Nie tylko psy i koty – także drób i trzoda. Ministerstwo Rolnictwa wydało zalecenia na upały
Jak chronić zwierzęta przed upałem? Ministerstwo Rolnictwa opublikowało wytyczne dla właścicieli psów, kotów i zwierząt gospodarskich. Oto, jak skutecznie ochronić je przed przegrzaniem i odwodnieniem.
Wiedza o tym, jak chronić przed upałem psy i koty jest już dość powszechna – ale nigdy dość przypominania. Wciąż zdarzają się przypadki tragiczniej niewiedzy, które skutkują śmiercią zwierząt, np. pozostawianie ich w nasłonecznionym samochodzie. Przed nadchodzącą, rekordową falą upałów, głos zabrało też Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Wydano oficjalne zalecenia, jak zadbać o dobrostan zwierząt. Oto one. Żelazne zasady opieki nad zwierzętami w upał Bez względu na gatunek zwierzęcia i to, czy mieszka z nami w domu, czy w zabudowaniach gospodarczych, trzeba spełnić te podstawowe warunki: zapewnić stały dostęp do świeżej i czystej wody; umożliwić schronienie przed bezpośrednim nasłonecznieniem; zadbać o skuteczną wentylację pomieszczeń, w których przebywają zwierzęta; ograniczać stres oraz wykonywanie zabiegów i czynności związanych z przemieszczaniem zwierząt w najgorętszych godzinach dnia; zachować szczególną ostrożność podczas transportu; częściej ich doglądać, aby szybko zauważyć pierwsze objawy przegrzania lub odwodnienia. Jak dbać o zwierzęta domowe? Warto wiedzieć, że brak zapewnienia podstawowych potrzeb zwierzęcia jest karalny – to znęcanie się, które można zgłosić na policję. Zalecenia ministerstwa są proste, ale rzeczywistość pokazuje, że wciąż nie wszyscy o nich pamiętają. Właściciele psów, kotów i innych zwierząt domowych muszą pamiętać aby: nigdy nie zostawiać zwierzęcia w samochodzie – nawet krótki postój może doprowadzić do gwałtownego wzrostu temperatury wewnątrz pojazdu i stanowić śmiertelne zagrożenie dla zwierzęcia; spacerach o odpowiednich porach – psy najlepiej wyprowadzać wcześnie rano oraz wieczorem. Należy unikać spacerów między godziną 11:00 a 17:00, gdy temperatura jest najwyższa; chronić łapy zwierzęcia przed gorącą nawierzchnią – rozgrzany asfalt czy beton mogą powodować bolesne oparzenia opuszek łap. Jeśli nawierzchnia jest zbyt gorąca dla dłoni człowieka, będzie również niebezpieczna dla psa; woda i cień – zwierzę powinno mieć przez cały czas dostęp do świeżej wody oraz miejsca, w którym może schronić się przed słońcem; psy utrzymywane czasowo na uwięzi powinny mieć możliwość przebywania w cieniu oraz stały dostęp do świeżej i czystej wody. Do tego warto dodać coś, na co opiekunowie psów często nie pozawalają: kąpiel. Pozwól psu schłodzić się w stawie, kałuży, strumyku czy fontannie. Dla ciebie to tylko dodatkowe mycie łap, psu może uratować życie. W upały warto zaplanować spacer specjalnie nad wodą. Uwaga: zachowaj szczególną ostrożność nad rzeką! Nurty rzek bywają nieprzewidywalne, podobnie jak zachowanie psa. Pies porwany przez płynącą wodę może utonąć, ratujący go opiekun – również. Jak dbać o zwierzęta gospodarskie? Oprócz zwierząt domowych, upał to wyzwanie także dla milionów zwierząt hodowlanych. Zalecenia Ministerstwa Rolnictwa to: stały dostęp do wody – w upalne dni zwierzęta piją znacznie więcej niż zwykle. Poidła powinny być regularnie kontrolowane, czyszczone i uzupełniane. dostęp do zacienionych miejsc – na pastwiskach i wybiegach zwierzęta powinny mieć możliwość schronienia się w cieniu, np. pod wiatami, drzewami lub w budynkach. skuteczną wentylację budynków – w budynkach inwentarskich należy zapewnić odpowiednią wymianę powietrza. W razie potrzeby warto stosować wentylatory lub systemy zraszające, które pomagają obniżyć temperaturę. ograniczenie aktywności zwierząt w najcieplejszym momencie dnia – wypas oraz inne czynności związane z obsługą zwierząt warto planować rano lub wieczorem, gdy temperatury są niższe. przesunięcie zabiegów na chłodniejszą porę dnia – szczepienia, zabiegi weterynaryjne oraz inne działania mogące powodować stres powinny być wykonywane w godzinach porannych lub wieczornych. objawy przegrzania – do niepokojących symptomów należą m.in. przyspieszone oddychanie, ślinotok, apatia, osowiałość czy odmowa pobierania paszy. W przypadku ich wystąpienia należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem weterynarii. ochronę przed owadami – w okresie wysokich temperatur warto stosować odpowiednie repelenty, szczególnie w przypadku zwierząt przebywających na pastwiskach i wybiegach. transport należy planować z uwzględnieniem aktualnych prognoz pogody, a załadunek zwierząt – w miarę możliwości – przeprowadzać w godzinach wieczornych lub nocnych. Zwierzęta muszą mieć zapewniony stały dostęp do wody, sprawny system pojenia oraz odpowiednią wentylację środka transportu. Źródło: Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Jak podróżować z psem i kotem pociągiem? Praktyczny poradnik dla opiekunów zwierząt
Jak podróżować z psem i kotem pociągiem, aby cała trasa przebiegała spokojnie i bezpiecznie? Coraz więcej osób zabiera swoje zwierzęta na wakacje, weekendowe wyjazdy czy odwiedziny u bliskich. Dla wielu osób pies lub kot jest dziś pełnoprawnym członkiem rodziny, dlatego wspólne podróżowanie staje się czymś naturalnym. Przejazd koleją wymaga jednak odpowiedniego przygotowania, znajomości zasad przewozu oraz zadbania o komfort zarówno pupila, jak i innych pasażerów.
Spis treści: Jak podróżować z psem pociągiem bez stresu dla zwierzęcia? Jak podróżować z kotem pociągiem? Transporter ma kluczowe znaczenie Czy zwierzę może podróżować w przedziale? Jak przygotować psa lub kota do dłuższej podróży? Coraz więcej zwierząt podróżuje koleją Podróż koleją może być wygodną alternatywą dla samochodu, szczególnie na dłuższych dystansach. Wymaga jednak odpowiedniego przygotowania. Zasady przewozu zwierząt różnią się w zależności od przewoźnika, dlatego przed zakupem biletu zawsze warto sprawdzić aktualny regulamin konkretnej firmy kolejowej. Dotyczy to zwłaszcza opłat, wymagań dotyczących transporterów oraz zasad przewozu większych psów. Jak podróżować z psem pociągiem bez stresu dla zwierzęcia? Psy częściej niż koty towarzyszą ludziom w podróżach. Dla części czworonogów przejazd pociągiem jest ekscytującą przygodą, jednak wiele zwierząt reaguje na hałas, tłum i nowe otoczenie silnym stresem. Kluczowe znaczenie ma więc odpowiednie przygotowanie psa jeszcze przed wyjazdem. W przypadku większych psów, które podróżują poza transporterem, przewoźnicy zwykle wymagają podróżowania na smyczy i w kagańcu. Najczęściej konieczne jest także wykupienie osobnego biletu dla psa, choć szczegółowe zasady oraz wysokość opłat zależą od konkretnego przewoźnika. Opiekun powinien również posiadać aktualne potwierdzenie szczepienia przeciwko wściekliźnie. Przed pierwszą podróżą warto oswoić psa z krótszymi przejazdami i ruchem dworcowym. Dobrze sprawdza się także wcześniejsze przyzwyczajenie zwierzęcia do kagańca. Pies, który wcześniej miał kontakt z zatłoczonymi miejscami i hałasem, zazwyczaj znacznie lepiej znosi podróż koleją. Warto pamiętać, że nawet spokojny pies może poczuć się niepewnie w ciasnym wagonie pełnym obcych ludzi. Opiekun powinien zachowywać spokój i unikać nerwowych reakcji, ponieważ zwierzęta bardzo dobrze odczytują emocje człowieka. Jak podróżować z kotem pociągiem? Transporter ma kluczowe znaczenie Koty zazwyczaj gorzej znoszą podróże niż psy. Są silnie przywiązane do swojego terytorium i rutyny, dlatego każda zmiana otoczenia może być dla nich źródłem stresu. To właśnie dlatego pytanie, jak podróżować z kotem pociągiem, pojawia się coraz częściej wśród opiekunów planujących wyjazdy. Najważniejszym elementem przygotowań jest odpowiedni transporter. Powinien być stabilny, dobrze wentylowany i umożliwiać zwierzęciu wygodne ułożenie się podczas jazdy. Transporter nie powinien kojarzyć się kotu wyłącznie z wizytą u weterynarza, dlatego dobrym rozwiązaniem jest pozostawienie go w ogólnodostępnym miejscu w domu na kilka dni przed wyjazdem, aby zwierzę mogło oswoić się z jego obecnością. Wiele kotów chętniej wchodzi do transportera, jeśli w środku znajdują się znajome koce, zabawki lub przysmaki. Przed podróżą warto również ograniczyć karmienie zwierzęcia na kilka godzin przed wyjazdem, szczególnie jeśli kot źle znosi transport. Nie należy jednak zapominać o dostępie do wody. W dłuższych podróżach przydatne bywają specjalne miski montowane do transportera. Transporter w pociągu – nie tylko wygoda, ale także bezpieczeństwo W przypadku małych zwierząt transporter jest podstawowym warunkiem bezpiecznej podróży. Dotyczy to nie tylko kotów, ale również małych psów, królików czy fretek. Większość przewoźników umożliwia bezpłatny przewóz niewielkich zwierząt właśnie pod warunkiem umieszczenia ich w odpowiednim pojemniku transportowym. Najlepiej sprawdzają się modele lekkie, stabilne i łatwe do przenoszenia. W przypadku kotów szczególnie ważne jest szczelne dno, które pozwala uniknąć problemów podczas dłuższej podróży. Transporter powinien skutecznie zabezpieczać otoczenie przed kontaktem ze zwierzęciem. Zwierzę nie może swobodnie wychodzić ani wystawiać głowy podczas jazdy. Zwykle aby móc skorzystać z opcji bezpłatnego przewozu zwierzęcia, wymagane jest umieszczanie transportera w miejscu przeznaczonym na bagaż podręczny lub trzymanie go na kolanach. Czy zwierzę może podróżować w przedziale? W wielu składach nadal znajdują się wagony przedziałowe, w których obecność psa może wymagać akceptacji innych pasażerów. Jeśli ktoś zgłosi sprzeciw wobec podróży ze zwierzęciem w tym samym przedziale, konduktor może poprosić opiekuna o zmianę miejsca. Z tego powodu wielu właścicieli psów wybiera wagony bezprzedziałowe, które zwykle zapewniają większą swobodę i łatwiejsze zachowanie dystansu między pasażerami. Dla zwierzęcia oznacza to także mniej stresujących sytuacji związanych z ograniczoną przestrzenią. Warto pamiętać, że zwierzęta nie mogą zajmować miejsc siedzących przeznaczonych dla pasażerów. Ograniczenia dotyczą także wagonów gastronomicznych oraz części wagonów sypialnych i kuszetek. Zasady mogą się jednak różnić w zależności od przewoźnika i rodzaju pociągu, dlatego przed zakupem biletu koniecznie sprawdź regulamin przewoźnika. Jak przygotować psa lub kota do dłuższej podróży? Sama znajomość regulaminu przewozu zwierząt nie wystarczy. Równie istotne jest przygotowanie pupila do wielogodzinnego przejazdu. Przed wyjazdem warto zadbać o kilka podstawowych kwestii: zabranie wody i składanej miski, przygotowanie ulubionego koca lub zabawki, wcześniejsze wyprowadzenie psa na spacer, ograniczenie obfitego karmienia bezpośrednio przed podróżą, sprawdzenie, czy zwierzę dobrze reaguje na transporter lub kaganiec. W przypadku zwierząt wyjątkowo źle znoszących podróże warto wcześniej skonsultować się z weterynarzem. Specjalista może zaproponować środki łagodzące stres lub preparaty pomagające przy chorobie lokomocyjnej. Nie należy jednak podawać żadnych leków po raz pierwszy tuż przed wyjazdem. Coraz więcej zwierząt podróżuje koleją Popularność podróżowania ze zwierzętami stale rośnie. Dotyczy to nie tylko krótkich tras regionalnych, ale także dalekobieżnych połączeń wakacyjnych. Dla wielu osób pociąg okazuje się wygodniejszy niż wielogodzinna jazda samochodem, szczególnie jeśli podróż odbywa się do dużego miasta lub popularnego kurortu. W niektórych połączeniach dalekobieżnych obecność zwierząt jest już codziennością. Dowiedz się, gdzie spotkasz najwięcej psów w pociągach. Zmienia się również podejście samych przewoźników, którzy coraz częściej dostosowują swoje usługi do potrzeb właścicieli zwierząt. Warto jednak pamiętać, że komfort podróży zależy przede wszystkim od odpowiedzialnego przygotowania opiekuna. Nasza autorka Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
Mają własne stanowiska i setki fanów. To najbardziej niezwykli pracownicy hoteli na świecie
W ostatnich latach zwierzęta zaczęły odgrywać w życiu ludzi coraz ważniejszą rolę. Dla wielu osób są nie tylko domowymi pupilami, lecz pełnoprawnymi członkami rodziny, którzy towarzyszą im na co dzień i wpływają na ich samopoczucie. Coraz częściej dostrzegają to również firmy, które wykorzystują obecność czworonogów do budowania przyjaznej atmosfery i tworzenia wyjątkowych doświadczeń dla klientów. W niektórych luksusowych hotelach zwierzęta otrzymały nawet własne „stanowiska” i obowiązki. Gdzie można spotkać najbardziej niezwykłych pracowników branży hotelarskiej?
Z badań Instytutu Badawczego BioStat wynika, że zwierzę domowe posiada około 67% Polaków. Co więcej, blisko 44% respondentów przyznaje, że w wielu sytuacjach bardziej ceni towarzystwo swoich psów i kotów niż innych ludzi. Podobne tendencje widoczne są także na świecie. Międzynarodowe analizy wskazują, że wielu przedstawicieli pokolenia milenialsów świadomie decyduje się na posiadanie zwierzęcia zamiast potomstwa, traktując pupili jako ważną część swojego życia. Nic więc dziwnego, że rosnące znaczenie zwierząt dostrzegają również przedsiębiorcy. W niektórych hotelach psy, koty, a nawet inne gatunki stały się integralnym elementem marki, witając gości, uczestnicząc w wydarzeniach i pełniąc funkcje określane żartobliwie mianem hotelowych stanowisk. Menedżer ds. zwierząt w londyńskim Shangri-La. Rocky stał się gwiazdą hotelu Jednym z najbardziej znanych „hotelowych pracowników” na świecie jest 12-letni Rocky, Yorkshire Terrier pełniący funkcję menedżera ds. zwierząt w luksusowym hotelu Shangri-La The Shard w Londynie. Czworonóg należy do dyrektora generalnego obiektu Kurta Machera i przez lata towarzyszył mu podczas pracy w hotelach sieci Shangri-La w Singapurze, Hongkongu czy Chengdu, zanim na stałe zamieszkał w brytyjskiej stolicy. Dziś Rocky jest jedną z najbardziej rozpoznawalnych postaci hotelu. Wita gości podróżujących ze zwierzętami, uczestniczy w wydarzeniach specjalnych, kampaniach promocyjnych oraz akcjach charytatywnych. Jego rola nie ogranicza się jednak wyłącznie do pozowania do zdjęć. To właśnie Rocky patronował stworzeniu programu dla czworonożnych gości, w ramach którego psy otrzymują specjalne powitalne listy, rekomendacje spacerów po Londynie oraz wskazówki dotyczące przyjaznych zwierzętom miejsc w okolicy. Hotel podkreśla, że jego najważniejszym zadaniem jest budowanie przyjaznej atmosfery i poprawianie nastroju zarówno gości, jak i pracowników. Sokrates i Lilibet. Koty, które podbiły luksusowe hotele Londynu i Paryża Nie tylko psy mogą robić karierę w branży hotelarskiej. W paryskim hotelu Le Bristol od kilku lat mieszka kot birmański Socrate, który przejął obowiązki po swoim słynnym poprzedniku Fa-Raonie. Elegancki biały kot o charakterystycznych niebieskich oczach stał się jednym z symboli obiektu i regularnie pojawia się na zdjęciach publikowanych przez hotel. Jego obecność wpisuje się w wieloletnią tradycję Le Bristol, który od dekad słynie z przyjaznego podejścia do kotów. Podobną popularnością cieszy się Lilibet, mieszkanka londyńskiego hotelu The Lanesborough. Ten syberyjski kot leśny od 2019 roku pełni funkcję nieformalnej ambasadorki hotelu. Dzięki przyjaznemu usposobieniu szybko zdobyła sympatię gości, wśród których nie brakuje światowych celebrytów i członków rodzin królewskich. W hotelu działa nawet specjalny komitet odpowiedzialny za opiekę nad nią, a sama Lilibet regularnie pojawia się w materiałach promocyjnych obiektu. MEME z Mediolanu. Pudel, który doczekał się własnego apartamentu W hotelu ME Milan Il Duca główną gwiazdą jest miniaturowy pudel MEME. Zwierzak mieszka tam od lat i stał się integralną częścią wizerunku obiektu. Jak podkreślają przedstawiciele hotelu, MEME nie jest jedynie sympatyczną maskotką, lecz symbolem filozofii miejsca, która stawia na indywidualne doświadczenia gości. Popularność psa była tak duża, że w hotelu stworzono nawet specjalny apartament nazwany jego imieniem. Pakiet MEME Suite powstał z myślą o osobach podróżujących ze zwierzętami i obejmuje liczne udogodnienia przygotowane zarówno dla właścicieli, jak i ich pupili. Współtworzyła go włoska marka specjalizująca się w luksusowych akcesoriach dla psów. Dzięki temu MEME stał się prawdopodobnie jednym z nielicznych hotelowych pracowników na świecie, którzy doczekali się własnego apartamentu. Kucyk Teddy i żółwie z Mauritiusa. Nietypowi pracownicy luksusowych hoteli Nie wszystkie hotelowe gwiazdy mają cztery łapy i merdający ogon. W londyńskim hotelu The Goring prawdziwą sensacją jest Teddy – kuc szetlandzki obserwowany w mediach społecznościowych przez ponad 209 tys. osób. Zwierzę regularnie pojawia się podczas wydarzeń organizowanych przez hotel i stało się jedną z najbardziej rozpoznawalnych atrakcji obiektu. Jeszcze bardziej niezwykłych mieszkańców można spotkać na Mauritiusie, gdzie w Shangri-La Le Touessrok żyją żółwie olbrzymie Fifi, Lola i Toto. To właśnie wokół nich stworzono część atrakcji dla najmłodszych gości. Szczególne zainteresowanie budzi Toto, którego wiek szacowany jest na około 120 lat. Zwierzę pamięta czasy sprzed obu wojen światowych i od dziesięcioleci jest jednym z symboli resortu. Kot Yoshi i owce, które witają gości. Zwierzęta budujące atmosferę hoteli W niektórych obiektach zwierzęta stały się wręcz częścią lokalnej tożsamości. Tak jest w przypadku hotelu Les Deux Tours w Marrakeszu, gdzie od ponad dekady mieszka kot Yoshi. Popularność zwierzęcia okazała się tak duża, że na jego cześć nazwano hotelowy bar sushi. Goście mogą spotkać tam również pawie swobodnie spacerujące po ogrodach. Jeden z nich zasłynął zwyczajem codziennego prezentowania swojego imponującego ogona podczas śniadań na tarasie. Z kolei w brytyjskim ośrodku Swinney Wood Log Cabins największymi ulubieńcami odwiedzających są owce o imionach inspirowanych bohaterami programu „Farma Clarksona”. Zwierzęta regularnie towarzyszą gościom podczas spacerów, pojawiają się na zdjęciach ślubnych i stały się nieodłącznym elementem atmosfery tego miejsca. Jak podkreślają właściciele ośrodka, to właśnie one najskuteczniej pomagają budować relacje z odwiedzającymi i sprawiają, że pobyt staje się bardziej wyjątkowy. Źródła: BioStat, Daily Mail Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Przełom w komunikacji czy zręczny algorytm? Chińskie AI zaczęło tłumaczyć szczekanie psów i miauczenie kotów
Chiński startup technologiczny wprowadził na rynek PettiChat – miniaturowe urządzenie oparte na wielkich modelach językowych, które według deklaracji producenta potrafi tłumaczyć wokalizację oraz mowę ciała zwierząt domowych na język ludzki z dokładnością przekraczającą 92 procent. Analiza techniczna i etologiczna pokazuje jednak, gdzie kończy się obiektywna nauka, a zaczyna inżynieria marketingowa.
