Koty to ukryci weganie? Zaskakujące wyniki badań sierści
Naukowcy od lat używają izotopów do badania diety zwierząt. Tym razem metoda zawiodła – przynajmniej na pierwszy rzut oka. Koty, które muszą jeść mięso, w analizach wypadły jak… weganie. Wyjaśnienie tej sprzeczności jest fascynujące.
Naukowcy dysponują metodą, która pozwala sprawdzić, co zwierzę jadło przez całe życie. Kluczem jest azot i jego odmiany, czyli izotopy: lżejszy 14N i cięższy 15N. Stosunek między nimi zapisuje się w tkankach. Rośliny mają niewiele ciężkiego azotu. Zwierzęta, które je zjadają, mają go więcej. Drapieżniki na szczycie łańcucha pokarmowego powinny mieć go zatem najwięcej. Naukowcy używają do tego wskaźnika TDF (ang. trophic discrimination factor). Pokazuje on różnicę między tym, co jest w jedzeniu, a tym, co buduje ciało. Średnio u zwierząt wynosi on od 3 do 5 promili. Im wyżej w hierarchii pokarmowej stoi dane stworzenie, tym wyższe wartości izotopowe powinna wykazywać jego sierść. Koty są „prawdziwymi mięsożercami”. Muszą jeść mięso, by przeżyć, bo ich organizmy nie czerpią składników odżywczych z roślin. Badacze spodziewali się więc u nich rekordowo wysokich wyników. Kot w skórze weganina Naukowcy z Uniwersytetu Wiedeńskiego postanowili sprawdzić tę teorię w praktyce, a swoje wnioski opublikowali na łamach „Frontiers in Ecology and Evolution”. Przebadali sierść i wąsy 35 kotów domowych. Porównali je z próbkami włosów od ponad 650 ludzi odżywiających się w różny sposób: wegan, wegetarian i osób jedzących mięso. Badacze podkreślili, że materiał z kotów zbierano w sposób całkowicie nieinwazyjny i bezbolesny, podczas rutynowej pielęgnacji i czesania zwierząt Azot z kociej sierści Wyniki były zdumiewające. Zamiast znaleźć się na szczycie izotopowej drabiny, koty wylądowały na samym dole. Wartości azotu w kocim futrze wynosiły około 6,5–6,6 promila. Dla porównania, u ludzi jedzących mięso było to aż 8,8 promila. Kocia sierść pod względem chemicznym najbardziej przypominała włosy ludzi na diecie wegańskiej, u których wynik wynosił 7,2 promila. Gdyby naukowiec nie wiedział, czyją próbkę bada, mógłby pomyśleć, że ten „drapieżnik” żywi się wyłącznie sałatą. To pokazuje, że bezrefleksyjne stosowanie metody izotopowej może być bardzo mylące. Sekret tkwi w wydajności Dlaczego tak się dzieje? Odpowiedź kryje się w niezwykłej wydajności kocich organizmów. Otóż koty przetwarzają białko mięsne niemal bez strat. Ich dieta składa się z wysokiej jakości aminokwasów, które idealnie pasują do budowy ich własnych ciał. – Ponieważ koty jedzą wysokiej jakości białko mięsne, które ściśle odpowiada składowi aminokwasów ich własnego organizmu, mogą transportować te aminokwasy bezpośrednio do białka sierści (keratyny) z minimalnymi zmianami izotopowymi – wyjaśniła Maryna Tiutiunnyk, jedna z autorek artykułu. Inne zwierzęta i ludzie przetwarzają białko znacznie mniej efektywnie. Powoduje to u nich większe nagromadzenie ciężkiego azotu w tkankach. Naukowcy mają nauczkę Nowe badanie to dowód na to, że niski poziom izotopów azotu nie zawsze świadczy o diecie roślinnej. Może on po prostu oznaczać świetny metabolizm i doskonałe dopasowanie pokarmu do potrzeb organizmu. Naukowcy muszą teraz szukać nowych sposobów, by lepiej odczytywać dietę z tkanek drapieżników. Warto też wspomnieć, że izotopy azotu służą do badania diety ludzi w pradziejach, dzięki czemu uzyskujemy wgląd w życie dawnych społeczności. Być może więc archeolodzy muszą być ostrożniejsi w interpretacji wyników. Źródło: Frontiers in Ecology and Evolution Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Dwa razy uznawano go za wymarłego. Jeden z najrzadszych kotów świata ponownie odkryty w Tajlandii
Kotek kusy, jeden z najrzadszych drapieżników świata, został zauważony w Tajlandii po 30 latach od ostatniej obserwacji. Unikatowe nagrania z fotopułapek zaskoczyły naukowców i dały nową nadzieję na przetrwanie gatunku.
Kotek kusy (Prionailurus planiceps) należy do najrzadszych i najbardziej zagrożonych dzikich kotowatych na świecie. O niezwykłej obserwacji po długiej przerwie poinformowały władze rezerwatu Princess Sirindhorn Wildlife Sanctuary w Tajlandii oraz krajowy departament d.s. parków narodowych i ochrony dzikich zwierząt i roślin. Kotek kusy: rzadki, zagadkowy i skryty Zasięg występowania tego rzadkiego kota ogranicza się do Azji Południowo-Wschodniej: Tajlandii, Malezji, Sumatry i Borneo. Kotek kusy jest nieduży – ma wielkość kota domowego oraz charakterystyczne duże i blisko osadzone oczy, przystosowane do widzenia po zmroku. Ostatnia udokumentowana obserwacja miała miejsce także w Tajlandii, w 1995 roku. Od tego czasu był uważany za wymarłego w tym kraju. Wcześniej sądzono tak w roku 1985. Generalnie obserwacje tego gatunku to wielka rzadkość. Żyje w gęstwinie wilgotnych lasów deszczowych i namorzynowych, zawsze w pobliżu wody. To środowisko niezwykle trudne do badania dla naukowców. O jego trybie życia i rozmnażaniu tak naprawdę niewiele wiadomo. W niewoli odnotowano zaledwie trzy mioty w historii. Fotopułapki zmieniają naukę W obserwacjach tak rzadkich gatunków w tak trudnym terenie nieocenione są fotopułapki. Tak było i w tym przypadku. W Princess Sirindhorn Wildlife Sanctuary badanie z ich użyciem rozpoczęto w 2024 roku. Od tej pory kotka kusego udało się zarejestrować aż 29 razy. – Ponowne odkrycie jest ekscytujące, ale jednocześnie niepokojące – powiedział agencji AFP weterynarz i badacz Kaset Sutasha z Uniwersytetu Kasetsart. Podkreślił, że fragmentacja siedlisk sprawia, iż populacje kotka kusego stają się coraz bardziej izolowane. Póki co naukowcy nie wiedzą, ile osobników nagrały kamery. Kotek kusy nie ma charakterystycznych osobniczych wzorów na futrze, co utrudnia liczenie. Zaskakujące cechy kotka kusego – tego nie potrafi większość kotów Rattapan Pattanarangsan, kierownik programu ochrony w organizacji pozarządowej Panthera uważa, że osobników może być całkiem sporo. Na nagraniach widać między innymi samicę z młodym. Kotek kusy, według dzisiejszej wiedzy biologicznej, wydaje na świat od jednego do czterech młodych. Samice posiadają tylko cztery sutki. Ciekawostka jest także to, że kotek kusy to jeden z czterech gatunków kotowatych, który nie potrafi schować pazurów. Pozostałe to: gepard, kotek wyspowy i kotek cętkowany. Zagrożenia i przyszłość kotka kusego Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) szacuje, że na wolności pozostało około 2 500 kotków kusych i klasyfikuje ten gatunek jako zagrożony. W Tajlandii od dawna figurował on na liście gatunków „prawdopodobnie wymarłych”. Lasy torfowiskowe Tajlandii zostały silnie pofragmentowane, głównie z powodu ekspansji rolnictwa. Kotki kuse są również coraz bardziej zagrożone chorobami przenoszonymi przez zwierzęta domowe, a rozmnażanie się na odizolowanych obszarach sprawia im coraz większe trudności. Choć ponowne odkrycie daje nadzieję, jest ono jedynie punktem wyjścia dla przyszłych działań ochronnych – podkreślają naukowcy. Źródło: Live Science Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Pumy wróciły do Patagonii – i spotkały pingwiny. To, co wydarzyło się tam, zaskoczyło naukowców
Naturalny eksperyment w parku narodowym w Patagonii pokazuje, jak powrót dużego drapieżnika może przekształcić ekosystem.
Spis treści: Jak pingwiny zmieniły zachowanie pum w Patagonii? Zaskakujące odkrycie: pumy częściej niż sądzono polują na pingwiny Pingwiny zmieniły zwyczaje łowieckie i społeczne pum Dlaczego pumy przestały być samotnikami? Zaskakujące wyjaśnienie naukowców Jak obecność pingwinów wpływa na cały ekosystem Patagonii? Przez dziesięciolecia pumy atakowały owce z hodowli wzdłuż wybrzeża Argentyny, a ranczerzy intensywnie je tępili. W rezultacie pumy zniknęły z krajobrazu z tego regionu. Następnie, w 2004 roku, przyrodnicy utworzyli w tym regionie Park Narodowy Monte León. Zgodnie z oczekiwaniami, gdy zaprzestano polowań, wielkie koty powróciły. A kiedy wróciły, natrafiły w swojej dawnej okolicy na nowego „przeciwnika”: dużego pingwina magellańskiego (Spheniscus magellanicus). Jak pingwiny zmieniły zachowanie pum w Patagonii? Naukowcy nie przewidzieli jednak, że pumy nie tylko zaczną polować na pingwiny. Sezonowe pojawianie się tych ptaków całkowicie przeorganizowało sposób, w jaki te słynące z samotniczego trybu życia koty poruszają się po terenie, wchodzą ze sobą w interakcje i polują. Nowe badanie, opublikowane na łamach czasopisma „Proceedings of the Royal Society B”, po raz pierwszy dokumentuje tę zmianę w zachowaniu pum i podważa nasze wyobrażenia o tym, co dzieje się, gdy duzi drapieżnicy powracają do ekosystemu. – Gdy zaczynamy przywracać dziką przyrodę, gatunki, które wracają, mogą zastać system nieco inny niż ten, w którym żyły sto lat temu. I muszą się do niego dostosować” – mówi Emiliano Donadio z Towarzystwa National Geographic, dyrektor naukowy Fundación Rewilding Argentina i współautor badania. View Ediplayer on the source website Zaskakujące odkrycie: pumy częściej niż sądzono polują na pingwiny Badacze początkowo nie zamierzali analizować tej wyjątkowej relacji drapieżnik-ofiara. Główny autor badania, ekolog Mitchell Serota, współpracował nad projektem dotyczącym reakcji dzikiej fauny na usunięcie presji człowieka z terenów dawnych rancz. W 2023 roku Mitchell Serota i jego współpracownicy poinformowali, że wielkie koty rzeczywiście żywią się pingwinami. „O tej interakcji wiedziano, ale sądziliśmy, że ma ona marginalne znaczenie” – wyjaśnia. – „Może dotyczy zaledwie kilku osobników”. Zespół zainstalował na terenie parku 32 fotopułapki i w okresie od września 2019 roku do stycznia 2023 roku śledził 14 dorosłych pum (Puma concolor) wyposażonych w obroże GPS. Łącząc te dane z obserwacjami terenowymi, naukowcy szybko zdali sobie sprawę, że pumy polują na pingwiny znacznie częściej, niż się spodziewano. – Regularnie rejestrowaliśmy obecność pum tuż przy kolonii pingwinów – wspomina Mitchell Serota. – Wtedy stało się jasne, że nie jest to marginalny wątek, lecz czynnik, który realnie wpływa na to, jak te zwierzęta wykorzystują przestrzeń. Pingwiny zmieniły zwyczaje łowieckie i społeczne pum Ponieważ pingwiny magellańskie spędzają znaczną część życia na morzu, stanowią nietypową ofiarę dla dużego lądowego drapieżnika, którego dieta opiera się głównie na ssakach żyjących na lądzie, takich jak jelenie, gwanako (krewniacy lam) czy zające. Jednak w okresie lęgowym – trwającym mniej więcej od września do kwietnia – ptaki morskie gromadzą się licznie na lądzie. W Monte León ponad 40 tys. par lęgowych zakłada gniazda na odcinku wybrzeża liczącym około dwóch kilometrów. Dla pumy, której terytorium może obejmować setki kilometrów kwadratowych, tworzy to nietypową sytuację: niezwykle obfite źródło pożywienia, skoncentrowane na bardzo niewielkim obszarze i dostępne jedynie przez część roku. Zespół badawczy stwierdził, że zagęszczenie populacji pum pozostawało podobne – około 13 osobników na 100 kilometrów kwadratowych – niezależnie od tego, czy pingwiny były obecne, czy nie. Pingwiny nie spowodowały więc wzrostu liczby pum, lecz przeorganizowały sposób, w jaki te koty dzielą i wykorzystują przestrzeń. Jak się okazuje, pumy polujące na pingwiny zachowują się zupełnie inaczej niż te, które w Patagonii wybierają inną dietę. Badanie wykazało, że „ptakożerne” wielkie koty znacznie częściej dzieliły ze sobą ten sam obszar niż osobniki niepolujące na ptaki i rzadziej atakowały się nawzajem, niż można by się spodziewać. – Innymi słowy, pumy żywiące się pingwinami wykazywały dużą tolerancję wobec obecności innych osobników – mówi Emiliano Donadio. Dlaczego pumy przestały być samotnikami? Zaskakujące wyjaśnienie naukowców Taka tolerancja była zaskoczeniem, biorąc pod uwagę powszechny stereotyp pum jako samotników. W Patagonii te wielkie koty funkcjonują na otwartej przestrzeni, ponieważ są tam drapieżnikami szczytowymi. – W przeciwieństwie do Afryki nie muszą łączyć sił, by powalić ofiarę dwa czy trzy razy większą od siebie. A w przeciwieństwie do zwierząt Ameryki Północnej czy zwierząt Alaski nie ma tu niedźwiedzi grizzly, niedźwiedzi czarnych ani wilków, więc te koty nie muszą kryć się nocą w drzewach, jak dzieje się to u nas – wyjaśnia Jim Williams, który przez dziesięciolecia pracował jako biolog w Montana Fish, Wildlife and Parks i opisał relacje między ptakami morskimi a wielkimi kotami w swojej książce „Path of the Puma”. Do pewnego stopnia logiczne jest, że pumy skorzystały z nowego źródła pożywienia, ponieważ pingwiny są ofiarą obarczoną niewielkim ryzykiem. – Wielkie koty – lwy, pantery, kuguary, pumy – zawsze polują na najliczniejsze i najbardziej podatne na atak źródła pokarmu, jakie są dostępne – mówi Jim Williams, który nie był związany z omawianym badaniem. – Z ekologicznego punktu widzenia ani w kategoriach naturalnych zachowań nie jest to nic zaskakującego, choć dla osób, które nie wiedzą, że zasięgi pingwinów i pum się pokrywają, może to być zdziwieniem – dodaje. Zaskakujące są natomiast zmiany w zachowaniu. – Mamy tendencję do postrzegania pum jako zwierząt skrajnie agresywnych i nietolerancyjnych – mówi Emiliano Donadio. – Jednak gdy pokarm jest obfity i skoncentrowany, nie ma potrzeby go bronić. Zwierzęta stają się wówczas bardziej tolerancyjne społecznie – dodaje. Jak obecność pingwinów wpływa na cały ekosystem Patagonii? Emiliano Donadio podkreśla, że jak dotąd badania monitoringowe wskazują, iż kolonia pingwinów pozostaje stabilna, a nawet się powiększa od czasu utworzenia parku. Wciąż nie wiadomo jednak, w jaki sposób wywołane przez pingwiny zmiany w zachowaniu pum oddziałują na resztę ekosystemu – zwłaszcza na gwanako, dominującego roślinożercę Patagonii, oraz na główną, tradycyjną ofiarę tych drapieżników. Pomimo udokumentowanych w badaniu zmian behawioralnych wiele istotnych pytań pozostaje bez odpowiedzi. Naukowcy nadal nie wiedzą, ile pingwinów zabija pojedyncza puma, co utrudnia ocenę długofalowego wpływu drapieżnictwa na kolonię – mimo że liczebność pingwinów w Monte León wydaje się jak dotąd stabilna lub rosnąca. Nie są też w stanie stwierdzić, czy wysoka gęstość populacji pum jest zjawiskiem przejściowym, czy trwałą cechą tego ekosystemu. Badacze muszą również ustalić szersze konsekwencje ekologiczne zmian w zachowaniu pum wywołanych obecnością pingwinów. – Wiemy, że kolonia pingwinów zmieniła to, gdzie, kiedy i w jaki sposób pumy zdobywają pożywienie, ale kolejnym krokiem jest zrozumienie ekologicznych skutków tej zmiany – mówi Mitchell Serota. Na razie ustalenia dotyczące zachowania pum pokazują, że gdy przyroda otrzymuje przestrzeń do działania, nie zawsze wraca do dawnego stanu – potrafi improwizować. – Renaturyzacja nie polega na cofnięciu się do jakiegoś historycznego momentu – podkreśla Mitchell Serota. – Gatunki wracają do ekosystemów, które uległy głębokim przemianom. To może prowadzić do powstawania zupełnie nowych interakcji. Źródło: Fundación Rewilding Argentina, Proceedings of the Royal Society B
Celebryci klonują dziś swoje zwierzęta. Eksperci ostrzegają przed ukrytymi zagrożeniami
Nasze relacje z domowymi zwierzętami są bardzo silne. Standardem staje się traktowanie domowych czworonogów jak członków rodziny. Jednak psy i koty żyją znacznie krócej niż ludzie, a utrata zwierzęcia jest traumatycznym doświadczeniem. Nic dziwnego, że są ludzie, którzy potrafią zapłacić 50 tysięcy dolarów i więcej, by otrzymać kopię swojego czworonoga. Tylko czy sklonowane zwierzę jest tym samym osobnikiem, czy jednak kimś innym?
