Skromny odlewnik stał się symbolem nowej ery. Jak Jurij Gagarin jako pierwszy wzniósł się w kosmos
12 kwietnia 1961 roku historia ludzkości nieodwracalnie zmieniła swój bieg. O godzinie 9:07 czasu moskiewskiego z kosmodromu Bajkonur na kazachskich stepach w niebo wzbiła się rakieta, niosąc na swym szczycie niewielką sferyczną kapsułę. Wewnątrz niej znajdował się 27-letni Jurij Gagarin – człowiek, którego nazwisko w ciągu następnych kilku godzin miało stać się jednym z najbardziej rozpoznawalnych na świecie. Jego misja trwała zaledwie 108 minut. To jednak wystarczyło, by otworzyć nowy rozdział w dziejach ludzkości – erę człowieka w kosmosie.
Spis treści: Dziecko z prostej rodziny Odlewnik, który marzył o lataniu Lot do historii Katastrofa pod Kirżaczem Odkąd USA i ZSRR wzbiły się w kosmos, stało się oczywiste, że celem tej „gry” jest wysłanie człowieka w przestrzeń pozaziemską. Misja Wostok-1 była jedną z najpilniej strzeżonych tajemnic zimnej wojny. To standardowa praktyka radzieckiego rządu, który każdy sukces ogłaszał z wielką pompą, a o porażkach wolał milczeć. W kosmosie nie istniały jednak granice polityczne. Były tylko granice ludzkich możliwości. Człowiekiem, który je pokonał, był starszy lejtnant Jurij Aleksiejewicz Gagarin. Dziecko z prostej rodziny Urodził się 9 marca 1934 roku we wsi Kłuszyno koło Gżacka, oddalonej o około 160 kilometrów na zachód od Moskwy. Przyszedł na świat w rodzinie o głębokich korzeniach chłopskich, co w ówczesnym Związku Radzieckim było, paradoksalnie, atutem, który w przyszłości miał zaważyć na jego karierze. Jego ojciec, Aleksiej Iwanowicz, był utalentowanym stolarzem i cieślą, człowiekiem surowym, ale sprawiedliwym, który potrafił wyczarować z drewna wszystko, od mebli po domy. Matka, Anna Timofiejewna, pracowała jako dojarka w kołchozie. Jurij był trzecim z czworga dzieci. Miał starszego brata Walentina, starszą siostrę Zoję i młodszego brata Borysa. 21 miesięcy w ziemiance W październiku 1941 roku, gdy Jurij miał zaledwie siedem lat i dopiero co rozpoczął naukę w szkole, do wsi wkroczyły wojska niemieckie. Rozpoczął się koszmar okupacji, który miał trwać niemal dwa lata. Niemieccy żołnierze zajęli dom rodziny Gagarinów, wyrzucając ich na bruk. Aleksiej, chcąc ratować rodzinę przed zamarznięciem, wykopał prowizoryczną ziemiankę. To właśnie w tej wilgotnej, ciemnej jamie o wymiarach zaledwie 3 na 3 metry, przykrytej warstwą darni, sześcioosobowa rodzina musiała przetrwać przez 21 miesięcy. Odlewnik, który marzył o lataniu Po wyzwoleniu Kłuszyna przez Armię Czerwoną, rodzina przeniosła się do miasta Gżatsk, gdzie Jurij mógł wreszcie kontynuować przerwaną edukację. Sytuacja materialna rodziny, tkwiącej w realiach powojennej Rosji, była jednak trudna. Gagarin musiał szybko zdobyć zawód. Po ukończeniu sześciu klas szkoły podstawowej, wyjechał do Lubiec pod Moskwą, gdzie wstąpił do szkoły zawodowej przy zakładach metalurgicznych. Szkolił się na odlewnika. Aeroklub w Saratowie Przełom w życiu młodego robotnika nastąpił, gdy kontynuował naukę w technikum przemysłowym w Saratowie nad Wołgą. To tam, w 1954 roku, zapisał się do lokalnego aeroklubu. Był to moment, w którym jego los został przypieczętowany. Latanie stało się jego obsesją. W lipcu tego samego roku odbył swój pierwszy samodzielny lot na samolocie Jak-18. Instruktorzy dostrzegli w nim naturalny talent, fenomenalne czucie maszyny i doskonałą orientację przestrzenną. Gagarin miał jeszcze jedną cechę, która definiuje świetnego pilota – opanowanie. Szkoła wojskowa Decyzja o wstąpieniu do lotnictwa wojskowego była naturalnym krokiem. Jurij został przyjęty do Pierwszej Wojskowej Szkoły Pilotów Lotniczych im. Woroszyłowa w Czkałowie. To tam przeszedł rygorystyczne szkolenie na pilota myśliwca, latając na MiG-ach. Ukończył szkołę z wyróżnieniem w 1957 roku, który miał fundamentalne znaczenie dla historii podboju kosmosu. To właśnie wtedy ZSRR wystrzeliło Sputnika 1. Służba na Dalekiej Północy Został skierowany do bazy lotniczej w Łuostari w obwodzie murmańskim, tuż przy granicy z Norwegią. Warunki służby były iście ekstremalne. Noc polarna, śnieżyce, nieprzewidywalne wiatry znad Morza Barentsa i gęste mgły – latanie myśliwcami w takich warunkach było prawdziwym wyzwaniem, ale także najwyższą szkołą pilotażu. Lot do historii Po sukcesie Sputnika, Związek Radziecki za wszelką cenę chciał wysłać człowieka w kosmos, zanim zrobią to Amerykanie. Z tysięcy pilotów sił powietrznych wybrano grupę kandydatów, którzy musieli spełniać niezwykle specyficzne kryteria: wiek: 25–30 lat; wzrost: maksymalnie 170–175 cm (Gagarin mierzył zaledwie 157 cm, co było idealne dla ciasnej kapsuły Wostok); waga: do 70–72 kg; zdrowie: absolutnie nienaganne. Jesienią 1959 roku Gagarin trafił do Centralnego Wojskowego Szpitala Lotniczego w Moskwie. Testy były mordercze. Kandydatów zamykano na wiele dni w komorach izolacyjnych, by sprawdzić ich odporność psychiczną na samotność. Poddawano ich wibracjom, wysokim temperaturom i przeciążeniom w wirówkach, które doprowadzały organizm do granic wytrzymałości. Z początkowej grupy 154 