Na Korsyce zamknięto plaże. Powód? Agresywne krowy
Kiedy myślimy o dzikich zwierzętach na plaży, do głowy przychodzą nam raczej mewy czy foki, a nie krowy. Cóż, na Korsyce sytuacja wygląda nieco inaczej.
W tym artykule: Korsyka: krowy wtargnęły na plaże Krowy na Korsyce Korsyka to niewielka wyspa należąca do Francji. Według danych z 2019 r. mieszka na niej niespełna 340 tys. ludzi, czyli mniej więcej tyle samo, co na przykład w Lublinie. Silną populację stanowią krowy. Szacuje się, że na Korsyce jest ich ponad 15 tys. W czasie pandemii, kiedy ruch turystyczny na wyspie niemal praktycznie zamarł, zwierzaki odzwyczaiły się od tłumów turystów i zaczęły coraz śmielej się przemieszczać, również w kierunku plaż. Te małpy witają się i żegnają tak jak ludzie Do tej pory naukowcy byli przekonani, że jedynie ludzie potrafią sygnalizować początek i koniec interakcji społecznych. Ostatnie badania wyprowadziły ich jednak z błędu. Korsyka: krowy wtargnęły na plaże Wraz z opracowaniem i upowszechnieniem szczepionki na COVID-19, wiele kierunków turystycznych ponownie otworzyło się na podróżnych. Na Korsyce większym problemem od koronawirusa okazały się jednak krowy. W ostatnich tygodniach lokalne media już kilkukrotnie donosiły o tym, że turyści dosłownie muszą z nimi walczyć. Kilka dni temu doszło nawet do tego, że władze wyspy postanowiły tymczasowo zamknąć malownicze plaże na południu wyspy w okolicach miasta Ajaccio. Dlaczego? Krowy niszczyły zaparkowane w pobliżu samochody i „wpraszały się” na plażowe pikniki. W lwim sanktuarium stanęła klatka dla ludzi. Jak zareagowały zwierzęta? Chętni na plener fotograficzny z lwami? W GG Conservation Glen Garriff w RPA jest to możliwe w bezpieczny i humanitarny sposób. Krowy na Korsyce Mimo wyrządzonych szkód wielu turystów śmieje się z krów i traktuje je jako część korsykańskiego folkloru. Lokalni urzędnicy mają jednak inne podejście do tego tematu. Kiedy zobaczysz, że krowy zmieszają w twoją stronę, najlepiej usunąć się z drogi – mówił jeden z radnych w wywiadzie dla lokalnej prasy. Władze wyspy mają rację. Choć problem wydaje się zabawny, to nie ma co go bagatelizować. Zwłaszcza że tego lata doszło już do kilku groźnych sytuacji. Mężczyzna trafił do szpitala po tym, jak krowa zraniła go w szyję na plaży w Lotu. Innym razem stado bydła goniło turystę po ulicy, a 70-latka z położonej w górach wioski Lozzi otarła się nawet o śmierć. Krowa zraniła ją poważnie w udo podczas wieszania prania. Jak poinformował burmistrz Lozzi Francois Acquaviva, ranę dzieliły od tętnicy zaledwie dwa centymetry. Jeżeli krowy przyzwyczają się do tego, że wyspę odwiedzają tysiące podróżnych, mogą stać się ciekawą i bezpieczną atrakcją turystyczną. Nie będą jednak najbardziej nieoczekiwanymi plażowiczami na świecie. W końcu na Bahamach znajduje się plaża zamieszkana przez świnie.
"Kotolis" to nowy gatunek? Fascynujące zwierzę odnalezione na Korsyce
Na jego trop trafili francuscy leśnicy z Narodowego Biura do Spraw Łowiectwa i Przyrody (ONCFS). Wciąż toczy się dyskusja czy jest hybrydą, nowym gatunkiem, czy to po prostu kilka wyjątkowych osobników.
- Wierzymy, że to naturalny i dziki gatunek, który do tej pory był znany, ale nie został opisany naukowo, ponieważ jest ekstremalnie dobrze zakamuflowany w naturalnym środowisku – powiedział Pierre Benedetti z ONCFS w rozmowie z agencją AFP. Zwierzątko od lat funkcjonowało w lokalnych legendach, jako drapieżnik atakujący w nocy owce i kozy. Nazwę "kotolisa" nadali mu właśnie okoliczni mieszkańcy, określając go jako "ghjattuvolpe". W 2008 udało się schwytać pojedynczego osobnika w kurniku, od tego czasu trwało żmudne poszukiwanie i dociekanie czy to pojedynczy przypadek, czy nowy gatunek. W 2012 naukowcy rozpoczęli zastawianie specjalnych pułapek na zwierzęce DNA. Składają się one z patyczków nasączonych zapachem ściągającym dany gatunek. Koty z chęcią pocierają się o nie zostawiając liniejące włosy. Te natomiast są cennym źródłem identyfikacji genetycznej. - Przyglądając się jego DNA można jasno oddzielić go od europejskiego żbika – mówi Benedetti – Jest zbliżony do afrykańskiego kota leśnego, ale dopiero musimy dokładnie go zidentyfikować. View oEmbed on the source website W 2016 roku złapano pierwszego osobnika. Od tego czasu udało się zaobserwować 16 i złapać kolejne 12, zaczipować i wypuścić na wolność śledząc ich zachowania. Wśród nich znajdował się jeden wyjątkowy kocur z jednym złotym, a drugim brązowym okiem. To wynik walki z innym samcem i uszkodzenia oka. Dzięki obserwacji zwierząt na wolności udało się ustalić zasięg ich populacji. Pojedynczy samiec potrafił poruszać się po obszarze 3 tysięcy hektarów, wysokim od 300 do 2,5 tysiąca metrów nad poziomem morza. Trzeba przyznać, że prawdziwy z niego wędrowiec. Naukowcy podejrzewają, że "kotolisy" pojawiły się na Korsyce około 6500 lat temu, w czasie drugiej kolonizacji wyspy przez ludzi. To wskazuje na blisko-wschodnie pochodzenie zwierzaka. Teraz wyjaśnijmy rzecz najważniejszą. Co wspólnej z lisem i kotem ma "kotolis"? Czas zburzyć mit – z lisem absolutnie niczego. Niektóre naukowe źródło donoszą, że nie ma możliwości by lisy mogły skutecznie spółkować z kotami. "Kotolisy" różnią się jednak w kilku ważnych cechach od udomowionych mruczków. Są znacznie większe od przeciętnych dachowców (do 90 centymetrów długości), mają szeroko rozstawione uszy i długie zęby podobne do psowatych. Ich sierść jest bardzo gęsta, co daje ochronę przez kleszczami i pchłami, a bardzo ciemne stopy i paski na nogach połączone z prążkami na ogonie oraz rudym brzuszkiem są idealnym kamuflażem w korsykańskiej przyrodzie. fot. kadr YT - To ich rozmiar oraz ogon przyniosły im nazwę "kotolisów" na całej wyspie – tłumaczy Benedetti. Jest także możliwość, że nie jest to zupełnie nowy i osobny gatunek. W ostatnim roku odkryta w amerykańskiej Montanie hybryda psa i wilka okazała się po prostu wilkiem. Może i tutaj doszło do ciekawego wymieszania się dwóch gatunków kotowatych. Kolejne badania i obserwacje będą to wyjaśniać. Bendetti i jego ekipa liczą jednak na uznanie "kotolisów", bo to pozwoli na objęcie ich natychmiastową ochroną.
Strome podejścia, ostre zejścia. Korsyka - wyspa wyzwanie
Szczególnie urodziwe są tu góry. Przez ich najwyższe, najbardziej odludne i dzikie partie biegnie GR20 – legendarny szlak trekkingowy. Ma 200 km długości, uchodzi za najtrudniejszy w Europie i uwaga – za jeden z piękniejszych na świecie.
