nabycia zwierzęcia. Zwierzę musi pochodzić z legalnej hodowli, posiadać mikrochip oraz dokumenty potwierdzające legalność pochodzenia (np. dokumenty CITES lub zaświadczenie o urodzeniu w niewoli w UE). Sprzedaż (i zakup) serwala bez „papierów” to przestępstwo i nielegalny handel gatunkami chronionymi. Status prawny kotów savannah zależy od proporcji genów serwala i kota domowego. Tzw. generacje F1–F3, z wysokim udziałem genów serwala, w Polsce są często traktowane na równi z dzikimi zwierzętami. W przypadku F1 (około 50% genów serwala) konieczne może być zezwolenie z Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska. Generacje F4–F5 są zazwyczaj traktowane jak zwierzęta domowe i nie wymagają specjalnych zezwoleń. Historia kota savannah Savannah to hybryda kota domowego z dzikim serwalem afrykańskim. Historia rasy rozpoczęła się w 1986 roku od narodzin pierwszej kotki o imieniu Savannah. Oficjalne uznanie rasy nastąpiło w 2001 roku. Charakterystycznym aspektem rasy jest podział na pokolenia oznaczane literą F, gdzie F1 oznacza bezpośrednie potomstwo serwala o największych rozmiarach (nawet do 15 kg) i najbardziej pierwotnym instynkcie, podczas gdy pokolenia F2 i dalsze są mniejsze, uznawane prawnie za koty domowe. Hodowla tych kotów wymaga nie tylko wiedzy o genetyce (np. bezpłodności samców w pierwszych pokoleniach), ale też zapewnienia ogromnej przestrzeni i stymulacji intelektualnej, by zaspokoić ich niezwykłą inteligencję i energię. Źródła: Piasecznonews, Kopytka z nadzieją – Azyl dla Zwierząt leśnych i gospodarskich Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Poznajcie Zwierzaka Roku 2025 warszawskiego ZOO. Jessie podbiła serca internautów, choć jest bardzo skrytą damą
Doroczne głosowanie na Zwierzaka Roku, organizowane przez warszawski ogród zoologiczny, przyciąga tysiące internautów. Nie inaczej było i tym razem. Oddano tysiące głosów, a wśród 12 finalistów najbardziej urocza okazała się samica manula stepowego o imieniu Jessie.
„Nasza przeurocza samica manula stepowego absolutnie skradła Wasze serca w ubiegłym roku i oddaliście na nią w sumie niemal 1000 głosów. Drugie miejsce z wynikiem niemal 600 głosów uzyskała żyrafa Pietruszka, a trzecie małe góralki” – informuje warszawskie ZOO. Skryta dama Jessie i nowy trend zwiedzania ZOO Jessie, jak wszystkie manule, jest zwierzakiem wyjątkowo skrytym. „Wiele osób zastanawiało się, czy nasza samiczka faktycznie zamieszkuje wybieg niedaleko wejścia od strony ul. Ratuszowej, ponieważ jest bardzo skrytą damą i niewielu szczęściarzy miało okazję ją podziwiać. Tak zrodziła się legenda – Jessie jest czy jej nie ma?” – pisze ogród zoologczny. Pracownicy dodają, że wypatrywanie Jessie to nowy trend wśród zwiedzających, którzy czasem tłumnie gromadzą się pod jej wybiegiem. „Dajcie znać, czy udało Wam się spotkać Jessie i jednocześnie przypominamy, że to wyjątkowa pani, która lubi spokój i jeśli chcecie ją odwiedzić, to warto nie tworzyć tłumu pod jej wybiegiem. I jeszcze jedno: nawet jeśli Wy jej nie widzicie, to Jessie ma Was na oku!” – tłumaczą pracownicy ZOO. Polskie manule: światowa sława Magellana z Poznania Polska ma szczęście do sławnych manuli. W 2023 roku samiec Magellan z ZOO w Poznaniu został uznany za najpiękniejszego na świecie, w żartobliwych