pilotów sito selekcji przeszło tylko 20. Szóstka asów Z tego grona wyłoniono elitarną grupę sześciu kandydatów. Rozpoczęło się szkolenie w trybie przyspieszonym. Wśród nich na czoło wysunęło się dwóch faworytów: Jurij Gagarin i Herman Titow. Obaj byli wybitnymi pilotami, obaj mieli doskonałe wyniki medyczne. Dlaczego więc wybrano Gagarina? Decyzja była skomplikowaną mieszanką czynników technicznych, psychologicznych i... politycznych. Gagarin cieszył się sympatią kolegów. Gdy poproszono kandydatów o anonimowe wskazanie, kto ich zdaniem powinien polecieć jako pierwszy, większość (z wyjątkiem trzech) wskazała na Jurija. To dowodziło, że był postrzegany jako lider. Poza tym Gagarin miał robotniczo-chłopskie korzenie, co idealnie wpisywało się w radziecką propagandę. 108 minut nad Ziemią 12 kwietnia 1961 roku, o godzinie 9:07 czasu lokalnego, silniki potężnej rakiety R-7 zapłonęły. Skomplikowana maszyneria zaczęła się wznosić, a Gagarin, zamiast zameldować regulaminową frazę wojskową, wykrzyczał do mikrofonu słynne słowa: „Nu, pojechali!”. Wostok-1 wszedł na orbitę. Jurij Gagarin stał się pierwszym człowiekiem, który zobaczył Ziemię jako błękitną sferę na tle czerni kosmosu. Przez radio składał poetyckie, wręcz romantyczne raporty. Opisywał niesamowitą grę kolorów atmosfery, przejścia między dniem a nocą, które w kosmosie są gwałtowne i ostre. Zgodnie z planem Wostok-1 miał wykonać jedno okrążenie po orbicie. Statek był sterowany przez obsługę naziemną. Dlaczego? To był pionierski lot i nikt nie wiedział, jak ludzki organizm zareaguje na stan nieważkości. Obawiano się, że Gagarin może stracić zmysły i wpaść w panikę. Z tego powodu przyrządy pokładowe były zablokowane. Żeby uruchomić panel sterowania ręcznego, pilot musiałby wpisać specjalny kod, który znajdował się w zapieczętowanej kopercie na pokładzie. Po około 70 minutach od rozpoczęcia misji, nad Afryką Zachodnią, rozpoczęła się procedura lądowania. Po odpaleniu silników hamujących statek miał wejść w atmosferę. Jednak moduł serwisowy nie oddzielił się czysto od kapsuły lądownika, w której siedział kosmonauta. Oba elementy pozostały połączone wiązką kabli elektrycznych. Wchodząc w atmosferę, niesymetryczny układ zaczął wirować. Dopiero ciepło tarcia przepaliło kable i moduły się rozdzieliły. Kapsuła ustabilizowała się, a Gagarin mógł przygotować się do katapultowania. Sekret lądowania Do katapultowania? Otóż tak. Wostok-1 nie został wyposażony w system miękkiego lądowania, który pozwoliłby człowiekowi bezpiecznie osiąść na Ziemi wewnątrz kapsuły. Plan Rosjan zakładał, że na wysokości około 7 km kosmonauta zostanie katapultowany i wyląduje na spadochronie. Tymczasem przepisy Międzynarodowej Federacji Lotniczej jasno stanowiły, że rekord wysokości może być uznany pod warunkiem, że pilot wystartuje i wyląduje w tej samej maszynie. Rosjanie zdołali jednak utrzymać to w tajemnicy przez wiele lat. „Jestem swój” Gagarin wylądował na polu koło wsi Smiełowka w obwodzie saratowskim, z dala od planowanego miejsca. Pierwszymi osobami, które go zobaczyły, były Anna Tachtarowa i jej wnuczka. Widok postaci w jaskrawopomarańczowym kombinezonie i wielkim białym hełmie wywołał przerażenie. Kobiety zaczęły uciekać. Wtedy Jurij odpiął hełm i krzyknął do nich po rosyjsku: „Nie bójcie się, jestem swój, radziecki! Przybyłem z kosmosu i muszę znaleźć telefon, żeby zadzwonić do Moskwy!”. Gagarin na ustach całego świata Jeszcze zanim Gagarin osiągnął bezpiecznie Ziemię, Radio Moskwa podało komunikat o pionierskim locie. W jednej chwili porucznik (awans otrzymał w trakcie lotu) Jurij Gagarin stał się radzieckim bohaterem i międzynarodowym celebrytą. Władze ZSRR zrozumiały, że mają w garści najlepszą „broń” propagandową. Gagarin został wysłany w dwuletnią „Misję Pokoju”, podczas której odwiedził 30 krajów, w tym Polskę. Katastrofa pod Kirżaczem Mimo że pragnienie podboju przestworzy i kosmosu było wciąż silne u Gagarina, władze starały się trzymać go na ziemi. Nikt nie chciał ryzykować utraty bohatera. Jurij zdołał jednak wymusić powrót do latania myśliwcami, co okazało się fatalne w skutkach. 27 marca 1968 roku Gagarin wystartował do rutynowego lotu treningowego na dwumiejscowym myśliwcu MiG-15UTI z bazy Czkałowskij pod Moskwą. Jego instruktorem był doświadczony pułkownik Władimir Sieriogin. Warunki pogodowe były trudne. O 10:19, po wykonaniu zadania, Gagarin zameldował powrót do bazy. Minutę później samolot zniknął z radarów. Szczątki maszyny odnaleziono w lesie, 21 km od miasta Kirżacz. Obaj piloci zginęli na miejscu. Gagarin miał zaledwie 34 lata. Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Rosyjski kosmodrom uszkodzony po wspólnym starcie ze Stanami Zjednoczonymi. Co się stało w Kazachstanie?
Kosmos to jedno z ostatnich pól współpracy Stanów Zjednoczonych z Rosją po wybuchu wojny w Ukrainie. W zeszły czwartek trzyosobowa amerykańsko-rosyjska załoga wystartowała z rosyjskiego kosmodromu w Kazachstanie, jednak nie wszystko poszło zgodnie z planem. Astronauci są już na orbicie, ale co się stało na Ziemi i na czym polega ta niecodzienna kooperacja?
