„Nie mogłam uwierzyć, że to wciąż Wielka Brytania” – artykuł nagrodzony w konkursie Travelera
Artykuł Edyty Tardowskiej-Janusz o Kynance Cove – najbardziej na południe wysuniętym wybrzeżu Wielkiej Brytanii – znalazł się w gronie wyróżnionych artykułów w konkursie „Zostań Autorem National Geographic Traveler”, zorganizowanym z okazji 20-lecia magazynu.
Spis treści: W Kynance Cove trafiłam na widoki z innego świata Klejnot Kornwalii strzeżony przez National Trust Turkusowa woda i ślady dawnego górnictwa Jak Kynance Cove zmieniło moje podejście do podróży Praktyczne informacje – jak dotrzeć do Kynance Cove Myślałam, że po kilku dniach wędrówki po kornwalijskich klifach widziałam już wszystko. Spektakularne ruiny zamku Tintagel, romantyczne uliczki Boscastle, mistyczną St. Michael’s Mount. Każde miejsce wydawało się przekraczać granice tego, co możliwe do uchwycenia jednym spojrzeniem. Aż dotarłam do Kynance Cove. W Kynance Cove trafiłam na widoki z innego świata Z parkingu prowadziły dwie ścieżki w stronę zatoki. Wybraliśmy krótszą, bardziej stromą. Po kilku minutach marszu przez wrzosowiska, nagle ziemia się skończyła. Przed nami rozciągał się widok, który wszystkim zaparł dech w piersiach. To nie była zwykła plaża. To była wizja z innego świata. Białe piaski kontrastowały z turkusową wodą w sposób, który wydawał się niemożliwy na brytyjskim wybrzeżu. Ale to dopiero początek magii Kynance Cove. Skaliste wyspy wynurzały się z morza jak pradawni strażnicy, a między nimi kryły się jaskinie o poetyckich wiktoriańskich nazwach: Ladies Bathing Pool, Drawing Room. Mieliśmy niewiarygodne szczęście. Nie dość, że dzień był słoneczny i bezwietrzny – rzadkość na kornwalijskim wybrzeżu – to jeszcze trafiliśmy na odpływ. To właśnie wtedy Kynance Cove odsłania swoje najgłębsze sekrety. Woda ustępuje, odsłaniając szereg ukrytych zatoczek i połączonych jaskiń. Spacerując brzegiem, odkrywaliśmy kolejne miejsca, które jeszcze przed chwilą były niewidoczne. Naszym oczom ukazywały się miniaturowe plaże, niesamowite skalne formacje wyrzeźbione przez tysiące lat działania morza, i ta krystalicznie czysta woda. Klejnot Kornwalii strzeżony przez National Trust National Trust, właściciel tego kornwalijskiego klejnotu, nie bez powodu strzeże tego miejsca. Kynance Cove regularnie pojawia się na listach najpiękniejszych plaż świata, a jej turkusowe wody i białe piaski są jednymi z najczęściej fotografowanych krajobrazów w Kornwalii. Stojąc na brzegu zatoki, zrozumiałam, jak niewiele znaczą nasze ludzkie podziały i granice wobec potęgi natury. Te skały formowały się przez miliony lat, długo przed naszym przybyciem na tę planetę. Przypływy i odpływy kształtowały ten krajobraz w rytmie starszym niż jakakolwiek ludzka cywilizacja. Turkusowa woda i ślady dawnego górnictwa Turkusowy kolor wody, jak dowiedziałam się później, zawdzięczamy złożom kwarcu mikowego – pozostałości po dawnym górnictwie. Nawet ta pozorna dzikość nosi ślady ludzkiej działalności, ale natura odzyskała te tereny, tworząc coś o wiele piękniejszego niż pierwotny zamysł. Kynance Cove to miejsce, które wymaga respektu. Brak ratowników, silne prądy morskie, ryzyko odcięcia przez przypływ – wszystko to przypomina, że piękno natury idzie w parze z jej nieprzewidywalnością. Tablice ostrzegawcze nie są tu dla ozdoby. Ale właśnie ta dzikość, ta nieposkromiona siła sprawia, że miejsce to pozostaje autentyczne. W erze instagramowych filtrów i sztucznie tworzonych krajobrazów, Kynance Cove przypomina nam, czym jest prawdziwe piękno – nieprzewidywalne, nieco niebezpieczne, ale absolutnie porywające. Jak Kynance Cove zmieniło moje podejście do podróży Opuszczając zatokę, czułam się inna niż kilka godzin wcześniej. Kynance Cove nauczyła mnie, że natura wciąż potrafi nas zaskoczyć. Że nawet w tak dokładnie zmapowanym i opisanym kraju jak Wielka Brytania, istnieją miejsca, które przekraczają nasze wyobrażenia o tym, co możliwe. To był moment, kiedy przestałam planować kolejne destynacje i zaczęłam po prostu być. Pozwalać krajobrazowi oddziaływać na mnie, zamiast gonić za kolejną fotografią czy wpisem w mediach społecznościowych. Praktyczne informacje – jak dotrzeć do Kynance Cove Kynance Cove znajduje się w pobliżu Lizard Point, najdalej wysuniętego na południe punktu Wielkiej Brytanii. Najlepiej dostać się tam samochodem, parking znajduje się około 15 minut spacerem od zatoki. Polecamy sprawdzenie godzin przypływów przed wizytą. Źródło: National Geographic Traveler Z okazji 20-lecia polskiej edycji „National Geographic Traveler” redakcja zaprosiła czytelników do udziału w wyjątkowym konkursie. Chętni opowiedzieli nam o miejscach, które zachwycają, poruszają lub zmieniają sposób patrzenia na świat, a najlepsze z tych historii trafią na łamy magazynu i stronę internetową.