Spis treści: Jak technicznie działa PettiChat? Baza treningowa z 1,5 miliona próbek – deklaracje producenta kontra rygor naukowy Co naprawdę interpretuje sztuczna inteligencja? Weterynarze ostrzegają przed ślepą wiarą w aplikacje Urządzenie opracowane przez firmę Meng Xiaoyi z Hangzhou to ważący zaledwie 27 gramów transmiter mocowany do obroży zwierzęcia. Jak technicznie działa PettiChat? Rdzeniem systemu nie jest prosta baza nagranych dźwięków, lecz zaawansowany algorytm sztucznej inteligencji oparty na architekturze Qwen (Tongyi Qianwen) rozwijanej przez koncern Alibaba Cloud. Urządzenie funkcjonuje w sposób multimodalny – oznacza to, że nie ogranicza się wyłącznie do rejestracji sygnałów akustycznych. Wbudowane czujniki inercyjne (akcelerometry i żyroskopy) stale monitorują mikroruchy ciała zwierzęcia, kąt nachylenia głowy oraz dynamikę ogona lub uszu. Dane te są synchronizowane w czasie rzeczywistym z rejestratorem audio. Gdy pies szczeka lub kot miauczy, system analizuje parametry fizyczne fali dźwiękowej (częstotliwość, amplitudę, czas trwania oraz harmoniczne), a następnie łączy je z wektorami ruchu ciała. Przetworzenie pakietu danych w chmurze obliczeniowej zajmuje średnio 1,2 sekundy, po czym właściciel otrzymuje powiadomienie tekstowe w aplikacji mobilnej. Baza treningowa z 1,5 miliona próbek – deklaracje producenta kontra rygor naukowy Przedstawiciele startupu informują, że algorytm został przeszkolony na bazie obejmującej ponad 1,5 miliona próbek audio oraz tysiące godzin materiałów wideo, które dokumentowały zachowania zwierząt w zróżnicowanych kontekstach (m.in. izolacja, obecność obcego, oczekiwanie na pokarm, ból). W procesie adnotacji danych mieli brać udział dyplomowani lekarze weterynarii oraz behawioryści. Producent deklaruje, że skuteczność rozpoznawania stanów emocjonalnych wynosi od 92,3% do 94,6%. Z punktu widzenia metodologii naukowej wskaźniki te wymagają jednak ostrożnej interpretacji. Badania te miały charakter wewnętrznych testów laboratoryjnych. Do chwili obecnej wyniki nie zostały poddane niezależnej procedurze recenzenckiej ani nie opublikowano ich w żadnym międzynarodowym czasopiśmie z zakresu etologii czy nauk komputerowych. Urządzenie w warunkach domowych musi mierzyć się z problemem szumu tła, obecnością dźwięków z telewizora czy wokalizacją innych osobników, co w realnych zastosowaniach zazwyczaj drastycznie obniża sprawność systemów klasyfikacyjnych. Co naprawdę interpretuje sztuczna inteligencja? Współczesna nauka o zachowaniu zwierząt (etologia) jednoznacznie wskazuje, że psy i koty nie posługują się językiem w rozumieniu ludzkim – nie budują struktur syntaktycznych ani nie operują abstrakcyjnymi pojęciami. Komunikacja zwierząt opiera się na sygnalizowaniu stanów afektywnych (emocjonalnych) oraz natychmiastowych potrzeb fizjologicznych. System PettiChat nie dokonuje więc „tłumaczenia zdań”, lecz realizuje zaawansowaną klasyfikację statystyczną. Przypisuje on zebrane sygnały biomedyczne do jednej z kilkunastu predefiniowanych kategorii, takich jak: frustracja, lęk przed separacją, terytorializm, ekscytacja, chęć zabawy czy głód. Generowane przez aplikację pełne zdania (np. „Chcę wyjść na spacer” lub „Boję się tego dźwięku”) są wyłącznie antropomorfizowaną nakładką stylistyczną stworzoną przez programistów, mającą na celu zwiększenie atrakcyjności interfejsu użytkownika. Weterynarze ostrzegają przed ślepą wiarą w aplikacje Wprowadzenie algorytmów generatywnych do interpretacji zachowań zwierząt budzi debaty w środowisku weterynaryjnym. Największym ryzykiem strukturalnym jest możliwość wystąpienia tzw. błędów fałszywie negatywnych lub fałszywie pozytywnych w ocenie zdrowia czworonoga. Jeśli zwierzę wykazuje subtelne, chroniczne objawy bólowe (np. w początkowym stadium chorób nerek u kotów), które algorytm błędnie zinterpretuje jako „zwykłe zmęczenie” lub „chęć odpoczynku”, właściciel może opóźnić wizytę w klinice weterynaryjnej. Naukowcy zajmujący się dobrostanem zwierząt podkreślają, że technologia ta powinna być traktowana wyłącznie jako narzędzie pomocnicze o charakterze poglądowym. Nie może ona zastąpić bezpośredniej, empirycznej obserwacji i wiedzy właściciela, który zna indywidualne nawyki swojego podopiecznego. PettiChat dowodzi wysokiego stopnia zaawansowania współczesnych modeli multimodalnych AI, jednak interpretacja wyników wciąż wymaga ścisłego odsiania faktów biologicznych od algorytmicznych uproszczeń. Źródło: Forbes Nasz ekspert Łukasz Załuski Od ponad 20 lat opowiada o świecie – jego historii, nauce i miejscach, do których warto wyruszyć z otwartą głową. Jest redaktorem naczelnym „National Geographic Polska” oraz National-Geographic.pl. Wcześniej kierował m.in. „Focusem”, „Focusem Historia” czy „Sekretami Nauki”, konsekwentnie rozwijając tematykę popularnonaukową i podróżniczą. Jest inicjatorem projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po godzinach miłośnik gimnastyki sportowej, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Radykalny plan Nowej Zelandii. Do 2050 roku wolno żyjące koty mają całkowicie zniknąć z wysp
Władze Nowej Zelandii podjęły radykalną decyzję i oficjalnie uznały wolno żyjące koty za poważne zagrożenie dla rodzimej przyrody. W obronie unikalnych gatunków ptaków i jaszczurek na wyspach organizowane są masowe, legalne polowania. Cel rządu jest bezkompromisowy: do 2050 roku koty mają kompletnie zniknąć z wysp.
W tym artykule: Dlaczego w Nowej Zelandii poluje się na wolno żyjące koty? Nowa Zelandia do 2050 r. będzie wyglądała inaczej Wolno żyjące koty pod ostrzałem Podczas gdy w Polsce wolno żyjące koty cieszą się ogromną popularnością wśród mieszkańców i turystów, choćby słynny Gacek ze Szczecina, na drugim końcu świata sytuacja dzikich futrzaków nie jest tak kolorowa. Przykładowo w Nowej Zelandii co roku organizowane są polowania na koty. Krwawe zawody często porównuje się do rzezi grindwali na Wyspach Owczych. W 2024 roku Nowozelandczycy odstrzelili rekordową liczbę kocurów. Media podają szacunki zbliżone do 340. Dlaczego w Nowej Zelandii poluje się na wolno żyjące koty? Na wstępie należy zaznaczyć, że polowanie na koty w Nowej Zelandii to w pełni legalna działalność. Co więcej, dla lokalnych społeczności wydaje się ona tak naturalna, że wśród gapiów i uczestników trafiają się także dzieci. O co tam chodzi? Nie jest to strzelanie do zwierząt dla sportu. Takie rozrywki nadal są jednak popularne, choćby na Wyspach Brytyjskich, gdzie polowanie to jedna z królewskich tradycji. Nowozelandczycy z kolei tłumaczą odstrzał kotów działaniem na rzecz zachowania wyspiarskiej flory. Koty nie są bowiem naturalnymi mieszkańcami Nowej Zelandii. Trafiły tam wraz z ludźmi i podobnie jak szczury czy kitanki okazały się inwazyjnymi drapieżnikami. Takie gatunki są zagrożeniem dla endemicznej fauny wyspy, która przez większość czasu ewoluowała w izolacji od świata. Przypomnijmy, że pierwszy Europejczyk – Abel Tasman – dotarł do Nowej Zelandii dopiero w XVII w. Nowa Zelandia do 2050 r. będzie wyglądała inaczej W 2024 roku w zawodach (najcelniejsi strzelcy otrzymują nagrody) wzięło udział ponad 1,5 tys. osób. Niemal 1/3 z nich to dzieci. Dodatkowe kontrowersje wzbudza fakt, że po odstrzeleniu koty są obdzierane ze skóry. Dopiero potem układa się je w rzędach z innych z innymi „zdobyczami”. Nie wszystkim taka sceneria jawi się jednak jako nieodpowiednia dla nieletnich. W rozmowie z lokalnymi mediami organizator wydarzenia, Matt Bailey, podkreślał, że dzieci biorące udział w wydarzeniu, żyją na wsiach, gdzie zabijanie i skórowanie zwierząt jest częścią pracy w gospodarstwie. Argumentował też, że polowanie miało charakter charytatywny. W trakcie imprezy zbierano środki na budowę basenu przy jednej ze szkół. Wolno żyjące koty nie są jedynym celem uczestników corocznego odstrzału. Polować można także na jelenie, świnie, kaczki, kitanki i króliki. Jeden uczestnik zabił 65 kotów, zdobywając nagrodę w wysokości 500 dolarów za największą liczbę zabitych kotów. Organizatorzy przyznali także nagrodę w wysokości 1000 dolarów za największego martwego kota. W trakcie imprezy pilnowano, aby ofiarami polowania nie padły zwierzęta domowe. W wyniku mutacji genetycznej w Finlandii pojawiły się koty o nowym umaszczeniu. Jak wyglądają „salmiaki”? Naukowcy zbadali, które geny są odpowiedzialne za pojawienie się w Finlandii kotów o zupełnie nowym umaszczeniu. „Salmiaki” mają nietypowe szare odcienie futra, od białego po całkowicie... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/w-wyniku-mutacji-genetycznej-w-finlandii-pojawily-sie-koty-o-zupelnie-nowym-umaszczeniu-jak-wygladaja-salmiaki-b50cb10.jpg" width="599" height="426" alt="W wyniku mutacji genetycznej w Finlandii pojawiły się koty o zupełnie nowym umaszczeniu. Jak wyglądają „salmiaki”?" title="W wyniku mutacji genetycznej w Finlandii pojawiły się koty o zupełnie nowym umaszczeniu. Jak wyglądają „salmiaki”?" /> Wolno żyjące koty pod ostrzałem Mimo że ratowanie nowozelandzkiej fauny to szczytny i jak najbardziej słuszny cel, nawet przyrodnicy nie popierają polowania na wolno żyjące koty. Przedstawiciele organizacji takich jak Animal Justice Party argumentują, że usuwanie kotów ze środowiska powinno przebiegać w sposób systemowy, a przede wszystkim bardziej humanitarny. – Jeśli naprawdę zależy nam na ochronie ptaków i dzikiej przyrody, potrzebujemy, aby poszczególne osoby wzięły odpowiedzialność za swoje koty poprzez kastrację, aby zapobiec nieplanowanej hodowli i późniejszemu wyrzucaniu niechcianych zwierząt – tłumaczą aktywiści cytowani przez dziennik „New York Post". ŹRÓDŁA: New Zealand Department of Conservation Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Ryś kanadyjski zamieszkuje mroźne obszary północy. Ten niezwykły drapieżnik jest mistrzem przetrwania w głębokim śniegu
Ryś kanadyjski to prawdziwa ikona dzikich ostępów Ameryki Północnej. Nazywany „duchem północnych borów”, jest drapieżnikiem ekosystemu borealnego, którego istnienie jest ściśle splecione z jednym gatunkiem ofiary, a ich wzajemne relacje stały się fundamentem współczesnej ekologii populacyjnej. Jak wygląda ten wspaniały kot? Na jaką ofiarę poluje? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Dziedzictwo Issoire Zasięg występowania rysia kanadyjskiego Adaptacje do arktycznego mrozu Ryś kanadyjski vs ryś eurazjatycki Cykl ofiary i drapieżnika Zagrożenia dla rysia kanadyjskiego Nie ulega wątpliwości, że ryś kanadyjski pozostaje symbolem dzikości północy. Nie jest jednak pewne, czy przyszłe pokolenia będą miały okazję zobaczyć go w jego naturalnym środowisku – dzikich lasach północnych stanów USA i Kanady. Temu wspaniałemu zwierzęciu zagraża nie tylko ocieplenie klimatu, które powoli, sukcesywnie, roztapia jego mroźne imperium, ale także bezpośrednia działalność człowieka wkraczającego na terytoria rysia. Dziedzictwo Issoire Ryś kanadyjski (Lynx canadensis) pozostaje jednym z czterech żyjących przedstawicieli swojego rodzaju, obok rysia eurazjatyckiego, iberyjskiego i rudego, zwanego bobcatem. Każdy z tych gatunków wywodzi się od wspólnego przodka – rysia z Issoire (Lynx issiodorensis), który zamieszkiwał Europę i Afrykę na przełomie późnego pliocenu i wczesnego plejstocenu. Koty te skolonizowały Amerykę Północną w trakcie dwóch fal migracji przez most lądowy Beringia. Pierwsza odbyła się ok. 2,6 miliona lat temu i dała początek populacjom, które osiedliły się w południowej części kontynentu, ewoluując w dzisiejszego rysia rudego. Druga nastąpiła znacznie później, bo w ciągu ostatnich 200 tysięcy lat. Populacje te zajęły uwolnione od lodowców północne rejony kontynentu, co doprowadziło do wykształcenia się rysia kanadyjskiego. Choć morfologia obu gatunków pozostaje zbliżona, zwłaszcza dla niewprawnego oka, dzięki ewolucyjnej separacji czasowej i geograficznej zwierzęta te zajęły odmienne nisze ekologiczne. Zasięg występowania rysia kanadyjskiego Lynx canadensis zajmuje szeroki pas północnej części kontynentu, a jego zasięg występowania jest niemal identyczny z zasięgiem zająca amerykańskiego. Największa część populacji tych zwierząt zamieszkuje borealne lasy Alaski i Kanady. W USA ryś występuje na izolowanych „wyspach” siedliskowych. Są nimi: północny wschód – Maine, New Hampshire, Vermont; Kraina Wielkich Jezior – Minnesota, Michigan (Isle Royale), Wisconsin; Góry Skaliste i Kaskadowe – Montana, Idaho, Washington, Wyoming i reintrodukowana populacja w Kolorado. Warto wspomnieć, że populacje południowe są mniej liczne i bardziej podatne na wahania niż północne. Specyfika siedliska Ryś kanadyjski preferuje stare lasy iglaste z gęstym podszytem, ale kluczowym elementem jego habitatu jest mozaika różnych klas wiekowych lasu. Zwierzęta te potrzebują gęstych młodników, które są idealnym środowiskiem dla zajęcy, a także dojrzałych drzewostanów z dużą ilością powalonych pni, które służą im jako miejsca do zakładania legowisk. Obecność rysia na obrzeżach zasięgu wyjaśnia „hipoteza basenów pływowych”. Koncepcja ta zakłada, że podczas szczytów populacyjnych na północy, „fala” migrujących rysi zalewa południowe rejony. Kiedy populacja zajęcy na północy załamuje się, rysie pozostają jedynie w izolowanych „basenach” – mikroklimatach o wysokiej pokrywie śnieżnej i stabilnej liczbie ofiar, podczas gdy na pozostałych terenach wymierają lub emigrują. Adaptacje do arktycznego mrozu Te wspaniałe koty są doskonale przystosowane do życia w środowisku, w którym przeważa głęboki śnieg. Każda ich cecha, od unikatowych proporcji kończyn po strukturę sierści, służy maksymalizacji efektywności w skrajnie niskich temperaturach. Łapy Najcharakterystyczniejszą cechą rysia kanadyjskiego są jego ogromne łapy, które dzięki swojej budowie działają jak naturalne rakiety śnieżne, rozkładając ciężar