Rosyjska platforma startowa została uszkodzona w wyniku startu misji „Sojuz” z rosyjskimi i amerykańskimi astronautami na pokładzie. Rosyjski program kosmiczny od lat zmaga się z chronicznym brakiem funduszy i skandalami korupcyjnymi. Rosyjska myśl techniczna na podbój kosmosu Radziecki program kosmiczny przez lata był powodem narodowej dumy Rosjan. To jednak przeszłość: w ostatnich latach brak było spektakularnych sukcesów, a agencja Roskosmos jest obecnie w kryzysie. Odmianę przynieść miała misja „Sojuz” – to nazwa mająca dosyć jednoznaczne skojarzenia w Polsce – podczas której trzech astronautów: reprezentujący NASA Chris Williams oraz Siergiej Kud-Swierczow i Siergiej Mikajew z Roskosmosu wyruszyło na 8-miesięczny pobyt na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. I chociaż faktycznie udało im się tam dolecieć, to kosmodrom Bajkonur w Kazachstanie – z którego startowali – został poważnie uszkodzony. Koniec lotów z kosmodromu w Kazachstanie – Stwierdzono uszkodzenie szeregu elementów platformy startowej – poinformował Roskosmos w mediach społecznościowych. Przedstawiciele organizacji dodają, że części wszystkie uszkodzone części zostaną wymienione w najbliższej przyszłości. Mamy jednak doświadczenie w nietraktowaniu słów rosyjskich oficjeli zbyt poważnie. Rosyjscy blogerzy zajmujący się tematyką kosmiczną uważają, że Roskosmos przez dłuższy czas nie będzie mógł przeprowadzać startów w kosmos, a miejsce startu zostało uszkodzone bardziej poważnie, niż władze chcą przyznać. Czemu amerykańscy astronauci współpracują z Rosją? Chris Williams – przedstawiciel NASA na misji – wyruszył w kosmos z Rosjanami, by przeprowadzić badania naukowe i pokazy technologiczne, których celem jest przyspieszenie eksploracji kosmosu przez człowieka oraz poprawa życia na Ziemi. To amerykański fizyk medyczny. Pełni rolę inżyniera pokładowego i jest członkiem Ekspedycji 74. Na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej obecni są już astronauci NASA Mike Fincke, Zena Cardman i Jonny Kim, astronauta Japońskiej Agencji Eksploracji Aerokosmicznej Kimiya Yui oraz rosyjscy kosmonauci Siergiej Ryżykow, Aleksiej Zubricki i Oleg Płatonow. Chociaż wspólne loty nacji podbijających kosmos nie są niczym nowym, to jednak w ramach serii sankcji nałożonych na Rosję po ataku w 2022 roku wiele krajów zachodnich zakończyło współpracę z Roskosmosem. Nie należą jednak do nich Stany Zjednoczone. Źródła: Reuters, NASA Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Ta kobieta jako pierwsza zdobyła kosmos. Rodacy widzieli w niej bohaterkę ludu
Walentyna Tierieszkowa zapisała się w historii jako pierwsza i póki co jedyna kobieta, która samotnie poleciała w kosmos. W latach 60. XX wieku, stała się symbolem triumfu Związku Radzieckiego nad Stanami Zjednoczonymi, a przy tym – także jedną z największych sław ówczesnego świata. Jest to o tyle niezwykłe, że Chruszczow miał do wyboru wiele innych kandydatek, mogących pochwalić się lepszym przygotowaniem. Wybrał jednak kobietę z ludu. Kim była Walentyna Tierieszkowa? Poniżej odpowiadamy na to pytanie.
Spis treści: Córka kołchoźników Marzenia o kosmosie Walentyna Tierieszkowa w kosmosie Walentyna Tierieszkowa bohaterką i gwiazdą Zimna wojna rozgrywała się na wielu płaszczyznach, od siły militarnej i gospodarki, po wpływy kulturowe i technologiczne. Decydującym polem rywalizacji między USA i ZSRR była przestrzeń kosmiczna. Oba supermocarstwa chciały przed całym światem udowodnić swoją wyższość technologiczną, ideologiczną i intelektualną. Finalnie to Amerykanie jako pierwsi ludzie postawili stopę na Księżycu. Jednak zanim to nastąpiło, Rosjanie osiągnęli ogromny sukces propagandowy, wysyłając na samotny lot w kosmos kobietę z ludu. Córka kołchoźników Walentyna Władimirowna Tierieszkowa urodziła się 6 marca 1937 roku, w odległej o około 40 km od Jarosławia wsi Bolszoje Maslennikowo. Jej ojciec, Władimir, był zatrudniony w kołchozie jako traktorzysta. Matka także była kołchoźnicą. Gdy Walentyna miała dwa lata, Władimir Aksionowicz Tierieszkow zginął podczas wojny zimowej, w trakcie ataku ZSRR na Finlandię. Wówczas Elena Tierieszkowa zadecydowała, że wraz z trojgiem dzieci przeniesie się do Jarosławia. Znalazła tam pracę w zakładach włókienniczych. Poszła w ślady matki Po ukończeniu szkoły, nastoletnia Walentyna obrała tę samą drogę, co jej matka. Zatrudniła się w włókienniczym kombinacie i zaocznie ukończyła technikum włókiennicze. Wtedy też rozpoczęła się jej działalność polityczna. Pracując w fabryce Krasnyj Pieriekop, wstąpiła do komunistycznej młodzieżowej organizacji Komsomoł, w której od 1960 do 1961 roku pełniła funkcję sekretarza. Nietypowe hobby Tierieszkowej Praca i działalność w młodzieżowym zapleczu KPZR pochłaniały większość jej czasu, a mimo to znajdowała chwile na realizację swoich zainteresowań. W tajemnicy przed matką skończyła korespondencyjny kurs i zaczęła zajmować się spadochroniarstwem. Pochłonęło ją to do tego stopnia, że zdecydowała się założyć Klub Spadochroniarzy Pracowników Tekstylnych. Oddała 126 skoków, co miało zaprocentować w niedalekiej przyszłości. Marzenia o kosmosie W 1961 roku Jurij Gagarin stał się pierwszym człowiekiem w przestrzeni kosmicznej, który odbył pełne okrążenie Ziemi. Gdy misja Wostok 1 zakończyła się sukcesem, Tierieszkowa wystosowała list do władz radzieckich, w którym wyraziła nadzieję, że także ona będzie miała okazję polecieć w kosmos. Idealna kandydatka Mogło się wydawać, że jej marzenia o locie w kosmiczną przestrzeń nigdy się nie urzeczywistnią. Nie miała przecież żadnego przygotowania. Na jej korzyść teoretycznie przemawiało wyłącznie doświadczenie w skokach spadochronowych. A jednak dla komunistycznego aparatu była idealną kandydatką do roli pierwszej kosmonautki. Należy pamiętać, że kosmiczny wyścig między USA a ZSRR miał przede wszystkim znaczenie propagandowe. Tierieszkowa była zaangażowana politycznie, miała chłopskie korzenie i była