National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2025-12-15T08:08:19.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Najpiękniejszy gwiazdozbiór zimowego nieba – za jego nazwą może stać mit nawiązujący do Wisły
items: Chiny przedstawiają kosmiczne plany na przyszłość. Chcą odnaleźć „Ziemię 2.0”
items: Największy księżyc Układu Słonecznego skrywa pod lodem ocean – co nas tam czeka?
items: Planetoida mogła przynieść życie na Ziemię. To nie zwykła teoria – są na to coraz bardziej przekonujące dowody
items: Eksperyment na Międzynarodwej Stacji Kosmicznej obala kolejne przekonania o granicach życia. Co może przeżyć w kosmosie?
items: Największy współczesny krater odnaleziony w Chinach. To niemal kilometrowy ślad po tajemniczym uderzeniu w Ziemię
items: Polskie flagi wracają z orbity na uczelnie. Nasz astronuata przekaże je w czasie spotkań z żakami
items: Kosmiczne tango. Mamy pierwszy radiowy obraz dwóch czarnych dziur w śmiertelnym uścisku
items: Przed nami najdłuższe zaćmienie Słońca w historii. Możemy go jednak nie zobaczyć
items: Superpełnie 2025: kiedy i jak obserwować rzadką serię trzech pełni z rzędu
items: Ocean na północnej półkuli Marsa? Na to wskazują dowody geologiczne
items: Astroturystyka bije rekordy. Turyści rezerwują już noclegi na zaćmienie Słońca
items: Zobacz, gdzie rodzą się gwiazdy. Misja Gaia stworzyła kosmiczną mapę 3D
items: Czy żyjemy w czarnej dziurze? Oto co mówią fizycy
items: Kosmiczne „Wow!” wyjaśnione? Astrofizycy tłumaczą tajemniczy sygnał sprzed dekad
items: Dlaczego wciąż nie spotkaliśmy kosmitów? Naukowiec wyjaśnia: Są uwięzieni na swoich planetach
items: Życie na Marsie? Mamy nowy, prosty sposób by go szukać
items: „Oko Saurona” w kosmosie – tolkienowskie odkrycie astronomów
items: Astronautka uwieczniła wyjątkowe zjawisko nad Ziemią. To coś, co trzeba zobaczyć
items: Naukowcy z MIT dowodzą: nie potrzebujemy wody, by istniała chemia organiczna
items: Wiemy, kiedy umrze Wszechświat – dużo wcześniej niż myśleliśmy!
items: Rubin ma oko na Planetę 9? Teleskop, który może zmienić podręczniki
items: „Łaska” wylądowała z pluskiem! Polski astronauta powrócił na Ziemię
items: Polski astronauta wraca na Ziemię. Wiemy, jak taka podróż wpływa na organizm
items: Sztuczna inteligencja znalazła 8 tajemniczych sygnałów z kosmosu. Czy to dowód na istnienie obcych?

Najpiękniejszy gwiazdozbiór zimowego nieba – za jego nazwą może stać mit nawiązujący do Wisły
type: item
date: 2025-12-15T08:07:05.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: fakty i mity
subject: gwiazdozbiory
subject: Gwiazdy
subject: historia
subject: kosmos
subject: mity
description: Erydan to rozległy gwiazdozbiór znany już w starożytności. Rozciąga się przez ponad 100 stopni łuku nieba i może być obserwowany z różnych szerokości geograficznych. Dlaczego fascynował już Arystotelesa i jak można go odnaleźć dziś?
encoded: Spis treści: Erydan – mityczna rzeka i boska tajemnica starożytnej Grecji Która rzeka kryje się za mitem Erydanu? Prawdziwe źródła bursztynu i legenda północy Gwiazdozbiór Erydanu – tajemnicza rzeka na nocnym niebie i jej niezwykłe gwiazdy Choć dziś rzadko wspominany poza gronem pasjonatów astronomii Erydan był jednym z ważniejszych gwiazdozbiorów znanych starożytnym. Jego długi, wijący się kształt przywodził na myśl rzekę płynącą przez nieboskłon – stąd liczne powiązania z mitologicznym Erydanem, mitycznym nurtem niosącym ze sobą opowieści o upadku Faetona i niebiańskim porządku. Konstelacja, rozciągająca się od gwiazdozbioru Oriona aż po południowy kraniec nieba, nadal skrywa wiele fascynujących historii – i chociaż nie jest łatwa do zaobserwowania z Polski w całości, jej obecność na nocnym niebie wciąż budzi zachwyt. Erydan – mityczna rzeka i boska tajemnica starożytnej Grecji W kulturze starożytnej Grecji Erydan ma podwójne znaczenie. Z jednej strony jest to bóstwo rzeczne, syn tytanów Okeanosa i Tetydy, uosabiający potężne i nieznane wody Północy. Z drugiej – to tajemnicza rzeka, która według mitologii wypływała z podziemnego świata Hadesu i była zlokalizowana na północy, poza granicami znanego świata. Grecy kojarzyli ją z miejscem przekraczającym rzeczywistość, granicznym punktem między życiem a śmiercią. Z rzeką Erydan nierozerwalnie związany jest grecki mit o Faetonie, synu boga słońca Heliosa i nimfy morskiej Klimene. Zainspirowany boskim pochodzeniem, Faeton postanowił poprowadzić rydwan ojca po niebie. Nie zapanował jednak nad ognistymi końmi. Słońce zbliżyło się zbyt mocno do Ziemi, powodując kataklizmy, susze i pożary. Aby zapobiec całkowitemu zniszczeniu świata, Zeus uderzył piorunem w Faetona, strącając go z niebios. Młodzieniec spadł do rzeki Erydan i utonął. Tragiczna śmierć Faetona wywołała rozpacz jego sióstr – Heliad, córek Heliosa. Bogowie z litości przemienili je w topole, rosnące na brzegach Erydanu, a ich łzy zamieniły się w bursztyn, który m…

erydan-GettyImages-1371476497-e91a994.jpg
width: 5023
height: 3480

Chiny przedstawiają kosmiczne plany na przyszłość. Chcą odnaleźć „Ziemię 2.0”
type: item
date: 2025-12-09T15:45:51.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Kosmos
subject: Nauka
subject: chiny
subject: Gwiazdy
subject: kosmos
subject: podróże kosmiczne
subject: satelita
subject: słońce
subject: wszechświat
description: Plan kosmiczny Chin na najbliższe lata może przyprawić o zawrót głowy. Chcą one wysłać cztery przełomowe satelity, z których każdy ma zmienić nasze postrzeganie Wszechświata – w tym odnaleźć planety podobne do Ziemi, na których moglibyśmy zamieszkać. Czy to część propagandy Państwa Środka, czy rzeczywisty plan podboju kosmosu?
encoded: Chińska Narodowa Agencja Kosmiczna przedstawiła plany czterech nowych misji kosmicznych, które mają zostać zrealizowane w ramach 15. Planu Pięcioletniego (2026–20230). Zostały ogłoszone w państwowej telewizji, a ich celem ma być eksploracja najbardziej fascynujących i tajemniczych obszarów kosmosu oraz wyniesienie kraju na szczyt światowych badań egzoplanetarnych. Czy to może się udać? Chiny chcą odnaleźć nową Ziemię W ostatnich latach chińskich program kosmiczny przeszedł ogromną transformację. Po sukcesach misji księżycowych, marsjańskich i uruchomieniu własnej stacji orbitralnej kolejnym krokiem stała się eksploracja dalekiego kosmosu. Chińczycy chcą odpowiedzieć na pytanie: czy Ziemia jest jedyną planetą nadającą się do życia? Założenia misji Exo-Earth są ambitne. Chiński satelita, wyposażony w najnowocześniejsze instrumenty, ma monitorować tysiące gwiazd w naszej galaktyce, poszukując egzoplanet (planet orbitującej wokół gwiazdy innej niż Słońce) w tzw. strefie zamieszkiwalnej, czyli tym obszarze wokół gwiazdy, w którym mogą istnieć warunki sprzyjające obecności wody w stanie ciekłym oraz – potencjalnie – życiu. Dlaczego Chiny inwestują w poszukiwanie planet podobnych do Ziemi? Powodów jest kilka. Po pierwsze, chodzi o prestiż w światowym wyścigu technologicznym i naukowym. Stany Zjednoczone i Europa od lat prowadzą badania nad egzoplanetami, a sukcesy takich misji jak Kepler czy TESS pokazują, że poszukiwanie planet podobnych do Ziemi może stać się jednym z najważniejszych kierunków współczesnej astrofizyki. Chińczycy w dalszym kosmosie nie powinni więc nikogo dziwić. Po drugie, badania te są motorem rozwoju nowoczesnych technologii. Projekt Exo-Earth pobudza innowacje w zakresie optyki, detekcji światła, przetwarzania danych i automatyzacji analiz astronomicznych. Dzięki temu mogą budować nie tylko własne know-how, ale także potencjał do tworzenia nowych technologii cywilnych i militarnych. Te zaś dobrze wyglądają na udostępnianych w internecie propagandowych…

