National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2025-11-21T07:51:09.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Afryka wciąż „ucieka” Azji, chociaż proces ten miał się zatrzymać miliony lat temu. Co przegapiliśmy?
items: Pierwszy australijski karcharodontozaur, czyli „jaszczur z zębami rekina”. Jego rozmiary zaskakują
items: Prehistoryczne gady pokonywały międzykontynentalne odległości. Co jeszcze ujawniły ślady dinozaurów?
items: W oceanie odkryto nowy mikrokontynent. Powstał miliony lat temu
items: Już wiadomo, jak i kiedy przybyli tu pierwsi ludzie. „Później, niż przypuszczano”
items: Tajemnica zaginionego kontynentu sprzed 150 mln lat wyjaśniona. Naukowcy wiedzą, co się stało z Argolandią
items: Ocean Spokojny zniknie i powstanie kolejny superkontynent. Wtedy wymrą wszystkie ssaki, a więc i ludzie
items: Afryka rozpada się na pół. Między płytami powstanie nowy ocean
items: Wędrówka kontynentów. Co to jest dryf kontynentalny?
items: Ciekawostki o Afryce – 50 niesamowitych faktów. Sprawdź!
items: Ciekawostki o Azji – odkryj 50 zaskakujących faktów!
items: Ameryka Południowa – ciekawostki, które cię zaintrygują. Poznaj 50 fascynujących faktów!
items: Ciekawostki o Europie – poznaj 50 najciekawszych faktów! Zaskakująca przyroda, kultura i geografia
items: Nowy kontynent na mapie świata? „Icelandia” ma znajdować się na dnie morza
items: Ile jest kontynentów i czy Zelandia stanie się jednym z nich? Cała prawda o naszym globie
items: Każda skała ma swoje „linie papilarne”

Afryka wciąż „ucieka” Azji, chociaż proces ten miał się zatrzymać miliony lat temu. Co przegapiliśmy?
type: item
date: 2025-11-21T07:50:50.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: afryka
subject: azja
subject: geologia
subject: kontynenty
subject: morze czerwone
subject: ruchy sejsmiczne
description: Płyty tektoniczne afrykańska i arabska 28 milionów lat temu nie rozstąpiły się. Choć wiele wskazywało na to, że się rozstąpią. Nie nastąpiło oderwanie dawno związanych ze sobą lądów, a Afryka nie powędrowała na środek oceanu. I chociaż myśleliśmy, że ich rozstanie się zatrzymało, to nie mieliśmy racji: ono po prostu spowolniło. I trwa dalej.
encoded: Granica między Afryką a Azją od milionów lat pozostaje areną nieustających zmian geologicznych. Najbardziej interesującym regionem jest Zatoka Sueska, którą do tej pory uważano za przykład zatrzymanego riftingu. Najnowsze analizy pokazują jednak, że wciąż się rozszerza – my to po prostu przegapiliśmy. To rzuca nowe światło na przyszłość Ziemi. Zatoka Sueska do dziś się rozszerza, pogłębiając różnice między kontynentami Przez lata uważano, że Zatoka Sueska – łącząca Morze Śródziemne z Morzem Czerwonym – stanowiąca granicę pomiędzy Afryką a Azją jest przykładem tzw. nieudanego riftingu, który przestał ją rozszerzać około. 5 mln lat temu. Wyniki najnowszego badania opublikowanego w czasopiśmie „Geophysical Research Letters” przeczą jednak tej tezie: rifting, chociaż znacząco spowolniony, trwa nadal. Rozciąganie skorupy ziemskiej w tym miejscu postępuje w tempie ok. 0,5 mm rocznie. Kropla drąży skałę Chociaż może się wydawać, że pół milimetra to niewiele, ale w skali geologicznej ma to ogromne znacznie. To właśnie takie procesy odpowiadają za powstawanie nowych oceanów, prowadzą do trzęsień ziemi czy deformacji powierzchni kontynentów. Jak naukowcy odkryli, że Afryka jednak „ucieka”? Nie da się po prostu zbadać dna. Naukowcy musieli połączyć kilka niezależnych metod badawczych. Przede wszystkim konieczny był szczegółowy pomiar topografii i wysokości raf koralowych, który pozwolił stwierdzić, że są one obecnie wyniesione nawet 18 metrów nad zatokę, pomimo swojego powstania na poziomie morza podczas okresów cieplejszego klimatu. Przeanalizowano także przebieg rzek regionu i ich nietypowe profile – wykraczające poza naturalne kształtowanie przez erozję i wskazujące na wpływ ruchów tektonicznych. Kluczowe okazało się również rejestrowanie niewielkich, ale powtarzających się trzęsień ziemi w głębinach. To wszystko pozwoliło ustalić, że ruchy tektoniczne nadal trwają. Dlaczego Azja i Afryka oddalają się od siebie? Rozdzielanie się kontynentów to skutek złożonej gry sił wewnęt…

FABRIC-KOLAZ-32-22-ea9c7e6.jpg
width: 2700
height: 1800

Pierwszy australijski karcharodontozaur, czyli „jaszczur z zębami rekina”. Jego rozmiary zaskakują
type: item
date: 2025-02-21T11:30:15.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Przyroda
subject: australia
subject: dinozaury
subject: dzikie zwierzęta
subject: gatunki
subject: kontynenty
subject: kreda
subject: Odkrywca
subject: prehistoria
description: Paleontolodzy odkryli w Australii pierwsze skamieniałości należące do karcharodontozaurów. Ich cechą szczególną były ostre zęby, stąd nazwa: jaszczury o zębach rekina. Ich szczątki zdradzają tajemnicę superkontynentu Gondwana.
encoded: Spis treści: Pierwsze dowody na występowanie karcharodontozaurów Jaszczur z zębami rekina nie była sam Dinozaury zdradzają tajemnicę superkontynentu Nieznany do tej pory w Australii dinozaur należy do teropodów. Zwierzęta te żyły od początku późnego triasu, czyli około 228 mln lat temu, aż do końca okresu kredy, czyli 65 milionów lat temu. Wówczas doszło do impaktu, który zmiótł z powierzchni Ziemi wiele form życia, w tym dinozaury. Pierwsze dowody na występowanie karcharodontozaurów Artykuł na temat znalezienia szczątków karcharodontozaurów opublikowano właśnie na łamach „Journal of Vertebrate Paleontology”. Ich nazwę można tłumaczyć jako „jaszczur z zębami rekina”. W artykule opisano badania prowadzone przez Museums Victoria Research Institute i doktoranta Monash University Jake'a Kotevskiego. Do odkrycia doszło w południowo-wschodnim stanie Wiktoria, na jego wybrzeżu. Skamieniałości znajdowały się w warstwach sprzed około 121-108 mln lat. Choć karcharodontozaury uznawane są za jednych z największych mięsożerców wszech czasów, osobniki z Australii były mniejsze niż te odkrywane dziś na innych kontynentach, co jest dość zaskakujące. Jaszczur z zębami rekina nie była sam – Odkrycie karcharodontozaurów w Australii jest przełomowe – mówi Jake Kotevski. Z jakiego powodu? Bo w tym samych warstwach paleontolodzy dostrzegli skamieniałości najstarszego znanego na świecie megaraptora (jego nazwa to „duży rabuś” – z gr. mega i łac. rapto) – dużego mięsożernego dinozaura znanego z Ameryki Południowej. – Fascynujące jest zobaczyć, jak hierarchia drapieżników w stanie Wiktoria różniła się od tej w Ameryce Południowej, gdzie karcharodontozaury osiągały rozmiary podobne do Tyrannosaurus rex, do 13 metrów, górując nad megaraptorydami. Tutaj role się odwróciły, co podkreśla wyjątkowość ekosystemu Australii z okresu kredy – dodaje Kotevski. Dinozaury zdradzają tajemnicę superkontynentu Na podstawie nowych znalezisk naukowcy sądzą, że prehistoryczny krajobraz stanu Wiktoria sprzed 12…