Nagie szczyty strzelają na ponad 2,5 tys. m, poniżej rosną lasy sosnowe, jeszcze niżej rozciągają się piaszczyste plaże i turkusowa woda. Île de Beauté, czyli „wyspa piękności”, tak mówią o Korsyce Francuzi. A szczególnie urodziwe są góry. Przez ich najwyższe, najbardziej odludne i dzikie partie biegnie GR20 – legendarny szlak trekkingowy. Ma 200 km długości, uchodzi za najtrudniejszy w Europie i uwaga – za jeden z piękniejszych na świecie. Chciałem się przekonać, czy to wszystko jest prawdą. Bo coś musi być na rzeczy, skoro Francuzi jeżdżą tam na trekking, mimo że mają pod nosem Alpy i Pireneje. Skoczyłem na głęboką wodę. To znaczy wybrałem się z kolegą na trudny północny odcinek szlaku, między Calenzaną a Vizzavoną. Wystarczy spojrzeć na profil tego terenu, żeby zrozumieć, o co chodzi. Przypomina rozciągnięty wykres elektrokardiogramu – to takie badanie sprawdzające, czy z naszym sercem jest wszystko w porządku. Strome podejścia na przemian z ostrymi zejściami – prawdziwy górski rollercoaster, który naprawdę może spowodować u niektórych przyśpieszone bicie serca. Wyszliśmy z Calenzany. Tu większość trekkerów zaczyna swoją przygodę z GR20. Za plecami mieliśmy morze i portowe miasto Calvi, przed sobą kamienistą ścieżkę pnącą się monotonnie w górę. Nieśliśmy sprzęt biwakowy i trochę prowiantu. Był wrzesień, szlaku nie oblegały takie tłumy jak w szczycie sezonu, słońce nie miało tej mocy co w środku lata. Same plusy – mogliśmy w spokoju podziwiać widoki i mierzyć się ze swoimi słabościami. W nocy temperatura spadła poniżej zera. To była druga strona medalu tej wyprawy. GR20 nie schodzi poniżej 1000 m n.p.m. i gruby śpiwór jest jesienią nieodzowny. Poza mrozem niespodzianką były też kozy wałęsające się przy naszym namiocie. W górach wszędzie tam, gdzie jest jakaś zieleń, pasą się też krowy i konie. Łatwiej spotkać na drodze zwierzę niż człowieka. I taka idea przyświecała przy tworzeniu szlaku – miał służyć tym, którzy szukali w górach samotności i dzikości. W latach 70. ubiegłego wieku zakochany w Korsyce alpinista Michel Fabrikant połączył istniejące od wieków pasterskie ścieżki i tak powstał słynny dziś GR20. Mimo upływu czasu nadal trzeba liczyć tam przede wszystkim na samego siebie. Warunki w schroniskach są bardzo surowe, ceny jedzenia wysokie, a wybór niewielki. Zależność jest prosta: im mniej się niesie w plecaku, żeby ulżyć ramionom, tym bardziej trzeba się trzymać za kieszeń. Kolejne dni trekkingu wyglądały podobnie. Pół dnia podejścia stromą ścianą, jak na nasze Rysy, pół dnia ostre zejście. Trzeciego dnia, w drodze do Refuge de Carozzu, dopadł mnie kryzys. Jestem w naprawdę dobrej kondycji, a mimo to z trudem wyrabiałem się w czasach podawanych w przewodniku. Dzienne etapy rzadko liczą mniej niż 6 godzin marszu, zwykle jest to 7–8. Trzeba wstać wcześnie, żeby zdążyć przed zmrokiem do następnego schroniska. Trudno się wyłamać z tego schematu, bo biwakowanie na dziko jest zabronione. Poza tym jeśli jednego dnia przejdzie się zbyt krótki odcinek, następnego na pewno nie nadrobi się zaległości. Na GR20 trzeba mieć silne nogi i jeszcze silniejszą motywację. Jego przejście nie wymaga specjalnych umiejętności ani sprzętu, a jedynie obycia z górami i wytrzymałości. Na tym polega trudność tego szlaku. Według mnie Korsyka jest dobra dla tych, co przeszli Tatry wzdłuż i wszerz i szukają czegoś nowego, a nie chcą jechać w góry wysokie. Krajobrazy przypominają tatrzańskie – a czyż Tatry nie są piękne? Na jednym z etapów są jeziora łudząco podobne do Morskiego Oka i Czarnego Stawu. Niezwykłe wrażenie robi też jezioro Nino. Leży na płaskowyżu upstrzonym oczkami wodnymi, na którym pasą się konie i krowy. Cirque de la Solitude (Kocioł Samotności) wymaga skupienia – to najpoważniejszy fragment szlaku, gdzie trzeba wspinać się po łańcuchach, drabinie i skałach. Ale nie ma mowy o takim stopniu trudności jak na tatrzańskiej Orlej Perci. Na GR20 w ogóle nie ma takich ekspozycji. Bez obaw, to nie szlak GR20, lecz kanioning przy kaskadzie Piscia di Gallu, na południu Korsyki. (Fot. BE&W) Szlak nie jest zbyt dobrze oznakowany i łatwo się na nim zgubić. Właściwie od razu trzeba się na to przygotować. We mgle albo po ciemku trudno znaleźć biało-czerwone znaczki wytyczające drogę. Nie korzystam z GPS-u, ale na Korsyce ten wynalazek może oszczędzić nerwów. Ja też zabłądziłem. Zdarzyło się to podczas mojego drugiego pobytu. Był listopad, a ja chciałem dokończyć GR20 – samotnie pokonać jego południowy odcinek, między Concą a Vizzavoną. Szedłem we mgle z Refuge d’Asinau do Refuge d’Usciolu. Przekroczyłem asfaltową drogę i szukałem oznakowań po drugiej stronie szosy. Przez cztery godziny oglądałem w świetle latarki każde drzewo. Kiedy dwukrotnie wróciłem do punktu wyjścia, dałem sobie spokój. Dochodziła godz. 23. Miałem sprzęt biwakowy, ale nie rozbiłem namiotu. Znalazłem w przewodniku numer i zadzwoniłem... po taksówkę. Asfaltową drogą, przy której błąkałem się tyle godzin, dojechałem do miasteczka Zicavo. Mimo że była już północ, zostałem ugoszczony gorącą kolacją, za którą gospodyni nie chciała przyjąć zapłaty. Korsykanie naprawdę są bardzo gościnni względem przybyszów. Z jednym wyjątkiem: Francuzów. Mój kumpel motocyklista opowiedział mi kiedyś śmieszną historię. Na stacji, gdzie był zakaz płacenia kartą poniżej 100 franków, jakiś Francuz zatankował za 90. Właściciel stacji był nieubłagany – kazał mu iść 2 km do bankomatu. Kumpel, następny w kolejce, podszedł do kasy z duszą na ramieniu, bo też zatankował za kwotę niższą, a gotówki nie miał. Właściciel, ku jego zaskoczeniu, uśmiechnął się i powiedział, że zakaz obejmuje tylko Francuzów. Korsyka leży bliżej Włoch niż Francji, ale mieszkańcy nie identyfikują się z żadną z tych nacji. Myśl o niepodległości wyspy jest szczególnie żywa w Corte, dawnej stolicy. Pojechałem je zwiedzić, bo lało tak bardzo, że wyjście w góry nie miało sensu. To bardzo ładne miasteczko we włoskim klimacie. Góruje nad nim cytadela, w której kiedyś stacjonował garnizon francuski. Teraz budynki służą turystom, ale poniżej twierdzy