National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-01-30T14:35:08.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Wyścig, który przetrwał wojny i zmiany epok. Wielka Warszawska jest ikoną stolicy
items: Koń wie, że się boisz. Naukowcy ustalili, jak to jest możliwe. Czy to szósty zmysł?
items: Wszystkie konie Piłsudskiego. Kasztanka była „tą jedyną” marszałka… czy może miała konkurencję?
items: Zwierzęta w służbie niepodległości. Jak psy, konie i gołębie pomagały Polakom w walce?
items: Zniknęły 10 tysięcy lat temu. Dziś dzikie konie znów biegają po Hiszpanii
items: Nie tylko zamek warto tu zobaczyć. Kliczków skrywa jedyny w Polsce cmentarz koni
items: Koń Przewalskiego jest ostatnim dzikim przedstawicielem swojego rodzaju? Wiele na to wskazuje
items: Konik polski – relikt tarpana, który przetrwał dzięki hodowli w Popielnie. Historia polskiego „cudu natury”
items: Nowe badania z Węgier. Konie nie zniknęły z talerzy po chrystianizacji
items: Dlaczego mówi się „końskie zdrowie”? Naukowcy właśnie to wyjaśnili
items: Polska husaria była najlepszą jazdą na świecie. Co doprowadziło do jej upadku?
items: Te zagadkowe zwierzęta umknęły Karolowi Darwinowi. Wieki później pojawiły się ponownie
items: Świnie są bardzo wybredne. Naukowcy dokończyli eksperyment słynnego XVIII-wiecznego biologa
items: Archeolodzy odkryli w Anglii „starożytne MOP”. Znaleziono mnóstwo artefaktów sprzed 2 tys. lat
items: Przełomowa decyzja w sprawie koni z Morskiego Oka. Czy to początek końca ich cierpienia?
items: Wyjaśniono tajemnicę pogańskich pogrzebów na północy Europy. W rytuałach wykorzystywano konie
items: W województwie świętokrzyskim odkryto unikatowy XVII-wieczny pancerz. To zbroja husarska
items: W Anglii odkryto cmentarzysko elitarnych zwierząt. Pochodzi z czasów Tudorów
items: Pochowano ich z różnymi zwierzętami. Archeologiczna zagadka z Włoch sprzed 2 tysięcy lat
items: Zagadkowe znalezisko na budowie metra w Warszawie. Kości sprzed kilkuset lat
items: Historia koni w Patagonii. Rdzenni mieszkańcy hodowali te zwierzęta przed przybyciem Europejczyków
items: Tutanchamon pierwszą znaną ofiarą wypadku komunikacyjnego. Jaki pojazd przyczynił się do jego śmierci?
items: Zwierzęta juczne to nie tylko wielbłądy czy osły, ale też psy i słonie. Rekordziści unoszą nawet tonę
items: National Geographic Numer Specjalny 3/23
items: Konie pomogą w tworzeniu nowych robotów. Kluczem zrozumienie relacji tych zwierząt z człowiekiem

Wyścig, który przetrwał wojny i zmiany epok. Wielka Warszawska jest ikoną stolicy
type: item
date: 2026-01-30T14:34:51.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Historia
subject: konie
subject: polska
subject: warszawa
subject: wyścigi
subject: wyścigi konne
description: Do polskich kin kilka dni temu trafił film „Wielka Warszawska”, opowiadający historię młodego dżokeja i świata wyścigów konnych. Choć fabuła jest fikcyjna, twórcy wyraźnie inspirowali się jednym z najbardziej prestiżowych wydarzeń sportowych w kraju. Wielka Warszawska to bowiem nie tylko wyścig, lecz część historii stolicy i tradycji, która przetrwała wojny, zmiany ustrojowe i przemiany obyczajowe. Skąd wzięła się jej legenda?
encoded: Tor Służewiec w Warszawie od dekad pozostaje jednym z najbardziej rozpoznawalnych miejsc polskiego sportu i życia towarzyskiego. Położony wśród zieleni, z charakterystycznymi modernistycznymi trybunami i rozległymi terenami wyścigowymi, jest przestrzenią, gdzie elegancja spotyka się z emocjami sportowej rywalizacji. Kompleks o powierzchni około 138 hektarów należy do największych tego typu obiektów w Europie i do dziś zachowuje historyczny układ architektoniczny. To właśnie tutaj rozgrywany jest dziś wyścig, który od lat uznawany jest za najważniejsze wydarzenie sezonu wyścigów konnych w Polsce – Wielka Warszawska. Historia tego prestiżowego wydarzenia nie zawsze była jednak związana ze Służewcem, a na przestrzeni lat jego lokalizacja zmieniała się wraz z burzliwymi losami stolicy. Wielka Warszawska – początki najważniejszej gonitwy w Polsce Historia Wielkiej Warszawskiej sięga końca XIX wieku i od początku była związana z ambicją stworzenia w Polsce wyścigu na poziomie europejskim. Pierwszą edycję rozegrano 27 października 1895 roku na Polu Mokotowskim w Warszawie z inicjatywy Towarzystwa Zachęty do Hodowli Koni w Królestwie Polskim – organizacji, która odegrała kluczową rolę w rozwoju nowoczesnej hodowli koni pełnej krwi angielskiej na ziemiach polskich. Wzorowano się na prestiżowych gonitwach zachodnich, przede wszystkim paryskim Grand Prix de Paris, a z czasem wyścig zaczął pełnić funkcję międzynarodowej gonitwy porównawczej, w której ścierały się linie hodowlane i potencjał najlepszych stajni. Historyczne zwycięstwo odniósł koń Aschabad, dosiadany przez jeźdźca Wiksa w barwach hrabiego Ludwika Krasińskiego – jednego z najważniejszych mecenasów polskiego wyścigowego świata przełomu wieków. Ten triumf uznaje się za symboliczny początek ponadstuletniej tradycji wydarzenia. Losy wyścigu odzwierciedlały jednak burzliwą historię regionu. W latach 1905-1912 gonitwa została zawieszona z powodu ograniczenia finansowania przez władze rosyjskie, co pokazuje, jak silnie sp…