Badania wykazują, że im silniejsza jest więź łącząca człowieka ze zwierzęciem, tym dłuższa i bardziej bolesna jest żałoba po jego stracie. Poczucie straty wzrasta, gdy zwierzę odchodzi gwałtownie, w tragicznych okolicznościach lub gdy właściciel za późno zdecydował się poddać cierpiącego pupila eutanazji. Część analiz pokazuje, że żałoba po czworonogu jest niemal tak nasilona, jak ta po bliskim człowieku. Dlatego wielu ludzi stara się temu zaradzić. W sukurs przychodzi im zaawansowana biologia w służbie komercyjnych usług klonowania. Owieczka Dolly Wbrew powszechnej opinii, procedury klonowania nie rozpoczęły się narodzin owcy Dolly, co miało miejsce w 1997 roku. Wykorzystanie transferu jądrowego w celu sklonowania organizmu jako pierwszy zaproponował w 1938 roku Hans Spemann. Jednak pierwszy prawdziwy sukces w tej dziedzinie należy przypisać brytyjskiemu biologowi i laureatowi Nagrody Nobla Johnowi B. Gurdonowi, który w latach 1958–1962 skutecznie sklonował żabę szponiastą. Do dziś udało się sklonować wiele gatunków, w tym myszy, fretki, owce, konie, psy, bydło i koty. Tylko czym tak naprawdę jest klonowanie? W sensie potocznym jest to stworzenie kopii z oryginału. Natomiast klonowanie organizmów oznacza procedurę otrzymywania organizmów o takiej samej informacji genetycznej, z reguły poprzez procedurę transferu jądra z komórki somatycznej do komórki jajowej pozbawionej uprzednio jądra. Takie jajo musi zostać przeniesione do macicy surogatki, która donosi ciążę i urodzi w pełni rozwinięty organizm. Chociaż biolodzy eksperymentują z klonowaniem zwierząt od niemal wieku, postępy są powolne. Nawet dziś skuteczność klonowania wynosi około 16%. Wieczne życie pupila Coraz więcej zamożnych osób decyduje się na procedurę sklonowania swojego zmarłego pupila. Plotka głosi, że zdecydowała się na to m.in. Barbara Streisand, jednak lista musi być znacznie dłuższa. Na świecie działa przynajmniej kilkadziesiąt firm parających się klonowaniem zwierząt domowych. Jedną z największych jest amerykański ViaGen, który reklamuje się sloganem: „Bo niektóre więzi są zbyt silne, by pozostawić je przypadkowi. A niektóre życia zasługują na to, by przeżyć je jeszcze raz”. Według strony internetowej firmy, ma ona doświadczenie w klonowaniu 15 gatunków zwierząt i chwali się skutecznością sięgającą 80%. Na stronie można znaleźć też poradnik wyjaśniający jak przygotować się do procesu. Koszty? Od 50 tysięcy dolarów, czyli ponad 182 tys. złotych w górę. Tylko czy za te pieniądze naprawdę powróci w nowym, zdrowym ciele nasz ukochany zwierzak? Niestety, nie. Kopia, nie oryginał Istnieje bardzo duże prawdopodobieństwo, że sklonowany pupil będzie zupełnie inny od oryginału – pod względem osobowości, zachowania, a nawet wyglądu. Bo choć klony są genetycznie identyczne, to zachowania zwierzęcia nie da się skopiować. Osobowość zależy nie tylko od genów, ale także od doświadczeń życiowych i środowiska, które wpływają na to, jak geny są aktywowane. A tych nie jesteśmy w stanie odtworzyć. Również wygląd klonów może różnić się od oryginału, ponieważ wszystko zależy tu od ekspresji genów. Na przykład dawca genetyczny pierwszego sklonowanego kota, „CC”, był trójkolorowy, ale klon miał brązową sierść. Proces klonowania wymaga też pozyskania komórek jajowych od samic, co wymaga stymulacji hormonalnej oraz zabiegów chirurgicznych. Również ciąża i poród mogą być dla surogatek problematyczne – częste są poronienia, wady rozwojowe czy śmierć młodych. Sklonowane zwierzęta mogą też mieć problemy zdrowotne. Jedno z badań wykazało, że 48% sklonowanych prosiąt zmarło w ciągu pierwszego miesiąca życia. W przypadku klonowanych krów obserwowano problemy układu mięśniowo-szkieletowego. Może więc zamiast klonować zwierzęcego przyjaciela po prostu cieszyć się każdym wspólnym dniem? A osieroconą miłość przelać na kolejne zwierzę? Tak wiele z nich potrzebuje przecież bezpiecznego domu i kochających ludzi. Źródło: ScienceAlert Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Pisze przede wszystkim o eksploracji kosmosu, astronomii i historii. Związana z Centrum Badań Kosmicznych PAN oraz magazynami portali Gazeta.pl i Wp.pl. Ambasadorka Śląskiego Festiwalu Nauki. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Koty miauczą więcej do mężczyzn. Czy to znak futrzastego patriarchatu?
Zdarzyło mi się słyszeć, że do mężczyzn trzeba mówić głośno i wyraźnie. Jeśli to prawda, to z pewnością wiedzą to koty – okazuje się, że miauczą one znacznie częściej, gdy do domu wraca mężczyzna niż kobieta. Czy to sprytna strategia na zwrócenie męskiej uwagi czy może patriarchalne przyzwyczajenia?
Domowe koty mogą być nieobojętne na płeć osoby, która przekracza próg mieszkania – tak wynika z badań przeprowadzonych na Uniwersytecie w Ankarze. Analiza pierwszych chwil spotkania kotów z opiekunami ujawniła, że te zdecydowanie częściej miauczą na mężczyzn. Czy koty „obchodzi”, że wracamy do domu? Niezwykle ciężko jest dokładnie prześledzić zachowania domowych kotów. Do tej pory dane zbierano za pomocą ankiet wypełnianych przez właścicieli, ale nie zawsze było to miarodajne. Tureccy badacze mieli inny pomysł: przebadali dokładne interakcje 31 par opiekunów i ich kotów za pomocą kamer. Właściciele zwierząt zostali poproszeni o użycie kamery zamontowanej na klatce piersiowej (np. telefonu komórkowego lub popularnego GoPro) w celu filmowania pierwszych minut po powrocie do domu, zachowując się przy tym tak naturalnie, jak to tylko możliwe. Następnie zespół przeanalizował tylko pierwsze 100 sekund każdej interakcji, śledząc 22 konkretne kocie zachowania. Obejmowały one intensywność miauczeń, ocieranie się o nogi czy ziewanie – mechanizm związany ze stresem. Koty miauczą więcej do mężczyzn Wyniki badań były jednoznaczne – koty znacznie częściej wokalizowały (m.in. miauczały i mruczały) podczas witania opiekunów płci męskiej niż opiekunek płci żeńskiej. Co ciekawe, ta zwiększona częstotliwość była taka sama u wszystkich kotów i niezależna od wieku, rasy, płci zwierzęcia czy nawet wielkości gospodarstwa domowego. Średnio koty wydawały 4,3 miauczenia w ciągu pierwszych 100 sekund witania się z mężczyznami, a zaledwie 1,8 w przypadku witania się z kobietami. Pozostało pytanie, dlaczego. Czy koty wolą mężczyzn? Według naukowców wbrew pozorom nie chodzi o sympatię, a o pragmatyzm. Ustalili oni, że... mężczyźni po prostu rzadziej rozmawiają ze swoimi kotami i są na nie generalnie mniej uważni. Koty dostosowują swoją komunikację, aby zwrócić ich uwagę. – Opiekunowie płci męskiej mogą rzadziej angażować się w zachowania werbalne niż opiekunki płci żeńskiej. Ta różnica może skłaniać koty do aktywniejszego wykorzystywania sygnałów głosowych w celu uzyskania reakcji od opiekunów płci męskiej – przekonują sami autorzy badania. Koty miauczą tylko na ludzi Miauczenie jest jedną kluczowych form komunikacji kotów z człowiekiem, a niemal nieużywaną w relacjach między kotami. Koty domowe rozwinęły wachlarz dźwięków, którymi starają się przyciągnąć uwagę opiekuna, wyrazić swoje potrzeby, powitać lub poprosić o interakcję. Krótkie, delikatne miauknięcie zwykle oznacza powitanie, natomiast dłuższe i częstsze może sugerować silniejszą chęć kontaktu lub frustrację z powodu braku reakcji. Nagła zmiana w zachowaniu, zwłaszcza wzmożone, uporczywe miauczenie może świadczyć o problemach zdrowotnych. To wołanie o pomoc. Tajemnice kociego powitania Nowe badanie wykazało również, że koty stosują kilka form komunikacji, witając swoich właścicieli. Czasem przyjmują przyjazne zachowania społeczne, takie jak pozycja z uniesionym ogonem, zbliżanie się i ocieranie o osobę, a czasem zachowania obronne, takie jak ziewanie i przeciąganie się. Naukowcy interpretują to jako dowód na to, że powitanie kota jest złożoną formą komunikacji, która obejmuje pragnienie kontaktu, a także sposób radzenia sobie ze stresem, na przykład ulgę, gdy opiekun jest w domu. Choć badanie dostarczyło ciekawych danych, jego ograniczeniem jest stosunkowo mała próba badawcza oraz fakt, że zostało przeprowadzone wyłącznie w Turcji. Naukowcy podkreślają potrzebę przeprowadzenia podobnych analiz w innych krajach i kulturach, aby sprawdzić, czy różnice w wokalizacji związane z płcią opiekuna są zjawiskiem globalnym. Źródło: Ethology Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Nie neolityczny rolnik, lecz rzymski żołnierz. Kto naprawdę sprowadził koty do Europy?
To, co wiemy o pochodzeniu kota domowego, właśnie się zmienia. Zamiast wędrować do Europy wraz z pierwszymi rolnikami, kot – w swojej „prawdziwie domowej” wersji – pojawia się tu dopiero w epoce rzymskiej. Jego rodowód prowadzi prosto do północnoafrykańskich żbików, a nie do Lewantu, jak sugerowały wcześniejsze hipotezy.
Długa i niepewna historia udomowienia kota wreszcie zaczyna się wyjaśniać – tak w każdym razie wynika z najnowszych badań. Wcześniejsze teorie, oparte na skąpych dowodach archeologicznych sugerowały, że udomowienie rozpoczęło się na Bliskim Wschodzie wraz z rozwojem rolnictwa około 9500 lat temu. Nowe dowody genomiczne obalają tę hipotezę. Wnioski opublikowano właśnie na łamach „Science”. Pochodzenie twojego mruczka Naukowcy przeprowadzili analizy paleogenomiczne 87 genomów kotów. Próbki pochodziły z okresu liczącego ponad 10 000 lat. Badania te wykazały, że koty domowe najprawdopodobniej pochodzą od żbików północnoafrykańskich, a nie z Lewantu. Współczesne koty domowe genetycznie są najbardziej spokrewnione z dzikimi kotami z Afryki Północnej, na przykład z Tunezji, a mają mniejsze powinowactwo z żbikami lewantyńskimi. To odkrycie rzuca nowe światło na pochodzenie naszych zwierzęcych towarzyszy. Sugeruje, że Afryka Północna jest kolebką współczesnego kota domowego. Koty rzymskich legionów. Późne rozprzestrzenianie się mruczków Kolejnym ważnym wnioskiem jest okres, w którym koty domowe dotarły do Europy. Kopalne DNA każe sądzić, że rozprzestrzenienie z Afryki Północnej do Europy nastąpiło około 2000 lat temu. To znacznie później, niż sądzono. Bo miało się to stać wraz z pierwszymi, neolitycznymi rolnikami kilka tysięcy lat temu. Prawdziwe koty domowe pojawiły się w Europie i południowo-zachodniej Azji dopiero kilka tysięcy lat po neolicie. Wcześniejsze kości kotów znajdowane w Europie i Turcji, datowane na okres neolitu i chalkolitu, zostały zidentyfikowane jako żbiki europejskie (Felis silvestris silvestris), a nie koty domowe. Oznacza to, że wcześniejsze znaleziska w Europie odzwierciedlały starożytną hybrydyzację (krzyżowanie się żbików), a nie wczesne udomowienie. Po pojawieniu się w Europie kotów domowych o rodowodzie północnoafrykańskim na przełomie er, zwierzęta te szybko się rozprzestrzeniły. Często podążały wzdłuż rzymskich szlaków wojskowych, docierając na przykład do Brytanii w I wieku n.e. Ich szybka ekspansja, zgodna ze scenariuszem rozprzestrzeniania się za pośrednictwem ludzi, jest widoczna w danych genomicznych. Analiza demograficzna z wykorzystaniem mitochondrialnego DNA (mtDNA) potwierdza to, pokazując spadek populacji około 3000-2000 lat temu, a następnie jej gwałtowny wzrost, co pasuje do scenariusza udomowienia kilku linii rodowych i szybkiej, wspomaganej przez ludzi, ekspansji. Baaardzo stary kot z Cypru? Obraz późnego pojawienia się mruczków w Europie komplikuje jednak przypadek szczątków znalezionych na Cyprze. Archeologiczne znaleziska kości kotów z Cypru sprzed 10 000 lat sugerowały wcześniej, że to właśnie tam, w regionie Lewantu, mógł rozpocząć się proces udomowienia kota. To przekonanie o udomowieniu opierało się również na fakcie, że dzikie koty (Felis silvestris) nie były rdzennymi mieszkańcami Cypru. Nowe badania mocno sugerują jednak, że pradziejowy „cypryjski kot” miał przodków w postaci europejskiego żbika, a zatem te znaleziska nie są związane z ekspansją udomowionego kota. W przypadku Sardynii, analiza wykazała, że zarówno współczesne, jak i starożytne koty są genetycznie bliższe dzikim kotom północnoafrykańskim niż typowym kotom domowym. Oba przypadki – zarówno cypryjski i sardyński – są podobne, ponieważ dowodzą, że wczesne populacje ludzkie były zdolne do przenoszenia żbików na wyspy, na których te zwierzęta wcześniej nie występowały naturalnie. A dane genomiczne zarówno z Cypru (z genami europejskimi), jak i z Sardynii (z genami północnoafrykańskimi) podważają hipotezę, że to Lewant był miejscem udomowienia kota. Podsumowując, chociaż koty (mniej lub bardziej dzikie) od dawna były towarzyszami ludzi, to genetyczny kod kota domowego pochodzi z Afryki Północnej, a jego globalna podróż rozpoczęła się stosunkowo późno, w czasach rzymskich, często na wojennych szlakach. W tym badaniu nie analizowano DNA kotów z Egiptu, więc nadal pozostaje trochę znaków zapytania. Źródło: Science Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Udomowione drapieżniki, czyli ciekawostki o kotach. Jaka więź łączy je z opiekunami?
Kot domowy bez wątpienia jest jednym z najzwyklejszych zwierząt. Trudno jest wskazać innego drapieżnika, który rozwijając zaawansowaną zdolność do międzygatunkowego przywiązania, zachował pełny biologiczny i poznawczy zestaw narzędzi samotnego łowcy. Koty towarzyszą ludziom od tysięcy lat, jednak czy tyle wystarczy, żeby w pełni zrozumieć zwierzę, z którymi dzielimy dom? Poniżej wymieniamy najbardziej intrygujące ciekawostki o kotach.