ciała zwierzęcia na dużą powierzchnię. Poduszki łap pokrywa gęste, grube futro. Zapewnia ono doskonałą izolację od zimnego podłoża, ale nie tylko. Jego zadaniem jest też zwiększenie przyczepności na lodzie i śniegu. Wszystko to sprawia, że kot bez problemu utrzymuje się na powierzchni puszystego śniegu. Tymczasem jego główni konkurenci – kojoty i rysie rude – zapadają się w takich warunkach, co znacząco obniża ich skuteczność łowiecką. Proporcje kończyn i sylwetka Przyglądając się budowie rysia kanadyjskiego, łatwo można zaobserwować specyficzną asymetrię. U przedstawicieli tego gatunku tylne nogi są wyraźnie dłuższe od przednich. To sprawia, że linia grzbietu opada ku przodowi, co nadaje zwierzęciu charakterystyczny, nieco przygarbiony wygląd. Ta adaptacja jest kluczowa dla dynamiki skoku i manewrowości. Ryś nie jest biegaczem długodystansowym, a mistrzem błyskawicznego wybicia z tylnych nóg. To pozwala mu dopaść zająca w kilku potężnych susach. Sensoryka Rysie kanadyjskie wykształciły jeden z najbardziej zaawansowanych zmysłów wśród drapieżników. Ich uszy, zwieńczone czarnymi pędzelkami o długości mogącej przekraczać 4 cm, nie są jedynie ozdobą. Naukowcy wciąż debatują nad ich precyzyjną funkcją. Przeważają dwie hipotezy: wzmocnienie słuchu – pędzelki mogą działać jak anteny kierunkowe, wychwytujące subtelne wibracje powietrza wywołane ruchem ofiary w zaroślach; sensory wiatru – pomagają zwierzęciu ocenić kierunek i siłę wiatru, co jest kluczowe podczas bezszelestnego podchodu pod wiatr. Wzrok rysia jest wspomagany przez tapetum lucidum – umieszczoną za siatkówką błonę odblaskową, która pozwala na widzenie w niemal całkowitej ciemności poprzez dwukrotne wystawienie receptorów na te same fotony. To sprawia, że ryś potrafi dostrzec drobną zdobycz ze znacznej odległości, nawet w warunkach nocnych. Futro Przedstawiciele tego gatunku charakteryzują się imponującą gęstością okrywy włosowej. Podczas gdy człowiek ma średnio 200 włosów na centymetr kwadratowy, ryś może mieć ich do 9000. Futro zmienia się sezonowo – od szaro-beżowego, „oszronionego” zimą, po bardziej rudawe i krótsze latem. Ryś kanadyjski vs ryś eurazjatycki Mimo bliskiego pokrewieństwa z gatunkiem eurazjatyckim, rysia kanadyjskiego nie sposób pomylić z żyjącym w polskich lasach kuzynem. Masa ciała – od 5 do 17 kg dla rysia kanadyjskiego, od 18 do 36 kg dla rysia eurazjatyckiego. Długość – od 67 do 107 cm dla rysia kanadyjskiego, od 70 do 130 cm dla rysia eurazjatyckiego. Wysokość w kłębie – od 48 do 56 cm dla rysia kanadyjskiego, od 60 do 71 cm dla rysia eurazjatyckiego. Cykl ofiary i drapieżnika Ryś kanadyjski jest idealnym przykładem specjalizacji pokarmowej. Koty te potrafią polować na inną zdobycz, jednak ich cały cykl życiowy jest podporządkowany jednej ofierze – zającowi amerykańskiemu. Gdy populacja zajęcy jest wysoka, ryś poluje niemal wyłącznie na nie, zabijając średnio dwa osobniki co trzy dni. W fazie szczytu, zagęszczenie zajęcy może osiągnąć poziom 1500 zwierząt na kilometr kwadratowy, co prowadzi do nadmiernej eksploatacji roślinności i gwałtownego wzrostu liczby drapieżników. Następnie następuje załamanie – populacja zajęcy zmniejsza się z powodu braku pokarmu i presji drapieżniczej, a populacja rysia podąża za nią z opóźnieniem 1–2 lat. Badania naukowe dowodzą, że poziom tej zależności jest głębszy, niż można by przypuszczać. Badacze dowiedli, że już sam widok i obecność rysiów powoduje u samic zajęcy chroniczny stres. Podwyższony poziom kortyzolu u matek prowadzi do narodzin mniejszych młodych o słabszej kondycji fizjologicznej. To sprawia, że populacja Lepus americanus pozostaje na niskim poziomie przez 2–4 lata, nawet po tym, jak liczba kotów drastycznie spadnie, co wyjaśnia tzw. „fazę niskiego zagęszczenia” w cyklu. Strategie alternatywne W okresach braku zajęcy ryś zmuszony jest do zmiany diety (prey switching). Do jego ofiar należą wówczas: wiewiórki czerwone, ptaki, nornice i inne drobne gryzonie. W rzadkich przypadkach ryś poluje na młode jelenie czy karibu. Nie gardzi też padliną. Zagrożenia dla rysia kanadyjskiego Opisywanemu gatunkowi na razie nie zagraża wymarcie. Należy jednak podkreślić, że populacje w USA i południowej kanadzie stoją w obliczu poważnych zagrożeń. Największym są zmiany klimatyczne. Krótsze zimy i mniejsze opady śniegu znacząco niwelują przewagę ewolucyjną rysia. Gdy śnieg staje się twardy lub zanika całkowicie, kojoty i rysie rude wkraczają na terytoria Lynx canadensis. Kolejna rzecz – zające amerykańskie zmieniają barwę futra na białą w oparciu o długość dnia, a nie rzeczywistą obecność śniegu. W rezultacie przy coraz późniejszych opadach śniegu białe zwierzęta są doskonale widoczne na brązowym tle lasu, co prowadzi do ich nadmiernej śmiertelności i w konsekwencji – do głodu wśród rysiów. Fragmentacja i działalność człowieka Nie bez znaczenia dla liczebności populacji jest też działalność człowieka. Budowa dróg na terytorium kotów zwiększa ich śmiertelność (w wyniku potrąceń) i zwiększa konkurencję pokarmową – odśnieżone drogi pozwalają kojotom wnikać głęboko w terytoria rysiów, które wcześniej były dla nich niedostępne zimą. Nasz autor Artur Białek Współpracownik National-Geographic.pl. Wcześniej związany m.in. z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. Pisał dla tytułów takich jak: „Kulisy Powiatu”, „AndroidNow” (gdzie pełnił także funkcję redaktora naczelnego) i „Bezpieczna Podróż”. Z wykształcenia jest ekonomistą, ale bardziej z przypadku niż zamiłowania. Jego największą pasją są podróże, zwłaszcza do miejsc wysokich, stromych i skalistych. Niewiele brakuje mu do zdobycia Korony Gór Polski, ale jego ambicje sięgają dalej. Lepiej niż w otoczeniu betonu i wielkopłytowej zabudowy czuje się wśród drzew i gór, które są jego największą miłością (zaraz obok ekosystemów leśnych), a obiektyw jego aparatu woli architekturę zabytkową niż nowoczesną. Najbardziej interesuje go historia współczesna, jako ta najlepiej poznana i pozostawiająca najmniej znaków zapytania. Wszystkie zwierzęta uważa za równorzędnych mieszkańców Ziemi. Zgodnie ze swoimi zainteresowaniami, w „National-Geographic.pl” pisze przede wszystkim o przyrodzie i historii. Zagorzały przeciwnik betonozy. Prywatnie opiekun dwóch wspaniałych gryzoni.
Żbik w Polsce – skryty drapieżnik i jego walka o przetrwanie w zmieniającym się środowisku
Żbik w Polsce należy do najmniej poznanych dzikich drapieżników. To gatunek skrajnie skryty, rzadko obserwowany, a jednocześnie uznawany przez naukowców za ważny wskaźnik stanu środowiska naturalnego. Jego obecność świadczy o zachowaniu ciągłości siedlisk i stosunkowo niewielkiej presji człowieka. Choć formalnie objęty jest ochroną, wciąż pozostaje jednym z zagrożonych dzikich kotów w Europie Środkowej. Jego historia w Polsce to opowieść o stopniowym zaniku, ale też o próbach odbudowy populacji w zmieniającym się krajobrazie.
Spis treści: Tryb życia i środowisko Żbik w Polsce – obszar występowania Populacja żbika w Polsce Dlaczego żbik w Polsce jest zagrożony? Czy żbik jest pod ochroną? Żbik w kontekście europejskim Możliwości odbudowy populacji Żbik europejski (Felis silvestris) jest, obok rysia, jednym z dwóch dzikich kotów żyjących w Polsce. Żbik w porównaniu z kotem domowym jest wyraźnie większy, masywniejszy i ma bardziej krępe ciało. Dorosłe osobniki mają ciało o długości do 65 cm, a gruby, krótki i zakończony tępo ogon mierzy nawet 30 cm. Sierść jest gęsta, szarobrązowa z charakterystycznymi ciemnymi pręgami, a grzbiet często ozdabia czarny pas. Tryb życia i środowisko Żbik prowadzi samotniczy tryb życia i jest aktywny głównie nocą, co sprawia, że jego obserwacja w naturze jest wyjątkowo trudna. W praktyce oznacza to, że obecność tego przedstawiciela kotowatych częściej potwierdzają badania terenowe niż bezpośrednie obserwacje. Poluje głównie na gryzonie, ale w razie potrzeby może sięgnąć po ptaki czy młode zające. W ekosystemie pełni funkcję drapieżnika regulującego populacje drobnych zwierząt. Ten dziki kot preferuje środowiska leśne, ale niekoniecznie najgęstsze lasy. Najczęściej występuje na obrzeżach kompleksów leśnych, w krajobrazach mozaikowych z polanami, łąkami i zadrzewieniami śródpolnymi. Dla żbika ważne jest poczucie bezpieczeństwa. Dlatego unika terenów intensywnie przekształconych przez człowieka, takich jak miasta czy drogi o dużym natężeniu ruchu. Jego areały osobnicze są stosunkowo duże i mogą obejmować od kilkudziesięciu do nawet kilku tysięcy hektarów. Żbik w Polsce – obszar występowania Współcześnie występowanie żbika w Polsce jest ograniczone głównie do południowo-wschodniej części kraju. Najważniejsze populacje znajdują się w Karpatach – zwłaszcza w Bieszczadach i na Pogórzu Przemyskim. Sporadyczne obserwacje odnotowuje się w Małopolsce i województwie lubelskim. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/zbik-europejski-na-zdjeciu-zwierze-w-parco-natura-viva-we-wloszech-7000-lat-temu-zamieszkiwal-te-same-tereny-co-zbik-z-bliskiego-wschodu-w-rejonie-dzisiejszej-polski-fot-photograph-by-joel-satore-national-geographic-photo-ark-5211b12.jpeg" width="1236" height="745" alt="Żbik europejski (na zdjęciu, zwierzę w Parco Natura Viva we Włoszech) 7000 lat temu zamieszkiwał te same tereny, co żbik z Bliskiego Wschodu w rejonie dzisiejszej Polski (fot. Photograph by Joel Satore, National Geographic Photo Ark)" title="Żbik europejski (na zdjęciu, zwierzę w Parco Natura Viva we Włoszech) 7000 lat temu zamieszkiwał te same tereny, co żbik z Bliskiego Wschodu w rejonie dzisiejszej Polski (fot. Photograph by Joel Satore, National Geographic Photo Ark)" /> W przeszłości zasięg gatunku był znacznie szerszy. Jeszcze na początku XX wieku żbik występował niemal w całej Polsce. Spadek liczebności był procesem stopniowym i wynikał z przekształceń środowiska – przede wszystkim wycinki lasów oraz rozwoju infrastruktury, które prowadziły do rozdrobnienia siedlisk. Populacja żbika w Polsce Szacuje się, że populacja żbika w Polsce liczy od 100 do 400 osobników. To niewiele, szczególnie biorąc pod uwagę ich rozproszenie. Dodatkowym wyzwaniem jest sposób monitorowania – obecność gatunku ustala się głównie na podstawie fotopułapek i analiz genetycznych, ponieważ tropy mogą być mylone z kotami domowymi. Obecna sytuacja kontrastuje z przeszłością. Dane historyczne wskazują, że żbik zamieszkiwał niemal cały obszar dzisiejszej Polski od czasów prehistorycznych aż po średniowiecze. Jeszcze w XIX wieku był szeroko rozpowszechniony, a jego wyraźny zanik nastąpił dopiero w pierwszej połowie XX wieku, mimo wprowadzania kolejnych form ochrony. Niewielka liczebność i rozproszenie populacji przekładają się na jej wrażliwość na zmiany środowiskowe. Izolacja poszczególnych grup utrudnia wymianę genetyczną, co może prowadzić do osłabienia kondycji gatunku. Z tego względu kluczowe znaczenie ma utrzymanie łączności między siedliskami oraz ograniczenie barier utrudniających migrację. Dlaczego żbik w Polsce jest zagrożony? Największym zagrożeniem dla żbika w Polsce pozostaje fragmentacja siedlisk. Rozbudowa infrastruktury drogowej przecina naturalne korytarze migracyjne, co utrudnia przemieszczanie się zwierząt. Zmiany w strukturze lasów również wpływają na populację – monokultury leśne nie zapewniają odpowiedniej bazy pokarmowej ani schronienia. Istotnym problemem jest także hybrydyzacja, czyli krzyżowanie się żbików z kotami domowymi, prowadzące do zacierania cech gatunkowych. Dodatkowo odnotowuje się przypadki śmiertelności w wyniku kolizji drogowych oraz sporadyczne odstrzały. Czy żbik jest pod ochroną? Żbik w Polsce objęty jest ścisłą ochroną gatunkową od 1952 roku. Oznacza to całkowity zakaz polowań, niszczenia siedlisk i płoszenia zwierząt. Gatunek znajduje się także w Polskiej Czerwonej Księdze Zwierząt oraz podlega ochronie na poziomie międzynarodowym, m.in. w ramach konwencji berneńskiej i dyrektywy siedliskowej UE. Same regulacje prawne nie gwarantują jednak odbudowy populacji. Kluczowe są działania praktyczne: monitoring, badania genetyczne oraz ochrona i odtwarzanie siedlisk. Żbik w kontekście europejskim Gatunek ten występuje w wielu krajach Europy, jednak jego populacje są rozproszone. W Niemczech podejmowane są działania mające na celu odbudowę liczebności osobników i łączenie fragmentów siedlisk. W Szkocji głównym problemem pozostaje hybrydyzacja i bardzo niska liczebność. Porównanie sytuacji w różnych krajach pokazuje, że skuteczna ochrona wymaga podejścia ponadlokalnego – obejmującego całe krajobrazy, a nie tylko pojedyncze obszary chronione. Możliwości odbudowy populacji Perspektywy dla żbika w Polsce są ściśle związane z jakością i spójnością jego siedlisk. Odbudowa populacji wymaga zachowania różnorodnych, dobrze połączonych lasów oraz tworzenia korytarzy ekologicznych. Równolegle konieczne jest prowadzenie systematycznego monitoringu i badań genetycznych, które pozwalają kontrolować stan populacji i ograniczać zjawisko hybrydyzacji. Istotnym elementem pozostaje także edukacja społeczeństwa i ograniczanie presji człowieka. Dzięki konsekwentnym działaniom populacja żbików w Polsce ma szansę stopniowo się stabilizować. Jednak jest to proces długotrwały i wymagający skoordynowanej ochrony. Nasza autorka Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
Dlaczego twój kot nie chce jeść? Wcale nie jest wybredny – naukowcy rozwiązali zagadkę
Znasz to? Twój kot z niecierpliwością – i bardzo dosadnie – domaga się posiłku, a po kilku kęsach odchodzi od pełnej miski, by za chwilę po raz kolejny miauczeć o jedzenie. Przez lata uznawaliśmy to za przejaw kociej wybredności, ale naukowcy z Uniwersytetu Iwate w Japonii udowodnili, że się myliliśmy. Za tym zachowaniem stoi nie brak głodu czy złośliwość, ale specyficzny mechanizm psychofizjologiczny.