Kornwalia zachwyca wspaniałymi krajobrazami. Polubi ją każdy, kto stroni od turystycznego gwaru
Kornwalia – kraina bezkresnych wrzosowisk i zielonych łąk – należy do najbardziej niedocenianych regionów Anglii. Dla turystów odwiedzających ten kraj najczęściej nie stanowi pierwszego wyboru, a szkoda. Ten malowniczy zakątek ma naprawdę wiele do zaoferowania. Co warto zobaczyć w Kornwalii? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Za Kornwalią jest już tylko ocean Klimat jest przyjemny, z jednym „ale” Kraina wrzosowisk, łąk, klifów i zabytków techniki Atrakcje w Kornwalii, czyli coś dla ducha, coś dla ciała Stare miasta, zamki, pałace i przywodząca na myśl epokę wiktoriańską architektura – wielu właśnie tak postrzega turystyczne oblicze Anglii. Każde z tych skojarzeń jest jak najbardziej słuszne, jednak wystarczy zapuścić się trochę dalej na południe, by poznać zupełnie inną stronę tego kraju. Mówimy o miejscu, gdzie czas płynie inaczej niż w wielkich metropoliach. Gdzie pośpiech, gwar i ścisk są pojęciami obcymi. Gdzie można wypocząć w absolutnie leniwej atmosferze lub spędzić czas aktywnie i nawet przez chwilę nie zaznać uczucia nudy. Właśnie taka jest Kornwalia. Za Kornwalią jest już tylko ocean To miejsce, w którym kończy się (lub zaczyna) Anglia – wysunięta najdalej na południowy zachód część największego kraju Zjednoczonego Królestwa. Kornwalia rozciąga się na samym czubku Półwyspu Kornwalijskiego, wzdłuż zachodniego brzegu rzeki Tamar, która stanowi naturalną granicę z hrabstwem Devon. Od strony północnej nie ogranicza jej żaden ląd (najbliżej jest Irlandia), natomiast od strony południowej sąsiaduje z wybrzeżem Francji. Klimat jest przyjemny, z jednym „ale” W porównaniu z położonymi wyżej hrabstwami, Kornwalia odznacza się dość ciepłym i słonecznym klimatem. Zimy są tam łagodne. Śnieg i mróz to zjawiska niemal egzotyczne, może z wyłączeniem terenów wyżynnych w centralnej części półwyspu, gdzie pogoda jest nieco surowsza. Na znacznej powierzchni hrabstwa średnia roczna temperatura zamyka się w przedziale od 9,8 do 12 stopni Celsjusza. Należy jednak podkreślić, że mówimy tu o deszczowej krainie. Jednak w Kornwalii nie pada tak często jak w centralnej i północnej części wybrzeża Wielkiej Brytanii (średnia roczna wynosi od 1051 do 1290 mm). Stosunkowo łagodny klimat Kornwalia zawdzięcza lokalizacji, jednak wiąże się z tym także pewna niedogodność. Silne powiewy są tam regułą, nie wyjątkiem. Te są zasługą wiatru wiejącego od Oceanu Atlantyckiego. Chcąc zwiedzić tę niezwykłą krainę, trzeba to po prostu zaakceptować. Czy warto? Kraina wrzosowisk, łąk, klifów i zabytków techniki Oczywiście, że tak. Kornwalijskie krajobrazy należą do najpiękniejszych w całej Wielkiej Brytanii, a być może nawet w Europie. Długa, bo mierząca ponad 320 km linia brzegowa jest niezwykle urozmaicona. Na oblanym wodami Atlantyku północnym wybrzeżu dominują wysokie klify oraz kamieniste i piaszczyste plaże. Południowe wybrzeże, potocznie nazywane riwierą, jest znacznie łagodniejsze i bardziej osłonięte. Przeważają tam plaże pokryte gruboziarnistym piaskiem. Gdzieniegdzie można też natknąć się na skaliste platformy abrazyjne. Pomiędzy wybrzeżami rozpościerają się rozciągnięte w kierunku równoleżnikowym rozległe płaskowyże, rozdzielone malowniczymi dolinami. Gdzie okiem sięgnąć, rozpościerają się barwne wrzosowiska i zielone, żyzne pastwiska. W odległej przeszłości, między granitowymi masywami a skałami osadowymi zachodziły procesy mineralizacji i metamorfizmu kontaktowego, którym region ten zawdzięcza swoje naturalne bogactwa. Mowa o rudach miedzi, cynku, cyny i ołowiu, które do XX wieku stanowiły podstawę tamtejszej gospodarki. Do dziś pozostały po nich pamiątki w postaci nieczynnych kopalń. Skaza na wspaniałym krajobrazie? Niekoniecznie. To po prostu pamiątka po przemysłowej historii tego pięknego miejsca. Górniczy krajobraz Kornwalii (i sąsiedniego Devonu) został doceniony przez UNESCO i w 2006 roku trafił na listę światowego dziedzictwa. Atrakcje w Kornwalii, czyli coś dla ducha, coś dla ciała Turystyka generuje aż 25 proc. dochodu hrabstwa, jednak musimy podkreślić, że Kornwalia nie należy do najczęściej odwiedzanych zakątków Anglii. Bo gdy wspomnimy, że mowa tu o najuboższym regionie w kraju, owa jedna czwarta w budżecie całkowicie zmienia swój wydźwięk. Próżno szukać tam atrakcji takiego kalibru, jak opactwo westminsterskie. Wielu turystów woli zwiedzić ponure mury Tower of London niż malownicze zakątki południa. Paradoksalnie, działa to na korzyść wszystkich podróżników, którzy bardziej niż turystyczną wrzawę cenią sobie spokój i ciszę. Turystyczne miejsca w Kornwalii Może nie całkiem, bo nawet tam można znaleźć miejsca, które do złudzenia przypominają najpopularniejsze miejscowości nad polskim morzem i inne popularne destynacje. Mowa o zakątkach nastawionych na obsługę przyjezdnych – przeładowanych straganami, sklepami z pamiątkami i lokalami gastronomicznymi ze średniej jakości ofertą, gdzie trzeba sięgać głębiej do portfela. Do takich należy choćby St Ives, jedno z najbardziej turystycznych miast w Kornwalii. Baza noclegowa jest tam bogata, podobnie jak zaplecze gastronomiczne. Pewnie dlatego panuje tam tłok, który właściwie jest nieznany w wielu innych miejscowościach. Co rusz natrafia się na smażalnię ryb i wszelkiego rodzaju budki i kramy. Czy to oznacza, że najlepiej z góry skreślić to miasto? Niekoniecznie. Każdy, kto dobrze czuje się w takiej atmosferze, będzie zachwycony tamtejszymi widokami. Trudno oprzeć się wrażeniu, że nieco przereklamowany jest też Land’s End – cypel będący najdalej wysuniętym na zachód punktem Anglii i przy okazji spory ośrodek turystyczny. Bardziej niż na podziwianie nadmorskiej natury, miejsce to jest nastawione na wakacyjne rozrywki. Kameralne miasteczka i wsie Ci, którzy bardziej od nastawionych na zysk atrakcji cenią sobie spokój, nie będą zawiedzeni. Wystarczy obrać kurs na wieś Tintagel, która znajduje się na przeciwległym biegunie od wymienionych wyżej miejsc. W niewielkiej, niezwykle urokliwej miejscowości panuje senne atmosfera. Działa tam kilka sklepów i restauracji, ale to wszystko. Można tam skosztować prawdziwej regionalnej kuchni i cieszyć się absolutnym spokojem. Nad samym wybrzeżem, na malowniczym klifie, znajdują się ruiny zamku Tintagel. Po warowni nie zostało zbyt wiele, ale warto odwiedzić to miejsce dla samej legendy. Podobno to właśnie tam urodził się król Artur. Kolejna ciekawa miejscowość to rybacka wioska Port Isaac. Tamtejsze restauracje i kawiarnie są niezwykle klimatyczne, a plaża oferuje widok na port. Podobna