Spis treści: To nie człowiek wybrał kota. To kot wybrał człowieka Ścieżka udomowienia stanowi klucz do zrozumienia kocich zachowań Drapieżnik doskonały Kocia rzeczywistość Wewnętrzny świat kota Tak jak psy, koty zmieniły się z dzikich łowców w obecnych na całym świecie towarzyszy. Należy jednak podkreślić, że podróż, którą na przestrzeni lat odbyło to zwierzę, znacząco różni się od procesu udomowienia innych pupili. To nie człowiek wybrał kota. To kot wybrał człowieka Historia udomowienia kota jest w istocie historią samoudomowienia. Proces ten miał charakter symbiotyczny, zainicjowany nie przez ludzi, a przez same koty. Kluczowy moment nastąpił w okresie między 10 000 a 12 000 lat temu w Żyznym Półksiężycu, regionie na Bliskim Wschodzie, gdzie ludzkość po raz pierwszy przeszła od koczowniczego trybu życia łowców-zbieraczy do osiadłego, rolniczego stylu życia. To właśnie rewolucja rolnicza stworzyła zupełnie nową niszę ekologiczną. Gromadzone zapasy zboża zaczęły przyciągać hordy gryzoni. W to nowe środowisko wkroczył przodek wszystkich współczesnych kotów domowych – kot nubijski, czyli Felis silvestris lybica. Pokusa obfitego i łatwo dostępnego źródła przez pożywienia przyciągała dzikie koty do ludzkich osad. Dostrzegając ogromną wartość tych łowców, rolnicy zaczęli tolerować koty, a nawet zachęcali je do pozostania w zagrodzie. To zapoczątkowało wzajemnie korzystną relację: koty otrzymywały stały dopływ zdobyczy, a ludzie ochronę swoich kluczowych zapasów żywności. Ścieżka udomowienia stanowi klucz do zrozumienia kocich zachowań W przeciwieństwie do psów, które przez dziesiątki tysięcy lat były aktywnie selekcjonowane przez ludzi pod kątem cech takich jak posłuszeństwo i współpraca, koty w dużej mierze „wybrały” związek z ludźmi. Główną presją selekcyjną nie była zdolność do wykonywania poleceń, a tolerancja na bliskość człowieka i wybitne zdolności łowieckie w środowisku zmienionym przez ludzi. W konsekwencji podstawowy schemat behawioralny samotnego, niezależnego łowcy pozostał niemal nienaruszony u kota domowego. Ich „oziębłość” nie jest odrzuceniem ludzkiego towarzystwa, lecz bezpośrednim i logicznym dziedzictwem ich ewolucyjnej historii jako samowystarczalnych drapieżników. Drapieżnik doskonały Stwierdzenie, że zwykły domowy mruczek jest cudem inżynierii ewolucyjnej, w żadnym wypadku nie jest nadużyciem. Jako drapieżnik, kot dysponuje niesamowitą zwinnością, umiejętnością skradania się i skutecznością łowiecką. Wydaje się wręcz, że natura stworzyła je tylko w jednym celu: do lokalizowania, chwytania i konsumowania ofiary. Odruch prostujący Chyba każdy wie, że kot (prawie) zawsze spada na cztery łapy. Ta niezwykła zdolność jest zasługą złożonej, błyskawicznej sekwencji nerwowo-mięśniowej, znanej jako odruch prostujący. Mówimy tu o zdolności wrodzonej, nie wyuczonej. Proces jest inicjowany przez aparat przedsionkowy – zaawansowany system wypełnionych płynem kanalików w uchu wewnętrznym kota, który funkcjonuje jak biologiczny żyroskop. System ten natychmiast wykrywa orientację ciała względem grawitacji i wysyła sygnały do mózgu, aby rozpocząć sekwencję korekcyjną. Ten niezwykły odruch jest możliwy dzięki unikatowemu połączeniu cech anatomicznych. Po pierwsze, kot ma niezwykle elastyczny kręgosłup, który zawiera więcej kręgów niż ludzki. Te są połączone wysoce elastycznymi mięśniami, a nie sztywniejszymi więzadłami. Pozwala to zwierzęciu na jednoczesne skręcanie przedniej i tylnej połowy ciała w różnych kierunkach. Po drugie, kot ma szczątkowy obojczyk. Brak sztywnego połączenia kostnego między łopatkami a mostkiem sprawia, że przednie kończyny są przymocowane do ciała głównie za pomocą mięśni. Zapewnia to im niesamowity zakres ruchu i pozwala kotu przeciskać się przez każdy otwór, przez który zmieści się jego głowa. Podczas upadku kot najpierw obraca głowę, aby ustawić ją równolegle do ziemi, co jest wykrywane przez system przedsionkowy. Następnie elastyczny kręgosłup pozwala reszcie ciała podążyć za tym ruchem, skręcając przednie, a potem tylne kończyny do pozycji lądowania. Kot wygina grzbiet, aby zamortyzować wstrząs, który jest dodatkowo tłumiony przez miękkie opuszki łap. Jednak ten odruch nie jest niezawodny. Upadki z bardzo małych wysokości mogą nie dać kotu wystarczająco dużo czasu na wykonanie obrotu, podczas gdy upadki z ekstremalnych wysokości mogą nadal powodować poważne obrażenia, mimo idealnej postawy lądowania. Ciche łapy z wysuwanymi pazurami Miękkie, mięsiste opuszki na spodniej stronie kocich łap pełnią podwójną funkcję. Działają jak amortyzatory podczas skoków i lądowań oraz tłumią dźwięk kocich kroków, umożliwiając niemal bezszelestne podkradanie się do ofiary. W przeciwieństwie do psów, których pazury są zawsze odsłonięte, pazury kota są wysuwalne. Zazwyczaj są schowane w miękkiej tkance łapy. To chroni je przed zużyciem i zapewnia im pożądaną ostrość. W razie potrzeby (do wspinaczki, samoobrony lub chwytania ofiary), mięśnie kurczą się, aby natychmiast wysunąć pazury. Ta adaptacja jest cechą charakterystyczną drapieżnika polującego z zasadzki, który polega na ostatecznym, decydującym uderzeniu. Kocia rzeczywistość Koty żyją w świecie, który w dużej mierze pozostaje niewidoczny i niesłyszalny dla ludzi. Te udomowione drapieżniki dysponują wysoce wyspecjalizowanymi zmysłami – wzroku, słuchu i dotyku – które tworzą rzeczywistość percepcyjną, zdominowaną przez ruch, dźwięk o wysokiej częstotliwości i subtelne wibracje. Kocie oczy Zdolność kota do nawigacji w niemal całkowitej ciemności jest wręcz niesamowita. Kluczem do tej „supermocy” jest struktura zwana tapetum lucidum. Pod tym pojęciem kryje się wyspecjalizowana warstwa tkanki znajdująca się za siatkówką, która działa jak lustro. Kiedy światło wpada do oka, przechodzi przez siatkówkę. Wszelkie fotony, które nie zostaną zaabsorbowane, są następnie odbijane przez tapetum lucidum z powrotem przez siatkówkę, dając komórkom fotoreceptorowym drugą szansę na ich wykrycie. To właśnie to zjawisko powoduje charakterystyczny blask, który pojawia się, gdy w ciemności światło pada na kocie oczy. Kocie uszy Zakres słuchu kota jest niezwykły. Sięgając od około 48 Hz do 85 kHz, wkracza daleko w spektrum ultradźwięków. Nie jest to przypadek. Ten zakres jest doskonale dostrojony do wykrywania pisków i szelestów o wysokiej częstotliwości, wydawanych przez małe gryzonie, ich główną zdobycz. Należy też wspomnieć, że kocie uszy działają jak zaawansowany system lokalizacji dźwięku. Każde ucho jest kontrolowane przez ponad 30 indywidualnych mięśni. To sprawia, że może obracać się o 180 stopni, niezależnie od drugiego. Kocie wibrysy Wąsy kota są wysoce wrażliwymi narządami dotykowymi, zakorzenionymi trzy razy głębiej w skórze niż zwykła sierść i połączonymi z gęstą siecią nerwów i mięśni. To czyni je kluczową częścią sensorycznego arsenału tego drapieżnika. Wibrysy są czymś w rodzaju radaru bliskiego zasięgu. Wykrywają nawet najsubtelniejsze zmiany w prądach powietrza. Gdy kot porusza się, owe prądy odbijają się od stałych obiektów. W ten sposób powstaje szczegółowa „mapa” bezpośredniego otoczenia zwierzęcia. Pozwala to kotu „czuć” przestrzeń i nawigować w całkowitej ciemności, bez fizycznego kontaktu z przeszkodami. Wewnętrzny świat kota Naukowcy wiedzą coraz więcej na temat kociej psychiki. Dowody z badań nad procesami poznawczymi, snem i więzami społecznymi podważają długo utrzymywane stereotypy na temat tych zwierząt. Inteligencja kotów Kociej inteligencji nie można oceniać w tych samych kategoriach, co inteligencji psa, która często jest utożsamiana z posłuszeństwem i podatnością na szkolenie. Należy bowiem podkreślić, że ścieżka ewolucyjna kotów faworyzowała przede wszystkim niezależność i samowystarczalność. Intelekt tych zwierząt należy zatem rozpatrywać w kategoriach zdolności do rozwiązywania problemów dla własnej korzyści. Koty wykazują szereg zaawansowanych zdolności poznawczych. Mają silne poczucie stałości obiektu. Oznacza to, że rozumieją, że obiekt nadal istnieje, nawet gdy jest poza zasięgiem wzroku. Potrafią pojmować przyczynę i skutek, a to pozwala im manipulować swoim otoczeniem poprzez obserwację i metodę prób i błędów. Przykładowo, niektóre koty opanowują złożoną sekwencję ruchów wymaganą do otwarcia drzwi za pomocą klamki. Mają dobrą pamięć długotrwałą, szczególnie w odniesieniu do wydarzeń związanych z silnymi emocjami. Są również zdolne do uczenia się przez obserwację, nabywając nowe umiejętności, obserwując inne koty, a nawet swoich ludzkich opiekunów. Więź z człowiekiem Przełomowe badania, prowadzone przez dr Kristyn Vitale na Oregon State University, dostarczyły pierwszych naukowych dowodów na to, że koty tworzą głębokie, bezpieczne więzi ze swoimi ludzkimi opiekunami. Tym samym badaczka ostatecznie obaliła mit o „zdystansowanym” i „obojętnym” kocie. Metodologia badania zaadaptowała „test bezpiecznej bazy”, klasyczny projekt eksperymentalny z psychologii rozwojowej człowieka, używany do oceny stylów przywiązania między niemowlętami a ich rodzicami. W teście kot i jego opiekun zostali umieszczani w nieznanym pokoju na dwie minuty. Następnie opiekun wyszedł na dwie minuty, zostawiając kota samego, po czym wracał na ostatnią dwuminutową fazę. Zachowanie kota podczas ponownego spotkania stanowiło kluczowy wskaźnik jego przywiązania. Około 65% poddanych badaniu kotów i kociąt wykazywało styl „bezpiecznego przywiązania”. Te zwierzęta, choć potencjalnie zestresowane nieobecnością opiekuna, witały go po powrocie, a następnie z ufnością kontynuowały eksplorację pokoju. Wniosek z tych badań jest jednoznaczny. Większość kotów domowych postrzega swoich opiekunów nie tylko jako źródło pożywienia, ale jako kluczowe źródło bezpieczeństwa i ochrony. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Na co polują miejskie koty i jak wpływają na ekosystem? To TikTok sprawia, że wiemy o nich coraz więcej
Wydawałoby się, że największym kocim przysmakiem są myszy. Nie jest to jednak prawda: większość udomowionych wąsaczy najczęściej poluje na stawonogi: owady i pająki. Koty chodzą własnymi ścieżkami i mają swoje tajemnice, ale naukowcy postanowili wykorzystać nowatorską metodę, by lepiej poznać ich dokładną dietę. Wykorzystali… social media. Ale nie, koty nie musiały pisać komentarzy.
Bardzo trudno jest przeanalizować dokładną dietę domowych kotów. Szczególnie w środowisku miejskim znikają one w mozaice uliczek, zajmując się swoimi sprawami. Badacze postanowili wykorzystać media społecznościowe, by lepiej poznać ich zwyczaje, wykorzystać materiały wrzucane przez ich właścicieli i przeprowadzić drobiazgową analizę. Skupili się na TikToku i serwisie iStock. To obserwacja kociego życia „od środka”. Drzemy koty o social media, a one pomagają naukowcom Badacze z uniwersytetu w Campinas w Brazylii przeszukali TikToka i inne popularne social media, analizując ponad 17 000 zdjęć i filmów. Wszystko po to, by poznać „dowody rzeczowe” kocich polowań i sprawdzić, na co te słodkie drapieżniki najczęściej polują. Znaleziono setki aktów drapieżnictwa – łatwiej i szybciej, niż udałoby się wykorzystując konwencjonalne metody badawcze. Odnotowali w sumie 14 odrębnych rzędów stawonogów, które stawały się ofiarami kotów. Najczęstszym przysmakiem były prostoskrzydłe (Orthoptera, czyli rząd obejmujący świerszcze, szarańcze czy popularne w Polsce koniki polne) – stanowiły one 20,7% obserwacji. W 14,5% przypadków ofiarami były pluskwiaki (Hemiptera, takie jak piewiki, które coraz bardziej panoszą się w Polsce), a w 14,4%: karaluchy i terminy (Blattodea). Czy internet prawdę nam powie? Odkrycia naukowców wskazują na to, że koty w środowisku miejskim polują na zaskakująco zróżnicowaną gamę stawonogów. Dane zebrane z mediów społecznościowych wykazały także zarówno pewne podobieństwa, jak i różnice w porównaniu z kocimi upodobaniami opisanymi w literaturze naukowej. Materiały publikowane w internecie są bliżej ich „naturalnego” zachowania. Na co polują koty i jak zagrażają środowisku? Nasze niewinne zwierzaki to prawdziwe maszyny do zabijania. Chociaż zwalczanie owadów potrafi służyć ludziom (ale pająki powinny zostawić w spokoju), to polują także na małe ssaki: myszy, nornice, ryjówki, krety, szczury czy młode króliki. Według badań przeciętny kot żyjący na przedmieściach zjada nawet 200 ssaków rocznie. Ofiarami kotów stają się także ptaki: wróble, sikorki, mazurki, kosy czy drozdy. To szczególny problem dla ornitologów, którzy dokarmiają ptaki. Te zlatują się do karmników, a tam stają się łatwymi ofiarami dla czyhających na nie futrzastych drapieżników. Jak, posiadając kota, dbać o inne zwierzęta? Koty, jako drapieżniki, mają olbrzymi wpływ na lokalne populacje zwierząt. Tylko w Stanach Zjednoczonych koty odpowiadają za śmierć ponad 2 mld ptaków i 12 mld ssaków rocznie. Ta presja przyczynia się do zmniejszania populacji rodzimych gatunków, lokalnych wymierań i zachwiania równowagi w ekosystemach (np. śmierć ptaków owadożernych sprawia, że wzrasta liczba owadów, a koty nie są w stanie polować na robaki tak efektywnie – dla nich to zabawa). Równowaga między obecnością kotów a ochroną populacji dzikich zwierząt jest bardzo istotna z punktu widzenia ekologii. Świadomi właściciele kotów powinni znać konsekwencje swoich działań. Według naukowców warto ograniczać wypuszczanie kotów bez kontroli, szczególnie w okresie lęgowym ptaków, zakładać im specjalne dzwoneczki ostrzegające potencjalne ofiary (chociażby w tym okresie, bo na stałe przytwierdzone potrafią bardzo męczyć koty) czy zapewniać im odpowiednio atrakcyjne zabawy, by zaspokoić ich instynkt łowiecki. Źródła: Insect Conservation and Diversity, National Library of Medicine Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Hit internetu trafił na mural. Kot „celebryta” będzie obserwować przechodniów ze ściany budynku
W centrum Szczecina powstanie wyjątkowe malowidło naścienne, przedstawiające najpopularniejszego kota w Polsce. Mural nie tylko upiększa miejski krajobraz ale również dba o ekologię.
Kot Gacek to turystyczny ewenement na mapie Polski. W 2020 roku cały świat, za sprawą mediów społecznościowych, dowiedział się o futrzaku z ulicy Kaszubskiej w Szczecinie. Teraz, gdy „celebryta” znalazł sobie nowy dom i nie musi już żyć na ulicy, entuzjaści Gacka będą mogli go podziwiać na jednym z szczecińskich bloków. Mural jest efektem zachodniopomorskiego konkursu mającego na celu połączenie sztuki z ekologią. Kim jest kot „Gacek”? Kot był wieloletnim mieszkańcem ulicy Kaszubskiej w centrum Szczecina. Swoją popularność zdobył jednak dopiero 6-7 lat od kiedy zamieszkał na śródmieściu. Większość swojego czasu czarno-biały futrzak spędzał w drewnianej budce ufundowanej przez mieszkankę Szczecina, Żanetę Ginger. Kot dzięki swojemu przyjaznemu usposobieniu szybko zyskał popularność na skale całego kraju. Wideo, w którym pokazany jest zwierzak z Kaszubskiej, rozprzestrzeniło się po całej Polsce, od razu skłaniając turystów do odzwiedzin kociaka. Szczyt kociej popularności przypadł na rok 2023, gdy ocena Gacka w Google Maps osiągnęła 5,0, a o szczecińskim kocie pisały największe światowe portale takie jak: „The Washington Post” czy „The Guardian”. Sława okazała się mieć również negatywny wymiar. Kot Gacek nie tylko musiał się mierzyć z tłumami turystów z całego świata, ale i stał się nawet ofiarą porwania. Na szczęście dla całego Szczecina (a może i świata), kot wykazał się wyjątkowym sprytem i ukrył się przed porywaczem pod samochodem. Nowy dom Gacka Niestety popularność Gacka doprowadziła do pogorszenia zdrowia futrzaka. Turyści, którzy tłumnie odwiedzali „największą atrakcję” Szczecina, regularnie dokarmiali kota, aby ten nie był głodny. Takie zachowanie doprowadziło do drastycznego przytycia „celebryty”, które skończyło się trafieniem kota pod opiekę weterynarza. Obecnie ulubieniec turystów waży o kilka kilogram mniej niż, wtedy jak trafił pod opiekę medyczną. Nie mieszka już na ulicy, ciesząc się ciepłem wymarzonego domu. Spragnieni kota Gacka turyści mogą go jednak zobaczyć na nowo powstałym muralu. Ekologiczny „Gacek” Grafika, na podstawie, której powstanie mural, jest dziełem Michała Szarko i Bartosza Podlewskiego. Malowidło zostanie wykonane przy użyciu farb fotokatalitycznych, które dzięki swoim chemicznych właściwościom działają jak filtry oczyszczające miejskie powietrze. Autorzy projektu zaznaczają, że „Gacek” ma zwracać uwagę na wartości ekologiczne, ochronę zwierząt oraz ludzką odpowiedzialność za środowisko miejskie. Praca akcentuje znaczenie ludzko-zwierzęcej współpracy w tworzeniu nowoczesnych miast. Gdzie będzie można zobaczyć mural? Praca powstaje na ścianie bloku przy ulicy Rugiańskiej 34-35. Obserwując malowidło, należy pamiętać o okolicznych mieszkańcach i nie zakłócać spokoju panującego w tej części Szczecina. Źródła: National Geographic Polska, Głos Szczeciński, Pomorze Zachodnie Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Ten mały drapieżnik obala stereotypy o kotach. Woda to jego żywioł!