Mechanizm ten, znany u ludzi jako olfaktoryczne nasycenie sensoryczne (ang. olfactory sensory-specific satiety), tłumaczy, dlaczego możemy czuć się „pełni” po zjedzeniu pizzy, ale nagle odzyskujemy apetyt, gdy poczujemy zapach deseru. U kotów ten proces jest jednak znacznie bardziej radykalny, co udowodnili naukowcy w swojej pracy opublikowanej w kwietniu 2026 roku w czasopiśmie „Physiology & Behavior”. Ewolucyjne dziedzictwo samotnika Dlaczego koty jedzą inaczej niż inne zwierzęta? Aby to zrozumieć, musimy spojrzeć na ich przodków. Psy, wywodzące się od polujących w stadzie wilków, mają tendencję do pochłaniania pokarmu najszybciej jak to możliwe – to ewolucyjna strategia przetrwania, by zjeść jak najwięcej, zanim zrobią to inni. Koty domowe pochodzą jednak od kota nubijskiego (Felis lybica), który był samotnym łowcą. Polował na małe ofiary wiele razy w ciągu doby. W efekcie dzisiejsze mruczki są zaprogramowane na spożywanie wielu małych posiłków. – Koty często przerywają jedzenie przed opróżnieniem miski, nawet po długim poście, by wrócić do niej po krótkiej przerwie. To sugeruje, że zakończenie posiłku nie wynika wyłącznie z sygnałów płynących z żołądka – zauważa dr Masao Miyazaki, weterynarz i behawiorysta zwierzęcy. Eksperyment: 12 kotów i puste miski Zespół badawczy z Japonii poddał testom 12 zdrowych kotów domowych różnych ras (żaden z nich nie był wykastrowany), stosując rygorystyczny reżim karmienia. Po 16-godzinnej głodówce kotom podano 20 gramów suchej karmy. Tylko cztery osobniki zjadły całą porcję w ciągu 10 minut. Większość kotów dobrowolnie przerywała jedzenie po skonsumowaniu zaledwie jednej trzeciej porcji. Kluczowym elementem badania było sprawdzenie, jak na apetyt wpływa nowość sensoryczna. Naukowcy użyli specjalnych dwukomorowych misek, które pozwalały na zmianę zapachu docierającego do kociego nosa bez zmiany samej karmy. Siła zapachu: nowość reaktywuje apetyt Badania potwierdziły, że motywacja kota do jedzenia spada wraz z przyzwyczajeniem się do zapachu danej karmy. Kiedy naukowcy wprowadzali nowy aromat (nawet jeśli sama karma pozostawała ta sama), apetyt kotów natychmiast wracał. Co ciekawe, koty jadły więcej, gdy otrzymywały sekwencję różnych pokarmów, niż gdy dostawały wielokrotnie tę samą ulubioną karmę. – Motywacja do jedzenia maleje, gdy kot przyzwyczaja się do aromatu. Nowość zapachowa może błyskawicznie reaktywować chęć do jedzenia – wyjaśnia Miyazaki. Zjawisko to jest znacznie słabsze u psów, dlatego wykorzystuje się je do tropienia np. materiałów wybuchowych – ich nosy nie „nudzą się” tak szybko konkretnym zapachem. Jak dzięki nowej wiedzy lepiej dbać o koty? Odkrycie japońskich naukowców ma ogromne znaczenie dla medycyny weterynaryjnej i codziennej opieki. Może przyczynić się do walki z otyłością – według statystyk nawet 50–60% kotów w krajach rozwiniętych cierpi na nadwagę. Zrozumienie roli zapachu może pomóc w opracowaniu strategii ograniczania przejadania się bez konieczności stosowania drastycznych diet. Modulowanie zapachu karmy może stać się też kluczem do zachęcenia do jedzenia kotów starszych i chorych, które cierpią na brak apetytu. Nowa wiedza pozwoli też nareszcie przestać postrzegać koty jako złośliwe lub wybredne. Pozostawianie resztek to po prostu biologiczna reakcja na habituację węchową. Badania z Uniwersytetu Iwate po raz kolejny udowadniają nam, że kot – gatunek, który tysiące lat spędził u boku człowieka – wciąż pozostaje w połowie dzikim, fascynującym samotnikiem. Źródło: Physiology & Behavior, The Japan Times Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Akcja ratunkowa na środku oceanu. Statek wycieczkowy uratował żeglarza i kota
Kilka dni temu pasażerowie jednego ze statków wycieczkowych byli świadkami nietypowej akcji ratunkowej na otwartym morzu. Załoga jednostki zareagowała natychmiast po zauważeniu sygnałów SOS nadawanych z uszkodzonego żaglowca. Na jego pokładzie znajdował się uwięziony mężczyzna oraz jego kotka – oboje zostali bezpiecznie ewakuowani.
Choć współczesna żegluga uchodzi za coraz bezpieczniejszą, incydenty na morzu nadal nie należą do rzadkości. Szacuje się, że rocznie około 2,5% spośród ponad 77 tysięcy statków handlowych uczestniczy w różnego rodzaju zdarzeniach, takich jak kolizje czy wejścia na mieliznę. Każdego roku dochodzi również do kilkunastu, a czasem ponad 30 zatonięć. Najbardziej narażone pozostają jednostki rybackie, a do najczęstszych przyczyn należą zderzenia oraz błędy nawigacyjne. W ostatnim głośnym przypadku przyczyną nie była jednak kolizja ani warunki pogodowe, lecz awaria techniczna, która doprowadziła do dramatycznej sytuacji na pokładzie niewielkiego żaglowca. Dramatyczna akcja ratunkowa na Karaibach. Załoga ruszyła na pomoc Do zdarzenia doszło we wtorek 14 kwietnia podczas rejsu statku wycieczkowego Carnival Legend, który kursował między Galveston w Teksasie a meksykańskim Cozumel. Jednostka znajdowała się na wodach Morza Karaibskiego, gdy członkowie załogi zauważyli sygnały alarmowe w postaci rac świetlnych. Szybko ustalono, że pochodzą one z niewielkiego żaglowca dryfującego na otwartym morzu. Kapitan podjął decyzję o natychmiastowej interwencji. W kierunku uszkodzonej jednostki wysłano łódź ratunkową, która umożliwiła bezpieczne przetransportowanie mężczyzny oraz jego kotki Dahlii na pokład statku wycieczkowego. Jak w oficjalnym komunikacie poinformował przewoźnik, „żeglarz i jego kot są bezpieczni i mają się dobrze”, a sam mężczyzna trafił pod opiekę zespołu medycznego. Z dostępnych informacji wynika, że przez kilka dni pozostawał on na morzu bez możliwości dalszej żeglugi z powodu awarii silnika. W tej sytuacji użycie rac było jedyną szansą na zwrócenie uwagi przepływających jednostek i uzyskanie pomocy. Pasażerowie obserwowali akcję ratunkową. „Nigdy czegoś takiego nie widzieliśmy” Całe zdarzenie rozegrało się na oczach pasażerów, dla których było jednym z najbardziej poruszających momentów rejsu. Wielu z nich podkreślało, że mimo licznych podróży morskich nigdy wcześniej nie byli świadkami realnej akcji ratunkowej na otwartym oceanie. – Byliśmy już na około 30 rejsach, ale nigdy nie przydarzyło nam się coś takiego – relacjonowali w rozmowie z mediami. Szczególne wrażenie zrobił moment, w którym reflektory statku oświetliły dryfującą jednostkę. – Zobaczyliśmy żaglówkę unoszącą się na falach. Od razu było widać, że jest w poważnych tarapatach – wspominali pasażerowie. Operacja ratunkowa była dobrze widoczna z pokładów, co pozwoliło obserwować kolejne etapy ewakuacji – od podejścia łodzi ratunkowej po przetransportowanie rozbitka na pokład. Uwagę zwróciła również obecność kota, który razem z właścicielem został bezpiecznie podjęty z uszkodzonej jednostki. W praktyce była to sytuacja nietypowa nawet dla doświadczonych podróżnych, ponieważ tego typu interwencje rzadko mają miejsce w trakcie standardowych rejsów turystycznych. Znaczenie całego zdarzenia podkreśla również skala jednostki, na której doszło do akcji. Carnival Legend to statek wycieczkowy klasy Spirit, zwodowany w 2002 roku, mogący pomieścić około 2100 pasażerów oraz blisko 900 członków załogi. Na co dzień obsługuje popularne trasy turystyczne, oferując rozbudowaną infrastrukturę rekreacyjną i rozrywkową. Tym razem jednak jego załoga została postawiona w zupełnie innej roli – jako uczestnicy realnej operacji ratunkowej na otwartym morzu, przeprowadzonej w warunkach, które wymagały szybkiej reakcji i precyzyjnej koordynacji działań. Źródło: Fox News Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Dlaczego źrenice zwierząt mają tak różne kształty? Poznaj fascynujące przystosowania
Gdy przyglądasz się oczom kota, widzisz pionową, nieco onieśmielającą szczelinę. Źrenice kozy są jeszcze dziwniejsze (dla niektórych przerażające) – przypominają szeroki, poziomy prostokąt. Mątwy mają z kolei oczy w kształcie litery W. To wszystko nie przypadek, ale efekt milionów lat ewolucji. Źrenice opowiadają historię lat przetrwania, polowania i sposobów unikania zagrożenia. Ale dlaczego właściwie są takie „dziwne” i różne od naszych?
Czemu wszystkie zwierzęta nie mają takich samych oczu? Dlaczego kształt źrenic jest taki ważny? W jaki sposób możemy dzielić ze sobą tę samą planetę, a jednocześnie być tak różni? Oczy są symbolem fascynującego przystosowania, które odpowiada za wyjątkowy sposób widzenia i umożliwia przetrwanie. Jakie tajemnice kryją? Pionowe, okrągłe i poziome Kot czający się w wysokiej trawie musi precyzyjnie ocenić odległość pionowymi źrenicami i zareagować błyskawicznie, gdy zbliża się jego ofiara. Koza na pastwisku nie ma luksusu nieruchomego wypatrywania jednego punktu – musi nieustannie obserwować cały horyzont. Jej pozioma źrenica „otwiera się” na szeroki krajobraz, pozwalając błyskawicznie zauważyć nadchodzącego drapieżnika. W morskich głębinach mątwa korzysta z iście kosmicznych źrenic w kształcie litery „W” – naukowcy wciąż debatują, czy pomaga jej to lepiej widzieć kolory w zmiennym, morskim środowisku, minimalizować odblaski czy lepiej kamuflować się przed wrogami. Pionowe szczeliny – drapieżnik widzi więcej, niż myślisz Pionowa kocia źrenica to narzędzie snajpera: ogranicza rozmycie w pionie i pozwala na ostre widzenie obiektu, który za chwilę stanie się obiadem. Niewielkie różnice odległości podlegające ocenie dwóch skierowanych w stronę ofiary oczu pozwalają precyzyjnie ocenić odległość: proces ten nazywa się stereopsją (ludzie także się nim wspierają). Taką pionową budowę spotykamy u kotów i niektórych węży, które muszą bardzo dokładnie wycelować podczas ataku. Zwężanie źrenic w poziomie pomaga w widzeniu stereoskopowym, natomiast poszerzanie ich w pionie ułatwia ocenę głębi na podstawie rozmycia. Co ciekawe, to rozwiązanie sprawdza się najlepiej w przypadku drapieżników żyjących blisko ziemi. Większe drapieżniki, takie jak lwy i tygrysy, mają zazwyczaj okrągłe źrenice, ponieważ patrzą na ziemię pod ostrzejszym kątem, co zmniejsza przewagę rozmycia w ocenie odległości. Poziome prostokąty – roślinożerca, który zawsze jest czujny Czas na łąkach mija powoli, ale nie znaczy to, że można przestać być czujnym. Pozioma źrenica u kóz, owiec czy koni to panoramiczne „okno” na świat, które chroni jednocześnie przed rażącym słońcem z góry. Ten szeroki kształt przepuszcza więcej światła z płaszczyzny poziomej przed nimi, ułatwiając skanowanie otoczenia w poszukiwaniu zagrożenia. Jest to w zasadzie przeciwieństwo oczu drapieżników. – W przypadku zwierząt roślinożernych bardziej liczy się pole widzenia niż ostrość obrazu. Muszą mieć możliwość paronamicznego spoglądania na świat wzdłuż ziemi, ponieważ większość drapieżników, która się do nich zbliży, będzie sunąć przy jej powierzchni – tłumaczy w wywiadzie dla Live Science prof. Marty Banks, prof. optometrii na Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkley. Zwierzęta te spędzają jednak ogromną ilość czasu skubiąc trawę – czyli z głową skierowaną w dół. To oznaczałoby, że przez większość dnia ich poziome źrenice przyjmują de facto pozycję pionową. Natura i na to znalazła rozwiązanie – zwierzęta te potrafią obracać gałki oczne tak, by ich źrenice zawsze były równoległe do ziemi: nawet gdy pasą się głową w dół. Konwergencja ewolucyjna, czyli wielkie umysły myślą podobnie To, że tak różne zwierzęta mają podobne źrenice, to tzw. konwergencja ewolucyjna. Oznacza ona to, że organizmy ewolucyjnie odległe od siebie wykształcają te same mechanizmy. Przykładem są koty i węże, u których pionowe szczeliny pojawiły się niezależnie z tego samego powodu: skutecznego polowania. Kozy i konie wykształciły poziome – bo liczy się panoramiczny widok na zagrożenia. Zwierzęcy „wiedźmini” potrafią zmieniać kształt źrenic Wiedźmin Geralt w popularnej serii Andrzeja Sapkowskiego miał za sprawą specjalnych mutacji „kocie oczy”, które zmieniał także przy pomocy swoich specjalnych eliksirów. Chociaż wiemy już, beneficjentem pionowych źrenic są głównie drapieżniki „przypodłogowe” (a Biały Wilk operował na nieco innym poziomie), to był to pomysłowy zabieg literacki, który pozwalał „uzwierzęcić” bohatera. Zmienianie źrenic to jednak nic nowego w świecie zwierząt. Niektóre ryby i ptaki (np. arowany) mają zdolności całkowitej zmiany kształtu źrenic w ciągu dnia – wszystko zależy od tego, w jakiej ilość światła słonecznego aktualnie operują. Spojrzenie każdego zwierzęcia to wynik milionów lat eksperymentów natury. Różnorodność źrenic jeszcze dobitniej pokazuje nam, że każda istota na naszej planecie postrzega ją zupełnie inaczej. Źródło: Science Advances, Live Science Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Posiadanie psa lub kota daje tyle samo szczęścia, co relacja z ukochaną osobą. Udowadniają to badania
Najnowsze badania przeprowadzone przez brytyjskich ekonomistów dowodzą, że posiadanie psa lub kota zapewnia nam taką samą satysfakcję z życia, co trwałe małżeństwo. Okazuje się, że bezwarunkowa więź z czworonogiem buduje nasze poczucie szczęścia równie skutecznie, jak bliskie relacje z ludźmi czy sukcesy zawodowe.
Spis treści Jak dotychczas badano efekty posiadania zwierząt? To nieprawda że szczęścia nie da się zmierzyć Psy i koty zmieniają ludzi Każdy opiekun psa czy kota może opowiadać bez końca, ile satysfakcji daje mu życie ze zwierzakiem. Jednak opowieści to nie dowody. Czy można naukowo dowieść, że posiadanie zwierzęcia zwiększa poziom życiowego szczęścia? A jeszcze lepiej – czy można poziom satysfakcji dokładnie wyliczyć i wycenić? Ekonomiści z Uniwersytetu w Kent w Wielkiej Brytanii postanowili to sprawdzić. Wyniki zaskoczyły ich samych. Jak dotychczas badano pozytywne efekty posiadania zwierząt? Zwierzęta domowe są wszechobecne. Aż 49% polskich gospodarstw domowych ma przynajmniej jednego psa, a 41% – kota. W Polsce żyje 8,1 mln psów oraz 7,2 mln kotów. Na całym świecie podobno żyje aż miliard psów. Najwyraźniej ludzie odnoszą z opieki nad zwierzakami ogromne korzyści. Badania naukowe na ten temat koncentrują się jednak głównie na korzyściach zdrowotnych. Zbadano też, że zwierzęta domowe działają jak „katalizatory społeczne” i pomagają w stworzeniu sieci relacji. Jednak co z innymi efektami, w tym trudno mierzalną satysfakcją z życia z psem czy kotem? Tu literatura naukowa nie dostarcza konkretnych szacunków, jak bardzo zwierzęta domowe nas uszczęśliwiają. Ekonomiści z Uniwersytetu w Kent postanowili to zbadać. I, jak to ekonomiści, wszystko przeliczyli na pieniądze. To nieprawda że szczęścia nie da się zmierzyć Aby wyeliminować możliwość fałszywych wyników, skupili się tylko na łatwo mierzalnych zmiennych. Wzięli na warsztat dane z długoterminowego badania 2500 brytyjskich gospodarstw domowych (UK Household Longitudinal Survey). Przeanalizowali, ile z nich polegało na pomocy sąsiadów opiekujących się ich zwierzętami podczas wyjazdów. Zastosowali metodę tzw. zmiennych instrumentalnych. To rodzaj analizy statystycznej, która pozwala na przeciwdziałanie błędom obliczeniowym. Wyniki zaskoczyły ich samych. Odkryli, że towarzystwo zwierząt domowych zwiększa zadowolenie z życia o 3 do 4 punktów w skali od 1 do 7. Ponadto oszacowali, że wartość emocjonalna towarzystwa zwierzęcia domowego odpowiada korzyściom finansowym rzędu 70 tys. funtów rocznie (ok. 345 tys. złotych). Podobne wartości uzyskiwano w badaniach ekonomicznych, przeliczając na pieniądze posiadanie regularnych relacji z małżonkami, przyjaciółmi i krewnymi. „Gdy zobaczyłam te wyniki, byłam zaskoczona. Pomyślałam, że to mnóstwo pieniędzy, nawet dla mnie, choć kocham i mam zwierzęta” — powiedziała Adelina Gschwandtner, profesorka ekonomii, jedna z autorek artykułu. „Ale skoro deklarujemy że zwierzęta są dla nas jak członkowie rodziny, to w sumie nie ma się czemu dziwić” – dodaje. Psy i koty zmieniają ludzi Badanie opublikowano w czasopiśmie „Social Indicators Research”. Ujawniło ono również, że właściciele psów są bardziej ekstrawertyczni, ugodowi i mniej neurotyczni od przeciętnej. Z kolei właściciele kotów cechują się większą otwartością na nowe doświadczenia. Ogólnie opiekunowie zwierząt wykazują wyższy poziom sumienności, otwartości i uważności na innych w porównaniu do osób nieposiadających zwierząt. Posiadają też statystycznie większą siatkę relacji międzyludzkich, na przykład większe rodziny. Dr Gschwandtner podkreśla, że wyniki te mogą mieć istotne znaczenie dla polityki zdrowotnej i społecznej. Sugeruje nawet, że zalecanie posiadania zwierząt domowych może przyczynić się do poprawy jakości życia. Podkreśla też, że badanie ma pewne braki, bo przyjęta metodologia skupia się tylko na psach i kotach. „Nie chcemy umniejszać znaczenia innych zwierząt domowych dla dobrego samopoczucia, takich jak ryby, chomiki, króliki, gady czy konie” – mówi Gschwandtner. Ekonomiści z pewnością znajdą sposób by obliczyć poziom szczęścia także dla nich. Źródło: Social Indicators Research Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Dlaczego koty tak często chorują na nerki? Jest nowe wytłumaczenie
Kiedy kot zaczyna częściej pić wodę, oddawać mocz i tracić apetyt, większość opiekunów wpada w panikę. Mogą to być pierwsze sygnały przewlekłej choroby nerek. Statystyki są bezlitosne: nawet co trzeci kot po 7. roku życia zaczyna mieć z nimi kłopoty. Dotąd nauka wskazywała na geny, dietę i infekcje, jednak przełomowe odkrycie może na zawsze może zmienić profilaktykę chorób nerek u kotów.