mieści się muzeum etnograficzne. Trzeba je zobaczyć. Zdziwiły mnie przezroczyste kabiny, wyglądające jak prysz­nicowe, do których zapomniano wstawić eksponaty. Wszedłem do jednej z nich i wtedy z głośników popłynęła korsykańska muzyka ludowa. Obejrzałem też wystawę o słynnych korsykańskich sportowcach. Nie sądziłem, że ta wiedza przyda mi się w tak bliskim czasie. Korsykańskie miasteczka mają coś z klimatu włoskiego i południa Francji. (Fot. Sime/Free) Dwa dni później dotarłem do schroniska Col de Bavella. Twarz jednego z odpoczywających tam trekkerów rozpoznałem od razu – widziałem ją na wystawie sportowców w muzeum w Corte. Siedział koło mnie człowiek legenda, najsłynniejszy miejscowy „taternik”: Jean-Paul Quilici. Urodził się na wyspie, został pierwszym korsykańskim przewodnikiem wysokogórskim. Wdaliśmy się w rozmowę. Odradzał mi przejście do następnego schroniska alpejskim wariantem szlaku. GR20 ma w kilku miejscach dwie opcje drogi do wyboru – dłuższą, ale łatwiejszą, biegnącą niższymi partiami, albo alpejską – bardziej wymagającą, lecz znacznie krótszą. Tak jest na przykład na odcinku między schroniskiem Col de Bavella a Refuge d’Asinau, który miałem pokonać następnego dnia. Zamierzałem pójść trudniejszym wariantem, prowadzącym pod imponującymi skalnymi wieżami Aiguilles de Bavella. Wiedziałem, że mój rozmówca zna to miejsce jak własną kieszeń, urodził się w wiosce z widokiem na te iglice. Nie posłuchałem go. Nie żałowałem. Podejście nie było wyczerpujące, śnieg przewiany, fragment z łańcuchami mimo późnej pory roku nie był zalodzony. Pogoda dopisała i miałem doskonałą panoramę na okoliczne szczyty. Gdybym wybrał lżejszy wariant, brnąłbym kilka godzin w śniegu przez las, odcięty od pięknych widoków – o czym opowiadali mi napotkani później trekkerzy. Za trzecim razem na Korsyce pojawiłem się na motocyklu. Taki sposób jej zwiedzania upodobali sobie zwłaszcza Niemcy. W moim przypadku przejazd przez wyspę był częścią dłuższej wyprawy ze znajomymi po Europie. Dopłynęliśmy promem z Sardynii do uroczego miasteczka Bonifacio i stamtąd ruszyliśmy na północ. Wybrałem dłuższy wariant – chciałem przeciąć wyspę w poprzek, zahaczając wcześniej o Ajaccio. To nie był dobry pomysł. Źle wyliczyłem czas i jechałem w nocy, w deszczu, wąskimi górskimi drogami, śpiesząc się na prom odchodzący z Bastii. Po tym mało przyjemnym doświadczeniu, jaki zafundowałem sobie na swoje własne życzenie, nie zmieniłem zdania o Korsyce. Uważam, że jest dobra na wszystko. Można ją zwiedzać. Na przykład stolicę Ajaccio, gdzie jest dom rodziny Bonapartów. Przyszły cesarz Francuzów przyszedł tu na świat w 1769 r. Na Korsyce można też nurkować. Można wylegiwać się na plaży – a te należą do najpiękniejszych nad Morzem Śródziemnym. Można bez wyrzutów sumienia zostawić leniuchującą na piasku rodzinę i pójść w góry. Odludne i dzikie. Robert Sagan Bonifacio – z cytadelą i mariną – potrafi zauroczyć, tak jak cała Korsyka. (Fot. Sime/Free) No to w drogę: INFO ■ Powierzchnia: 8680 km² (mniej niż woj. opolskie). ■ Ludność: ok. 250 tys. ■ Język: francuski i korsykański (corsu). Trudno się porozumieć po angielsku. ■ Religia: katolicyzm. ■ Waluta: euro. KIEDY ■ Przez cały rok, ale najlepiej od wiosny do jesieni. Najbardziej odpowiednia pora na trekking GR20 to czerwiec–październik. WIZA ■ Nie jest wymagana. DOJAZD ■ Z Paryża można dolecieć do Ajaccio (stolica Korsyki) lub Bastii. Są także inne opcje, można na przykład dopłynąć promem z Sardynii lub z innej części Włoch. KOMUNIKACJA ■ Na wyspie istnieją dwie linie kolejowe, które łączą Bastię z Ajaccio i Calvi. Kursują też autobusy. Strona corsicabus.org podaje rozkład jazdy autobusów i pociągów. WARTO WIEDZIEĆ ■ GR20 to skrót od „Grande Randonée”, szlaku długodystansowego. Liczba oznaczała kiedyś numer departamentu – Korsyka była 20. departamentem Francji. Szlak ma 200 km długości, na jego przejście trzeba przeznaczyć dwa tygodnie, i to pod warunkiem, że codziennie będzie się maszerowało kilka godzin. Telefony komórkowe zazwyczaj nie mają zasięgu. ■ Schroniska na GR20 są otwarte przez cały rok, ale obsługa jest obecna od czerwca do września (później nie ma oświetlenia ani ogrzewania, możliwość kupienia jedzenia i prowiantu na szlaku jest bardzo ograniczona). Warunki są spartańskie – zwykle zimna woda i prycze. Nie ma możliwości ładowania baterii i akumulatorów. ■ W schroniskach zazwyczaj jest dostęp do kuchni. Przed wyruszeniem na trasę warto zrobić zakupy spożywcze w supermarkecie (np. w Porto-Vecchio, jeżeli się startuje na szlak od południa)– jedzenie i prowiant w schroniskach i sklepikach w górach są bardzo drogie, a wybór niewielki. Przykładowo baton Twix w górach kosztuje 1,5 euro, a sześciopak w supermarkecie 2 euro. ■ Jeśli komuś przyjdzie do głowy zabrać na szlak psa, to tylko ze specjalnymi psimi butami na vibramowej podeszwie. ■ Przez Korsykę biegną też inne godne uwagi szlaki trekkingowe, mniej wymagające niż GR20 i mniej od niego uczęszczane. Są to: Mare a Mare (Od Morza do Morza) oraz Mare e Monti (Od Morza w Góry). JEDZENIE ■ Korsyka słynie ze swoich wieprzowych wyrobów wędliniarskich. Warto zapamiętać takie nazwy jak np. prisuttu (wędzona i suszona szynka), lonzu (polędwica wędzona) czy figatellu (kiełbasa z wątroby). Koniecznie trzeba spróbować lokalnych serów, owoców morza i piwa Pietra, które jest produkowane na bazie mąki z kasztanów jadalnych. POCZUJ KLIMAT ■ GR20 Corsica. The High Level Route – Paddy Dillon, wyd. Cicerone. Lektura obowiązkowa dla ruszających na szlak. Opisy etapów, praktyczne informacje. ■ Les Randonneurs – francuska komedia z 1997 r. w reż. Philippe’a Harela – dla lubiących francuski humor. WWW ■ www.le-gr20.com/gb – oficjalna strona szlaku ■ gr20corsica.wordpress.com/aboutcorsica.forhikers.com/gr20 Korsyka (Francja)
Korsyka to jedno z najdzikszych miejsc w Europie. Jeszcze Francja, a jakby inny kontynent
Góry wyrastające wprost z morza to typowy obrazek na wyspie. Nic dziwnego, że mało popularna wśród turystów Korsyka, to jedno z najdzikszych miejsc w Europie. A gdyby tak zjechać ją motocyklem?