Kotek cętkowany zajmuje wyjątkową niszę ekologiczną wśród kotowatych. To jeden z nielicznych przedstawicieli tej rodziny, którego życie nierozerwalnie związane jest ze środowiskiem wodnym. Gdzie występuje taraj? Jak wygląda i jak przystosował się do życia w specyficznym ekosystemie? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Mieszkaniec Azji Lepiej niż na drzewach czuje się w wodzie Niewybredny amator ryb Jego naturalną porą jest noc Co zagraża kotkom cętkowanym? Większość kotów stroni od wody. Nawet domowe mruczki zazwyczaj uciekają przed kąpielą, a ich dzicy kuzyni wolą suchsze środowisko. Oczywiście, są pewne wyjątki. Weźmy choćby tygrysa. Jeden z największych kotowatych okazuje się niezwykle sprawnym pływakiem, który w wodzie szuka nie tylko ochłody, ale także ofiar. W wodzie świetnie czuje się też kot płowy, jednak gatunkiem, który najlepiej przystosował się do częściowego życia w tym środowisku jest kotek cętkowany (Prionailurus viverrinus), znany także jako taraj. Mieszkaniec Azji Rozproszone populacje kotka cętkowanego występują na obszarach Azji Południowej i Południowo-Wschodniej. Zasięg geograficzny tego gatunku obejmuje rejony półwyspowe Indii, a także Nepal, Sri Lankę, Pakistan, Tajlandię, Jawę, Sumatrę i Malezję. W wodzie czuje się znakomicie Taraj jest całkowicie zależny od mokradeł. Siedliska tego zwierzęcia obejmują bagna, namorzyny, rozległe równiny zalewowe, estuaria oraz ekosystemy rzeczne. Co ciekawe, kot ten wykazuje zdolność do przetrwania w środowiskach silnie zmienionych przez człowieka. Warunkiem jest występowanie zbiorników wodnych. Nie taki mały, jak mogłoby się wydawać Słowo „kotek” w polskiej nazwie gatunkowej sugeruje, że taraj należy do najmniejszych przedstawicieli swojej rodziny. Rzeczywiście, daleko mu do tygrysów i innych dużych kotowatych, ale nie należy robić z niego „mikrusa” pokroju kota czarnołapego. Przeciętny przedstawiciel tego gatunku jest dwukrotnie większy od kota domowego. Kotek cętkowany cechuje się silną i muskularną budową. Osiąga od 57 do 115 cm długości ciała bez ogona. Z kolei długość ogona zamyka się przedziale od 24 do 40 cm. Masa ciała dorosłego osobnika wynosi od 5 do 16 kg. Samce są wyraźnie większe i cięższe od samic. Lepiej niż na drzewach czuje się w wodzie Można powiedzieć, że kotek cętkowany w swoim środowisku czuje się jak ryba w wodzie i w żadnym wypadku nie będzie to nadużyciem. Przedstawiciele tego gatunku wykształcili szereg przystosowań ułatwiających im pół-wodną egzystencję. Głowa Charakterystyczną cechą kotka cętkowanego jest okrągła i wydłużona głowa. Ta adaptacja zwiększa opływowość zwierzęcia i ułatwia mu nurkowanie i polowanie pod wodą. Futro Kolejną istotną adaptacją kotka cętkowanego jest jego okrywa. Sierść taraja składa się z dwóch warstw. Wewnętrzna, gęsta i zwarta, tworzy zbiór ciasno upakowanych włosów, które skutecznie zapobiegają przedostawaniu się wody do skóry. To pozwala zwierzęciu utrzymać ciepło ciała w chłodnych warunkach mokradeł. Dłuższe włosy okrywowe, zwane osłonowymi, nadają kotu charakterystyczny wzór i ubarwienie, które zapewnia skuteczne maskowanie w zróżnicowanej roślinności i mętnych wodach bagien. Sierść kotka cętkowanego jest szara lub oliwkowa. Wyróżniają się na niej ciemne cętki. Kończyny i ogon są poprzecznie pręgowane. Łapy Natura wyposażyła taraja w silne i muskularne łapy, dzięki którym zwierzę bardzo sprawnie pływa. Należy jednak podkreślić, że w tym miejscu nie kończy się lista przystosowań, ułatwiających zwierzęciu częściowe życia w środowisku wodnym. Palce kota są spięte błoną pławną, co znacząco zwiększa jego zdolności pływackie. Wypada także wspomnieć, że pazury taraja chowają się jedynie częściowo, nawet w stanie spoczynku. Ta cecha zapewnia zwierzęciu lepszą przyczepność na śliskim, bagiennym podłożu. Niewybredny amator ryb Obserwacje kotków cętkowanych w ich naturalnym środowisku i badania kału dowiodły, że dieta tych zwierząt składa się przede wszystkim z ryb i skorupiaków. Warto jednak wspomnieć, że ichtiofauna nie jest jedynym składnikiem ich jadłospisu. Taraje polują też na niewielkie ssaki, przede wszystkim na gryzonie. W ich menu pojawiają się także ptaki, płazy i gady. W okresie niedoboru pożywienia nie gardzą padliną większych zwierząt. Mimo że jest zaliczony do małych kotów, taraj jest w stanie zapolować na większą zdobycz. Zdarza się, że zwierzęta te atakują psy, a nawet stada owiec. Cierpliwy łowca Kotek cętkowany ma w swoim repertuarze szereg skutecznych technik łowieckich. Stojąc na brzegu zbiornika wodnego drapieżnik cierpliwie wypatruje ofiary. Gdy ta podpłynie dostatecznie blisko, chwyta ją pazurami. Jeżeli zachodzi taka konieczność, taraj nurkuje w pogoni za zdobyczą. Co warte podkreślenia, przedstawiciele tego gatunku nie polują wyłącznie przy brzegu, ale także z dala od niego. Jego naturalną porą jest noc Tak jak większość kotowatych, kotek cętkowany najbardziej aktywny jest nocą. Pomijając samice wychowujące młode, taraje żyjąc samotnie. W pary łączą się wyłącznie w okresie godowym. Rozmnażanie i ciąża Gody kotków cętkowanych odbywają się raz w roku, między styczniem a lutym. Ciąża trwa od 63 do 68 dni. Po tym czasie na świat przychodzi do czterech młodych kociąt (najczęściej dwa). Wychowywaniem potomstwa zajmuje się wyłącznie samica. Tuż po urodzeniu młode kotki są całkowicie bezradne. Właściwe rozmiary osiągają w ósmym, dziewiątym miesiącu życia. Od matki odłączają się w dziesiątym miesiącu. Terytorialny drapieżnik Kotki cętkowane są zwierzętami wybitnie terytorialnymi. Samce zajmują obszar o zasięgu od 16 do 22 kilometrów kwadratowych. Samice zadowalają się znacznie skromniejszym areałem. Ich terytorium ma powierzchnię od 4 do 6 kilometrów kwadratowych. Zajmowany obszar znakują sygnałami zapachowymi. Koty ocierają się głową o drzewa i inne obiekty oraz spryskują terytorium moczem. O ich obecności świadczą także ślady pazurów pozostawiane na pniach. Co zagraża kotkom cętkowanym? Kotki cętkowane świetnie przystosowały się do życia w środowisku niesprzyjającym kotowatym, ale nie są w stanie sprostać nowemu zagrożeniu. Mowa o zmianach zachodzących w środowisku. Zajmowane przez taraja obszary, jak namorzyny, bagna i równiny zalewowe, są masowo przekształcane pod uprawy rolne i w celach hodowli ryb. To doprowadza do zdziesiątkowana lokalnych populacji tych zwierząt. Fragmentacja siedlisk sprawia, że koty są zmuszone do przemieszczania się przez obszary antropogeniczne, co skutkuje wzrostem ich śmiertelności. Jest to spowodowane choćby kolizjami drogowymi i atakami psów. Dodatkowo fragmentacja populacji znacząco zmniejsza pulę genową. Człowiek nie jest przyjacielem taraja Zniszczenie siedliska zmusza kota do wkroczenia na tereny ludzkie w poszukiwaniu pożywienia. Taraje pustoszą stawy hodowlane, a nierzadko atakują też pasące się stada owiec. Polują także na ptactwo hodowlane. Zdarza się, że zabijają niewielkie psy. To sprawia, że w wielu krajach kotki cętkowane są tępione. Czy kotkom cętkowanym grozi wyginięcie? W 2016 roku kotek cętkowany został wpisany na Czerwoną listę IUCN z kategorią VA, czyli narażony. Decyzja ta była podyktowana szacunkowym spadkiem globalnej populacji około 30% w ciągu 3 ostatnich pokoleń, między 2010 a 2015 rokiem. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Serwal sawannowy to mieszkaniec afrykańskich stepów, którego smukła sylwetka i długie nogi umożliwiają polowanie w wysokiej trawie i zwinne unikanie drapieżników. Choć jest stosunkowo małym przedstawicielem kotowatych, to mistrz polowania na gryzonie, ptaki i drobne ssaki, przez co pełni ważną rolę w utrzymaniu równowagi w ekosystemie. Dowiedz się, co jeszcze wyróżnia tego drapieżnika.
Spis treści: Charakterystyka serwala Podgatunki serwala Zasięg występowania i środowisko życia Dieta i polowanie Rozród i wychowanie młodych Zachowania i adaptacje Ochrona serwali Serwal w kulturze i nauce Serwal (Leptailurus) to rodzaj drapieżnych ssaków z rodziny kotowatych. W jego skład wchodzi tylko jeden żyjący obecnie gatunek – serwal sawannowy (Leptailurus serval), zwany również serwalem afrykańskim. Jest to średniej wielkości drapieżny ssak z rodziny kotowatych, który wyróżnia się smukłą sylwetką, długimi nogami oraz charakterystyczną jasnożółtą sierścią pokrytą czarnymi cętkami. Długość ciała serwala waha się od 59 do 92 cm, natomiast długość ogona wynosi od 20 do 38 cm. Masa ciała dorosłych osobników waha się od 7 do 13,5 kg, przy czym samce są zwykle większe i cięższe od samic. Charakterystyka serwala Serwale są niezwykle zwinne i przystosowane do życia w środowisku sawannowym. Długie nogi umożliwiają im zarówno skuteczne skoki, jak i wysoką widoczność ponad trawą, co jest niezbędne do polowania w gęstych biotopach. Warto odnotować, że serwale stepowe posiadają najdłuższe u kotów nogi w stosunku o wielkości ciała. Mała głowa z długą szyją oraz szeroko osadzone uszy zapewniają doskonały słuch, pozwalający na wychwytywanie nawet najcichszych dźwięków potencjalnych ofiar. Krótki w stosunku do ciała ogon zdobią czarne pierścienie i plamki, co dodatkowo maskuje kota w naturalnym środowisku. Wszystkie te cechy sprawiają, że serwal jest bardzo efektownym i zachwycającym zwierzęciem. Nic więc dziwnego, że jest uznawany za jednego z najpiękniejszych małych dzikich kotów. Podgatunki serwala Choć tradycyjnie rozróżnia się od 7 do 18 podgatunków serwala sawannowego, to w ujęciu geograficznym liczba ta znacząco się kurczy. W zależności od regionu występowania wyróżnia się trzy podgatunki serwala: Leptailurus serval serval – podgatunek nominatywny (typowy, opisany jako pierwszy), który zamieszkuje południową Afrykę. Leptailurus serval constantinus – występuje w środkowo-północnej Afryce, m.in. w Maroku i Algierii. Leptailurus serval lipostictus – spotykany we wschodniej Afryce, występuje od Sudanu po północny Mozambik. Podział ten opiera się głównie na różnicach geograficznych, choć w literaturze naukowej podkreśla się, że potrzebne są dokładniejsze badania molekularne w celu ustalenia pełnej systematyki gatunku. Zasięg występowania i środowisko życia Serwal sawannowy jest zwierzęciem endemicznym Afryki, a jego zasięg występowania obejmuje zarówno obszary południowe, jak i północno-wschodnie kontynentu. Najchętniej bytuje w regionach porośniętych wysoką trawą, czyli na terenach stepowych i sawannach w pobliżu źródeł wody. Biotop serwala zapewnia zarówno skuteczny kamuflaż, jak i dostęp do różnorodnych źródeł pożywienia. Serwale są zwierzętami terytorialnymi i prowadzą samotniczy tryb życia. Samce mają większe rewiry niż samice, a terytoria kilku samic mogą nakładać się na siebie. Granice rewirów są oznaczane przez charakterystyczne znaki zapachowe, drapanie pni oraz urozmaiconą komunikację dźwiękową (np. krzyki, warczenie, syczenie i mruczenie). Dieta i polowanie Serwal afrykański jest mięsożercą, którego dieta obejmuje przede wszystkim gryzonie, zające, wiewiórki, drobne ptaki, ryby, małe gady, płazy oraz owady, w tym szarańczę. Polowanie serwala odbywa się niemal wyłącznie z ziemi, a jego długie nogi i sprawność fizyczna pozwalają na wykonywanie imponujących skoków z wykorzystaniem wszystkich czterech kończyn w celu schwytania ofiary. Kot atakuje nie tylko skacząc, ale też często kopiąc w ziemi, aby wydobyć ukrytego gryzonia, np. kretoszczura. Serwal charakteryzuje się wyjątkową zwinnością i precyzją w polowaniu. Potrafi wykorzystywać wysoką trawę jako naturalną zasłonę, a jego długie nogi pozwalają na błyskawiczne reakcje, co jest kluczowe w środowisku, gdzie zdobycz może równie szybko zniknąć. Serwal potrafi również wypłoszyć ofiarę skokiem, co zwiększa skuteczność jego polowania. Rozród i wychowanie młodych Czas godów serwala nie przypada na żadną konkretną porę roku. Ciąża trwa od 67 do 77 dni i z jednego miotu rodzi się zwykle 1–5 młodych (najczęściej 3) o masie około 250 gramów każde. Młode przychodzą na świat w opuszczonych norach lub szczelinach skalnych, co zapewnia im ochronę przed drapieżnikami. Po porodzie samica spędza większość czasu w gnieździe, karmiąc młode mlekiem przez 4–7 tygodni. Młode uczą się polowania od matki i pozostają przy niej od 9 do 12 miesięcy. Dojrzałość płciową osiągają po około 2 latach. Samice chronią młode, przenosząc je w gęstą trawę lub do innych kryjówek, gdy muszą polować, co zapewnia im bezpieczeństwo w okresie wzrostu i nauki samodzielności. Zachowania i adaptacje Serwal jest mistrzem adaptacji do życia na sawannie. Jego długie nogi umożliwiają nie tylko skuteczne polowanie, ale też poruszanie się w wysokiej trawie i szybkie ucieczki przed drapieżnikami. Duże uszy wychwytują każdy dźwięk, co pomaga w lokalizacji ofiar. Smukłe ciało i mocne mięśnie pozwalają na wykonywanie imponujących skoków, czasem na odległość nawet 3 metrów w pionie i poziomie. Serwale są niezwykle ciche i skryte, co sprawia, że choć są powszechne w Afryce, rzadko można je zaobserwować w naturze. Zdolności te sprawiają, że serwal jest jednym z najbardziej skutecznych drapieżników w swoim środowisku. Ochrona serwali Dawniej odbywały się intensywnie polowania na serwale ze względu na ich futro i domniemane właściwości lecznicze. Obecnie serwal afrykański jest chroniony przez konwencję CITES. W wielu krajach polowanie na serwale jest zabronione lub ograniczone. Pod ochroną znajduje się 13 podgatunków, z których jeden jest na granicy wymarcia, a całkowity zakaz polowania obowiązuje w 9 spośród 41 krajów występowania tego gatunku. Ochrona serwali jest istotna nie tylko ze względu na sam gatunek, ale także na równowagę ekosystemów sawannowych, w których pełnią rolę kontrolerów populacji gryzoni i drobnych ssaków. Serwal w kulturze i nauce Serwal od dawna fascynuje badaczy i miłośników przyrody. Dzięki swoim unikatowym przystosowaniom jest obiektem licznych badań zoologicznych, zwłaszcza dotyczących polowania, zachowań terytorialnych i adaptacji morfologicznych. Jego charakterystyczny wygląd i smukła sylwetka sprawiają, że serwal jest rozpoznawalnym symbolem fauny Afryki, często przedstawianym w mediach i książkach. Serwal sawannowy jest także wdzięcznym przykładem w edukacji przyrodniczej, zarówno w Afryce, jak i na świecie. Jego przykład jest często przytaczany, aby zwrócić uwagę na znaczenie ochrony gatunków endemicznych i roli drapieżników w ekosystemach. Obserwacja tego kota uczy cierpliwości i pokazuje, jak złożone są interakcje w przyrodzie. Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Socjolożka z wykształcenia, od ponad dekady związana z marketingiem internetowym. Zawodowo od lat zgłębia tajniki SEO oraz storytellingu opartego na rzetelnych źródłach. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
Egzotyczne koty na wolności w Polsce. Policja apeluje o ostrożność
Serwale sawannowe coraz częściej trafiają do prywatnych hodowli w Polsce, ale ich ucieczki stanowią realne zagrożenie. W ostatnich dniach odnotowano dwa takie przypadki, a służby apelują, by w razie spotkania z egzotycznym kotem zachować spokój i natychmiast powiadomić policję.
