Kimchi ma nową supermoc. Wspomaga nie tylko nasz mikrobiom – także inny, kluczowy układ organizmu
Najnowsze badania sugerują, że kimchi – tradycyjna koreańska kiszona kapusta – może wspierać układ odpornościowy. Od dawna wiadomo, że korzystnie wpływa na zdrowie jelit, a teraz pojawiły się dowody na jej bezpośredni wpływ na funkcjonowanie komórek odpornościowych.
Kuchnia koreańska bez kimchi nie istnieje. Kiszonkę tę znajdziemy niemal w każdej potrawie. Jest zjadana na surowo jako dodatek, gotowana w niezliczonej ilości przepisów, dodawana do zup, mięs, naleśników czy ryżu. Przeważnie składa się z: kapusty pekińskiej, rzodkwi, ogórka, szczypioru i czosnku, przyprawionych dużą ilością sproszkowanych ostrych papryczek gochugaru i sfermentowanych. Jej dobroczynny wpływ na mikrobiotę jelit jest od dawna znany. Pojawiły się jednak dowody także na to, że może wspierać odporność. Jak wyglądało badanie kimchi? Przeprowadzili je – a jakże – naukowcy z Korei Południowej. W 12-tygodniowym eksperymencie uczestniczyło 13 osób z nadwagą. Zostali podzieleni na trzy grupy: placebo oraz dwie grupy otrzymujące różne rodzaje sproszkowanego, zamkniętego w kapsułkach kimchi. Jedno było fermentowane naturalnie, drugie z użyciem wyselekcjonowanej kultury bakterii. Dzienne dawki w kapsułkach odpowiadały 30 gramom świeżego kimchi. Przed i po badaniu pobierano próbki krwi, analizując aktywność różnych typów komórek odpornościowych. Kimchi – selektywny wzmacniacz odporności Stwierdzono, że kimchi zwiększa aktywność tzw. komórek prezentujących antygeny (APC). W układzie odpornościowym odpowiadają one za rozpoznawanie patogenów i przekazywanie informacji limfocytom T. To jednak nie wszystko – po kimchi wzrosła także aktywność genów ułatwiających przekazywanie sygnałów między APC a limfocytami T i ekspresja genów samych limfocytów T, dzięki czemu szybciej reagowały na bodźce. Podobnych efektów nie zaobserwowano w innych rodzajów komórek odpornościowych. To dobrze, bo wygląda na to, że kimchi wzmacnia odpowiedź immunologiczną bez ryzyka nadmiernego stanu zapalnego. Oba rodzaje kimchi były skuteczne, choć to fermentowane kulturą starterową działało nieco silniej. W grupie placebo nie odnotowano zmian. Nie tylko kimchi: supermoce produktów fermentowanych Wyniki badania są obiecujące. Kimchi może mieć znaczenie dla ochrony przed mikroorganizmami, odpowiedzi na szczepienia i regulacji zapalenia. Naukowcy podkreślają jednak, że eksperyment przeprowadzono na małej próbie i z pewnością potrzeba dalszych badań. Mimo to dał wgląd w mechanizmy wpływu produktów fermentowanych na układ odpornościowy. Kimchi należy do całej gamy setek produktów fermentowanych, które są coraz intensywniej badane i mogą mieć korzystny wpływ na zdrowie. Są to m.in.: jogurt, kefir, kiszona kapusta, miso czy kombucha. Ich działanie zależy od składu mikroorganizmów, metody fermentacji i indywidualnego mikrobiomu jelitowego. Dlatego najlepiej spożywać różne ich rodzaje. Nie ma oficjalnych zaleceń dotyczących ilości, ale dawka użyta w badaniu – równowartość 30 g kimchi dziennie – jest łatwa do włączenia do diety. Wystarczy eksperymentować z różnymi smakami i stopniowo budować korzystne nawyki wpływające na zdrowie jelit i układu odpornościowego. Źródło: NPJ Science of Food Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
„W Korei musieliśmy czytać „Pana Tadeusza” po koreańsku” – rozmawiamy z Mijin Mok
W tym odcinku Łukasz Załuski z National Geographic Polska spotyka się z Mijin, Koreanką od wielu lat mieszkającą we Wrocławiu. Rozmawiamy o tym, jak wyglądało jej dzieciństwo w Korei Południowej, czym różni się tamtejsza szkoła od polskiej, dlaczego hanbok przypomina jej małe święto i jak to jest przenieść swoje życie z Inczon do Polski.
Kiedy pierwszy raz przyjechała do Polski, nie mówiła ani słowa po polsku. Dziś prowadzi podcasty, nagrywa na YouTube i napisała książkę, w której opisuje nie tylko życie w Korei, ale i w Polsce. Mijin Mok, znana jako Koreanka Mijinka, opowiada, jak wyglądała jej droga do językowej płynności i dlaczego nasz kraj zaskoczył ją bardziej, niż się spodziewała. Dlaczego Mijin zdecydowała się zamieszkać w Polsce? Mijin Mok przyjechała do Polski kilkanaście lat temu, początkowo w ramach wymiany studenckiej. – To miała być przygoda na chwilę – mówi. – Ale coś z tej Polski zostało we mnie na zawsze. Po studiach wróciłam, zamieszkałam i zaczęłam uczyć się języka na poważnie. Dziś mówi płynnie po polsku, prowadzi swój kanał Koreanka na YouTube i regularnie publikuje treści na Instagramie, gdzie dzieli się codziennością, różnicami kulturowymi i zabawnymi sytuacjami, w które wpada jako cudzoziemka w Polsce. Jak ocenia język polski? Mijin Mok przyznaje, że język polski był dla niej dużym wyzwaniem. – Nie tylko gramatyka, ale też dźwięki. „Szczęście” – dla mnie to był koszmar – śmieje się. – Ale Polacy są bardzo wspierający, kiedy widzą, że się starasz. Kiedy robiłam błędy, nie śmiali się, tylko pomagali. Dziś sama pomaga innym uczyć się języków. W swojej książce „Koreańczycy. W pułapce doskonałości” pisze nie tylko o presji sukcesu w Korei, ale i o swoim zderzeniu z polską rzeczywistością. Posłuchaj rozmowy Koreanki Mijin z National Geographic Rozmowę z Mijin Mok poprowadził Łukasz Załuski, redaktor naczelny National Geographic Polska. Wideo z rozmową można obejrzeć bezpośrednio w tym artykule, a także na naszym kanale YouTube i w serwisie Spotify. Źródło: National Geographic Polska Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Japonia też miała swojego Napoleona. Dokonał niemożliwego
Toyotomi Hideyoshi, sprytny chłopski syn, zrobił w XVI-wiecznej Japonii zawrotną karierę. Zjednoczył podzielony kraj i poprowadził jego mieszkańców na podbój Korei i Chin.
Pan Małpiszon Wyleniały szczur w służbie wielkiego głupca Wierność może okazać się opłacalna Regent z zapadłej wioski Atak na Koreę z nudów? W Japonii od czasów najdawniejszych pochodzenie określało miejsce człowieka w społeczeństwie. Arystokraci i samurajowie cieszyli się licznymi przywilejami, podczas gdy los przeciętnych zjadaczy ryżu nie był godny pozazdroszczenia. Kiedy jednak w XV wieku rozpoczęła się epoka wojen domowych, znana jako sengoku jidai, koło fortuny zaczęło obracać się w Kraju Kwitnącej Wiśni z niesamowitą prędkością. Szczęśliwców wynosiło na wyżyny, a pechowców spychało w otchłań... Pan Małpiszon I tak w połowie XVI wieku w położonej w prowincji Owari wiosce Nakamura mieszkał młodzieniec Tokichiro. Ten syn chłopa, gdy nie pracował na roli, chętnie słuchał opowieści wędrowców, których języki rozwiązywały miska ryżu i czarka sake. Szukający zatrudnienia ronini, wędrowni mnisi buddyjscy i wszelkiej innej maści wagabundy mieli o czym opowiadać. Świat rozciągający się za Owari od kilkudziesięciu lat był pogrążony w wojnie domowej. Wielcy i mniejsi dajmio (panowie ziemscy) rzucali się sobie do gardeł, cesarze w odległym Kioto przymierali głodem w zrujnowanych pałacach, a zza morza przybywali długonosi barbarzyńcy z Europy, przynoszący ze sobą wiarę w nowego Boga. Tokichiro słuchał tych wieści z wypiekami na twarzy. Nic nie trzymało go w Nakamurze. Ze swym ojczymem nie dogadywał się najlepiej, a życie rolnika było pełne znoju. W końcu chłopak spakował skromny dobytek i ruszył w drogę. W prowincji Totomi po raz pierwszy uśmiechnęło się do niego szczęście: napotkał możnego samuraja – Matsuhitę Yukitsune. Spotkanie obu mężczyzn miało komiczny przebieg. Młody wędrowiec, który urodą nie grzeszył (po prawdzie był potwornie brzydki), z daleka przyciągnął uwagę podróżującego ze swą świtą szlachcica. Matsuhita początkowo wziął Tokichiro za jakąś dziwną małpę i dopiero gdy się do siebie zbliżyli, odkrył, że ma do czynienia z człowiekiem. O tym, jak nietrudno było o pomyłkę, najlepiej świadczy fakt, że do wędrowca w następnych latach przylgnąć miał przydomek Saru-san, czyli Pan Małpiszon. Zafascynowany niesamowitą brzydotą chłopskiego syna samuraj wziął go na służbę. Młodzieniec spędził na dworze swego patrona 7 lat, po tym zaś czasie w niezbyt znanych okolicznościach zdecydował się powrócić do Owari. Nie zamierzał jednak zająć się uprawą roli. Wszystko wskazywało na to, że największą szansę na zaspokojenie głodu przygód da zaciągnięcie się pod sztandary władającego Owari ekscentrycznego młodego dajmio Ody Nobunagi. Wyleniały szczur w służbie wielkiego głupca Nowy patron Tokichiro zapisać się miał w historii Japonii jako bodajże najwybitniejszy japoński wódz wszech czasów. W nieodległej przyszłości podbije Kioto, zniszczy potęgę wielkich buddyjskich klasztorów i stanie się najpotężniejszym człowiekiem Kraju Kwitnącej Wiśni. Na razie jednak zajęty był prowadzeniem wojny domowej przeciwko krewnym, którzy uważając go za idiotę (Odę przezywano nawet Outsuke, co znaczy Wielki Głupiec), nie chcieli uznać jego supremacji w Owari. Na usprawiedliwienie krewniaków Nobunagi wypada wspomnieć, że korzystający z życia ile się dało i zachowujący się co najmniej dziwacznie (m.in. na pogrzeb ojca przyszedł ubrany byle jak i w trakcie uroczystości rzucił kadzidłem w posąg Buddy) Oda rzeczywiście sprawiał wrażenie człowieka nie do końca normalnego. Dość powiedzieć, że jeden z jego nauczycieli, widząc, co wyrosło z jego podopiecznego, popełnił seppuku. Samobójstwo wychowawcy miało zresztą wielki wpływ na Nobunagę, który po tym wydarzeniu jako tako się ogarnął i zaczął prowadzić się z większą godnością. Już wkrótce przyszły pierwsze sukcesy. W roku 1560 władca prowincji Totomi – potężny dajmio Imagawa Yoshimoto – zdecydował się wyruszyć w podróż do Kioto. Nie była to jednak zwykła wycieczka turystyczna, o czym świadczy fakt, że w drogę magnat zabrał ze sobą 25 000 żołnierzy. By dotrzeć do stolicy, Imagawa musiał przemaszerować przez Owari. Bezceremonialnie wkroczył więc na jej terytorium i rozpoczął podbój. Przeciwko jego straszliwej potędze młody Oda mógł wystawić zaledwie 3000 wojowników, w przeważającej mierze piechurów. I wtedy stał się cud. W czerwcu pod Okehazamą niewielka armia Nobunagi zmiotła z powierzchni ziemi siły najeźdźców, zaś sam Yoshimoto stracił życie zabity przez jednego z ochroniarzy młodego dajmio. Choć nie posiadamy żadnych informacji o udziale Tokichiro w tej kampanii, jest wielce prawdopodobne, że znajdował się wśród biorących udział w bitwie żołnierzy klanu Ody. Wkrótce po odparciu inwazji Nobunaga rozpoczął podbój prowincji Mino. W czasie długotrwałej wojny Tokichiro wyróżnił się wśród tłumu zwykłych wojowników i awansował. Udało mu się to dzięki przeprowadzeniu w roku 1567 śmiałego ataku na zamek Inabayama, główną siedzibę panującego nad Mino rodu Saitō. W zajętej twierdzy Nobunaga urządził swoją nową stolicę. Wydarzenie to miało stać się początkiem świetnej militarnej kariery chłopskiego syna, który zostawszy oficerem w armii swego patrona, szybko dał się poznać jako wybitny strateg i taktyk. Wyrazem pozycji Tokichiro było przyjęcie przez niego nowego nazwiska – od tej pory znany miał być jako Hashiba Hideyoshi. Pod tym mianem rychło stał się jednym z najbliższych współpracowników władcy Owari i wiernym szermierzem jego sprawy, choć Odzie nie przeszkadzało to bynajmniej nazywać go w chwilach irytacji wyleniałym szczurem. Wierność może okazać się opłacalna W roku 1568 Oda zajął Kioto i zainstalował na tronie szoguna Ashikaga Yoshiakiego. W planach dajmio nowy szogun miał pełnić rolę użytecznego figuranta, usprawiedliwiającego rozpoczęty przez niego podbój Japonii. Yoshiaki miał jednak inne plany i rychło zaczął spiskować z wrogami swego dobrodzieja. Zniecierpliwiony Nobunaga w końcu wycofał poparcie dla niego, złożył go z urzędu i wygnał ze stolicy, kładąc kres szogunatowi Ashikaga. Kolejnym wrogiem, z jakim przyszło się zmierzyć Odzie, były klany Asai i Asakura. W trakcie serii kampanii oba rody zostały zniszczone, co nie pozostało bez wpływu na los Hideyoshiego. Jego patron wynagrodził go bowiem w roku 1572 za wierną służbę, nadając mu warte 180 000 koku (miara ryżu potrzebna do wyżywienia jednego człowieka przez rok) dobra w odebranej pokonanym