atmosfera panuje w Mevagissey, jednak nie można oprzeć się wrażeniu, że ta wioska jest nieco bardziej nastawiona na przyjmowanie turystów. W opozycji do Land’s End stoi Lizard Point, czyli najdalej wysunięty na południe fragment Anglii. Główną atrakcją tego miejsca (poza nastrojową latarnią morską) są wijące się kilometrami ścieżki hikingowe. Osoby nastawione na aktywny wypoczynek będą zachwycone. Nie można nie wspomnieć o krajobrazach. Tamtejsze klify prezentują się zachwycająco. Nie można nie wspomnieć o sąsiadującej z Marazionem wysepce St Michael’s Mount, na którą prowadzi przesmyk o długości ponad 360 m. Największą atrakcją tego miejsca są ogrody i zamek z kaplicą. Atmosfera tego miejsca zachęca do spędzenia tam całego dnia. Niezwykły amfiteatr W Kornwalii znajduje się jeden z najniezwyklejszych amfiteatrów. Mowa o Minack Theatre w Porthcurno. Na czym polega niezwykłość tego miejsca? Wykuto je w skale, a widzowie mają widok nie tylko na przedstawienie, ale także na ocean. Wspaniałe ogrody botaniczne Kolejnym miejscem, które warto odwiedzić, jest ogród botaniczny Projekt Eden. Jego zasadnicza część składa się z przepuszczających światło kopuł. Ogród podzielono na dwie części – biom tropikalny wilgotny i biom tropikalny suchy. Ten pierwszy jest uznawany za największą szklarnię świata. Hoduje się tam rośliny klimatu tropikalnego. W biomie suchym rosną okazy ze strefy podzwrotnikowej. Kilka kilometrów dalej znajduje się kolejna atrakcja dla miłośników przyrody. Zaginione Ogrody Heliganu bardziej przypadną do gustu wszystkim, którzy wolą spacerować na świeżym powietrzu. Inne atrakcje Kornwalii Każdy, kto chce poznać historię regionu, powinien zdecydować się na przejażdżkę zabytkowymi liniami kolejowymi. Miłośnicy turystyki pieszej będą zachwyceni biegnącym wzdłuż linii brzegowej szlakiem South West Coast Path. Coś dla siebie znajdą także ci, którzy wolą przemieszczać się na dwóch kołach. Szlak Camel Trail nie jest bardzo wymagający, ale fragment krajowej drogi rowerowej nr 3 zapewnia podjazdy, które wyciskają siódme poty z rowerzysty. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
„Sala Króla Artura” – enigmatyczna konstrukcja megalityczna zdradza swoje tajemnice
Składa się z pięćdziesięciu sześciu kamieni ułożonych na planie prostokąta. Całość otacza nasyp ziemny. Ta zagadkowa konstrukcja z Kornwalii określana jest „Salą Króla Artura”. Ale z najnowszych badań wynika, że nie pochodzi z czasów średniowiecza.
Spis treści: „Sala Króla Artura” – co o niej wiemy? Nowe analizy „Sali Króla Artura”. Mamy konkrety! Słońce prawdę ci powie. Z jakiej epoki pochodzi zagadkowa budowla? Budowle megalityczne, czyli takie wzniesione z wielkich głazów, znane są z różnych obszarów świata. Szczególnie wiele z nich zachowało się we Francji i w Wielkiej Brytanii. Chyba najbardziej słynne jest angielskie Stonehenge. Część z nich powstało kilka tysięcy lat temu, ale są i zdecydowanie młodsze. „Sala Króla Artura” – co o niej wiemy? Konstrukcja nazywana przez archeologów „Salą Króla Artura” położona jest w Kornwalii, czyli w południowo-zachodniej części Wielkiej Brytanii. To prostokąt o wymiarach 47 m na 20 m ograniczony nasypem ziemnym. W deszczowe dni jego wnętrze wypełnia się wodą. Jest to wielka enigma dla archeologów i historyków. Wokół nie udało się znaleźć żadnych zabytków, które pozwoliłoby w określeniu wieku tego założenia. Do miejsca przylgnęło wiele legend i opowieści, o czym świadczy też nazwa tego zabytku. Czy jednak miał on związek z królem Arturem? Do tej pory sądzono, że „sala” powstała około 1000 roku, a król Artur – legendarny celtycki władca Brytów miał żyć kilkaset lat wcześniej. Dlatego trudno mówić o związku monumentu z tą osobą, chociaż jego nazwa się już utarła. Zabytek jest prawnie chroniony i znajduje się pod opieką organizacji Historic England, chociaż przez wiele lat ulegał zniszczeniu. Nowe analizy „Sali Króla Artura”. Mamy konkrety! Po wielu dekadach niepewności i przypuszczeń archeolodzy postanowili zająć się budowlą i wyjaśnić, ile ma ona właściwie lat. W obliczu braku jakichkolwiek znalezisk archeologicznych, jego pochodzenie i przeznaczenie było zdominowane przez domysły. Naukowcy porównywali konstrukcję do podobnych założeń z Bretanii we Francji czy w Irlandii. Tam pochodziły one z okresu neolitu, czyli sprzed nawet 6 tysięcy lat i pełniły funkcje związane z rytuałami pogrzebowymi. To czas, kiedy w tych miejscach pojawiło się rolnictwo i osiadły tryb życia. Jednocześnie inni sugerowali, że założenie ma zaledwie tysiąc lat (zatem jest średniowieczne) i służyło do… trzymania bydła. Kropkę nad i postawili właśnie badacze z Uniwersytetu w St Andrews w Szkocji oraz Uniwersytetów w Reading i Newcastle. To kornwalijskie stanowisko archeologiczne łączone z królem Arturem okazało się starsze o 4000 lat, niż wcześniej sądzono. Skąd taki wniosek? Słońce prawdę ci powie. Z jakiej epoki pochodzi zagadkowa budowla? Dr Tim Kinnaird ze Szkoły Nauk o Ziemi i Środowisku na Uniwersytecie w St Andrews wykorzystał technikę zwaną optycznie stymulowaną luminescencją (OSL). Metoda polega na pomiarze ilości światła emitowanego z energii zmagazynowanej w skałach lub w glebie. W ten sposób możliwe jest określenie wieku, w którym na dany fragment budowli po raz ostatni padało światło słoneczne. Pomiar należy zatem dokonać w miejscu, które od momentu budowy nie było nasłonecznione. Naukowcy ustalili w ten sposób, że budowla powstała około 5-4 tysiące lat starszy, niż dotąd sądzono. Pochodzi zatem z czasów neolitu i zbudowano ją 4-3 tysiące lat p.n.e. – To niezwykle ekscytujące, że w końcu udało nam się datować budowę tego enigmatycznego zabytku, który wcześniej był tematem mitów i legend – komentuje ustalenie dr Kinnaird. W celu pobrania próbek do badań OSL niezbędne było przeprowadzenie niewielkich wykopalisk. Odbyły się pod auspicjami Cornwall Archaeological Unit. Zdaniem badaczy konstrukcja ta doskonale wpisuje się w neolityczny krajobraz wielkiego wrzosowiska Bodmin Moor znanego z licznych megalitów wznoszonych w tym okresie. Teraz przed archeologami kolejne wyzwanie: ustalenie, jaka była funkcja zagadkowej budowli. Źródło: Uniwersytet w St Andrews. Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Archeolodzy odnaleźli grobowce ponad 65 brytyjskich monarchów. Mogą być związani z legendą o Królu Arturze
Według najnowszych badań, grobowce odnalezione na Wyspach Brytyjskich należały do brytyjskich królów, ich rodzin oraz bardzo wpływowych osób. Naukowcy twierdzą, że pochodzą z tak zwanych Wieków Ciemnych, czyli okresu średniowiecza od końca V w do połowy X w wieku naszej ery.