W ostatnich dniach w Polsce pojawiają się doniesienia o ucieczkach serwali sawannowych – egzotycznych kotów, które w naturalnym środowisku zamieszkują Afrykę. Ostatnio jedno ze zwierząt zaobserwowano na terenie leśnictwa Wilków, a kolejne – według komunikatu policji – miało przebywać na prywatnej posesji w Stopnicy w województwie świętokrzyskim. Choć dla wielu osób są to zwierzęta nieznane, w Polsce zyskały popularność m.in. za sprawą artysty Waldemara Koconia, którego serwal Rexus stał się inspiracją do okładki jego albumu. Ucieczka serwali w Polsce. Policja i leśnicy apelują o ostrożność W ostatnich dniach w Polsce odnotowano dwa niezależne przypadki ucieczki serwali sawannowych. Najpierw Nadleśnictwo Głogów poinformowało o zauważeniu drapieżnika na terenie leśnictwa Wilków, podkreślając, że „zwierzę przy pierwszym kontakcie nie wykazywało oznak chorób oraz agresji”, ale mogło pochodzić z hodowli. Leśnicy zaapelowali do mieszkańców, by zachowali szczególną ostrożność w rejonie Gola-Leśna Dolina i w przypadku spotkania z kotem nie podejmowali prób jego schwytania, lecz powiadomili odpowiednie służby. Wkrótce potem podobne ostrzeżenie wydała Komenda Powiatowa Policji w Busku-Zdroju. Jak przekazała, mieszkanka gminy Stopnica zgłosiła, że z jej posesji uciekł roczny serwal, którego nabyła niespełna dwa tygodnie wcześniej. Kot wydostał się nocą przez okno dachowe i – jak informuje „Echo Dnia” – prawdopodobnie był widziany w sąsiedniej miejscowości. Właścicielka zapewniła, że zwierzę jest łagodne, jednak funkcjonariusze przestrzegają, by nie zbliżać się do niego, ponieważ wystraszony drapieżnik może reagować agresywnie. – 48-latka z gminy Stopnica obejrzała publikowane zdjęcia tamtego serwala, twierdzi, że to nie jest jej zwierzak – poinformował w rozmowie z „Echem Dnia” aspirant sztabowy Tomasz Piwowarski, rzecznik prasowy Komendanta Powiatowego Policji w Busku-Zdroju. Policja apeluje do wszystkich osób, które zauważą podobnego kota, o natychmiastowe zgłaszanie takich przypadków pod numery alarmowe 112 lub 47 8045 200 i 47 8045 205. Serwal sawannowy: fascynujący drapieżnik i kontrowersyjny pupil. Przypadek Waldemara Koconia Serwal sawannowy to jeden z najbardziej charakterystycznych afrykańskich kotów, wyróżniający się smukłą sylwetką, długimi nogami i dużymi uszami. Dorasta do 92 centymetrów długości i waży maksymalnie 13,5 kilograma. Dzięki potężnym skokom – sięgającym nawet 3 metrów – potrafi upolować ptaki w locie, a wyjątkowo czuły słuch pozwala mu wykrywać gryzonie ukryte pod ziemią. Prowadzi nocny tryb życia i z reguły unika człowieka, choć w Afryce zdarza się, że pojawia się w pobliżu ludzkich osad. W Polsce posiadanie serwala nie wymaga specjalnych zezwoleń, wystarczy jego rejestracja w gminnej bazie, jednak opieka nad tym gatunkiem wiąże się z dużą odpowiedzialnością – potrzebuje on rozległej przestrzeni, wysokich ogrodzeń i diety zbliżonej do naturalnej. Serwal nie jest typowym pupilem domowym – to dziki drapieżnik o silnym instynkcie łowieckim, który wymaga stałej aktywności i odpowiedniej stymulacji. W warunkach niewłaściwej opieki może stać się niebezpieczny dla otoczenia, a stres i znudzenie prowadzą do problematycznych zachowań. Mimo to część osób decyduje się na trzymanie go w domu. Jednym z najbardziej znanych właścicieli serwala w Polsce był Waldemar Kocoń, artysta estradowy, który przez całe życie był wielkim miłośnikiem kotów. Jego serwal Rexus stał się wręcz symbolem, gdyż znalazł się na okładce płyty „Zagrożenia”. Kiedy w 2012 roku Kocoń zmarł na białaczkę, jego największą troską było zabezpieczenie losu zwierząt. Rexus miał wówczas 15 lat – to więcej niż średnia długość życia serwala w naturze (około 11 lat), ale w warunkach niewoli przedstawiciele tego gatunku potrafią dożyć nawet 30 lat. Artysta w testamencie zawarł wolę uśpienia swojego ukochanego kota, jednak wykonawcy testamentu sprzeciwili się temu zapisowi. Zdecydowano o oddaniu Rexusa do ZOO, co okazało się fatalnym rozwiązaniem – przyzwyczajone do domowych warunków zwierzę, nie potrafiło odnaleźć się w nowej rzeczywistości. Ostatecznie trafiło pod opiekę prywatnej opiekunki, jednak trzy lata później Rexus zmarł. Historia ta pokazała w dobitny sposób, że serwale – choć fascynujące – nie są stworzone do życia w roli domowych pupili. Źródła: Echo Dnia, Facebook, o2.pl Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Drapieżnik z miną niewiniątka. Oto kot pustynny
Kot pustynny przypomina potulnego mruczka, ale należy podkreślić, że z domowymi kuzynami łączy go tylko przynależność do tej samej rodziny. To wyspecjalizowany drapieżnik, przystosowany przez naturę do życia i zdobywania pożywienia w najbardziej niegościnnym środowisku. Jak wygląda kot pustynny? Gdzie występuje? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Jeden z najmniejszych dzikich kotów Mieszkaniec pustyni Niewybredny drapieżnik Nocny marek z jednym małym wyjątkiem Wydaje się, że ssaki nie są stworzone do życia na pustyni. To częściowo prawda. Większość gatunków, reprezentujących tę gromadę, nie przetrwa w tak gorącym klimacie, gdzie dostęp do pożywienia i wody jest niezwykle skąpy. Są jednak gatunki wyspecjalizowane, które świetnie odnajdują się w pustynnym klimacie. O wielbłądach słyszał chyba każdy, a o fenku – małym psowatym z wielkimi uszami – na pewno większość. Na tej liście znajduje się także sporo gryzoni, surykatka szara i wiele innych zwierząt. Jednym z nich jest kot pustynny. Jeden z najmniejszych dzikich kotów Kot pustynny, znany też jako kot arabski, jest niewielkim przedstawicielem swojej rodziny. Wielkością jest zbliżony do niedużego kota domowego. Osiąga od 39 do 52 cm długości. Samce są nieco masywniejsze od samic. Osobniki męskie ważą od 2,1 do 3,4 kg, podczas gdy u samic dolną granicą jest wartość 1,4 kg, a górną – 3,1 kg. Uszy są jego najcharakterystyczniejszą cechą Tak jak u fenka, uszy tych zwierząt są duże i szpiczaste i wyraźnie odznaczają się na niedużej głowie. U kota pustynnego są one nieco pochylone (to prawdopodobnie chroni je przed piaskiem), co sprawia, że głowa wygląda na bardziej płaską niż u udomowionego odpowiednika. Na bokach widoczne są bokobrody. Umaszczenie koresponduje ze środowiskiem Sierść w części grzbietowej ma umaszczenie od jasnożółtego do szarego, dzięki czemu zwierzę niezwykle skutecznie kamufluje się na tle piasku. Na brodzie i klatce piersiowej futro jest białe. Na długim ogonie i krótkich kończynach pojawiają się ciemnobrązowe lub czarne pasy, a w kącikach oczu – cienkie ciemnoczerwone kreski. Mieszkaniec pustyni Zasięg kota pustynnego ogranicza się do Afryki i Azji. Podgatunek nominatywny, Felis margarita margarita, żyje w Algierii, Nigrze (na wyżynie Aïr), na półwyspie Synaj i Półwyspie Arabskim. Felis magarita harrisoni występuje wyłącznie na Półwyspie Arabskim, Felis margarita scheffeli – w Pakistanie, natomiast Felis margarita thinobia – w Turkmenistanie i Uzbekistanie. Zwierzęta te preferują suche siedliska, przede wszystkim pustynie. Doskonale odnajdują się na Saharze, pustyni Nushki, Kara-kum i Kyzył-kum. Niewielkiego drapieżnika można spotkać też na porośniętych niską, skąpą roślinnością równinach i w skalistych dolinach. Jak kot pustynny przystosował się do trudnego środowiska? Żeby przetrwać w tak niegościnnym klimacie, zwierzęta te musiały wykształcić szereg mechanizmów, umożliwiających życie w miejscach, gdzie w ciągu dnia temperatura osiąga wartości powyżej 50 stopni Celsjusza, a nocą spada poniżej zera. Po pierwsze, krótkie i grube futro. W ciągu dnia izoluje od nieznośnego upału, a nocą zapewnia dobrą ochronę przed chłodem. Po drugie, łapy. Na spodzie stóp, pomiędzy palcami, u kota pustynnego wyraźnie odznacza się ciemne futro, które skutecznie chroni delikatne ciało przed rozgrzanym piaskiem i skałami i ułatwia poruszanie się po niestabilnym, sypkim terenie. Po trzecie, umaszczenie. Sierść kota pustynnego świetnie komponuje się z piaskiem, zapewniając w ten sposób skuteczny kamuflaż. Po czwarte, zmysły. Przedstawiciele tego gatunku mają świetnie rozwinięty słuch i węch, dzięki czemu mogą namierzyć nawet ofiarę, która znajduje się pod ziemią. Nie bez znaczenia są też naturalne umiejętności. Te drapieżniki nie są dobrymi wspinaczami. Nie są też mistrzami skoków. Potrafią za to świetnie kopać, dzięki czemu łatwo pozyskują zdobycz i sprawnie budują jamy, które za dnia zapewniają ochronę przed upałem. Niewybredny drapieżnik Ci piękni mięsożercy są typowymi oportunistami. Chętnie polują na drobne ssaki, jak zające, myszoskoczki i lemingi. Potrafią złowić ptaka, a gdy brakuje większej zdobyczy, zadowolą się owadami i pajęczakami. Nie gardzą też gadami. Jaszczurki są dla nich łatwą zdobyczą, ale tego malca stać na o wiele więcej. Koty pustynne nie okazują respektu nawet jadowitym wężom. Nie chodzi o to, że potrafią obronić się przed niebezpiecznym gadem. Atakują pierwsze i nie okazują przy tym strachu ani zawahania. Pierwszy cios zadają krótkimi, za to ostrymi jak brzytwa pazurami przednich łap. Resztę załatwiają ostre zęby. Nocny marek z jednym małym wyjątkiem Większość przedstawicieli tego gatunku prowadzi nocny tryb życia. W ciągu dnia chronią się w jamach, a nocą, wychodzą na łowy. Wyjątkiem są osobniki zamieszkujące Pakistan. Tamtejszy podgatunek wykazuje aktywność nocną wyłącznie latem, natomiast zimą opuszcza schronienie o świcie i zmierzchu. Kot pustynny jest samotnikiem Ci mieszkańcy pustyni niemal przez cały rok prowadzą samotniczy tryb życia. W pary łączą się wyłącznie w okresie godowym. Ruja u samicy trwa około 5 dni. Okres rozrodczy jest uzależniony od obszaru występowania. Na Saharze rozpoczyna się w styczniu, a kończy w kwietniu. W Pakistanie trwa od września do października natomiast w Turkmenistanie – w kwietniu. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Martwe nietoperze w Białowieży. Instytut Biologii Ssaków: to sprawka kotów
Osiem martwych nietoperzy znaleziono kilka dni temu w Białowieży. Naukowcy z działającego w tej miejscowości Instytutu Biologii Ssaków, po wywiadzie wśród mieszkańców, nie maja wątpliwości że stoją za tym wolno chodzące koty.
Instytut Biologii Ssaków w Białowieży opisuje smutne znalezisko niedaleko Parku Pałacowego. Po oględzinach martwych nietoperzy okazało się, że wszystkie należą do gatunku mopek zachodni. Nietoperze pod ścisłą ochroną. Co mówi prawo? Mopek zachodni to gatunek występujący w większości krajów Europy. W Polsce (jak wszystkie nietoperze) jest pod ścisłą ochroną gatunkową. Warto pamiętać, że przepisy stanowią też, iż nietoperzy nie wolno umyślnie płoszyć lub niepokoić, fotografować, filmować lub obserwować – jeśli mogłoby to powodować płoszenie. Naukowcy: koty są zagrożeniem dla przyrody „Przyczyna śmierci szybko wyszła na jaw. Sąsiedzi widzieli jak w tym miejscu koty polowały na nietoperze. Koty są towarzyszami człowieka od tysięcy lat, ale wyrządzają poważne szkody przyrodnicze. Szacuje się, że tylko w Wielkiej Brytanii zabijają około ćwierć miliona nietoperzy rocznie. „Urobek” kota z Białowieży, tylko z jednej nocy, pokazuje, że nasze pupile nie różnią się od tych zza morza” – opisuje incydent Instytut Biologii Ssaków. Informacja wywołała ogromne poruszenie, kilkaset komentarzy, a w sieci rozgorzał spór o rolę kotów w środowisku. Temat kotów wolno żyjących i wychodzących, a także definicja pierwszego z tych terminów, budzą ogromne emocje. Zdanie naukowców jest w tej materii jasne: koty domowe wyrządzają szkody w środowisku i zagrażają wielu rodzimym gatunkom, przede wszystkim ptakom. Kot domowy – gatunek obcy czy nie? Kot domowy w 2022 roku został umieszczony w bazie „Gatunki obce w Polsce”, prowadzonej przez Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk w Krakowie. Należy jednak podkreślić, że kot póki co nie występuje na liście krajowej, ani unijnej z wykazem inwazyjnych gatunków obcych (IGO). Nie jest więc w świetle prawa uważany za gatunek stwarzający zagrożenie dla Polski lub Unii Europejskiej. Tyle mówi prawo. GDOŚ, prostując informacje o kocie jako IGO stwarzającym zagrożenie, podkreśla jednocześnie: „Należy przy tym zwrócić uwagę, że kot domowy może stanowić poważne zagrożenie dla zwierząt dziko żyjących w środowisku przyrodniczym – zwłaszcza dla ptaków – dlatego nie powinien być wypuszczany przez właścicieli na zewnątrz bez odpowiedniego nadzoru.” Póki co w Polsce nie obowiązują przepisy podobne do tych np. z Nowej Zelandii, która zdecydowała o całkowitej eliminacji wolno żyjących kotów do 2050 roku. Według badań z 2023 roku, o których pisaliśmy tutaj, ofiarami kotów domowych pada prawie 2100 różnych gatunków zwierząt. Wśród nich jest 981 gatunków ptaków, 463 gadów, 431 ssaków, 119 owadów, 57 płazów. Źródło: Instytut Biologii Ssaków w Białowieży Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Z japońskiej wyspy usunięto zdziczałe koty. Efekt – odrodzenie populacji ptaka na skraju wyginięcia
Uniwersytet w Kioto opublikował wyniki badań ukazujące nietypowy rozwój genetyczny czerwonogłowego gołębia leśnego. Mimo rozwoju w niewielkiej grupie osobników, ten endemiczny ptak uniknął szkodliwych mutacji, które mogłyby trwale zaszkodzić funkcjonowaniu całego gatunku.
Spis treści: Kocia inwazja Jak gołębie odbudowały swój gatunek? Co to oznacza dla ochrony przyrody? Gołąb czerwonogłowy leśny (Columba janthina nitens) to skrajnie zagrożony gatunek ptaka z rodziny gołębiowatych, który zamieszkuje jedynie japońskie wyspy Ogasawara i Kazan. Ma czerwono-purpurową głowę i szyję, co odróżnia go od pokrewnych gatunków gołębi. Kocia inwazja Do roku 2010 jego populacja systematycznie malała. Spadek spowodowany był obecnością sprowadzonych przez ludzi na wyspę kotów, dla których gołębie stały głównym obiektem łowów. Działalność inwazyjnych drapieżników doprowadziła do dramatycznego zmniejszenia populacji gołębi – w latach dwutysięcznych liczebność spadła do mniej niż 80 osobników. Sytuacja zmusiła japońskie władze do nagłych działań w celu odbudowy populacji. Rząd zdecydował o przeprowadzeniu odłowów kotów z wyspy Chichijima (w archipelagu Ogasawara). Wyłapano aż 131 drapieżników, co doprowadziło do zmniejszenia liczebności kotów do zaledwie 20 osobników. W tym momencie rozpoczął się proces odbudowy populacji gołębi czerwonogłowych, który szybko zainteresował japońskich biologów. Jak gołębie odbudowały swój gatunek? Mogłoby się wydawać, że gatunek, którego rozwój ograniczony jest do niewielkiej grupy osobników zamkniętych na małej wyspie, skazany jest na groźne mutacje zwiększających ryzyko występowania chorób. Mała populacja sprzyja przecież sytuacji, w której krzyżują się ze sobą krewniacy, co prowadzi do ujawniania szkodliwych zmian w kodzie DNA. W przypadku gołębi czerwonogłowych zadziałał jednak zupełnie inny mechanizm Długotrwała izolacja doprowadziła do tzw. genetycznego oczyszczenia – naturalnego procesu „odsiewu” osobników z najbardziej szkodliwymi mutacjami. Gołębie, których kod genetyczny zawierał wadliwe mutacje nie dały rady przetrwać na Chichijima, przez co zagrożenie spowodowane niekorzystnym krzyżowaniem się gatunku zmalało. „Wadliwe” egzemplarze nie miały szansy się rozmnożyć, a na wyspie pozostały jednie zdrowe osobniki. W taki sposób gołębiom udało się sprawnie odbudować gatunek oraz przetrwać krytyczną depopulację. Co to oznacza dla ochrony przyrody? Dotychczas naukowcy przyjmowali, że chów wsobny (kojarzenia krewniacze) niemal zawsze pogarsza kondycję małych populacji, bo ujawnia ukryte mutacje i zmniejsza zdolność do przetrwania. Dzięki wynikom badań naukowców z Kioto wiemy, że małe populacje nie zawsze są skazane na zagładę – w niektórych przypadkach mogą się same „przystosować” genetycznie do trwania w izolacji. Autorzy badania zaznaczają jednak, że wyniki nie są gwarancją długoterminowego sukcesu. Wyspa jest obecnie nadal zamieszkiwana przez mniejszą populację gołębi, niżeli miało to miejsce przed kryzysem. Ptaki nadal są wystawione na wiele wyzwań, takich jak choroby, zmiany klimatu i utrata siedlisk, a ich uważna analiza pozwoli ostatecznie stwierdzić, czy proces genetycznego oczyszczenia można uznać za udany. Należy przyłożyć się do trwającej odbudowy populacji i ograniczyć działania destrukcyjne takie jak sprowadzenie drapieżnych kotów na wyspę endemicznych ptaków. Tym razem naturze być może udało się przetrwać, ale kolejne bezmyślne działania człowieka mogą na stałe zniszczyć strukturę populacyjną takich miejsc. Źródło: Discover Wildlife Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Koty znów zaskoczyły badaczy. Mają umiejętność, o której nie wiedzieliśmy
Japońscy badacze dowiedli, że koty są w stanie rozpoznać swojego opiekuna wyłącznie po zapachu. To odkrycie pokazuje, że ich zmysł węchu jest znacznie bardziej rozwinięty, niż dotąd przypuszczano. Do tej pory w tej dziedzinie zdecydowanie częściej podziwiano psy.