GettyImages-2246679435-83b9e42.jpg
width: 3500
height: 2195

Największy księżyc Układu Słonecznego skrywa pod lodem ocean – co nas tam czeka?
type: item
date: 2025-12-09T13:57:07.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: Gwiazdy
subject: jowisz
subject: kosmos
subject: księżyce
subject: układ słoneczny
description: Największy księżyc Jowisza, Ganimedes, to obiekt, który zaskoczył nie tylko samego Galileusza, ale zaskakuje też współczesnych naukowców. Skrywa cechy, których wcześniej nie spodziewano się znaleźć na księżycach planet olbrzymów.
encoded: Spis treści: Skąd wzięła się nazwa Ganimedes? Historia jednego z księżyców Jowisza Ganimedes – największy i najbardziej złożony księżyc Jowisza Największy księżyc w Układzie Słonecznym Magnetosfera i atmosfera Ganimedesa Jak jest zbudowany Ganimedes? Ziemskie misje na Ganimedesa Największy księżyc Jowisza, Ganimedes, został odkryty przez Galileusza już w XVII wieku. Mimo że upłynęło kilka stuleci, obiekt ten wciąż pozostaje zagadką dla naukowców. To właśnie ten księżyc jest największy nie tylko wokół Jowisza, ale też w całym Układzie Słonecznym – przewyższa rozmiarami nawet planetę Merkury. Badania prowadzone przez sondy kosmiczne pokazały, że Ganimedes ma cechy, które upodabniają go do planet skalistych. Jedną z takich cech jest posiadanie własnego pola magnetycznego – wyjątkowego wśród księżyców. Dodatkowo jego powierzchnia pokryta jest lodem wodnym, a pod nią może kryć się ocean ciekłej wody. Skąd wzięła się nazwa Ganimedes? Historia jednego z księżyców Jowisza Choć dziś Ganimedes to jedno z najbardziej rozpoznawalnych imion w Układzie Słonecznym, początkowo wcale nie odnosiło się do tego księżyca. Galileusz, który jako pierwszy zaobserwował cztery największe księżyce Jowisza w 1610 roku, nazwał je w sposób czysto techniczny – Ganimedes otrzymał oznaczenie Jowisz III. Ten schemat miał podkreślać kolejność odkrycia oraz ich relację z planetą macierzystą. Odkrycie satelitów Jowisza było przełomowe – udowadniało, że nie tylko Ziemia może mieć księżyce, co osłabiało geocentryczny model wszechświata. W połączeniu z teorią heliocentryczną Mikołaja Kopernika, obserwacje Galileusza przyczyniły się do rewolucji naukowej i zmiany naszego pojmowania kosmosu. Z czasem pojawiła się potrzeba nadania tym ciałom niebieskim bardziej rozpoznawalnych nazw. Z inicjatywą wystąpił Johannes Kepler, który zaproponował, by satelity Jowisza nazwać imionami kochanków Zeusa (grecka wersja imienia Jowisza). To właśnie dzięki jego sugestii księżyc Jowisz III zyskał nazwę Ganimedes. W mitologi…

ganimedes-najwiekszy-ksiezyc-jowisza-acbed3d.jpeg
width: 2880
height: 1530

Planetoida mogła przynieść życie na Ziemię. To nie zwykła teoria – są na to coraz bardziej przekonujące dowody
type: item
date: 2025-12-02T07:52:31.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Kosmos
subject: Nauka
subject: kometa
subject: kosmos
subject: planetoidy
subject: wszechświat
subject: ziemia
subject: życie
description: Czy życie trafiło na Ziemię z kosmosu? Przełomowe badania związane z planetoidą Bennu rzucają nowe światło na pochodzenie życia na naszej planecie. Czy to możliwe, że to uderzenie obcego ciała niebieskiego sprawiło, iż czytasz teraz ten artykuł?
encoded: Pochodzenie życia na Ziemi jest jedną z największych zagadek, jakie próbuje rozwikłać nauka. Wydaje się jednak – przynajmniej niektórym badaczom – że jesteśmy nieco bliżej jej rozwiązania. Coraz więcej z nich skłania się ku teorii panspermii, czyli zakładającej pozaziemskie źródło życia. A to wszystko przez analizę próbek z mijającej naszą planetę planetoidy. Tajemnicza teoria panspermii Wiemy, że pierwiastki, z których się składamy – czyli żelazo, tlen czy wapń – powstały w wyniku eksplozji gwiazd. Nie wiemy jednak, skąd tak naprawdę wzięło się samo życie. A co, jeśli powstało poza naszą planetą? To właśnie stara się wyjaśnić teoria panspermii. Reprezentuje ona naukowy pogląd, według którego aminokwasy umożliwiające powstanie życia rozprzestrzeniają się po Wszechświecie za pomocą pyłu kosmicznego czy planetoid. Myśląc tym tokiem, życie nie narodziło się na Ziemi, a zostało na nią „zawleczone” za pomocą obecnych np. na powierzchni planetoidy uderzającej w naszą planetę prostych jednokomórkowych organizmów Wcześniej pogląd ten był jednak wyłącznie hipotezą. Dopiero bliskie spotkanie ze planetoidą pamiętającą początki Wszechświata wydaje się przynosić nieco odpowiedzi. Aminokwasy i nukleotydy odkryte na planetoidzie Planetoida Bennu od lat fascynuje naukowców, ponieważ stanowi swojego rodzaju „kapsułę czasu” z okresu formowania się Układu Słonecznego. Niewiele zmieniła się ona od jego narodzin około 4,6 mld lat temu. Ostatni raz przelatywała obok nas w 2020 roku i właśnie wtedy wylądowała na niej sonda kosmiczna, która zebrała próbki i przywiozła je na Ziemię. Po ich dokładnym zbadaniu naukowcy potwierdzili obecność aż 14 aminokwasów oraz wykryli ślady tryptofanu – związku nigdy wcześniej nie wykrytego w materiale pozaziemskim. Zespół wykrył również pięć zasad azotowych, czyli składników budujących RNA i DNA. Wyniki swojej pracy opublikował w czasopiśmie „PNAS”. Oznacza to, że zarówno budulec białka (aminokwasy) jak i „genetyczny plan” umożliwiający stworzenie DNA (za…

GettyImages-1158941008-d6e8fc0.jpg
width: 4725
height: 2888

Eksperyment na Międzynarodwej Stacji Kosmicznej obala kolejne przekonania o granicach życia. Co może przeżyć w kosmosie?
type: item
date: 2025-11-21T13:30:18.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: Przyroda
subject: kosmos
subject: międzynarodowa stacja kosmiczna
subject: rośliny
description: Życie z Ziemi po raz kolejny udowodniło, że jest gotowe na wszystko. Zarodniki mchu przetrwały ekstremalne warunki panujące w przestrzeni kosmicznej. To nie pierwszy przypadek, gdy organizmy poradziły sobie poza ziemską atmosferą. Naukowcy zaczynają na nowo definiować granice życia.
encoded: Trzy lata temu astronauci pracujący na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS) umieścili na jej zewnętrznej części zasobnik z 20 tysiącami zarodników mchu. Zarodniki przebywały w ekstremalnie trudnym środowisku przez równo 283 dni, po czym zostały zebrane i wysłane na Ziemię. A tam, jakby kosmiczny spacer nigdy nie miał miejsca, wykiełkowały i rozwinęły się. Tym samym dołączyły do wydłużającego się szeregu materiałów biologicznych potrafiących przetrwać w kosmosie. Filmy science-fiction od lat przekonują nas, że życie powinno wyewoluować nie tylko na planetach lub księżycach, lecz również w przestrzeni międzyplanetarnej i międzygwiezdnej. Jak na razie nie odnaleźliśmy kosmicznych ameb czy wielorybów, nie wiemy też nic o kosmicznej sieci grzybni, po której nawigują galaktyczne niesporczaki, za to regularnie okazuje się, że kolejny organizm ekstremofilny może przetrwać próżnię i wahania temperatury od -100 do +100 stopni Celsjusza. Niezłomni kolonizatorzy Jednym z takich organizmów okazały się zarodniki mchu Physcomitrella patens, czyli czareczki otwartej. Ten gatunek mchu wykorzystywany jest często jako tzw. organizm modelowy w badaniach naukowych, szczególnie w biologii komórki i genetyce. – Mchy są jednymi z najwcześniejszych roślin lądowych i są dobrze znane z kolonizowania najtrudniejszych środowisk na Ziemi – Antarktydy, pól wulkanicznych i pustyń – powiedział Tomomichi Fujita z Uniwersytetu Hokkaido w Japonii, członek zespołu prowadzącego eksperyment. Właśnie dlatego badacze chcieli sprawdzić, czy zarodniki mchu mogą przetrwać również ekspozycję na przestrzeń kosmiczną – jedno z najbardziej ekstremalnych środowisk, jakie można sobie wyobrazić. Biologiczna kapsuła czasu 4 lipca 2022 roku zarodniki Physcomitrella patens zostały umieszczone po zewnętrznej stronie ISS. Na Ziemi pozostała grupa kontrolna charakteryzująca się wysokim, aż 97-procentowym wskaźnikiem kiełkowania. Co ciekawe identyczny wynik uzyskała grupa zarodników wystawionych na działanie przestrzeni…