prowincji Omi. Tym samym Hideyoshi awansował i z wywodzącego się z nizin społecznych oficera stał się dajmio. W roku 1575 siły Ody, wśród których znajdował się również kontyngent dowodzony przez Hideyoshiego, ruszyły na rządzoną przez klan Takeda prowincję Kai. 28 czerwca doszło do bitwy pod Nagashino, gdzie piechota klanów Oda i Tokugawa zmiotła z powierzchni ziemi niezwyciężoną dotąd kawalerię rodu Takeda. Pokonany klan miał jeszcze wegetować przez kilka lat, po czym jego ziemie zostały zajęte przez Nobunagę, a członkowie – wybici. Regent z zapadłej wioski Siedem lat później Oda wysłał Hideyoshiego do zachodniej Japonii, by tam walczył z potężnym klanem Mōri. Gdy oblegał należący do tego rodu zamek Takamatsu, do jego obozu przybył posłaniec z wieścią, że Nobunaga został zdradzony przez jednego ze swych generałów – Akechiego Mitsuhide. Zdrajca zaatakował swego seniora, gdy ten 21 czerwca 1582 roku wraz z niewielką eskortą przebywał w świątyni Honnōji. Gdy przybytek zaczął płonąć, Oda, nie chcąc się poddać, popełnił seppuku. Wściekły Hideyoshi czym prędzej zwinął oblężenie i popędził, by pomścić swego patrona. Po drodze połączył siły z lojalistami z klanu Oda i 30 czerwca pokonał w bitwie pod Yamazaki zdrajcę. Akechi próbował uciec, ale dopadli go i zakłuli bambusowymi włóczniami chłopi z pobliskiej wioski. Głowę zdrajcy wieśniacy podarowali Hideyoshiemu, który wystawił ją na widok publiczny. Zemsta została dokonana. Pytanie brzmiało jednak, co dalej? W lipcu 1582 roku w zamku Kiyosu zebrali się wasale klanu Oda, by wybrać następcę swego suwerena. Początkowo zgromadzeni rozważali kandydaturę jednego z synów poległego dajmio. Ostatecznie jednak zwycięzcą plebiscytu został dwuletni wnuk Nobunagi. Prawdziwą wiktorię odniósł jednak Hideyoshi, który korzystając z niepełnoletności dziedzica, szybko wzmocnił swoją pozycję i sam zajął miejsce swego patrona. Tym samym chłopski syn stał się najpotężniejszym człowiekiem w całej Japonii. Potwierdzeniem jego pozycji było nadanie mu w roku 1584 przez cesarza tytułu kampaku, czyli regenta. Następne lata Hideyoshi, który tym razem zmienił nazwisko na arystokratycznie brzmiące Toyotomi, spędził na podboju kolejnych prowincji. Udało mu się pokonać lub zmusić do uległości wszelką opozycję, co ostatecznie doprowadziło do zjednoczenia rozbitego na dzielnice kraju. Po raz pierwszy od dziesięcioleci na archipelagu japońskim zapanował pokój. Aby tak pozostało, regent zainicjował tzw. polowanie na miecze. W całym kraju ludziom niebędącym samurajami konfiskowano broń, którą następnie przetapiano, a uzyskany w ten sposób surowiec wykorzystano do odlewania posągów Buddy. Odcinając się od swego chłopskiego pochodzenia, Hideyoshi wprowadził też surowe prawo oddzielające wieśniaków od stanu samurajskiego. Od tej pory kariera podobna do tej, jaką zrobił regent, była niemożliwa. Zostawszy jedynowładcą (szoguna nie było, a cesarz był tylko bezwolnym figurantem), Hideyoshi zabrał się też za uporządkowanie relacji z Europejczykami. Początkowo był nimi zafascynowany i zgromadził nawet dużą kolekcję europejskich ubrań, w których chętnie się pokazywał. Rozważał nawet przyjęcie chrztu, ale z zamiaru tego zrezygnował, gdy dowiedział się od jezuitów, że jako chrześcijanin będzie mógł mieć tylko jedną żonę. Z czasem jednak jego polityka stała się niechętna chrześcijaństwu, czego najdobitniejszym wyrazem było skazanie w roku 1597 na śmierć sześciu hiszpańskich franciszkanów i dwudziestu ochrzczonych Japończyków. Atak na Koreę z nudów? Zjednoczenie Japonii generowało jeden poważny problem. Czym bowiem mieli teraz zajmować się samurajowie, których głównym zawodem była wojaczka? Toyotomi wolał nie czekać na to, aż znudzeni wojownicy zaczną przeciwko niemu spiskować. Postanowił skierować energię rozsadzającą jego poddanych na zewnątrz. Zresztą on sam także nie był w stanie usiedzieć na miejscu. Dlatego też zdecydował się dokonać inwazji na pobliską Koreę. Atak na Kraj Spokojnego Poranka miał być zresztą dopiero przygrywką do poważniejszej operacji – Hideyoshi zdecydował się bowiem wypowiedzieć wojnę Chinom, obalić rządzącą nimi dynastię Ming i osobiście zasiąść na tronie smoka. Złośliwcy twierdzili później, że owe wielkie ambicje brały się z... niedouczenia. Niezbyt zorientowany w tym, jak wygląda świat poza Japonią, chłopski syn miał po prostu nie zdawać sobie sprawy z tego, jak potężne są Chiny... Na rozkaz regenta zgromadzono liczącą ponad 150 000 ludzi armię, która w roku 1592 pożeglowała ku Korei. Rozpoczęła się długa i okrutna wojna. Jakkolwiek najeźdźcom początkowo sprzyjało szczęście i parli przed siebie, szybko zajmując kolejne ziemie, to rychło okazało się, że opanowanie Półwyspu Koreańskiego jest właściwie niemożliwe, gdyż jego mieszkańcy nie zamierzają się poddać. Przeciwko okupantom wybuchło powstanie. Jakby tego było mało, koreańska flota odcięła Japończykom komunikację z ojczyzną, a na pomoc Korei przybyła chińska armia. W tej sytuacji Hideyoshiemu nie pozostało nic innego jak spróbować negocjacji. Te ostatecznie zakończyły się niczym. Z punktu widzenia Pekinu Toyotomi był nikim innym jak tylko prowincjonalnym watażką rozrabiającym na granicach imperium. A jego żądanie, by oddać mu za żonę córkę chińskiego cesarza, było tak bezczelne, że nie było o czym dyskutować. W roku 1597 wojna w Korei rozpoczęła się na nowo. Chińczycy i Koreańczycy znów stawili czoło samurajom, Japończyków na powrót szarpali partyzanci, a półwysep stanął w płomieniach. I wtedy właśnie, w sierpniu 1598 roku z Japonii nadeszła wieść, że niemłody już regent skonał, pozostawiając władzę nad krajem w rękach pięcioosobowej rady, która miała zaopiekować się jego małoletnim synem Hideyorim. Operujący w Korei dajmio w tej sytuacji szybko spakowali manatki i wrócili do domu. Ustanowiony przez zmarłego Hideyoshiego system regencji przetrwał tylko dwa lata. Po tym czasie członkowie rady rzucili się sobie do gardeł, co ostatecznie zaowocowało triumfem Tokugawy Ieyasu, który pokonawszy konkurentów, objął pełnię władzy nad Japonią i został szogunem. Kilkanaście lat później, w roku 1615, Tokugawa ostatecznie zdradził pamięć Toyotomiego, doprowadzając do śmierci jego syna. Przez następne dwa i pół wieku kontrola nad Wyspami Japońskimi miała znajdować się w ręku klanu Tokugawa. O Hideyoshim jednak nie zapomniano, dla prostego ludu pozostał bohaterem, swojskim chłopem, który dzięki szczęściu i sprytowi zdobył najwyższe stanowisko w państwie. Kiedy zaś w XIX wieku do Japonii dotarły wieści o Napoleonie, utarło się przekonanie, że Toyotomi Hideyoshi był jego japońskim odpowiednikiem. I tak też bywa często po dziś dzień nazywany.
Przygotuj kimchi według starożytnego przepisu. Naukowcy właśnie odkryli, jak działają dawne receptury
W czym leży sekret idealnego kimchi? Badacze ustalili, że bardzo wiele zależy od garnka, w którym fermentuje potrawa. Według nich tylko naczynia lepione z gliny oryginalnymi metodami zapewniają optymalne warunki do powstania kimchi.
W tym artykule: W czym przygotowuje się starożytne kimchi? Garnek onggi z wyspy Jeju Porowate naczynie lepsze do kimchi Oryginalne naczynia do kimchi Kimchi to specjalność tradycyjnej kuchni koreańskiej. Potrawa jest jednak znana i bardzo popularna także poza Koreą Południową. Bez przesady można powiedzieć, że podbiła cały świat. Kiszonkę z kapusty pekińskiej i innych warzyw uznaje się za smaczną i wyjątkowo zdrową. Kimchi jest potrawą niskokaloryczną, zawiera mnóstwo witamin i mikroelementów. Jak zrobić idealne kimchi? To pytanie zadają sobie od lat szefowie kuchni i miłośnicy kiszonek. A także naukowcy. Według jednego z badań, za wspaniały aromat kimchi odpowiada aż 77 cząsteczek powstających w procesie fermentacji. To one nadają kiszonce kwaśność, cierpkość, charakterystyczny gryzący zapach, a także wyczuwalne aromaty serowe, kwiatowe i warzywne. Jednak składniki na kimchi: kapusta pekińska, czosnek, imbir, papryka chili oraz bakterie odpowiadające za fermentację to nie wszystko. Najnowsze badania wskazują, że do zrobienia perfekcyjnego kimchi niezbędne jest również właściwe naczynie. W czym przygotowuje się starożytne kimchi? Dzisiaj kimchi najczęściej przygotowuje się w pojemnikach plastikowych lub szklanych. To właśnie w nich fermentuje kiszonka. Starożytne kimchi kisiło się w specjalnych glinianych garnkach zwanych onggi. Do dziś niekiedy się ich używa, a kimchi powstające w onggi uznaje się za najlepsze. Czy to prawda? Odpowiedzi na to pytanie poszukali David Hu, profesor inżynierii z Georgia Institute of Technology, oraz jego student Soohwan Kim. Naukowcy wpierw kisili kimchi, a następnie opracowali model wydzielania się dwutlenku węgla. Gaz ten powstaje w czasie fermentacji składników potrawy. – Chcieliśmy dowiedzieć się, co jest tym sekretem sprawiającym, że kimchi z onggi jest tak dobre – mówi prof. Hu. – Zmierzyliśmy więc, jak w czasie fermentacji w onggi wydziela się gaz. Nikt tego nie zrobił przed nami – dodaje badacz. Garnek onggi z wyspy Jeju Wpierw jednak naukowcy postarali się o oryginalny garnek onggi. Soohwan Kim udał się do swojego rodzinnego miasta na wyspie Jeju. Kupił onggi od rzemieślnika produkującego te naczynia tradycyjnymi metodami. Oryginalne onggi zrobione sposobem starożytnych jest porowate. Już wcześniej ustalono, że powstaje w nim więcej bakterii mlekowych odpowiedzialnych za fermentację niż w innych pojemnikach. Jednak dlaczego tak się dzieje, nie było wiadomo aż do teraz. Badacze nastawili kimchi w dwóch naczyniach: w onggi i hermetycznie zamykanym szklanym słoju. Oba wyposażone zostały w czujniki mierzące poziom dwutlenku węgla. Analizując jego zmiany, śledzili, jak w obu przypadkach postępowała fermentacja. Dziwne smaki lodów. Nie uwierzysz, że takie istnieją, a niektóre znajdziesz też w Polsce Lody to jeden z najpopularniejszych słodkich przysmaków na świecie. Zajadają się nimi ludzie na wszystkich kontynentach, ale nie wszędzie robi się je tak samo. Co więcej, w niektórych kraj... Porowate naczynie lepsze do kimchi Okazało się, że w porowate ścianki onggi pozwalały części dwutlenku węgla ulatniać się na zewnątrz. Poziom CO2 w onggi był o ponad połowę niższy niż w słoju szklanym. Przyspieszało to fermentację. W jaki sposób? Okazało się, że w onggi było więcej korzystnych bakterii mlekowych. Bakterie w słoju szklanym „przyduszały się” produkowanym przez siebie dwutlenkiem węgla, który nie znajdował ujścia na zewnątrz. Ponieważ z onggi gaz mógł wydostawać się w niewielkich ilościach, sprzyjało to rozmnażaniu bakterii. – Onggi wytwarzano bez nowoczesnej wiedzy z chemii, mikrobiologii czy mechaniki płynów [zajmującej się zarówno cieczami, jak i gazami – przyp.red.] – mówi Kim. – A jednak działały zaskakująco dobrze – dodaje. Oryginalne naczynia do kimchi Sekret dobrego kimchi kryje się więc w naczyniu o właściwej przepuszczalności. Porowata struktura onggi jest unikatowa w porównaniu z innymi naczyniami glinianymi. Nie jest łatwo stworzyć takie naczynie – pojemniki z terakoty np. byłyby zbyt przepuszczalne jak na potrzeby kimchi. – To zdumiewające: ludzie przez tysiąclecia wytwarzali te garnki z błota, tymczasem, pod wieloma względami, stanowią one nowoczesną technologię – mówi prof. Hu. – Wykazaliśmy, że odpowiednia przepuszczalność pozwala kimchi fermentować szybciej, a onggi są naczyniami o właśnie takiej przepuszczalności – dodaje badacz. Niestety na rynku znajduje się mnóstwo podróbek onggi. Pewni rzemieślnicy – np. mieszkający na Jeju – nadal wytwarzają je ręcznie tradycyjnymi metodami. Jednak jest ich coraz mniej. Źródło: phys.org, Journal of the Royal Society Interface, EurekAlert Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Korea Południowa dołącza do kosmicznego wyścigu na Księżyc. W przyszłym tygodniu startuje misja Danuri
Po umieszczeniu na orbicie ziemskiej ponad tuzina satelitów meteorologicznych, telekomunikacyjnych i obserwacyjnych, Korea Południowa chce dołączyć do państw aktywnie badających Księżyc. Już 2 sierpnia czeka nas start misji Danuri. Słowo to oznacza „cieszyć się Księżycem”.