Low-ResCretaceous-Australia-Landscape.-Artwork-by-Jonathan-Metzger.-Source-Museums-Victoria-1-84aac9f.jpg
width: 700
height: 440

Prehistoryczne gady pokonywały międzykontynentalne odległości. Co jeszcze ujawniły ślady dinozaurów?
type: item
date: 2024-08-27T14:30:22.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: dinozaury
subject: kontynenty
subject: Travel
subject: Wolny czas
subject: ziemia
description: Naukowcy odkryli ślady dinozaurów w północno-wschodniej Brazylii i północnym Kamerunie, wskazujące na istnienie starożytnych dolin rzecznych sprzed 120 milionów lat. Znaleziska te potwierdzają, że doliny były korytarzami migracyjnymi dinozaurów, zanim kontynenty zaczęły się rozdzielać.
encoded: W tym artykule: Co zachowane ślady dinozaurów mówią o historii kontynentów? Zmiany na globusie Tak migrowały dinozaury Obecny układ kontynentów na naszej planecie nie jest pierwotnym wyglądem Ziemi. W ciągu milionów lat istnienia kontynenty wielokrotnie zmieniały swoje rozmiary i położenie. Niegdyś tworzyły wręcz superkontynenty. Najbardziej znany z nich to Pangea. Nieco więcej o kontynentalnych rozszczepianiach mówi najnowsze odkrycie śladów dinozaurów. Dlaczego to cenne źródło wiedzy o ruchach płyt tektonicznych? Co zachowane ślady dinozaurów mówią o historii kontynentów? Najnowsze badania śladów dinozaurów w Afryce i Ameryce Południowej sugerują, że około 120 milionów lat temu (zanim oba kontynenty się rozdzieliły) prehistoryczne stworzenia podróżowały pewnego rodzaju autostradą. Sugeruje to 260 śladów dinozaurów z okresu wczesnej kredy odkrytych na terenie dzisiejszej Brazylii i Kamerunu. Amerykę Południową i Afrykę dzieli obecnie ponad 6000 kilometrów i Ocean Atlantycki. Mimo to ślady mają podobny wiek, kształt i kontekst geologiczny. To zainteresowało naukowców. Louis L. Jacobs, paleontolog z Southern Methodist University w Teksasie i główny autor badania opublikowanego przez Muzeum Historii Naturalnej i Nauki w Nowym Meksyku, podkreślił, że to odkrycie mówi wiele o dawnym połączeniu kontynentów. – Jednym z najmłodszych i najwęższych połączeń geologicznych między Afryką a Ameryką Południową był fragment północno-wschodniej Brazylii, położony naprzeciw dzisiejszego wybrzeża Kamerunu, wzdłuż Zatoki Gwinejskiej. Na tym wąskim odcinku oba kontynenty stanowiły ciągłość, więc zwierzęta po obu stronach tego łącznika mogły potencjalnie się po nim przemieszczać – tłumaczy Jacobs w komunikacie prasowym. Mowa o okresie, gdy superkontynent Gondwana oddzielił się od Pangei. Zmiany na globusie Większość odcisków należy do trójpalczastych teropodów, ale niektóre pozostawiły również zauropody (masywne dinozaury o długich szyjach i ogonach) oraz dinozaury ptasiomiedniczne, któ…

slady-dinozaurow-wiele-mowia-o-dzieleniu-sie-kontynentow-85bc40b.jpg
width: 1200
height: 630

W oceanie odkryto nowy mikrokontynent. Powstał miliony lat temu
type: item
date: 2024-07-15T12:50:48.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: geologia
subject: kontynenty
subject: Wolny czas
description: Ten mikrokontynent liczy wiele milionów lat. Jednak naukowcy zaczęli badać go dopiero teraz. Gdzie powstał i w jaki sposób został zidentyfikowany? Badacze zebrali najważniejsze informacje w artykule. Ich wiedza może pomóc w rozwoju nauki o ruchach płyt tektonicznych.
encoded: W tym artykule: Naukowcy badają nowy mikrokontynent Tak zmienia się nasza planeta Jakie są mikrokontynenty? Obecnie na Ziemi wyróżnia się siedem kontynentów. Są to: Afryka, Antarktyda, Azja, Europa, Ameryka Północna, Ameryka Południowa, Australia. Każdy z nich wyróżnia się unikatową geologią, ekosystemami i historią geologiczną. Pamiętamy jednak, że współczesny układ kontynentów to tylko jeden z etapów ewolucji naszej planety. Historycznie kontynenty wielokrotnie łączyły się i rozdzielały. Tak powstawały superkontynenty. Najbardziej znany to Pangea, która istniała około 300 milionów lat temu. Pangea połączyła niemal wszystkie lądy Ziemi w jeden ogromny kontynent, otoczony oceanem nazywanym Panthalassa. Około 200 milionów lat temu zaczęła się rozpadać na mniejsze kontynenty, które przemieszczając się stworzyły dzisiejszy układ. Ostatnie odkrycie nowego mikrokontynentu dowodzi tego, że Ziemia wciąż potrafi nas zaskakiwać i nadal mamy wiele do odkrycia w temacie jej dynamicznej historii. Naukowcy badają nowy mikrokontynent Za powstawanie, przemieszczanie się i zmiany układu kontynentów odpowiedzialne są ruchy płyt tektonicznych. Geolodzy szczególnie interesują się miejscami, gdzie płyty tektoniczne spotykają się ze sobą. Jedno z takich granicznych miejsc występuje między Kanadą a Grenlandią. Znajduje się tam Cieśnina Davisa, łącząca dwa baseny oceaniczne: Morze Labradorskie i Zatokę Baffina. Według szacunków badaczy do ewolucji tektonicznej Cieśniny Davisa doszło około 33–61 milionów lat temu w okresie paleogenu. Wówczas w oceanie wytworzył się wyjątkowo gruby fragment skorupy kontynentalnej. Według badaczy jest to nowo rozpoznany, niecałkowicie podzielony i zanurzony mikrokontynent. Nad zrozumieniem powstania tej anomalii w skorupie ziemskiej pracują obecnie doktorant Luke Longley i dr Jordan Phethean z Uniwersytet w Derby w Wielkiej Brytanii oraz dr Christian Schiffer z Uniwersytetu w Uppsali w Szwecji. Pierwsze efekty ich prac zostały opublikowane na łamacz czasopis…