A co tam, zaszaleję! Będę próbował lokalnych specjałów – bardziej niż słynne owoce morza w mój gust trafia piverunata – potrawka - z koźlęcia. Ale to dopiero preludium. Nie byłbym sobą, gdybym nie spróbował pasztetu ze szpaków. Zaczęto go wyrabiać ze względu na zakaz... polowania na kosy. Miejscowi – mili, fajni ludzie – zachwalają też lokalne wino. Próbuję i nie żałuję. Bo jak tu odmówić tak serdecznym gospodarzom? Nieco inne oblicze wyspy można zobaczyć przy drogach: podziurawione pistoletowymi pociskami znaki drogowe w górach, słynne korsykańskie noże – narzędzia wendety – w rękach miejscowych, szemrane uliczki... Korsyka jest najbiedniejszą francuską prowincją, do tego wciąż działa tu ruch narodowowyzwoleńczy. Powodów napięć jest więc sporo. Tymczasem nie zamierzam jednak się na tym skupiać. Łuki, pętle, agrafki Korsykę przemierzam na siodle motocykla. Dobijam do Bastii. To zatłoczone miasto nie robi na mnie dobrego wrażenia, uciekam więc w kierunku mniejszego i bardziej klimatycznego Calvi, gdzie – jak wierzą Korsykanie – urodził się Krzysztof Kolumb. Mimo że wyspa nie jest wielka (183 na 83 km) można tu poczuć nieograniczoną niczym przestrzeń. Jednośladom sprzyja nie tylko łagodny klimat, ale też kręte drogi. Tutejsi drogowcy słowo „zakręt” odmienili chyba na wszystkie znane sposoby – od łuku zaczynając, na serpentynach i agrafkach kończąc. Wygląda to tak, jakby brzydzili się prostymi odcinkami. Tu rada praktyczna: jeśli cierpisz na chorobę lokomocyjną, raczej postaw na biegnącą aż na południe kolejkę wąskotorową. Góry na "wyspie dnia siódmego" Tak naprawdę za sprawą gór nie da się tu inaczej. Potężne skały wyrastają wprost z morza. Na papierze nie imponują może wysokością – najwyższy szczyt (ze stokiem narciarskim!) Monte Cinto ma 2706 m n.p.m. Ale to wysokości względne robią tu wrażenie – dobrze to widać po zachodniej stronie wyspy, w okolicach Piany. Droga wykuta w skale z widokiem na otwarte morze jest absolutnym hitem. Ten odcinek przejechałem kilka razy tam i z powrotem, ciesząc się widokiem czerwonych skał i morską bryzą. I wciąż nie miałem dość. Korsyka wręcz uwielbia kontrasty – wysokie góry sąsiadują z morzem, obok smukłych sosen i rozłożystych kasztanowców rosną gaje oliwne, palmy i pomarańcze. Michel, rodowity Korsykanin, a mój przewodnik, twierdzi, że Bóg stworzył tę wyspę siódmego dnia. A jako że był już zmęczony, do jej budowy użył wyłącznie najlepszych materiałów. I ma rację. Jestem wręcz oszołomiony widokami i zapachami. Kolory są wyraziste, nasycone. Rośliny kwitną na wyścigi, przyciągając owady. Charakterystyczny zapach nadaje makia – plątanina kolczastych zarośli. W przeszłości dawała świetne schronienie partyzantom walczącym o niepodległość Korsyki. Jedź, jeśli tylko możesz! Stoję w korku. Samochody zatarasowały drogę w wyniku zderzenia i właśnie trwa usuwanie wraków. Policjant energicznie gwiżdże i nerwowo wymachuje rękami w moim kierunku. Poboczem podjeżdżam do niego i karnie się zatrzymuję. Po chwili słyszę reprymendę: „Masz motocykl, to jedź poboczem! Nie powiększaj korka!”. Szybko korzystam z tej możliwości. Tak naprawdę jedynym poważnym wrogiem motocyklistów na wyspie są wałęsające się samopas stada owiec, kóz, świń i krów. Gdy po drodze zatrzymuję się na kawę i obowiązkowy korsykański sernik fi adone, zawsze znajduje się powód do pogawędki. Tyle tylko, że tutaj angielski nie działa. W grę wchodzi francuski lub włoski. Ewentualnie korsykański, który brzmi jak mieszanka tych obu. Na szczęście na wybrzeżu zdarzają się wyjątki. W knajpce na białych klifach Bonifaccio zaskakuje mnie kelner Giorgio – wpierw tłumaczy płynną angielszczyzną, potem przechodzi na polski. Jak się okazuje, miał dziewczynę znad Wisły. Ja do Polski jadę z naładowanym do pełna akumulatorem. Mentalnym. Mam wrażenie, jakbym wracał z innego kontynentu. Warto wiedzieć ■ DOJAZD Opcje są dwie: dojechać na kołach do włoskiego Livorno, a następnie wsiąść na prom do Bastii (ok. 40 euro motocykl plus 1 osoba) lub dolecieć na wyspę samolotem, a na miejscu wypożyczyć motocykl (od ok. 35 euro). Najtańszy jest przelot z Modlina do Ajaccio z przesiadką w Paryżu lub w Tuluzie – ok. 1400 zł (Ryanair i Volotea). ■ NOCLEG Motel w Calvi można znaleźć za 200 zł, a w Ajaccio – za 400 zł. Pole namiotowe: 30–40 euro. ■ JEDZENIE Warto spróbować lokalnych serów, wędlin, deserów oraz wina; wybrzeże jest rajem dla fanów świeżych owoców morza. Ceny sporo wyższe niż na kontynencie. ■WARTO SPRÓBOWAĆ SZLAK GR20. Najtrudniejszy pieszy szlak górski w Europie. Najlepiej wybrać się tam od połowy czerwca do połowy października (nie ma śniegu w górach). Czas przejścia: 15 dni (wędrówka przez 6–7 godz. dziennie). Tekst: Jarosław Modrzejewski
Co za jazda! Rajdowa. I to z samym mistrzem!
Parę minut na pełnym gazie! Po wąziutkich, polskich drogach, gdzie z jednej strony pole, a z drugiej drzewa. Skrajne emocje (i śmiech, i strach), gdy auto wskakuje na górce i chwilę leci w powietrzu. Zakręty niemal w miejscu. I proste, na których przyspieszenie wbija w fotel. W sumie może z dziesięć minut, a serce wali, jak po maratońskim biegu. Dla niego to chleb powszedni. Dla mnie doznanie ekstremalne. Jaka szkoda, że nie każdy może to przeżyć. Rundę w Fordzie Fiesta R5 na siedzeniu pilota, gdy za kierownicą pewnie siedzi Mistrz Polski. A Kajetan Kajetanowicz wywalczył ten tytuł już cztery razy z rzędu! To absolutny rekord. Czy w tym roku znów będzie niepokonany? Wiele na to wskazuje. W ostatnią sobotę załoga LOTOS Rally Team, czyli Kajto z Jarkiem Baranem (od sześciu lat pilotem Kajetanowicza i jednym z najbardziej doświadczonych pilotów rajdowych w Polsce) wygrali pierwszy dzień niezwykle trudnego Rajdu Cypru, ostatecznie zajęli wysokie, drugie miejsce. Nie przeszkodziła nawet temperatura w samochodzie, dochodziła do 60stopni! A oni, skoncentrowani gnali po zwycięstwo. Będę ich nadal dopingować! Przed nimi 10 runda Mistrzostw Europy, Rajd du Valais w Szwajcarii (23-25 października) i runda 11 - Rajd Korsyki (6-8 listopada). Mistrz, Kajetan Kajetanowicz, w chwilę po ostatnim zwycięstwie: – To jest jak sen, ale piękny sen. Bardzo się cieszę. Walczyliśmy do ostatniego odcinka i na koniec etapu prowadzimy w rajdzie i klasyfikacji gravel masters. Piękna sprawa. Nie wiem co powiedzieć, bo to był niesamowity dzień. Wczoraj popełniliśmy drobny błąd, a dziś to wszystko odrobiliśmy. Bardzo trudny rajd, ale o tym wiedzieliśmy już wcześniej. Teraz się o tym przekonujemy z każdym odcinkiem. Mamy dobre nastawy, opony, samopoczucie, cały zespół pracuje wyśmienicie. Jesteśmy gotowi do walki jutro, zamierzamy utrzymać tempo. Niedzielne odcinki są bardziej techniczne. Nie lekceważę zawodników, którzy ścigają się tu od wielu lat, mają przewagę dzięki doświadczeniu i znajomości trasy. Musimy zachować czujność i spokój. Więcej na: kajto.pl – Jestem świetnym kierowcą, często tak siebie oceniamy. Za często chyba - patrząc na drogowe statystyki. Na brawurową jazdę lepiej popatrzeć w wydaniu najlepszych. Tu chwile pełne emocji z rajdu Azorów: http://www.youtube.com/watch?v=ADXSK2QI460
Przedstawiamy pięć portów Morza Śródziemnego, które koniecznie musisz odwiedzić.