Zespół brytyjskich naukowców z Uniwersytetu w Nottingham odkrył, dlaczego koty tak często chorują na nerki. W ich komórkach gromadzą się bardzo nietypowe tłuszcze. Nietypowe nagromadzenie tłuszczów Badacze przeprowadzili dogłębną analizę tkanek nerkowych kotów domowych, dzikich szkockich żbików oraz psów. Co się okazało? W nerkach kotów domowych znaleziono skupiska bardzo nietypowych tłuszczów – zmodyfikowanych trójglicerydów, których nie było u psów, a u żbików występowały one śladowo. Te tłuszcze, o skomplikowanej strukturze chemicznej (z tzw. wiązaniami eterowymi), gromadzą się w nerkach kotów już od młodego wieku. Lipidy, które są tykającą bombą Dlaczego to tak ważne odkrycie? Te wyjątkowe tłuszcze bardzo długo się rozkładają i mogą wywoływać przewlekły stres w komórkach nerkowych. Prowadzi to do powolnego uszkadzania tkanek. Naukowcy podejrzewają, że to właśnie ten ukryty mechanizm odpowiada za tak powszechne przypadki przewlekłej choroby nerek u kotów domowych. Psy w ogóle nie mają takich zmian, a szkockie żbiki tylko okazjonalnie. To dowód, że koty domowe mają specyficzny metabolizm tłuszczów. Uważa się, że ewolucja i proces udomowienia sprawiły, że koty wytwarzają te tłuszcze w większych ilościach – być może przez szczególne konsekwencje diety mięsożerców. Dlaczego tłuszcze odkładają się właśnie w nerkach kota domowego? Kocia fizjologia jest wyjątkowa: mają one bardzo specyficzne enzymy, które inaczej niż u psów czy żbików przetwarzają tłuszcze. Zamiast rozkładać nietypowe trójglicerydy, koty odkładają je w komórkach nerkowych. Efektem jest to, że już młode osobniki mogą nieświadomie „pracować” na przyszłą chorobę. Czy nowe odkrycia dadzą kotom dłuższe życie? To niewątpliwie przełom. Badacze liczą, że zidentyfikowanie tej specyficznej „bomby tłuszczowej” w nerkach pozwoli stworzyć nowe diety lub suplementy zapobiegające odkładaniu szkodliwych lipidów. Być może powstaną też skuteczniejsze testy diagnostyczne, dzięki którym choroba nerek będzie wykrywalna zanim pojawią się objawy. Co dzisiaj możesz zrobić dla swojego kota? Obserwuj: jeśli kot dużo pije, często oddaje mocz, wymiotuje lub wyraźnie chudnie, natychmiast zgłoś się do weterynarza. Diagnozuj: wczesne badania moczu i krwi oraz USG mogą wykryć chorobę na początkowym etapie. Dbaj o dietę: badania – takie jak to omawiane dzisiaj – dowodzą, że jakość pożywienia ma kluczowe znaczenia dla zdrowia kocich nerek. To dopiero początek nowego leczenia kotów. Przez lata byliśmy bezradni wobec podstępnej choroby ich nerek, ale dzięki pracy naukowców to może się zmienić. Trzymamy kciuki. Źródło: Frontiers in Veterinary Science, koty.pl Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Czemu koty zawsze lądują na cztery łapy? W powietrzu wykonują skomplikowane akrobacje, które umykają ludzkiemu oku
Koty słyną z umiejętności lądowania na czterech łapach i zdaje się, że upadek na grzbiet jest dla nich niemożliwy. To jednak żadna kocia „magia”, a doskonale zaprogramowany odruch, ewolucyjnie rozwinięta anatomia „drapieżcy” i sprawny zmysł równowagi. Nie zawsze im się jednak udaje.
Wyjątkowo elastyczny odcinek kręgosłupa pozwala spadającym kotom obracać przednią i tylną połowę ciała kolejno, tak aby bezpiecznie wylądować. Jest on w stanie skręcić się bardziej niż przypuszczaliśmy, a każdy upadek z wysokości włącza zakodowany od wieków w genach „odruch wyprostny”. Domowe drapieżniki ciągle są w stanie nas zaskoczyć. Po co kotom umiejętność lądowania na cztery łapy? Koty przez tysiące lat były doskonałymi łowcami wiodącymi prym na bardzo zróżnicowanym terenie – nadal nimi są, chociaż trochę „zasiedziały się” na naszych kanapach. Wspinały się na drzewa, skakały po gałęziach, eksplorowały skaliste tereny. Przy tym trybie życia ryzyko potencjalnego wypadku było dosyć duże, a każdy upadek skutkować mógł ograniczonymi możliwościami polowania. To zaś powodowało śmierć. Dzisiejsze koty nie muszą już skakać po drzewach. „Dar” odziedziczony po przodkach pozwala im jednak swobodnie poruszać się po wysokich meblach, parapetach czy płotach, a w razie potknięcia czy nieuwagi – ograniczyć skutki upadku. Wyjątkowa anatomia kota Rola elastycznego kręgosłupa i budowy ciała kota Koci kręgosłup jest wyjątkowo giętki, szczególnie w odcinku piersiowym, który według badań Uniwersytetu Yamaguchi ma 3 razy większą ruchomość niż odcinek lędźwiowy. Pozwala to na niezależne obracanie przedniej i tylnej części ciała. Brak obojczyków i smukłe kończyny sprzyjają akrobatycznym ruchom. Znaczenie błędnika i zmysłu równowagi W kocim uchu wewnętrznym – tak samo jak w ludzkim – znajduje się błędnik, który odpowiada za orientację w przestrzeni. Jego błyskawiczna reakcja oraz współpraca czujnego wzroku i receptorów czucia głębokiego umożliwia szybkie uruchomienie odruchu wyprostnego i właściwe ustawienie ciała podczas spadania. Niestety, tak jak i ludzie, koty także mają chorobę lokomocyjną. Rozwój odruchu wyprostnego u kociąt Koty nabywają niezwykłej umiejętności „lądowania na cztery łapy” już około 3. tygodnia życia. Pełną sprawność osiągają w 7. tygodniu. Jak koty obracają się w powietrzu? Naukowcy opisują dwa główne modele: bend-and-twist (gięcie i skręt) oraz tuck-and-turn (przyciągnięcie i obrót). Kot wygina ciało i skręca przód oraz tył w przeciwnych kierunkach lub najpierw rotuje przednią, a potem tylną część ciała. Filmy z eksperymentów pokazują, że przednie łapy zawsze lądują chwilę przed tylnymi. Czy ogon ma znaczenie? Co ciekawe, koty bez ogona również potrafią skutecznie lądować – nie jest on niezbędny do uruchomienia odruchu wyprostnego. Czy kot zawsze ląduje na cztery łapy? To popularny mit Niestety, wysokość nie zawsze pozwala na wykonanie pełnego manewru. Kocie zdolności i tak są imponujące – są w stanie wykonać swój trik spadając nawet z niecałego metra. Nie oznacza to oczywiście, że kot może beztrosko spadać z dowolnej wysokości. Jego „manewr” nie zabezpiecza całkowicie przed upadkiem, a jedynie minimalizuje szkody. Wiek, otyłość czy choroby kota dodatkowo zmniejszają sprawność jego odruchu wyprostnego. Gruby kot spada „na plecy”. Umiejętność lądowania na cztery łapy to efekt ewolucyjnej selekcji, która pozwoliła kotom przeżyć tam, gdzie inni traciliby równowagę. To biologiczna „poduszka powietrzna”, którą zawdzięczają skomplikowanej budowie kręgosłupa. Źródła: The Anatomical Records, koty.pl Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Bożenka odnaleziona! Jednooki manul z poznańskiego ZOO już w domu
Przez ostatnie dwa dni oczy miłośników zwierząt w całej Polsce zwrócone były na poznański ogród zoologiczny. Wszystko za sprawą Bożenki – samicy manula, która w tajemniczych okolicznościach zniknęła ze swojego wybiegu. Na szczęście, po pełnej napięcia akcji poszukiwawczej, kot bezpiecznie wrócił do domu, a cała historia zakończyła się pomyślnie.
Zdarzenie to postawiło na nogi nie tylko pracowników ogrodu, ale i służby miejskie oraz mieszkańców okolicznych terenów. Podczas rutynowego porannego obchodu w środę, 25 lutego 2026, opiekunowie zauważyli, że pomieszczenia, w których przebywała Bożenka, zostały otwarte. Wstępne ustalenia były niepokojące: wszystko wskazywało na to, że zwierzę zostało wypuszczone celowo. Sytuacja była poważna, ponieważ manul, mimo swojego sympatycznego wyglądu, nie jest zwierzęciem domowym ani oswojonym. Na szczęście po 2 dniach „na gigancie” Bożenka została znaleziona, złapana i już 27 lutego rano wróciła na wybieg. Eskapada jednookiej Bożenki „W trakcie porannego obchodu zauważono, że zostały otwarte pomieszczenia, w których zwierzę przebywało. Z naszych ustaleń wynika, że mogła zostać wypuszczona celowo przez nieznanego sprawcę” – alarmował ogród zoologiczny. ZOO poprosiło też okolicznych mieszkańców o zachowanie czujności i niepodejmowanie prób samodzielnego zbliżania się do zwierzęcia. Kluczowy był szybki kontakt z ZOO lub Strażą Miejską. Bożenka jest manulem którego nie sposób pomylić z żadnym innym: nie ma lewego oka, które straciła w młodym wieku. Ten szczegół mógł ułatwić jej identyfikację, w razie gdyby ktoś nie miał pewności, czy np. nie jest to kot domowy. Szczęśliwe zakończenie Zgłoszenia o Bożence zaczęły spływać szybko. Krążyła po terenach przyległych do ZOO, widziano ją między innymi w okolicach Jeziora Maltańskiego oraz przy Stawie Olszak. Ostatecznie cała historia zakończyła się sukcesem. Bożenka została odnaleziona i wróciła na teren ogrodu. Pracownicy ZOO żartobliwie podsumowali jej eskapadę jako nieplanowany „city break”. Choć zwierzak jest w dobrym stanie, profilaktycznie pozostanie pod obserwacją do poniedziałku, 2 marca. Pracownicy ZOO podkreślają, że pomoc mieszkańców i ich czujność miały kluczowe znaczenie dla odnalezienia Bożenki. Pytanie, kto i po co ją wypuścił, pozostaje póki co bez odpowiedzi. Uciekinierzy i gwiazdy internetu: słynne polskie manule To nie pierwszy raz, kiedy manul znalazł się poza poznańskim ZOO. W 2020 roku jeden z 6 młodych uciekł z nowo wybudowanego wybiegu. Na szczęście udało się go złapać w pobliżu Jeziora Maltańskiego, gdzie polował na gołębie. Na początku lutego 2026 samica Jessie z ZOO w Warszawie, została wybrana Zwierzakiem Roku 2025, zdobywając niemal 1000 głosów i pokonując kilkanaście innych gatunków. W 2023 roku samiec Magellan z ZOO w Poznaniu został uznany za najpiękniejszego na świecie, w żartobliwych zawodach „Manul World Cup”. W decydującym głosowaniu mieszkaniec poznańskiego zoo pokonał kota z Japonii, zdobywając łącznie ponad 130 tysięcy głosów. Źródło: ZOO Poznań Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Wezwali służby do „rannego rysia”. Okazał się zdrowym, egzotycznym uciekinierem
W Kierszku pod Warszawą zauważono kota przypominającego serwala sawannowego. Zaniepokojeni okoliczni mieszkańcy początkowo myśleli, że to ryś. Zwierzak prawdopodobnie należy do prywatnego właściciela lub hodowli i może być tzw. kotem savannah, czyli mieszanką serwala z kotem domowym.
W nocy z 18 na 19 lutego 2026 roku w miejscowości Kierszek pod Warszawą, w bliskim sąsiedztwie Lasu Kabackiego, pojawił się zagadkowy kot. Fundacja „Kopytka z nadzieją – Azyl dla Zwierząt leśnych i gospodarskich” otrzymała zgłoszenie o obecności „chorego rysia” w okolicy ul. Kabackiej. Po przybyciu na miejsce okazało się jednak, że zamiast rodzimego drapieżnika, na wolności znajduje się kot podobny do serwala sawannowego – egzotycznego gatunku z Afryki. Kot był w dobrej kondycji Fundacja podkreśliła, że podczas nocnej interwencji zwierzę wyglądało na zdrowe. Niestety, próba jego odłowienia przy użyciu tzw. strzelby Palmera – specjalistycznego sprzętu do usypiania zwierząt – zakończyła się fiaskiem. Spłoszone zwierzę uciekło w nieznanym kierunku. Pomimo ponad godzinnych, intensywnych poszukiwań nie udało się odnaleźć jego śladów. Fundacja podejrzewa, że zwierzę uciekło z prywatnego domu lub hodowli. Organizacja prosi także wszystkich mieszkańców oraz osoby, które mogą widzieć zwierzę, by niezwłocznie zgłaszały wszelkie informacje do Fundacji, Straży Miejskiej w Konstancinie-Jeziornie lub Wydziału Ochrony Środowiska. Fundacja ostrzega też, by nie próbować samodzielnie odławiać serwala. Zwierzę może zareagować paniką, a nieumiejętne podejście do niego może skończyć się kolejną ucieczką lub stresem dla kota, co jeszcze bardziej utrudni jego schwytanie. Serwal czy kot savannah? Wśród komentarzy pojawiły się sugestie, że kot nie jest czystej krwi serwalem, lecz tzw. kotem savannah – mieszanką serwala sawannowego z kotem domowym. Zarówno serwale, jak i koty savannah można w Polsce hodować i trzymać w prywatnych domach, choć pod różnymi warunkami. Fakt posiadania serwala trzeba zgłosić w starostwie powiatowym lub urzędzie miasta w ciągu 14 dni od nabycia zwierzęcia. Zwierzę musi pochodzić z legalnej hodowli, posiadać mikrochip oraz dokumenty potwierdzające legalność pochodzenia (np. dokumenty CITES lub zaświadczenie o urodzeniu w niewoli w UE). Sprzedaż (i zakup) serwala bez „papierów” to przestępstwo i nielegalny handel gatunkami chronionymi. Status prawny kotów savannah zależy od proporcji genów serwala i kota domowego. Tzw. generacje F1–F3, z wysokim udziałem genów serwala, w Polsce są często traktowane na równi z dzikimi zwierzętami. W przypadku F1 (około 50% genów serwala) konieczne może być zezwolenie z Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska. Generacje F4–F5 są zazwyczaj traktowane jak zwierzęta domowe i nie wymagają specjalnych zezwoleń. Historia kota savannah Savannah to hybryda kota domowego z dzikim serwalem afrykańskim. Historia rasy rozpoczęła się w 1986 roku od narodzin pierwszej kotki o imieniu Savannah. Oficjalne uznanie rasy nastąpiło w 2001 roku. Charakterystycznym aspektem rasy jest podział na pokolenia oznaczane literą F, gdzie F1 oznacza bezpośrednie potomstwo serwala o największych rozmiarach (nawet do 15 kg) i najbardziej pierwotnym instynkcie, podczas gdy pokolenia F2 i dalsze są mniejsze, uznawane prawnie za koty domowe. Hodowla tych kotów wymaga nie tylko wiedzy o genetyce (np. bezpłodności samców w pierwszych pokoleniach), ale też zapewnienia ogromnej przestrzeni i stymulacji intelektualnej, by zaspokoić ich niezwykłą inteligencję i energię. Źródła: Piasecznonews, Kopytka z nadzieją – Azyl dla Zwierząt leśnych i gospodarskich Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Poznajcie Zwierzaka Roku 2025 warszawskiego ZOO. Jessie podbiła serca internautów, choć jest bardzo skrytą damą
Doroczne głosowanie na Zwierzaka Roku, organizowane przez warszawski ogród zoologiczny, przyciąga tysiące internautów. Nie inaczej było i tym razem. Oddano tysiące głosów, a wśród 12 finalistów najbardziej urocza okazała się samica manula stepowego o imieniu Jessie.