w-oceanie-odkrytyo-nowy-mikrokontynent-powstal-miliony-lat-temu-d3d8e78.jpg
width: 784
height: 442

Już wiadomo, jak i kiedy przybyli tu pierwsi ludzie. „Później, niż przypuszczano”
type: item
date: 2024-05-24T07:22:54.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: australia
subject: Edukacja
subject: historia
subject: homo sapiens
subject: kontynenty
subject: ludzie
subject: migracje
subject: prehistoria
subject: Travel
subject: Wolny czas
description: Rzadkie znalezisko w osadach z wyspy Timor wskazuje, że ludzie byli tam w drodze na prehistoryczny kontynent Sahul obejmujący m.in. współczesną Australię ok. 44 tysiące lat temu. Wyspa ta nie była więc kluczowym punktem dla zasiedlenia całego kontynentu.
encoded: W tym artykule: Jak ludzie przybyli do Australii? Jedna z wielu fal migracji Brak dowodów obecności człowieka Nie przez Timor, a Nową Gwineę Sahul to prehistoryczny kontynent, który składał się ze współczesnej Australii, Nowej Gwinei, a także Tasmanii. Geologicznie jest to szelf kontynentalny Australii i stanowi część płyty indoaustralijskiej. Dawniej, podczas zlodowacenia, które było powodem obniżenia poziomu oceanu światowego, był to jeden ląd. Największą powierzchnię osiągnął ok. 22–23 tys. lat temu, gdy poziom morza był niemal 135 metrów poniżej współczesnego. Jak ludzie przybyli do Australii? Naukowcy uważają, że Homo sapiens zasiedlili ten kontynent ok. 65 tysięcy lat temu. Potwierdza to stanowisko w Madjedbebe. Skorzystali z dogodnej okazji, gdy poziom oceanów był znacznie obniżony. Człowiek współczesny musiał jednak pokonać obszar morski pomiędzy Sahulem a półwyspem Sunda, który dziś jest indonezyjską wyspą. Jednak do tej pory zakładano, że ludzie przybyli do Australii trasą południową, wiodącą przez wyspę Timor. Nowe badanie zostało opublikowane na łamach czasopisma naukowego „Nature Communications”. – Znaleźliśmy dowody na to, że duża fala migracji dotarła na wyspę Timor dopiero ok 44 tys. lat temu. Z naszych prac w formacji skalnej Laili wynika, że ludzie, którzy po raz pierwszy dotarli do Australii, przybyli trasą północną, przez Nową Gwineę. Natomiast Timor i inne południowe wyspy zostały skolonizowane dopiero przez późniejszą falę przybyszów – napisali autorzy artykułu. Jedna z wielu fal migracji Badacze przyznają, że ta migracja na wyspę Timor była jedną z wielu fal. Tak jak większość, ta również prawdopodobnie była spowodowana zmianami klimatycznymi. – Timor od dawna uważany był za wyspę, która była kluczowa dla pierwszej migracji ludzi między kontynentalną Azją Południowo-Wschodnią a Australią i Nową Gwineą – twierdzą badacze. – W czasie tych prehistorycznych migracji poziom mórz był niższy. Dlatego wiele z dzisiejszych wysp Azji Południowo-Wschodni…

timor-39da672.jpg
width: 1000
height: 667

Tajemnica zaginionego kontynentu sprzed 150 mln lat wyjaśniona. Naukowcy wiedzą, co się stało z Argolandią
type: item
date: 2023-10-26T08:19:50.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: Edukacja
subject: fizyka
subject: geologia
subject: kontynenty
subject: ziemia
description: Po siedmiu latach badań geolodzy ustalili, gdzie podział się zaginiony kontynent z mezozoiku. Ich zdaniem fragmenty Argolandii znajdują się dzisiaj pod lasami Indonezji i Mjanmy.
encoded: W tym artykule: Wędrujące kontynenty Argolandia – zaginiony kontynent Zagadki Ziemi Nazwa kontynentu 150 mln lat temu od zachodniej Australii oderwał się ogromny fragment lądu. Ten kontynent, nazwany Argolandią miał aż 5 tys. km. Dzisiaj w jego miejscu znajduje się ogromny pusty obszar – basen oceaniczny Argo Abyssal Plain. Potężne zagłębienie w skorupie ziemskiej jest wszystkim, co pozostało po Argolandii, która właśnie od niego otrzymała swoją nazwę. Co się stało z tym kawałkiem lądu? Badanie dna morskiego podpowiedziało, że stopniowo musiał oddalać się w kierunku północno-zachodnim. Ostatecznie powinien znaleźć się tam, gdzie dziś leżą wyspy Azji Południowo-Wschodniej. Jednak pod nimi nie ma żadnego wielkiego kontynentu. Jedynie małe fragmentu lądu otoczone przez znacznie starsze baseny oceaniczne. Gdzie zatem podziała się Argolandia? Wyjaśnienie jej zagadki udało się znaleźć po siedmiu latach pracowitego składania geologicznego puzzle. Zespół geologów z Uniwersytetu w Utrechcie ogłosił niedawno w czasopiśmie naukowym „Gondwana Research”, że zrekonstruował losy Argolandii. Wędrujące kontynenty Kontynenty ziemskie nie są nieruchome. Z powodu tektoniki płyt – czyli przesuwania się płyt tektonicznych tworzących litosferę – znajdują się w ciągłym ruchu. Nie odczuwamy go, ponieważ jest bardzo powolny. Zazwyczaj płyta przesuwa się o kilka centymetrów rocznie. Dwa lata temu naukowcy z Uniwersytetu Southampton ogłosili, że obie Ameryki oddalają się od Europy i Afryki o 4 cm rocznie. Ocean Spokojny zniknie i powstanie kolejny superkontynent. Wtedy wymrą wszystkie ssaki, a więc i ludzie Za 200–300 milionów lat Ocean Spokojny przestanie istnieć, a kontynenty złącza się w jeden superkontynent. Będzie na nim tak gorąco, że żaden ssak tego nie przeżyje. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/ocean-spokojny-zniknie-i-powstanie-kolejny-superkontynent-wtedy-wymra-wszystkie-ssaki-a-wiec-i-ludzie-ryc-university-of-bristol-43793ba.jpg" width="9…