zawodach „Manul World Cup”. W decydującym głosowaniu mieszkaniec poznańskiego zoo pokonał kota z Japonii, zdobywając łącznie ponad 130 tysięcy głosów. To niejedyna ciekawa historia z Poznania, związana z manulami. W 2020 roku jeden z 6 młodych uciekł z tamtejszego ZOO, z nowo wybudowanego wybiegu. Na szczęście udało się go złapać w pobliżu Jeziora Maltańskiego, gdzie polował na gołębie. Manul: skryty drapieżnik z Azji Środkowej Manul stepowy (Otocolobus manul) to niewielki przedstawiciel kotowatych i jeden z najbardziej charakterystycznych i fotogenicznych dzikich kotów. Choć na zdjęciach może się wydawać spory, w rzeczywistości jest wielkości kota domowego – jego masa ciała to 2 do 5 kg. Za złudzenie optyczne odpowiada najgęstsze futro wśród wszystkich kotowatych, które chroni go przed mrozami jego naturalnego środowiska – Azji Środkowej. Kolejnym jego znakiem rozpoznawczym są nietypowe dla małych kotowatych okrągłe źrenice oraz nisko osadzone, szeroko rozstawione uszy. Taka budowa głowy pozwala mu niemal niezauważalnie wyglądać zza skał podczas polowania. To samotnik i terytorialista. Jest zwierzęciem skrytym, prowadzącym głównie nocny tryb życia. Jego dieta składa się głównie z szczekuszek (małych ssaków z rzędu zajęczaków) oraz gryzoni. Manule są wyjątkowo trudne w hodowli, a ZOO w Poznaniu doczekało się w 2020 roku aż szóstki młodych. Źródło: Warszawskie ZOO Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Koty to ukryci weganie? Zaskakujące wyniki badań sierści
Naukowcy od lat używają izotopów do badania diety zwierząt. Tym razem metoda zawiodła – przynajmniej na pierwszy rzut oka. Koty, które muszą jeść mięso, w analizach wypadły jak… weganie. Wyjaśnienie tej sprzeczności jest fascynujące.
Naukowcy dysponują metodą, która pozwala sprawdzić, co zwierzę jadło przez całe życie. Kluczem jest azot i jego odmiany, czyli izotopy: lżejszy 14N i cięższy 15N. Stosunek między nimi zapisuje się w tkankach. Rośliny mają niewiele ciężkiego azotu. Zwierzęta, które je zjadają, mają go więcej. Drapieżniki na szczycie łańcucha pokarmowego powinny mieć go zatem najwięcej. Naukowcy używają do tego wskaźnika TDF (ang. trophic discrimination factor). Pokazuje on różnicę między tym, co jest w jedzeniu, a tym, co buduje ciało. Średnio u zwierząt wynosi on od 3 do 5 promili. Im wyżej w hierarchii pokarmowej stoi dane stworzenie, tym wyższe wartości izotopowe powinna wykazywać jego sierść. Koty są „prawdziwymi mięsożercami”. Muszą jeść mięso, by przeżyć, bo ich organizmy nie czerpią składników odżywczych z roślin. Badacze spodziewali się więc u nich rekordowo wysokich wyników. Kot w skórze weganina Naukowcy z Uniwersytetu Wiedeńskiego postanowili sprawdzić tę teorię w praktyce, a swoje wnioski opublikowali na łamach „Frontiers in Ecology and Evolution”. Przebadali sierść i wąsy 35 kotów domowych. Porównali je z próbkami włosów od ponad 650 ludzi odżywiających się w różny sposób: wegan, wegetarian i osób jedzących mięso. Badacze podkreślili, że materiał z kotów zbierano w sposób całkowicie nieinwazyjny i bezbolesny, podczas rutynowej pielęgnacji i czesania zwierząt Azot z kociej sierści Wyniki były zdumiewające. Zamiast znaleźć się na szczycie izotopowej drabiny, koty wylądowały na samym dole. Wartości azotu w kocim futrze