„Nasza przeurocza samica manula stepowego absolutnie skradła Wasze serca w ubiegłym roku i oddaliście na nią w sumie niemal 1000 głosów. Drugie miejsce z wynikiem niemal 600 głosów uzyskała żyrafa Pietruszka, a trzecie małe góralki” – informuje warszawskie ZOO. Skryta dama Jessie i nowy trend zwiedzania ZOO Jessie, jak wszystkie manule, jest zwierzakiem wyjątkowo skrytym. „Wiele osób zastanawiało się, czy nasza samiczka faktycznie zamieszkuje wybieg niedaleko wejścia od strony ul. Ratuszowej, ponieważ jest bardzo skrytą damą i niewielu szczęściarzy miało okazję ją podziwiać. Tak zrodziła się legenda – Jessie jest czy jej nie ma?” – pisze ogród zoologczny. Pracownicy dodają, że wypatrywanie Jessie to nowy trend wśród zwiedzających, którzy czasem tłumnie gromadzą się pod jej wybiegiem. „Dajcie znać, czy udało Wam się spotkać Jessie i jednocześnie przypominamy, że to wyjątkowa pani, która lubi spokój i jeśli chcecie ją odwiedzić, to warto nie tworzyć tłumu pod jej wybiegiem. I jeszcze jedno: nawet jeśli Wy jej nie widzicie, to Jessie ma Was na oku!” – tłumaczą pracownicy ZOO. Polskie manule: światowa sława Magellana z Poznania Polska ma szczęście do sławnych manuli. W 2023 roku samiec Magellan z ZOO w Poznaniu został uznany za najpiękniejszego na świecie, w żartobliwych zawodach „Manul World Cup”. W decydującym głosowaniu mieszkaniec poznańskiego zoo pokonał kota z Japonii, zdobywając łącznie ponad 130 tysięcy głosów. To niejedyna ciekawa historia z Poznania, związana z manulami. W 2020 roku jeden z 6 młodych uciekł z tamtejszego ZOO, z nowo wybudowanego wybiegu. Na szczęście udało się go złapać w pobliżu Jeziora Maltańskiego, gdzie polował na gołębie. Manul: skryty drapieżnik z Azji Środkowej Manul stepowy (Otocolobus manul) to niewielki przedstawiciel kotowatych i jeden z najbardziej charakterystycznych i fotogenicznych dzikich kotów. Choć na zdjęciach może się wydawać spory, w rzeczywistości jest wielkości kota domowego – jego masa ciała to 2 do 5 kg. Za złudzenie optyczne odpowiada najgęstsze futro wśród wszystkich kotowatych, które chroni go przed mrozami jego naturalnego środowiska – Azji Środkowej. Kolejnym jego znakiem rozpoznawczym są nietypowe dla małych kotowatych okrągłe źrenice oraz nisko osadzone, szeroko rozstawione uszy. Taka budowa głowy pozwala mu niemal niezauważalnie wyglądać zza skał podczas polowania. To samotnik i terytorialista. Jest zwierzęciem skrytym, prowadzącym głównie nocny tryb życia. Jego dieta składa się głównie z szczekuszek (małych ssaków z rzędu zajęczaków) oraz gryzoni. Manule są wyjątkowo trudne w hodowli, a ZOO w Poznaniu doczekało się w 2020 roku aż szóstki młodych. Źródło: Warszawskie ZOO Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Koty to ukryci weganie? Zaskakujące wyniki badań sierści
Naukowcy od lat używają izotopów do badania diety zwierząt. Tym razem metoda zawiodła – przynajmniej na pierwszy rzut oka. Koty, które muszą jeść mięso, w analizach wypadły jak… weganie. Wyjaśnienie tej sprzeczności jest fascynujące.
Naukowcy dysponują metodą, która pozwala sprawdzić, co zwierzę jadło przez całe życie. Kluczem jest azot i jego odmiany, czyli izotopy: lżejszy 14N i cięższy 15N. Stosunek między nimi zapisuje się w tkankach. Rośliny mają niewiele ciężkiego azotu. Zwierzęta, które je zjadają, mają go więcej. Drapieżniki na szczycie łańcucha pokarmowego powinny mieć go zatem najwięcej. Naukowcy używają do tego wskaźnika TDF (ang. trophic discrimination factor). Pokazuje on różnicę między tym, co jest w jedzeniu, a tym, co buduje ciało. Średnio u zwierząt wynosi on od 3 do 5 promili. Im wyżej w hierarchii pokarmowej stoi dane stworzenie, tym wyższe wartości izotopowe powinna wykazywać jego sierść. Koty są „prawdziwymi mięsożercami”. Muszą jeść mięso, by przeżyć, bo ich organizmy nie czerpią składników odżywczych z roślin. Badacze spodziewali się więc u nich rekordowo wysokich wyników. Kot w skórze weganina Naukowcy z Uniwersytetu Wiedeńskiego postanowili sprawdzić tę teorię w praktyce, a swoje wnioski opublikowali na łamach „Frontiers in Ecology and Evolution”. Przebadali sierść i wąsy 35 kotów domowych. Porównali je z próbkami włosów od ponad 650 ludzi odżywiających się w różny sposób: wegan, wegetarian i osób jedzących mięso. Badacze podkreślili, że materiał z kotów zbierano w sposób całkowicie nieinwazyjny i bezbolesny, podczas rutynowej pielęgnacji i czesania zwierząt Azot z kociej sierści Wyniki były zdumiewające. Zamiast znaleźć się na szczycie izotopowej drabiny, koty wylądowały na samym dole. Wartości azotu w kocim futrze wynosiły około 6,5–6,6 promila. Dla porównania, u ludzi jedzących mięso było to aż 8,8 promila. Kocia sierść pod względem chemicznym najbardziej przypominała włosy ludzi na diecie wegańskiej, u których wynik wynosił 7,2 promila. Gdyby naukowiec nie wiedział, czyją próbkę bada, mógłby pomyśleć, że ten „drapieżnik” żywi się wyłącznie sałatą. To pokazuje, że bezrefleksyjne stosowanie metody izotopowej może być bardzo mylące. Sekret tkwi w wydajności Dlaczego tak się dzieje? Odpowiedź kryje się w niezwykłej wydajności kocich organizmów. Otóż koty przetwarzają białko mięsne niemal bez strat. Ich dieta składa się z wysokiej jakości aminokwasów, które idealnie pasują do budowy ich własnych ciał. – Ponieważ koty jedzą wysokiej jakości białko mięsne, które ściśle odpowiada składowi aminokwasów ich własnego organizmu, mogą transportować te aminokwasy bezpośrednio do białka sierści (keratyny) z minimalnymi zmianami izotopowymi – wyjaśniła Maryna Tiutiunnyk, jedna z autorek artykułu. Inne zwierzęta i ludzie przetwarzają białko znacznie mniej efektywnie. Powoduje to u nich większe nagromadzenie ciężkiego azotu w tkankach. Naukowcy mają nauczkę Nowe badanie to dowód na to, że niski poziom izotopów azotu nie zawsze świadczy o diecie roślinnej. Może on po prostu oznaczać świetny metabolizm i doskonałe dopasowanie pokarmu do potrzeb organizmu. Naukowcy muszą teraz szukać nowych sposobów, by lepiej odczytywać dietę z tkanek drapieżników. Warto też wspomnieć, że izotopy azotu służą do badania diety ludzi w pradziejach, dzięki czemu uzyskujemy wgląd w życie dawnych społeczności. Być może więc archeolodzy muszą być ostrożniejsi w interpretacji wyników. Źródło: Frontiers in Ecology and Evolution Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Dwa razy uznawano go za wymarłego. Jeden z najrzadszych kotów świata ponownie odkryty w Tajlandii
Kotek kusy, jeden z najrzadszych drapieżników świata, został zauważony w Tajlandii po 30 latach od ostatniej obserwacji. Unikatowe nagrania z fotopułapek zaskoczyły naukowców i dały nową nadzieję na przetrwanie gatunku.
Kotek kusy (Prionailurus planiceps) należy do najrzadszych i najbardziej zagrożonych dzikich kotowatych na świecie. O niezwykłej obserwacji po długiej przerwie poinformowały władze rezerwatu Princess Sirindhorn Wildlife Sanctuary w Tajlandii oraz krajowy departament d.s. parków narodowych i ochrony dzikich zwierząt i roślin. Kotek kusy: rzadki, zagadkowy i skryty Zasięg występowania tego rzadkiego kota ogranicza się do Azji Południowo-Wschodniej: Tajlandii, Malezji, Sumatry i Borneo. Kotek kusy jest nieduży – ma wielkość kota domowego oraz charakterystyczne duże i blisko osadzone oczy, przystosowane do widzenia po zmroku. Ostatnia udokumentowana obserwacja miała miejsce także w Tajlandii, w 1995 roku. Od tego czasu był uważany za wymarłego w tym kraju. Wcześniej sądzono tak w roku 1985. Generalnie obserwacje tego gatunku to wielka rzadkość. Żyje w gęstwinie wilgotnych lasów deszczowych i namorzynowych, zawsze w pobliżu wody. To środowisko niezwykle trudne do badania dla naukowców. O jego trybie życia i rozmnażaniu tak naprawdę niewiele wiadomo. W niewoli odnotowano zaledwie trzy mioty w historii. Fotopułapki zmieniają naukę W obserwacjach tak rzadkich gatunków w tak trudnym terenie nieocenione są fotopułapki. Tak było i w tym przypadku. W Princess Sirindhorn Wildlife Sanctuary badanie z ich użyciem rozpoczęto w 2024 roku. Od tej pory kotka kusego udało się zarejestrować aż 29 razy. – Ponowne odkrycie jest ekscytujące, ale jednocześnie niepokojące – powiedział agencji AFP weterynarz i badacz Kaset Sutasha z Uniwersytetu Kasetsart. Podkreślił, że fragmentacja siedlisk sprawia, iż populacje kotka kusego stają się coraz bardziej izolowane. Póki co naukowcy nie wiedzą, ile osobników nagrały kamery. Kotek kusy nie ma charakterystycznych osobniczych wzorów na futrze, co utrudnia liczenie. Zaskakujące cechy kotka kusego – tego nie potrafi większość kotów Rattapan Pattanarangsan, kierownik programu ochrony w organizacji pozarządowej Panthera uważa, że osobników może być całkiem sporo. Na nagraniach widać między innymi samicę z młodym. Kotek kusy, według dzisiejszej wiedzy biologicznej, wydaje na świat od jednego do czterech młodych. Samice posiadają tylko cztery sutki. Ciekawostka jest także to, że kotek kusy to jeden z czterech gatunków kotowatych, który nie potrafi schować pazurów. Pozostałe to: gepard, kotek wyspowy i kotek cętkowany. Zagrożenia i przyszłość kotka kusego Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) szacuje, że na wolności pozostało około 2 500 kotków kusych i klasyfikuje ten gatunek jako zagrożony. W Tajlandii od dawna figurował on na liście gatunków „prawdopodobnie wymarłych”. Lasy torfowiskowe Tajlandii zostały silnie pofragmentowane, głównie z powodu ekspansji rolnictwa. Kotki kuse są również coraz bardziej zagrożone chorobami przenoszonymi przez zwierzęta domowe, a rozmnażanie się na odizolowanych obszarach sprawia im coraz większe trudności. Choć ponowne odkrycie daje nadzieję, jest ono jedynie punktem wyjścia dla przyszłych działań ochronnych – podkreślają naukowcy. Źródło: Live Science Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Pumy wróciły do Patagonii – i spotkały pingwiny. To, co wydarzyło się tam, zaskoczyło naukowców
Naturalny eksperyment w parku narodowym w Patagonii pokazuje, jak powrót dużego drapieżnika może przekształcić ekosystem.
Spis treści: Jak pingwiny zmieniły zachowanie pum w Patagonii? Zaskakujące odkrycie: pumy częściej niż sądzono polują na pingwiny Pingwiny zmieniły zwyczaje łowieckie i społeczne pum Dlaczego pumy przestały być samotnikami? Zaskakujące wyjaśnienie naukowców Jak obecność pingwinów wpływa na cały ekosystem Patagonii? Przez dziesięciolecia pumy atakowały owce z hodowli wzdłuż wybrzeża Argentyny, a ranczerzy intensywnie je tępili. W rezultacie pumy zniknęły z krajobrazu z tego regionu. Następnie, w 2004 roku, przyrodnicy utworzyli w tym regionie Park Narodowy Monte León. Zgodnie z oczekiwaniami, gdy zaprzestano polowań, wielkie koty powróciły. A kiedy wróciły, natrafiły w swojej dawnej okolicy na nowego „przeciwnika”: dużego pingwina magellańskiego (Spheniscus magellanicus). Jak pingwiny zmieniły zachowanie pum w Patagonii? Naukowcy nie przewidzieli jednak, że pumy nie tylko zaczną polować na pingwiny. Sezonowe pojawianie się tych ptaków całkowicie przeorganizowało sposób, w jaki te słynące z samotniczego trybu życia koty poruszają się po terenie, wchodzą ze sobą w interakcje i polują. Nowe badanie, opublikowane na łamach czasopisma „Proceedings of the Royal Society B”, po raz pierwszy dokumentuje tę zmianę w zachowaniu pum i podważa nasze wyobrażenia o tym, co dzieje się, gdy duzi drapieżnicy powracają do ekosystemu. – Gdy zaczynamy przywracać dziką przyrodę, gatunki, które wracają, mogą zastać system nieco inny niż ten, w którym żyły sto lat temu. I muszą się do niego dostosować” – mówi Emiliano Donadio z Towarzystwa National Geographic, dyrektor naukowy Fundación Rewilding Argentina i współautor badania. View Ediplayer on the source website Zaskakujące odkrycie: pumy częściej niż sądzono polują na pingwiny Badacze początkowo nie zamierzali analizować tej wyjątkowej relacji drapieżnik-ofiara. Główny autor badania, ekolog Mitchell Serota, współpracował nad projektem dotyczącym reakcji dzikiej fauny na usunięcie presji człowieka z terenów dawnych rancz. W 2023 roku Mitchell Serota i jego współpracownicy poinformowali, że wielkie koty rzeczywiście żywią się pingwinami. „O tej interakcji wiedziano, ale sądziliśmy, że ma ona marginalne znaczenie” – wyjaśnia. – „Może dotyczy zaledwie kilku osobników”. Zespół zainstalował na terenie parku 32 fotopułapki i w okresie od września 2019 roku do stycznia 2023 roku śledził 14 dorosłych pum (Puma concolor) wyposażonych w obroże GPS. Łącząc te dane z obserwacjami terenowymi, naukowcy szybko zdali sobie sprawę, że pumy polują na pingwiny znacznie częściej, niż się spodziewano. – Regularnie rejestrowaliśmy obecność pum tuż przy kolonii pingwinów – wspomina Mitchell Serota. – Wtedy stało się jasne, że nie jest to marginalny wątek, lecz czynnik, który realnie wpływa na to, jak te zwierzęta wykorzystują przestrzeń. Pingwiny zmieniły zwyczaje łowieckie i społeczne pum Ponieważ pingwiny magellańskie spędzają znaczną część życia na morzu, stanowią nietypową ofiarę dla dużego lądowego drapieżnika, którego dieta opiera się głównie na ssakach żyjących na lądzie, takich jak jelenie, gwanako (krewniacy lam) czy zające. Jednak w okresie lęgowym – trwającym mniej więcej od września do kwietnia – ptaki morskie gromadzą się licznie na lądzie. W Monte León ponad 40 tys. par lęgowych zakłada gniazda na odcinku wybrzeża liczącym około dwóch kilometrów. Dla pumy, której terytorium może obejmować setki kilometrów kwadratowych, tworzy to nietypową sytuację: niezwykle obfite źródło pożywienia, skoncentrowane na bardzo niewielkim obszarze i dostępne jedynie przez część roku. Zespół badawczy stwierdził, że zagęszczenie populacji pum pozostawało podobne – około 13 osobników na 100 kilometrów kwadratowych – niezależnie od tego, czy pingwiny były obecne, czy nie. Pingwiny nie spowodowały więc wzrostu liczby pum, lecz przeorganizowały sposób, w jaki te koty dzielą i wykorzystują przestrzeń. Jak się okazuje, pumy polujące na pingwiny zachowują się zupełnie inaczej niż te, które w Patagonii wybierają inną dietę. Badanie wykazało, że „ptakożerne” wielkie koty znacznie częściej dzieliły ze sobą ten sam obszar niż osobniki niepolujące na ptaki i rzadziej atakowały się nawzajem, niż można by się spodziewać. – Innymi słowy, pumy żywiące się pingwinami wykazywały dużą tolerancję wobec obecności innych osobników – mówi Emiliano Donadio. Dlaczego pumy przestały być samotnikami? Zaskakujące wyjaśnienie naukowców Taka tolerancja była zaskoczeniem, biorąc pod uwagę powszechny stereotyp pum jako samotników. W Patagonii te wielkie koty funkcjonują na otwartej przestrzeni, ponieważ są tam drapieżnikami szczytowymi. – W przeciwieństwie do Afryki nie muszą łączyć sił, by powalić ofiarę dwa czy trzy razy większą od siebie. A w przeciwieństwie do zwierząt Ameryki Północnej czy zwierząt Alaski nie ma tu niedźwiedzi grizzly, niedźwiedzi czarnych ani wilków, więc te koty nie muszą kryć się nocą w drzewach, jak dzieje się to u nas – wyjaśnia Jim Williams, który przez dziesięciolecia pracował jako biolog w Montana Fish, Wildlife and Parks i opisał relacje między ptakami morskimi a wielkimi kotami w swojej książce „Path of the Puma”. Do pewnego stopnia logiczne jest, że pumy skorzystały z nowego źródła pożywienia, ponieważ pingwiny są ofiarą obarczoną niewielkim ryzykiem. – Wielkie koty – lwy, pantery, kuguary, pumy – zawsze polują na najliczniejsze i najbardziej podatne na atak źródła pokarmu, jakie są dostępne – mówi Jim Williams, który nie był związany z omawianym badaniem. – Z ekologicznego punktu widzenia ani w kategoriach naturalnych zachowań nie jest to nic zaskakującego, choć dla osób, które nie wiedzą, że zasięgi pingwinów i pum się pokrywają, może to być zdziwieniem – dodaje. Zaskakujące są natomiast zmiany w zachowaniu. – Mamy tendencję do postrzegania pum jako zwierząt skrajnie agresywnych i nietolerancyjnych – mówi Emiliano Donadio. – Jednak gdy pokarm jest obfity i skoncentrowany, nie ma potrzeby go bronić. Zwierzęta stają się wówczas bardziej tolerancyjne społecznie – dodaje. Jak obecność pingwinów wpływa na cały ekosystem Patagonii? Emiliano Donadio podkreśla, że jak dotąd badania monitoringowe wskazują, iż kolonia pingwinów pozostaje stabilna, a nawet się powiększa od czasu utworzenia parku. Wciąż nie wiadomo jednak, w jaki sposób wywołane przez pingwiny zmiany w zachowaniu pum oddziałują na resztę ekosystemu – zwłaszcza na gwanako, dominującego roślinożercę Patagonii, oraz na główną, tradycyjną ofiarę tych drapieżników. Pomimo udokumentowanych w badaniu zmian behawioralnych wiele istotnych pytań pozostaje bez odpowiedzi. Naukowcy nadal nie wiedzą, ile pingwinów zabija pojedyncza puma, co utrudnia ocenę długofalowego wpływu drapieżnictwa na kolonię – mimo że liczebność pingwinów w Monte León wydaje się jak dotąd stabilna lub rosnąca. Nie są też w stanie stwierdzić, czy wysoka gęstość populacji pum jest zjawiskiem przejściowym, czy trwałą cechą tego ekosystemu. Badacze muszą również ustalić szersze konsekwencje ekologiczne zmian w zachowaniu pum wywołanych obecnością pingwinów. – Wiemy, że kolonia pingwinów zmieniła to, gdzie, kiedy i w jaki sposób pumy zdobywają pożywienie, ale kolejnym krokiem jest zrozumienie ekologicznych skutków tej zmiany – mówi Mitchell Serota. Na razie ustalenia dotyczące zachowania pum pokazują, że gdy przyroda otrzymuje przestrzeń do działania, nie zawsze wraca do dawnego stanu – potrafi improwizować. – Renaturyzacja nie polega na cofnięciu się do jakiegoś historycznego momentu – podkreśla Mitchell Serota. – Gatunki wracają do ekosystemów, które uległy głębokim przemianom. To może prowadzić do powstawania zupełnie nowych interakcji. Źródło: Fundación Rewilding Argentina, Proceedings of the Royal Society B
Celebryci klonują dziś swoje zwierzęta. Eksperci ostrzegają przed ukrytymi zagrożeniami
Nasze relacje z domowymi zwierzętami są bardzo silne. Standardem staje się traktowanie domowych czworonogów jak członków rodziny. Jednak psy i koty żyją znacznie krócej niż ludzie, a utrata zwierzęcia jest traumatycznym doświadczeniem. Nic dziwnego, że są ludzie, którzy potrafią zapłacić 50 tysięcy dolarów i więcej, by otrzymać kopię swojego czworonoga. Tylko czy sklonowane zwierzę jest tym samym osobnikiem, czy jednak kimś innym?