Port relaks - Grecja: Od wyspy do wyspy Port romantico - Cinque Terre: Piątka z romantyzmu Port adrenalina - Korsyka: Wyspa wyzwanie Port historia - Aleksandria: Narzeczona morza Port impreza - Ibiza: Fiesta i sjesta
Saleccia leży w północnej części wyspy, ok. 20 km na północy–zachód od Saint Florent na obszarze przynależnym do Pustyni Agriates (Desert de Agriates), w której skład wchodzi także kilka innych plaż. Miejsce jest częścią obszaru chronionego przez UNESCO.
Nazwa: Plage de Saleccia Państwo: Francja Długość: 1 km Lokalizacja: Saint Florent Region: Korsyka Akwen: Morze Śródziemne Podłoże: jasny, drobny delikatny piasek Sezon: od kwietnia do października Opalanie topless: tak Rafy koralowe: brak Sporty: snorkeling Ratownicy: tak Jak dotrzeć: Można dostać się łodzią z Saint Florent lub pieszo szlakiem prowadzącym z Loto (1-2 godziny). Istnieje alternatywna droga - Ile Rousse/Saint Florent prowadząca do Saleccia (ok.12 km), ale jest w złym stanie i można ją jedynie pokonać samochodem terenowym z napędem na cztery koła. W sezonie można też skorzystać z oferty przewoźników: Agriate Marittima (www.agriate-marittima.com lub Le Popeye www.lepopeye.com) i z Saint Florent popłynąć promem do Plague du Lodu, a stamtąd na plaże dowiozą nas bryczki konne typu caleche. Saleccia leży w północnej części wyspy, ok. 20 km na północy–zachód od Saint Florent na obszarze przynależnym do Pustyni Agriates (Desert de Agriates), w której skład wchodzi także kilka innych plaż. Miejsce jest częścią obszaru chronionego przez UNESCO. Najbliższe większe miasto i port to Bastia. Ze względu na trudny dostęp nie jest zatłoczona. Na plaży brak jest jakiejkolwiek infrastruktury turystycznej. Najlepiej więc zabrać ze sobą własne ręczniki czy parasole. Kilkaset metrów w głąb lądu znajduje się kemping Camping U Paradisu wraz z niewielki sklepikiem oraz barem. Należy jednak pamiętać, że funkcjonuje on jedynie w okresie od maja do listopada. Niektóre firmy oferujące rejsy na plażę zapewniają posiłki na pokładzie statku oraz udostępniają parasole i leżaki. Brzeg Salecci schodzi łagodnie do wody, a plaża chroniona jest przez wydmy. Przeważnie panuje tu cisza i spokój. Jedynie dźwięki jakie zazwyczaj słychać to cykady z pobliskich lasów pełnych korsykańskich sosen. Jedynie w sierpniu bywa tłoczno kiedy na plażę własnymi łodziami przypływają Korsykańczycy. Ale plaża jest długa i zawsze można znaleźć zaciszne miejsce tylko dla siebie. Wschodnią część plaży odwiedzają czasami krowy (częsty widok na korsykańskich plażach). To właśnie dzięki pięknej scenerii i dziewiczemu charakterowi okolicy miejsce stało się słynne. Na potrzeby filmu „Najdłuższy Dzień” nagrywano tu sceny lądowania aliantów w Normandii. Zobacz także: Turcja - Iztuzu Turcja - Ölüdeniz Turcja - Patara Hiszpania - Playa de la Concha Hiszpania - Playa de las Catedrales Hiszpania - Playa del Sardinero Hiszpania - La Playa de Bolonia Hiszpania - Levante Hiszpania - Burriana Grecja - Mytros Grecja - Elafonisi Grecja - Navagio Grecja - Porto Katsiki Hiszpania - Las Teresitas Hiszpania - Playa Famara Bułgaria - Słoneczny Brzeg Bułgaria - Obzor Włochy - Cala Luna Włochy - San Vito Lo Capo Włochy - Viareggio Hiszpania - Aguas Blancas Grecja - Falasarna Bermudy - Horseshoe Bay Tajlandia - Maya Bay Tajlandia - Pattaya Bahamy - Pink Sands Beach Malta - Ramla il-Hamra Francja - Plage de Rondinara Weź udział w dyskusji na temat Najpiękniejszych plaż na świecie
Rondinara leży w zatoce w południowo-wschodniej części wyspy między Bonifacio a Porto Vecchio. Odznacza się turkusową wodą i delikatnym białym piaskiem.
Nazwa: Plage de Rondinara Państwo: Francja Długość: 1 km Lokalizacja: Bonifacio Region: Korsyka Akwen: Morze Tyrreńskie Podłoże: jasny, drobny delikatny piasek Sezon: od maja do września Opalanie topless: tak Rafy koralowe: brak Sporty: windsurfing, surfing, snorkeling, rowery wodne, siatkówka plażowa Ratownicy: tak Jak dotrzeć: Z Bonifacio można dotrzeć samochodem krętą drogą numer N198. Po około 15 km należy skręcić w prawo na drogę D158 przy drogowskazie wskazującym Suartone/Rondinara, którą po ok. 6 km dojedziemy na plażę. Droga obfituje w piękne, górskie widoki. Do plaży przylega duży parking mieszczący kilkaset samochodów. Jest płatny – ok. 3,50 euro. Rondinara leży w zatoce w południowo-wschodniej części wyspy między Bonifacio a Porto Vecchio. Odznacza się turkusową wodą i delikatnym białym piaskiem. Najbardziej charakterystyczną cechą plaży jest jej kształt przypominający podkowę. Plaża stała się popularna wśród turystów dopiero po położeniu nawierzchni na prowadzącą do niej drogę. Jednak, nie jest tak skomercjalizowana i zatłoczona jak pozostałe dwie słynne plaże Korsyki o podobnym kształcie: Palombaggia oraz Santa Guilia. Przez to zachowała swój dziewiczy charakter. Czasami na plaży pojawiają się małe stada krów choć najczęściej zdarza się to poza sezonem. Otoczona górami i wzgórzami zatoka stanowi rezerwat przyrody. Aby wejść na plażę należy najpierw uiścić opłatę w wysokości ok. 3,5 euro. Wstęp po 18-stej jest darmowy. W pobliżu plaży można znaleźć noclegi. Jedynie 400 metrów od niej znajduje się kemping z basenem. Morze jest tu bardzo spokojne, a zejście do morza łagodne, więc miejsce jest idealna dla rodzin z dziećmi. Na plaży znajduje się bar. Można uprawiać tu m.in. snorkelling choć przeszkadzać w tym mogą wodorosty i duże ilości przycumowanych łodzi. Wielu turystów przypływa na jachtach, aby z wody podziwiać pięknie ukształtowaną plażę. Miejsce często pojawia się na pocztówkach z Korsyki ze względu na piękny niemalże idealny kształt półksiężyca. Na południe od Rondinara znajduje się znacznie rzadziej odwiedzana plaża w kształcie półksiężyca, do której można dotrzeć ścieżką porośniętą typową dla basenu Morza Śródziemnego roślinnością zwaną makia. Na tej plaży piasek ma siwawy odcień, a morze jest bardziej wzburzone. Stąd, prowadzą ciekawe szlaki górskie. Zobacz także: Turcja - Iztuzu Turcja - Ölüdeniz Turcja - Patara Hiszpania - Playa de la Concha Hiszpania - Playa de las Catedrales Hiszpania - Playa del Sardinero Hiszpania - La Playa de Bolonia Hiszpania - Levante Hiszpania - Burriana Grecja - Mytros Grecja - Elafonisi Grecja - Navagio Grecja - Porto Katsiki Hiszpania - Las Teresitas Hiszpania - Playa Famara Bułgaria - Słoneczny Brzeg Bułgaria - Obzor Włochy - Cala Luna Włochy - San Vito Lo Capo Włochy - Viareggio Hiszpania - Aguas Blancas Grecja - Falasarna Bermudy - Horseshoe Bay Tajlandia - Maya Bay Tajlandia - Pattaya Bahamy - Pink Sands Beach Malta - Ramla il-Hamra Weź udział w dyskusji na temat Najpiękniejszych plaż na świecie
Jak już wcześniej pisałam, wakacje zbliżają się wielkimi krokami i najwyższy już czas zacząć je odpowiednio planować. Gdzie w tym roku się wybrać? Może do Grecji, a może do Egiptu? Może do Maroka, a może do Chin? A może po prostu na … Korsykę? Cudowną wyspę położoną na Morzu Śródziemnym, usianą niewielkimi miasteczkami i wioskami.