Spis treści: Koci węch – to wciąż tajemnica 30 wąchających futrzaków Co wynika z kociego wąchania w laboratorium? Koty słyną ze swoich niezwykłych umiejętności i inteligencji. Mają doskonały wzrok i słuch. Oprócz tego, że są lubianymi zwierzętami domowymi, uważa się je również za jedne z najbardziej doskonałych myśliwych. Koci węch – to wciąż tajemnica Gdy mowa o węchu i zwierzętach domowych, z reguły przed oczami stają nam psy. Twierdzi się, że ich zmysł powonienia jest nawet 60-krotnie lepszy od ludzkiego. Jakiś czas temu ustalono, że tym zmysłem są w stanie rozpoznać zachorowanie na raka u przedstawicieli swojego gatunku. Jednak również koty mogą pochwalić się wspaniałym węchem – zdaniem niektórych nawet 10-krotnie bardziej czułym od naszego. Być może dlatego, że koci węch nie jest aż tak spektakularny jak psi, poświęca się mu nieco mniej uwagi. Zmienił to zespół japońskich badaczy pod kierunkiem prof. Yutaro Miyairi z tokijskiej Akademii Rolniczej. 30 wąchających futrzaków Koty wykorzystują zmysł węchu do identyfikacji innych kotów i komunikowania się między sobą. Dotychczas nie badano, czy potrafią one również rozróżniać ludzi na podstawie zapachu. Naukowcy zbadali, czy koty są w stanie rozróżniać znajomych i nieznajomych ludzi wyłącznie na podstawie zapachu. Wnioski przedstawili w czasopiśmie „Plos One”. Jak wyglądały badania? Specjaliści przeprowadzili testy na trzydziestu kotach domowych. Każdy z futrzaków miał za zadanie powąchanie plastikowej rurki zawierającej wymazy pobrane spod pachy, zza ucha i spomiędzy palców ich właściciela lub nieznajomej osoby. Co wynika z kociego wąchania w laboratorium? Naukowcy odnotowali, że koty domowe reagują inaczej na zapach swojego właściciela niż na zapach nieznajomego człowieka. Znacznie dłużej wąchały nieznane zapachy niż zapachy swoich właścicieli lub rurki pozbawione zapachu. Naukowcy odkryli również, że koty początkowo częściej wąchały nieznane zapachy prawym nozdrzem. Później korzystały z lewego nozdrza, gdy zapach stawał się im bardziej znany. To daje nam wgląd w działanie kocich mózgów. To, że futrzaki wolały poznawać nowe zapachy prawym nozdrzem, sugeruje, że „stosują” różne półkule do różnych zadań. To zjawisko zostało wcześniej wykazane u innych zwierząt, w tym psów, ryb i ptaków. Z tego eksperymentu ma wynikać – zdaniem naukowców – że koty domowe potrafią rozróżniać znajomych i nieznajomych ludzi na podstawie ich zapachu. Nadal nie jest jednak jasne, czy potrafią identyfikować konkretne osoby wyłącznie na podstawie zapachu. Źródło: Plos One Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Ryś w Polsce ma się coraz lepiej. Jednak wciąż jest gatunkiem zagrożonym
Ryś w Polsce nadal jest zwierzęciem nielicznym i wymagającym ochrony. Na szczęście od kilku lat liczebność największych europejskich kotów wykazuje pozytywny trend wzrostowy. Dzięki udanym programom reintrodukcji tych pięknych zwierząt jest coraz więcej, jednak nie oznacza to, że możemy być spokojni o ich przyszłość. Ile jest rysi w Polsce? Gdzie można spotkać te zwierzęta? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Ryś eurazjatycki był bliski wymarcia Ryś w Polsce, czyli jak dziki kot powraca do środowiska? Ile jest rysi w Polsce? O rysiu słów kilka Ci, którzy widzieli rysia w jego naturalnym środowisku, mogą mówić o niemałym szczęściu. To niezwykle rzadki drapieżnik, a przy tym – skryty i stroniący od kontaktu z człowiekiem. Niewiele brakowało, by ten wspaniały kot całkowicie zniknął z krajobrazu Europy. Na szczęście od jakiegoś czasu prowadzone są akcje, mające na celu przywrócenie tych zwierząt naturze. Programy reintrodukcji nie ominęły także Polski. Ryś eurazjatycki był bliski wymarcia Pierwotny zasięg występowania rysia eurazjatyckiego (Lynx lynx) obejmował rozległy obszar od Pirenejów po Kamczatkę, od Bałkanów po Skandynawię i od Turcji aż po Kaszmir i Tybet. Największy przedstawiciel swojego rodzaju zamieszkiwał niemal cały Stary Kontynent, gdzie znajdował ostoje w obszarze dużych, niefragmentowanych terenów leśnych. Nie można było go spotkać jedynie na Wyspach Brytyjskich, na Półwyspie Iberyjskim (zamieszkiwanym przez jego krewniaka, rysia iberyjskiego) i na niektórych obszarach północno-wschodniej części kontynentu Co się stało, że te wspaniałe koty niemal całkowicie zniknęły z krajobrazu zachodniej, środkowej i południowej Europy? Przyczyniły się do tego dwa główne czynniki, przy czym oba sprowadzają się do działalności człowieka. Mowa o polowaniach i niszczeniu siedlisk. Misja – przywrócić naturze największego europejskiego kota Dopiero w drugiej połowie XX wieku ludzie zdali sobie sprawę, że dalsza bierność w kwestii największego europejskiego kota doprowadzi do całkowitego wytępienia tego gatunku. W wielu regionach podjęto wówczas akcje reintrodukcji. Dzięki tym działaniom, finalnie udało się odtworzyć populacje tych zwierząt w obszarze Alp, Jury Szwajcarskiej, Gór Dynarskich i Wogezów. Obecnie największe populacje, liczące ok. 2000 osobników, zamieszkują Karpaty, kraje nadbałtyckie i Półwysep Skandynawski. Ryś w Polsce, czyli jak dziki kot powraca do środowiska? W Polsce już w XVIII stuleciu liczebność rysi eurazjatyckich uległa znacznemu zmniejszeniu. Sytuacji nie poprawiał fakt, że status prawny tych zwierząt zmieniał się wielokrotnie. Dopiero od 1994 roku ten wspaniały kot jest objęty ścisłą ochroną gatunkową i figuruje w „Polskiej czerwonej księdze zwierząt”. Pierwszy w naszym kraju projekt wsiedlenia rysi został zrealizowany pod koniec XX wieku, na obszarze Kampinoskiego Parku Narodowego. Do środowiska naturalnego trafiły zwierzęta pozyskane z niemieckich ogrodów zoologicznych, w liczbie ok. 25 osobników. Od 2010 do 2015 roku ryzie były uwalniane w Puszczy Piskiej. Sześć osobników sprowadzono z Estonii, pozostałe pochodziły z hodowli. W 2019 roku rozpoczął się program reintrodukcji tych zwierząt, realizowany przez Zachodniopomorskie Towarzystwo Przyrodnicze. W ciągu niemal trzech lat, w zachodniej Polsce przywrócono do środowiska 52 rysie. Dwie populacje rysia w Polsce Gdzie w Polsce można spotkać rysia? Te drapieżniki występują u nas w dwóch głównych populacjach: karpackiej i nizinnej (bałtyckiej). Ta pierwsza istnieje w Karpatach Wschodnich i Zachodnich oraz na Pogórzu Karpackim. Na obszarach górskich rysie występują najliczniej, a dodatkowo grupę tę zasilają osobniki, które przywędrowały do nas ze Słowacji. Populacja nizinna jest znacznie skromniejsza. Zwierzęta, które się do niej zaliczają, żyją na obszarze Puszczy Białowieskiej, Augustowskiej, Knyszyńskiej i Boreckiej. Na północnym wschodzie kraju pojawiają się też koty z populacji białoruskiej. Koty szukają nowych siedlisk Za pozytywny sygnał należy uznać wędrówki rysi. Od kilku lat polskie populacje coraz częściej zapuszczają się do środkowej i zachodniej części kraju. Obecność tych kotów stwierdzono w Puszczy Świętokrzyskiej, Borach Stobrawskich, Borach Tucholskich, Puszczy Noteckiej i Lasach Koszalińskich. Pojedyncze osobniki są też obserwowane w Sudetach. Ile jest rysi w Polsce? Dokładne oszacowanie liczby występujących w Polsce rysi jest niezwykle trudne. wynika to z faktu, że zwierzęta te nie zabiegają o kontakt z ludźmi. Potrafią perfekcyjnie kamuflować się w leśnej gęstwinie, pozostając dla nas niewidocznymi. Według różnych szacunków, pod koniec 2023 i na początku 2024 roku populacja rysia wyniosła około 200 lub nawet 370 osobników. Jak to się ma do liczebności stwierdzonej w minionych latach? Rysi przybywa w Polsce W pierwszej połowie lat 90. liczebność kotów była niska, a ich występowanie miało charakter fragmentaryczny. W tym okresie w Polsce żyło około 50–70 rysi. W drugiej połowie widoczny był już wpływ działań zmierzających do odbudowy populacji. Ogólnopolską liczebność tych zwierząt oszacowano wówczas na ok. 100–150 osobników. Od 2000 do 2010 roku zanotowano kolejne drobne wzrosty, będące rezultatem reintrodukcji i działań ochronnych. Liczebność mieściła się wtedy w przedziale od 150 do 200 osobników. Do 2015 roku obserwowana była stagnacja, ale w następnych latach, dzięki intensyfikacji programów reintrodukcji, pojawiły się kolejne pozytywne zmiany. Obserwowano niewielki wzrost liczebności, który utrzymuje się do teraz. Należy wspomnieć, że najstabilniejsza jest populacja karpacka. Nizinna przez długi czas pozostawała w genetycznej izolacji, co nie pozostało bez wpływu na dynamikę wzrostu. O rysiu słów kilka Ryś eurazjatycki jest największym przedstawicielem rodzaju Lynx i największym dzikim kotem starego kontynentu. Dojrzały osobnik ma rozmiary zbliżone do owczarka niemieckiego i innych średniej wielkości psów. Osiąga wysokość w kłębie od 50 do 75 cm i długość od 100 do 150 cm. Ogon tego drapieżnika jest dość krótki, zwłaszcza na tle innych kotowatych. Mierzy od 15 do 30 cm. Dojrzały osobnik waży od 12 do 35 kg. Rysia nie sposób pomylić z innym kotem Te wspaniałe drapieżniki nie mają w sobie charakterystycznej dla lamparta gracji i smukłości. Mimo że nie są największymi przedstawicielami swojej rodziny, cechuje je silna, muskularna budowa. Ciało rysia jest krępe, a łapy – długie i mocne. Futro rysia jest czarno-żółtorude w części grzbietowej z wyraźnie zaznaczonymi brunatnymi plamami (u przedstawicieli populacji górskiej plamisty wzór jest wyraźniejszy niż u kotów żyjących na nizinach). Okrywa części brzusznej jest biała. Znakiem rozpoznawczym rysia są sterczące uszy zakończone pędzelkiem sztywnych, czarnych włosów. U wielu osobników widoczne są też charakterystyczne bokobrody i kryza, tworzone przez włosy na szyi i spodniej części głowy. Wytrawny myśliwy Polska nazwa gatunkowa pochodzi od prasłowiańskiego słowa, oznaczającego „szybki”. Paradoksalnie, nie oddaje to natury tego zwierzęcia. Ryś eurazjatycki nie jest stworzony do prowadzenia długiej pogoni za ofiarą. Biega szybko, ale jedynie na krótkich dystansach. Ma to przełożenie na strategię łowiecką tego drapieżnika. Ryś najczęściej poluje po zmroku. Wykorzystuje wszelkie naturalne osłony (jak zarośla, powalone drzewa itp.), by podkraść się do ofiary. Robi to całkowicie bezszelestnie, więc nie pozostawia potencjalnej zdobyczy większych szans na ucieczkę. Gdy znajdzie się w odpowiedniej odległości, przypuszcza błyskawiczny atak. Większym zwierzętom ryś rzuca się do gardła. Jest silnym zwierzęciem, więc bez większego trudu powala zdobycz na ziemię. Ostre kły przebijają tętnicę szyjną, a ofiara umiera z upływu krwi. Niepożarte resztki najczęściej ukrywa w ściółce, gromadząc w ten sposób zapasy na następne dni. Zdarza się też, że zawleka zdobycz na drzewo. Po co? Ponieważ większość ziemnych „spiżarni” jest plądrowana przez inne zwierzęta – wilki, lisy, borsuki, dziki i zdziczałe psy. Mniejszą zdobycz chwyta silnymi przednimi łapami, zaopatrzonymi w ostre jak brzytwa chowane pazury i pożera w całości. Na co poluje ryś? Ofiarą tych drapieżników padają przede wszystkim sarny. W jadłospisie rysia znajdują się też łanie i młode jelenie. Jeżeli chodzi o mniejszą zdobycz, chwytają niewielkie ssaki, jak zające czy gryzonie. Ryś potrafi wyskoczyć na dwa metry w górę, więc potrafi też złowić gniazdującego na ziemi ptaka – jarząbka czy cietrzewia. Z natury jest samotnikiem Rysie eurazjatyckie prowadzą samotniczy tryb życia. W pary łączą się wyłącznie w okresie godowym. Ruja rozpoczyna się pod koniec stycznia, a kończy w marcu. W tym okresie zwierzęta zaczynają wędrować w poszukiwaniu partnera. Właśnie wtedy można usłyszeć charakterystyczne nawoływanie, które brzmi jak głośne miauczenie i warczenie. Polują w nocy. W ciągu dnia, wypoczywają w kryjówce i pozostają niewidoczne dla ludzkich oczu. W poszukiwaniu zdobyczy pokonują średnio ok. 7 km na dobę. Średnio, bo bez problemu przebywają dystanse przekraczające 20 km. Terytorium samców mierzy od 130 do 350 kilometrów kwadratowych. Samice zajmują dwu-, a nawet trzykrotnie mniejszy areał. O terytorium konkurują zarówno samce, jak i samice. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Koty potrafią zrobić niemal 300 różnych min. Używają ich na potęgę
Kocia komunikacja to nie tylko miauczenie, mruczenie i fukanie. Okazuje się, że koty potrafią robić setki różnych min. Sygnalizują nimi wrogie lub przyjacielskie zamiary.