iss-925b90b.jpg
width: 1913
height: 1275

Największy współczesny krater odnaleziony w Chinach. To niemal kilometrowy ślad po tajemniczym uderzeniu w Ziemię
type: item
date: 2025-11-13T13:00:11.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Historia
subject: Kosmos
subject: asteroida
subject: chiny
subject: kometa
subject: kosmos
subject: meteoryty
subject: odkrycia
subject: ziemia
description: W południowych Chinach odkryto zadziwiająco dobrze zachowany krater po uderzeniu meteorytu. Pozostawał na widoku, jednak do tej pory nie przypuszczano, że niemal kilometrowe zagłębienie może być efektem uderzenia ciała niebieskiego. Do tego powstało całkiem niedawno, przez co rzuca nowe światło na losy Ziemi.
encoded: Naukowcy z Chin ogłosili odkrycie krateru Jinlin o średnicy 900 metrów, największego znanego krateru z epoki holocenu. Znalezisko w Zhaoqing wstrząsa naukowym światem. Ogromny krater z Zhaoqing Zespołu naukowców z Szanghaju i Kantonu ogłosił przełomowe odkrycie w południowych Chinach. W Zhaoqing, w prowincji Guangdong, badacze natrafili na wyjątkowo dobrze zachowany krater metorytowy. Nazwali go Jinling, co po chińsku oznacza „szczęśliwy las”. Trafnie, bo znalezisko z pewnością było szczęśliwe. Okazało się bowiem, że dobrze zakamuflowany, 900-metrowy krater jest największym znanym kraterem z holocenu – epoki geologicznej, która rozpoczęła się po ostatniej epoce lodowcowej około 11 700 lat temu i w której wszyscy obecnie żyjemy. Swoje odkrycie badacze opublikowali w czasopiśmie „Mattter and Radiation at Extremes”, w którym potwierdzili, że krater Jinlin powstał w wyniku niedawnego uderzenia meteorytu. Co zaskakujące, struktura największego krateru znajduje się w granitowej skorupie wietrzeniowej, co pomogło zachować jego wyjątkowe cechy pomimo panującej w regionie wysokiej wilgotności i obfitych opadów deszczu. Pozostał w niemalże niezmienionej formie. Skąd wiadomo, że krater powstał po uderzeniu meteorytu? W skałach granitowych, które otaczają krater, naukowcy odkryli charakterystyczne cechy deformacji kwarcu, tzw. deformacje planarne. Te mikroskopijne struktury powstają wyłącznie w wyniku uderzenia ciała niebieskiego w powierzchnię planety. Czemu wyłącznie? Bo ciśnienie potrzebne do ich wytworzenia wynosi od 10 do 35 gigapaskali – to poziom, którego nie osiągają żadne ziemskie procesy geologiczne. Jasnym więc było, że sprawcą kilometrowego zamieszania musiał być przybysz z kosmosu. Czym Jinlin różni się od innych kraterów? Przed odkryciem chińskiego krateru największą znaną strukturą uderzeniowa z epoki holocenu był krater Macza w Rosji. Mierzy on jednak zaledwie 300 metrów, jest więc trzy razy mniejszy. Krater Jinlin zmienia postrzeganie częstotliwości i skali ude…

FABRIC-KOLAZ-32-20-e94faaa.jpg
width: 2700
height: 1800

Polskie flagi wracają z orbity na uczelnie. Nasz astronuata przekaże je w czasie spotkań z żakami
type: item
date: 2025-10-17T06:01:55.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Kosmos
subject: Nauka
subject: astronauci
subject: kosmos
subject: studenci
description: Możliwość bezpośredniego spotkania z polskim astronautą projektowym Europejskiej Agencji Kosmicznej, dr. Sławoszem Uznańskim-Wiśniewskim będą mieli polscy studenci. Odwiedzi on wiodące uczelnie w całym kraju. I przekaże coś, co przywiózł z kosmosu.
encoded: – To była jedna z najbardziej magicznych chwil w moim życiu – powiedział w trakcie pożegnania z załogą Międzynarodowej Stacji Kosmicznej dr Sławosz Uznański-Wiśniewski. Polski astronauta wykonał plan misji IGNIS w ponad 90 procentach. W kosmosie przebywał w czerwcu i w lipcu 2025 roku. Był drugim Polakiem, który poleciał w kosmos po Mirosławie Hermaszewskim w 1978 roku. Kolejne miesiące na Ziemi upływają dr. Uznańskiemu-Wiśniewskiemu na licznych spotkaniach. Żacy z astronautą Polska Agencja Kosmiczna opublikowała właśnie program spotkań polskiego astronauty ze studentami na 17 wiodących uczelniach w naszym kraju. Trasę nazwano „IGNIS – Polska sięga gwiazd”. Trasa dr. Uznańskiego-Wiśniewskiego wystartowała w tym tygodniu na Politechnice Warszawskiej. Celem tych spotkań jest inspirowanie środowiska akademickiego polskimi badaniami kosmicznymi oraz nowoczesnymi technologiami orbitalnymi. Jak podkreśla dr Sławosz Uznański-Wiśniewski, trasa naukowa ma stać się pierwszym prawdziwym polskim Space Master Class, łączącym wiedzę naukową z praktycznym doświadczeniem wyniesionym z misji IGNIS. Nie obędzie się bez symbolicznych gestów. Polski astronauta przekaże przedstawicielowi każdej uczelni pamiątkową biało-czerwoną flagę, która razem z nim poleciała na Międzynarodową Stację Kosmiczną. Rozmowy o kosmosie Studenci oraz uczniowie będą mogli poznać kulisy misji IGNIS i dowiedzieć się więcej na temat trzynastu polskich eksperymentów realizowanych na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Dotyczyły wielu różnych dziedzin, były to m.in.: badanie zmian ludzkiej flory jelitowej podczas krótkotrwałej misji kosmicznej; monitorowanie promieniowania na ISS w celu ochrony astronautów i elektroniki; badanie wpływu izolacji kosmicznej na zdrowie psychiczne człowieka; badanie nowoczesnych metod obniżania poziomu stresu i wspierania koncentracji w czasie wydłużonej izolacji; testowanie innowacyjnej technologii interfejsu mózg-komputer; badanie w warunkach kosmicznych innowacyjnych nanomateriałów…

uznanski-e852da6.jpeg
width: 5568
height: 3712

Kosmiczne tango. Mamy pierwszy radiowy obraz dwóch czarnych dziur w śmiertelnym uścisku
type: item
date: 2025-10-15T10:08:33.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: czarna dziura
subject: kosmos
description: Radioastronomom udało się zarejestrować taniec dwóch krążących wokół siebie czarnych dziur. Choć same czarne dziury są niewidoczne, można je wykryć poprzez potężne dżety lub świecący gaz wokół nich. A te, jak na śmiertelny taniec potężnych kosmicznych obiektów przystało, są imponujące.
encoded: Pierwsze informacje o tym, że w aktywnym jądrze odległej o 3,5 miliarda lat świetlnych galaktyki OJ 287 musi istnieć nie jedna, lecz para czarnych dziur, zostały rozgłoszone przez astronomów związanych z Uniwersytetem w Turku w Finlandii jeszcze w 1982 roku. Jednak dopiero dwa lata temu międzynarodowa grupa badawcza, w skład której wchodzili naukowcy z Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, wykonała pierwsze dokładne obserwacje tego obszaru. Potwierdziły one istnienie w galaktyce OJ 287 pary czarnych dziur oraz pozwoliły lepiej poznać układ i jego okolice. Ekstremalne środowisko czarnych dziur Wszystko wskazuje na to, że główna czarna dziura OJ 287, o masie około 18 miliardów Słońc, jest otoczona galaktycznym dyskiem akrecyjnym, z którego powoli „zasysa” materię. Wzdłuż biegunów magnetycznych wyrzucane są tzw. dżety plazmy, czyli wysokoenergetyczne wypływy materii, którym towarzyszy promieniowanie elektromagnetyczne. Druga, mniejsza czarna dziura, o masie „zaledwie” 150 milionów mas Słońca, okrąża swoją towarzyszkę i co pewien czas przebija jej dysk, powodując nagły, krótki rozbłysk jasności całej galaktyki. Jak przekonują badacze, czasowa zmienność jasności całego obiektu jest obserwowana już od 120 lat, a jego najwcześniejsze zdjęcia rejestrowano jeszcze na szklanych płytkach fotograficznych. – Po raz pierwszy udało nam się uzyskać obraz dwóch czarnych dziur krążących wokół siebie. Widać je dzięki intensywnym dżetom cząstek, które emitują. Same czarne dziury są całkowicie czarne, ale można je wykryć poprzez te dżety lub świecący gaz wokół nich — powiedział astronom Mauri Valtonen z Uniwersytetu w Turku. To właśnie Mauri Valtonen jest astronomem, który w 1982 roku jako pierwszy uznał, że w OJ 287 muszą znajdować się dwie czarne dziury. Nowe dane nie tylko potwierdzają jego przypuszczenia, ale też dają nam możliwość zajrzenia do tego skomplikowanego układu. Obiekt gwiazdopodobny Zacznijmy od tego, że galaktyka OJ 287 jest kwazarem, cz…

black-hole-binary-ae24673.jpg
width: 1200
height: 675

Przed nami najdłuższe zaćmienie Słońca w historii. Możemy go jednak nie zobaczyć
type: item
date: 2025-10-08T12:08:51.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: kosmos
subject: rekordy
subject: zaćmienie
subject: zaćmienie słońca
description: Okazuje się, że zbliżamy się historycznie najdłuższego całkowitego zaćmienia Słońca w historii. To wielkie wydarzenie, bo poprzedni rekord padł 27 czerwca 363 roku. Statystycznie jednak nikt z czytających ten tekst – i piszący – nie będzie miał szans go zobaczyć. Dlaczego?
encoded: Według obliczeń astronomów najdłuższe zaćmienie Słońca w historii wydarzy się 16 lipca 2186 roku. Ziemię spowije mrok rodem z filmów katastroficznych. Kiedy będzie historyczne zaćmienie Słońca? Rekordowe zaćmienie z 363 roku zostanie pobite po 1800 latach. Warto było czekać, bo ma potrwać aż 7 minut i 29 sekund. To niemal najdłuższy możliwy czas zaćmienia, bo teoretycznie może ono maksymalnie trwać 7 minut i 32 sekundy. Najlepszym punktem obserwacji do obserwacji historycznego zaćmienia – informujemy na wszelki wypadek, jeśli chcielibyście przekazać informacje swoim wnukom – będzie Ameryka Południowa, a dokładnie wąski pas w Kolumbii, Wenezueli i północnej Brazylii. Co to jest zaćmienie Słońca? W przeszłości zaćmienia przerażały – nagłe nastanie nocy budziło lęki i było odczytywane jako gniew bogów, zwiastun katastrof naturalnych czy chorób. Dzisiaj wiemy, że zaćmienia są wynikiem idealnego ustawienia Księżyca pomiędzy Ziemią a Słońcem. Naukowcy są w stanie przewidzieć je co do sekundy, jednak ciągle mają w sobie coś „magicznego”. Co ciekawe, zaćmienie Słońca zachodzi wyłącznie podczas nowiu – to faza, kiedy tarcza Księżyca jest niemal całkowicie niewidoczna. W ciągu roku na całej Ziemi występują co najmniej dwa zaćmienia, a na jednym obszarze występuje ono statystycznie raz na 370 lat. Nie zawsze, bo np. w Hrubieszowie wystąpiło ono zarówno 1842, jak i w 1851 roku. Rodzaje zaćmień Słońca Niezwykłym przypadkiem związanym z zaćmieniami Słońca jest to, że Księżyc jest 400 razy mniejszy od gwiazdy, ale znajduje się także… 400 razy bliżej Ziemi niż ona. To sprawia, że oba ciała niebieskie z powierzchni naszej planety zdają się być niemalże tej samej wielkości. To jednak iluzja. Nauka rozpoznaje kilka rodzajów zaćmień. Wyróżnia je stopień przesłonienia Słońca przez Księżyc. Z pewnością najbardziej spektakularne jest zaćmienie całkowite, podczas którego cała tarcza jest przesłonięta. Charakterystyczne, częściej spotykane jest zaćmienie obrączkowe, gdy widoczny jest jasny …