tajemnica-zaginionego-kontynentu-sprzed-150-mln-lat-wyjasniona-naukowcy-wiedza-co-sie-stalo-z-argolandia-ryc-utrecht-university-8d37dc9.jpg
width: 3357
height: 1113

Ocean Spokojny zniknie i powstanie kolejny superkontynent. Wtedy wymrą wszystkie ssaki, a więc i ludzie
type: item
date: 2023-09-25T15:27:27.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: Edukacja
subject: geologia
subject: klimat
subject: kontynenty
subject: ocieplenie klimatu
subject: przyszłość
subject: Społeczeństwo
subject: ziemia
subject: zmiany klimatyczne
description: Za 200–300 milionów lat Ocean Spokojny przestanie istnieć, a kontynenty złącza się w jeden superkontynent. Będzie na nim tak gorąco, że żaden ssak tego nie przeżyje.
encoded: W tym artykule: Czym jest cykl superkontynentalny? Za 200–300 milionów lat powstanie nowy superkontynent Amazja utworzy się w miejscu Oceanu Spokojnego Nowy superkontynent będzie zbyt gorący dla ssaków W okresie pomiędzy 300 a 180 milionów lat temu nie było Europy, Afryki, Azji, obu Ameryk, Antarktydy ani Australii. Zamiast tego istniał jeden superkontynent, który nazywamy dziś Pangeą (gr. cała Ziemia). W jej skład wchodziły wszystkie współczesne płyty kontynentalne. Pangea dzieliła się na część północną – Laurazję i południową – Gondwanę. Uformowała się w karbonie na skutek zderzenia Gondwany z Euroameryką oraz kontynentów syberyjskiego i kazachskiego. Wszystko wskazuje na to, że w przyszłości znów dojdzie do powstania superkontynentu. Tym razem ma się nazywać Amazja lub Pangea Ultima. Czym jest cykl superkontynentalny? Powstanie Pangei przypada na okres bardzo odległy, poprzedzający powstanie pierwszych ludzi i wyprzedzający nawet dinozaury. Już w 1915 roku geofizyk Alfred Wegener w jednej ze swoich książek opisał teorię o wędrówce kontynentów. Uczony pozwolił późniejszym biologom wytłumaczyć, dlaczego spokrewnione rośliny i zwierzęta mogą występować często oddzielone wielkim oceanem, po dwóch stronach świata. Teoria pozwoliła również paleontologom zrozumieć, dlaczego skamieniałości danego dinozaura można odnaleźć zarówno w Afryce, jak i w Ameryce Południowej. Inny uczony, John Tuzo Wilson, jest twórcą koncepcji zwanej cyklem superkontynentalnym. Zakłada on, że powstawanie i rozpad takich olbrzymich płyt kontynentalnych jest powtarzającą się sekwencją zdarzeń. Jeden okres cyklu trwa od 300 do 500 milionów lat. Za 200–300 milionów lat powstanie nowy superkontynent W dzisiejszych czasach, szczególnie w obliczu wojny w Ukrainie i zagrożenia ataku bronią jądrową ze strony Rosji, trudno wyobrazić sobie świat nawet za kilka lat. Przyroda potrafi być jednak na swój sposób bardziej przewidywalna, ponieważ rządzi się swoimi prawami. Właśnie dlatego naukowcom z Curtin Unive…

ocean-spokojny-zniknie-i-powstanie-kolejny-superkontynent-wtedy-wymra-wszystkie-ssaki-a-wiec-i-ludzie-ryc-university-of-bristol-aba90e0.jpg
width: 920
height: 291

Afryka rozpada się na pół. Między płytami powstanie nowy ocean
type: item
date: 2023-03-13T16:02:49.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: afryka
subject: kontynenty
subject: Travel
subject: Wolny czas
subject: ziemia
description: Afryka, tak jak inne kontynenty, doświadcza trwających od milionów lat procesów geologicznych. Kiedy będzie można zobaczyć ich efekty?
encoded: W tym artykule: Tak zmienia się Afryka Nasza planeta jest w stałym ruchu Superkontynenty były i będą Podział na Europę, Azję, obie Ameryki, Australię, Antarktydę i Afrykę jest dla nas czymś oczywistym, ale to nie oznacza, że tak już pozostanie na zawsze. W ciągu milionów lat nasza planeta wielokrotnie się zmieniała. Najlepiej widać to na wizualizacjach przedstawiających powstawanie superkontynentów. Naukowcy podkreślają, że procesy ich formowania, choć nie są odczuwalne na co dzień, trwają cały czas. Jak będzie wyglądała Ziemia za kilka milionów lat? Tak zmienia się Afryka Jednym z procesów geologicznych jest powolne rozpadanie się Afryki na pół. Geolodzy przewidują, że w przyszłości, czyli za miliony lat, Afryka Wschodnia oderwie się od reszty kontynentu. To z kolei może doprowadzić do powstania nowego oceanu. Dlaczego właśnie tam? Afrykańska płyta tektoniczna dzieli się na dwie: mniejszą somalijską i większą nubijską. Z badań opublikowanych w 2004 roku na łamach „Earth and Planetary Science” wynika, że co roku płyty oddalają się od siebie o kilka milimetrów. Głównym „winnym” jest tak zwany wschodnioafrykański system szczelinowy. Jeden z największych systemów szczelin tektonicznych na świecie ciągnie się przez tysiące kilometrów i kilka afrykańskich krajów, między innymi Etiopię, Kenię, Malawi i Mozambik. View oEmbed on the source website Świat usłyszał o postępującym podziale geologicznym Afryki w 2018 roku, po tym, jak w Kenii pojawiło się pęknięcie w ziemi. Zjawisko jest powiązane z afrykańskimi szczelinami tektonicznymi, ale naukowcy uspokajają, że nie ma powodów do obaw. Kontynent nie pęknie na pół jeszcze przez bardzo długi czas. Nowy ocean między płytą somalijską a płytą nubijską ma powstać w ciągu kolejnych 5 do 10 milionów lat. View Burdaffi on the source website Nasza planeta jest w stałym ruchu Ślady ruchów płyt tektonicznych widać gołym okiem nie tylko w Afryce. Innym znanym przykładem jest uskok San Andreas. Formacja rozciąga się w Kalifornii na długoś…

afryka-rozpada-sie-na-pol-miedzy-plytami-powstanie-nowy-ocean-0330e89.jpg
width: 960
height: 540