Badania wykazują, że im silniejsza jest więź łącząca człowieka ze zwierzęciem, tym dłuższa i bardziej bolesna jest żałoba po jego stracie. Poczucie straty wzrasta, gdy zwierzę odchodzi gwałtownie, w tragicznych okolicznościach lub gdy właściciel za późno zdecydował się poddać cierpiącego pupila eutanazji. Część analiz pokazuje, że żałoba po czworonogu jest niemal tak nasilona, jak ta po bliskim człowieku. Dlatego wielu ludzi stara się temu zaradzić. W sukurs przychodzi im zaawansowana biologia w służbie komercyjnych usług klonowania. Owieczka Dolly Wbrew powszechnej opinii, procedury klonowania nie rozpoczęły się narodzin owcy Dolly, co miało miejsce w 1997 roku. Wykorzystanie transferu jądrowego w celu sklonowania organizmu jako pierwszy zaproponował w 1938 roku Hans Spemann. Jednak pierwszy prawdziwy sukces w tej dziedzinie należy przypisać brytyjskiemu biologowi i laureatowi Nagrody Nobla Johnowi B. Gurdonowi, który w latach 1958–1962 skutecznie sklonował żabę szponiastą. Do dziś udało się sklonować wiele gatunków, w tym myszy, fretki, owce, konie, psy, bydło i koty. Tylko czym tak naprawdę jest klonowanie? W sensie potocznym jest to stworzenie kopii z oryginału. Natomiast klonowanie organizmów oznacza procedurę otrzymywania organizmów o takiej samej informacji genetycznej, z reguły poprzez procedurę transferu jądra z komórki somatycznej do komórki jajowej pozbawionej uprzednio jądra. Takie jajo musi zostać przeniesione do macicy surogatki, która donosi ciążę i urodzi w pełni rozwinięty organizm. Chociaż biolodzy eksperymentują z klonowaniem zwierząt od niemal wieku, postępy są powolne. Nawet dziś skuteczność klonowania wynosi około 16%. Wieczne życie pupila Coraz więcej zamożnych osób decyduje się na procedurę sklonowania swojego zmarłego pupila. Plotka głosi, że zdecydowała się na to m.in. Barbara Streisand, jednak lista musi być znacznie dłuższa. Na świecie działa przynajmniej kilkadziesiąt firm parających się klonowaniem zwierząt domowych. Jedną z największych jest amerykański ViaGen, który reklamuje się sloganem: „Bo niektóre więzi są zbyt silne, by pozostawić je przypadkowi. A niektóre życia zasługują na to, by przeżyć je jeszcze raz”. Według strony internetowej firmy, ma ona doświadczenie w klonowaniu 15 gatunków zwierząt i chwali się skutecznością sięgającą 80%. Na stronie można znaleźć też poradnik wyjaśniający jak przygotować się do procesu. Koszty? Od 50 tysięcy dolarów, czyli ponad 182 tys. złotych w górę. Tylko czy za te pieniądze naprawdę powróci w nowym, zdrowym ciele nasz ukochany zwierzak? Niestety, nie. Kopia, nie oryginał Istnieje bardzo duże prawdopodobieństwo, że sklonowany pupil będzie zupełnie inny od oryginału – pod względem osobowości, zachowania, a nawet wyglądu. Bo choć klony są genetycznie identyczne, to zachowania zwierzęcia nie da się skopiować. Osobowość zależy nie tylko od genów, ale także od doświadczeń życiowych i środowiska, które wpływają na to, jak geny są aktywowane. A tych nie jesteśmy w stanie odtworzyć. Również wygląd klonów może różnić się od oryginału, ponieważ wszystko zależy tu od ekspresji genów. Na przykład dawca genetyczny pierwszego sklonowanego kota, „CC”, był trójkolorowy, ale klon miał brązową sierść. Proces klonowania wymaga też pozyskania komórek jajowych od samic, co wymaga stymulacji hormonalnej oraz zabiegów chirurgicznych. Również ciąża i poród mogą być dla surogatek problematyczne – częste są poronienia, wady rozwojowe czy śmierć młodych. Sklonowane zwierzęta mogą też mieć problemy zdrowotne. Jedno z badań wykazało, że 48% sklonowanych prosiąt zmarło w ciągu pierwszego miesiąca życia. W przypadku klonowanych krów obserwowano problemy układu mięśniowo-szkieletowego. Może więc zamiast klonować zwierzęcego przyjaciela po prostu cieszyć się każdym wspólnym dniem? A osieroconą miłość przelać na kolejne zwierzę? Tak wiele z nich potrzebuje przecież bezpiecznego domu i kochających ludzi. Źródło: ScienceAlert Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Pisze przede wszystkim o eksploracji kosmosu, astronomii i historii. Związana z Centrum Badań Kosmicznych PAN oraz magazynami portali Gazeta.pl i Wp.pl. Ambasadorka Śląskiego Festiwalu Nauki. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Koty miauczą więcej do mężczyzn. Czy to znak futrzastego patriarchatu?
Zdarzyło mi się słyszeć, że do mężczyzn trzeba mówić głośno i wyraźnie. Jeśli to prawda, to z pewnością wiedzą to koty – okazuje się, że miauczą one znacznie częściej, gdy do domu wraca mężczyzna niż kobieta. Czy to sprytna strategia na zwrócenie męskiej uwagi czy może patriarchalne przyzwyczajenia?
Domowe koty mogą być nieobojętne na płeć osoby, która przekracza próg mieszkania – tak wynika z badań przeprowadzonych na Uniwersytecie w Ankarze. Analiza pierwszych chwil spotkania kotów z opiekunami ujawniła, że te zdecydowanie częściej miauczą na mężczyzn. Czy koty „obchodzi”, że wracamy do domu? Niezwykle ciężko jest dokładnie prześledzić zachowania domowych kotów. Do tej pory dane zbierano za pomocą ankiet wypełnianych przez właścicieli, ale nie zawsze było to miarodajne. Tureccy badacze mieli inny pomysł: przebadali dokładne interakcje 31 par opiekunów i ich kotów za pomocą kamer. Właściciele zwierząt zostali poproszeni o użycie kamery zamontowanej na klatce piersiowej (np. telefonu komórkowego lub popularnego GoPro) w celu filmowania pierwszych minut po powrocie do domu, zachowując się przy tym tak naturalnie, jak to tylko możliwe. Następnie zespół przeanalizował tylko pierwsze 100 sekund każdej interakcji, śledząc 22 konkretne kocie zachowania. Obejmowały one intensywność miauczeń, ocieranie się o nogi czy ziewanie – mechanizm związany ze stresem. Koty miauczą więcej do mężczyzn Wyniki badań były jednoznaczne – koty znacznie częściej wokalizowały (m.in. miauczały i mruczały) podczas witania opiekunów płci męskiej niż opiekunek płci żeńskiej. Co ciekawe, ta zwiększona częstotliwość była taka sama u wszystkich kotów i niezależna od wieku, rasy, płci zwierzęcia czy nawet wielkości gospodarstwa domowego. Średnio koty wydawały 4,3 miauczenia w ciągu pierwszych 100 sekund witania się z mężczyznami, a zaledwie 1,8 w przypadku witania się z kobietami. Pozostało pytanie, dlaczego. Czy koty wolą mężczyzn? Według naukowców wbrew pozorom nie chodzi o sympatię, a o pragmatyzm. Ustalili oni, że... mężczyźni po prostu rzadziej rozmawiają ze swoimi kotami i są na nie generalnie mniej uważni. Koty dostosowują swoją komunikację, aby zwrócić ich uwagę. – Opiekunowie płci męskiej mogą rzadziej angażować się w zachowania werbalne niż opiekunki płci żeńskiej. Ta różnica może skłaniać koty do aktywniejszego wykorzystywania sygnałów głosowych w celu uzyskania reakcji od opiekunów płci męskiej – przekonują sami autorzy badania. Koty miauczą tylko na ludzi Miauczenie jest jedną kluczowych form komunikacji kotów z człowiekiem, a niemal nieużywaną w relacjach między kotami. Koty domowe rozwinęły wachlarz dźwięków, którymi starają się przyciągnąć uwagę opiekuna, wyrazić swoje potrzeby, powitać lub poprosić o interakcję. Krótkie, delikatne miauknięcie zwykle oznacza powitanie, natomiast dłuższe i częstsze może sugerować silniejszą chęć kontaktu lub frustrację z powodu braku reakcji. Nagła zmiana w zachowaniu, zwłaszcza wzmożone, uporczywe miauczenie może świadczyć o problemach zdrowotnych. To wołanie o pomoc. Tajemnice kociego powitania Nowe badanie wykazało również, że koty stosują kilka form komunikacji, witając swoich właścicieli. Czasem przyjmują przyjazne zachowania społeczne, takie jak pozycja z uniesionym ogonem, zbliżanie się i ocieranie o osobę, a czasem zachowania obronne, takie jak ziewanie i przeciąganie się. Naukowcy interpretują to jako dowód na to, że powitanie kota jest złożoną formą komunikacji, która obejmuje pragnienie kontaktu, a także sposób radzenia sobie ze stresem, na przykład ulgę, gdy opiekun jest w domu. Choć badanie dostarczyło ciekawych danych, jego ograniczeniem jest stosunkowo mała próba badawcza oraz fakt, że zostało przeprowadzone wyłącznie w Turcji. Naukowcy podkreślają potrzebę przeprowadzenia podobnych analiz w innych krajach i kulturach, aby sprawdzić, czy różnice w wokalizacji związane z płcią opiekuna są zjawiskiem globalnym. Źródło: Ethology Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Nie neolityczny rolnik, lecz rzymski żołnierz. Kto naprawdę sprowadził koty do Europy?
To, co wiemy o pochodzeniu kota domowego, właśnie się zmienia. Zamiast wędrować do Europy wraz z pierwszymi rolnikami, kot – w swojej „prawdziwie domowej” wersji – pojawia się tu dopiero w epoce rzymskiej. Jego rodowód prowadzi prosto do północnoafrykańskich żbików, a nie do Lewantu, jak sugerowały wcześniejsze hipotezy.
Długa i niepewna historia udomowienia kota wreszcie zaczyna się wyjaśniać – tak w każdym razie wynika z najnowszych badań. Wcześniejsze teorie, oparte na skąpych dowodach archeologicznych sugerowały, że udomowienie rozpoczęło się na Bliskim Wschodzie wraz z rozwojem rolnictwa około 9500 lat temu. Nowe dowody genomiczne obalają tę hipotezę. Wnioski opublikowano właśnie na łamach „Science”. Pochodzenie twojego mruczka Naukowcy przeprowadzili analizy paleogenomiczne 87 genomów kotów. Próbki pochodziły z okresu liczącego ponad 10 000 lat. Badania te wykazały, że koty domowe najprawdopodobniej pochodzą od żbików północnoafrykańskich, a nie z Lewantu. Współczesne koty domowe genetycznie są najbardziej spokrewnione z dzikimi kotami z Afryki Północnej, na przykład z Tunezji, a mają mniejsze powinowactwo z żbikami lewantyńskimi. To odkrycie rzuca nowe światło na pochodzenie naszych zwierzęcych towarzyszy. Sugeruje, że Afryka Północna jest kolebką współczesnego kota domowego. Koty rzymskich legionów. Późne rozprzestrzenianie się mruczków Kolejnym ważnym wnioskiem jest okres, w którym koty domowe dotarły do Europy. Kopalne DNA każe sądzić, że rozprzestrzenienie z Afryki Północnej do Europy nastąpiło około 2000 lat temu. To znacznie później, niż sądzono. Bo miało się to stać wraz z pierwszymi, neolitycznymi rolnikami kilka tysięcy lat temu. Prawdziwe koty domowe pojawiły się w Europie i południowo-zachodniej Azji dopiero kilka tysięcy lat po neolicie. Wcześniejsze kości kotów znajdowane w Europie i Turcji, datowane na okres neolitu i chalkolitu, zostały zidentyfikowane jako żbiki europejskie (Felis silvestris silvestris), a nie koty domowe. Oznacza to, że wcześniejsze znaleziska w Europie odzwierciedlały starożytną hybrydyzację (krzyżowanie się żbików), a nie wczesne udomowienie. Po pojawieniu się w Europie kotów domowych o rodowodzie północnoafrykańskim na przełomie er, zwierzęta te szybko się rozprzestrzeniły. Często podążały wzdłuż rzymskich szlaków wojskowych, docierając na przykład do Brytanii w I wieku n.e. Ich szybka ekspansja, zgodna ze scenariuszem rozprzestrzeniania się za pośrednictwem ludzi, jest widoczna w danych genomicznych. Analiza demograficzna z wykorzystaniem mitochondrialnego DNA (mtDNA) potwierdza to, pokazując spadek populacji około 3000-2000 lat temu, a następnie jej gwałtowny wzrost, co pasuje do scenariusza udomowienia kilku linii rodowych i szybkiej, wspomaganej przez ludzi, ekspansji. Baaardzo stary kot z Cypru? Obraz późnego pojawienia się mruczków w Europie komplikuje jednak przypadek szczątków znalezionych na Cyprze. Archeologiczne znaleziska kości kotów z Cypru sprzed 10 000 lat sugerowały wcześniej, że to właśnie tam, w regionie Lewantu, mógł rozpocząć się proces udomowienia kota. To przekonanie o udomowieniu opierało się również na fakcie, że dzikie koty (Felis silvestris) nie były rdzennymi mieszkańcami Cypru. Nowe badania mocno sugerują jednak, że pradziejowy „cypryjski kot” miał przodków w postaci europejskiego żbika, a zatem te znaleziska nie są związane z ekspansją udomowionego kota. W przypadku Sardynii, analiza wykazała, że zarówno współczesne, jak i starożytne koty są genetycznie bliższe dzikim kotom północnoafrykańskim niż typowym kotom domowym. Oba przypadki – zarówno cypryjski i sardyński – są podobne, ponieważ dowodzą, że wczesne populacje ludzkie były zdolne do przenoszenia żbików na wyspy, na których te zwierzęta wcześniej nie występowały naturalnie. A dane genomiczne zarówno z Cypru (z genami europejskimi), jak i z Sardynii (z genami północnoafrykańskimi) podważają hipotezę, że to Lewant był miejscem udomowienia kota. Podsumowując, chociaż koty (mniej lub bardziej dzikie) od dawna były towarzyszami ludzi, to genetyczny kod kota domowego pochodzi z Afryki Północnej, a jego globalna podróż rozpoczęła się stosunkowo późno, w czasach rzymskich, często na wojennych szlakach. W tym badaniu nie analizowano DNA kotów z Egiptu, więc nadal pozostaje trochę znaków zapytania. Źródło: Science Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Udomowione drapieżniki, czyli ciekawostki o kotach. Jaka więź łączy je z opiekunami?
Kot domowy bez wątpienia jest jednym z najzwyklejszych zwierząt. Trudno jest wskazać innego drapieżnika, który rozwijając zaawansowaną zdolność do międzygatunkowego przywiązania, zachował pełny biologiczny i poznawczy zestaw narzędzi samotnego łowcy. Koty towarzyszą ludziom od tysięcy lat, jednak czy tyle wystarczy, żeby w pełni zrozumieć zwierzę, z którymi dzielimy dom? Poniżej wymieniamy najbardziej intrygujące ciekawostki o kotach.