W tym artykule: Danuri – koreańska misja na Księżyc Misja na Księżyc wykorzysta światło spolaryzowane Koreańska misja na Księżyc powstała we współpracy z NASA Wiele krajów szykuje misje na Księżyc Kosztująca ponad 180 mln dolarów koreańska sonda Danuri, nosząca oficjalną nazwę Korea Pathfinder Lunar Orbiter, znajduje się już na Przylądku Canaveral na Florydzie. Jest przygotowywana do umieszczenia na rakiecie Falcon 9, która wyniesie ją poza orbitę Ziemi 2 sierpnia. W ciągu godziny od startu 678-kilogramowy statek kosmiczny odłączy się od rakiety. Wówczas kontrolę nad sondą przejmie Koreański Instytutu Badań Aerokosmicznych (KARI). Danuri – koreańska misja na Księżyc Misja ma podwójny cel. Po pierwsze, naukowy, którym jest opracowanie mapy topograficznej przyszłych miejsc lądowania na Księżycu. A także zbadanie zasobów księżycowych, takich jak lód wodny, uran, hel-3, krzem i aluminium. Po drugie, technologiczny: dopracowanie technologii umożliwiających Korei pierwsze lądowanie na Księżycu, które w tej chwili planowane jest na rok 2030. KARI rozważa podwójną misję: orbitera oraz lądownika. Instytut już opracowuje ciężką rakietę zdolną wynieść lądownik na Księżyc. Korea Południowa ma nawet nadzieję na własne misje na Marsa i asteroidy. Ich rozruch planuje na połowę lat 30. XXI wieku. Misja na Księżyc wykorzysta światło spolaryzowane Sonda Danuri wyposażona została w pięć instrumentów naukowych. Największe zainteresowanie specjalistów budzi Szerokokątna Kamera Polarymetryczna (PolCam). Będzie to pierwsza kamera na orbicie Księżyca, mogąca zmapować teksturę powierzchni satelity z wykorzystaniem światła spolaryzowanego. Tajemnicza rakieta uderzyła w Księżyc. Astronomowie już wiedzą, do kogo należała Tajemnicza rakieta uderzyła w Księżyc z prędkością ok. 9650 km/godz. Do niedawna wszyscy sądziliśmy, że może to fragment rakiety nośnej Falcon 9 miliardera i założyciela SpaceX Elona ... – Polaryzatory są często wykorzystywane do obserwacji Ziemi. Jednak nigdy nie zostały wysłane do badania Księżyca – mówi Rachel Klima. Ta geolożka planetarna z Johns Hopkins University Applied Physics Laboratory w Laurel w stanie Maryland wchodzi w skład zespołu naukowego misji. – Rejestrując, w jaki sposób światło odbija się od powierzchni Księżyca, PolCam będzie w stanie ujawnić takie cechy, jak rozmiar i gęstość ziaren pyłu i skał. Może to pomóc naukowcom w badaniu niezwykłych obiektów księżycowych. Należą do nich małe, porowate wieże pyłu, zwane bajkowymi strukturami zamkowymi – dodaje. Koreański instytut bada możliwość wykorzystania swojej rosnącej wiedzy polarymetrycznej do pracy nad misją w kierunku asteroid. Specjalizacja ta wzbudziła ciekawość NASA. Należące do tej agencji Langley Research Center zwróciło się nawet do południowokoreańskiego zespołu z propozycją wspólnego opracowania PolCube. Ma to być niewielki satelita do obserwacji Ziemi, wyposażony w optykę opartą na projekcie PolCam. Start misji planowany jest na 2024 rok. PolCube będzie analizować drobne cząsteczki pyłu unoszące się nad miastami. Koreańska misja na Księżyc powstała we współpracy z NASA Kolejną kamerę misji Danuri przygotowała NASA. ShadowCam jest instrumentem analogicznym do kamery, która krąży wokół Księżyca na pokładzie Lunar Reconnaissance Orbiter od 2009 roku. Oba zostały opracowane przez zespół z Arizona State University. Ale ShadowCam jest kilkaset razy bardziej czuła niż kamera umieszczona na amerykańskiej sondzie. Dzięki temu może obserwować nawet stale zacienione obszary księżycowego krajobrazu. – W warstwie trwale zacienionych kraterów istnieje prawdziwa skarbnica danych o Układzie Słonecznym – mówi Rachel Klima. – Miejmy nadzieję, że zdjęcia pokażą stan lodu, na który można trafić w tych regionach. A także wskażą, czy łaziki będą w stanie nawigować do i z kraterów. To pomoże przyszłym planistom misji zrozumieć, jak pobierać próbki z tych miejsc i jak rozwiązać problem nawigowania łazikami – dodaje. Zaskakująca hipoteza: Księżyc od miliardów lat sekretnie podkrada wodę z Ziemi Skąd się wzięła woda na Księżycu? Dotychczas zakładano, że jej źródłem były asteroidy uderzające w naszego naturalnego satelitę. Naukowcy zaproponowali właśnie dodatkowe wyjaśnieni... Pozostałe instrumenty naukowe obejmują magnetometr do pomiaru wciąż słabo poznanego magnetyzmu księżycowego. Od ponad dekady żadna misja nie badała pola magnetycznego Księżyca. Spektrometr promieniowania gamma dostarczy więcej informacji na temat rozmieszczenia pierwiastków na powierzchni satelity. Natomiast dwie kamery składające się na Lunar Terrain Imager będą rejestrować stereoskopowe obrazy obiektów księżycowych i szukać miejsc lądowania dla przyszłego południowokoreańskiego lądownika. Wiele krajów szykuje misje na Księżyc Danuri to tylko jedna z wielu zapowiadanych sond księżycowych. Stany Zjednoczone, Japonia, Rosja i Zjednoczone Emiraty Arabskie mają zaplanowaną jedną lub więcej misji księżycowych do końca roku. Indie planują rozpocząć trzecią misję eksploracji Księżyca w 2023 roku. W kierunku naszego naturalnego satelity zmierza też misja Capstone, wystrzelona niedawno przez nowozelandzką firmę Rocket Lab. Trwają też prace nad kolejnymi etapami programu Artemis. Jeszcze w sierpniu powinien nastąpić pierwszy start ciężkiej rakiety księżycowej SLS i statku załogowego Starliner. Źródła: Nature, Science. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Kim Dzong Un. Jak „Król Porannej Gwiazdy” i miłośnik amerykańskiej koszykówki stał się „Wielkim Następcą”
Kiedy Kim Dzong Un obejmował władze po swoim ojcu, wiele osób wierzyło, że Korea Północna w końcu otworzy się na Zachód. Nic z tych rzeczy. Dyktatura w Pjongjangu ma się dobrze i niewiele wskazuje na to, że miałoby się to zmienić.
W tym artykule: Kim Dzong Un, czyli wszystko zostaje w rodzinie Kim Dzong Un – młodość i wykształcenie Rządy Kim Dzong Una Kim Dzong Un – kto go zastąpi? Kim Dzong Un – książki 19 grudnia 2011 roku cały świat wstrzymał oddech, gdy południowokoreańska propaganda poinformowała o śmierci „Ukochanego Przywódcy”. Kim Dzong Il zmarł dwa dni wcześniej, w sobotę 17 grudnia o godz. 08:30 czasu lokalnego (00:30 czasu polskiego), na skutek zawału serca podczas podróży po kraju. – To największa strata dla partii, a dla naszego narodu – największy smutek – mówiła zapłakana Ri Chun Hi, najsłynniejsza prezenterka w Korei Północnej, na antenie publicznej telewizji. „Komitet Centralny i Centralna Komisja Wojskowa Partii Pracy Korei, Narodowa Komisja Obrony Narodowej KRLD, Prezydium Najwyższego Zgromadzenia Ludowego i Rząd KRLD zawiadamiają z najgłębszym żalem wszystkich członków Partii, urzędników i obywateli KRLD, że Kim Dzong Il, Sekretarz Generalny Partii Pracy Korei, przewodniczący Narodowej Komisji Obrony Narodowej KRLD i najwyższy dowódca Koreańskiej Armii Ludowej, zmarł z powodu nagłej choroby dnia 17 grudnia 100 roku Dżucze (2011) o 8:30 w trakcie podróży służbowej na inspekcję w terenie” – brzmiał pełny komunikat wystosowany do mediów. Łzy, bardziej na pokaz, wylała także ulica. Mimo mrozu i gęsto padającego śniegu, mieszkańcy Pjongjangu tłumnie ruszyli z domów, by opłakiwać śmierć swojego przywódcy. Ci, którzy w mało przekonujący sposób żegnali tyrana albo, co gorsze, kompletnie nie wyrazili skruchy trafiali do obozów pracy na okres minimum sześciu miesięcy. Miejscem kultu stały się nie tylko pomniki i obrazy 70-letniego dyktatora, ale nawet ruchome schody w jednym z supermarketów, na których po raz ostatni został sfotografowany Kim Dzong Un. Kulminacyjnym momentem narodowej histerii był pogrzeb północnokoreańskiej głowy państwa. Wódz spoczął obok swojego ojca, założyciela KRLD, Kim Ir Sena, w Pałacu Kŭmsusan. Ucieczka z Korei Północnej Sytuacja na Półwyspie Koreańskim z dnia na dzień robi się coraz bardziej niebezpieczna. Kim Dzong Un, czyli wszystko zostaje w rodzinie Gdy Korea w iście propagandowym stylu żegnała Kim Dzong Ila, Zachód zadawał sobie jedno, bardzo ważne pytanie: czy to koniec? Koniec dyktatury, koniec zakazów i koniec cierpienia ponad 20 milionów obywateli kompletnie odizolowanych od świata. Ówczesny minister spraw zagranicznych Szwecji, Carl Bildt, zaznaczył na Twitterze, że „Śmierć dyktatora zawsze oznacza czas niepewności dla dyktatury. A Korea Północna jest najcięższą dyktaturą naszych czasów”. Niestety, w ciągu kolejnych dni wszystkie wątpliwości zostały rozwiane, a nadzieje o otwarciu Pjongjangu na kraje zachodu prysły niczym bańka mydlana. Na czele Koreańskiej Republiki Ludowo-Demokratycznej stanął Kim Dzong Un, trzeci syn Kim Dzong Ila, okrzyknięty przez reżim „Wielkim Następcą” oraz „Wybitnym Przywódcą Partii, Armii i Narodu”. Tuż po zakończeniu uroczystości pogrzebowych ojca świeżo upieczonego dyktatora, media obiegła informacja, że nowy przywódca KRLD będzie kontynuował dotychczasową politykę, zapoczątkowaną przez rządzącą nieprzerwane od 1948 roku dynastię Kimów. Kim Dzong Un – młodość i wykształcenie Kim Dzong Un, jak podają zagraniczne źródła, urodził się 8 stycznia 1984 roku (oficjalna data urodzenia trzymana jest w tajemnicy) w Pjongjangu. O ile o ojcu dyktatora wiadomo całkiem sporo, to dla wielu wciąż olbrzymią zagadką jest tożsamość jego matki, przez którą nazywany był „Królem Porannej Gwiazdy”. Ko Yŏng Hŭi zmarła w 2004 roku na emigracji w Paryżu. Przez lata żyła w nieformalnym związku z Kim Dzong Ilem, a owocem tej relacji była trójki dzieci. Oprócz Kim Dzong Una, wychowywali wspólnie także syna Kim Dzong Czola i córkę Kim Jo Dzong, która od 2021 zasiada w Komisji Spraw Państwowych, najwyższego organu w kraju. Gdy rówieśnicy Kim Dzong Una walczyli o przetrwanie z powodu panującego ubóstwa, obecny przywódca KRLD uczęszczał do prestiżowej szkoły, przeznaczonej dla dzieci wpływowych dygnitarzy z Partii Pracy Korei. W wieku 11 lat przeniósł się do Szwajcarii, gdzie pod zmienionym nazwiskiem Pak, oficjalnie jako syn pracownika ambasady Korei Północnej w Szwajcarii, rozpoczął naukę w międzynarodowej szkole w Gümligen, w kantonie Berno. Później kontynuował edukację w Liebefeld. Jung H. Pak, była analityczka Centralnej Agencji Wywiadowczej, w książce „Kim Dzong Un. Historia dyktatora” przytacza relacje kolegów z klasy Kima. Jak się okazuje, przyszły dyktator nie błyszczał wiedzą, a jego „piętą Achillesa” były języki obce. problemy językowe spowodowały, że większość osób uważało go za odludka. – Nie byliśmy największymi tępakami w klasie, ale nie byliśmy też prymusami. Zawsze plasowaliśmy się gdzieś pośrodku. Un bardzo się starał komunikować, ale nie radził sobie z niemieckim i krępował się, kiedy wzywano go do odpowiedzi. Nauczyciele, widząc, że jest mu ciężko i że pali się ze wstydu, dawali spokój i przechodzili do kolejnego ucznia – przyznaje João Micaelo, portugalski kolega Una z klasy. Nie jest tajemnicą, że nauka nie była dla potomka Kim Dzong Ila priorytetem. Z relacji rówieśników wynika, że ogromną pasją młodego Kima był sport. Przyszły następca szczególnie upodobał sobie, tak jak jego ojciec, koszykówkę. – Cały jego świat kręcił się wokół koszykówki. Mógł o niej myśleć bez przerwy – przyznają rywale z boiska. Choć obecnie relacje na linii Pjongjang – Waszyngton pozostawiają wiele do życzenia (jeżeli można mówić o jakichkolwiek relacjach) w czasach szkolnych Un z dumą nosił koszulkę Chicago Bulls z nazwiskiem Michaela Jordana oraz buty Air Jordan. Ali Chamenei, zwany też Ali Khamenei: człowiek, który trzyma w garści Iran Islamska Republika Iranu to religijna dyktatura powołana po antyzachodniej rewolucji w 1979 roku. Dziś rządzi tam Najwyższy Przywódca, duchowny i teolog Ali Chamenei (Ali Khamenei). Jednak mł... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/ali-chamenei-zwany-tez-ali-khamenei-czlowiek-ktory-trzyma-w-garsci-iran-fot-iranian-leader-s-press-office-handout-anadolu-agency-getty-images-88dd3a1.jpeg" width="938" height="630" alt="Ali Chamenei, zwany też Ali Khamenei: człowiek, który trzyma w garści Iran (fot. Iranian Leader's Press Office - Handout/Anadolu Agency/Getty Images)" title="Ali Chamenei, zwany też Ali Khamenei: człowiek, który trzyma w garści Iran (fot. Iranian Leader's Press Office - Handout/Anadolu Agency/Getty Images)" /> Rządy Kim Dzong Una Kim Dzong Un tropem swoich poprzedników – dziadka Kim Ir Sena i ojca Kim Dzong Una – przejął całkowitą kontrolę nad obywatelami w każdej sferze życia. Młody przywódca, który pod koniec ubiegłego roku obchodził 10-lecie swoich rządów, nieraz udowodnił, że wyobraźnia dyktatora nie zna granic. 38-latek zakazał swoim obywatelom m.in.: noszenia obcisłych i porwanych jeansów; „zachodnich” fryzur; piercingu; oglądania zagranicznej telewizji; słuchania K-popu; stosowania antykoncepcji. W 10. rocznicę śmierci Kim Dzong Ila obywatele Korei Północnej zostali niejako zmuszeni przez reżim do przeżycia ponownie żałoby po stracie „Ukochanego Przywódcy”. Przez 11 dni nie mogli się śmiać, pić alkoholu i robić zakupów. Złamanie tych zasad grozi dotkliwymi karami. Przekonali się o tym nie tylko nieposłuszni rodacy czy przeciwnicy polityczni. W 2013 roku Kim skazał rozstrzelać własnego wuja, drugą osobę w kraju, Kim Song Teka, którego oskarżył o „zdradę wszech czasów”. Cztery lata później życie stracił Kim Dzong Nam. Choć najstarszy przyrodni brat tyrana zginął po ataku dwóch kobiet na malezyjskim lotnisku, spekuluje się, że zamachu dokonano na polecenie bezkompromisowego przywódcy. Lider rosyjskiej opozycji otruty. Jego stan jest bardzo ciężki Nieprzytomny i podłączony do respiratora, Aleksiej Nawalny znajduje się w syberyjskim szpitalu po prawdopodobnym otruciu. Głośny krytyk Kremla poczuł się źle w samolocie, którym planował ... Kim Dzong Un – kto go zastąpi? Pogłoski o śmierci Kim Dzong Una nasiliły się w 2020 roku, gdy północnokoreański dyktator podupadł na zdrowiu. Przywódca przez kilka tygodni nie pokazywał się publicznie, a media na całym świecie donosiły nieoficjalnie, że 38-latek zmarł w wyniku powikłań pooperacyjnych. Spekulacje oraz fałszywe nagrania z rzekomego pogrzebu Una okazały się nieprawdą. 1 maja Sekretarz Generalny Partii Pracy Korei wziął udział w uroczystym otwarciu fabryki nawozu, czym zakończył wszystkie spekulacje. Wraz z doniesieniami o śmierci Kim Dzong Una, dziennikarze i eksperci zajmujący się polityką międzynarodową rozpoczęli debatę, kto może zając miejsce dyktatora. Wśród najpoważniejszych kandydatów wymieniana była młodsza o trzy lata siostra, Kim Jo Dzong. „Najpotężniejszą kobieta reżimu”, jak określają ją kraje Zachodu, z roku na rok pnie się w hierarchii władzy. Aktualnie jest członkinią Komisji Spraw Państwowych oraz stoi na czele Departamentu Propagandy i Agitacji. Niewiele wiadomo z kolei o dzieciach Kim Dzong Una, czyli jego potencjalnych następcach. Z nieoficjalnych informacji wynika, że dyktator i jego małżonka, Ri Sol Ju (są małżeństwem prawdopodobnie od 2012 roku), doczekali się narodzin trójki dzieci. – Wygląda na to, że podczas ponad rocznej nieobecności w przestrzeni publicznej żona przywódcy Korei Północnej Kim Dzong Una urodziła dziecko – ocenił Instytut Narodowej Strategii Obrony na początku 2021 roku. Nikt jednak nie potwierdził tych doniesień. Kim Dzong Un – książki Owiana wielką tajemnicą historia życia Kim Dzong Una i jego droga na szczyt od samego początku jego rządów wzbudzają ogromne zainteresowanie. Na rynku znajdziemy wiele książek i publikacji na temat przywódcy Korei Północnej. Do najpopularniejszych należą: Wielki Następca. Niebiańskie przeznaczenie błyskotliwego towarzysza Kim Dzong Una, Anna Fifield; Kim Dzong Un. Szkic portretu dyktatora, Sun Heidi Sæbø; Kim jest Kim Dzong Un?, Nicolas Levi i Edgar Czop; Kim Dzong Un. Kronika życia i walki, Waldemar Dziak; Korea Północna. Wewnętrzne wektory trwania, Waldemar Dziak i Krzysztof Sajewski; Tajemnice Korei Północnej, Daniel Tudor i James Pearson.