Wędrówka kontynentów. Co to jest dryf kontynentalny?
type: item
date: 2023-01-06T15:55:37.000Z
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: Edukacja
subject: geologia
subject: kontynenty
subject: nauka
subject: rocznica
description: Dlaczego niektóre kontynenty wyglądają na mapie świata jak pasujące do siebie puzzle? To Alfred Wegener pierwszy wywnioskował, że kontynenty tworzyły kiedyś superkontynent – Pangeę.
encoded: W tym artykule: Jak nazywał się pierwszy kontynent? Kto nie chciał wierzyć w wędrówkę kontynentów? Jak zginął Alfred Wegener? Ile kontynentów jest na świecie? Jeden człowiek wystąpił przeciwko światu dostojnych naukowców. W styczniu 1912 r. na dorocznym spotkaniu Niemieckiego Towarzystwa Geologicznego we Frankfurcie nad Menem odbył się niezwykły spektakl. 31-letni meteorolog Alfred Wegener wygłosił wykład wstrząsający fundamentami dotychczasowej wiedzy. Po raz pierwszy przedstawił teorię dryfu kontynentów, czyli ruchu kontynentów względem siebie i względem osi obrotu Ziemi. Niektórzy z profesorów bezlitośnie wyśmiali młodego kolegę, przekonani, że położenie kontynentów nigdy się nie zmieniało. Jak nazywał się pierwszy kontynent? Koncepcja dryfu kontynentów narodziła się w Boże Narodzenie 1910 roku, gdy Alfred Wegener przeglądał atlas przyjaciela. Inni przed nim zauważyli, że wybrzeże Atlantyku w Brazylii wyglądało tak, jakby kiedyś było połączone z Afryką Zachodnią „jak para leżąca na łóżku”. Ale dla Wegenera ten fakt stał się początkiem śmiałej teorii naukowej zapamiętaj jako wędrówka kontynentów. Sądził, że jakaś siła popycha kontynenty i dlatego oddaliły się od siebie. Co prowadziło do wniosku, że w późnej erze paleozoicznej (około 250 milionów lat temu) wszystkie kontynenty uformowane były w jeden superkontynent, który następnie się rozpadł. Wegener nazwał ten starożytny kontynent Pangeą (Wszechziemią). Naukowiec skrupulatnie zbierał dowody na potwierdzenie swojej teorii. „Jeśli mam podobne motyle w Ameryce Południowej i Afryce, nie mogę zakładać, że te motyle przelatywały nad Atlantykiem” – stwierdził. Pozostałości mezozaura, słodkowodnego gada, który żył we wczesnym permie (295–250 milionów lat temu) odnajdywano wyłącznie w Południowej Afryce i wschodniej Ameryce Południowej. Niemożliwe, by gad pływał między kontynentami. Kto nie chciał wierzyć w wędrówkę kontynentów? Stosując interdyscyplinarne …

wedrowka-kontynentow-4a00b33.jpg
width: 1920
height: 1080

Ciekawostki o Afryce – 50 niesamowitych faktów. Sprawdź!
type: item
date: 2022-10-17T07:02:07.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: afryka
subject: afryka wschodnia
subject: ciekawostki
subject: kontynenty
subject: podróż do afryki
subject: słonie afrykańskie
subject: Travel
description: Ciekawych informacji na temat Afryki nie można ograniczać wyłącznie do dzikiej fauny i flory. Drugi pod względem wielkości kontynent skrywa znacznie więcej intrygujących tajemnic. Jakich? Poniżej wymieniamy najbardziej interesujące ciekawostki o Afryce.
encoded: W tym artykule: Ciekawostki o zwierzętach Afryki Ciekawostki o roślinach Afryki Ciekawostki geograficzne o Afryce Ciekawostki o zwiedzaniu Afryki Inne ciekawostki o Afryce Afryka od zawsze wzbudza ciekawość, a u wielu osób – nawet fascynację. Nic dziwnego, bo odległy Czarny Ląd to miejsce niezwykłe właściwie pod każdym względem. Tamtejsza przyroda zachwyca swoim unikatowym pięknem i wspaniałą różnorodnością, ale to nie wszystko. Ciekawostki o Europie okazują się niezwykle interesujące, podobnie zresztą jak ciekawostki o Azji. Trzeba jednak wiedzieć, że Afryka jest jeszcze bardziej zróżnicowanym miejscem. Naturalne jest więc, że szukając najbardziej intrygujących faktów ze świata, większość odnalezionych informacji będzie dotyczyła właśnie Czarnego Lądu. Oto ciekawostki o Afryce. Ciekawostki o zwierzętach Afryki Wielka Piątka Afryki – jakie zwierzęta należą do Big Five i gdzie można je spotkać? Wielka Piątka Afryki, w skład której wchodzą: lew, lampart, słoń, bawół i nosorożec, to niekwestionowany symbol Czarnego Lądu. Aby afrykańskie safari uznać za w pełni udane, powinno si... Największe gatunki roślinożerne, najbardziej niebezpieczne drapieżniki i niezliczone owady – oto najkrótsza charakterystyka afrykańskiej fauny. W Afryce żyje ok. 25 proc. wszystkich ptaków. Tanzania jest krajem z największym nagromadzeniem dzikich zwierząt. Żyje tam ok. 20 proc. wszystkich afrykańskich gatunków ssaków. Pingwiny kojarzą się przede wszystkim z Antarktydą, ale mało kto pamięta, że występują także w Afryce. Okazuje się, że afrykańska populacja tych niezwykłych ptaków przekracza 50 tysięcy osobników. Wiele osób spoza Afryki jest zdania, że największym zagrożeniem są tam krokodyle, lwy i rekiny. Nic bardziej mylnego. Najgroźniejszym zwierzęciem Afryki jest hipopotam nilowy. Ten kolos zabija rocznie więcej osób niż wymienione wcześniej gatunki razem wzięte. Jezioro Malawi jest domem dla ok. 500 gatunków ryb. To czyni je najbardziej zróżnicowanym zbiornikiem słodkowodnym na świecie. …

ciekawostki-o-afryce-50-niesamowitych-faktow-sprawdz-fot-getty-images-3f30ca3.jpg
width: 2309
height: 1299