W tym artykule: Naukowcy odnaleźli co najmniej dwadzieścia kompleksów pogrzebowych W V wieku Wielką Brytanię podbijały plemiona anglosaskie Miejsca pochówku królów znajdują się tam, gdzie niegdyś rządził Król Artur Grobowce Brytów były dużo bardziej skromne niż grobowce Anglosasów Po analizie tysięcy grobowców z V wieku, naukowcy dostrzegli pewne nieznaczne różnice Nowe badania zostały opublikowane w czasopiśmie naukowym "Journal of the Royal Society of Antiquaries of Ireland". Naukowcy opisali w nich odnalezienie grobowców, w których pochowano królów i ich rodziny z czasów wczesnego średniowiecza. Archeolodzy są przekonani, że odkrycie jest przełomem, które rzuca nowe światło na naszą wiedzę i zrozumienie tego okresu historycznego na Wyspach Brytyjskich. Naukowcy odnaleźli co najmniej dwadzieścia kompleksów pogrzebowych Badaczom udało się zidentyfikować co najmniej dwadzieścia kompleksów grobowych, w których mieli zostać pogrzebani królowie i królowe. W każdym z nich znajdowało się maksymalnie pięć grobów. Wstępna analiza wykazała, że pochodzą z V i VI wieku. W katedrze Notre-Dame znaleziono grobowce i kompletny ołowiany sarkofag. Odkrycie o „nadzwyczajnej wadze naukowej” W czasie prac rekonstrukcyjnych w paryskiej katerze Notre-Dame archeolodzy natrafili na niezwykłe znalezisko. W samym środku budowli pod podłogą odkryto kilka grobowców i nienaruszony sarkofag... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/w-katedrze-notre-dame-znaleziono-grobowce-i-kompletny-olowiany-sarkofag-odkrycie-o-nadzwyczajnej-wadze-naukowej-fot-magdalena-salik-f5414ca.jpeg" width="933" height="700" alt="W katedrze Notre-Dame znaleziono grobowce i kompletny ołowiany sarkofag. Odkrycie o „nadzwyczajnej wadze naukowej” (fot. Magdalena Salik)" title="W katedrze Notre-Dame znaleziono grobowce i kompletny ołowiany sarkofag. Odkrycie o „nadzwyczajnej wadze naukowej” (fot. Magdalena Salik)" /> To okres w historii Wielkiej Brytanii, o którym wiadomo niewiele, ze względu na znikome źródła. Dotychczas udało się odnaleźć tylko dziewięć anglosaskich miejsc pochówku, ale tylko jedno należało do rdzennego brytyjskiego króla. W V wieku Wielką Brytanię podbijały plemiona anglosaskie W V wieku rozpoczęły się podboje ziem brytyjskich przez germańskich Anglów, Sasów i Jutów. W rezultacie wojen i podbojów, rdzenni Anglicy, czyli celtyccy Brytowie, musieli wyemigrować na północ i zachód swojego kraju. O Brytach do tej pory archeolodzy i historycy wiedzieli najmniej. Wokół tego ludu wytworzyło się więcej legend i mitów, niż zgromadzono wiarygodnej wiedzy. Najnowsze odkrycie może to zmienić. Naukowcy twierdzą, że to właśnie do celtyckich Brytów należą szczątki odnalezione w grobowcach. Co ważne, nie mówimy tu o rolnikach czy kupcach, ale staroangielskich królach i władcach, co czyni badania jeszcze bardziej ekscytującymi. Miejsca pochówku królów znajdują się tam, gdzie niegdyś rządził Król Artur Nad nowymi badaniami czuwał Ken Dark, profesor z wydziału historii i archeologii na Uniwersytecie w Reading. Wraz z zespołem badaczy odnalazł te niezwykłe nekropolie na terenach zachodniej Anglii i Walii. Dziś znajdują się tam między innymi hrabstwa Somerset i Kornwalia. Historycy twierdzą, że to właśnie tam miał rządzić legendarny król Artur. Archeolodzy w Jordanii odnaleźli kompleks rytualny sprzed 9000 lat. To najstarsza konstrukcja skalna, jaką wybudował człowiek Kompleks rytualny został odnaleziony na wschodniej pustyni Jordanii. Pochodzi z okresu neolitu. Naukowcy twierdzą, że to najstarsza tak duża konstrukcja zbudowana przez człowieka. Prof. Dark twierdzi, że powodem, dla którego nie udało się dotąd odnaleźć wielu miejsc pochówku władców Brytów, są różnice pomiędzy nimi a Anglosasami w kwestii grzebania zmarłych. Plemiona, które podbiły Wielką Brytanię w V wieku, chowały swoich zmarłych w dużo bardziej wyszukany sposób. Grobowce Brytów były dużo bardziej skromne niż grobowce Anglosasów Archeolog przyznaje, że w nekropoliach anglosaskich władców znajdowały się ozdobne i drogie dary, które składano w ofierze. Z kolei grobowce Brytów były bardzo proste i skromne. Dlatego tak trudno jest zidentyfikować, które szczątki należały do rodzin królewskich. Naukowcom w końcu się jednak udało. – Królewskie groby Brytów były niezwykle pospolite. Niczym nie różniły się od miejsc pochówku „normalnych” ludzi – mówi prof. Dark. Chrześcijańscy Brytyjczycy, którzy pamiętali jeszcze Imperium Rzymskie, chcieli utrzymać swoją religię, a plemiona anglosaskie nazywali poganami, przypomina prof. Dark. Makabryczne odkrycie: w Anglii wykopano 40 szkieletów. Wszyscy zmarli mieli odcięte głowy... Ludzkie szczątki znajdowały się na cmentarzu z czasów Imperium Rzymskiego w angielskim hrabstwie Buckinghamshire. Archeolodzy twierdzą, że ciała należały głównie do przestępców i wszys... Jedyne szczątki władcy Brytów odnaleziono wcześniej w północno-zachodniej Walii. Należały do Cadfana, który władał walijskim królestwem Gwynedd, które zostało założone ok. 450 r. n.e. Król zmarł ok. 625 roku, a historycy wiedzą o nim głównie za sprawą inskrypcji wyrytej na kamieniu, w miejscu pochówku. Po analizie tysięcy grobowców z V wieku, naukowcy dostrzegli pewne nieznaczne różnice Prof. Dark wraz z grupą badaczy podjął się karkołomnego zadania. Postanowili przeanalizować tysiące stanowisk archeologicznych i miejsc, w