„Sztuczne Słońce” osiągnęło rekordowo wysoką temperaturę. „Klucz do energii termojądrowej”
Koreańscy oraz amerykańscy naukowcy ustanowili nowy światowy rekord. Dzięki Korea Superconducting Tokamak Advanced Research (KSTAR) – urządzeniu zwanym „sztucznym Słońcem” – uzyskali plazmę o temperaturze 100 mln stopni Celsjusza i utrzymali ją przez 20 sekund. Wcześniej odnotowywane próby nie przekraczały nawet 10 sekund.
Koreańscy oraz amerykańscy naukowcy ustanowili w tej dziedzinie nowy światowy rekord. Ekstremalnie wysoką temperaturę plazmy udało się utrzymać przez 20 sekund. Wcześniej odnotowywane próby nie przekraczały nawet 10 sekund. Do generowania i stabilizowania ultra-gorącej plazmy KSTAR wykorzystuje pola magnetyczne. Celem koreańskiego przedsięwzięcia jest pozyskanie potencjalnie nieogranego źródła czystej energii, która miałaby pochodzić z syntezy jądrowej. Jednak aby móc wykorzystywać syntezę jądrową jako źródło energii, konieczne jest opracowanie procesów pozwalających nam na jej regulowanie i kontrolowanie tak, by działała zgodnie z przeznaczeniem. W ubiegłym roku 100 mln° Celsjusza udało się utrzymać przez zaledwie 8 sekund, co i tak było sporą poprawą w stosunku do pierwszych osiągnięć. Po raz pierwszy wysokotemperaturową plazmę uzyskano w 2018 roku. Wówczas rekordową temperaturę udało się utrzymać zaledwie przez 1,5 sekundy. Tegorocznym osiągnięciem naukowcy z KSTAR we współpracy z ekspertami z Uniwersytetu Narodowego w Seulu oraz amerykańskiego Columbia University ponad dwukrotnie poprawili wcześniejszy czas. – Technologie potrzebne do długotrwałego działania plazmy o temperaturze 100 mln stopni są kluczem do realizacji energii termojądrowej. Sukces KSTAR w utrzymywaniu plazmy wysokotemperaturowej przez 20 sekund będzie ważnym punktem zwrotnym w wyścigu o zapewnienie technologii do długiego, wysokowydajnego działania plazmy, krytycznego elementu komercyjnego reaktora termojądrowego w przyszłości – mówi fizyk jądrowy Si-Woo Yoon, dyrektor Centrum Badawczego KSTAR w Koreańskim Instytucie Energii Fuzji (KFE). View oEmbed on the source website Klucz do czystej energii Kluczem do osiągnięcia progu 20 sekund była aktualizacja trybów wewnętrznej bariery transportowej (ITB) wewnątrz KSTAR. Naukowcy przyznają, że jeszcze nie w pełni rozumieją działanie i znaczenie ustawienia trybów, ale na najprostszym poziomie tryby te pomagają kontrolować stabilność reakcji syntezy jądrowej. – Sukces eksperymentu KSTAR w długiej, wysokotemperaturowej pracy, poprzez przezwyciężenie niektórych wad trybów ITB przybliża nas o krok do rozwoju technologii służącej uzyskaniu energii termojądrowej – mówi fizyk jądrowy Yong-Su Na z Narodowy Uniwersytet w Seulu (SNU). Urządzenia do syntezy jądrowej, takie jak KSTAR, wykorzystują izotopy wodoru do tworzenia stanu plazmy, w którym jony i elektrony są oddzielone, i gotowe do podgrzania. Zachodzą w nim te same reakcje syntezy, które zachodzą na Słońcu, stąd też reaktor nazywany jest „sztucznym Słońcem”. View oEmbed on the source website 300 sekund do 2025 Utrzymywanie dostatecznie wysokich temperatur przez wystarczająco długi czas, aby technologia była opłacalna, okazało się wyzwaniem. Naukowcy będą musieli pobić więcej takich rekordów, aby fuzja jądrowa mogła działać jako źródło czystej energii – zużywając niewiele więcej niż woda morska (źródło izotopów wodoru) i wytwarzając minimalne ilości odpadów. Obecnie reaktory zużywają więcej energii, niż są w stanie same wytworzyć, ale tempo postępów jest obiecujące. Do 2025 roku inżynierowie z KSTAR chcą być w stanie utrzymać 100 mln stopni przez 300 sekund. – Temperatura jonów wynosząca 100 milionów stopni osiągnięta dzięki umożliwieniu wydajnego ogrzewania plazmy w rdzeniu przez tak długi czas wykazała wyjątkową zdolność nadprzewodzącego urządzenia KSTAR i zostanie uznana za nieodpartą podstawę wysokiej wydajności plazmy termojądrowej – mówi atomowy fizyk Young-Seok Park z Columbia University.
Korea Północna: Czy to muzeum? A może schron jądrowy? Nie, to metro w Pjongjangu
Metro w mieście Pjongjang otworzyło się na turystów. Zdjęcia z wewnątrz przedstawiają kandelabry, tabliczki upamiętniające i wyszukane murale.
Ciężko jest zwiedzać stolicę Korei Północnej Pjongjang. Ale teraz nowa część miasta jest dostępna dla uczestników wycieczek. I jest niezwykle czysta, zagorzale patriotyczna i wspaniale ozdobiona. Przez lata turyści mogli zobaczyć od środka jedynie 2 z 17 stacji metra w Pjongjang. Powstawały liczne teorie spiskowe, jakoby całe metro było inscenizacją, gdzie przebrani statyści udają podróżujących mieszkańców. Jednak 5 lat temu miasto Pjongjang po raz pierwszy otworzyło wszystkie stacje dla turystów, akurat kiedy Elliott Davies, australijski bloger i podróżnik, specjalista ds. oprogramowania, przyjechał do Korei Północnej na wycieczkę zorganizowaną. To co zobaczył, wyglądało jak “rozlegle muzeum Korei Północnej i wszystkich jej ideałów”. - Nie sądziłem, że miasto będzie tak czyste. Niełatwo mi to przyznać, ale to prawdopodobnie najładniejsze metro, jakie w życiu widziałem – opowiada Davies. Kiedy pasażerowie wysiadają prawie 100 metrów poniżej głównej dzielnicy biznesowej miasta, z głośników wydobywają się dźwięki patriotycznych hymnów. Przechodzą przez grube stalowe drzwi, które w razie katastrofy nuklearnej zamieniają stacje w schrony. Nazwy stacji nie mają powiązania z ich lokalizacją, odnoszą się do haseł socjalistycznych. Każda ze stacji posiada złocone posągi Kim Ir Sena, bogate w detale mozaikowe murale, tabliczki z brązu upamiętniające militarne zwycięstwa Korei Północnej i wymyślne kandelabry zwisające z sufitu. - Każda po kolei stacja zawiera wszystko to, czego mieszkańcy Korei Północnej powinni słuchać i co powinni wiedzieć – opowiada Davies. – To dobre rozwiązanie również dla turystów. W końcu cała podróż po Korei Północnej ma wymiar polityczny; chcą, żebyś na końcu powiedział: „Wiecie co? Korea Północna wcale nie jest taka zła”!
Seul = minuta na sen. Pomysł na dwa dni w stolicy Korei Południowej
To miasto pędzi w przyszłość. Orzeźwia się pikantną kuchnią i najnowszą technologią. Pod ziemią światła nie gasną nigdy, a życie wciąż przyspiesza.
Połowa seulczyków śpi, a połowa jest już w drodze do pracy, gdy zaraz po wschodzie słońca wsuwam się do wagoniku metra i podróżuję w całkowitej ciszy, otoczona ludźmi i telefonami. Wpatrzeni w ekrany esemesują pospiesznie, przeglądają wiadomości. Nienagannie i fantazyjnie ubrani robią wrażenie schludnych i pełnych sił, choć należą do najkrócej śpiących i najmniej odpoczywających na świecie. Mieli dość energii, by w swych ciasnych mieszkaniach na przedmieściach dobrać jaskrawe krawaty i skarpetki kontrastujące z wypolerowanymi pantoflami i uprasować kołnierzyki koszul, zapięte teraz na ostatni guzik. W pociagu jest duszno, mieszają się zapachy perfum i zakończonych ledwie kilka godzin temu imprez, nasiadówek zakrapianych soju, słodkawą wódką z ryżu i ziemniaków. Dzień 1. Restauracyjne grille jeszcze nie wystygły, na schodach lokali opróżnione butelki stoją uporządkowane od najwyższej do najniższej, czekają na punktualny przyjazd śmieciarki. Sprzedawcy w całodobowych sklepikach spożywczych pośpiesznie uzupełniają towary na półkach, kawiarnie otwierają przymknięte przed świtem drzwi, nagrzewają się ekspresy, a z głośników płyną słodkie obietnice śpiewane przez gwiazdy k-popu. Seulczycy są maniakami kawy. Gorący napój to bilet do intensywnego dnia pracy, który potrwa kilkanaście godzin i upłynie w jednym ze szklanych biur. Podziemnymi kanałami olbrzymiego miasta płynie już kilka milionów ludzi. W całej metropolii jest ich 25 mln – połowa populacji Korei. Seul nie przestaje rosnąć, choć od dawna jest jednym z najgęściej zaludnionych megamiast na Ziemi. Chcę zobaczyć metropolię w całości, zanim pieszo rozbiorę ją na kawałki. Wysiadam na wyspie Yeouido, którą seulczycy nazywają swoim Manhattanem. W parku przy nabrzeżu pusto, lodowaty wiatr gna zbrązowiałe listki brzóz, świeci ostre słońce. Po drugiej stronie rzeki Han, przez którą podczas intensywnej zabudowy w drugiej połowie XX w. przerzucono blisko 30 mostów, bieleją rzędy wysokich bloków. Z tarasu widokowego Budynku 63, najwyższego w Korei, patrzę na morze betonu, z którego wyrastają stalowo-szklane wyspy. Zabudowania falują na pagórkach i równinach, ciagną się aż do otaczających metropolię gór. Seul przypomina nawarstwiający się kolaż nowego i nowszego. Śladów przeszłości jest tu niewiele, ale właściwie każdy z nich to skarb. W najstarszej, północnej części miasta, ocalała wioska Bukchon. To grupa hanoków – tradycyjnie budowanych parterowych domów z kamienia, z dziedzińcami i drewnianymi dachami, których krańce unoszą się jak podwiane wiatrem spódniczki. W kilku hanokach stworzono pensjonaty; kto tu zamieszka, będzie cieszył się tradycyjnymi posiłkami i panoramą Seulu. Tutejsze butiki sprzedają wysmakowaną mieszankę tradycyjnych wzorów i nowoczesnego projektowania, w całym mieście nie znajdę tak oryginalnych i niedrogich ubrań, porcelany i biżuterii. Przyjemność wzrasta pod wpływem gorących ciastek w kształcie rybek, wypełnionych miazgą z czarnej fasoli albo kremem waniliowym. Oddalona o kilka minut spaceru na wschód stoi majestatyczna brama pałacu Changgyeonggung – jednej z trzech najpiękniejszych rezydencji królów dynastii Joseon, która rządziła Koreą przez pięć stuleci i została ostatecznie pokonana przez Japończyków na początku XX w. Dramatyczne epizody: spalenie pałaców, zabójstwa władców, nie są dziś najważniejsze. Liczy się piękno, prostota i harmonia pałacowych kompleksów, niemal identycznych budynków, malowanych turkusem i ciemnym bordo, rzeźbionych drewnianych sufitów i połączonych dziedzińców. Ta architektura ma terapeutyczną moc. Jako jedyna w mieście daje wytchnienie od nieustającego za jej murami ruchu. Góra fioletowego ryżu Ratusze są dwa – dawny, w którym dziś mieści się biblioteka, to zwykły szary budynek. Ten nowy, który przykleił mu się do pleców jak wielka bańka mydlana, to cud inżynierii. Ma nieregularnie krawędzie, ani jednej prostej ściany i zawinięty dach. Niemal w całości przeszklony, zużywa znacznie mniej energii niż inne budynki. Wnętrze jest porośnięte zielenią i wypełnione zdumiewającą plątaniną kształtów. Przed ratuszami, na City Hall Plaza trwa festiwal kimchi – słynnej kapusty marynowanej w ostrej paprykowej zalewie. Można spróbować za darmo, w miarę wytrzymałości żołądków. Pomiędzy biurowcami ukryte są skupiska tanich jadłodajni, do których na obiad Koreańczycy przychodzą grupami. Kucharki uwijają się, podają parujące misy, a w nich udon – klarowną zupę przypominającą rosół z grubym makaronem. Na talerzach dodatki: smażone w tempurze krewetki, kałamarnice i słodkie ziemniaki. Z obrazkowego menu wybieram bibimbap – górę zabarwionego fioletowo ryżu z warzywami i kiełkami, polaną pikantnym sosem i przykrytą kapeluszem z sadzonego jajka. Wieczór to pora zakupów. Uliczki Myeong-Dong, położonego w śródmieściu najpopularniejszego nocnego targu w Seulu, pękają w szwach od ludzi, którzy przyszli kupować niedrogie kosmetyki i ubrania, a przede wszystkim kręcić się wśród neonów, przepychać i przystawać przy straganach z przekąskami. Próbuje się wszystkiego: naleśników z karmelem i orzechami, ciastek ryżowych pływających w słodkim pomarańczowym sosie i mięsnych szaszłyków. Tutaj cisi w metrze Koreańczycy hałasują, krzyczą i piszczą do woli, do świtu. Dzień 2. W soboty śpi się długo. Dopiero przed południem ruszam spacerem na Hongdae, gdzie na targu sztuki młodzi malarze i graficy oferują niedrogie, dobre portrety. Między nimi kręcą się ci, którzy kilkugodzinną przerwę między ostatnim piątkowym koncertem a otwarciem targu spędzili w wystylizowanych kawiarenkach przy ulicy Sangsu – tutejsze lokale żyją dwa sezony, na ich miejscu wyrastają nowe, nie sposób się więc znudzić. Obiad zjem w Itaewon – na wzgórzu obok amerykańskiej bazy wojskowej, dziś najbardziej międzynarodowej dzielnicy Seulu. Można tu spróbować dań ze wszystkich stron świata, poszperać w antykwariatach i księgarni Bricklane, której leciwy właściciel w okamgnieniu zgaduje gust klientów. Mnie poprowadził do działu powieści współczesnych. Wyszłam z reklamówką książek, płacąc niewiele. Na wzgórzu, pośród kameralnych rezydencji otoczonych wysokimi murami, znajduje się urokliwe muzeum – Leeum Samsung. Stworzone przez słynącą z technologicznej produkcji rodzinę imituje okolicę – wyrasta jak jeszcze jedno zbocze pokryte trawą i futurystycznymi rzeźbami. Wewnątrz doskonale wyeksponowana sztuka Korei, a zamiast przewodników – smartfony opowiadające historię eksponatów. Wracam do centrum, by w wieczornych godzinach konsumenckiego szczytu odwiedzić Lotte – największy dom towarowy tej kultowej sieci. Przy drzwiach otrzymuję osobistego przewodnika, który płynną angielszczyzną wdraża mnie w tajemnice gigantycznego sklepu. Każde z pięter specjalizuje się w innej części garderoby, ale najciekawiej jest pod ziemią, gdzie ludzie tłoczą się na targu spożywczym po świeże ciastka krewetkowe i płaty surowej wołowiny. To dopiero wstęp do maratonu przyjemności. Taksówki o tej porze pędzą do Gangnam, dzielnicy opanowanej przez marzenia nowej klasy średniej i o której w megaprzeboju śpiewał największy z koreańskich gwiazdorów, Psy. W luksusowym COEX Mall, największym podziemnym centrum hand-lowym Azji, gubię się i odnajduję. Trafiam na seans 4D w Megaboxie – kinie pracującym dzień i noc, 15 ekranów obleganych jest przede wszystkim po północy. Na tyłach COEX-u wznosi się łagodne wzgórze z liczącą 1200 lat buddyjską świątynią. Wśród płonących świec i nuconych przez mnichów mantr konsumpcyjny obłęd Seulu traci znaczenie. Gdy nad ranem znów zanurzam się pod ziemię, na stacji Gangnam trafiam do Samsung D’light, największego sklepu z urządzeniami mobilnymi. Trwa prezentacja nowych zegarków, które potrafią milion rzeczy poza zwykłym wskazaniem godziny. Już niebawem zastąpią portfele i kluczyki do samochodów. Żeby lepiej przyjrzeć się przyszłości mediów, trzeba zapisać się na wizytę w T.um – muzeum technologii, ale oczekiwanie może potrwać nawet miesiąc. Tymczasem szkoda nocy, gdy nikt w mieście nie śpi. Wracam taksówką na Hongdae, pod bramę Hongik University – uczelni artystycznej, wokół której bawią się tysiące studentów. W tutejszych uliczkach marzenia o przyszłości nie mają ceny: przed publicznością prezentują się aspirujący tancerze, przyszłe gwiazdy k-popu i komicy. W dobrym tonie jest wrzucić im do czapki tysiąc wonów, a przede wszystkim głośno dopingować. Dopiero nad ranem okolica cichnie. Patrzę na kelnerów, którzy drzemią oparci o kontuary. Za dwie, najwyżej trzy godziny podadzą pierwszą niedzielną kawę.