Ciekawostki o Azji – odkryj 50 zaskakujących faktów!
type: item
date: 2022-10-09T07:06:07.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: azja
subject: ciekawostki
subject: Czas na egzotykę
subject: kontynenty
subject: podróż do azji
subject: podróże
subject: Travel
description: Można stwierdzić, że jedno życie to za mało, by móc poznać całą Azję i z pewnością nie będzie to przesadą. Co warto wiedzieć na temat tego niesamowitego miejsca? Poniżej wymieniamy najbardziej intrygujące ciekawostki o Azji.
encoded: W tym artykule: Ciekawostki o zwierzętach Azji Ciekawostki o roślinach Azji Ciekawostki o zwiedzaniu Azji Ciekawostki geograficzne o Azji Inne ciekawostki o Azji Wśród podróżników Azja jest jedną z najbardziej pożądanych destynacji. Fascynujące tradycje i kultura całkowicie różniąca się od europejskiej, niesamowite krajobrazy i olbrzymie miasta – to wszystko składa się na unikatowe walory turystyczne największego kontynentu. W kontekście geograficznym i geologicznym, Europa wraz z Azją tworzą jeden kontynent – Eurazję. Ze względu na dzielące je różnice historyczne, kulturowe i społeczne, nie można jednak zamykać tych dwóch miejsc we wspólnych ramach. Azja to zupełnie inny obszar, nic więc dziwnego, że ciekawostki o Azji są zupełnie inne niż ciekawostki o Europie. Ciekawostki o zwierzętach Azji Pandka ruda, panda mała, panda czerwona – co to za zwierzę i czy można je trzymać w domu? To zwierzę stało się ostatnio znane za sprawą disneyowskiego filmu „To nie wypanda”. Pandka ruda, zwana też pandą małą lub czerwoną, jest jednym ze zwierząt zagrożonych wyginięciem. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/pandka-ruda-panda-mala-panda-czerwona-co-to-za-zwierze-i-czy-mozna-je-trzymac-w-domu-fot-dave-rushen-sopa-images-lightrocket-via-getty-images-a2c4821.jpeg" width="938" height="627" alt="Pandka ruda, panda mała, panda czerwona – co to za zwierzę i czy można je trzymać w domu? (fot. Dave Rushen/SOPA Images/LightRocket via Getty Images)" title="Pandka ruda, panda mała, panda czerwona – co to za zwierzę i czy można je trzymać w domu? (fot. Dave Rushen/SOPA Images/LightRocket via Getty Images)" /> W ujęciu zoogeograficznym, Azja jest niezwykle zróżnicowanym obszarem. Co warto wiedzieć na temat zamieszkujących ją zwierząt? 120 lat temu w Azji żyło ok. 100 tys. tygrysów azjatyckich. Obecnie populacja tych niezwykłych zwierząt to ok. 4 tys. osobników. Orangutany występują tylko w dwóch miejscach na świecie, a dokładnie na dwóch azjatyckich w…

ciekawostki-o-azji-odkryj-50-zaskakujacych-faktow-2e34fd7.jpg
width: 2121
height: 1414

Ameryka Południowa – ciekawostki, które cię zaintrygują. Poznaj 50 fascynujących faktów!
type: item
date: 2022-10-07T10:16:07.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: ameryka
subject: ameryka południowa
subject: ciekawostki
subject: kontynenty
subject: Travel
description: Nie ulega wątpliwości, że Ameryka Południowa to jedno z najbardziej interesujących miejsc na świecie. Tamtejsza przyroda znacząco różni się od europejskiej, a południowoamerykańska kultura nie ma nic wspólnego z tą, z którą obcujemy na co dzień. Czym zaskakuje Ameryka Południowa? Ciekawostki na temat tego niezwykłego miejsca wymieniamy poniżej.
encoded: W tym artykule: Ciekawostki o zwierzętach Ameryki Południowej Ciekawostki o roślinach Ameryki Południowej Ciekawostki geograficzne o Ameryce Południowej Ciekawostki o zwiedzaniu Ameryki Południowej Inne ciekawostki o Ameryce Południowej Ciekawostki o Ameryce Północnej dotyczą przede wszystkim wielkich miast i niezwykłej przyrody, z kolei ciekawostki o Europie skupiają się głównie na walorach turystycznych. Ameryka Południowa jest na tyle niezwykła, że ciekawe fakty na temat jej flory, fauny, obszarów miejskich i innych atrakcji można wymieniać niemal w nieskończoność, a do tego dochodzą także zaskakujące informacje z wielu innych dziedzin. Ciekawostki o zwierzętach Ameryki Południowej Anakonda - mocarz z bagien. Jaki tryb życia prowadzi największy wąż świata? Noc. Z wody wystają tylko oczy i nozdrza. Reszta ciała schowana jest pod powierzchnią, tuż przy brzegu. Anakonda czeka. Gdy spragnione zwierzę podejdzie - rzuci się, wbije zęby i owinie nies... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/375f3e05e538f2ff03dd727a223bb746aa4395a2-863af70.jpg" width="938" height="626" alt="Anakonda - mocarz z bagien. Jaki tryb życia prowadzi największy wąż świata? (fot. Sylvain CORDIER/Gamma-Rapho via Getty Images)" title="Anakonda - mocarz z bagien. Jaki tryb życia prowadzi największy wąż świata? (fot. Sylvain CORDIER/Gamma-Rapho via Getty Images)" /> Zwierzęta Ameryki Południowej reprezentują ogromne zróżnicowanie gatunkowe. To właśnie tam można spotkać większość najniezwyklejszych okazów ze wszystkich gromad. Południowoamerykańskie mrówkojady mają w zwyczaju troszczyć się o swoją przyszłość. Te niezwykłe ssaki nigdy nie niszczą całkowicie mrowisk, w których żerują. Dzięki temu zapewniają sobie stały dostęp do pożywienia. Najsilniejsze szczęki w królestwie kotowatych ma nie tygrys, nie lew, a jaguar – mieszkaniec tropikalnych lasów Ameryki Południowej. Alpaki są jednymi z nielicznych gatunków, które zawdzięczają człowiekowi nie spadek, a wzrost …

ameryka-poludniowa-ciekawostki-ktore-cie-zaintryguja-poznaj-50-fascynujacych-faktow-fot-artur-widak-nurphoto-via-getty-images-97c2df3.jpg
width: 1024
height: 704