których pochowano ludzi, zamieszkujących zachód Wielkiej Brytanii i Irlandii. Naukowcy twierdzą, że choć większość grobów wygląda skromnie i podobnie, to jednak są drobne różnice, które mogą świadczyć o wyższym statusie zmarłych. Archeolodzy twierdzą, że kompleksy grobowe, które miały należeć do królów, są większe niż standardowe. – Znaleźliśmy mnóstwo takich samych, skromnych miejsc pochówku, ale jest znikoma część z nich, która jest większa i bardziej okazała – podkreśla prof. Dark. To nie wszystko. Wszystko wskazuje na to, że tylko nieliczne nekropolie zostały zaprojektowane w taki sposób, że groby miały znajdować się w środku prostokątnego lub okrągłego ogrodzenia. Tak jak miało to miejsce między innymi w okolicy ruin zamku Tintagel, w północnej Kornwalii. To właśnie tam miał urodzić się król Artur. Źródło: Journal of the Royal Society of Antiquaries of Ireland
Meduzy atakują u wybrzeży Wielkiej Brytanii
Turystów, którzy przed upałami uciekają na wybrzeże, ostrzega się przed meduzami. Gatunek o nazwie „lwia grzywa” posiada duże parzydełka, które mogą boleśnie poparzyć
Według najnowszych doniesień Organizacji Marine Conservation Society liczba meduz u wybrzeży Wielkiej Brytanii ciągle rośnie. Prosi się o zgłaszanie wszelkich zaobserwowanych przypadków występowania dużej ilości meduz w jednym miejscu. Zdaniem specjalistów zagęszczenie jest tak duże, że w niektórych miejscach tafla wody przypomina "jellyfish soup" (tłum.: zupę meduz). Prosi się o oglądanie, ale nie dotykanie meduz. Plaże najbardziej niebezpieczne są w Devon, Kornwalii i północno-zachodnim wybrzeżu. Gatunek określany jako lwia grzywa jest jednym z największych na świecie: osiąga nawet kilka metrów szerokości. Nie jest śmiertelnym zagrożeniem dla ludzi, ale blisko kontakt może się okazać bardzo bolesny. osiąga kilka metrów szerokości, z charakterystycznym pomarańczowym spływu gąszcz macki.
Kilka informacji dla planujących podróż po Wielkiej Brytanii.
Waluta: funt szterling (GBP); 1 GBP = ok. 5 zł. Koszt przelotu do Londynu zależy od tego, na ile wcześniej kupimy bilet. Warto śledzić promocje, bo można się dostać na wyspę naprawdę tanio. Średnio bilet w dwie strony kosztuje ok. 600 zł. Poruszanie się transportem publicznym jest kosztowne i czasochłonne, dlatego warto wypożyczyć auto. Samochód można wynająć na lotnisku od 22 GBP za dzień, jeśli wypożycza się na tydzień, ale są też różne promocje (www.europcar4easyjet.com). Warto wykupić dodatkowo ubezpieczenie na wypadek uszkodzenia auta (ok. 9 GBP za dzień). Benzyna kosztuje ok. 1 GBP za litr. W większych miastach dochodzą wydatki na parkowanie – opłata wynosi ok. 1 GBP za godz. Taksówka kosztuje ok. 1 GBP/ km, bilet na pociąg z miejscówką (ok. 300 km) – ponad 30 GBP. W Anglii jest mnóstwo hoteli typu B & B, ich ceny są różne i zaczynają się średnio od 20 GBP od osoby. Dobrze jest zrobić rezerwację z wyprzedzeniem przez internet, szczególnie w sezonie. www.hostelsclub.com; www.booking.com; www.ehostele.pl Za średniej wielkości zestaw obiadowy zapłacimy 12–15 GBP. Kawa to wydatek ok. 2–3 GBP, woda mineralna – około funta, piwo w barze 2–3 GBP. Tańszy będzie np. fish & chips za 5–6 GBP albo pieczony ziemniak z dodatkami za podobną kwotę. W Anglii opłaca się robić zakupy w domach towarowych, które często mają atrakcyjne promocje, np. 2 litry świeżego soku z pomarańczy w cenie jednego lub kanapki z krótkim terminem przydatności do spożycia za połowę ceny. Dobre adresy to: M & S, Tesco. Warto nabyć kartę English Heritage, która umożliwia bezpłatny wstęp do 400 obiektów w Anglii (dodawana jest do niej książka z listą tych miejsc, krótkimi ich opisami, informacjami o godzinach otwarcia i instrukcją dojazdu). Dla obcokrajowców przygotowano dwa tańsze warianty: 1- i 2-tygodniowy. Ceny dla wariantu pierwszego dla jednej/ dwóch osób: 19,50/37,50 GBP; bilet rodzinny: 41,50 GBP. Na dwa tygodnie ceny wynoszą odpowiednio: 23,50/44,50/49,00 GBP. Karta ważna rok: 43/75 GBP, studenci płacą 32 GBP. Dzieci i młodzież do 19. roku życia w ramach tej opłaty wchodzą za darmo. www.english-heritage.org.uk Bilety wstępu bez zniżek: Windsor Castle 15,50 GBP, The Lost Gardens of Heligan 8,50 GBP, St. Michaels Mount – do zamku i jego ogrodów 8,10 GBP plus transport łodzią ok. 1,50 GBP. Za darmo z kartą English Heritage: Stonehenge (normalnie wstęp kosztuje 6,60 GBP), Tintagel Castle (4,90 GBP), St Mawes Castle (4 GBP). Z 20 proc. zniżką do Arthurian Centre – 2,50 GBP. Będąc w Kornwalii, warto odwiedzić Eden Project. Centrum edukacyjne wybudowane w miejscu dawnego wyrobiska jest przykładem udanej rekultywacji zdewastowanego terenu. Można się tutaj dowiedzieć jak dbać o naszą planetę, zobaczyć tysiące gatunków roślin i poczuć się jak w prawdziwej dżungli – tak naprawdę wyhodowanej pod olbrzymimi kopułami (na zdjęciu powyżej). Warto tam spędzić co najmniej pół dnia ze względu na moc atrakcji i miejsc godnych odwiedzenia. Bilet wstępu kosztuje 18,00 GBP. www.visitbritain.pl www.ukzamniej.pl
Nigdy nie przypuszczałam, że podróż po Kornwalii przeniesie mnie w świat tajemniczych ogrodów, średniowiecznych twierdz i wiosek wyglądających, jakby mieszkały w nich hobbity. Będąc tam, nie mogłam się pozbyć wrażenia, że trafiłam do krainy baśni, gdzie wśród mgieł, wichrów i ciągnących się po horyzont wrzosowisk każda legenda może stać się rzeczywistością.