wielka-warszawska-e1bc9f5.jpg
width: 2703
height: 1799

Koń wie, że się boisz. Naukowcy ustalili, jak to jest możliwe. Czy to szósty zmysł?
type: item
date: 2026-01-15T08:37:53.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Przyroda
subject: konie
subject: pot
subject: strach
subject: zwierzęta
description: Konie potrafią wyczuwać ludzkie emocje po zapachu – to nie jest już hipoteza. Najnowsze badania francuskich naukowców wykazały, że pot człowieka działa na konie jak emocjonalny komunikat. Najsilniej reagują na zapach strachu. To odkrycie może zmienić sposób, w jaki pracujemy z końmi.
encoded: Węch to jeden z najbardziej pierwotnych zmysłów w świecie zwierząt. Służy on do znajdowania pokarmu, wyboru partnera czy orientacji w terenie. Wiemy już, że konie to niezwykle inteligentne istoty. Rozpoznają nasze twarze na zdjęciach i zapamiętują je na miesiące. Potrafią też odczytać nasze intencje oraz ton głosu. Węch konia zdradza tajemnicę Tym razem badacze z Francji pod kierunkiem dr Plotine Jardat postanowili przyjrzeć się końskim nosom i sprawdzić, czy potrafią odebrać nasze emocje za pomocą sygnałów chemicznych. Wnioski z analiz opublikowali na łamach czasopisma „PLOS One”. Udało się rzucić światło na to, jak tysiące lat udomowienia konia wpłynęły na ich zdolności społeczne. Czy pot człowieka może być dla konia jasnym komunikatem o niebezpieczeństwie? Eksperyment z dreszczykiem Badacze zaprosili do współpracy 30 ochotników, którzy oglądali horrory lub radosne komedie. W tym czasie zbierano ich pot pod pachami na specjalne bawełniane wkładki. Następnie 43 klacze rasy Welsh zostały podzielone na trzy grupy. Każdemu zwierzęciu założono specjalny lycrowy kaganek. Wewnątrz umieszczono próbki zapachu strachu, radości lub neutralną woń dla kontroli eksperymentu. Konie przeszły serię testów sprawdzających ich odwagę i chęć do kontaktu z ludźmi. Naukowcy mierzyli ich zachowanie podczas dotykania przez człowieka oraz reakcję na nowe przedmioty. Wykonali też „test niespodzianki”, w którym przed koniem nagle otwierano parasol. Monitorowano tętno oraz poziom hormonu stresu – kortyzolu. W ten sposób sprawdzono, jak emocjonalny „podpis” człowieka wpływa na koński organizm. Strach ma zapach i wysokie tętno Rezultaty badania są uderzające. Konie, które wąchały wydzieliny związane z ludzkim strachem same stawały się znacznie bardziej lękliwe. Rzadziej dotykały człowieka i wykazywały mniejszą chęć do zabawy czy interakcji. Podczas testu z nowym obiektem wpatrywały się w niego znacznie dłużej, jakby spodziewały się ataku. Ich serca biły gwałtowniej w momentach zaskoczenia w por…