W tym artykule: Po drodze na uczelnię Złożona mimika kotów Koty mają miny wrogie i przyjazne Uboczne skutki udomowienia kotów Koty to samotnicy o pokerowym pysku? Nic podobnego. Gdy znajdują się w towarzystwie swoich pobratymców, używają mimiki i to na potęgę. Po prawie rocznych badaniach dwie naukowczynie zidentyfikowały aż 276 różnych kocich grymasów. Te kocie miny są doskonale czytelne dla wszystkich innych kotów znajdujących się w okolicy. Co więcej, jest możliwe, że tak rozbudowany zestaw grymasów koty zawdzięczają nam. A konkretnie – spędzeniu ostatnich 10 tys. lat rozwoju ewolucyjnego w towarzystwie ludzi, podejrzewają Lauren Scott i Brittany Florkiewicz. Ich fascynująca praca o naszych czworonożnych towarzyszach ukazała się w październiku w czasopiśmie „Behavioural Processes”. Po drodze na uczelnię Lauren Scott nie jest zoolożką ani zwierzęcą behawiorystką. To studentka medycyny i miłośniczka kotów. Dwa lata temu studiowała na Uniwersytecie Kalifornijskim w Los Angeles (UCLA). Kilka minut od uczelni znajduje się kocia kawiarenka CatCafé Lounge. Goście mogą tam spędzać czas – a nawet uprawiać jogę – w towarzystwie kilkudziesięciu kotów. Od sierpnia 2021 r. do czerwca 2022 r. Scott zaczęła nagrywać koty po zamknięciu kawiarni. W sumie na taśmach zarejestrowała zachowania 53 zwierząt. Następnie dokładnie przeanalizowała nagrania wraz z psycholożką ewolucyjną Brittany Florkiewicz. Obie badaczki zrobiły zestawienie ruchów mięśni kocich pysków, wykluczając te związane z ziewaniem, żuciem i oddychaniem. Złożona mimika kotów Tym, co pozostało, były ruchy mięśni składające się na miny służące kotom do porozumiewania się ze sobą. Jak się okazało, tych min koty są w stanie zrobić całkiem sporo, bo aż 276. To tylko niewiele mniej niż grymasy, które wykrzywiają twarze szympansów. Małpy naczelne potrafią zrobić 357 min. W przypadku kotów każda mina składała się z około czterech unikatowych ruchów pyska. Było to np. rozchylanie warg, opuszczanie szczęki, rozszerzanie lub zwężanie źrenic, mrugnięcia, rozciąganie kącików ust, lizanie nosa, wysuwanie lub cofanie wąsów i poruszanie w różny sposób uszami. W sumie lista „składowych min” u kotów miała aż 26 pozycji. U psów liczy ona tylko jedną więcej. Według Brittany Florkiewicz ludzie mają 44 specyficzne ruchy twarzy – ile tworzymy z nich min, jeszcze nie udało się policzyć. Psy i koty na wegańskiej diecie? Dla środowiska byłoby to bardzo dobre, oszacował naukowiec Gdyby psy i koty dostawały bezmięsne posiłki, miałoby to ogromny i pozytywny wpływ na środowisko naturalne. Jeszcze lepiej, gdyby po mięso rzadziej sięgali również ludzie. Koty mają miny wrogie i przyjazne Co koty komunikują swoimi minami? Badaczki policzyły, że 45 proc. grymasów było przyjacielskich. 37 proc. zdradzała wrogie zamiary, które mogły skończyć się wysunięciem pazurów i szarpaniem za futro. Pozostałe 18 proc. min okazało się wieloznaczne – przynajmniej dla nas, ludzi. Można bowiem podejrzewać, że koty dobrze wiedzą, co się za nimi kryje. Jak wygląda przyjazna kocia mina? Gdy inny kot jest witany z sympatią, zwierzę wysuwa w jego stronę uszy i wąsy. Odsuwanie ich sygnalizuje, że między kotami rodzi się rywalizacja. Na nieprzyjaźń między kotami wskazują również zwężanie źrenic i oblizywania warg. Co ciekawe – sympatyczne kocie miny świadczące o dobrych zamiarach i chęci zabawy przypominały nieco te, które w podobnych okolicznościach robią ludzie, psy, małpy i inne zwierzęta. Uboczne skutki udomowienia kotów Rozbudowana mimika kotów może być skutkiem udomowienia przez ludzi, podejrzewają badaczki. Co prawda w ich badaniach udział wzięły zwierzęta domowe, nie dzikie. Jednak żyjący współcześnie dzicy krewni kotów domowych – jak kot nubijski – to zwierzęta prowadzące samotny tryb życia. Być może przodkowie dzisiejszych kotów również byli samotnikami i to po nich koty odziedziczyły swoje „wrogie” miny. Natomiast te przyjazne mogły podchwycić, gdy zbierały się w stada żyjące w pobliżu ludzi – np. gromadzące się wieczorami w oczekiwaniu na resztkę ludzkiej kolacji. Badania Scott i Florkiewicz mogą w przyszłości zostać wykorzystane w praktyce. Np. do stworzenia aplikacji, która pomogłaby właścicielom kotów odczytywać subtelne sygnały wysyłane przez ich pupili. Albo, która pomogłaby upewnić się, że nowy kot „dogada się” z dotychczasowymi kocimi domownikami. Następnym krokiem badaczek mogłoby być np. sprawdzenie, czy mimikę kotów rozumieją inne zwierzęta – przede wszystkim psy. Źródła: Behavioural Processes, science.org, Live Science Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Szokujące odkrycie: Twój kot ma dziś mózg 25 % mniejszy niż jego dzicy przodkowie
Mózgi udomowionych kotów uległy zmniejszeniu w porównaniu do ich dzikich przodków – dowodzą tego badania opublikowane przez naukowców z Austrii. To kolejny dowód na to, że proces udomowienia miał wpływ nie tylko na zachowanie, ale również na anatomię tych popularnych zwierząt domowych.
Spis treści: Domowe koty myślą inaczej? Mózg zmniejszył się przez udomowienie Czy domowe koty naprawdę mają się lepiej? Naukowcy nie mają złudzeń Psy i koty należą do najczęściej wybieranych zwierząt domowych na całym świecie. Nic więc dziwnego, że regularnie trafiają pod lupę naukowców. Dotychczas udało się ustalić m.in., że psy potrafią rozpoznać średnio 89 słów, a muzyka wpływa na ich zachowanie. Tym razem badacze z Uniwersytetu Wiedeńskiego oraz National Museums Scotland skupili swoją uwagę na kotach. Domowe koty myślą inaczej? Mózg zmniejszył się przez udomowienie Dotychczasowe badania wykazały, że udomowienie psów, owiec i królików wpłynęło na zmniejszenie ich mózgów. To samo dotyczy udomowienia kotów około 10 tys. lat temu. W artykule opublikowanym na łamach czasopisma „Royal Society Open Science” autorzy badań ogłosili, że mózgi kotów domowych są znacznie mniejsze niż u ich przodków pochodzących z Afryki. Naukowcy odkryli to, porównując pojemność czaszki różnych osobników. Badacze musieli rozpocząć pomiary od zera, ponieważ, jak zauważyli, wiele z poprzednich badań dotyczących zmniejszania się mózgu u udomowionych zwierząt było nieaktualnych lub niedokładnych. W swojej pracy badacze zmierzyli pojemność czaszek udomowionych kotów średniej wielkości. Następnie porównali je z rozmiarami czaszek dzikich kotów afrykańskich, czyli przodków współczesnych Mruczków i Filemonów. Analiza wykazała, że mózgi udomowionych czworonogów są znacznie mniejsze. Żeby ustalić zależność między pojemnością czaszki a byciem zwierzęciem domowym, naukowcy zbadali również żbiki europejskie oraz koty mieszane. Ich mózgi były mniejsze od afrykańskich przodków, ale większe od udomowionych kotów. Naukowcy zmierzyli dodatkowo wielkość podniebienia u wszystkich badanych kotów. Nie zauważyli jednak większych różnic, co przeczy badaniom mówiącym o tym, jakoby po udomowieniu pyski kotów także się zmniejszyły. Czy domowe koty naprawdę mają się lepiej? Naukowcy nie mają złudzeń Inne badania wskazują na to, że mózgi udomowionych kotów są mniejsze z powodu niższej liczby komórek grzebienia nerwowego, które odpowiadają między innymi na reagowanie na zagrożenia. To jak najbardziej ma sens. W końcu zwierzaki, które żyją w domach, są znacznie rzadziej narażone na zagrożenia niż te żyjące na wolności. Dodatkowo nie muszą też martwić się o miejsce do spania czy jedzenie. Mają również zapewnioną opiekę weterynaryjną. W ostatnich latach życie naszych czworonogów mocno się zmieniło. Mało kogo dziwi dziś to, że psy czy koty chodzą do fryzjerów albo są na specjalnych dietach. Właściciele często tłumaczą, że robią to z miłości dla swoich pupilów – bywa jednak, że w rzeczywistości wyrządzają im krzywdę. Źródło: Royal Society Open Science Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Publikował m.in. w „National Geographic Traveler”. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Nowe badania wskazują, że koty udomowili starożytni Egipcjanie. Powód był makabryczny
Badania genetyczne wskazują, że koty domowe pochodzą od dzikich starożytnych kotów północnoafrykańskich. Były specjalnie hodowane w Egipcie, ale nie do łapania myszy. Koty zabijano, mumifikowano i składano w ofierze bogom.
Spis treści Po co Egipcjanie masowo hodowali koty? Inne teorie o pochodzeniu kota Mumifikacja w starożytnym Egipcie powszechnie kojarzona jest z ludźmi. Konserwacja doczesnych szczątków miała umożliwić zmarłym życie pozagrobowe. Jednak liczne wykopaliska dowodzą, że mumifikowano także zwierzęta. Uwagę badaczy zwracają szczególnie tysiące mumii kotów. Nowe badania dowodzą, że hodowla kotów w starożytnym Egipcie była masowa. Po co Egipcjanom było tyle kotów? Przyczyny okazują się makabryczne. Po co Egipcjanie masowo hodowali koty? Dwa nowe artykuły opublikowane w serwisie preprintów bioRxiv rzucają nowe światło na pochodzenie i rozprzestrzenianie się kota domowego (Felis catus). Analizy morfologiczne i genetyczne wskazują na afrykańskie pochodzenie kotów domowych od dzikich kotów nubijskich (Felis lybica). Analiza genetyczna 70 starożytnych szczątków kotów z Europy, Anatolii, Afryki Północnej, Bułgarii i Włoch sugeruje, że obecne koty domowe pochodzą z Afryki Północnej. Ich rozprzestrzenienie po Europie nastąpiło w dwóch falach: pierwsza w I tysiącleciu p.n.e. zaowocowała populacją kotów na Sardynii. A druga, rozleglejsza, dała początek współczesnym europejskim kotom domowym i nastąpiła około 2 tysięcy lat temu. Dużo później koty trafiły do Chin. Co jednak było przyczyną tej populacyjnej eksplozji? Najstarszym genetycznie potwierdzonym kotem domowym jest zmumifikowany osobnik z Egiptu z około 500 roku p.n.e. Naukowcy sugerują, że współczesne koty domowe mogą wywodzić się z praktyk rytualnych starożytnych Egipcjan, którzy masowo mumifikowali koty jako ofiary dla bogów. Szacuje się, że Egipcjanie zmumifikowali nawet 70 milionów zwierząt, z czego znaczna część to koty. „Zapotrzebowanie” na koty do mumifikacji było ogromne, co doprowadziło do ich celowej hodowli na potrzeby religijne. Preferowano oczywiście osobniki łagodniejsze i towarzyskie, co mogło sprzyjać ich udomowieniu i dalszemu rozpowszechnieniu poza Egiptem. Na ofiarę mumifikowano też m.in. ibisy, krokodyle, małpy, lwy, psy, szakale, a nawet ryby. Wiele zwierząt reprezentowało egipskie bóstwa. W przypadku kotów była to ważna bogini Bastet. Przedstawiana była z głową kota i uważana za patronkę nie tylko tych zwierząt, ale i miłości, radości, płodności i muzyki. Bastet początkowo przedstawiano jako lwicę. Z czasem jej wizerunek uległ ewolucji i przybrała postać bliższą kotu domowemu. Inne teorie o pochodzeniu kota Dotychczas udomowienie kota wiązano przede wszystkim z upowszechnieniem rolnictwa i osiadłego trybu życia w epoce neolitu (10 tys. lat temu). Koty miały zbliżyć się do ludzkich siedzib częściowo z własnej woli, częściowo z woli człowieka, który zauważył ich zdolności do polowania na gryzonie i wykorzystał je. Dowodem miały być znaleziska, takie jak pochówek na Cyprze sprzed 9500 lat, zawierający szczątki człowieka i kota. Jednak DNA współczesnych kotów oraz wspomniane dwa nowe badania dowodzą, że koty rozprzestrzeniły się w Europie później, a ich kod genetyczny różni się od neolitycznych znalezisk. Zatem choć relacje między ludźmi a kotami istniały wcześniej, to właśnie praktyki religijne starożytnych Egipcjan miały odegrać kluczową rolę w procesie ich udomowienia. Źródła: bioRxiv (1), bioRxiv (2) Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Naukowcy zbadali długość życia kotów różnych ras. Różnice są drastyczne
Planujesz przygarnięcie kota? Sprawdź, które rasy żyją najdłużej, a które najkrócej. Naukowcy zebrali dane, które mogą mieć realne znaczenie zarówno dla przyszłych, jak i obecnych opiekunów zwierząt.
W tym artykule: Które rasy kotów żyją najdłużej? Te koty mogą żyć krócej od innych Pracownicy schronisk dla zwierząt często podkreślają, że czworonogi to nie zabawki. Decydując się zakup lub adopcję pupila musimy liczyć się z tym, że to przygoda, ale przede wszystkim obowiązek. Przed przygarnięciem czworonoga warto zebrać też jak najwięcej informacji o nim samym, jak i o rasie. Wiadomo już, które rasy psów żyją najdłużej, a jak wyniki analogicznych badań wyglądają w przypadku kotów? Różnice między niektórymi rasami są drastyczne. Które rasy kotów żyją najdłużej? Cytowany przez serwis New Scientist Dan O’Neill z Royal Veterinary College w Wielkiej Brytanii podkreśla, że w porównaniu z psami, naukowcy jak dotąd poświęcali znacznie mniej uwagi kotom. To, które ras mają szanse na kocią długowieczność, długo pozostawało niejasne. Aby zgłębić kwestię długości życia Filemona i spółki, O’Neill wraz z innymi badaczami przeanalizowali dane dotyczące 7936 kotów zmarłych w latach 2019–2021. Próba badawcza dotyczyła wyłącznie czworonogów z Wielkiej Brytanii. Pierwszym efektem prac naukowców było ustalenie średniej długości życia kotów. Ta, jak się okazuje, wynosi niewiele ponad 11,7 roku. Przy czym z analizy wynika, że samice żyją nieco dłużej (średnio 12,5 roku), a samce przeżywają średnio 11,2 roku. Im dalej zagłębiamy się w te różnice, tym robi się ciekawiej. Badacze ustalili na przykład, że mieszańce żyją średnio dłużej (11,9 roku) niż rasowce, u których średnia długość życia wyniosła 10,4 roku. Był Gacek, jest Zenek. Kolejny futrzak skradł serca polskich turystów Kot Zenek to kolejny – zaraz po Gacku – futrzak z Pomorza Zachodniego, który bardzo szybko podbił serca mieszkańców i turystów. Czy czworonóg z Wolina dorówna sławą szczecińskiemu pup... Te koty mogą żyć krócej od innych Jak to przekłada się na konkretne rasy kotów? W zebranych danych 15 lub więcej zgonów dotyczyło dwunastu ras, w tym mieszańców. To wystarczało, aby ustalić, że najdłużej żyją koty birmańskie. Ich średnia długość życia wyniosła 14,4 roku. Najkrócej żyją z kolei koty bengalskie i sfinksy. Pierwsze przeżywają średnio 8,5, a drugie 6,7 roku. Wyniki badań mają pomóc właścicielom kotów np. w leczeniu. Naukowcy opracowali bowiem tabele ze średnią długością życia poszczególnych ras. – Jeśli Twój kot ma 11 lub 12 lat i oczekuje się, że przeżyje tylko kolejny rok, prawdopodobnie nie warto na przykład poddawać go operacji – podsumowuje O'Neill. Nie trzeba być zoologiem, aby wiedzieć, że koty pod względem wyglądu nie różnią się między sobą tak bardzo, jak psy. Długość ich życia wydaje się więc nie być zależna od np. rozmiarów (a tak jest w przypadku psów). Źródło: Journal of Feline Medicine and Surgery. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Dlaczego koty wolą spać na lewym boku? Wyjaśnienie tkwi w ich strategii przetrwania
Nowe badanie zespołu biologów odkrywa, że koty zdecydowanie częściej śpią na lewym boku niż w innych pozycjach. Wytłumaczenie tkwi w ich biologii – to, co widzi lewe oko jest szybciej przetwarzane przez odpowiednie ośrodki w mózgu. A szybka pobudka jest kluczowa kiedy zbliża się niebezpieczeństwo.
Spis treści Dwie trzecie kotów woli spać na lewym boku Co daje kotom spanie na lewym boku? Czujny sen to klucz do przetrwania Międzynarodowy zespół badawczy przeanalizował setki filmów z serwisu YouTube przedstawiających śpiące koty i odkrył, że zwierzęta te mają wyraźną preferencję do spania na lewym boku. Okazuje się, że mają ku temu bardzo konkretne powody. Dwie trzecie kotów woli spać na lewym boku Zdaniem naukowców, takie asymetryczne zachowanie może mieć podłoże ewolucyjne i wiązać się z lepszym przystosowaniem do szybkiego reagowania po przebudzeniu. Czas reakcji jest kluczowy, zwłaszcza w kontekście unikania zagrożeń i skutecznego polowania. W badaniu wzięli udział eksperci z Uniwersytetu w Bari (Włochy), Ruhr-Universität Bochum (Niemcy) oraz instytucji z Kanady, Szwajcarii i Turcji. Wyniki zostały opublikowane 23 czerwca 2025 roku w czasopiśmie „Current Biology”. Analiza objęła 408 oryginalnych, nieedytowanych filmów wideo, w których widoczny był cały kot leżący na jednym boku przez co najmniej 10 sekund. Około dwóch trzecich zarejestrowanych przypadków to koty śpiące na lewym boku. Co daje kotom spanie na lewym boku? Zdaniem badaczy preferencja ta ma związek ze specjalizacją półkul mózgu. Jak wyjaśnia prof. Onur Güntürkün, każda półkula specjalizuje się w innych zadaniach. W przypadku kotów, informacje wizualne odbierane lewym polem widzenia trafiają do prawej półkuli, która jest odpowiedzialna za orientację przestrzenną, rozpoznawanie zagrożeń oraz koordynację szybkich reakcji ucieczkowych. Zespół badawczy sugeruje, że spanie na lewym boku może zapewniać kotom lepsze przygotowanie do nagłego przebudzenia w sytuacji niebezpieczeństwa lub pojawienia się ofiary. Ułożenie ciała w tej pozycji może umożliwiać szybszą aktywację prawej półkuli mózgu, a co za tym idzie, szybsze zauważenie zagrożenia lub potencjalnej ofiary do upolowania. Czujny sen to klucz do przetrwania Sen to okres, kiedy zwierzęta są bezbronne i wyjątkowo narażone na atak. Szybkie wybudzenie może uratować życie, podobnie jak dobrze wybrane miejsce do spania. A koty, jak wie każdy ich opiekun, spędzają nawet 16 godzin dziennie na spaniu. Ich instynkt przetrwania sprawia, że nawet w domach preferują miejsca wysoko położone, gdzie czują się bezpieczniejsze. Jak widać nawet pozornie błaha preferencja ułożenia ciała podczas snu może być częścią większego, ewolucyjnego mechanizmu obronnego u kotów. Źródło: Current Biology Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Trwa akcja „Przygarnij zwierzaka z NatGeo”. Daj dom tym, którzy na niego najdłużej czekają
Setki tysięcy psów i kotów wciąż czekają w schroniskach na dom. „National Geographic Polska” kontynuuje kampanię, która może odmienić ich los.