GettyImages-837557442-a42e882.jpg
width: 7360
height: 4912

Superpełnie 2025: kiedy i jak obserwować rzadką serię trzech pełni z rzędu
type: item
date: 2025-10-05T13:15:25.000Z
creator: Andrew Fazekas /National Geographic News
subject: Kosmos
subject: kosmos
subject: księżyc
subject: noc
subject: pełnia
description: Superpełnie 2025 wystąpią trzy razy z rzędu: 6 października, 5 listopada i 4 grudnia. Sprawdź, czym różnią się od zwykłych pełni i jak je najlepiej obserwować.
encoded: Spis treści: Co sprawia, że pełnia jest „super”? Dlaczego w 2025 roku zobaczymy trzy superpełnie z rzędu Skąd biorą się nazwy pełni Co zobaczymy na nocnym niebie Jak obserwować i fotografować superpełnie Tej jesieni każda pełnia będzie superpełnią. Oto jak często się to zdarza — i dlaczego. Spójrz w niebo tej jesieni, a zauważysz coś nietypowego. Każda pełnia Księżyca wyda się większa i jaśniejsza niż zwykle. Dzieje się tak, bo ostatnie trzy miesiące 2025 roku przyniosą rzadką serię superpełni występujących jedna po drugiej — gdy pełnia zbiega się z punktem orbity Księżyca najbliższym Ziemi. 6 października, 5 listopada i 4 grudnia na niebie pojawią się kolejno: październikowy księżyc żniw, listopadowy księżyc bobrów i grudniowy zimny księżyc. Wszystkie w wersji „super”. Oto, co warto wiedzieć. Co sprawia, że pełnia jest „super”? Księżyc nie krąży wokół Ziemi po idealnym kole, lecz po wydłużonej, „jajowatej” orbicie. W każdym miesiącu są więc momenty, gdy jest nieco bliżej (perygeum) oraz dalej (apogeum). W perygeum odległość Księżyca może wynosić około 356 000 km, a w apogeum przekraczać może 406 000 km. Gdy pełnia zbiega się z perygeum, mamy superpełnię — tarcza wydaje się wtedy trochę większa i świeci jaśniej niż zwykle. W porównaniu z najdalszą pełnią superpełnia może wyglądać nawet na o 14% większą i o 30% jaśniejszą. Względem przeciętnej pełni różnice to zwykle ok. 7% i 15%. Dla nieuzbrojonego oka zmiana bywa subtelna. Zestawienia zdjęć obok siebie pokazują ją jednak bardzo wyraźnie. Dlaczego w 2025 roku zobaczymy trzy superpełnie z rzędu Superpełnie same w sobie nie są rzadkością — zwykle zdarzają się kilka razy w roku. Nietypowe jest to, że w 2025 r. trzy kolejne pełnie niemal idealnie pokryją się z perygeum. Dzieje się tak, bo „kalendarz” perygeum powoli przesuwa się względem faz Księżyca, zamykając pełny cykl mniej więcej co 14 miesięcy księżycowych. Czasem oznacza to, że tylko jedna pełnia jest dostatecznie blisko, by uznać ją za „super”. Innym razem — jak…

GettyImages-2228480913-05f6500.jpg
width: 2237
height: 1491

Ocean na północnej półkuli Marsa? Na to wskazują dowody geologiczne
type: item
date: 2025-10-01T12:57:48.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Kosmos
subject: kosmos
subject: mars
subject: oceany
subject: woda
subject: życie
description: Od jakiegoś czasu naukowcy są zgodni, że po Marsie płynęła woda. Wiemy, że Czerwoną Planetę przecinały liczne rzeki, ale czy znajdował się na niej także… ocean? Nowe badania wskazują, że północna półkula Marsa pokryta była przez olbrzymi zbiornik wodny. Czy to wstęp do odnalezienia form życia?
encoded: Nowe badania przeprowadzone na Uniwersytecie Arkansas przyniosły mocne dowody na istnienie oceanu na północnej półkuli Marsa. Obecność dużego zbiornika wody znacznie zwiększa prawdopodobieństwo odnalezienia życia na Czerwonej Planecie. Czy na Marsie jest woda? Chociaż Mars wydaje się całkowicie wyschnięty, to odnaleziono na nim wodę – jest po prostu dobrze ukryta i zwykle pozostaje pod postacią lodu ukrytego albo głęboko pod powierzchnią planety, albo w pozostałych po wulkanach kalderach wysoko nad ziemią. Badacze odkrywają jednak coraz więcej dowodów na to, że kiedyś woda płynęła po powierzchni planety. Analiza geologiczna wskazuje na rozliczne koryta rzek, a naukowcy porównują ich koryta ze skałami rzecznymi pozostałymi po ciekach, które płynęły po Ziemi miliony lat temu. – Nie znamy żadnych form życia na Ziemi ani nigdzie indziej we Wszechświecie, które nie wymagałyby ciekłej wody. Im więcej ciekłej wody mamy na Marsie, tym bardziej prawdopodobne jest istnienie życia – opowiada Cory Hughes, doktorant nauk o ziemi i główny autor badania. Ślady po dawnych oceanach Nieregulowane rzeki to same w sobie niemalże formy życia. Na Ziemi ewoluują, zmieniają swój bieg, nanoszą osady i przenoszą się w nowe miejsca. Tworzą rozległe delty czy strefy cofki, a w końcu… wpadają do oceanu. To właśnie zainteresowało naukowców – chcieli wykorzystać tę wiedzę i udowodnić, że na Marsie przebiegało to podobnie. Szczególnie strefy cofki wydawały się Hughesowi obiecujące. To charakterystyczne miejsca, w których ocean wdziera się w głąb schodzącej poniżej poziomu morza rzeki. Potrafią być bardzo rozległe: w przypadku Missisipi strefa cofki zaczyna się 370 kilometrów od linii brzegowej. Jego trop okazał się słuszny. Obserwując Czerwoną Planetę z orbity znalazł geologiczne dowody na istnienie dawnych stref cofki rzecznej. To potwierdziło, że ocean na Marsie istniał, a powierzchnię przecinały duże rzeki – wszystko to oczywiście zanim powierzchnia planety wyschła miliardy lat temu. Wyniki opu…

GettyImages-1836080590-4aa9d15.jpg
width: 7280
height: 4805

Astroturystyka bije rekordy. Turyści rezerwują już noclegi na zaćmienie Słońca
type: item
date: 2025-09-28T13:16:24.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: astronomia
subject: grenlandia
subject: hiszpania
subject: islandia
subject: kosmos
subject: portugalia
subject: rosja
subject: zaćmienie słońca
description: W sierpniu 2026 roku tylko w kilku regionach świata będzie widoczne jedno z najrzadszych i najbardziej spektakularnych zjawisk na Ziemi. Dla obserwatorów stanie się to niezapomnianym przeżyciem.
encoded: Astroturystyka, czyli podróże motywowane zjawiskami astronomicznymi, zyskuje coraz większą popularność na całym świecie. Już teraz widać, że rok 2026 stanie się przełomowy – tysiące osób planuje swoje wyjazdy z dużym wyprzedzeniem, by być świadkami niezwykłego spektaklu na niebie. Rezerwacje hoteli i pensjonatów w wybranych lokalizacjach rosną lawinowo, a prognozy wskazują, że popyt na tego rodzaju podróże będzie jeszcze większy. Astroturystyka i zjawiska astronomiczne, które przyciągają turystów Astroturystyka nie ogranicza się jedynie do wyjazdów w miejsca pozbawione sztucznego oświetlenia – coraz częściej staje się sposobem na uczestniczenie w wyjątkowych, jednorazowych wydarzeniach astronomicznych. Powstające na całym świecie parki ciemnego nieba, specjalistyczne obserwatoria oraz oferty biur podróży koncentrują się właśnie na takich atrakcjach, jak zorze polarne czy zaćmienia Słońca. Zjawiska te działają na wyobraźnię, budząc ogromne emocje, zwłaszcza że wielu podróżnych zna je jedynie z fotografii i mediów społecznościowych. To właśnie ich niezwykła widowiskowość sprawia, że tysiące osób decyduje się planować podróże specjalnie po to, aby zobaczyć je na własne oczy. W Polsce podobne fenomeny pojawiają się niezwykle rzadko – często raz na całe pokolenie. Dlatego jedyną możliwością doświadczenia ich w pełnej skali pozostaje wyjazd w odpowiedni region świata. Jeden z najbardziej widowiskowych spektakli nieba rozegra się już w przyszłym roku. W połowie sierpnia 2026 r. w wybranych regionach Europy można będzie bowiem podziwiać całkowite zaćmienie Słońca. Choć do tego momentu pozostało jeszcze wiele miesięcy, zainteresowanie jest ogromne. Turyści masowo rezerwują bilety lotnicze oraz miejsca noclegowe w lokalizacjach gwarantujących najlepsze warunki obserwacji, obawiając się, że z czasem ich dostępność i ceny staną się wyzwaniem. Całkowite zaćmienie Słońca w 2026 roku – gdzie będzie najlepiej widoczne? Dokładnie 12 sierpnia 2026 roku całkowite zaćmienie Słońca będz…