Korea Północna: Strach i obrzydzenie. Czym jest syndrom pjongjański?
Jakiś czas temu na łamach naszej strony opublikowaliśmy głośny fotoreportaż z Korei Północnej. Wywołał on sporo komentarzy, teraz do redakcji trafił tekst z polemiką i nowa galeria. Zobaczcie Koreę Północną z innej perspektywy.
Przeczytaj tekst, do którego odnosi się autor we wstępie! Sąd Najwyższy w Pjongjangu skazał na 15 lat więzienia młodego Amerykanina za zdarcie plakatu propagandowego w znanym hotelu Yanggakto. W tym samym czasie w Polsce Internet obiegły zdjęcia innego turysty, które rzekomo miały ujawniać ponurą prawdę o charakterze reżimu. Oba przypadki sprowokowały do dyskusji o etyce podróżowania do kraju totalitarnego i wzbudziły szereg kontrowersji. Czy turystyka rzeczywiście tylko zasila konto Kim Dzong Una? Czy może jak chcą jej apologeci, wyciąga kraj z wieloletniej izolacji i jest początkiem dalekosiężnych zmian w mentalności północnokoreańskiego narodu? Przez wieki imperia decydowały o losie Półwyspu Koreańskiego. Do dziś debatując, zbyt rzadko pyta się o zdanie samych Koreańczyków. Chad O'Carroll, brytyjski koreanista, zapytał mieszkających w Korei Południowej uciekinierów z KRLD, co sądzą o znaczeniu turystyki dla swojego kraju. I tym razem zdania były podzielone. Część osób zauważała, że już sam widok obcokrajowców daje do myślenia i prowokuje pytania. Zwłaszcza, że od lat mieszkańcy Pustelniczego Królestwa karmieni są jadowitą, rasistowską propagandą w stosunku do ludzi z zewnątrz. A jeżeli okaże się, że medialny przekaz reżimu myli się w jednej kwestii, to może nie ma też racji w innych? Jak wskazał jeden z uchodźców nawet krótka obserwacja może mieć swoją wartość – dla niego było to wyobrażanie sobie zewnętrznego świata. Z drugiej strony, inni uchodźcy argumentowali, że obywatele KRLD wiedzą już wystarczająco dużo o obcokrajowcach, by spotkanie z nimi miało cokolwiek zmienić oraz, że pieniądze z turystyki wspierają wyłącznie reżim. Zaznaczali, że stała obecność przewodnika ogranicza prawdziwy kontakt. Większość przepytanych zgadzała się jednak, że odpowiedzialna turystyka ma swoją wartość. I być może to kwestia odpowiedzialności jest w tym temacie kluczowa. Paranoja i strach Gros przyjeżdżających do kraju osób kieruje się ciekawością, chęcią przeżycia przygody czy „skolekcjonowaniem” jeszcze jednej egzotycznej destynacji – wielkie trofeum w podróżniczym CV. Powierzchowne przyswojenie informacji o KRLD, ograniczenia w podróży i kompletnie inny świat, z jakiego odwiedzający przyjeżdżają, doprowadza wielu turystów do stanu, który nazwałbym syndromem pjongjańskim. Tak jak możemy mówić o syndromie paryskim (depresja z powodu zawodu i rozczarowania „miastem miłości” spotykająca zazwyczaj Japończyków) czy jerozolimskim (wpadanie w religijną ekstazę) tak jego północnokoreańska wersja objawia się chroniczną paranoją i strachem przed popełnieniem jakiegokolwiek wykroczenia, a czasem poczuciem światowej misji. Turysta w paranoi ma poczucie, że sam Kim Dzong Un na niego poluje. Wszędzie dostrzega elementy kontroli, nawet sprzątaczka hotelowa wydaje się tajnym agentem reżimu a jego przewodnik - członkiem północnokoreańskiej bezpieki czyhającym tylko na to, aby biednego obcokrajowca skuć w kajdany. Wszystko dla niego jest grą, którą prowadzi z nim sam dyktator. Wydaje mu się, że uczestniczy w filmie podobnym do Truman Show. Metro istnieje tylko dla turystów, a przebywający w nim ludzie to aktorzy. Również młodzież w szkołach i ludzie płaczący na grobie Kim Ir Sena zostali wytrenowani by go zmanipulować. W oczach paranoika każde dziecko widziane na ulicy to ofiara głodu. Pomimo, że w Indiach czy na Filipinach ten sam turysta przechodził przez slumsy obojętnie to właśnie Korea Północna jest dla niego najbardziej zniszczonym państwem świata. Czasami do paranoi dochodzi syndrom Jamesa Bonda. Niczym super agent turysta wierzy, że jest w stanie wykraść z Korei jakieś niezwykłe informacje kompromitujące władców górskiego państwa. Zupełnie ignoruje fakt istnienia instytucji badawczych, setek blogów czy choćby Associeted Press, które stacjonuje w Pjongjangu. Przewodnik, który prosi, by nie robić zdjęć wysypisku śmieci nie jest zażenowanym zachowaniem obcokrajowca patriotą tylko przedstawicielem opresyjnego systemu. Podobnie, gdy zwraca uwagę by nie traktować Koreańczyków na ulic niczym małpy w zoo i by grzecznie zapytać o fotografię – wtedy też nie chodzi o zwykłą kulturę osobistą, ale o próbę ukrycia przez reżim niewygodnej prawdy. Turysta z syndromem pjongjańskim po powrocie do domu opowiada jak w państwie Kima narażał życie fotografując z ukrycia. Pomimo, że żaden obcokrajowiec w KRLD nie został nigdy skazany za zrobienie zdjęcia. Oczywiście w paranoicznych ramach interpretacyjnych wszyscy Koreańczycy na zdjęciach są „smutni i niedożywieni”. A całą historię kończy moralna ocena i niedowierzanie, że takie miejsca mogą jeszcze istnieć. Nie da się ukryć, że zachodni turyści (co należy podkreślić bowiem sprawa np. z Chińczykami czy Japończykami odwiedzającymi KRLD wygląda inaczej) doznają szoku. Dochodzi dosłownie do zderzenia cywilizacji. Nie ma wątpliwości, że Korea Północna jest wyjątkowo opresyjną dyktaturą, ale warto wiedzieć do jakiego kraju kieruje się swoje kroki. Turyści, którzy historię znają powierzchownie, a po tygodniowej wycieczce wypowiadają się niczym eksperci (to oczywiście jest w ogóle szerszy problem współczesnej turystyki) najczęściej powielając mit o irracjonalnym państwie. Nagminnie niesprawdzone informacje, pochodzące często z blogów podróżniczych i azjatyckich brukowców, przedstawiane są nam, jako prawdziwe. Bez sprawdzania źródeł przechodzą więc informacje o tym, że w KRLD udowodniono istnienie jednorożców, marihuana jest palona każdego dnia, wujek Kim Dzong Una został zjedzony przez wygłodniałe psy czy, że wszyscy młodzi ludzie muszą się strzyc jak nowy przywódca. Dyskurs ten wpisuje się bowiem w kontrasty: racjonalny zachód – irracjonalna orientalna tyrania, dobra demokracja – zła dyktatura. Mało kto zastanawia się nad wartością różnych rewelacji ponieważ zgadzają się z przyjętą wizją świata. Zachodniocentryzm niektórych odwiedzających sięga tego stopnia, że załamują ręce, gdy dowiadują się, że Koreańczycy nie znają Michaela Jacksona – jakby to był jakiś wyznacznik nowoczesności i szczęścia. „Nad wszystkim czuwa gospodarz domu…” Ciężko ocenić przychody jakie Kim Dzong Un czerpie z turystyki. Zwłaszcza, że rośnie liczba Chińczyków przyjeżdżających na wakacje do KRLD – w oczach mieszkańców Państwa Środka, Korea jest wspomnieniem trochę dawniejszych czasów i młodszym bratem. Turystyka okazała się jednak na tyle mało istotna dla reżimu, że już kilkakrotnie całkowicie zamykano granice. Ostatni raz w 2014 na pół roku z powodu zagrożenia ebolą. Warto dodać, że łączenie obcokrajowców z groźnymi chorobami to klasyczny wybieg propagandystów z Pjongjangu. System przewodników od początku, bo wdrożony już w latach 50. miał przede wszystkim bronić mieszkańców KRLD przed nadmiernymi kontaktami z obcokrajowcami. Nie jest to też system wyjątkowy. Wystarczy spojrzeć na postrzegany jako buddyjski raj, Bhutan. Podobnie jak Korea, himalajskie królestwo udostępnia jedynie małą cześć swoich terenów zwiedzającym. Zresztą bhutańska ideologia „szczęścia narodowego brutto” była już przez niektórych badaczy porównywana do myśli północnokoreańskiej. Podobnie jak w Bhutanie system przewodników w KRLD również funkcjonuje po to, aby turyście włos z głowy nie spadł. Jedyną zasadą jest przestrzeganie wyznaczonych od góry zasad takich jak np. nie wychodzenie samowolnie z hotelu, zakaz fotografowania obiektów wojskowych czy zakaz jakichkolwiek form prozelityzmu. Wszyscy turyści przed przyjazdem do kraju muszą się z regułami wizyty zapoznać i je zaakceptować. Dla większości nieprzyzwyczajonych do kontroli backpackerów będzie to irytujące i męczące, ale należy mieć w pamięci, że KRLD nie jest liberalną demokracją. Skoro decydujemy się gdzieś przyjechać to pamiętajmy, że jesteśmy gośćmi i ambasadorami całego zachodniego świata. Każdy jeden zatrzymany w ostatnich latach obcokrajowiec regulamin ten złamał. Daleki jestem od umniejszania tragedii tych osób, ale musimy mieć na uwadze kontekst, który nie zawsze w mediach jest klarowny. Nie było jeszcze zatrzymanego Amerykanina, który po wyjściu na wolność nie mówił, że jego zatrzymanie było całkiem bezpodstawne, choć nie ulega wątpliwości, że ludzie ci są wykorzystywani w większej politycznej grze. Na szczęście, pomimo drakońskich wyroków, żaden z nich nie spędził do tej pory w KRLD więcej niż 2,5 roku. Jednak dla przestrzegającego narzuconych zasad podróż będzie jedną z najbardziej bezpiecznych z możliwych. Sankcja uno izolacja duo Niezależnie czy pieniądze z turystyki wspierają badania nad bronią nuklearną, wielu obserwatorów Półwyspu Koreańskiego podważa skuteczność sankcji. Nicholas Bonner szef firmy turystycznej Koryo również mówił mi kiedyś w wywiadzie, że ciężko wyobrazić sobie jeszcze bardziej odizolowany kraj . Zachodnich turystów wciąż jest niezwykle mało, w 2014 roku kraj odwiedziło zaledwie 3 851 osób. Nic w stosunku do 80 000 tysięcy turystów chińskich tego samego roku. Wśród zwolenników sankcji istnieje naiwne myślenie, że zła sytuacja gospodarcza wymusi na reżimie ustępstwa i zmiany. Przy czym historia (głód w 1955 i w latach 90.) pokazuje, że jest to niezwykle mało prawdopodobne. Rząd jest zdesperowany, by utrzymać władzę. Każdą sytuację kryzysową wykorzystywał do utwierdzania swoich mieszkańców w przekonaniu, że za wszystkie nieszczęścia odpowiada zewnętrzny świat. Jak pisał Machiavelli „Ten kto ma władzę nie musi nikogo za nic przepraszać”. Zwłaszcza, gdy mówimy o władzy absolutnej. Nie ma również specjalnych nadziei, na to, że Chiny pozwolą, by doszło do upadku dyktatury Kima i zjednoczenia półwyspu. Perspektywa amerykańskich wojsk przy swojej granicy nie wydaje im się kusząca. Chińczycy nie chcą też ponownej fali głodnych uchodźców. Nawet jeśli spokój jest dla nich kosztowny to jest on lepszy od chaosu i utraty terenów buforowych. Świadoma podróż po Korei Północnej. Według Bonnera, w porównaniu do Chin, Korea Północna zmienia się niezwykle powoli, ale turystyka ma w tym swoją rolę. Dzięki wieloletniej współpracy i wymianom kulturowym, biura turystyczne i organizacje charytatywne posiadają obecnie największy dostęp do kraju w jego historii. Istnieje wiele projektów i wycieczek stawiających na możliwość spotkania Koreańczyków i bardziej nastawionych na mieszkańców, niż klasyczny objazd pt. „od największych do najmniejszych pomników Wielkiego Wodza”. Dlaczego nie wybrać właśnie takiej podróży, która pozwala na zobaczenie mniej pokazowych miejsc niż Pjongjang lub właśnie podróży stawiającej na wymianę kulturową (festiwale muzyki, filmu, warsztaty artystyczne itp.) lub wolontariat. Ktoś mógłby argumentować, że turyści w większości spotykają się z elitami. Ale jeśli istnieje jakaś szansa na zmiany w KRLD to wyjdą one właśnie od elit. Już teraz mówi się, że Korea przeżywa swoisty kryzys ideologiczny. Nie istnieje żadna gwarancja, że turyści odmienią Koreę Północną. Na pewno jednak nie zapewnią tego sankcje, tworzenie mitów oraz demonizacja i dehumanizacja mieszkańców Pustelniczego Królestwa. Postrzeganie Koreańczyków wyłącznie jako roboty z ponurego SF jest nie tylko nieprawdziwe, ale i szkodliwe – taka postawa przysparza wiele kłopotów uciekinierom i upewnia mieszkańców KRLD, że niczym w popularnej północnokoreańskiej pieśni: „światu nie mają czego zazdrościć”.