Ciężko uzależnionego od hazardu Johna Montagu IV hrabiego Sandwich podczas gry w karty dopadł głód. Nie chciał odejść od stołu, więc poprosił kelnera, aby ten przyniósł mu usmażoną wołowinę włożoną między dwie kromki pieczywa – arystokrata nie mógł przecież pobrudzić sobie palców. Tak oto powstał słynny sandwicz – kanapka, która zrewolucjonizowała światowy rynek spożywczy. Moja tania wyprawa do Anglii zaczyna się właśnie od takiej kanapki zjedzonej na pokładzie samolotu. Zapłaciłam za nią 4,5 euro. To dość wysoka cena za dwa tosty z plasterkiem kurczaka polanym majonezowym sosem. Wtedy jeszcze nie wiem, że to właśnie sandwicz stanie się podstawą mojej taniej diety. Oczywiście taniej, jak na brytyjskie standardy – w Polsce za te same pieniądze, około 15 zł, mogłabym zjeść całkiem przyzwoity obiad. Tylko że wówczas nie zobaczyłabym tych wszystkich atrakcji na południu Anglii, które wpisałam do swojego GPS-a. Zabrałam go ze sobą nie bez powodu – zamierzam podróżować po Anglii wypożyczonym samochodem. Na szczęście nie ja będę prowadzić i może dlatego pułapki ruchu lewostronnego jakoś mnie nie stresują, w przeciwieństwie do mojego towarzysza. Miła pani z Europcar coś do nas mówi, jednak ja niewiele rozumiem. Równie dobrze mogłaby mówić po chińsku. Uśmiecham się zawstydzona i proszę, żeby powtórzyła, potem jeszcze raz. A myślałam, że znam angielski! Na szczęście jakoś udało nam się dogadać, dopełnić formalności i chwilę później wsiąść do niebieskiego hyundaia. Radość z nieoczekiwanego prezentu (bak miał być pusty, a jest pełny) psuje pewien szczegół. Wojtek zamiast do tyłu jedzie do przodu i omal nie masakruje parkingowej tablicy. Chyba odebrało nam rozum, że zdecydowaliśmy się w ten sposób podróżować po tym kraju. Nerwowo rozglądamy się za jakimś samochodem i za nim bezkolizyjnie włączamy się do ruchu. Teraz kontrolę nad naszą trasą przejmuje damski głos z GPS-a. Po godzinie stwierdzamy, że jednak sobie tu damy radę, a gdy bezbłędnie dojeżdżamy do zamku Leeds, dochodzę do wniosku, iż GPS jest najdoskonalszym urządzeniem, jakie wymyślił człowiek. Nie rozstajemy się z nim nawet poza samochodem – doskonale zastępuje mapę. Wcześniej za 37.50 funtów nabyliśmy kartę English Heritage zapewniającą nam bezpłatny wstęp do ponad 400 brytyjskich atrakcji i zniżki w wielu innych. (Warto wytyczyć sobie trasę, tak aby obejmowała jak najwięcej tych miejsc – to spora oszczędność). Dzięki niej na teren posiadłości wchodzimy z 20-procentową zniżką (wejściówka za 16,5 funta). Leeds Castle uznawany jest za jeden z najpiękniejszych na wyspach. Musi wyglądać godnie, skoro mieszkało w nim przynajmniej sześć angielskich królowych. Po kilkunastu minutach przyjemnego spaceru wyrasta przed nami kamienne zamczysko otoczone wodą. Jego główna część zajmuje jedną wyspę, na drugą zostało przerzucone skrzydło pałacu. Zwiedzanie, jak na każde tego typu miejsce przystało, zaczynamy od piwnic, w których trzymano wino i zapasy żywności na wypadek długiego oblężenia. Dziś chłodzą się tu butelki szampana. Potem kierujemy się do ofi cjalnej sypialni królowej. Stoi w niej olbrzymie różowe łoże. Jego rozmiar miał symbolizować potęgę władców Anglii, lecz królowe nigdy w nim nie spały. Kolejne apartamenty urządzono ze smakiem, pełno tu drobiazgów pozostawionych przez dawnych właścicieli. Są tu: pantofelki, garderoba, przybory kosmetyczne, a w bibliotece pełno oprawionych w skórę książek. Zamek zbudowano tak, że niemal z każdego okna roztacza się widok na jezioro, w którym właśnie pluskają się kaczki, gęsi oraz czarne i białe łabędzie z maluchami. Pogoda dopisuje, więc postanawiamy zwiedzić również otoczenie zamku. Jezioro płynnie przechodzi w zielone łąki, perfekcyjnie wystrzyżone i wypielęgnowane, jak na pole golfowe przystało. Te zaś zamieniają się w ogrody, a one z kolei w lasy. Choć całość wydaje się naturalna, żadne drzewo z własnej woli tu raczej nie wyrosło, jego pozycja została przemyślana co do centymetra. Zachęceni dziwacznymi odgłosami trafiamy do ptaszarni. Okazuje się, że jej najbardziej gadatliwymi mieszkańcami są wykonujące dziwaczne akrobacje papugi wszelkich rozmiarów i barw. Z miejsca zakochujemy się w tukanach, które natura obdarzyła tak kuriozalnie wielkimi dziobami i w końcu trafiamy do labiryntu. Z opisu wynika, że uformowano go z ponad 2 400 perfekcyjnie wystrzyżonych krzewów żywopłotu. Oceniając jego walory z góry (położony jest w dolinie), stwierdzamy, że opowieści, jakoby można się w nim było zgubić, z pewnością są mocno przesadzone. Proszę sobie wyobrazić nasze miny, gdy po 20 minutach od wejścia stwierdzamy, że... się zgubiliśmy. Z opresji wybawia nas para Francuzów (oni też zbłądzili) – drogę wskazują im siedzący na punkcie widokowym znajomi. Uratowani z matni z nieskrywaną satysfakcją obserwujemy, jak do labiryntu wpada grupka rozbawionej młodzieży. Ich przygoda kończy się podobnie jak nasza. Ktoś mógłby zapytać, dlaczego zamiast biegać i gubić się coraz bardziej, po prostu nie przecisnąć się przez krzaki? No cóż, ścianki z żywopłotu wzmocniono metalową siatką. Na noc zatrzymujemy się w pobliskim miasteczku. W hotelu pani recepcjonistka na pytanie, czy dostaniemy adapter do gniazdka elektrycznego, żeby podładować baterie, odpowiada niczym John Cleese w Hotelu Zacisze: – Owszem, zgłosiłam ten problem właścicielce tydzień temu, jednak do dziś nie dostałam odpowiedzi. Hmm, ciekawe, czy odpowiedź kiedykolwiek