robotnicą. Powierzając jej tak trudną misję, Związek Radziecki chciał wysłać światu wiadomość, że „mateczka Rosja” nikogo nie dyskryminuje i każdemu daje równe szanse. Najlepsza z najlepszych? Do komisji wyłaniającej przyszłych kosmonautów, na czele której stał Nikołaj Kamanin, wpłynęło ponad 400 zgłoszeń, spośród których wyłoniono pięć kandydatek: Żannę Jorkinę, Tatianę Kuzniecową, Walentynę Ponomariową, Irinę Sołowiową i Walentynę Tierieszkową. Każda mogła pochwalić się dyplomem wyższej uczelni technicznej, uprawnieniami pilotki i doświadczeniem w lotach testowych. Każda poza Tierieszkową, a jednak Nikita Chruszczow zarządził, że w kosmos poleci tkaczka, mimo że ta nie dorastała do pięt swoim kontrkandydatkom. Braki w doświadczeniu i uprawnieniach nie oznaczały jednak, że Walentyna nie ma żadnych predyspozycji na kosmonautkę. Trening rekrutek rozpoczął się w 1962 roku. Obejmował naukę lotu odrzutowcem, skoki ze spadochronem i cały szereg testów, m.in. odporności na oddziaływanie siły odśrodkowej i stanu nieważkości. Kuzenicowa i Jorkina zostały wyeliminowane z programu. Do końca dotrwały tylko trzy kandydatki. Nie można jednak nie wspomnieć, że w ramach szkolenia Tierieszkowa nie odbyła ani jednego samodzielnego lotu MiG-iem. Walentyna Tierieszkowa w kosmosie Ostatnia załogowa misja w ramach programu Wostok rozpoczęła się 16 czerwca 1963 roku. Wostok 6 z Tierieszkową na pokładzie wystartował z Bajkonuru w Kazachstanie o godzinie 9:29. Lot trwał dwie doby, 22 godziny, 50 minut i 8 sekund. W tym czasie kosmonautka 48 razy okrążyła Ziemię. Lądowanie nastąpiło 19 czerwca 1963 roku. Z oficjalnych meldunków wynikało, że wszystko idzie jak po maśle. Walentyna pozdrawiała Komsomoł i partię, przesyłała podziękowania Nikicie Chruszczowowi i narodowi radzieckiemu. Oczywiście, że musiało tak to wybrzmieć. W końcu propaganda rządzi się swoimi prawami. Po latach wyszło jednak na jaw, że misja nie odbyła się bezproblemowo. W początkowej fazie lotu Tierieszkowa nie odpowiadała na komunikaty z bazy. Nie było to jednak spowodowane problemami z łącznością. Astronautka po prostu zasnęła. Źle znosiła stan nieważkości, poza tym uskarżała się na za ciasno zawiązane buty skafandra, uciskający hełm i niekomfortową pozycję w kapsule. Była przekonana, że nie dotrwa do końca. Prosiła o skrócenie misji, do czego jednak nie doszło. Walentyna Tierieszkowa bohaterką i gwiazdą Po powrocie władze uhonorowały ją tytułem Bohatera Związku Radzieckiego. W Moskwie przemówiła na Międzynarodowym Kongresie Kobiet, następnie wyruszyła w podróż po świecie. Wizytowała w Indiach, Pakistanie, Stanach Zjednoczonych i Polsce. Poznała wówczas wiele znakomitych osobistości, m.in. królową Elżbietę II. Znalazła się na ustach całego świata. Prasa okrzyknęła ją „królową niebios” i „Kolumbem w spódnicy”. Udana misja otworzyła jej drzwi do Wojskowego Instytutu Lotnictwa im. Żukowskiego w Moskwie. Studia ukończyła w 1969 roku jako inżynier kosmonauta. 8 lat później uzyskała tytuł doktorski. W 1967 roku została wybrana do Rady Najwyższej ZSRR, a 5 lat później została mianowana członkiem prezydium Rady Najwyższej. Do 1991 roku była członkiem Komitetu Centralnego KPZR. W 1989 roku wybrano ją do Rady Narodowości ZSRR. W 1997 roku zakończyła służbę w randze generała lotnictwa. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Nie tylko Hermaszewski i Uznański. Ten Polak był o krok od lotu w kosmos
Zenon Jankowski był o krok od zapisania się w historii lotów kosmicznych jako pierwszy Polak w przestrzeni. Choć to Mirosław Hermaszewski poleciał w ramach misji Sojuz 30, historia Jankowskiego do dziś fascynuje i pokazuje, jak blisko był gwiazd.
Spis treści: Jak Zenon Jankowski trafił do finałowej dwójki kandydatów na kosmonautę? Treningi w Gwiezdnym Miasteczku – jak przygotowywano Polaków do lotu w kosmos? Filatelistyczny ślad po Jankowskim Sławosz Uznański-Wiśniewski wraz z misją Ax-4 wystartował 25 czerwca z NASA Kennedy Space Center na Florydzie w USA. Podczas dwutygodniowego pobytu na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS) Polak, wraz z resztą załogi, ma przeprowadzić 60 eksperymentów z zakresu m.in. biologii i medycyny. Przyglądamy się losowi niedoszłego Polaka astronauty, który był bardzo blisko wpisania się na listę polskich naukowców w kosmosie. Jak Zenon Jankowski trafił do finałowej dwójki kandydatów na kosmonautę? W drugiej połowie 1976 r. rozpoczęły się poszukiwania załogi misji Sojuz 30. Planowany lot był elementem szerszego radzieckiego programu Interkosmos, mającego na celu międzynarodową współpracę naukową oraz umożliwienie dostępu przestrzeni kosmicznej sojuszniczym państwom (głównie bloku wschodniego). Rzecz jasna, program był głównie symbolicznym pokazem astronomicznej siły Związku Radzieckiego, które dodatkowo starało się budować poczucie równości technologicznej wśród innych krajów socjalistycznych. Pierwotnie wytypowany 71 kandydatów na polskiego członka załogi. Od samego początku, Polak był szukany na stanowisko kosmonauty badacza, a nie na dowódcę misji. Jako kierownik został bowiem wybrany urodzony w Białorusi Piotr Klimuk – uczestnik poprzednich lotów Sojuz 13 i 18. Z obszernej, kilku dziesiętnej grupy została wytypowana finałowa 10, na którą czekało zgrupowanie w Zakopanem. Celem było kompleksowe sprawdzenie pretendentów w warunkach terenowych. Po dwóch tygodniach zajęć, składających się z treningów w Tatrach oraz badań psychologicznych, udało się wytypować 5 najlepszych kandydatów. Z tej grupy wyciągnięta została finałowa para – Mirosław Hermaszewski i Zenon Jankowski. Treningi w Gwiezdnym Miasteczku – jak przygotowywano Polaków do lotu w kosmos? Finałowa para trafiła w grudniu 1976 r. do tzw. Gwiezdnego Miasteczka pod Moskwą. Ta bajkowa nazwa kryła za sobą ściśle strzeżony ośrodek treningowy radzieckich kosmonautów. Polscy kosmonauci rozpoczęli tam trwające półtora roku treningi przygotowawcze do lotu w kosmos. Przygotowania składały się z 5 etapów: Szkolenie teoretyczne – np. zajęcia z budowy i działania statku kosmicznego, teoretyczna nauka sterowania lotem; Treningi symulacyjne – korzystanie z symulatorów statku Sojuz; Trening fizyczny i przeciążeniowy – zestaw ćwiczeń w warunkach odwzorowujących realia panujące w kosmosie; Szkolenia ekstremalne – przetrwania w ekstremalnych warunkach na wypadek awaryjnego lądowania statku; Badania psychologiczne – m.in. odporność na stres. Dlaczego to Hermaszewski, a nie Jankowski poleciał w kosmos? Po intensywnym szkoleniu nastał moment, w którym należało wybrać jednego z pary Hermaszewski – Jankowski. Padło na tego pierwszego. Powody takiej decyzji są z grubsza nieznane. Istnieją teorie, wedle których o wyborze miał przesądzić partner misji Hermaszewskiego – Piotr Klimuk. W przeciwieństwie do Walerija Kubasowa (partner Jankowskiego) był on kosmonautą wojskowym, który według radzieckiej narracji powinien zawsze stać na czele misji kosmicznych. Co ciekawe, wyniki treningów obu polskich kandydatów były bardzo zbliżone. Zenon Jankowski w filmie „Ten drugi. Zenon Jankowski” zwraca uwagę na polityczny charakter wyboru Hermaszewskiego. Twierdzi, że jego konkurent był darzony większą przychylność ze strony decydenta generała Wojciecha Jaruzelskiego. W opinii przegranego, wybór był podyktowany motywacją polityczną – Hermaszewski był bardziej nastawiony na profity społeczne płynące z takiej nominacji. Filatelistyczny ślad po Jankowskim Mimo tego, że to Mirosław Hermaszewski został pierwszym Polakiem w kosmosie, Poczta Polska wydrukowała dwa warianty znaczków pocztowych z wizerunkiem obu kandydatów. Taki nakład był spowodowany brakiem wiedzy do ostatniej chwili, który z Polaków zostanie ostatecznie namaszczony na uczestnika misji Sojuz 30. Po ostatecznym wyborze znaczki z Jankowskim miały zostać zniszczone, co nie przeszkodziło przeciekowi niektórych egzemplarzy do obiegu wewnętrznego. Współcześnie wartość kolekcjonerska takiego jednego znaczka oscyluje od kilkudziesięciu do nawet kilku tysięcy złotych. Źródła: National Geographic Polska, Archiwum TVN24 Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Pierwszy w historii prywatnie finansowany spacer kosmiczny dobiegł końca. Misją dowodził miliarder
Spacer kosmiczny był kulminacyjnym momentem rozpoczętej we wtorek 10 września pierwszej komercyjnej misji ocierającej o pasy radiacyjne Van Allena. Czteroosobowa, złożona z cywilów załoga misji Polaris Dawn firmy SpaceX otworzyła właz kapsuły Crew Dragon i przeszła do historii. Stała się pierwszą grupą astronautów pozarządowych, która wyszła w próżnię kosmosu.
Spis treści: Właz zamiast śluzy 20 minut poza statkiem Nowe skafandry SpaceX’a Właz otwiera się na próżnię przestrzeni kosmicznej Zaplanowany na dzisiejszy poranek pierwszy prywatny spacer kosmiczny został przesunięty o cztery godziny i rozpoczął się punktualnie o godzinie 12.12 czasu środkowoeuropejskiego. Jednak jeśli ktoś przypuszczał, że będzie przypominał sceny aktywności poza statkiem kosmicznym pokazywane w filmach science fiction, to srogo się pomylił. Całość była dość statyczna, a sama procedura długa. Aktywność poza statkiem polegała na wysunięciu się astronauty przez właz statku i powrocie po kilku minutach do środka. Mimo wszystko był to olbrzymi sukces, który skieruje załogową eksplorację kosmosu na nowe tory. Właz zamiast śluzy Zacznijmy od tego, że inaczej niż Międzynarodowa Stacja Kosmiczna, Crew Dragon nie ma śluzy umożliwiającej odcięcie reszty statku i dostosowanie środowiska oraz skafandrów kosmicznych do warunków kosmicznej próżni. W związku z tym cały chroniący załogę pojazd SpaceX Crew Dragon został rozhermetyzowany i wystawiony na działanie próżni. Było to wyjątkowo niebezpieczne, bo chociaż w spacerze wzięło udział tylko dwoje członków załogi, tak naprawdę wszyscy czworo zostali poddani działaniu środowiska kosmicznego. Załoga była czteroosobowa. Dowodził nią dyrektor generalny Shift4 Payments Jared Isaacman, człowiek, który wyłożył pieniądze na Polaris Dawn. Jej członkiem był też jego bliski przyjaciel, były pilot Sił Powietrznych USA Scott „Kidd” Poteet. Pozostali załoganci to inżynierki SpaceX Anna Menon i Sarah Gillis. Wszyscy przygotowywali się do tego spaceru kosmicznego od momentu startu misji we wtorek 10 września. Zespół powoli przeszedł tak zwany proces „wstępnego oddychania”. Miał on na celu oczyszczenie krwi z azotu, aby zapobiec zagotowaniu się gazu – potencjalnie śmiertelnemu stanowi – podczas doświadczania próżni kosmicznej. 20 minut poza statkiem Poza kapsułę wyszło tylko dwoje członków załogi. Pierwszym był Isaacman. Wspiął się na drabinę, którą SpaceX nazwało „skywalkerem”, aby zajrzeć w pustkę i podziwiać widoki. – Po powrocie do domu wszyscy mamy dużo pracy do wykonania, ale z tego miejsca wygląda na to, że świat jest idealny – komentował na żywo Isaacman. Gillis i Isaacman byli jedynymi członkami załogi, którzy opuścili statek kosmiczny na około 20 minut. Sarah Gillis wyszła poza kapsułę na około 10 minut po tym, jak Isaacman wrócił na swoje miejsce. Oba spacery trwały łącznie 20 minut. Jednym z celów tej aktywności było przetestowanie nowych skafandrów kosmicznych SpaceX. Opracowanie odpowiednich, nowoczesnych i dobrze dopasowanych skafandrów kosmicznych, które funkcjonują bardziej jak normalne ubrania niż bardzo restrykcyjne i „puchowe” białe skafandry, jest kluczowym celem SpaceX. Nowe skafandry SpaceX’a Kombinezony EVA (Extravehicular Activity) funkcjonują jako osobisty statek kosmiczny ukształtowany i sformatowany w taki sposób, aby pasowały do ludzkiego ciała. W przeciwieństwie do kultowych białych skafandrów kosmicznych, których używają astronauci rządowi podczas wychodzenia z Międzynarodowej Stacji Kosmicznej, kombinezony EVA SpaceX nie zawierają tzw. Podstawowego Systemu Podtrzymywania Życia (PLSS). PLSS to zasadniczo plecak, który pozwala astronautom ISS swobodniej unosić się w przestrzeni kosmicznej w celu wykonywania złożonych