Robiąc te zdjęcia polski fotograf ryzykował bardzo wiele. Przemycone obrazy Korei Północnej
Gdyby przyłapano go na fotografowaniu "nie tego co trzeba" mógłby nie wrócić do domu. Te zdjęcia nie spodobałyby się Kim Dzong Unowi.
Polski fotograf Michał Huniewicz pojechał, zobaczyć Koreę Północną. Przywiózł stamtąd przejmujące zdjęcia kraju, o którym wciąż wiemy niewiele, głównie słuchając buńczucznych gróźb jego przywódcy pod adresem USA. Huniewiczowi udało się sfotografować Koreę codzienną, zwyczajną. Przebił się z obiektywem (najczęściej z ukrycia) przez barierę tego co przewodnicy pozawalają obejrzeć zagranicznym turystom. Zobaczcie te poruszające zdjęcia zamkniętego kraju. Pod nimi publikujemy opisy przygotowane przez autora. Strona autora. Kim Dzong Un. Jak „Król Porannej Gwiazdy” i miłośnik amerykańskiej koszykówki stał się „Wielkim Następcą” Kiedy Kim Dzong Un obejmował władze po swoim ojcu, wiele osób wierzyło, że Korea Północna w końcu otworzy się na Zachód. Nic z tych rzeczy. Dyktatura w Pjongjangu ma się dobrze i niewiel...
Niezwykłe zastosowanie wirtualnej rzeczywistości. Pozwoliła matce pożegnać córkę
Koreański program telewizyjny "Meeting You" wykorzystał wirtualną rzeczywistość do "zjednoczenia" pogrążonej w żałobie matki z jej siedmioletnią córką, która zmarła w 2016 r.
Jang Ji-sung, matka zmarłej Nayeon otrzymała specjalny zestaw słuchawkowy Vive virtual reality (VR) , a także wrażliwe na dotyk rękawiczki, po czym wirtualna rzeczywistość przeniosła ją do ogrodu, w którym czekała na nią jej uśmiechnięta córka. Koreańska firma Munhwa Broadcasting Corporation (MBC) pracowała nad zaprojektowaniem twarzy, ciała i głosu Nayeon tak, aby były jak najbardziej zgodne z rzeczywistością. Inżynierowie zadbali też o to, żeby Jang Ji-sung czuła, że dotyka córkę, oraz mogła się z nią bawić i rozmawiać. View oEmbed on the source website Wirtualna dziewczynka zapewniła nawet matkę, że już nie czuje bólu, podczas gdy kobieta głaskała jej głowę, mówiąc, jak bardzo za nią tęskni. Jang początkowo wahała się, czy dotknąć cyfrowego dziecka, aż Nayeon nalegała, by trzymała ją za rękę. Jang trzymała więc córkę za rękę ze łzami spływającymi po jej twarzy. Ojciec Nayeon oraz brat i siostra dziewczynki, którzy oglądali to wydarzenie z widowni, również płakali. Jang Ji-sung, która nosi naszyjnik z prochami Nayeon, powiedziała, że zgodziła się na udział w tym programie, by pomóc innym ludziom, którzy tak jak ona stracili kogoś bliskiego. "Trzy lata po śmierci Nayeon myślę, że bardziej powinnam ją niż za nią tęsknić i czuć się źle, bym mogła być pewna siebie, kiedy później znowu ją spotkam. Mam nadzieję, że po obejrzeniu programu wiele osób zapamięta moją córkę" – napisała na swoim blogu. Katarzyna Mazur
Zobacz twarze Korei Północnej. Portrety z Pjongjangu
W kraju, w którym wymagany jest konformizm, zwykły portret może być rewolucyjny.
W Korei Północnej żyje 25 mln ludzi, ale jedynymi rzucającymi się tam w oczy portretami są te przedstawiające jej przywódców. Zwykli ludzie rzadko są fotografowani, chyba że w dużej grupie – nawet w dniu ślubu. W 2017 r. francuski fotograf Stéphan Gladieu wyjechał do Korei Północnej, by odkryć indywidualność jej obywateli. W fabrykach i gospodarstwach wybierano dla niego najczystszych robotników. – W kraju, w którym jednostka nie ma znaczenia, robiłem coś szalonego, prosząc ludzi, by pozowali pojedynczo – mówi Gladieu. Wielokrotnie przypominali mu o tym opiekunowie wskazujący obiekty, do których mógł pojechać. Swoich modeli typował sam, choć czasami jego opiekunowie twierdzili, że postawił na zbyt brzydkich, starych lub zaniedbanych. Z osobna każdy portret może wyglądać jak reżimowa propaganda radości. Razem uzyskują jednak niepokojącą jednolitość. Efekt tkwi w tej powtarzalności. Nawet stojąc obok fotografa, przewodnicy nie rozumieli, co robi. – Nigdy nie dostrzegą tego, co widziałem ja – mówi Gladieu. – Są tak daleko, w innym świecie. Tekst: Nina Strochlic ZOBACZ GALERIĘ ---->
Koreanka wyrzuciła na ulicę pieniądze o wartości ponad 70 tys. zł. Reakcja przechodniów? Co najmniej zadziwiająca
Mieszkańcy Seulu przeżyli prawdziwy deszcz pieniędzy.
Deszcz pieniędzy Był poniedziałek około godziny 17, kiedy pewna 56-letnia Koreanka postanowiła wyrzucić na ulicę Seulu 22 milionów wonów (czyli równowartość 74 tysięcy zł!). O dziwo, nie wydarzyło się nic szczególnego. A może właśnie szczególne było to, że żaden z przechodniów nie schylił się po pieniądze. Na ulicę wypadły banknoty o wartości 1 000, 5 000 i 10 000 wonów. Niektórzy przeszli obok nich obojętnie, inny przyglądali się lub robili zdjęcia. Nikt nie rzucił się jednak na pieniądze, nie zaczął upychać w ich w kieszenie, nikt nie zdecydował się nawet schylić, by sprawdzić czy pieniądze są prawdziwe. Dura lex, sed lex Z godnie z koreańskim prawem samo podniesienie cudzych pieniędzy może podlegać karze. Jednak w tym przypadku, właścicielka pozbyła się pieniędzy z własnej woli, nieprzymuszona zrzekła się praw do nich. Nie byłoby więc prawnych podstaw, by mówić o ewentualnym przywłaszczeniu. Jak ustaliła koreańska policja, kobieta wypłaciła pieniądze z lokalnego banku już kilka dni wcześniej. Celowo wybrała jeden z głównych placów Seulu, na który pod eskortą ochroniarza podwiozła ją taksówka. Rozrzutna Pojawia się pytanie, dlaczego kobieta postanowiła pozbyć się pieniędzy? Otóż, jak wyjaśnia, bała się, że były mąż i syn odbiorą jej pieniądze. Wolała ofiarować je komukolwiek, nawet przypadkowym przechodniom, byle nie im. Pieniądze zabezpieczyła policja. Najprawdopodobniej wróciły do właścicieli. Już teraz przychodzi nam do głowy kilka fundacji, które z pewnością uczyniłyby pożytek z pieniędzy „rozrzutnej” Koreanki. Źródło: koreaherald.com
Kulinarne podróże: alternatywne przekąski
Yerba mate i owsianka zamiast kawy i nutelli? Dookoła świata szukamy spożywczych sposobów na energetyczny zjazd. To jedzenie dodaje pozytywnej energii.
Energetyczny zjazd dopada nas zazwyczaj koło drugiej po południu, czasem bliżej trzeciej. W takich momentach potrafię zjeść pół słoika nutelli. Potem wypijam dwie kawy, a i tak zasypiam przed komputerem – pisze Katarzyna Boni. Razem z autorką szukamy alternatywy dla kawy i nutelli. Yerba mate jak sok z gumi-jagód Yerba mate – napar z suszonych liści ostrokrzewu paragwajskiego. Urugwajczycy, z których każdy rocznie pije 10 kg mate, nie rozstają się z charakterystycznymi pojemnikami z tykwy i termosami – zabierają mate do sklepu, do banku i na imprezy. Kiedy pierwszy raz spróbowałam mate, nie mogłam zasnąć do trzeciej nad ranem. Wiem, że mogę pić ją tylko przed południem – przez 12 godzin będę działać na zwiększonych obrotach. Sięgam po nią w naprawdę awaryjnych sytuacjach, bo nie chcę się do niej przyzwyczaić. Alternatywa dla nutelli Internet aż kipi od pomysłów na energetyzujące dania – większość stron poleca zacząć dzień od owsianki, która ma nam pomóc zachować energię do wieczora. Mnie owsianka z rodzynkami i cynamonem rzeczywiście daje energię. Jako przekąskę mam podjadać orzechy albo nasiona. Nie wiem czemu, ale do mnie bardziej przemawia ten słoik nutelli albo popołudniowa drzemka. Zupełnie inaczej jest w podróży. Chodzę całymi dniami w słońcu, temperatura nie schodzi poniżej 30 stopni, a ja jestem w ciągłym ruchu. Czuję się wyzuta z sił. Potrzebuję czegoś na wzmocnienie, a nie na rozbudzenie. Ratunkiem jest woda kokosowa, która w Azji jest zazwyczaj tańsza od zwykłej wody w plastikowej butelce. Młodego zielonego kokosa kupuję u ulicznych sprzedawców – otwierają go maczetą i podają w torebce ze słomką. Napój nie jest specjalnie smaczny, ale zawiera dużo potasu i minerałów. Natychmiast stawia mnie na nogi. Wrząca zupa na upał Okazuje się, że nie tylko ja szukam pomocy w jedzeniu, kiedy czuję się zmęczona upałem. Koreańczycy uważają, że każde lato ma trzy najgorętsze dni (wyznaczono je na podstawie księżycowego kalendarza) – nazywają je dniami psów. Są nie tylko upalne, ale i bardzo wilgotne – a to zabójcza mieszanka. Od kiedy jedzenie potrawki z psa w Korei stało się kontrowersyjne, w te trzy dni sięga się po samgyetang – zupę z żeń-szenia i kurczaka nadzianego ryżem, czosnkiem, cebulą, rodzynkami i porami, która ma odnowić siły i przywrócić energię. Na Zachodzie, gdzie dla ochłodzenia je się lody i chłodniki, wrząca zupa w gorący dzień wydaje się szaleństwem. Ale Koreańczycy uważają, że w ten sposób wyrównują różnicę temperatur pomiędzy wnętrzem a światem zewnętrznym.
Jedzenie to doskonały powód, by udać się do Korei. Jest egzotyczne, pyszne i – co nie bez znaczenia – tanie.