nastąpi. Rankiem po skonsumowaniu czegoś, co się nazywa full english breakfast, a co z pewnością kalorycznością przewyższa polski dwudaniowy obiad z deserem, ruszamy do Windsoru. Nie mamy, co prawda, szans na audiencję u królowej, jednak liczymy na dostąpienie zaszczytu zwiedzenia jej rezydencji. Po wielkim pożarze z 1992 r., który niemal zniszczył zamek, Elżbieta II szybko go odremontowała i udostępniła do zwiedzania 25 apartamentów i kilka innych obiektów. Wydaje się to niewiele jak na największy zamieszkany królewski pałac na świecie (45 tys. m2). Ale gdy się uwzględni konserwatyzm brytyjskiej monarchii, trzeba przyznać, że to i tak dużo. Wzniesiony na skale zamek widać z daleka. Zajmuje całe wzgórze i przytłacza splendorem. Wokół monarszej rezydencji wyrosło całkiem urokliwe miasteczko z mnóstwem knajpek, w jednej z nich przy stoliku siedzą hobbity i piją piwo. W innej, panie przebrane w stroje z dawnej epoki namawiają do zrobienia sobie zdjęcia w takich historycznych kostiumach. Z mapą, na której zaznaczone są strefy swobodnego zwiedzania, ruszamy do gotyckiej St George’s Chapel, w której modli się najsłynniejsza dynastia świata i gdzie znajduje się grobowiec króla Henryka VIII i jego trzeciej zmarłej w sposób naturalny żony Jane Seymour. Bogactwo wyposażenia wnętrza kaplicy i mistrzostwo jego wykonania daje przedsmak tego, co czeka nas w State Apartments. Ich ściany ozdobione są obrazami i rysunkami Rembrandta, Rubensa i van Dycka, w gablotach umieszczono kolekcje broni służącej do zabijania na przestrzeni wieków oraz złote i porcelanowe naczynia i patery. Na klatkach schodowych są nawet rzeźby koni naturalnych rozmiarów wraz z rycerzami w pełnej zbroi. Co jakiś czas staję oko w oko z popiersiem znanej mi z lekcji historii osobistości. To niezwykłe uczucie spacerować po pokojach, w których bywały Elżbieta I, Anna Boleyn, królowa Wiktoria i dziesiątki innych krwawych, walecznych, wybitnych i tych mniej zasłużonych władców tego kraju. Chylę czoło przed ludźmi, którzy wykreowali Stonehenge na jedną z największych atrakcji Anglii. Ja też uległam magnetycznemu czarowi kamiennych bloków, szkoda tylko, że nikt nie uprzedził mnie, że nagle wyrosną przede mną na łące przy drodze, którą jadę. A więc TO jest TO? Tajemniczy krąg, miejsce magicznych praktyk i nieznanego przeznaczenia, rozpalające wyobraźnię milionów ludzi na całym świecie stoi w terenie kompletnie pozbawionym magii i sprofanowanym drogą szybkiego ruchu. Mimo rozczarowania dołączam do grupy ludzi, którzy niczym pątnicy okrążają kilkakrotnie sędziwe głazy. Ptaki, które przez tysiąclecia zdążyły w nich zamieszkać, właśnie poderwały się do lotu, złowieszczo pokrakując. Chmury też są złowieszcze, za chwilę spadnie z nich potężny deszcz. Za przykładem grupki skulonych turystów, próbujących wykrzesać z siebie uśmiech do fotografi i, ja też pozuję do zdjęcia. Opuszczamy Stonehenge, by udać się do Kornwalii położonej w południowo-zachodniej części wyspy. W tej przypominającej kształtem róg ojczyźnie Celtów narodziła się legenda króla Artura. Przez następne dni, aż do końca pobytu będziemy podążać tropami tego bohatera. Pierwszy przystanek robimy oczywiście przy Arthurian Centre, które szczyci się tym, że zgromadziło chyba wszystko, co kiedykolwiek napisano lub wymyślono o królu Arturze. Przytłoczeni tysiącami wycinków prasowych, dziwacznych rysunków, wykresów i notatek ruszamy w teren, by zobaczyć dalszą część ekspozycji. Ścieżka wiedzie przez owcze pastwisko, następnie wzdłuż rzeki, gdzie poskręcane konary drzew, krzewów oraz zaściełające ziemię fi oletowe kwiaty przenoszą nas w scenerię nie z tego świata. Gdy dochodzimy do omszałego kamienia z wygrawerowaną inskrypcją rzekomo upamiętniającego bitwę, jaką stoczył Artur z Mordredem, postać tego króla wydaje mi się bardziej realna niż jeszcze godzinę temu. Prosto stąd pędzimy na zachód słońca do Tintagel Castle. Jeżeli twórca Okrągłego Stołu istniał naprawdę, to właśnie tutaj przyszedł na świat. Być może również tutaj swoje romantyczne uniesienia przeżywali waleczny Tristan i piękna Izolda. Poszarpane przez wody wybrzeże spada tu do oceanu wysokimi urwistymi klifami. Atlantyk ma kolor szafirowy, zaś cypel, jakby dla kontrastu, jest pokryty soczystą zielenią, która marszczy się na wietrze niczym fale. Pokonuję dziesiątki schodów raz w dół, raz w górę, by z nowych perspektyw podziwiać coraz bardziej spektakularne krajobrazy. Woda z furią uderza o skały, jakby chciała je rozbić w drobny mak. Gdy dochodzę do krawędzi klifu, wiatr próbuje mnie z niego zepchnąć w przepaść. Z trudem utrzymuję się nogach, a włosy, które zaczęły żyć własnym życiem, boleśnie chłoszczą mnie po twarzy. Szkoda, że z dawnej fortecy pozostały tylko ruiny. Dziś jedynie barwne rekonstrukcje pokazują, jak imponująco wyglądała w czasach swojej świetności. Właścicielka hoteliku w Boscastle, gdzie zamierzamy spędzić noc, opowiada, jak wiele trudu kosztowało ją odnowienie domu po wielkiej powodzi, która kilka lat temu nawiedziła miasto. Dziś po katastrofie nie ma śladu, pozostał tylko trwały uraz w psychice tutejszych mieszkańców. Sprawca nieszczęścia płynie leniwie, by po kilkuset metrach, za Boscastle, połączyć się z Atlantykiem. Nasze wieczorne plany trekkingowe po okolicznych wzgórzach niweczy rzęsisty deszcz. Uciekamy przed nim do baru. Tam przy pincie piwa głośno dyskutują chyba wszyscy miejscowi seniorzy. Zamawiamy coś