zadań, takich jak naprawa i wymiana sprzętu poza stacją kosmiczną. Zamiast tego załoga Polaris Dawn otrzymuje życiodajne wsparcie z długich węży przymocowanych do ich statku kosmicznego. Mimo to kombinezony EVA firmy SpaceX są imponującym osiągnięciem inżynieryjnym. Firma zaprojektowała i opracowała skafandry w ciągu zaledwie dwóch i pół roku – specjalnie na potrzeby tej misji. Właz otwiera się na próżnię przestrzeni kosmicznej Chociaż załoga wcześniej osiągnęła szczytową wysokość lotu – ponad 1400 kilometrów (870 mil), spacer kosmiczny miał miejsce, gdy ich pojazd podróżował od 190 do 700 kilometrów nad Ziemią (118 do 435 mil). W sumie kapsuła Crew Dragon spędziła około dwóch godzin wystawiona na działanie przestrzeni kosmicznej z otwartym włazem. – Mamy dużo czasu na cały proces – powiedział CNN Isaacman o dwugodzinnym oknie spaceru kosmicznego. – I prawdopodobnie największą obawą, przed którą próbujemy się zabezpieczyć, jest niedoprowadzenie do kolejnego rozhermetyzowania pojazdu. Bo wtedy zostałby nam zapas tlenu tylko na dwie godziny lotu. Misja Polaris Dawn, która wystartowała 10 września 2024 roku, ma potrwać pięć dni. Kapsuła Crew Dragon „Resilience” zakończy swoją podróż, lądując w oceanie, prawdopodobniej w pobliżu wybrzeży Florydy. Jak w przypadku poprzednich misji SpaceX, dokładna lokalizacja lądowania może się zmienić. Wszystko zależeć będzie od warunków pogodowych na morzu. Źródło: Space.com Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Śmierć w kosmosie. Jak przeżyć w przestrzeni pozaziemskiej?
Dotychczas w kosmosie zginęło 21 ludzi. Choć wyobrażenia o kosmicznych katastrofach są często opierane na filmowych rekonstrukcjach, w rzeczywistości śmierć w kosmosie jest znacznie mniej spektakularna.
W tym artykule: Co grozi człowiekowi w kosmosie? „Wesoła śmierć" w kosmosie Od początku eksploracji kosmosu przez człowieka w przestrzeni pozaziemskiej zginęło 21 ludzi. Pracowali w 5 misjach kosmicznych, które zakończyły się tragediami. Trzy z nich były operowane przez Stany Zjednoczone, a 2 przez Związek Radziecki. Co grozi człowiekowi w kosmosie? Za 3 największe zagrożenia, które mogą doprowadzić do śmierci człowieka w przestrzeni kosmicznej, uznaje się: odcięcie dostępu do tlenu, ekspozycję na bezpośrednie promieniowanie słoneczne, ekstremalne temperatury. 29 czerwca 1971 roku doszło do jednej z największych tragedii z udziałem ludzi w kosmosie. Ofiarami katastrofy była załoga Sojuza 11. Trzej radzieccy kosmonauci: dowódca ppłk Gieorgij Dobrowolski, badacz Wiktor Pacajew i kosmonauta Władisław Wołkow spędzili 22 dni na stacji kosmicznej Salut 1. Podczas powrotu na Ziemię niespodziewanie otworzył się mały zawór, który spowodował, że całe powietrze uciekło z lądownika. Bezpośrednią przyczyną śmierci kosmonautów było uduszenie się. To ono jest uznawane największe zagrożenie dla ludzi w przestrzeni kosmicznej. Drugim zagrożeniem jest ekspozycja na bezpośrednie promieniowanie słoneczne. Na Ziemi chroni nas przed nim atmosfera. W przestrzeni kosmicznej, gdzie jesteśmy pozbawieni osłony, doznalibyśmy bardzo poważnych poparzeń. Intensywne promieniowanie UV spowodowałoby głębokie uszkodzenia DNA skóry. To z kolei z czasem prawdopodobnie prowadziłoby do rozwoju chorób nowotworowych. Odkrycie, które mrozi krew w żyłach. Odnaleziono dowody na starożytną nekromancję Archeolodzy odkryli, że w starożytnej jaskini w Jerozolimie uprawiano nekromancję. W grocie odnaleziono ponad 120 kaganków, różnego rodzaju artefakty, a także ludzkie czaszki. Trzecim zagrożeniem jest temperatura. W przestrzeni kosmicznej prawie nie ma materii, która mogłaby mieć jakąkolwiek temperaturę. Prawdziwym problemem jest jednak brak zjawiska konwekcji, które na Ziemi odpowiada za odprowadzanie ciepła z ciała. Krótko mówiąc, w przestrzeni pozaziemskiej nie jest ani zimno, ani ciepło. Gdyby człowiek znalazł się w próżni kosmicznej, jego ciało zaczęłoby szybko się nagrzewać pod wpływem promieni słonecznych. Bez chłodzenia, taki nieszczęśnik po prostu by się ugotował. W cieniu, na przykład rzucanym przez Ziemię, ciało stopniowo wypromieniowałoby całe ciepło i zamarzło. W próżni można ostygnąć do temperatury o kilka stopni wyższej od zera absolutnego, ale proces ten trwałby bardzo długo. „Wesoła śmierć" w kosmosie Chociaż współczesne systemy zabezpieczeń stosowane podczas misji kosmicznych zapewniają bezpieczeństwo astronautom, zagrożenie śmierci w próżni jest traktowane bardzo poważnie. John Williams, główny lekarz centrum kontroli lotów NASA w Houston, uważa, że największym zagrożeniem jest dekompresja, czyli sytuacja, w której jeden lub wielu astronautów byłoby narażonych na działanie próżni. Niedotlenienie mózgu – główna przyczyna zgonu w tej sytuacji – wpływa na naszą świadomość. Człowiek przestaje wówczas odczuwać ból i strach, pojawiają się halucynacje, uczucie ciepła i odprężenia. Niemiecki astronauta Ulrich Walter opisał zjawisko śmierci z niedotlenienia w wywiadzie dla magazynu „Spiegel”: „Gdy powoli kończy ci się tlen, dzieje się to samo, co w rozrzedzonym powietrzu na szczycie góry. Wszystko wydaje się zabawne. I kiedy śmiejesz się, powoli odpływasz. Doświadczyłem tego zjawiska podczas treningu astronautów w komorze ciśnieniowej. W pewnym momencie ktoś z nas zaczynał rzucać kiepskie dowcipy. Nasze mózgi są dla nas litościwe. Człowiek umierający w kosmosie miałby wesołą śmierć”. W filmach często przedstawia się śmierć w kosmosie w sposób spektakularny. Najbliżej rzeczywistości był Brian de Palma, reżyser „Misji na Marsa” z 2000 roku. Jeden z bohaterów tego filmu popełnia samobójstwo, zdejmując w przestrzeni hełm kombinezonu. Nie widzimy jego twarzy, ale nie następują też żadne spektakularne efekty, np. eksplozja. Potem widzimy jeszcze zwłoki astronauty – odwodnione w wyniku parowania w próżni i sine z powodu utraty tlenu. Widok straszny, ale nie przesadzony. Tak właśnie zapewne wyglądałaby kosmiczna śmierć. Źródło: LiveScience, Der Spiegel.