wynosiły około 6,5–6,6 promila. Dla porównania, u ludzi jedzących mięso było to aż 8,8 promila. Kocia sierść pod względem chemicznym najbardziej przypominała włosy ludzi na diecie wegańskiej, u których wynik wynosił 7,2 promila. Gdyby naukowiec nie wiedział, czyją próbkę bada, mógłby pomyśleć, że ten „drapieżnik” żywi się wyłącznie sałatą. To pokazuje, że bezrefleksyjne stosowanie metody izotopowej może być bardzo mylące. Sekret tkwi w wydajności Dlaczego tak się dzieje? Odpowiedź kryje się w niezwykłej wydajności kocich organizmów. Otóż koty przetwarzają białko mięsne niemal bez strat. Ich dieta składa się z wysokiej jakości aminokwasów, które idealnie pasują do budowy ich własnych ciał. – Ponieważ koty jedzą wysokiej jakości białko mięsne, które ściśle odpowiada składowi aminokwasów ich własnego organizmu, mogą transportować te aminokwasy bezpośrednio do białka sierści (keratyny) z minimalnymi zmianami izotopowymi – wyjaśniła Maryna Tiutiunnyk, jedna z autorek artykułu. Inne zwierzęta i ludzie przetwarzają białko znacznie mniej efektywnie. Powoduje to u nich większe nagromadzenie ciężkiego azotu w tkankach. Naukowcy mają nauczkę Nowe badanie to dowód na to, że niski poziom izotopów azotu nie zawsze świadczy o diecie roślinnej. Może on po prostu oznaczać świetny metabolizm i doskonałe dopasowanie pokarmu do potrzeb organizmu. Naukowcy muszą teraz szukać nowych sposobów, by lepiej odczytywać dietę z tkanek drapieżników. Warto też wspomnieć, że izotopy azotu służą do badania diety ludzi w pradziejach, dzięki czemu uzyskujemy wgląd w życie dawnych społeczności. Być może więc archeolodzy muszą być ostrożniejsi w interpretacji wyników. Źródło: Frontiers in Ecology and Evolution Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Dwa razy uznawano go za wymarłego. Jeden z najrzadszych kotów świata ponownie odkryty w Tajlandii
Kotek kusy, jeden z najrzadszych drapieżników świata, został zauważony w Tajlandii po 30 latach od ostatniej obserwacji. Unikatowe nagrania z fotopułapek zaskoczyły naukowców i dały nową nadzieję na przetrwanie gatunku.
Kotek kusy (Prionailurus planiceps) należy do najrzadszych i najbardziej zagrożonych dzikich kotowatych na świecie. O niezwykłej obserwacji po długiej przerwie poinformowały władze rezerwatu Princess Sirindhorn Wildlife Sanctuary w Tajlandii oraz krajowy departament d.s. parków narodowych i ochrony dzikich zwierząt i roślin. Kotek kusy: rzadki, zagadkowy i skryty Zasięg występowania tego rzadkiego kota ogranicza się do Azji Południowo-Wschodniej: Tajlandii, Malezji, Sumatry i Borneo. Kotek kusy jest nieduży – ma wielkość kota domowego oraz charakterystyczne duże i blisko osadzone oczy, przystosowane do widzenia po zmroku. Ostatnia udokumentowana obserwacja miała miejsce także w Tajlandii, w 1995 roku. Od tego czasu był uważany za wymarłego w tym kraju. Wcześniej sądzono tak w roku 1985. Generalnie obserwacje tego gatunku to wielka rzadkość. Żyje w gęstwinie wilgotnych lasów deszczowych i namorzynowych, zawsze w pobliżu wody. To środowisko niezwykle trudne do badania dla naukowców. O jego trybie życia i rozmnażaniu tak naprawdę niewiele wiadomo. W niewoli odnotowano zaledwie trzy mioty w historii. Fotopułapki zmieniają naukę W obserwacjach tak rzadkich gatunków w tak trudnym terenie