1. Leć wiosną lub jesienią Najdroższy w podróży do Korei jest oczywiście sam przelot – ok. 3 tys. zł. Planując kilka miesięcy wcześniej, szukając połączeń np. przez Moskwę czy Helsinki, możesz zaoszczędzić prawie tysiąc złotych. Kiedy lecieć? Polecam wiosnę i jesień. Na przełomie kwietnia i maja (zgodnie z kalendarzem księżycowym każdego roku w innych dniach) Koreańczycy uroczyście świętują urodziny Buddy. Jesienią zaś w górach (stanowiących 70 proc. kraju) pojawiają się malownicze czerwone liście klonowe. Cały kraj śledzi prognozy pogody i newsy, gdzie w danym momencie „złota koreańska jesień” prezentuje się najokazalej. 2. Zwiedzaj z przewodnikiem Warto skorzystać ze strony ministerstwa turystyki. Można tam bowiem umówić się na zwiedzanie z koreańskimi wolontariuszami, tzw. goodwill guide, którzy za darmo, za to z pasją, oprowadzają cię po atrakcjach największych koreańskich miast. 3. Zacznij od Seulu... Wybierz się przynajmniej do dwóch z pięciu pałaców pozostałych po ostatniej dynastii królewskiej Joseon (1392–1910 r.), Kyŏngbokkung, Ch'angdŏkkung, Tŏksugung, Ch'anggyŏnggung, Kyŏng-hŭi-gung. Oprócz wyjątkowej drewnianej architektury i pięknych ogrodów będziesz mógł posłuchać tradycyjnej muzyki, obejrzeć zmianę warty czy przymierzyć tradycyjny koreański strój hanbok. Nie zapomnij aparatu! Na zakupy wybierz się do jednej z dzielnic handlowych Seulu: Myeong-dong, Kangnam (tak jak ten przebój!) czy Tongdaemun (oferujący też opcję zakupów nocą). 4. …a potem ruszaj dalej! Skorzystaj ze świetnie rozwiniętej sieci szybkich pociągów KTX: www.korail.co.kr. Za blisko 150 zł w niecałe trzy godziny dotrzesz z Seulu na południe półwyspu. Na wyspę Cheju – ze stolicy odlatuje kilka samolotów dziennie (KAL, Asiana Airlines, Eastar Jet, Jeju Air, Jin Air). 5. Nie śpij w hotelu Wybierz hanoki. Te drewniane domy z centralnym podwórzem i ogrzewaniem podłogowym oferują noclegi w tradycyjnym stylu (śpi się na macie), często ze śniadaniem i wi-fi. Na dodatek są tańsze niż hotele. Inną opcją jest noc w publicznej łaźni – jjimjilbang. Większość z nich otwarta jest 24 godziny na dobę i oprócz kąpieli, siłowni, masażu czy karaoke proponują także miejsca do spania. Wszystko w cenie biletu. 6. Zamknij się w świątyni Wybierz się do jednej z kilku świątyń buddyjskich. Wejdź w rytm życia mnichów, uczestnicząc w ich codziennych zajęciach, medytacji, ćwiczeniach taekwondo czy ceremonii herbacianej. Nie tylko zaoszczędzisz na praniu (na te kilka dni dostaniesz mnisi strój), ale także na jedzeniu i noclegach (za te zapłacisz symbolicznie). 7. Jedz, ile się da Bo w Europie kuchnia koreańska jest znacznie droższa! Zacznij od kimczi, czyli kiszonej na ostro pekińskiej kapusty dodawanej do każdego niemal posiłku. Jest tak zdrowa, że chroni ponoć przed ptasią grypą i SARS. Potem zaserwuj sobie bulgogi (marynowane grillowane mięso), bibimbap (ryż z warzywami podawany w gorącym kamiennym naczyniu), kimbap (odpowiednik japońskiego maki)…Uwaga – może być ostro!
Korea to dla ciebie tylko gry i elektronika? Błąd! To największa muzyczna fabryka na świecie
Koreańczycy nie tylko produkcję smartfonów opanowali do perfekcji. Nawet idole powstają tam, można powiedzieć, taśmowo.
K-pop to skrót od koreańskiego popu określający cały tamtejszy rynek muzyczny. W samym 2015 r. w Korei zadebiutowało 99 zespołów (53 girlsbandy i 46 boysbandów), co pokazuje skalę zapotrzebowania na „idoli”, jak nazywa się członków grup muzycznych. Przy czym z muzyką mają oni wspólnego niewiele, bo bardziej liczy się wygląd idola i strona wizualna jego występu. Dlatego typowy teledysk cechuje imponująca choreografia i scenografia, zaś sami idole zawsze wyglądają perfekcyjnie. Często poddają się operacjom plastycznym całej twarzy. Aby stanąć na scenie, idol przez co najmniej 4 lata musi ćwiczyć w specjalnych agencjach, które uczą tańca, śpiewu, aktorstwa, zachowania się w programach telewizyjnych. Tam też poprawiana jest uroda kandydatów. Idealny model to mlecznobiała skóra, smukłe kości dolnej szczęki (w kształcie litery V), oczy bez tzw. podwójnej powieki (azjatyckiej zmarszczki nakątnej), prosty i wystający nos oraz mała głowa. Równie ważna jest sylwetka, stąd częste wstrzykiwanie w nogi tzw. carboxy shots, co powoduje szybsze spalanie tłuszczu i zanik cellulitu. K-pop sam w sobie jest mieszanką japońskiego systemu produkcji idoli, amerykańskiego hip-hopu, europejskiego disco oraz tradycyjnych koreańskich dźwięków ppong. Ten kulturowy fenomen już dawno wykroczył poza granice Korei, o czym świadczy fakt, że teledysk Gangnam Style na YouTubie był pierwszym wideo w historii, które przekroczyło 1 mld wyświetleń. Tekst: Zuzanna El Tanbouli
Tanie podróżowanie: Gangnam style za pół ceny
Na początek dobra wiadomość – Korea jest znacznie tańsza niż Japonia. I równie ciekawa!
Malownicze plantacje herbaty i największy na świecie odsetek gospodarstw z szybkim internetem. Miasta, które nie zasypiają, i ukryte w górach buddyjskie świątynie. Nie, nie mówimy o Kraju Kwitnącej Wiśni, ale o kraju kimczi. Korea Południowa to kwintesencja Dalekiego Wschodu – z jego nowoczesnością i przywiązaniem do tradycji. Ale i unikat sam w sobie. Fascynuje już od lotniska Inch'ŏeon – potężnego, a jednak wyjątkowo przyjaznego nawet zagubionemu turyście z Europy. By chwilę później odurzyć buzującym Seulem. Od którego jest przecież tylko 60 km do granicy z Koreą Północną (warto zajrzeć do strefy zdemilitaryzowanej). Co dalej? Polecam trekkingi w górach, wizytę w tradycyjnej łaźni, pobyt w klasztorze. No i oczywiście na każdym kroku odkrywanie koreańskiej kuchni. Tym bardziej że sprzyja ona integracji. Wiele potraw wymaga pracy zespołowej, na przykład wspólnego grillowania mięs na rozgrzanych blatach czy wyławiania warzyw z gorącego wywaru. Podróżowanie po Korei jest banalnie proste. Doskonała infrastruktura turystyczna i liczne udogodnienia pozwalają odnaleźć się tu także bez znajomości języka. Informacja turystyczna oferuje serwis telefoniczny w kilku językach, gdzie można uzyskać odpowiedź na dosłownie każde pytanie. Na przykład: „Ile to kosztuje?”. Na początek dobra wiadomość – Korea jest znacznie tańsza niż Japonia. I równie ciekawa! (Mapa: Elżbieta Wąsik) Warto wiedzieć: Info Korea Pd. Powierzchnia: 99 tys. km². Stolica: Seul. Ludność: 51 mln. Język: koreański. Waluta: won; 100 KRW Warto zobaczyć: DMZ – Strefa Zdemilitaryzowana - Utworzona w 1953 r. w ramach trwającego do dzisiaj zawieszenia broni między Południem a Północą. Tylko z wycieczką! Seul - 10-milionowa i mimo to wciąż bardzo przyjazna metropolia. Dużo zieleni, królewskie pałace, tradycyjne drewniane hanoki plus doskonale rozwinięta sieć metra. Park Narodowy Soraksan - Wspaniała natura, górskie szlaki, wodospady, gorące źródła. Warto odwiedzić niezależnie od pory roku. Kyõngju ( Gyeongju ) - Była stolicą królestwa Silla (7–9 w. n.e.). W mieście obowiązuje nakaz budowania domów w tradycyjnym stylu. Mihwangsa - Najbardziej na południe wysunięta świątynia na Półwyspie Koreańskim. Można samemu doświadczyć, jak wygląda codzienne życie mnichów. Posong - Herbaciane pola. W pobliżu green tea spa oraz sklepy oferujące produkty z zielonej herbaty – od kosmetyków po zielone latte. Yõsu - W 2012 r. miasto gościło World Expo. Warto zajrzeć na wyspy w parku oceanicznym Hallyeo. Pusan (BUSAN) - Drugie co do wielkości miasto kraju. Słynie z pięknych plaż, gorących źródeł, świeżych owoców morza i festiwalu filmowego, który odbywa się jesienią. Wyspa CHEJU (Jeju) - Wyspa wulkaniczna, cel podróży poślubnych Koreańczyków. Symbolem wyspy jest tzw. kamienny dziadek, czyli bazaltowy posąg Dolharubang.
W USA naprawdę się tym zachwycają. Sztuka Korei Północnej to coś więcej niż propaganda
To dość niecodzienne, oglądać propagandowe obrazy z Północnej Korei w galerii sztuki w Waszyngtonie, w USA. Jeszcze bardziej zaskakuje gdy zaczynasz się nią zachwycać. Przybliżamy wam amerykańską wystawę, która zadziwia krytyków.
Już na samym początku te obrazy przytłaczają swoimi rozmiarami! Wiele z nich ma szerokość ponad trzech metrów. Kolejna reakcja to lekkie zakłopotanie, bo dla ludzi spoza tego kraju przedstawione na płótnach sceny nie mają kontekstu i wydają się przesadnie melodramatyczne, lub niewiarygodne. Uśmiechnięte postaci, jasne kolory, a to wszystko z państwa, które ONZ uznaje za miejsce regularnego i zorganizowanego na szeroką skalę łamania praw człowieka. Gdzieś w środku jednak powstaje wrażenie, że to coś więcej niż propaganda. - Ta sztuka mnie zafascynowała – mówi kurator wystawy BG Muhn – Pomyślałem: to jest coś, czego do tej pory nie widziałem! Muhn spędził pięć lat zbierając obrazy na wystawę. Pozyskiwał je od północnokoreańskich muzeów oraz prywatnych kolekcjonerów spoza kraju. Chciał pokazać kunszt ukryty za polityką. - To wykracza poza granice wyobraźni – mówi Muhn – Oni z jednej strony produkują broń nuklearną, a z drugiej... podziwiają sztukę. Obrazy powstają w pracowniach w Północnej Korei a potem trafiają do muzeów, oraz do innych krajów. Prace wystawione w Waszyngtonie namalowano w latach 60-tych ubiegłego wieku. Część z nich to repliki, odtwarzane z wielkim pietyzmem, inne to prace zbiorowe wielu malarzy. Wszystkie są przykładami techniki nazywanej Chosonhwa, która polega na używaniu tuszu i ryżowego papieru zamiast półtna i farb. Pozwala ona na nakładanie określonej liczby warstw, zatem by radzić sobie z ograniczeniami powstają pomysłowe rozwiązania. Na przykład na obrazie przedstawiającym tygrysa śniego to po prostu puste przestrzenie białego papieru. Tekst: Gabe Bullard Źródło: National Geographic News, cały tekst znajdziecie tutaj. Zobacz kolejny odcinek naszego serialu "Warto spróbować" - tym razem nasza reporterka rusza na tor rowerowy!
Sąd w Korei Południowej uznaje zabijanie psów na mięso za nielegalne. "To bardzo znaczące"
To jednak nie kończy walki aktywistów praw zwierząt w tym rejonie. Uznanie praktyki za nielegalną nie oznacza jeszcze jej całkowitego zniesienia.
Sąd w Korei Południowej wydał wyrok, wedle którego zabijanie psów w celu sprzedaży ich mięsa jest nielegalne. To pierwszy taki wyrok w tym kraju i jednocześnie ważny krok w stronę zmian. Jednak zakaz zabijania na mięso nie oznacza zakazu ich zjadania. W Południowej Korei każdego roku, wedle szacunków Animal Welfare Institute z Waszyngtonu, zabija się około dwa miliony psów, zjada 100 tysięcy ton metrycznych psiego mięsa. Humane Society International dodaje do tych statystyk swoje wyliczenia: 30 milionów psów zabijanych każdego roku w celach spożywczych. We Wschodniej Azji przypadków jest najwięcej. Decyzja sądu zapadła w kwietniu, ale przez długi czas nie była nagłaśniana. Dopiero organizacja Coexistence of Animal Rights on Earth (CARE) podała szczegóły do mediów pod koniec czerwca. Wcześniej toczyła sądowy spór z właścicielem psiej farmy w Bucheon. Aktywiści zarzucali mu zabijanie psów “bez odpowiedniego powodu”. Rada miasta Bucheon, według AFP, uznała właściciela farmy winnym, a pozyskiwanie mięsa do spożycia za niewystarczający powód do zabijania zwierząt. Dodatkowo uznano, że rażąco naruszył on zasady higieny, nałożone by ukrócić farmy psiego mięsa. Mężczyzna musiał zapłacić milin wonów (około 2700 dolarów), zamierza się odwoływać od wyroku. - To bardzo znaczące, pierwsza decyzja, że zabijanie psów na mięso jest nielegalne – ocenił prawnik Care, Kim Kyung-eun w rozmowie z The Guardian. Pojawiają się jednak protesty drugiej strony sporu. The Daily Mail opisuje wezwania właścicieli podobnych farm do łagodzenia prawa zamiast postępujących zakazów oraz wprowadzenia licencji na taką działalność. - Krowy, świnie, kurczaki i kaczki są hodowane na mięso – mówi Cho Hwan-ro, reprezentujący stowarzyszenie psich farmerów – Dlaczego zatem nie psy? Młodsze pokolenia Koreańczyków Południowych najczęściej odchodzą od tradycji jedzenia psiego mięsa, a gatunek ten traktują jako towarzyszący, nie gospodarczy. Mimo tego poniżej połowy obywateli kraju jest za zakazami. Na stole w tamtejszym Parlamencie jest także ustawa autorstwa rządzącej Partii Demokratycznej. Jeśli wejdzie w życie, to z końcem lipca wprowadzi w kraju zakaz zabijania psów na mięso i obejmie nim około 17 tysięcy hodowli. Źródło: NG.com
Niezwykłe zdjęcia z Korei. Przyjrzymy się codzienności na koreańskiej wsi, życiu buddyjskich mnichów oraz pięknu azjatyckiej przyrody
Fotografie przedstawiają mało znane oblicza Korei. Skierują nasz wzrok na codzienne życie koreańskiej wsi lat ‘70, krajobraz strefy zdemilitaryzowanej, życie buddyjskich mnichów oraz piękno nieskażonej azjatyckiej przyrody.
ZOBACZ ZDJĘCIA >>> Korea nieznana To poruszający, mozaikowy obraz Korei widziany oczyma siedmiu dokumentalistów różnych pokoleń. Niebywała okazja do spojrzenia na nieistniejącą już Koreę oraz na jej dynamiczną teraźniejszość uchwyconą w sposób zarówno ciepły, jak i przejmujący. Mowa o „IMAGING KOREA - Poza ludźmi, krainą i czasem” - wystawie prezentowanej także w Warszawie. Fotografie, a jest ich w sumie sto dwadzieścia pięć, skierują nasz wzrok na codzienne życie koreańskiej wsi lat ‘70, krajobraz strefy zdemilitaryzowanej, życie buddyjskich mnichów oraz piękno nieskażonej azjatyckiej przyrody. Dodatkowym atutem instalacji jest zebranie prac tak różnych artystów w jednym miejscu. Dzięki temu oryginalnemu zestawieniu portret Korei staje się wielowątkowy, barwny i bardzo wciągający.
Musieli spełniać najdziwniejsze zachcianki przywódcy. Wstrząsająca relacja uciekiniera z Korei Północnej
W latach 90., kiedy Korea Północna zmagała się z klęską głodu, tamtejsi naukowcy pracowali w elitarnym instytucie nad zapewnieniem długowieczności przywódcy Kim Dzong Ilowi i nad poprawą jego libido - powiedział w piątek uciekinier z tego kraju.