Ciekawostki o Europie – poznaj 50 najciekawszych faktów! Zaskakująca przyroda, kultura i geografia
type: item
date: 2022-10-07T07:26:06.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: ciekawostki
subject: europa
subject: geografia
subject: kontynenty
subject: Travel
description: Europa to niezwykle bogaty obszar, zarówno w kontekście przyrodniczym, jak i historycznym i kulturowym. Kontynent, na którym narodziła się zachodnia cywilizacja, potrafi zaskoczyć wszystkich, nawet tych, którzy sądzą, że znają go jak własną kieszeń. Chcesz poznać zaskakujące informacje na temat tego Starego Kontynentu? Poniżej wymieniamy najbardziej intrygujące ciekawostki o Europie.
encoded: W tym artykule: Ciekawostki o zwierzętach Europy Ciekawostki o roślinach Europy Ciekawostki o zwiedzaniu Europy Ciekawostki geograficzne o Europie Inne ciekawostki o Europie Pod względem powierzchni, Europa plasuje się na przedostatniej pozycji listy wszystkich kontynentów – zajmuje ok. 2 proc. powierzchni naszej planety. Nie jest to oszałamiający wynik, ale nie znaczy to, że Stary Kontynent nie jest w stanie niczym zaskoczyć, przeciwnie. Udowadniają to ciekawostki o Europie, które ujęliśmy w poniższym zestawieniu. Ciekawostki o zwierzętach Europy Dzika fauna zapełnia rankingi obejmujące ciekawostki o Australii. Warto jednak wiedzieć, że zwierzęta zamieszkujące Europę są tak samo zaskakujące. Szakale kojarzą się przede wszystkim z Afryką. Warto jednak wiedzieć, że także w Europie występuje jeden podgatunek tych psowatych. Mowa o szakalu złocistym. Żubr jest jednym z największych przedstawicieli wołowatych. To majestatyczne zwierzę jest większe nawet od bizona – największego ssaka Ameryki Północnej. Daniele występowały w Europie już 130 tys. lat temu. W okresie poprzedzającym plejstoceńskie zlodowacenie, występowały na terenie dzisiejszej Polski. Rosomak jest jednym z najagresywniejszych drapieżników Europy. Ptaszniki kojarzą się przede wszystkim z Ameryką Południową. Trzeba jednak wiedzieć, że kilka gatunków wielkich pająków występuje także w Europie. Jednym z nich jest Chaetopelma olivaceum. Norka amerykańska została sprowadzona do Europy w celach hodowlanych. Przetrzymywane w niewoli osobniki z łatwością opuszczały swoje klatki i zaczęły zasiedlać tereny, na których występowały inne gatunki. Morświn zwyczajny jest jedynym waleniem, który zamieszkuje Bałtyk na stałe. Jednym z najbardziej niezwykłych europejskich zwierząt jest saiga. Od innych antylop odróżnia ją dziwacznie ukształtowany nos. Najbardziej jadowitym wężem Europy jest żmija nosoroga. Występuje w południowej i środkowej części kontynentu. Najbardziej jadowitym pająkiem Europy jest karakurt – bliski krew…

ciekawostki-o-europie-poznaj-50-najciekawszych-faktow-fot-getty-images-d7acc3c.jpg
width: 2031
height: 1477

Nowy kontynent na mapie świata? „Icelandia” ma znajdować się na dnie morza
type: item
date: 2021-07-01T09:57:54.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: islandia
subject: kontynenty
subject: Travel
description: Potwierdzenie istnienia „Icelandii” podważy obowiązujące od lat fakty naukowe. Jeśli teoria naukowców zostanie potwierdzona, może się okazać, że Pangea tak naprawdę nie uległa całkowitemu rozpadowi 50 milionów lat temu.
encoded: W tym artykule: „Icelandia” – zatopiony kontynent Zmiany na mapie świata? Islandia fascynuje nie tylko podróżników z całego świata, ale również geologów. Szczególnie teraz, kiedy część z nich uważa, że w pobliżu ojczyzny wulkanów i elfów może znajdować się zatopiony kontynent – „Icelandia”. „Icelandia” – zatopiony kontynent Międzynarodowy zespół geologów kierowany przez Gillian Fougler, emerytowaną wykładowczynię z Uniwersytetu Durham w Wielkiej Brytanii, twierdzi, że tajemniczy, zatopiony kontynent może rozciągać od wybrzeży Grenlandii aż po zachodnie krańce Europy. Według wstępnych badań, jego powierzchnia obejmuje od 600 tys. do miliona km kwadratowych. Jeśli teoria naukowców zostanie potwierdzona, może się okazać, że gigantyczny superkontynent Pangea tak naprawdę nie uległ całkowitemu rozpadowi 50 milionów lat temu. Potwierdzenie istnienia „Icelandii” podważy obowiązujące od lat fakty naukowe dotyczące zasięgu skorupy oceanicznej i kontynentalnej w regionie Morza Północnego oraz to, w jaki sposób powstały wyspy wulkaniczne, w tym Islandia. Geolodzy widzą również szansę na odnalezienie nowych źródeł minerałów i węglowodorów. Zmiany na mapie świata? – „Islandia od dawna intrygowała geologów, ponieważ obecne teorie mówiące o tym, że jest zbudowana i otoczona skorupą oceaniczną, nie są poparte wieloma danymi geologicznymi. […] Skorupa pod Islandią ma ponad 40 km grubości – jest siedem razy grubsza niż normalna skorupa oceaniczna. Tego po prostu nie da się wytłumaczyć” – tłumaczy Gillian Fougler. Jak dodaje, po rozważeniu możliwości, jakoby pod Islandią znajdowała się skorupa oceaniczna, zrozumieli, że region kontynentalny obejmuje znacznie większą powierzchnię niż sama Islandia. Geolodzy zapowiadają, że czeka ich ogrom pracy, aby udowodnić istnienie zatopionego kontynentu. Bez względu na efekty badań, wierzą, że uda im się na nowo zrozumieć geologię świata. Obecnie pracują jednak nad tym, żeby móc spotkać się w jednym miejscu, wymienić badaniami na żywo i opracować …