zacmienie-c7123ca.jpg
width: 5605
height: 3736

Zobacz, gdzie rodzą się gwiazdy. Misja Gaia stworzyła kosmiczną mapę 3D
type: item
date: 2025-09-19T07:42:14.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: Gwiazdy
subject: kosmos
description: Wyrusz w podróż do miejsc, gdzie rodzą się gwiazdy. Dzięki danym z misji Gaia naukowcy stworzyli mapę, która ujawnia trójwymiarowy obraz gazowych obłoków skrywających młode gwiazdy. Po raz pierwszy możemy zobaczyć te regiony z zupełnie nowej perspektywy. Tak wygląda Droga Mleczna, gdy spojrzymy na nią „z lotu ptaka”.
encoded: Aż 44 miliony gwiazd ciągu głównego i 87 masywnych gwiazd typu O rozrzuconych na przestrzeni 4000 lat świetlnych od Słońca posłużyło do opracowania trójwymiarowej mapy gwiezdnych żłobków. Mowa o gigantycznych obłokach gazu molekularnego, głównie wodoru oraz pyłu. Gdy tego typu obłok zapadnie się pod własnym ciężarem, tworzą się protogwiazdy, z których po okresie formowania się, powstają gwiazdy. W obłokach gazu i pyłu Mapa, która powstała dzięki precyzyjnym obserwacjom należącej do Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA) sondy Gaia, pozwala lepiej poznać te nieprzejrzyste, chmurne obszary oraz młode, gorące gwiazdy, które nadają im kształt. Dodajmy, że opracowanie mapy jest naprawdę wyjątkowym osiągnięciem, ponieważ mapowanie regionów narodzin gwiazd jest wyjątkowo trudne. Takie miejsca ukryte są za gęstymi obłokami gazu i pyłu. Ale naukowcom misji udało się zmierzyć pozycje gwiazd oraz tzw. ekstynkcję, czyli stopień, w jakim pył pochłania i blokuje ich światło. Właśnie na tej podstawie udało się opracować trójwymiarowe mapy rozmieszczenia pyłu i określić ilość zjonizowanego wodoru, dzięki któremu wiemy, że w danym miejscu zachodzi proces powstawania gwiazd. Jak przekonują naukowcy misji, dotychczas wiele teleskopów obserwowało te regiony, uzyskując obraz z perspektywy Ziemi. Jednak dopiero Gaia umożliwiła poznanie ich prawdziwej struktury przestrzennej w trzech wymiarach i zobaczenie ich tak, jakbyśmy patrzyli na Drogę Mleczną z zewnątrz. Spojrzeć z góry Tylko jak to możliwe? Przecież Gaia orbituje wokół znajdującego się raptem 1,5 miliona kilometrów od Ziemi punktu L2. Mimo to, jak przekonuje Lewis McCallum, astronom z University of St Andrews w Wielkiej Brytanii i pierwszy autor dwóch publikacji naukowych opisujących nowy model 3D, Gaia daje pierwszy precyzyjny obraz tego, jak wyglądałby nasz fragment Drogi Mlecznej z góry. View oEmbed on the source website – Dotąd nie powstał żaden model rozmieszczenia zjonizowanego gazu w lokalnej Drodze Mlecznej, który tak dobrz…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/09/Gaiaseesstellarnurseriesanimationstill2pillars-5a6ae50.jpg
width: 1920
height: 1080

Czy żyjemy w czarnej dziurze? Oto co mówią fizycy
type: item
date: 2025-09-17T08:30:47.000Z
creator: Adam Mann
subject: Kosmos
subject: czarna dziura
subject: kosmos
description: Niecodzienne właściwości matematyczne naszego wszechświata sprawiają, że niektórzy naukowcy zastanawiają się, czy kosmos mógł aby powstać wewnątrz czarnej dziury.
encoded: Spis treści: Czy wszechświat ma granice? Zaskakujące podobieństwa do czarnej dziury Czy czarne dziury rodzą nowe wszechświaty? Niezwykła teoria z poparciem matematyki Czy wszechświat działa jak czarna dziura? Zaskakujące punkty wspólne Czy da się udowodnić, że żyjemy w czarnej dziurze? Fizycy szukają odpowiedzi Wszechświat narodził się w czarnej dziurze – to nie początek żartu, ale jedna z poważnie rozważanych hipotez wśród kosmologów. Naukowcy sugerują, że nasz wszechświat mógł powstać wewnątrz gigantycznej czarnej dziury, będącej częścią innego kosmosu. Czy wszechświat ma granice? Zaskakujące podobieństwa do czarnej dziury Patrząc nocą w gwiazdy, łatwo ulec złudzeniu, że przestrzeń kosmiczna ciągnie się w nieskończoność. Tymczasem kosmolodzy dobrze wiedzą, że wszechświat ma swoje granice. Po pierwsze, według najlepszych dostępnych modeli, czasoprzestrzeń miała swój początek – w subatomowym punkcie zwanym osobliwością. Ten punkt o ogromnej temperaturze i gęstości gwałtownie się rozszerzył podczas wielkiego wybuchu. Tak powstał wszechświat. Po drugie, obserwowalny wszechświat jest ograniczony tak zwaną horyzontem zdarzeń – granicą, poza którą nie jesteśmy w stanie niczego zaobserwować, ponieważ kosmos rozszerzył się szybciej niż prędkość światła, pozostawiając część przestrzeni poza zasięgiem nawet naszych najlepszych teleskopów. Te dwa elementy – osobliwość i horyzont zdarzeń – to także kluczowe cechy czarnych dziur. Te grawitacyjne potwory czają się w różnych zakątkach kosmosu, pochłaniając gaz, pył i światło. Podobnie jak wszechświat, czarne dziury są ograniczone własnym horyzontem zdarzeń – granicą, poza którą nic nie może zostać zaobserwowane, i w której przypuszczalnie znajduje się osobliwość. Być może właśnie dlatego niektóre nowe publikacje naukowe sugerują, że nasz cały wszechświat może znajdować się wewnątrz czarnej dziury. Choć taka hipoteza wykracza poza ramy klasycznej kosmologii, myśl, że możemy żyć wewnątrz czarnej dziury, nie jest już zarezerwowana w…

czarna-dziura-Black-hole-1320x880-8d13d44.jpg
width: 1320
height: 880

Kosmiczne „Wow!” wyjaśnione? Astrofizycy tłumaczą tajemniczy sygnał sprzed dekad
type: item
date: 2025-08-28T13:40:29.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: kosmici
subject: kosmos
description: Sygnał Wow przez lata rozpalał wyobraźnię naukowców i entuzjastów życia pozaziemskiego. Choć jego źródło wciąż pozostaje tajemnicą, w 2022 roku pojawiła się nowa, intrygująca hipoteza. Czy rzeczywiście jesteśmy bliżej wyjaśnienia jednej z największych zagadek astronomii?
encoded: Spis treści: Co naprawdę zarejestrował Big Ear? Naukowcy mają nową teorię Czy Wow! było tylko jednym z wielu? Wskazują na to nowe dane z Arecibo Słuchają kosmosu od lat. Dlaczego sygnał Wow! wciąż nie daje im spokoju? W sierpniu 1977 roku radioteleskop Big Ear zarejestrował niezwykle silny sygnał, który trwał 72 sekundy i pojawił się na specyficznej częstotliwości, rzadko spotykanej w naturalnych zjawiskach astrofizycznych. Jego nietypowy charakter sprawił, że astronom Jerry R. Ehman, analizując dane z urządzenia, zakreślił anomalię i dopisał obok krótkie, pełne emocji „Wow!”. Od tamtej pory sygnał Wow! rozpala wyobraźnię naukowców i miłośników teorii o życiu pozaziemskim. Czy był to przypadkowy impuls? A może przechwycona transmisja od obcej cywilizacji? Po niemal 50 latach od tego odkrycia pojawiły się nowe hipotezy, które mogą przybliżyć nas do odpowiedzi. Co naprawdę zarejestrował Big Ear? Naukowcy mają nową teorię Sygnał zniknął tak nagle, jak się pojawił — i nigdy nie został ponownie zaobserwowany. Przez dekady powstało wiele hipotez: od emisji komety, przez zakłócenia radiowe wytworzone przez człowieka, aż po możliwość, że była to wiadomość od wysoko rozwiniętej cywilizacji. Jednak nowa teoria sugeruje, że sygnał Wow! mógł być przypadkowym efektem gwałtownego rozbłysku, który trafił w obłok wodoru. Część badaczy pozostaje sceptyczna, czy ta hipoteza faktycznie rozwiązuje zagadkę. Propozycja ta została opisana w artykule opublikowanym w serwisie preprintów, czyli bazie tekstów naukowych przed recenzją. Według niej sygnał powstał, gdy rozbłysk z niezwykle gęstej, silnie namagnesowanej gwiazdy neutronowej — tzw. magnetara — uderzył w zimny obłok międzygwiazdowego wodoru. W wyniku tego obłok rozżarzył się w paśmie fal radiowych, a radioteleskop Big Ear zarejestrował ten krótki, ale intensywny impuls. Czy Wow! było tylko jednym z wielu? Wskazują na to nowe dane z Arecibo Abel Méndez, dyrektor Planetary Habitability Laboratory w Puerto Rico, przez lata sądził, że s…