wybitnie brytyjskiego: wielkiego pieczonego ziemniaka z dodatkami: wybieram tuńczyka, a Wojtek fasolkę i ser. Moje danie smakuje wyśmienicie. Piwo wręcz przeciwnie. W porównaniu z polskim jest niezwykle łagodne, po wypiciu wielkiego kufla nawet nie zakręciło mi się w głowie. GPS prowadzi nas po najwęższych drogach, jakimi w życiu jechałam samochodem. Biegną one w zielonych, pachnących kwiatami tunelach lub utkanymi z konarów drzew labiryntami. A mówi się, że drzewa stanowią wielkie zagrożenie dla kierowców. Jak widać, przeszkadzają one kierowcom tylko w Polsce. Kornwalia przypomina wielki ogród, w który wkomponowane są kryte strzechą domki niczym z prozy Tolkiena z małymi oknami i ukwieconymi gankami. Dzięki temu brytyjska prowincja staje się baśniowa. Tak piękna, że ma się nieodpartą ochotę po prostu usiąść tutaj na jakiejś ławeczce i zostać na zawsze. O tym miejscu wcześniej nie wiedziałam nic. Mało tego, nawet nie miałam zamiaru go odwiedzać, po prostu było nam po drodze. W taki sposób odkryłam The Lost Gardens of Heligan. I właśnie tutaj, choć to zupełnie nie leży w mojej naturze, stałam się egzaltowana. Może sprawiła to majowa witalność, która wybuchła nieprawdopodobną eksplozją kwiatów i odcieni zieleni. Po wizycie w części poświęconej ogrodom tematycznym, tknięta dziwnym impulsem, chcę jeszcze zobaczyć miejsce zwane dżunglą. (Teren jest wielki, zajmuje 100 ha. Trzeba wytyczyć sobie szlak, bo nie sposób zwiedzić wszystkiego w ciągu jednego dnia). I tak znalazłam się w zaczarowanym ogrodzie, a migawka mojego aparatu fotograficznego oszalała. Ludzka ręka stworzyła w tej dolinie namiastkę raju na Ziemi. Zachodzę w głowę, jak w takim, w końcu nie najcieplejszym klimacie, mogą przetrwać subtropikalne rośliny. Wśród stawów, między którymi biegną mostki, rosną wielkie palmy, juki, paprocie, rododendrony, bambusy i inne obsypane kwiatami niczym śniegiem drzewa i krzewy. Ich gałęzie i korzenie tworzą niesamowite kształty falują, skręcają się, oplatają, a opadające kwiaty zaściełają ziemię różowymi, fioletowymi i białymi delikatnie pachnącymi efemerycznymi kobiercami. Z trudem opuszczam to miejsce. Po tym, co zobaczyłam nic nie wydaje mi się wystarczająco atrakcyjne. Nawet St. Michael’s Mount, które do złudzenia przypomina słynne normandzkie opactwo. Oba wzniesiono na skalistych wyspach po dwóch stronach kanału La Manche. Po normandzkiej inwazji w 1066 r. wyspa została przekazana benedyktynom z Mont Saint Michel i prawdopodobnie stąd to podobieństwo. Dojazd na wybrzeże zajmuje nam godzinę. Zatrzymujemy się na parkingu obok plaży. Roztacza się z niej widok na wyspę i zamek, który stoi samotnie na szczycie wzgórza. U podnóża wzniesienia przycupnęły budynki gospodarcze i domy. Niestety, groblę zalało morze. Spacerujemy po plaży rozczarowani, że nie uda nam się dostać na wyspę. Przed odjazdem w lokalnej knajpce zamawiamy kultowe fi sh & chips. Na odchodne od niechcenia pytamy (już coraz lepiej rozumiemy, co się do nas mówi), w jakich godzinach jest odpływ. – Za 15–20 minut – słyszymy. I rzeczywiście, nim zjedliśmy frytki, morze cofnęło się o kilkaset metrów, pozostawiając dywany brunatnic i elegancką, wybrukowaną drogę do St. Michael’s Mount. Ale na miejscu okazuje się, że wszystko jest już zamknięte, a atmosfera ciszy i pustki sugeruje, że mieszkańców chyba unicestwiła jakaś tajemnicza epidemia. Gdzie podziało się trzydziestu wyspiarzy? Gdzie są członkowie rodziny St. Aubyn, dożywotni właściciele tego zamku? Droga A30 wiedzie przez Bodmin Moor, słynne kornwalskie wrzosowiska. Wzgórza, po których hula wiatr, usiane są kępkami kwitnących na żółto krzewów i przypominających grzyby granitowych głazów. Nabrzmiałe czarne chmury zawisły groźnie na niebie, jednak wędrują z taką prędkością, że za 20 minut już ich tu nie będzie. Ta niezwykła zmienność nieba sprawia, że krajobraz nabiera niesamowitego charakteru, staje się mistyczny. Słońce przebijając się przez chmury, oświetla doliny bądź zbocza niemalże punktowo, jak w teatrze. Teraz pada na pasące się wysoko na zboczu stado białych owiec. Odbijamy w bok i zatrzymujemy się przy jeziorze. To w nim zgodnie z legendą żyje Lady of the Lake, która uwiodła Merlina, wychowała Lancelota i dała królowi Arturowi miecz Excalibur. Woda w jeziorze ma czarny kolor. Wydaje się mroczna. Z całą pewnością nie tylko wietrzna pogoda nie zachęca do kąpieli. Jadąc dalej, docieramy do jednej z najlepiej zachowanych angielskich twierdz, zbudowanej za czasów króla Henryka VIII. St. Mawes Castle strzegła dostępu do kornwalijskiego wybrzeża. To idealne miejsce na rodzinny piknik: zielona trawa i kamienne mury, których bezpieczeństwa dawniej i dziś strzeże kilkadziesiąt wycelowanych w morze armat. Farma, w której spędzamy ostatnią noc, położona nad rzeką Camel w okolicy miasteczka Bodmin należy do Johna i Anne Willcocksów, miłych starszych państwa, którzy witają nas pysznym czekoladowym ciastem i pytają, czy mamy ochotę wziąć udział w porannym dojeniu krów. Okna naszego lawendowego pokoju otwierają się na ogród. Z kubkiem kawy w dłoni wychodzę na taras, żeby nacieszyć się ostatnim zachodem słońca w Kornwalii. Do głowy przychodzi mi dziwaczna myśl. Tysiące Polaków, których spotykałam wszędzie: w Stonehenge, w Leeds, w Windsorze, zwiedzających, pracujących, robiących zakupy przyjechało, żeby zarobić pieniądze. A zostało? Może dlatego, że zakochało się w tym kraju tak samo jak ja.