nieocenione są fotopułapki. Tak było i w tym przypadku. W Princess Sirindhorn Wildlife Sanctuary badanie z ich użyciem rozpoczęto w 2024 roku. Od tej pory kotka kusego udało się zarejestrować aż 29 razy. – Ponowne odkrycie jest ekscytujące, ale jednocześnie niepokojące – powiedział agencji AFP weterynarz i badacz Kaset Sutasha z Uniwersytetu Kasetsart. Podkreślił, że fragmentacja siedlisk sprawia, iż populacje kotka kusego stają się coraz bardziej izolowane. Póki co naukowcy nie wiedzą, ile osobników nagrały kamery. Kotek kusy nie ma charakterystycznych osobniczych wzorów na futrze, co utrudnia liczenie. Zaskakujące cechy kotka kusego – tego nie potrafi większość kotów Rattapan Pattanarangsan, kierownik programu ochrony w organizacji pozarządowej Panthera uważa, że osobników może być całkiem sporo. Na nagraniach widać między innymi samicę z młodym. Kotek kusy, według dzisiejszej wiedzy biologicznej, wydaje na świat od jednego do czterech młodych. Samice posiadają tylko cztery sutki. Ciekawostka jest także to, że kotek kusy to jeden z czterech gatunków kotowatych, który nie potrafi schować pazurów. Pozostałe to: gepard, kotek wyspowy i kotek cętkowany. Zagrożenia i przyszłość kotka kusego Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) szacuje, że na wolności pozostało około 2 500 kotków kusych i klasyfikuje ten gatunek jako zagrożony. W Tajlandii od dawna figurował on na liście gatunków „prawdopodobnie wymarłych”. Lasy torfowiskowe Tajlandii zostały silnie pofragmentowane, głównie z powodu ekspansji rolnictwa. Kotki kuse są również coraz bardziej zagrożone chorobami przenoszonymi przez zwierzęta domowe, a rozmnażanie się na odizolowanych obszarach sprawia im coraz większe trudności. Choć ponowne odkrycie daje nadzieję, jest ono jedynie punktem wyjścia dla przyszłych działań ochronnych – podkreślają naukowcy. Źródło: Live Science Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Pumy wróciły do Patagonii – i spotkały pingwiny. To, co wydarzyło się tam, zaskoczyło naukowców
Naturalny eksperyment w parku narodowym w Patagonii pokazuje, jak powrót dużego drapieżnika może przekształcić ekosystem.
Spis treści: Jak pingwiny zmieniły zachowanie pum w Patagonii? Zaskakujące odkrycie: pumy częściej niż sądzono polują na pingwiny Pingwiny zmieniły zwyczaje łowieckie i społeczne pum Dlaczego pumy przestały być samotnikami? Zaskakujące wyjaśnienie naukowców Jak obecność pingwinów wpływa na cały ekosystem Patagonii? Przez dziesięciolecia pumy atakowały owce z hodowli wzdłuż wybrzeża Argentyny, a ranczerzy intensywnie je tępili. W rezultacie pumy zniknęły z krajobrazu z tego regionu. Następnie, w 2004 roku, przyrodnicy utworzyli w tym regionie Park Narodowy Monte León. Zgodnie z oczekiwaniami, gdy zaprzestano polowań, wielkie koty powróciły. A kiedy wróciły, natrafiły w swojej dawnej okolicy na nowego „przeciwnika”: dużego pingwina magellańskiego (Spheniscus magellanicus). Jak pingwiny zmieniły zachowanie pum w Patagonii? Naukowcy nie przewidzieli jednak, że pumy nie tylko zaczną polować na pingwiny. Sezonowe pojawianie się tych ptaków całkowicie przeorganizowało sposób, w jaki te słynące z samotniczego trybu życia koty poruszają się po terenie, wchodzą ze sobą w interakcje i polują. Nowe badanie, opublikowane na