sygnal-wow-cb721ed.png
width: 900
height: 600

Dlaczego wciąż nie spotkaliśmy kosmitów? Naukowiec wyjaśnia: Są uwięzieni na swoich planetach
type: item
date: 2025-08-28T11:30:41.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: egzoplanety
subject: fizyka
subject: Gwiazdy
subject: kosmici
subject: kosmos
subject: planety
subject: podróże kosmiczne
description: Hiszpański badacz uważa, że odpowiedź kryje się w prawach fizyki. W niektórych warunkach obce cywilizacje mogą być skazane na swoje planety – nawet jeśli dysponują zaawansowaną technologią.
encoded: W tym artykule: Prędkość ucieczki kosmitów Planety-więzienia? Planety-akwaria Enrico Fermi, fizyk atomowy, noblista, w połowie XX w. zadał słynne pytanie: „Gdzie Oni są?”. Przeszło ono do historii jako paradoks Fermiego. Paradoks ten dotyczy potencjalnych kosmitów. A dokładniej tego, że skoro Wszechświat jest tak ogromny i stary, to powinno w nim istnieć wiele obcych cywilizacji. Dlaczego dotychczas nie spotkaliśmy żadnej z nich? Odpowiedzi mogą być dwie. Pierwsza – ponieważ żadnych innych inteligentnych form życia w kosmosie nie ma. I druga: ponieważ nie potrafimy nawiązać z żadną kontaktu. Dlaczego? Gdyż np. zaawansowane technologicznie cywilizacje istnieją zbyt krótko. Są rozrzucone we Wszechświecie i dzielą je ogromne odległości. Używają sposobów komunikacji niedostępnych dla nas. Do tej grupy Elio Quiroga z hiszpańskiego Universidad del Atlántico Medio dorzucił właśnie jeszcze jedno wyjaśnienie. Jego zdaniem istnieje cała grupa planet pozasłonecznych, z których zwyczajnie nie da się uciec. Niezależnie od tego, jak bardzo Obcy staraliby się to zrobić. Prędkość ucieczki kosmitów Każde ciało niebieskie ma swoją tzw. prędkość ucieczki (albo drugą prędkość kosmiczną). To prędkość, jaką musi mieć na starcie obiekt, żeby wydostać się z pola grawitacyjnego ciała niebieskiego. Dla Ziemi wynosi ona 11,2 km/s. Nie oznacza to jednak, że startując z taką szybkością dotrzemy w kosmos. W rzeczywistości trzeba jeszcze pokonać opory ruchu – np. opór atmosfery. Dlaczego kosmici nigdy nie odwiedzili Układu Słonecznego? Być może nie odpowiada im nasze Słońce Naukowcy zaproponowali nowe rozwiązanie słynnego paradoksu Fermiego. Twierdzą, że przyczyną, dla której żadna obca cywilizacja nie nawiązała z nami kontaktu, jest nasza gwiazda. A dokładn... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/dlaczego-kosmici-nigdy-nie-odwiedzili-ukladu-slonecznego-byc-moze-nie-odpowiada-im-nasze-slonce-fot-getty-images-5fbd065.jpg" width="938" height="473" alt="Dlacz…

Dlaczego-wciaz-nie-spotkalismy-kosmitow-092fca7.jpg
width: 5472
height: 3648

Życie na Marsie? Mamy nowy, prosty sposób by go szukać
type: item
date: 2025-08-24T08:45:55.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Kosmos
subject: Nauka
subject: kosmos
subject: łazik marsjański
subject: łaziki
subject: mars
subject: życie
description: Istnienie życia pozaziemskiego to temat, który ekscytuje naukowców – i nie tylko – na całym świecie. Zainteresowanie jest ogromne, a agencje kosmiczne poświęcają mnóstwo środków na poszukiwanie jego sygnałów. Dzięki nowatorskiej metodzie może okazać się to łatwiejsze niż kiedykolwiek wcześniej.
encoded: Naukowcy z Londynu opracowali prostą, ale innowacyjną metodę, która może pomóc w wykryciu życia na Marsie. Co ciekawe, wykorzystuje ona sprzęt, który już znajduje się na przemierzających Czerwoną Planetę łazikach. Szansa na jej wdrożenie może nastąpić szybciej, niż ktokolwiek przypuszczał. Nowa metoda wykrywania życia Do przełomu doszedł doktorant Solomon Hirsch we współpracy ze swoim promotorem, profesorem Markiem Sephtonem z Wydziału Nauk o Ziemi i Inżynierii angielskiego Imperial College London. Zauważyli oni, że sprzętu zamontowanego w marsjańskich łazikach można używać do wykrywania oznak życia, ponosząc ułamek kosztów wysyłania nowych urządzeń w kosmos. Jak to działa? Wymyślili oni nowe zastosowanie chromatografu gazowego ze spektometrem mas (GC-MS), który jest instalowany w sondach już od połowy lat 70. Ustalili, że można użyć go do wykrywania wiązań chemicznych w cząsteczkach błon komórkowych występujących zarówno u żywych, jak i niedawno zmarłych organizmów. Do tej pory łatwo można było je przegapić. Wyniki swoich badań wyniki opublikowali w czasopiśmie „Space Exploration”. Czy to przełom w poszukiwaniach pozaziemskiego życia? – Agencje kosmiczne, takie jak NASA i ESA, nie wiedzą, że ich sprzęt już to potrafi – chwali się profesor Septhon. Według niego nowa metoda pozwala szybko i niezawodnie wykrywać unikalne wiązania cząsteczkowe w żywych bakteriach. To stanowi wyraźny wskaźnik istnienia życia. To idealny sposób na wstępną selekcję próbek, np. z misji Mars Sample Return. Jej najbardziej przełomową cechą jest przede wszystkim to, że wykorzystuje dostępną już technologię, obecną w misjach Viking, Curiosity czy ExoMars. Nie tylko Mars Nowa metoda sprawi, że szybkie wykrywanie życia będzie możliwe nie tylko na Marsie, ale także w innych częściach Układu Słonecznego, np. lodowych księżycach na jego zewnętrznych rubieżach. Kilka z nich, np. obiegające Jowisza Europa i Ganimedes mają potencjał do podtrzymania życia. Na Europę juz leci sonda wyposażona do wykrywa…

GettyImages-2184498510-3039193.jpg
width: 10000
height: 5000

„Oko Saurona” w kosmosie – tolkienowskie odkrycie astronomów
type: item
date: 2025-08-14T11:00:08.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Kosmos
subject: czarna dziura
subject: kosmos
subject: teleskop
description: Astronomowie przez 15 lat analizowali nietypowy obiekt z odległej galaktyki. Stworzony przez nich obraz blazara PKS 1424+240, przypominający „Oko Saurona”, okazał się kluczem do rozwiązania jednej z zagadek astrofizyki.
encoded: Astronomowie uchwycili w kosmosie spektakularny obraz dżetu blazara pochodzący z odległej galaktyki. Z wyglądu przypomina „Oko Saurona” z filmowej adaptacji "Władcy Pierścieni" J.R.R. Tolkiena. Jego obserwacja rozwiązała zagadkę niezwykle silnej emisji promieniowania. Czym jest blazar? Blazar to jedna z najbardziej ekstremalnych form galaktyki aktywnej. W jej centrum znajduje się supermasywna czarna dziura, która pochłania ogromne ilości materii. Blazary emitują silne promieniowanie elekromagnetyczne – od światła widzialnego, przez promieniowanie radiowe, po ultrafiolet, rentgen i fale gamma. Uchwycony na obrazie blazar PKS 1424+240 od dawna wprawiał naukowców w zakłopotanie. Jest najjaśniejszym znanym obiektem emitującym neutrina (co potwierdziło Obserwatorium IceCube). Problem w tym, że jego ruch pozornie wydawał się zbyt wolny jak na źródło tak potężnej energii. Wyjątkowe „Oko Saurona” Odpowiedź przyniosły żmudne, piętnastoletnie obserwacje wykorzystujące system radioteleskopów Very Long Baseline Array (VLBA). To sieć urządzeń rozmieszczonych na całym świecie. Dzięki temu działają one jak ogromny, pojedynczy teleskop wielkości samej planety. Wykorzystując technikę VLBA udało się uzyskać rekordową rozdzielczość i zajrzeć w sam środek dżetu. Efekt jest oszałamiający. – Nigdy nie widzieliśmy czegoś podobnego: niemal idealne toroidalne pole magnetyczne ze złączonym dżetem skierowanym prosto w naszą stronę – mówi lider projektu Yuri Kovalev z Max Planck Institute for Radio Astronomy w Bonn w Niemczech. Obraz, który uzyskali naukowcy, okazał się zaskakująco podobny do oka Saurona z "Władcy Pierścieni". Plazmowy dżet przypomina koncentryczne pierścienie ze „spojrzeniem” skierowanym wprost na Ziemię. Efekt relatywistycznego powiększenia Okazało się, że za pozorne wolne poruszanie się dżetu odpowiada szczególna teoria względności. Przez tzw. efekt Dopplera promieniowanie emitowane przez obiekt poruszający się wprost w stronę obserwatora może zostać rozjaśnione nawet kilku…