Ta niezwykła wyspa, posiadająca nie tylko wspaniałe dziedzictwo historyczne, ale również przyrodnicze, położona jest na zachód od Włoch i na południowy wschód od Francji. Od znajdującej się na południu włoskiej Sardynii, dzieli ją jedynie cieśnina Świętego Bonifacego. Korsyka to odrębny, francuski region administracyjny, przyjmujący co roku turystów z całego świata. O palmę pierwszeństwa, już od dłuższego czasu, rywalizują ze sobą trzy korsykańskie miasta: Corte, Bastia i Ajaccio. Wszystkie są interesujące i w nadchodzącym sezonie letnim szykują niezwykłe atrakcje turystyczne, których odwiedzający te miejsca nie powinni przegapić. Za kolebkę narodu korsykańskiego uważa się miasto Corte, posiadające bardzo interesujące regionalne muzeum antropologiczne. W zeszłym roku królowała w nim wystawa pod tytułem „Napoleon i Korsyka”, a w tym roku muzeum przygotowało niezwykłą ekspozycję, poświeconą tajemnicom korsykańskich bractw, będących fundamentem lokalnej społeczności. Aby poczuć ducha baroku i poobcować na francuskiej ziemi z kulturą włoską, musimy udać się do Bastii, będącej gospodarczym centrum wyspy, a od 2000 roku również miastem historii i sztuki. Większość znajdujących się tu kościołów, kaplic i pałaców wybudowano na przełomie XVI i XVII wieku. Jednym z najważniejszych zabytków miasta jest Pałac Gubernatorów, który zamknięto w 1980 roku. Na szczęście dla bawiących na Korsyce turystów, pałac przekształcono niedawno w Muzeum Bastii i ponownie otwarto jego podwoje. Stolicą administracyjną wyspy jest Ajaccio - miasto, które, jak żadne inne, skorzystało na próżności kardynała Fesch’a, wuja Napoleona Bonaparte. Zgromadzona przez kardynała kolekcja dzieł sztuki obejmuje miedzy innymi dzieła takich wybitnych artystów jak: Botticelli, Giovanni Bellinie, Pietro de Corton, Tycjan czy Verone. W sumie ponad 400 drogocennych eksponatów, które do dnia dzisiejszego można podziwiać w Ajaccio, w Pałacu Fesch zamienionym w Muzeum Sztuk Pięknych. Korsyka to jednak nie tylko same miasta. To również wspaniałe nadmorskie plaże, szerokie promenady, górzyste krajobrazy i szalenie eleganckie hotele. Korsyka to także wyśmienita kuchnia. Wybierając się na spacer lub przejażdżkę rowerową po korsykańskich winnicach, nie można przegapić lokalnych targów i jarmarków, na których bez problemu zaopatrzymy się w sery, jabłka, figi czy kasztany. Wszystkim wybierającym się na Korsykę życzę udanych i niezapomnianych wakacji! Tekst: Agnieszka Budo
Czekając kiedyś na spóźniający się autobus, zobaczyłam przez szybę agencji turystycznej plakat-reklamę korsykańskiej kolejki, będącej rzekomo najbardziej malowniczą w Europie. Postanowiłam sprawdzić to osobiście. Zrozumieją mnie miłośnicy żelaznych dróg, dla których Orient Express czy Blue Train to magiczne wezwanie.
Podróż statkiem z włoskiego Livorno do Bastii na Korsyce zajmuje sześć godzin. Stałam na pokładzie i patrząc na wodę, zastanawiałam się, co wiem o tej wyspie. Urodził się tam Napoleon (któż tego nie pamięta ze szkoły?). Wielokrotnie słyszałam, że Korsyka – aczkolwiek francuska – jest bardziej włoska niż włoska Sardynia. Zachwyty nad jej urodą nie zrobiły jednak na mnie większego wrażenia – bo któraż z wysp na Morzu Śródziemnym nie jest piękna? Z rozmyślań wyrwał mnie niezwykły widok – w dali rysował się zielony kontur wyspy zanurzony w morskim błękicie. Korsyka to góry na morzu, najwyższy szczyt Monte Cinto (2 706 m), nierzadko nawet latem ubielony śniegiem, dzieli od lazurowej toni tylko 28 km. Pasmo górskie przecina ten skrawek lądu na dwie części. Na północy najważniejsza jest Bastia. Niegdyś była stolicą, ale począwszy od 1796 r., kiedy Korsyka weszła w skład Francji, zaczęła tracić swoją uprzywilejowaną pozycję. Piętnaście lat później Napoleon przeniósł stolicę do Ajaccio, miejsca swego urodzenia. Była to kara za tendencje niepodległościowe, które, nawiasem mówiąc, są żywe do dzisiaj. Każdy, kto wysiada w starym porcie w Bastii, już na pierwszy rzut oka zauważy wpływy włoskiej architektury. Nawet kolory budynków są te same: różne odcienie ochry. Nic dziwnego, dominacja Genui trwała tu ponad pięć wieków. Wędrując po malowniczych uliczkach, wyczuwa się też klimaty neapolitańskie. Najładniejszy jest plac Saint-Nicolas. Co ciekawe – to jeden z największych placów we Francji, prawdziwy salon z widokiem na morze, pełen palm i platanów, z mnóstwem uroczych kafejek, restauracji, barów. Niedaleko, przy ulicy Cesar Campinchi, mieszczą się butiki i sklepiki z pamiątkami. Najstarszą i najbardziej korsykańską jest dzielnica Terra Vecchia. Wiedzie do niej uliczka Napoleona. Zagląda tu mniej turystów, a życie toczy się normalnie. W wąskim zaułku dzieci o wysmaganych wiatrem buziach grają w piłkę, na placyku du Marche okoliczni wieśniacy sprzedają warzywa i owoce. W Bastii nie ma wielu hoteli, jednak bez problemu znajduję nocleg (jest dopiero koniec czerwca), ale latem lepiej zarezerwować miejsce dużo wcześniej. Wybieram hotel Bonaparte, bo leży niedaleko centralnego placu, gdzie można siedzieć do późna w jednej z licznych kawiarenek i zapatrzywszy się w morze, popijać lokalne wino Sciacarellu, pogryzając stellu, czyli kanapkę z kiełbasą z dzika i pikantnym serem. Menu mało romantyczne? Być może. Ale za to bardzo korsykańskie! I co najważniejsze – smaczne. Rankiem dziarsko pomaszerowałam na dworzec kolejowy znajdujący się przy placu Marechal Leclerc. Niewiele osób jechało do Ajaccio – część turystów wybiera kursujący na tej trasie autobus, ponieważ jest on o wiele szybszy. W moim przypadku przejażdżka pociągiem była głównym celem korsykańskiej wycieczki. Kupiłam tygodniowy karnet. Korsykanie są dumni ze swojej kolejki. W 1983 r., kiedy władze francuskie zdecydowały się zlikwidować całą sieć liczących obecnie 232 km żelaznych dróg (spory odcinek został zniszczony podczas II wojny światowej), odbyły się tu masowe protesty. Z broszury informacyjnej dostępnej na dworcu dowiedziałam się, że linia powstała pomiędzy 1880 i 1890 r. Jej