łamach czasopisma „Proceedings of the Royal Society B”, po raz pierwszy dokumentuje tę zmianę w zachowaniu pum i podważa nasze wyobrażenia o tym, co dzieje się, gdy duzi drapieżnicy powracają do ekosystemu. – Gdy zaczynamy przywracać dziką przyrodę, gatunki, które wracają, mogą zastać system nieco inny niż ten, w którym żyły sto lat temu. I muszą się do niego dostosować” – mówi Emiliano Donadio z Towarzystwa National Geographic, dyrektor naukowy Fundación Rewilding Argentina i współautor badania. View Ediplayer on the source website Zaskakujące odkrycie: pumy częściej niż sądzono polują na pingwiny Badacze początkowo nie zamierzali analizować tej wyjątkowej relacji drapieżnik-ofiara. Główny autor badania, ekolog Mitchell Serota, współpracował nad projektem dotyczącym reakcji dzikiej fauny na usunięcie presji człowieka z terenów dawnych rancz. W 2023 roku Mitchell Serota i jego współpracownicy poinformowali, że wielkie koty rzeczywiście żywią się pingwinami. „O tej interakcji wiedziano, ale sądziliśmy, że ma ona marginalne znaczenie” – wyjaśnia. – „Może dotyczy zaledwie kilku osobników”. Zespół zainstalował na terenie parku 32 fotopułapki i w okresie od września 2019 roku do stycznia 2023 roku śledził 14 dorosłych pum (Puma concolor) wyposażonych w obroże GPS. Łącząc te dane z obserwacjami terenowymi, naukowcy szybko zdali sobie sprawę, że pumy polują na pingwiny znacznie częściej, niż się spodziewano. – Regularnie rejestrowaliśmy obecność pum tuż przy kolonii pingwinów – wspomina Mitchell Serota. – Wtedy stało się jasne, że nie jest to marginalny wątek, lecz czynnik, który realnie wpływa na to, jak te zwierzęta wykorzystują przestrzeń. Pingwiny zmieniły zwyczaje łowieckie i społeczne pum Ponieważ pingwiny magellańskie spędzają znaczną część życia na morzu, stanowią nietypową ofiarę dla dużego lądowego drapieżnika, którego dieta opiera się głównie na ssakach żyjących na lądzie, takich jak jelenie, gwanako (krewniacy lam) czy zające. Jednak w okresie lęgowym – trwającym mniej więcej od września do kwietnia – ptaki morskie gromadzą się licznie na lądzie. W Monte León ponad 40 tys. par lęgowych zakłada gniazda na odcinku wybrzeża liczącym około dwóch kilometrów. Dla pumy, której terytorium może obejmować setki kilometrów kwadratowych, tworzy to nietypową sytuację: niezwykle obfite źródło pożywienia, skoncentrowane na bardzo niewielkim obszarze i dostępne jedynie przez część roku. Zespół badawczy stwierdził, że zagęszczenie populacji pum pozostawało podobne – około 13 osobników na 100 kilometrów kwadratowych – niezależnie od tego, czy pingwiny były obecne, czy nie. Pingwiny nie spowodowały więc wzrostu liczby pum, lecz przeorganizowały sposób, w jaki te koty dzielą i wykorzystują przestrzeń. Jak się okazuje, pumy polujące na pingwiny zachowują się zupełnie inaczej niż te, które w Patagonii wybierają inną dietę. Badanie wykazało, że „ptakożerne” wielkie koty znacznie częściej dzieliły ze sobą ten sam obszar niż osobniki niepolujące na ptaki i rzadziej atakowały się nawzajem, niż można by się spodziewać. – Innymi słowy, pumy żywiące się pingwinami wykazywały dużą tolerancję wobec obecności innych osobników – mówi Emiliano Donadio. Dlaczego pumy przestały być samotnikami? Zaskakujące wyjaśnienie naukowców Taka tolerancja