Biolog Kim Hieong Su (Kim Hyeongsoo) ujawnił na konferencji w Londynie, poświęconej prawom człowieka, że ok. 130 naukowców wybranych z najlepszych uniwersytetów pracowało w elitarnym instytucie, którego zadaniem było zapewnienie długowieczności i dobrego zdrowia pierwszemu przywódcy Korei Północnej Kim Ir Senowi i jego synowi Kim Dzong Ilowi, który przejął władzę w 1994 r. (zmarł w 2011 r.). Naukowcy zajmowali się tam m.in. tworzeniem afrodyzjaków z takich elementów jak genitalia lwów i fok, a także ziół znanych w tradycyjnej medycynie - powiedział Kim, który pracował w tym instytucie przez sześć lat. Jak amerykańskie, tylko że bez Ameryki Zlecono im kiedyś odtworzenie ulubionej przez przywódcę zachodniej marki papierosów z tytoniu importowanego z Afryki. Na początku lat 90. naukowców wysłano do Danii z zadaniem znalezienia sposobów na poprawę jakości północnokoreańskiej wołowiny, która - zdaniem Kim Dzong Ila - nie była wystarczająco delikatna. Naukowcy byli zobowiązani zachować swą pracę w tajemnicy; nawet rodzinom nie mogli o niej opowiadać. Instytutu strzegli uzbrojeni strażnicy i ogrodzenie pod napięciem. Klęska głodu Kim powiedział, że prace prowadzono tam nawet w czasie, gdy w połowie lat 90. setkom tysięcy ludzi zagroził głód. Dodał, że nie zdawał sobie sprawy ze skali klęski głodu, dopóki w 1998 r. nie wrócił do rodzinnego miasta i nie zobaczył zwłok na ulicach. Reuters odnotowuje, że szacunkowe dane mówią o ok. 1 milionie ofiar śmiertelnych tamtej klęski głodu w Korei Północnej. Według Kima powszechnie wiedziano, że przywódca lubił wypić, palił i miewał młode przyjaciółki. "Kim Dzong Il bardzo martwił się o swe serce, o swoje libido, niepokoiła go cukrzyca i gruźlica, więc na tym koncentrowały się prace" - powiedział. Ujawnił też, że opracowane w instytucie produkty testowano zarówno na zwierzętach, jak i na ludziach. Naukowiec powiedział, że postanowił uciec z Korei Północnej, gdy w 2008 roku był świadkiem szczególnie przerażającej publicznej egzekucji. Źródło: PAP Trwa głosowanie w plebiscycie nagród Travelery 2016! Zobacz filmy, poznaj podróżników, wybierz najciekawszą podróż i zagłosuj! View oEmbed on the source website
Jedno z najsmaczniejszych dań świata przygotowuje się z resztek.
To apetycznie wyglądające, serwowane w kamiennej misie danie pochodzi z Korei. Podstawą Bibimbap jest gorący ryż przykryty pierzyną z warzyw, z dodatkiem gochujang (pasty z chili), sosu sojowego i słonej pasty sojowej. Oprócz tego są w nim jeszcze świeże lub gotowane jajko i plastry mięsa - zwykle wołowiny, choć często zastępuje ją kurczak, owoce morza, tofu. Co ciekawe dawni mieszkańcy Korei przyrządzali to danie w wigilię Nowego Roku, wierząc, że z końcem starego na dobrą wróżbę powinni się pozbyć wszystkich resztek jedzenia. I choć Bibimbap to po prostu ryż zmieszany z owymi resztkami z lodówki, CNN Travel uznał tę potrawę za jedno z 50 najsmaczniejszych dań świata.
Herbata w paście do zębów i kremach przeciwzmarszczkowych. Herbata na odchudzanie, miażdżycę, raka. Jak najbardziej, ale dlaczego to drogerie i apteki odkrywają za nas nowe kontynenty świata herbaty, o której my, tak rozlubowani w jej piciu Polacy, wiemy – wydawałoby się – już niemal wszystko? A może to właśnie najlepsza pora wyruszyć na wyprawę i samemu odkryć herbatę na nowo?
Ludzi Zachodu długo dręczył dylemat – kawa czy herbata? Już w XVIII w. usiłował go rozwikłać szwedzki król Gustaw III, który skazanym na śmierć za morderstwo braciom bliźniakom zaproponował ułaskawienie w zamian za udział w eksperymencie. Jeden bliźniak miał więc pić codziennie cztery filiżanki kawy, drugi herbaty, zaś grono profesorów z założonej właśnie przez króla Akademii Nauk miało obserwować efekty działania tych napojów i wydać ostateczny werdykt, co jest lepsze dla zdrowia. Bliźniacy pili i pili, w międzyczasie króla zamordowano, poumierali też profesorowie, a bracia dalej pili. W końcu pierwszy zmarł ten pijący herbatę, kawosz żył kilka lat dłużej. Ale – uwaga, uwaga!!! – ten od herbaty i tak dożył 84 lat, co na ówczesne czasy, gdy średnia długości życia oscylowała wokół czterdziestki, było niesłychanym osiągnięciem. Wtedy kawa formalnie wygrała, jednak dziś nauka wie już tak wiele o zdrowotnych zaletach herbaty, że dla ludzi dbających o siebie ów dylemat stracił znaczenie – oczywiście herbata! Co więcej, dylematu takiego nigdy nie mieli ludzie Wschodu, którzy pierwsi poznali się na dobroczynnych właściwościach herbaty. Również statystyki mówią same za siebie – dziś na świecie wypija się prawie 300 mld litrów herbaty rocznie. Więcej spożywa się tylko czystej wody, natomiast kawa, a nawet wszędobylska coca-cola, zdecydowanie z herbatą przegrywają. I nie powinno być inaczej, gdyż herbata to napój zawierający o połowę mniej kofeiny niż kawa, i co najważniejsze, ponad 450 pożytecznych substancji, w tym witaminy i naturalne antyoksydanty. To dzięki nim ma właściwości regulujące metabolizm i wzmacniające system odpornościowy, a przez to zapobiega nowotworom i infekcjom, chorobom układu trawienia i krążenia, kamicom, otyłości i starzeniu się. Herbata jest – co nauka coraz bardziej potwierdza – bezcennym darem natury dla człowieka. Chińczycy, którzy odkryli herbatę, posługują się na jej określenie w swym piśmie hieroglifem przedstawiającym człowieka wśród roślin, bo dla nich herbata od zawsze symbolizuje harmonię ludzi z naturą. Niestety, burzliwa historia ostatnich dwóch stuleci sprawiła, że nasze pojęcie o herbacie jest dotąd bardzo ograniczone. Z powodu ciągłych wojen i stopniowej utraty dostępu do Chin Anglicy, którzy rozpowszechnili chińską herbatę w Europie i Ameryce, musieli zainwestować w plantacje w Indiach i na Cejlonie oraz tak przyspieszyć produkcję, żeby sprostać rosnącej konsumpcji. W rezultacie Zachód pije niemal wyłącznie herbatę czarną, zbieraną maszynowo, szybko suszoną i fermentowaną, wygodną w transporcie i sprzedaży. W roku 1904 rękę do upodlenia herbaty przyłożyli zaś obsesyjnie wszystko „upraszczający” Amerykanie. Pewien handlarz w Bostonie zaczął wtedy wysyłać klientom próbki herbaty w jedwabnych saszetkach i tak zaczęła się zawrotna popularność herbaty w „torebkach”. Dzięki nim producenci mogli szybko i tanio zasypać rynek porcjowanymi mieszaninami pokruszonych herbat pośledniejszych gatunków. Również latem 1904 r., z powodu upałów panujących w St. Louis, gdzie trwały stanowe targi, kilku barmanów zaczęło wrzucać do herbaty kostki lodu. Tak zapoczątkowali modę na „ice tea”, czyli „herbatę mrożoną”, która jest teraz nafaszerowana sztucznymi aromatami i konserwantami. Oto jak Amerykanie odwdzięczyli się herbacie, której, poniekąd, zawdzięczają niepodległość, jeśli pamiętać, że niepodległościowy ferment zaczął się w Bostonie od wyrzucenia do morza z trzech angielskich statków całego ładunku herbaty, za którą Londyn domagał się sążnistego podatku. Oczywiście, to wszystko nie oznacza, że powinniśmy przestać pić herbatę czarną i torebkowaną. Z położonych u stóp Himalajów indyjskich plantacji Asamu i Dardżylingu oraz z upraw na Cejlonie pochodzi kilka bardzo szlachetnych czarnych herbat, o wspaniałym smaku i aromacie. Liście tych najlepszych powinny być całe, a nie kruszone czy granulowane, no i jak największe – w rozmiarze „orange pekoe”, który to termin często mylnie uważany jest za określenie gatunku herbaty. Renomowane firmy, głównie brytyjskie, oferują też całkiem szlachetne mieszanki z liści kruszonych i kilka dobrych herbat „torebkowanych”, których wyższa jakość odzwierciedlana jest przez cenę. Czarna herbata wprawdzie traci część zdrowotnych właściwości z powodu szybkiej fermentacji liści, ale ma tę zaletę, że jest bardziej aromatyczna. Krzewy herbaciane Camellia sinensis pochodzą z podhimalajskiej prowincji Yunnan w Chinach, gdzie na nasłonecznionych, zraszanych ciepłym deszczem stokach odkryto je już około XI w p.n.e. Ale dopiero 1,5 tysiąca lat później, gdy w Chinach zaczął rozprzestrzeniać się buddyzm, herbata stała się narodowym napojem Chińczyków. To bowiem buddyjscy mnisi pierwsi docenili orzeźwiające i tonizujące zalety herbaty i zaczęli zakładać przyklasztorne plantacje. Oni też stworzyli legendę o „odkryciu” herbaty przez Bodhidharmę, twórcę buddyjskiej sekty medytacyjnej chan (po japońsku zen). Mnich ponoć medytował latami w stanie ciągłego czuwania, a gdy zmorzyła go senność, odciął sobie powieki w akcie pogardy dla swej słabości. Z powiek wyrosły dwa wiecznie zielone krzewy o liściach obdarzonych mocą odpędzania snu i rozjaśniania umysłu. Legenda ta przyczyniła się potem do promocji herbaty w Japonii, Korei, Indiach i Mongolii, gdzie na chińsko-buddyjską modłę zadomowiły się zrytualizowane ceremonie jej zaparzania i picia. W Chinach, które szczęśliwie nie były poddane monopolizacji produkcji herbaty w brytyjskim stylu, bogactwo rodzajów herbat może przyprawić o zawrót głowy. Generalnie dzielą się one na najdelikatniejsze niefermentowane (zielone, żółte i białe), ostrzejsze półfermentowane (oolong, czyt. ulung)i najostrzejsze w smaku, fermentowane (czarne, które z racji koloru naparu Chińczycy nazywają czerwonymi). Wszystkie liście oczywiście pochodzą z tego samego krzewu Camellia sinensis, choć w Europie długo sądzono, że źródłem herbaty czarnej i zielonej są odmienne rośliny. W Polsce dodatkową konfuzję wprowadziła sprzedawana długo pod nazwą „Ulung” mocno fermentowana herbata czarna, gdyż prawdziwe oolongi są tylko lekko fermentowane i w niczym nie przypominają herbat czarnych. Najlepsze herbaty zielone, żółte i białe pochodzą z prowincji Zhejiang, Jiangsu, Hunan i Anhui. Te, które niegdyś dostarczano na cesarski dwór, osiągają dziś na aukcjach ceny do 18 tys. dol. za 100 gramów. W produkcji herbaty oolong specjalizuje się natomiast prowincja Fujian, zwłaszcza powiat Anxi. Stąd pochodzą najlepsze odmiany tej wyróżniającej się intensywnym smakiem i korzennym aromatem herbaty, które sprzedawane są zazwyczaj pod nazwą Tieguanyin (dosł. metalowy posąg buddyjskiej patronki miłosierdzia Guan Yin). Z Anxi pochodzi też pierwsza czarna herbata, którą na początku XVII w. zaczęto sprowadzać do Europy. Ale chińskie herbaty czarne, uważane przez samych Chińczyków za najpośledniejsze, są w porównaniu z indyjskimi i cejlońskimi bardziej „mdłe”, wręcz słodkie, co przy pierwszej degustacji może do nich zniechęcać. Podobnie jak próbowanie oolongów, herbat zielonych, żółtych i białych, które są bardzo lekkie, niemal „sikowate” i w smaku niczym nie przypominają herbat czarnych. No, ale cóż – kawior czy trufle też nie wszystkim smakują. Szczególnym odkryciem dla amatorów herbaty może być pu’er, czyli herbata dojrzewana. Ma ona specyficzny „drewniany” smak i zapach „zatęchłej studni”, a to dlatego, że dzięki kulturom bakterii dojrzewa latami, jak ser czy wino. Oczywiście, im starsza, tym lepsza. Za funt niemal stuletniej pu’er płaci się na aukcjach po 20 tys. dol. Chińczycy wierzą, że jest to królowa herbat. Jak na królową przystało, pu’er pochodzi z kolebki herbaty, Yunnanu. Najlepsze gatunki, zazwyczaj całe liście prasowane potem w okrągłe, półkilogramowe brykiety, zbiera się w rejonie Xishuangbanna z krzewów dziko rosnących, mających nawet 800 lat. Moda na kolekcjonowanie pu’er sprawia, ze chińskie herbaciarnie, niczym banki, oferują klientom odpłatne przechowywanie tej herbaty rocznikami, by po latach mogli napawać się nią w gronie wnuków, lub też sprzedać z zyskiem. Inne herbaty bowiem nadają się do spożycia co najwyżej przez 1,5 roku i ich wartość topnieje z dnia na dzień. TAJEMNICE WRZĄTKU Eksperci zalecają zaparzanie herbaty „białym” wrzątkiem z wody źródlanej o temp. 85–90OC, a zwłaszcza herbat zielonych, gdyż zalane za gorącym wrzątkiem mogą nawet zupełnie stracić smak. Z wyjątkiem herbat czarnych, inne można zalewać po kilka lub nawet kilkanaście razy i rozkoszować się ewolucją bukietu. CZAJNICZEK Z BUKIETEM Prawdziwy amator powinien mieć czajniczek z Yixing, miasta w chińskiej prowincji Jiangsu. Wyrabia się je tam od czasów dynastii Tang (618–906) z glinki zwanej zisha. Ma ona mikroskopijne pory, dzięki którym czajniczki z czasem tak przesiąkają aromatem herbaty, że przy każdym kolejnym zaparzaniu bukiet staje się jeszcze pełniejszy. ZIELONE I CZARNE Najlepsze są klasyczne czarne indyjskie Asam z plantacji Tarajulie, Keyhung i Dirial lub wyróżniające się „muszkatowym” smakiem Dardżyling z plantacji Margaret’s Hope i Soom, łagodną Keemun (Qimen) z prowincji Anhui lub pochodzącą z Yunnanu, bardzo „słodką” Dianhong. Aromatyczne cejlońskie z rejonu Dimbula lub plantacji Liddesdale. Herbaty zielone: Wśród nich królują chińskie – mocna Longjing (Dragon’s Well) z prowincji Zhejiang i bardzo delikatna Biluochun z prowincji Jiangsu.