Spis treści: Akcja „Przygarnij zwierzaka z NatGeo” Berd – cichy bohater zza krat Kotka Bagera – niekiedy z pieluszką, ale bez skazy na sercu Salvador – pies, który wybiera bliskość na własnych zasadach Według raportu Głównego Inspektoratu Weterynarii, w maju 2024 roku w polskich schroniskach przebywało około 92 500 psów i 32 500 kotów. To niemal 125 000 zwierząt, które codziennie czekają na głos, gest, spojrzenie. Na dom. Warszawskie schronisko „Na Paluchu” tylko w pierwszym półroczu 2024 roku znalazło nowe rodziny dla około 550 psów i 350 kotów. Jednak na koniec czerwca pod jego opieką wciąż pozostawało 590 psów i 142 koty. W innych częściach kraju sytuacja bywa jeszcze trudniejsza. Przykład? Swarzędzkie Stowarzyszenie Oaza dla Zwierząt w 2024 roku przyjęło 726 kotów i około 850 psów, ale w maju udało się znaleźć domy zaledwie pięciu psom i pięciu kotom. To smutne przypomnienie, że setki zwierząt wciąż pozostają niezauważone, a średni czas oczekiwania na adopcję nadal stanowi wyzwanie. Dorosłe psy spędzają w schronisku średnio od dwóch do czterech miesięcy, koty – od dwóch do trzech. Ale wszystko zależy od wieku, charakteru, miejsca. Jedne znikają po tygodniu, inne czekają całe lata. Z tego względu my, jako redakcja „National Geographic Polska”, chcemy pomóc – by zwierzęta budziły się w ciepłych domach, a nie w schroniskowych boksach. Akcja „Przygarnij zwierzaka z NatGeo” W ramach naszej akcji co tydzień przedstawiany będzie jeden pies lub kot, który z różnych powodów nie znalazł jeszcze domu. Bohaterowie cyklu to często seniorzy, zwierzęta przewlekle chore lub po prostu… „niepozorne”. Takie, których nikt nie zauważa – bo nie szczekają najgłośniej, nie mają śnieżnobiałej sierści ani rozczulającego spojrzenia szczeniaka. W ich pokazaniu pomoże doświadczona fotografka Julia Zabrodzka – jej obiektyw uchwyci to, czego nie widać zza krat. Portret, emocja, czułość – to może zadziałać mocniej niż jakiekolwiek hasło reklamowe. Publikacje będą pojawiać się zarówno na stronie „National Geographic Polska”, jak i w mediach społecznościowych. Celem nie jest tylko nagłośnienie, ale skuteczna adopcja. Poznaj Berda. To cichy bohater zza krat Łagodny charakter, niemalże angielska flegma i nieskończone pokłady cierpliwości – taki jest 12-letni Berd. Kocha ludzi i każdego dnia podchodzi do kraty z tą samą nadzieją: że dziś ktoś zatrzyma na nim wzrok. Nie ma wygórowanych potrzeb – pragnie krótkich, ale regularnych spacerów, spokojnego miejsca do spania i dłoni, które go pogłaszczą. Bardzo cieszy się z każdej poświęconej mu chwili. Jest wdzięczny za każdy gest, delikatny i spokojny w relacji z człowiekiem. Chętnie z każdym nawiązuje więź. Berd jest wyjątkowo łagodny wobec innych psów, nie szuka konfliktów. W schronisku przebywa od 4 kwietnia 2023 roku. Choć ma chore serce i codziennie przyjmuje leki, to nie stracił pogody ducha. Ten psiak nie prosi o wiele – mimo tego nikt nigdy nie przyszedł do schroniska, żeby go poznać. Może być idealnym towarzyszem dla starszej osoby, pary albo rodziny, która chce dzielić codzienność z kimś wiernym, spokojnym i czułym. Więcej informacji i kontakt w sprawie adopcji Berda: facebook.com/napaluchugeriatria napaluchu.waw.pl/pet/012300741/ Dominika: 512 647 947 Kotka Bagera – niekiedy z pieluszką, ale bez skazy na sercu Codziennie siada na swoim ulubionym kaloryferze i patrzy w drzwi. Czeka. Może dziś ktoś wejdzie i powie: „Ta kicia i żadna inna”? Bagera od blisko roku mieszka w schronisku „Na Paluchu”. Trafiła tu po wypadku – jako młoda, zaledwie roczna, drobna kotka. Dziś ma około dwóch lat, wciąż mruczy jak kociak i czeka z tym samym niegasnącym pragnieniem bycia kochaną. Ma tylko jedną „wadę”, która od miesięcy skreśla ją w oczach odwiedzających – czasem potrzebuje pieluszki. W wyniku wypadku nie zawsze kontroluje pęcherz. I chociaż jest szansa na rehabilitację oraz poprawę, nikt nie daje jej tej szansy. Bagera pragnie miłości i prawdziwego domu, w którym ktoś zobaczy w niej nie „kotkę z problemem”, ale cudowną towarzyszkę codzienności, mruczącą duszę, pełną wdzięczności za każdy dotyk, spojrzenie oraz chwilę bliskości. Bagera nie potrzebuje wiele – tylko kogoś, kto powie: „Nieważna pieluszka. Ważna jesteś TY”. Więcej informacji i kontakt w sprawie adopcji Bagery: facebook.com/kotyzpalucha napaluchu.waw.pl/pet/012402144/ Ewa: 576 661 626 Oto Salvador: pies, który wybiera bliskość na własnych zasadach Od pięciu lat mija te same kraty, te same ściany. Salvador, dziś około 13-letni, wciąż z nadzieją wychodzi na każdy spacer. Ma siłę, energię i serce – ale nie otwiera się przed każdym. Potrzebuje czasu, przestrzeni, a także człowieka, który zrozumie, że zaufanie psa to dar, nie obowiązek. Choć Salvador wygląda jak miękka zabawka, nie przepada za nachalną czułością. Bliskość wybiera sam – wtedy, gdy poczuje się bezpieczny. Ma początki zaćmy, dlatego bywa ostrożny przy dotyku. Potrzebuje doświadczonego opiekuna, który uszanuje jego zasady i pozwoli mu żyć w rytmie, który zna i rozumie. Bez dzieci, bez innych zwierząt – ale z kimś, kto zaakceptuje ciszę i dystans jako formę miłości. Salvador nie prosi o litość. Prosi tylko, by ktoś w końcu powiedział: „Możesz być sobą. I tak cię wybieram.” Więcej informacji i kontakt w sprawie adopcji Salvadora: facebook.com/napaluchugeriatria napaluchu.waw.pl/pet/012001173/ Dominika: 512 647 947 Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi reakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Dlaczego gepard nie chowa pazurów? Odkrywamy sekrety kociego sprintera
Gepard to najszybszy ssak lądowy, symbol afrykańskiej dzikiej przyrody. Gdzie dziś można go spotkać, co jedzą gepardy i czy są pod ochroną? Sprawdź wszystko, co warto wiedzieć o tym fascynującym drapieżniku.
Spis treści: Gdzie występuje gepard? Jak wygląda gepard i czym różni się od innych kotów? Co jedzą gepardy i jak polują? Rozmnażanie gepardów Ciekawostki o gepardach W królestwie zwierząt niewiele gatunków budzi tyle samo zachwytów, jak i obaw, co gepard. Ten niezwykły kot intryguje nie tylko swoją prędkością, ale też złożonymi strategiami polowania i wyglądem. Niestety, pomimo swojej legendy, gepard znajduje się na granicy przetrwania. Co warto wiedzieć o jego biologii i środowisku? Oto fakty, które czynią geparda jednym z najbardziej fascynujących drapieżników na Ziemi. Gdzie występuje gepard? Gepard (Acinonyx jubatus) naturalnie zamieszkuje Afrykę Subsaharyjską, szczególnie rozległe sawanny, półpustynie i otwarte obszary trawiaste. Występuje głównie w krajach takich jak Namibia, Botswana, Kenia i Tanzania. Dawniej występował również w Azji – od Bliskiego Wschodu po Indie. Dziś reliktowa populacja przetrwała jedynie w Iranie. W 2022 roku rozpoczęto projekt reintrodukcji gepardów w Indiach – po ponad 70 latach od ich wyginięcia w tym kraju. Pierwsze osobniki sprowadzono z Namibii w ramach programu „Project Cheetah”. Jak wygląda gepard i czym różni się od innych kotów? Gepard ma smukłe ciało, długie kończyny, małą głowę i charakterystyczne czarne pręgi biegnące od oczu w dół pyska, przypominające łzy. Jego futro jest krótkie, żółtawe z czarnymi cętkami. Osiąga długość ciała do 150 cm i wagę 40–60 kg. W odróżnieniu od innych kotów gepard nie ma całkowicie chowanych pazurów. Są one częściowo wysunięte, co zwiększa przyczepność podczas biegu. Posiada niesamowicie elastyczny kręgosłup, który pozwala mu na rozciąganie ciała w trakcie galopu. To wszystko sprawia, że potrafi osiągać prędkość nawet do 112 km/godz., jednak tylko na krótkim dystansie. Co jedzą gepardy i jak polują? Gepard to drapieżnik polujący głównie na średniej wielkości ssaki. W szczególności upodobał sobie gazele Thomsona, impale, a także młode osobniki guźców i antylop. Polowanie odbywa się zazwyczaj w dzień, często wczesnym rankiem lub późnym popołudniem, kiedy temperatury są niższe. Strategia polowania geparda to nie zasadzka, jak na przykład u lwa, ale krótki, dynamiczny pościg. Wybiera najsłabszą ofiarę i przyspiesza błyskawicznie, osiągając 100 km/godz. w mniej niż 3 sekundy. Po udanym ataku gepard musi szybko odpocząć. Intensywny wysiłek podnosi jego temperaturę ciała nawet o 10 stopni Celsjusza. Rozmnażanie gepardów Gepardy nie tworzą stałych par. Samice są samotniczkami, a ciąża trwa ok. 90–95 dni. W miocie rodzi się od 1 do 6 młodych. Noworodki są ślepe, bezradne i przez kilka pierwszych tygodni wymagają intensywnej opieki matki. Gepardzie młode są szczególnie narażone na ataki drapieżników, w tym lwów, hien, czy orłów. Śmiertelność wśród młodych w naturze sięga nawet 90%. Samica często przenosi młode w inne miejsce, aby zmylić drapieżniki. Na świecie pozostało ok. 6500 osobników na wolności (dane z 2023 r.). W Iranie żyje mniej niż 50 gepardów. Te dane są zatrważające, biorąc pod uwagę, że gepard znajduje się na Czerwonej Liście IUCN jako gatunek narażony na wyginięcie. Główne zagrożenia dla tych kotów to: utrata siedlisk przez działalność rolniczą i urbanizację, konflikty z rolnikami, kłusownictwo i nielegalny handel dzikimi zwierzętami, ograniczona pula genetyczna, szczególnie u azjatyckiej populacji. Ciekawostki o gepardach Dzięki długiemu ogonowi, który działa jak ster, gepard może w czasie biegu zmieniać kierunek nawet o 90 stopni. To pozwala mu manewrować podczas pościgu za zwinniejszą ofiarą, jak np. gazela. Tego rodzaju skręty przy wysokiej prędkości są unikatowe w świecie zwierząt. Poniżej inne ciekawostki o gepardach, które warto znać. To najszybszy ssak lądowy. Gepard osiąga prędkości do 112 km/godz., ale tylko przez kilkaset metrów. Jego organizm nie wytrzymuje długotrwałego wysiłku. Częściowo wysunięte pazury geparda działają jak kolce sprinterów – pomagają w przyczepności. Gepard nie ryczy, jak inne kotowate. Potrafi za to mruczeć, miauczeć i piszczeć – każdy dźwięk ma inne znaczenie. Podczas biegu temperatura ciała gwałtownie rośnie, a gepard chłodzi się przez intensywne oddychanie i unikatową termoregulację. Zmysł wzroku geparda jest niezwykle rozwinięty. Potrafi zauważyć mały ruch na odległość do 5 kilometrów. Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Czy twój kot jest już seniorem? Przelicz jego wiek na ludzkie lata
Wiek kota w ludzkich latach może zaskoczyć niejednego opiekuna. Sprawdź, ile naprawdę „ma” twój pupil – i co wpływa na jego długowieczność.
W tym artykule: Jak liczyć lata u kota Wiek kota w przeliczeniu na ludzki Najstarszy kot na świecie Jak wydłużyć życie kota Koty towarzyszą nam od tysięcy lat Wielu miłośników zwierząt zastanawia się, w jakim tempie dojrzewają i starzeją się ich pupile. W tym celu próbują przeliczyć ich wiek na ludzkie lata. Nie jest łatwo określić wiek psa w „ludzkich” latach. To zależy od wielkości zwierzaka i od jego genów. A jak jest w przypadku kotów? W przypadku tempa starzenia się podstawowym parametrem jest wielkość ciała. Dlatego u psów inaczej przelicza się wiek u ras dużych i małych. Natomiast koty mają dość zbliżone rozmiary. Dlatego u nich do przeliczania lat stosuje się jedną formułę. Oczywiście warto pamiętać o wyjątkach. Największe koty domowe osiągają nawet 20 kg wagi. Takie koty będą generalnie starzeć się szybciej niż mniejsze osobniki. Jak liczyć lata u kota Jak przeliczamy wiek kota na ludzkie lata? Kocia młodość trwa krótko, bo zaledwie rok. Dlatego uznajemy, że roczny kot ma wiek odpowiadający ludzkim 15 latom. Następny rok kociego życia to już dorosłość. Dwuletni kot to odpowiednik człowieka mającego 25 lat. Potem każdy kolejny rok życia kota liczymy jak cztery lata u ludzi. Przyjmuje się, że wiek dojrzały u kota to od 2 do 10 lat. Od 11 lat rozpoczyna się koci wiek podeszły. Wiek kota w przeliczeniu na ludzki To, jak się liczy wiek kota, może być nie do końca jasne. Dlatego w obliczeniu kociego wieku pomóc może poniższe zestawienie: 1 rok – 15 lat ludzkich 2 lata – 25 lat ludzkich 3 lata – 29 lat ludzkich 4 lata – 33 lata ludzkie 5 lat – 37 lat ludzkich 6 lat – 41 lat ludzkich 7 lat – 45 lat ludzkich 8 lat – 49 lat ludzkich 9 lat – 53 lata ludzkie 10 lat – 57 lat ludzkich 11 lat – 61 lat ludzkich 12 lat – 65 lat ludzkich 13 lat – 69 lat ludzkich 14 lat – 73 lata ludzkie 15 lat – 77 lat ludzkich 16 lat – 81 lat ludzkich 17 lat – 85 lat ludzkich 18 lat – 89 lat ludzkich 19 lat – 93 lata ludzkie 20 lat – 97 lat ludzkich 21 lat – 101 lat ludzkich 22 lata – 105 lat ludzkich 23 lata – 109 lat ludzkich 24 lata – 113 lat ludzkich 25 lat – 117 lat ludzkich Warto dodać, że przeciętny kot domowy żyje od 12 do 18 lat. Czyli, w przeliczeniu na ludzki wiek, osiąga od 65 do 89 lat. Najstarszy kot na świecie Pozostaje pytanie, jak długo może żyć kot? Otóż kocia rekordzistka swoim wiekiem przebiła najstarszą żyjącą osobę. Księga Rekordów Guinnessa wskazuje, że obecnie najstarsza kotka na świecie to Flossie z Wielkiej Brytanii. W chwili wpisania do księgi miała 26 lat i 316 dni. W przeliczeniu na wiek ludzki to około 121 lat! Flossie jest w dobrej formie, choć od pewnego czasu gorzej widzi i słyszy. Najdłużej żyjącym kotem w historii była Creme Puff. Rekordzistka z Teksasu żyła dokładnie 38 lat i 3 dni. W ludzkich latach byłoby to aż 169! Natomiast najstarszy kot w Polsce, Mruczek z Rudy Śląskiej, żył 24 lata i 6 miesięcy. Czyli ok. 113 ludzkich lat. Jak wydłużyć życie kota Koty są zwierzętami udomowionymi. Ich zdrowiu zagrażają podobne czynniki, jak w przypadku ludzi. Co zrobić, by kot długo cieszył się zdrowiem i sprawnością? Zadbaj o zdrową, zbilansowaną dietę kota. Jeśli uważasz, że waży za dużo, skonsultuj się z weterynarzem. Kot musi mieć łatwy dostęp do czystej, świeżej wody. Dostarcz kotu okazji do bezpiecznej aktywności fizycznej. Mogą to być zabawy w domu lub spacery. Te powinny się odbywać pod twoim nadzorem. Zabezpiecz okna i balkon, aby uniknąć wypadków. Regularnie odwiedzaj z kotem weterynarza. Wykonuj badania krwi u kota co dwa lata (do 8. roku życia) lub co rok (u kotów starszych). Dbaj o potrzeby kota. To zwierzę potrzebuje sporo przestrzeni osobistej. Na wolności jego terytorium jest duże, dlatego niedobrze jest tłoczyć koty na małej powierzchni. Koty towarzyszą nam od tysięcy lat Koty udomowiono najpierw na Bliskim Wschodzie. Kilka tysięcy lat później trafiły do Egiptu, gdzie cieszyły się wyjątkowym statusem. Ale niezależnie od tego do udomowienia kotów doszło także w Chinach. Prawdopodobnie pierwszymi ludźmi, którym udało się udomowić koty ponad 9000 lat temu byli pionierzy rolnictwa z Bliskiego Wschodu. Koty przyciągnęła do nich obecność myszy, zwabionych z kolei przez obfitość ziarna. Na Cyprze znaleziono kota pochowanego z człowiekiem już ok. 9,5 tys. lat temu. Dziś koty domowe są w czołówce najgroźniejszych gatunków inwazyjnych. W XIX w. zabierano je w podróże morskie, by tępiły okrętowe szczury. Dzięki temu dotarły w miejsca pozbawione dotąd drapieżników, takie jak tropikalne wyspy. Ale i w naszych warunkach są niebezpieczne dla przyrody. Przeciętny kot zabija rocznie 180 innych zwierząt. Źródło: National Geograhpic Polska