astronomers-spot-the-e-3-min1-679e7f3.jpg
width: 1296
height: 1052

Astronautka uwieczniła wyjątkowe zjawisko nad Ziemią. To coś, co trzeba zobaczyć
type: item
date: 2025-08-13T14:35:32.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Fotografia
subject: Kosmos
subject: burza
subject: fotografia
subject: kosmos
subject: międzynarodowa stacja kosmiczna
description: Zdjęcie wykonane przez astronautkę obiegło cały internet. Początkowo uważano, że przedstawia ono tzw. duszka, czyli wyładowanie elektryczne występujące w jonosferze. Okazało się, że to coś znacznie rzadszego.
encoded: 3 lipca 2025 roku był wyjątkowo szczęśliwym dniem dla amerykańskiej astronautki NASA Nichole „Vapor” Ayers. Wykonała ona z Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS) zdjęcie niezwykłego zjawiska, które okazało się być nie tyle duszkiem (ang. sprite) co niezwykle rzadkim, gigantycznym dżetem. Czym są gigantyczne dżety? Gigantyczne dżety to niezwykłe formy TLE, czyli Przejściowych Zdarzeń Świetlnych (ang. Transient Luminous Events). To potężne wyładowania elektryczne, które rozciągają się pomiędzy szczytem burzy, który znajduje się na wysokości około 20 km nad powierzchnią Ziemi, a górnymi warstwami atmosfery, które sięgają nawet 100 km. Tworzą spektakularne mosty elektryczne, które pozwalają piorunom uciec z burzy i wystrzelić w przestrzeń kosmiczną. Duszki a dżety: różnice Duszki z kolei to jedne z najczęściej występujących form TLE. Przybierają one formę krótkich, kolorowych błysków światła i w przeciwieństwie do dżetów powstają niezależnie, nie będąc połączonymi z wierzchołkami chmur. Występują około 80 km nad powierzchnią Ziemi, w mezosferze, i przypominają unoszące się nad nią czerwonawe meduzy lub efemeryczne kolumny. Często występują w towarzystwie innych Przejściowych Zdarzeń Świetlnych, takich jak halo czy ELVE. Są nieco mniej spektakularne niż dżety i dużo częstsze. Zjawiskowe zdjęcie astronautki Tak gigantyczny dżet to coś, co trzeba zobaczyć. Poniżej znajdziecie zdjęcie wykonane przez astronautkę. To nie nalot kosmitów, a otaczająca nas natura. Dzięki pracy astronautów z Międzynarodowej Stacji Kosmicznej możliwe jest dokładniejsze obserwowanie tego rodzaju zjawisk. Do tej pory były one uwieczniane głównie przez pasażerów wysoko lecących samolotów lub przypadkowe kamery naziemne, które znajdowały się we właściwym miejscu o właściwym czasie. Tego rodzaju materiały pomagają naukowcom lepiej zrozumieć związek TLE z burzami, a także dostarczają wiedzy na temat struktury elektrycznej pola burzowego i górnych warstw atmosfery. Dzięki spektakularnej perspektywie ISS…

GettyImages-1201443276-2731606.jpg
width: 8000
height: 4000

Naukowcy z MIT dowodzą: nie potrzebujemy wody, by istniała chemia organiczna
type: item
date: 2025-08-12T14:19:37.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: chemia
subject: kosmos
description: Naukowcy z MIT odkryli, że życie może istnieć także tam, gdzie brakuje wody. Dzięki obecności tzw. cieczy jonowych skaliste egzoplanety mogą stwarzać warunki sprzyjające chemii organicznej, poszerzając naszą definicję strefy nadającej się do życia.
encoded: Spis treści: Nowa klasa planet, w których życie może istnieć bez wody Czym właściwie są ciecze jonowe? Wenusjański eksperyment, który doprowadził do przełomu Jak ciecze jonowe mogą powstawać naturalnie na planetach skalistych Ciecze jonowe – klucz do życia poza Ziemią? Pojawienie się teleskopów zdolnych do charakteryzowania atmosfer egzoplanet, takich jak Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba czy powstające właśnie europejskie obserwatorium kosmiczne Ariel, pozwala znacznie szerzej spojrzeć na procesy chemiczne związane z powstawaniem życia. Wiele z analizowanych planet uznaje się za niegościnne, ponieważ według powszechnie przyjmowanej definicji, aby mogło zaistnieć życie, niezbędna jest woda w stanie ciekłym. Nowa klasa planet, w których życie może istnieć bez wody – Wiemy już, że chemia organiczna jest powszechna w kosmosie, choć jeszcze niedawno uważano ją za coś absolutnie wyjątkowego i charakterystycznego wyłącznie dla naszej planety. Być może nadszedł czas, aby obalić kolejne przekonanie – że jedynym rozpuszczalnikiem dla chemii organicznej jest woda. Analizy naszej grupy wskazują, że potencjalnych rozpuszczalników może być znacznie więcej – mówi dr Janusz Pętkowski z Wydziału Inżynierii Środowiska Politechniki Wrocławskiej. Dr Pętkowski, wspólnie z m.in. prof. Sarą Seager oraz dr inż. Rachaną Agrawal, jest autorem opublikowanego właśnie na łamach prestiżowego PNAS (Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America)artykułu, w którym badacze proponują nową klasę planet zdolnych do podtrzymywania życia. Wiele obserwowanych planet skalistych uznaje się za niesprzyjające życiu, ponieważ w wyniku utraty atmosfery woda z ich powierzchni wyparowała. Mogła przetrwać jedynie w nielicznych miejscach, zwykle głęboko pod powierzchnią i najczęściej w formie lodu. Jednak zdaniem naukowców z MIT, nawet takie planety mogą podtrzymywać życie dzięki cieczom jonowym – ciekłym solom o bardzo niskiej prężności pary, które mogą utrzymywać się na globach o …

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/08/ArtistsConceptofExoplanetsOrbitingBarnardsStarnoirlab2510a-cb7b50c.jpeg
width: 5760
height: 3600

Wiemy, kiedy umrze Wszechświat – dużo wcześniej niż myśleliśmy!
type: item
date: 2025-07-25T12:50:29.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: kosmos
subject: wszechświat
description: Wszechświat umrze za 33 miliardy lat – taką hipotezę stawia międzynarodowy zespół badaczy, którzy analizowali wpływ ciemnej energii na przyszłość kosmosu. Ich zdaniem przyspieszona ekspansja nie potrwa wiecznie i zakończy się Wielkim Kolapsem, który może rozpocząć się już za 10 miliardów lat.
encoded: Spis treści: Ciemna energia może się zmieniać w czasie? Te badania wszystko komplikują Nowy model ciemnej energii: to aksjony mogą decydować o losie wszechświata Wielki Kolaps zamiast Wielkiego Wybuchu? Nowa teoria przewiduje odwrót ekspansji Badacze nie ustają w próbach zrozumienia ciemnej energii – tajemniczej, hipotetycznej formy energii odpowiedzialnej za przyspieszanie rozszerzania się kosmosu. Szacuje się, że może ona stanowić aż 68% całkowitej zawartości energii i materii we Wszechświecie. Choć obecnie odpowiada za jego ekspansję, eksperci nie wykluczają, że w przyszłości ten proces się odwróci i przestrzeń zacznie się kurczyć. Ciemna energia może się zmieniać w czasie? Te badania wszystko komplikują W ciągu ostatniego roku szeroko zakrojone przeglądy różnych rodzajów galaktyk, realizowane w ramach projektu Dark Energy Survey (DES) oraz z wykorzystaniem spektrografu DESI (Dark Energy Spectroscopic Instrument), zasugerowały, że ciemna energia może zmieniać się w czasie. Jeśli te obserwacje się potwierdzą, oznaczałoby to odejście od najprostszego modelu – tzw. stałej kosmologicznej – jako obowiązującego wyjaśnienia. Taki przełom otworzyłby drogę do nowych, teoretycznych koncepcji i radykalnych interpretacji natury wszechświata. Zagadnieniem tym zajęła się międzynarodowa grupa naukowców pod kierownictwem dr. Hoanga Nhana Luu współpracującego z Uniwersytetem Kraju Basków w Bilbao. Praca badaczy, opublikowana w serwisie preprintów Arxiv (czyli przed recenzją naukową), prezentuje złożony model ciemnej energii, dopuszczający jej nietypowe, zmienne zachowanie. Nowy model ciemnej energii: to aksjony mogą decydować o losie Wszechświata W zaproponowanym modelu ciemna energia składa się z dwóch elementów. Pierwszym są aksjony – hipotetyczne, ultralekkie cząstki, które niemal nie oddziałują z materią. Miałoby ich być tak dużo, że przenikają cały kosmos, a ich średnia energia odpowiada za trwającą obecnie fazę przyspieszonej ekspansji. Drugim składnikiem jest tzw. stała ko…

droga-mleczna-b5a6153.png
width: 900
height: 600

Rubin ma oko na Planetę 9? Teleskop, który może zmienić podręczniki
type: item
date: 2025-07-20T11:00:35.000Z
creator: Marina Koren
subject: Kosmos
subject: Nauka
subject: galaktyki
subject: kosmos
subject: nauka
subject: teleskop
description: Teleskop Rubin to przełom w badaniach kosmosu. Jego potężna moc obserwacyjna może odmienić to, co wiemy o Układzie Słonecznym, galaktykach i ciemnej materii. Sprawdź, co już udało się zaobserwować i jakie odkrycia mogą nas jeszcze zaskoczyć.
encoded: Spis treści: Eksplozja danych i wyzwania dla astronomii Czy Dziewiąta Planeta naprawdę istnieje? Rubin może dać odpowiedź Goście spoza Układu Słonecznego pod lupą Rubina Odkrywanie przeszłości Drogi Mlecznej i jej galaktycznych sąsiadów Tropem niewidzialnego. Jak Rubin pomoże zbadać ciemną materię i ciemną energię Teleskop Rubin może odkryć coś, czego nikt się nie spodziewa Na szczycie góry w chilijskiej pustyni Atakama ruszyło działanie jednego z najpotężniejszych narzędzi obserwacyjnych w historii astronomii — Obserwatorium Very C. Rubin. Wyposażone w 3200-megapikselową kamerę wielkości SUV-a i zdolne do wykonywania setek zdjęć każdej nocy przez kolejne dziesięciolecie, nowe obserwatorium zrewolucjonizuje nasze spojrzenie na Wszechświat. Dzięki szerokokątnemu systemowi obserwacji, który co pięć sekund kieruje obiektyw na nowy fragment nieba, teleskop Rubin będzie tworzyć niezwykłe poklatkowe obrazy całej południowej części nieba. Jego lustra, zbierające ogromne ilości światła, umożliwią dostrzeżenie niezwykle słabych i odległych obiektów kosmicznych, a naukowcy mają nadzieję, że pomoże to m.in. w odkryciu legendarnej Planety 9. Nazwany na cześć astronomki Very Rubin, która dostarczyła dowodów na istnienie ciemnej materii, teleskop budzi zachwyt środowiska naukowego i otwiera zupełnie nowy rozdział w badaniach nad tajemnicami Wszechświata. Może przynieść odpowiedzi na wiele pytań, m.in. to, jak powstał Wszechświat. Eksplozja danych i nowe wyzwania dla astronomii Rubin ma rozpocząć pełne działanie jeszcze w tym roku, po zakończeniu ostatnich testów technicznych. Gdzie więc skierować teleskop wart pół miliarda dolarów? Naukowcy przewidują, że obserwatorium odkryje miliony asteroid i komet, kilka milionów supernowych, 17 miliardów gwiazd w Drodze Mlecznej, 20 miliardów galaktyk i inne zjawiska astrofizyczne, które być może nigdy wcześniej nie zostały zaobserwowane. Nasz kosmiczny kielich się przelewa. Inne obserwatoria, zarówno naziemne, jak i kosmiczne, dostarczyły n…