Rosyjski reżyser i aktorka polecieli w kosmos by nakręcić film
Rosyjska aktorka i reżyser filmowy wystartowali we wtorek, 5–ego października w kosmos z zamiarem nakręcenia pierwszego w historii filmu na ziemskiej orbicie.
W tym artykule: „Czuję się jak we śnie" NASA i Tom Cruise Aktorka Julia Peresild i reżyser Klim Shipenko wystartowali razem z kosmonautą Antonem Shkaplerovem, z kosmodromu Bajkonur w Kazachstanie w lot na Międzynarodową Stację Kosmiczną (ISS) na pokładzie statku kosmicznego Sojuz MS–19. Mają spędzić na orbicie 12 dni. Peresild i Shipenko mają zamiar nakręcenia scen, które znajdą się w filmie „Wyzwanie". Julię Peresild wcieli się w nim w lekarkę–chirurga, która podejmuje się lotu na na stację kosmiczną, aby uratować tam kosmonautę, który potrzebuje pilnej operacji na orbicie. Shipenko, to 38–letni reżyser, który ma już na swoim koncie kilka filmów, które odniosły sukces komercyjny w Rosji. Na konferencji prasowej przed startem opisywał swoje przeżycia z ostatnich czterech miesięcy, kiedy to razem z Peresild przygotowywali się do lotu w kosmos: „Wiele rzeczy przychodziło mi z trudem. Nie od razu udało mi się opanować wszystkie umiejętności, czasami musiałem powtarzać różne czynności po kilka razy, ale to normalne”. Wtórowała mu 37–letnia aktorka, Peresild, która przyznała, że ścisła dyscyplina i wyśrubowane wymagania podczas treningów okazały się niemałym wyzwaniem: „To było psychicznie i fizycznie naprawdę trudne. Ale myślę, że kiedy już zrealizujemy nasz plan, zapomnimy o wszystkich trudach i będziemy wspominać całe to przedsięwzięcie z uśmiechem”. Shipenko planuje zakończyć zdjęcia do filmu po powrocie na Ziemię. przed wylotem na ISS zdradził, że również dwaj rosyjscy kosmonauci znajdujący się na stacji: Oleg Novitskiy i Piotr Dubrov zagrają drugoplanowe role w jego filmie. ulia Peresild „Czuję się jak we śnie" Dmitrij Rogozin, szef rosyjskiej agencji kosmicznej Roskosmos, od początku wspierał cały projekt widząc w nim dobrą okazję do przypomnienia światu rosyjskich osiągnięć w podboju kosmosu. „Mam nadzieję, że to przedsięwzięcie pomoże zwrócić uwagę na nasz program kosmiczny, na zawód kosmonauty", powiedział dziennikarzom we wtorek i dodał: „Potrzebujemy lepszej wizualizacji badań kosmicznych. Kosmos zasługuje na to, by być pokazywany w bardziej profesjonalny, artystyczny sposób". Po tym, jak statek Sojuz z powodzeniem zadokował do ISS, Rogozin pogratulował załodze i przyznał, że osobiście nadzorował powstawanie scenariusza filmu, aby ten jak najwierniej oddawał realia lotu w kosmos: „W filmie zostaną przedstawione różne sytuacje awaryjne, które mogą się tam wydarzyć naprawdę" - powiedział. Według scenariusza, kosmonauta będzie wymagał pilnej operacji po tym, jak zostanie zraniony przez odłamki kosmiczne. Na ISS trzej kosmiczni nowicjusze dołączyli do dowódcy stacji Thomasa Pesqueta z Europejskiej Agencji Kosmicznej, astronautów NASA: Marka Vande Hei, Shane'a Kimbrough i Megan McArthur, oraz rosyjskich kosmonautów: Novitskiego i Dubrowa oraz Aki Hoshide z Japonii „Czuję się jak we śnie" – to pierwsze słowa Peresild, kiedy znalazła się na pokładzie Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Podekscytowany Shipenko przyznał jej rację: „Czekaliśmy na to tak długo i teraz, rzeczywiście czujemy się jak we śnie". Powrót na Ziemię jest planowany na 17–go października. Na pokładzie statku Sojuz ISS opuszczą Peresild, Shipenko oraz Novitskiy, który zagra w filmie wymagającego pomocy kosmonautę. NASA i Tom Cruise Przy tej okazji, warto wspomnieć, iż to nie pierwszy pomysł nakręcenia filmu fabularnego w kosmosie z udziałem artystów, którzy nie są astronautami. Niedawno, bowiem amerykańska NASA rozmawiała z aktorem Tomem Cruisem na temat nakręcenia filmu na orbicie, w ubiegłym roku. Transport miała zapewnić firma SpaceX należąca do Elona Muska, która obecnie zajmuje się transportem amerykańskich astronautów na Międzynarodową Stację Kosmiczną. W maju 2020 roku poinformowano, że Cruise pracuje nad projektem razem z reżyserem Dougiem Limanem, Elonem Muskiem i NASA. Reżyser Liman powiedział, że „jest jeszcze wiele technicznych kwestii, które muszą zostać dopięte. To naprawdę ekscytujące, ponieważ kiedy robisz film z kimś takim jak Tomem Cruise, wiesz, że musisz umieścić na ekranie rzeczy, których nikt jeszcze wcześniej nie widział".