budowa była w XIX w. prawdziwym wyzwaniem dla inżynierów – wykuto w skale 38 tuneli (najdłuższy ma 4 kilometry), 34 wiadukty i 12 mostów. Wsiadłam do wagonu. Czekała mnie czterogodzinna podróż – tyle czasu potrzebuje korsykańska wąskotorówka (rozstaw szyn wynosi tysiąc mm) na pokonanie 152 km. Ku mojej radości, mogłam otworzyć okno. W dali widziałam zatokę Biguglia – to tam poderwał się do ostatniego lotu Antoine de Saint-Exupéry, legendarny autor Małego księcia. Pociąg jechał wolno, zatrzymując się na wielu małych, malowniczych stacyjkach, jakby wyjętych z XIX-wiecznych powieści. Pierwszy większy dworzec to Ponte Leccia – tu krzyżują się linie kolejki, głównej do Ajaccio i bocznej do Calvi. W Corte poczułam, że wagoniki wspinają się pod górę. Odcinek drogi między Corte i Boccognano okazał się niezwykły. W pewnym momencie wydawało mi się, że pociąg zawisł w powietrzu – jakieś sto metrów pod nami wił się niczym wstążka na wietrze lśniący w słońcu potok. Pomiędzy Venaco i Vivario znajduje się żelazny most zaprojektowany przez Gustave’a Eiffela; rozpostarty nad przepaścią zrobił na mnie większe wrażenie niż nosząca jego imię paryska wieża. W Vizzavona czekała następna niespodzianka – niekończący się, czterokilometrowy tunel. Kolejka spadała w głęboką czeluść, na której końcu jaśniał niewielki punkt. Powiększał się z każdą minutą, aż wreszcie wyjechaliśmy na zewnątrz. Nic dziwnego, że pasażerowie czują się podczas tej podróży trochę jak na diabelskim kole – wąskie wagoniki na odcinku zaledwie 17 km, który dzieli Ponte Vecchio od Vizzavona, pokonują ok. 450 m różnicy wysokości. Do wielu miejscowości, przez które przejeżdżaliśmy, można dotrzeć tylko trinighellu – tak miejscowi nazywają kolejkę (pochodzi od słowa „trząść” i trzeba przyznać, że jest jak najbardziej zasłużona). Co ciekawe, szyny biegną tuż obok antycznych ścieżek, które przemierzano niegdyś pieszo lub na grzbiecie osiołka albo muła. W Vizzavona wsiadło kilka osób, m.in. rozmowna para z Mediolanu. Już na pierwszy rzut oka rozpoznałam w nich miłośników trekkingu. Wracali do domu po dziewięciu dniach wędrówki szlakiem GR 20, czyli słynnym Grande Randonnée 20. Liczy on 168 km, jest piękny, ale trudny, na jego pokonanie potrzeba 15 dni. Wyspa jest znana także z innych tras trekkingowych. Za najładniejszy spośród trzech szlaków biegnących równoleżnikowo od morza do morza uchodzi ten na północy. Wiedzie on z Moriani-Plage na wschodnim wybrzeżu do Cargese na zachodnim. Kolejka w nieco ponad dwie godziny pokonała niewielką odległość z Vizzavona do Ajaccio, ale za to ogromną różnicę wysokości – ponad tysiąc metrów! Jechaliśmy przez park narodowy (obszary chronione obejmują trzecią część wyspy), mijaliśmy szare i żółte wzgórza, widniejący w dali szczyt Monte d’Oro. Lasy iglaste powoli ustępowały miejsca liściastym. Po kilku minutach niezwykle emocjonująca i obfitująca w niezapomniane pejzaże podróż dobiegła końca. Wysiadłam w Ajaccio – grodzie Napoleona. To nie tylko stolica wyspy, ale i jej największe miasto. Główna ulica nosi nazwę – jakżeby inaczej – Cours Napoleon i wiedzie z dworca kolejowego na plac de Gaulle’a. Trochę krążyłam, żeby znaleźć niewielki i jak się miało okazać, nieco ekscentryczny hotel Marengo, przy ulicy o tej samej nazwie. Błądząc, dotarłam na plac Foch, gdzie odkryłam Le Petit Train – turystyczną kolejkę. Nie oparłam się, oczywiście, pokusie, żeby z jej okien obejrzeć miasto. Odwiedziłam też dom, w którym urodził się Napoleon (mieszkał tu do dziewiątego roku życia) stojący przy ulicy Saint-Charles. Ze zgromadzonych tam portretów patrzyli na mnie członkowie rodu Bonaparte, którymi najbardziej znany na świecie Korsykanin obsadził europejskie trony. Zaciekawiło mnie drzewo genealogiczne – do tablicy zostały przymocowane pukle pierwszych obciętych włosów Napoleona. Później pomaszerowałam do katedry Sainte-Marie, gdzie w 1771 r. przyszły cesarz został ochrzczony. Ku memu wielkiemu zdumieniu w bocznej nawie odkryłam piękny obraz Vierge au Sacré Cour pędzla Delacroix. Ajaccio słynie z dobrej kuchni oraz dużego wyboru restauracji i barów na każdą kieszeń i podniebienie. Kuchnia korsykańska, obok dań śródziemnomorskich, w których królują ryby i owoce morza, ma swoje specjały. Delektowałam się pstrągiem faszerowanym migdałami, mięsem kozim z rusztu i pierogami z nadzieniem z owczo-koziego sera brocciu (służy on także do przygotowywania doskonałego cytrynowego sernika fiadone oraz innych smacznych deserów). Polecam także tort kasztanowy. W niektórych austeriach na koniec obiadu goście dostają kostki cukru oraz butelkę mocnego likieru. Nasączony alkoholem cukier ssie się po obfitym posiłku, co zapewne poprawia trawienie. Na mojej mapce podróży Ajaccio było najbardziej na południe wysuniętym punktem. Stamtąd wyruszyłam na północ, do Porto. Dwugodzinna malownicza trasa może stać się prawdziwą udręką dla kogoś, kto cierpi na chorobę lokomocyjną – autobus na przemian zjeżdża i wspina się pod górę po nierównej drodze pełnej zakrętów. Za każdym z nich wyłaniają się kolejna skalista plaża, piaszczysta zatoka albo urocza osada. Porto widać z daleka – średniowieczna wieża na skalistym przyczółku z zatkniętą na szczycie flagą broni dostępu do miasta. Zimą ponoć nie ma tu żywej duszy, za to w środku lata panuje tłok nie do opisania. W Porto chciałam zobaczyć słynne Les Calanche – wyrastające z morza czterystumetrowe, czerwono-rdzawe skały. Niektóre mają fantastyczne kształty i właśnie od nich wzięły się nazwy, takie jak np. la testa del cane, czyli głowa psa. Powstałe w wyniku erozji Les Calanche najbardziej majestatycznie wyglądają wieczorem. Obejrzałam je z pokładu niewielkiego stateczku wypływającego z miejscowego portu.Następnego dnia czekała mnie kolejna morska eskapada – rankiem popłynęłam łódką do Reserve Naturelle de Scandola. Zajmuje on ponad 900 hektarów lądu i 10 km2 morza. Kiedyś żyły tu foki mniszki, ale wyginęły zanim obszar ten objęto ochroną. W programie czterogodzinnej wycieczki