Vera-Rubin-Observatory-11a272d.jpg
width: 2050
height: 1367

„Łaska” wylądowała z pluskiem! Polski astronauta powrócił na Ziemię
type: item
date: 2025-07-15T11:28:50.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronauci
subject: kosmos
description: To było ekscytujące pół godziny! Najtrudniejsza część misji Ax-4, czyli powrót na Ziemię, zakończyła się pełnym sukcesem, Teraz drugiego Polaka w kosmosie czeka seria badań, mających ocenić stan zdrowia astronauty i zebrać dane o wpływie mikrograwitacji na fizjologię człowieka.
encoded: Spis treści: Wąski korytarz wejścia w atmosferę Wodowanie na Pacyfiku Witamy na Ziemi Kapsuła SpaceX Dragon Grew o imieniu „Grace” bezpiecznie doniosła czworo astronautów misji Ax-4 na Ziemię. Procedura zejścia z orbity rozpoczęła się około godziny 11 czasu polskiego. W tym czasie statek załogowy „Grace” musiał wytracić wynoszącą niemal 30 tys. km na godzinę prędkość, by kilka kilometrów nad taflą wody, w chwili, gdy miały otworzyć się pierwsze spadochrony kapsuły, prędkość wynosiła nie więcej niż 500 km/h. Hamowanie to odbywa się dzięki tzw. retrorakietom, podobnie, jak w przypadku np. lądowania łazików na Marsie. Wąski korytarz wejścia w atmosferę Przed wejściem w atmosferę konieczne było również odrzucenie elementu zwanego trunk, czyli tylnej części kapsuły, na której znajdują się m.in. panele słoneczne. Trunk ulega spaleniu w atmosferze. Najtrudniejszą i najbardziej krytyczną dla misji chwilą, jest wejście w atmosferę. Trajektoria kapsuły musi przebiegać wąskim korytarzem, a kąt wchodzenie nie może być ani zbyt łagodny, ani zbyt ostry. Wszystko dlatego, że wejście pod zbyt łagodnym kątem może zakończyć się odbiciem kapsuły od atmosfery, za to zbyt ostry kąt może doprowadzić do spalenia się statku w atmosferze. View oEmbed on the source website W tym wypadku wszystko udało się idealnie. Około 11.15 kontrola naziemna utraciła kontakt z załogą. Jednak nie jest to nic dziwnego. Rozgrzane do niemal 2000 stopni C powietrze zmienia się w plazmę. Ta otacza statek, a astronauci, którzy w tej chwili patrzą w okno, mają wrażenie, że kapsuła płonie. Właśnie plazma zakłóca kontakt radiowy z załogą. Wodowanie na Pacyfiku Na szczęście większość tego żaru biorą na siebie nowoczesne powłoki ablacyjne, które sublimując, odprowadzają ciepło od statku. W chwili otwarcia spadochronów, najpierw stabilizujących, następnie czterech głównych, wszyscy odetchnęli. Teraz czekało nas już tylko wodowanie, które jest stosunkowo bezpieczną procedurą. Grace osiadła na Pacyfiku, w pobliżu wybrze…

Zrzut-ekranu-2025-07-15-123227-363faf8.png
width: 1214
height: 622

Polski astronauta wraca na Ziemię. Wiemy, jak taka podróż wpływa na organizm
type: item
date: 2025-07-15T09:29:23.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: kosmos
subject: loty w kosmos
subject: medycyna
subject: spacex
subject: Wolny czas
description: Powrót Sławosza Uznańskiego-Wiśniewskiego to dobra okazja, by przyjrzeć się temu, jak kosmos wpływa na ludzki organizm. Najnowsze badania pokazują, że ciało potrafi dobrze poradzić sobie z taką podróżą – pod warunkiem, że nie trwa ona zbyt długo.
encoded: W tym artykule: Największa baza danych z medycyny kosmicznej Czy podróże kosmiczne są bezpieczne? Lot na Marsa? Najlepiej tylko raz Medycyna kosmiczna ma jedno poważne ograniczenie. Stanowi je mała liczba potencjalnych obiektów badań. Jako pierwszy na orbicie Ziemi znalazł się Jurij Gagarin. Po 63 latach od tego historycznego lotu w jego ślady poszło niecałe 700 osób. Absolutna większość z nich to zawodowi astronauci. Przed wylotem w kosmos – na misje księżycowe albo na stacje kosmiczne – przechodzili wielomiesięczne szkolenia. Nowość stanowią „zwykli” kosmiczni podróżnicy. Czyli osoby bez specjalistycznego przygotowania, które również pojawiły się na orbicie. Największa baza danych z medycyny kosmicznej Pierwszy taki w pełni komercyjny lot w kosmos odbył się w 2021 r. Misja Inspiration4, finansowana przez miliardera Jareda Isaacmana miała udowodnić, że kosmos jest dostępny i bezpieczny nawet dla kosmicznych „amatorów”. Czworo śmiałków – amerykańskich kosmicznych turystów – spędziło trzy dni na wysokości 575 km nad powierzchnią Ziemi. W tym czasie ci tzw. komercyjni astronauci przeprowadzili na samych sobie wiele badań biomedycznych. Ich wyniki zostały właśnie upublicznione. Wchodzą w skład całego pakietu danych medycznych, analiz, protokołów i artykułów zebranych pod nazwą The Space Omics and Medical Atlas (SOMA). Do jego opracowania przyczyniło się ponad 100 instytucji naukowych z 25 krajów. To najbardziej kompletna baza danych z medycyny kosmicznej, jaka istnieje. SOMA, zawierająca również 44 artykuły naukowe, została właśnie udostępniona publicznie. Czy podróże kosmiczne są bezpieczne? W przestrzeni kosmicznej organizm człowieka wystawiony jest na działanie kilku niekorzystnych czynników. Najważniejsze to promieniowanie kosmiczne i mikrograwitacja. Kosmicznym turystom i eksploratorom grożą uszkodzenie DNA, utrata masy mięśniowej i kostnej. Pobyt w kosmosie odbija się też na większości istotnych markerów zdrowotnych. Wpływa na krew, serce, skórę, nerki, geny, mit…

podroz-kosmiczna-a-organizm-czlowieka-182e12f.jpg
width: 5568
height: 3712

Sztuczna inteligencja znalazła 8 tajemniczych sygnałów z kosmosu. Czy to dowód na istnienie obcych?
type: item
date: 2025-07-11T12:46:20.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: Nauka
subject: Technologia
subject: kosmici
subject: kosmos
subject: sztuczna inteligencja
subject: Travel
subject: Wolny czas
description: Sztuczna inteligencja wspiera poszukiwania życia pozaziemskiego. System analizujący dane radiowe wykrył osiem sygnałów, które wcześniej zostały pominięte przez naukowców. Czy jesteśmy bliżej odpowiedzi na jedno z najważniejszych pytań ludzkości?
encoded: Spis treści: Jak sztuczna inteligencja pomaga odkrywać ślady życia poza Ziemią? Jak nauczono AI rozpoznawać pozaziemskie sygnały? Czego naprawdę szukamy w kosmosie? Radiowe technosygnatury zamiast obcych AI kontra szum kosmiczny. Jak wyłowić technosygnatury z tysięcy zakłóceń? Nie kosmici, a zakłócenia? Co naprawdę wykryła sztuczna inteligencja W dobie coraz większego zaangażowania sztucznej inteligencji w badania naukowe, astronomowie z pomocą algorytmów uczących się na nowo analizują dane z przeszłości. W jednym z takich projektów system oparty na AI przeskanował sygnały radiowe pochodzące z głębi kosmosu i wskazał osiem nietypowych sygnałów, które mogły zostać pominięte przez ludzkich badaczy. Odkrycie to wzbudziło ogromne zainteresowanie środowiska naukowego, ale również rozbudziło nadzieje na zbliżenie się do odpowiedzi na pytanie, czy jesteśmy sami we Wszechświecie. Jak sztuczna inteligencja pomaga odkrywać ślady życia poza Ziemią? Peter Ma jest studentem Uniwersytetu w Toronto. Jest też pierwszym autorem artykułu, jaki właśnie ukazał się w renomowanym czasopiśmie naukowym „Nature Astronomy”. Opisuje on poszukiwanie nietypowych sygnałów w danych pozyskanych z obserwacji 820 odległych gwiazd. Naukowcy wykorzystali do tego narzędzie opracowane przez Petera Ma: specjalnie wytrenowany model uczenia maszynowego. – W sumie przeszukaliśmy 150 terabajtów danych, które zostały po raz pierwszy przebadane klasycznymi technikami w 2017 r. – mówi Peter Ma cytowany przez serwis phys.org. – Wówczas oznaczono je jako pozbawione interesujących sygnałów – dodaje. Ponowna ocena danych zrobiona z pomocą AI dała inny rezultat. Odkryto osiem nietypowych sygnałów, które poprzednio umknęły uwadze klasycznych algorytmów i naukowców. Jak nauczono AI rozpoznawać pozaziemskie sygnały? Wbrew temu, co może się wydawać osobom korzystającym z ChatGPT, modele AI mają ograniczone zastosowania. Świetnie radzą sobie z rozpoznawaniem wzorców i klasyfikowaniem. Ale pod warunkiem, że zostaną wcześn…

SPHERExSpaceObservatoryNASA-f450a26.jpg
width: 3000
height: 1689