wybrzeze-islandii-2536e1f.jpeg
width: 1024
height: 683

Ile jest kontynentów i czy Zelandia stanie się jednym z nich? Cała prawda o naszym globie
type: item
date: 2020-08-24T08:42:07.000Z
creator: redakcja
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: afryka
subject: ameryka północna
subject: ameryka południowa
subject: australia
subject: azja
subject: europa
subject: kontynenty
subject: Travel
subject: zelandia
description: Kontynenty to nazwa dużych obszarów lądu, które z każdej strony oblewają morza i oceany. Z geograficznego punktu widzenia na świecie jest 6 kontynentów, choć niektóre z nich w zwyczajowym nazewnictwie są rozdzielane lub łączone. Te ogromne obszary wykazują niezwykłe zróżnicowanie, a jednak każdy z nich jest słynny z czegoś, przez co nie sposób pomylić go z żadnym innym.
encoded: Ile jest kontynentów? Kontynenty świata to z geograficznego punktu widzenia olbrzymie obszary lądu otoczone z każdej strony morzami i oceanami. Dwa kontynenty może łączyć najwyżej przesmyk, tak jak jest to w przypadku Ameryki Północnej i Południowej. Ruch kontynentów odbywa się cały czas, choć ich powierzchnia i masa jest tak olbrzymia, że znaczne zmiany można obserwować tylko na przestrzeni wielu milionów, a nawet miliardów lat. Geograficznie kontynent obejmuje także wyspy leżące przy jego wybrzeżach. Ile jest kontynentów na świecie? Obecnie wyróżniamy ich 6. W kolejności od największego do najmniejszego są to: Eurazja (podzielone zwyczajowo na Europę i Azję), Afryka, Ameryka Północna, Ameryka Południowa, Antarktyda, Australia (nazywana też Australią i Oceanią). Toczą się też intensywne dyskusje nad wydzieleniem siódmego kontynentu - Zelandii, która oderwała się od Australii już ponad 70 milionów lat temu. Jest to kontynent niezwykły, ponieważ zaledwie 6% jego powierzchni znajduje się nad powierzchnią morza (Nowa Zelandia oraz otaczające ją wyspy). Ciekawym zagadnieniem są też nazwy kontynentów. Ameryka Północna i Południowa bywają traktowane jako jedność, z kolei Australia i Oceania w rzeczywistości są jednym kontynentem - podobnie, jak Eurazja. Kontynenty: z czego słynie Europa? Kontynenty Europa oraz Azja tworzą w rzeczywistości jeden kontynent, Eurazję i można nazwać jedynie odrębnymi "częściami świata". Europa to obszar tradycyjnie traktowany jako osobny. To, jakie są kontynenty na świecie można więc rozpatrywać z punktu widzenia geografii lub z punktu widzenia zwyczajowego nazewnictwa. Europa zajmuje powierzchnię około 10,523,000 km² i niemal w całości jest w strefie klimatów umiarkowanych. Na północy i wschodzie Europy jest zdecydowanie chłodniej niż w pozostałych jej częściach. Europa jest niekiedy nazywana "Starym Kontynentem". W epoce odkryć geograficznych stanowiła część "Starego Świata", czyli regionów znanych Europejczykom. W okolicach basenu Morza Śró…

kontynenty-czym-sie-charakteryzuje-kazdy-kontynent-fot-getty-images-3fa90eb.jpeg
width: 2119
height: 1415

Każda skała ma swoje „linie papilarne”
type: item
date: 2010-03-12T09:26:46.000Z
creator: Marek Tomalik
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: geologia
subject: kontynenty
description: Prof. dr hab. Jerzy Żaba od 1975 r. związany jest z Uniwersytetem Śląskim; obecnie kieruje jego Katedrą Geologii Podstawowej, a ponadto wykłada na Wydziale Nauk o Ziemi w Sosnowcu.
encoded: Badania naukowe prowadził w różnych rejonach Polski i świata, m.in. w Czechach, na pustyni Gobi, Saharze Centralnej, na Krymie, Kaukazie, Syberii i Kamczatce, w rejonie Kilimandżaro, Ngorongoro i na Zanzibarze, w peruwiańskich Andach oraz na Wyżynie Gujańskiej w Wenezueli. Prof. Żaba jest autorem lub współautorem ponad stu publikacji. Dziełem jego życia jest Ilustrowana Encyklopedia skał i minerałów. Układ kontynentów większości z nas wydaje się stabilny i niezmienny. Badania geologiczne wskazują jednak, że mamy do czynienia z planetarnym panta rei. Wielkie kontynenty rozpadają się na mniejsze i wędrują tysiące kilometrów, zanim spoczną, przynajmniej na jakiś czas. Z jaką szybkością dryfują? Są to szybkości wahające się najczęściej od kilku do ok. 12 cm na rok. Afryka napiera na Europę z prędkością 5 cm na rok i zacieśnia Morze Śródziemne. Znając tę prędkość i przyjmując za stałą, można obliczyć, kiedy Morze Śródziemne ostatecznie się zamknie. Z pewnością powstaną tu góry, być może jeszcze wyższe od Alp. Istnieje kilka teorii wyjaśniających wędrówkę mas kontynentalnych w skorupie ziemskiej. Spory geologów trwają od kilkudziesięciu lat. Najważniejsze hipotezy to powszechnie dziś uznawana teoria wielkich płyt litosfery zmodyfikowana i uzupełniona o tektonikę terranów, poprzedzająca ją hipoteza dryfu kontynentów Wegnera i dopiero rozwijająca się hipoteza ekspansji Ziemi. Wegener pierwszy zwrócił uwagę na ruchy poziome w litosferze, czyli wędrówkę kontynentów. Przed nim uznawano tylko ruchy pionowe, wypiętrzające lub obniżające. Nie mógł jednak dokładnie dopasować do siebie obecnych kontynentów, choć wykazał, że pochodzą one z rozpadu większych, wcześniejszych mas lądowych. Okazuje się jednak, że te kontynenty idealnie pasują do siebie na kuli o promieniu mniejszym niż obecny promień Ziemi. Na czym polega ekspansja Ziemi? Hipoteza ekspansji Ziemi zakłada, że jej promień od czasów co najmniej jury (od ok. 180 mln lat) nieprzerwanie się zwiększa. Koronnym argumentem zwole…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/5b90e26f552925f6bfe8dec11a618482389c47f7-3da9347.jpeg
width: 493
height: 536