Jest życie w kosmosie - sami je tam tworzymy! Astronauta wyhodował kwiat na stacji kosmicznej
Tyle rzeczy już przebadano na stacjach kosmicznych, ale czegoś takiego jeszcze nikt nie dokonał. Od lat słyszymy o tym jaką broń można wycelować w Ziemię z kosmosu, albo kto z kim się ściga o dominację w przestrzeni. Amerykański astronauta Scott Kelly dokonał czegoś, co wywołało przede wszystkim uśmiech: w 2016 roku wyhodował kwiat na stacji kosmicznej. Wygląda na to, że oprócz zasług dla kosmicznej nauki zapamiętamy go dzięki wkładowi w kosmiczną estetykę. Ale nie tylko o piękno tu chodzi. Wyhodowanie kwiatu w kosmosie to świetna wiadomość dla astronautów, którzy żywią się na misjach głęboko mrożonym i pozbawionym wody jedzeniem. Kelly'emu udało się uzyskać zdrową cynię. To nie było pierwsze podejście Kelly'ego do kosmicznego ogrodnictwa, w 2015 roku wyhodował na pokładzie Międzynarodowej Stacji Kosmicznej sałatę. A to daje nadzieję, że w przyszłości członkowie misji będą mogli odżywiać się czymś znacznie smaczniejszym niż mrożonki i jedzenie z proszku. Kolejne na stacji mogą pojawić się na przykład pomidory. Kelly był astronautą od 1998 do 2016 roku, wcześniej latał jako pilot wojskowy. Błażej Grygiel
Ekstremalna podróż kosmiczna, czyli co trzeba zrobić, by dotrzeć na Marsa
Astronauta z NASA Jeff Williams opowiada o swojej karierze w kosmosie – i tym, co jest potrzebne, by człowiek wylądował na Marsie.
Kiedy 6 września wylądował w chmurze pyłu na kazachskim stepie, Jeff Williams pobił rekord wśród astronautów z NASA pod względem czasu spędzonego w kosmosie. Williams podróżował na pokładzie Międzynarodowej Stacji Kosmicznej, pomagając w ulepszaniu orbitującego laboratorium z nadmuchiwanym modułem mieszkalnym, stacją dokującą oraz aparatem HD. 172-dniowa podróż to czwarta wyprawa w kosmos Williamsa. Podsumowując wszystkie cztery podróże, Williams mieszkał i pracował na orbicie łącznie przez 534 dni. Wcześniej rekord należał do słynnego astronauty Scotta Kelly’ego, który prawo do dumy zyskał dzięki 520 dniom w przestrzeni kosmicznej. - To niesamowite doświadczenie ujrzeć szczegóły Ziemi z zewnątrz i zobaczyć, jak Ziemia jest wyjątkowo przystosowana do życia – powiedział Williams podczas wywiadu dla National Geographic w Johnson Space Center w Houston, krótko po powrocie na Ziemię. Williams pobił amerykański rekord niewielką różnicą: Peggy Whitson z 560 skumulowanymi dniami może wkrótce wysunąć się na prowadzenie. Co więcej, pod względem czasu spędzonego w podróży kosmicznej prym wiedzą rosyjscy kosmonauci: Giennadij Padałka spędził aż 879 dni w kosmosie podczas pięciu misji do Międzynarodowej Stacji Kosmicznej i jej poprzedniczki, rosyjskiej stacji kosmicznej Mir. Tego typu podróże kosmiczne są bardzo ważne dla NASA, ponieważ agencja bada możliwości wysyłania ludzi dużo, dużo dalej od domu – powiedzmy na Marsa. Zgodnie z obecną wizją agencji, misja na czerwoną planetę mogłaby trwać do 1100 dni, ważne jest więc, by sprawdzić, jak człowiek reaguje na długotrwałą niską grawitację, promieniowanie kosmiczne, ciasne pomieszczenia i wiele innych czynników. Obecnie naszym dla nas rozwiązaniem jest obserwowanie doświadczonych astronautów, jak sobie radzą po długich godzinach na orbicie Ziemi, a także monitorowanie, jak symulacje misji kosmicznych wpływają na naziemnych ochotników, na przykład uczestników projektu HI-SEAS – niedawno zakończonej symulacji rocznej misji na Marsie przeprowadzonej na Hawajach. Poniżej przeczytacie o kilku najbardziej ekstremalnych rekordach dotyczących lotów kosmicznych z udziałem ludzi oraz dowiecie się, jak te rekordy mają się do misji na Marsie. Najdłuższy pojedynczy lot kosmiczny Od 1995 roku kosmonauta Walerij Polakow jest uznawany za osobę, która podczas jednego lotu przebywała w kosmosie najdłużej. Mieszkał i pracował na pokładzie rosyjskiej stacji kosmicznej Mir od stycznie 1994 do marca 1995 roku, co daje 437 dni w jednej misji. Jak podaje Wired, Plakow twierdzi, że zgłosił się do przebywania na orbicie przez tak długi czas, by dowieźć, że ludzie mogą bardzo długo wytrzymać bez grawitacji, a więc poradzą sobie w podróży na Marsa. Po pobiciu rekordu najwyraźniej pozostało mu jeszcze dużo energii – w wieku 74 lat Plakow nadal jest aktywnym członkiem towarzystwa inżynierii biomedycznej i kosmicznej . Najdłuższa odległość od Ziemi Astronauci Jim Lovell, Fred Haise oraz Jack Swigert są zapewne najlepiej znani z heroicznego, choć wstrząsającego, lotu dookoła księżyca podczas misji Apollo 13. Choć trio mogło być rozczarowane, że nigdy nie udało im się dotrzeć do powierzchni księżyca, mogą się poszczycić innym osiągnięciem. Manewr, dzięki któremu ich uszkodzony statek dotarł bezpiecznie na Ziemię, wyniósł ich na najdalszą odległość od naszej planety w historii. W kwietniu 1970 roku tych trzech astronautów znajdowało się ponad 400 tysięcy kilometrów od Ziemi. Zwolennicy podróży na Marsa jednak będą musieli odbyć podróż na dystansie ponad 400 milionów kilometrów. Pełna wersja artykułu znajduje się tutaj. Tekst: Victoria Jaggard Jak ogląda góry niewidomy alpinista? Jurek Płonka przemierza najwyższe pasma Europy i zdobywa kolejne szczyty. Posłuchaj jego opowieści! View oEmbed on the source website