Spis treści: To nie człowiek wybrał kota. To kot wybrał człowieka Ścieżka udomowienia stanowi klucz do zrozumienia kocich zachowań Drapieżnik doskonały Kocia rzeczywistość Wewnętrzny świat kota Tak jak psy, koty zmieniły się z dzikich łowców w obecnych na całym świecie towarzyszy. Należy jednak podkreślić, że podróż, którą na przestrzeni lat odbyło to zwierzę, znacząco różni się od procesu udomowienia innych pupili. To nie człowiek wybrał kota. To kot wybrał człowieka Historia udomowienia kota jest w istocie historią samoudomowienia. Proces ten miał charakter symbiotyczny, zainicjowany nie przez ludzi, a przez same koty. Kluczowy moment nastąpił w okresie między 10 000 a 12 000 lat temu w Żyznym Półksiężycu, regionie na Bliskim Wschodzie, gdzie ludzkość po raz pierwszy przeszła od koczowniczego trybu życia łowców-zbieraczy do osiadłego, rolniczego stylu życia. To właśnie rewolucja rolnicza stworzyła zupełnie nową niszę ekologiczną. Gromadzone zapasy zboża zaczęły przyciągać hordy gryzoni. W to nowe środowisko wkroczył przodek wszystkich współczesnych kotów domowych – kot nubijski, czyli Felis silvestris lybica. Pokusa obfitego i łatwo dostępnego źródła przez pożywienia przyciągała dzikie koty do ludzkich osad. Dostrzegając ogromną wartość tych łowców, rolnicy zaczęli tolerować koty, a nawet zachęcali je do pozostania w zagrodzie. To zapoczątkowało wzajemnie korzystną relację: koty otrzymywały stały dopływ zdobyczy, a ludzie ochronę swoich kluczowych zapasów żywności. Ścieżka udomowienia stanowi klucz do zrozumienia kocich zachowań W przeciwieństwie do psów, które przez dziesiątki tysięcy lat były aktywnie selekcjonowane przez ludzi pod kątem cech takich jak posłuszeństwo i współpraca, koty w dużej mierze „wybrały” związek z ludźmi. Główną presją selekcyjną nie była zdolność do wykonywania poleceń, a tolerancja na bliskość człowieka i wybitne zdolności łowieckie w środowisku zmienionym przez ludzi. W konsekwencji podstawowy schemat behawioralny samotnego, niezależnego łowcy pozostał niemal nienaruszony u kota domowego. Ich „oziębłość” nie jest odrzuceniem ludzkiego towarzystwa, lecz bezpośrednim i logicznym dziedzictwem ich ewolucyjnej historii jako samowystarczalnych drapieżników. Drapieżnik doskonały Stwierdzenie, że zwykły domowy mruczek jest cudem inżynierii ewolucyjnej, w żadnym wypadku nie jest nadużyciem. Jako drapieżnik, kot dysponuje niesamowitą zwinnością, umiejętnością skradania się i skutecznością łowiecką. Wydaje się wręcz, że natura stworzyła je tylko w jednym celu: do lokalizowania, chwytania i konsumowania ofiary. Odruch prostujący Chyba każdy wie, że kot (prawie) zawsze spada na cztery łapy. Ta niezwykła zdolność jest zasługą złożonej, błyskawicznej sekwencji nerwowo-mięśniowej, znanej jako odruch prostujący. Mówimy tu o zdolności wrodzonej, nie wyuczonej. Proces jest inicjowany przez aparat przedsionkowy – zaawansowany system wypełnionych płynem kanalików w uchu wewnętrznym kota, który funkcjonuje jak biologiczny żyroskop. System ten natychmiast wykrywa orientację ciała względem grawitacji i wysyła sygnały do mózgu, aby rozpocząć sekwencję korekcyjną. Ten niezwykły odruch jest możliwy dzięki unikatowemu połączeniu cech anatomicznych. Po pierwsze, kot ma niezwykle elastyczny kręgosłup, który zawiera więcej kręgów niż ludzki. Te są połączone wysoce elastycznymi mięśniami, a nie sztywniejszymi więzadłami. Pozwala to zwierzęciu na jednoczesne skręcanie przedniej i tylnej połowy ciała w różnych kierunkach. Po drugie, kot ma szczątkowy obojczyk. Brak sztywnego połączenia kostnego między łopatkami a mostkiem sprawia, że przednie kończyny są przymocowane do ciała głównie za pomocą mięśni. Zapewnia to im niesamowity zakres ruchu i pozwala kotu przeciskać się przez każdy otwór, przez który zmieści się jego głowa. Podczas upadku kot najpierw obraca głowę, aby ustawić ją równolegle do ziemi, co jest wykrywane przez system przedsionkowy. Następnie elastyczny kręgosłup pozwala reszcie ciała podążyć za tym ruchem, skręcając przednie, a potem tylne kończyny do pozycji lądowania. Kot wygina grzbiet, aby zamortyzować wstrząs, który jest dodatkowo tłumiony przez miękkie opuszki łap. Jednak ten odruch nie jest niezawodny. Upadki z bardzo małych wysokości mogą nie dać kotu wystarczająco dużo czasu na wykonanie obrotu, podczas gdy upadki z ekstremalnych wysokości mogą nadal powodować poważne obrażenia, mimo idealnej postawy lądowania. Ciche łapy z wysuwanymi pazurami Miękkie, mięsiste opuszki na spodniej stronie kocich łap pełnią podwójną funkcję. Działają jak amortyzatory podczas skoków i lądowań oraz tłumią dźwięk kocich kroków, umożliwiając niemal bezszelestne podkradanie się do ofiary. W przeciwieństwie do psów, których pazury są zawsze odsłonięte, pazury kota są wysuwalne. Zazwyczaj są schowane w miękkiej tkance łapy. To chroni je przed zużyciem i zapewnia im pożądaną ostrość. W razie potrzeby (do wspinaczki, samoobrony lub chwytania ofiary), mięśnie kurczą się, aby natychmiast wysunąć pazury. Ta adaptacja jest cechą charakterystyczną drapieżnika polującego z zasadzki, który polega na ostatecznym, decydującym uderzeniu. Kocia rzeczywistość Koty żyją w świecie, który w dużej mierze pozostaje niewidoczny i niesłyszalny dla ludzi. Te udomowione drapieżniki dysponują wysoce wyspecjalizowanymi zmysłami – wzroku, słuchu i dotyku – które tworzą rzeczywistość percepcyjną, zdominowaną przez ruch, dźwięk o wysokiej częstotliwości i subtelne wibracje. Kocie oczy Zdolność kota do nawigacji w niemal całkowitej ciemności jest wręcz niesamowita. Kluczem do tej „supermocy” jest struktura zwana tapetum lucidum. Pod tym pojęciem kryje się wyspecjalizowana warstwa tkanki znajdująca się za siatkówką, która działa jak lustro. Kiedy światło wpada do oka, przechodzi przez siatkówkę. Wszelkie fotony, które nie zostaną zaabsorbowane, są następnie odbijane przez tapetum lucidum z powrotem przez siatkówkę, dając komórkom fotoreceptorowym drugą szansę na ich wykrycie. To właśnie to zjawisko powoduje charakterystyczny blask, który pojawia się, gdy w ciemności światło pada na kocie oczy. Kocie uszy Zakres słuchu kota jest niezwykły. Sięgając od około 48 Hz do 85 kHz, wkracza daleko w spektrum ultradźwięków. Nie jest to przypadek. Ten zakres jest doskonale dostrojony do wykrywania pisków i szelestów o wysokiej częstotliwości, wydawanych przez małe gryzonie, ich główną zdobycz. Należy też wspomnieć, że kocie uszy działają jak zaawansowany system lokalizacji dźwięku. Każde ucho jest kontrolowane przez ponad 30 indywidualnych mięśni. To sprawia, że może obracać się o 180 stopni, niezależnie od drugiego. Kocie wibrysy Wąsy kota są wysoce wrażliwymi narządami dotykowymi, zakorzenionymi trzy razy głębiej w skórze niż zwykła sierść i połączonymi z gęstą siecią nerwów i mięśni. To czyni je kluczową częścią sensorycznego arsenału tego drapieżnika. Wibrysy są czymś w rodzaju radaru bliskiego zasięgu. Wykrywają nawet najsubtelniejsze zmiany w prądach powietrza. Gdy kot porusza się, owe prądy odbijają się od stałych obiektów. W ten sposób powstaje szczegółowa „mapa” bezpośredniego otoczenia zwierzęcia. Pozwala to kotu „czuć” przestrzeń i nawigować w całkowitej ciemności, bez fizycznego kontaktu z przeszkodami. Wewnętrzny świat kota Naukowcy wiedzą coraz więcej na temat kociej psychiki. Dowody z badań nad procesami poznawczymi, snem i więzami społecznymi podważają długo utrzymywane stereotypy na temat tych zwierząt. Inteligencja kotów Kociej inteligencji nie można oceniać w tych samych kategoriach, co inteligencji psa, która często jest utożsamiana z posłuszeństwem i podatnością na szkolenie. Należy bowiem podkreślić, że ścieżka ewolucyjna kotów faworyzowała przede wszystkim niezależność i samowystarczalność. Intelekt tych zwierząt należy zatem rozpatrywać w kategoriach zdolności do rozwiązywania problemów dla własnej korzyści. Koty wykazują szereg zaawansowanych zdolności poznawczych. Mają silne poczucie stałości obiektu. Oznacza to, że rozumieją, że obiekt nadal istnieje, nawet gdy jest poza zasięgiem wzroku. Potrafią pojmować przyczynę i skutek, a to pozwala im manipulować swoim otoczeniem poprzez obserwację i metodę prób i błędów. Przykładowo, niektóre koty opanowują złożoną sekwencję ruchów wymaganą do otwarcia drzwi za pomocą klamki. Mają dobrą pamięć długotrwałą, szczególnie w odniesieniu do wydarzeń związanych z silnymi emocjami. Są również zdolne do uczenia się przez obserwację, nabywając nowe umiejętności, obserwując inne koty, a nawet swoich ludzkich opiekunów. Więź z człowiekiem Przełomowe badania, prowadzone przez dr Kristyn Vitale na Oregon State University, dostarczyły pierwszych naukowych dowodów na to, że koty tworzą głębokie, bezpieczne więzi ze swoimi ludzkimi opiekunami. Tym samym badaczka ostatecznie obaliła mit o „zdystansowanym” i „obojętnym” kocie. Metodologia badania zaadaptowała „test bezpiecznej bazy”, klasyczny projekt eksperymentalny z psychologii rozwojowej człowieka, używany do oceny stylów przywiązania między niemowlętami a ich rodzicami. W teście kot i jego opiekun zostali umieszczani w nieznanym pokoju na dwie minuty. Następnie opiekun wyszedł na dwie minuty, zostawiając kota samego, po czym wracał na ostatnią dwuminutową fazę. Zachowanie kota podczas ponownego spotkania stanowiło kluczowy wskaźnik jego przywiązania. Około 65% poddanych badaniu kotów i kociąt wykazywało styl „bezpiecznego przywiązania”. Te zwierzęta, choć potencjalnie zestresowane nieobecnością opiekuna, witały go po powrocie, a następnie z ufnością kontynuowały eksplorację pokoju. Wniosek z tych badań jest jednoznaczny. Większość kotów domowych postrzega swoich opiekunów nie tylko jako źródło pożywienia, ale jako kluczowe źródło bezpieczeństwa i ochrony. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Na co polują miejskie koty i jak wpływają na ekosystem? To TikTok sprawia, że wiemy o nich coraz więcej
Wydawałoby się, że największym kocim przysmakiem są myszy. Nie jest to jednak prawda: większość udomowionych wąsaczy najczęściej poluje na stawonogi: owady i pająki. Koty chodzą własnymi ścieżkami i mają swoje tajemnice, ale naukowcy postanowili wykorzystać nowatorską metodę, by lepiej poznać ich dokładną dietę. Wykorzystali… social media. Ale nie, koty nie musiały pisać komentarzy.
Bardzo trudno jest przeanalizować dokładną dietę domowych kotów. Szczególnie w środowisku miejskim znikają one w mozaice uliczek, zajmując się swoimi sprawami. Badacze postanowili wykorzystać media społecznościowe, by lepiej poznać ich zwyczaje, wykorzystać materiały wrzucane przez ich właścicieli i przeprowadzić drobiazgową analizę. Skupili się na TikToku i serwisie iStock. To obserwacja kociego życia „od środka”. Drzemy koty o social media, a one pomagają naukowcom Badacze z uniwersytetu w Campinas w Brazylii przeszukali TikToka i inne popularne social media, analizując ponad 17 000 zdjęć i filmów. Wszystko po to, by poznać „dowody rzeczowe” kocich polowań i sprawdzić, na co te słodkie drapieżniki najczęściej polują. Znaleziono setki aktów drapieżnictwa – łatwiej i szybciej, niż udałoby się wykorzystując konwencjonalne metody badawcze. Odnotowali w sumie 14 odrębnych rzędów stawonogów, które stawały się ofiarami kotów. Najczęstszym przysmakiem były prostoskrzydłe (Orthoptera, czyli rząd obejmujący świerszcze, szarańcze czy popularne w Polsce koniki polne) – stanowiły one 20,7% obserwacji. W 14,5% przypadków ofiarami były pluskwiaki (Hemiptera, takie jak piewiki, które coraz bardziej panoszą się w Polsce), a w 14,4%: karaluchy i terminy (Blattodea). Czy internet prawdę nam powie? Odkrycia naukowców wskazują na to, że koty w środowisku miejskim polują na zaskakująco zróżnicowaną gamę stawonogów. Dane zebrane z mediów społecznościowych wykazały także zarówno pewne podobieństwa, jak i różnice w porównaniu z kocimi upodobaniami opisanymi w literaturze naukowej. Materiały publikowane w internecie są bliżej ich „naturalnego” zachowania. Na co polują koty i jak zagrażają środowisku? Nasze niewinne zwierzaki to prawdziwe maszyny do zabijania. Chociaż zwalczanie owadów potrafi służyć ludziom (ale pająki powinny zostawić w spokoju), to polują także na małe ssaki: myszy, nornice, ryjówki, krety, szczury czy młode króliki. Według badań przeciętny kot żyjący na przedmieściach zjada nawet 200 ssaków rocznie. Ofiarami kotów stają się także ptaki: wróble, sikorki, mazurki, kosy czy drozdy. To szczególny problem dla ornitologów, którzy dokarmiają ptaki. Te zlatują się do karmników, a tam stają się łatwymi ofiarami dla czyhających na nie futrzastych drapieżników. Jak, posiadając kota, dbać o inne zwierzęta? Koty, jako drapieżniki, mają olbrzymi wpływ na lokalne populacje zwierząt. Tylko w Stanach Zjednoczonych koty odpowiadają za śmierć ponad 2 mld ptaków i 12 mld ssaków rocznie. Ta presja przyczynia się do zmniejszania populacji rodzimych gatunków, lokalnych wymierań i zachwiania równowagi w ekosystemach (np. śmierć ptaków owadożernych sprawia, że wzrasta liczba owadów, a koty nie są w stanie polować na robaki tak efektywnie – dla nich to zabawa). Równowaga między obecnością kotów a ochroną populacji dzikich zwierząt jest bardzo istotna z punktu widzenia ekologii. Świadomi właściciele kotów powinni znać konsekwencje swoich działań. Według naukowców warto ograniczać wypuszczanie kotów bez kontroli, szczególnie w okresie lęgowym ptaków, zakładać im specjalne dzwoneczki ostrzegające potencjalne ofiary (chociażby w tym okresie, bo na stałe przytwierdzone potrafią bardzo męczyć koty) czy zapewniać im odpowiednio atrakcyjne zabawy, by zaspokoić ich instynkt łowiecki. Źródła: Insect Conservation and Diversity, National Library of Medicine Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Hit internetu trafił na mural. Kot „celebryta” będzie obserwować przechodniów ze ściany budynku
W centrum Szczecina powstanie wyjątkowe malowidło naścienne, przedstawiające najpopularniejszego kota w Polsce. Mural nie tylko upiększa miejski krajobraz ale również dba o ekologię.
Kot Gacek to turystyczny ewenement na mapie Polski. W 2020 roku cały świat, za sprawą mediów społecznościowych, dowiedział się o futrzaku z ulicy Kaszubskiej w Szczecinie. Teraz, gdy „celebryta” znalazł sobie nowy dom i nie musi już żyć na ulicy, entuzjaści Gacka będą mogli go podziwiać na jednym z szczecińskich bloków. Mural jest efektem zachodniopomorskiego konkursu mającego na celu połączenie sztuki z ekologią. Kim jest kot „Gacek”? Kot był wieloletnim mieszkańcem ulicy Kaszubskiej w centrum Szczecina. Swoją popularność zdobył jednak dopiero 6-7 lat od kiedy zamieszkał na śródmieściu. Większość swojego czasu czarno-biały futrzak spędzał w drewnianej budce ufundowanej przez mieszkankę Szczecina, Żanetę Ginger. Kot dzięki swojemu przyjaznemu usposobieniu szybko zyskał popularność na skale całego kraju. Wideo, w którym pokazany jest zwierzak z Kaszubskiej, rozprzestrzeniło się po całej Polsce, od razu skłaniając turystów do odzwiedzin kociaka. Szczyt kociej popularności przypadł na rok 2023, gdy ocena Gacka w Google Maps osiągnęła 5,0, a o szczecińskim kocie pisały największe światowe portale takie jak: „The Washington Post” czy „The Guardian”. Sława okazała się mieć również negatywny wymiar. Kot Gacek nie tylko musiał się mierzyć z tłumami turystów z całego świata, ale i stał się nawet ofiarą porwania. Na szczęście dla całego Szczecina (a może i świata), kot wykazał się wyjątkowym sprytem i ukrył się przed porywaczem pod samochodem. Nowy dom Gacka Niestety popularność Gacka doprowadziła do pogorszenia zdrowia futrzaka. Turyści, którzy tłumnie odwiedzali „największą atrakcję” Szczecina, regularnie dokarmiali kota, aby ten nie był głodny. Takie zachowanie doprowadziło do drastycznego przytycia „celebryty”, które skończyło się trafieniem kota pod opiekę weterynarza. Obecnie ulubieniec turystów waży o kilka kilogram mniej niż, wtedy jak trafił pod opiekę medyczną. Nie mieszka już na ulicy, ciesząc się ciepłem wymarzonego domu. Spragnieni kota Gacka turyści mogą go jednak zobaczyć na nowo powstałym muralu. Ekologiczny „Gacek” Grafika, na podstawie, której powstanie mural, jest dziełem Michała Szarko i Bartosza Podlewskiego. Malowidło zostanie wykonane przy użyciu farb fotokatalitycznych, które dzięki swoim chemicznych właściwościom działają jak filtry oczyszczające miejskie powietrze. Autorzy projektu zaznaczają, że „Gacek” ma zwracać uwagę na wartości ekologiczne, ochronę zwierząt oraz ludzką odpowiedzialność za środowisko miejskie. Praca akcentuje znaczenie ludzko-zwierzęcej współpracy w tworzeniu nowoczesnych miast. Gdzie będzie można zobaczyć mural? Praca powstaje na ścianie bloku przy ulicy Rugiańskiej 34-35. Obserwując malowidło, należy pamiętać o okolicznych mieszkańcach i nie zakłócać spokoju panującego w tej części Szczecina. Źródła: National Geographic Polska, Głos Szczeciński, Pomorze Zachodnie Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.