znalazła się wizyta w maleńkiej osadzie Girolata, najbardziej dostępnej od strony morza. Latem zawijają do niej luksusowe jachty. To prawdziwa perełka – zatoka z piaszczystą plażą, w tle granitowe skały i otoczona lazurem morza średniowieczna wieża na niewielkim wzniesieniu. Tego samego dnia opuściłam Porto i autobusem dojechałam do stolicy regionu Balagne – Calvi. Cieszy się ona sławą jednego z najładniejszych miast Korsyki. Jej mieszkańcy wierzą, że tu się urodził Krzysztof Kolumb. Można nawet obejrzeć ruiny jego rzekomego domu, ale niewielu historyków podziela ich zdanie. Tak czy inaczej, najbardziej reprezentacyjny plac nosi imię tego słynnego podróżnika i odkrywcy. Podczas wędrówek wąskimi uliczkami spotkałam kilku żołnierzy w białych kepi. Okazało się, że to członkowie legendarnej Legii Cudzoziemskiej mającej bazę obok lotniska. Skoro już jesteśmy przy temacie militarnym – gwardia papieska nie zawsze była szwajcarska, wcześniej tworzyli ją Korsykanie. Calvi zasługuje na dłuższy, kilkudniowy pobyt, tym bardziej że ma ono ładną plażę, do której można dotrzeć w kilka minut z położonego w centrum portu. Niestety, ja miałam do dyspozycji tylko dzień. Z miasteczka wyjechałam na pokładzie dwuwagonikowej kolejki Tramways de Balagne, która łączy Calvi z Île Rousse, czyli z „czerwoną wyspą”. (Wagoniki wyglądały na lata 50., bilet można było kupić u konduktora). W ciągu niecałej godziny kolejka zatrzymała się 12 razy. Aż dwanaście?! Ależ skąd – tylko dwanaście, ponieważ na pozostałych siedmiu stacjach nikt nie wsiadał ani nie wysiadał (ciuchcia staje na żądanie). Trasa biegnie wybrzeżem, szyny leżą wprost na piasku, dlatego kolejka służy głównie wakacjuszom. L’Île Rousse to typowa wioska turystyczna, która ponoć staje się coraz modniejsza. Nie ma co się dziwić – plaża z czerwonymi granitowymi skałami w tle jest naprawdę urocza. Z Île Rousse dojechałam pociągiem do Ponte Leccia i dalej do Bastii. Trasa kolejowa biegnąca równoleżnikowo, mimo że mniej urozmaicona niż ta wiodąca z północy na południe, była równie malownicza. Trinighellu sunął wolno i spóźnił się jakieś 20 minut, bo na torach pasły się krowy. Latem, kiedy słońce daje się mocno we znaki, w licznych tunelach często szukają schronienia dzikie kozy. Czekając na prom z Bastii do Livorno, żałowałam, że nie mogę zostać na Korsyce jeszcze kilku dni. Wybrałabym się na wycieczkę wokół Capo Corso, tzw. palca Korsyki (wyspa ma kształt zaciśniętej pięści z wyciągniętym palcem wskazującym). Leżąca tam maleńka wioska rybacka Barcaggio ma podobno najpiękniejszą plażę na wyspie. Niedawno dowiedziałam się, że na pokonanych przeze mnie trasach jeżdżą już nowoczesne wagoniki, z klimatyzacją. Jedynie Tramways de Balagne pozostał niezmieniony. Dobrze że udało mi się zdążyć przed zmianą korsykańskiego taboru – miałam okazję poczuć dawnej kolei czar. No to w drogę Powierzchnia: 8 680 km2; wyspa jest jednym z regionów administracyjnych Francji. Najlepszy czas to kwiecień, maj i czerwiec – kwitną dzikie kwiaty, słońce jest przyjazne i nie ma jeszcze tłumu turystów. Nie ma bezpośrednich lotów z Polski na Korsykę. LOT oferuje połączenia z przesiadką w Paryżu (lotnisko Orly) albo Nicei. Bilet z Warszawy do Bastii z przesiadką w Nicei kosztuje od 700 zł w styczniu do 2 000 zł w sezonie letnim (ceny w dwie strony). Najwięcej połączeń promowych z wyspą ma Nicea (Francja) oraz Savona i Livorno (Włochy). Stamtąd można dopłynąć do stolicy Korsyki – Ajaccio oraz do Bastii i Calvi. Cena biletu wraz z opłatami portowymi dla osoby dorosłej z Nicei do każdego z korsykańskich portów wynosi latem ok. 60 euro (ok. 40 euro poza sezonem). Przewóz auta w zależności od rozmiaru kosztuje od 40 do 100 euro. Rozkład rejsów najlepiej sprawdzić na stronie www.corsicaferries.com (tam można również kupić bilety on line). W wyjazdach tzw. pobytowych na Korsykę specjalizuje się biuro Interkors. W zależności od sezonu 4-os. domek w wiosce turystycznej kosztuje od 450 euro/tydzień w czerwcu do 910 euro/tydzień w okresie 2–23 sierpnia (www.interkors.com.pl). Kolej jest wygodnym środkiem lokomocji. Z północy na południe biegnie linia, która łączy Bastię z Ajaccio, podróż trwa 4 godz., w ciągu dnia są cztery kursy. Abonament tygodniowy uprawniający do nielimitowanego korzystania z żelaznych dróg kosztuje 48 euro. Dzieci do 4 lat podróżują gratis, do 12 roku płacą 50 proc. Są też zniżki dla studentów (do 27 lat), trzeba mieć ważną legitymację. Przewóz roweru kosztuje 12 euro. Rozkład na stronie www.ter-sncf.com/corse. Od lipca do połowy września kursuje więcej autobusów niż poza sezonem. Dworce autobusowe istnieją tylko w Bastii i Ajaccio, w pozostałych miastach są jedynie przystanki, które czasem dość trudno znaleźć. Bilety można kupić u kierowcy, cena ok. 13 euro za 100 km. Korsyka ma jedne z najładniejszych tras samochodowych w Europie, np. D81 z Calvi do Porto, D84 z Porto do Francardo. Drogi są jednak wąskie, kręte i strome, bardzo trudno, zwłaszcza latem, znaleźć miejsce parkingowe. Przy wynajęciu samochodu płaci się wysoką kaucję (kilkaset euro). Najtańsza agencja wynajmująca pojazdy: www.ada-en-corse.com. Hotel Bonaparte – w Bastii, dwójki 70 do 90 euro (www.hotel-bonaparte-bastia.com) Hotel Belvédere – w Calvi, we wrześniu dwójka 70 euro, w październiku 56 euro (www.calvi-location.fr/hotel-belvedere-calvi.htm). Hotel Marengo – w Ajaccio, otwarty od kwietnia do połowy lis-topada, dwójki z prysznicem kosztują od 55 do 59 euro Dwudaniowy obiad z deserem i winem w lokalu średniej kategorii trzeba zapłacić od 25 do 35 euro. Piwo kosztuje 2–4 euro, kawa 0,80–1,5 euro. Wyspa od 1768 r. należy do Francji – Republika Genui oddała ją za umorzenie długów. 15 sierpnia – w Ajaccio uroczyście świętuje się urodziny Napoleona (szczególnie malowniczy jest pokaz sztucznych ogni). 29 października – 2 listopada – Le Festiwal du Vent, czyli Festiwal Wiatru w Calvi: muzyka, teatr, wystawy, żeglarstwo (www.lefestivalduvent.com). www.corsicatravelguide.com