była zaskoczeniem, biorąc pod uwagę powszechny stereotyp pum jako samotników. W Patagonii te wielkie koty funkcjonują na otwartej przestrzeni, ponieważ są tam drapieżnikami szczytowymi. – W przeciwieństwie do Afryki nie muszą łączyć sił, by powalić ofiarę dwa czy trzy razy większą od siebie. A w przeciwieństwie do zwierząt Ameryki Północnej czy zwierząt Alaski nie ma tu niedźwiedzi grizzly, niedźwiedzi czarnych ani wilków, więc te koty nie muszą kryć się nocą w drzewach, jak dzieje się to u nas – wyjaśnia Jim Williams, który przez dziesięciolecia pracował jako biolog w Montana Fish, Wildlife and Parks i opisał relacje między ptakami morskimi a wielkimi kotami w swojej książce „Path of the Puma”. Do pewnego stopnia logiczne jest, że pumy skorzystały z nowego źródła pożywienia, ponieważ pingwiny są ofiarą obarczoną niewielkim ryzykiem. – Wielkie koty – lwy, pantery, kuguary, pumy – zawsze polują na najliczniejsze i najbardziej podatne na atak źródła pokarmu, jakie są dostępne – mówi Jim Williams, który nie był związany z omawianym badaniem. – Z ekologicznego punktu widzenia ani w kategoriach naturalnych zachowań nie jest to nic zaskakującego, choć dla osób, które nie wiedzą, że zasięgi pingwinów i pum się pokrywają, może to być zdziwieniem – dodaje. Zaskakujące są natomiast zmiany w zachowaniu. – Mamy tendencję do postrzegania pum jako zwierząt skrajnie agresywnych i nietolerancyjnych – mówi Emiliano Donadio. – Jednak gdy pokarm jest obfity i skoncentrowany, nie ma potrzeby go bronić. Zwierzęta stają się wówczas bardziej tolerancyjne społecznie – dodaje. Jak obecność pingwinów wpływa na cały ekosystem Patagonii? Emiliano Donadio podkreśla, że jak dotąd badania monitoringowe wskazują, iż kolonia pingwinów pozostaje stabilna, a nawet się powiększa od czasu utworzenia parku. Wciąż nie wiadomo jednak, w jaki sposób wywołane przez pingwiny zmiany w zachowaniu pum oddziałują na resztę ekosystemu – zwłaszcza na gwanako, dominującego roślinożercę Patagonii, oraz na główną, tradycyjną ofiarę tych drapieżników. Pomimo udokumentowanych w badaniu zmian behawioralnych wiele istotnych pytań pozostaje bez odpowiedzi. Naukowcy nadal nie wiedzą, ile pingwinów zabija pojedyncza puma, co utrudnia ocenę długofalowego wpływu drapieżnictwa na kolonię – mimo że liczebność pingwinów w Monte León wydaje się jak dotąd stabilna lub rosnąca. Nie są też w stanie stwierdzić, czy wysoka gęstość populacji pum jest zjawiskiem przejściowym, czy trwałą cechą tego ekosystemu. Badacze muszą również ustalić szersze konsekwencje ekologiczne zmian w zachowaniu pum wywołanych obecnością pingwinów. – Wiemy, że kolonia pingwinów zmieniła to, gdzie, kiedy i w jaki sposób pumy zdobywają pożywienie, ale kolejnym krokiem jest zrozumienie ekologicznych skutków tej zmiany – mówi Mitchell Serota. Na razie ustalenia dotyczące zachowania pum pokazują, że gdy przyroda otrzymuje przestrzeń do działania, nie zawsze wraca do dawnego stanu – potrafi improwizować. – Renaturyzacja nie polega na cofnięciu się do jakiegoś historycznego momentu – podkreśla Mitchell Serota. – Gatunki wracają do ekosystemów, które uległy głębokim przemianom. To może prowadzić do powstawania zupełnie nowych interakcji. Źródło: Fundación Rewilding Argentina, Proceedings of the Royal Society B