hors-d495137.jpg
width: 5325
height: 3543

Wszystkie konie Piłsudskiego. Kasztanka była „tą jedyną” marszałka… czy może miała konkurencję?
type: item
date: 2025-11-11T12:44:48.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Historia
subject: historia polski
subject: konie
subject: polska
subject: zwierzęta
description: Kasztanka to z pewnością jedna z najbardziej znanych klaczy – jeśli nie zwierząt w ogóle – w historii Polski. Ulubiony koń Marszałka Piłsudskiego na zawsze wrył się w pamięć Polaków, ale… towarzyszył mu głównie na defiladach. Ekscentryczna, wrażliwa i chimeryczna Kasztanka miała jednak konkurentkę: większą i odważniejszą Minkę. Słyszeliście o niej?
encoded: Ulubiona klacz Józefa Piłsudskiego towarzyszyła naczelnikowi na licznych państwowych wydarzeniach, przeżyła z nim także wojnę. Kasztanka to wyjątkowe zwierzę w historii Polski, a z Marszałkiem – przynajmniej według relacji historyków – łączyła ją niezwykła więź. Nie była jednak jedynym koniem Piłsudskiego... chociaż nie wszyscy o tym pamiętają. Skąd pochodziła Kasztanka? Najsłynniejsza klacz II Rzeczypospolitej przyszła na świat w 1909 lub 1910 roku niedaleko Miechowa w Małopolsce. Kasztanka – urodzona jako Fantazja – pochodziła ze stadniny Eustachego Romera, właściciela majątku Czaple Małe. Ten podarował ją oddziałom strzeleckim legionów polskich i wkrótce została ona koniem służbowym Józefa Piłsudskiego. Obok jasnokasztanowatej klaczy z białą „łysinką” na łbie nie można było przejść obojętnie. „Bardzo kształtna, delikatna i wrażliwa, od razu przypadła do serca Komendantowi i służyła mu wiernie na szlaku bojowym od Kielc po Wołyń” – pisał o koniu pułkownik Józef Smoleński. Jaki był ulubiony koń Piłsudskiego? Pójście na wojnę nie było spełnieniem marzeń Kasztanki. Klacz półkrwi była płochliwa, nie znosiła tłumów i bardzo bała się dźwięków ostrzału artyleryjskiego. W nomenklaturze jeździeckiej konie tego typu określa się mianem „elektrycznych” – takich, które łatwo się denerwują. To jednak nie przeszkadzało Marszałkowi. W przekazach historycznych często podkreśla się wyjątkową więź łączącą tę dwójkę, a niektórzy twierdzą, że była podporządkowana wyłącznie jemu. Nie towarzyszyła mu jednak na co dzień: wbrew powszechnej opinii Piłsudski korzystał z niej prawie wyłącznie podczas oficjalnych przemarszów i defilad. Aleksandra Piłsudska z rozrzewnieniem wspominała głęboką relację łączącą jej męża z klaczą. Według niej odczuwali swoje nastroje i wzajemnie na siebie wpływali. Podczas gdy małżeństwo mieszkało w Sulejówku, Kasztanka na stałe przebywała w Mińsku Mazowieckim, w koszarach 7. Pułku Ułanów Lubelskich. Stamtąd jednak przywożono ją co jakiś czas do Piłsudskiego, by m…

Pilsudskidefilada11.11.1926-fb697ca.jpg
width: 1280
height: 920

Zwierzęta w służbie niepodległości. Jak psy, konie i gołębie pomagały Polakom w walce?
type: item
date: 2025-11-11T08:15:01.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Historia
subject: Przyroda
subject: gołębie
subject: historia polski
subject: konie
subject: psy
subject: ptaki
subject: wojsko
subject: zwierzęta
description: Walka o niepodległość Polski to nie tylko bohaterstwo żołnierzy i konspiratorów. W cieniu wielkich bitew, na liniach frontu i w obozach wojskowych, służyły również zwierzęta – psy, konie i gołębie, które niosły pomoc, ratowały życie i przekazywały wiadomości. Ich lojalność i odwaga sprawiły, że stały się cichymi bohaterami polskiej wolności.
encoded: Historia odzyskania przez Polskę niepodległości zapisała się nazwiskami wielkich dowódców i żołnierzy. Jednak w cieniu tych postaci pozostali ci, którzy nie nosili mundurów, lecz równie wiernie służyli ojczyźnie. Zwierzęta – od wiernych psów, po konie artyleryjskie i gołębie pocztowe – odegrały w tym procesie rolę znacznie większą, niż mogłoby się wydawać. W czasie wojen i powstań pomagały w łączności, transporcie, ratownictwie, a często także w podtrzymywaniu ducha walczących. Dziś, wspominając drogi do niepodległości, warto przypomnieć również te istoty, które z oddaniem towarzyszyły polskim żołnierzom w najtrudniejszych chwilach. Gołębie pocztowe w służbie Polski Podczas trwającego od września 1914 do marca 1915 oblężenia Twierdzy Przemyśl, gdy radiowe szyfry armii austro-węgierskiej zostały złamane, a łączność z dowództwem w Wiedniu praktycznie przestała istnieć, obrońcy musieli sięgnąć po alternatywne sposoby przekazywania informacji. W tej dramatycznej sytuacji nieocenioną rolę odegrały gołębie pocztowe – wysyłane z murów twierdzy i okolicznych punktów kontaktowych, przenosiły meldunki o położeniu wojsk i sytuacji na froncie. Jak podkreślają historycy, to właśnie dzięki nim udało się utrzymać łączność, mimo głodu, wysadzanych fortów i narastającego chaosu oblężenia. Chociaż twierdza ostatecznie upadła, wiadomości, które dotarły do sztabu, pozwalały lepiej koordynować działania i podtrzymywały morale obrońców. Choć w latach 1914–1915 formalnie Polska nie istniała, Galicja (w tym Przemyśl) była jednym z tych miejsc, gdzie Polacy z różnych formacji wojskowych zdobywali doświadczenia i organizacyjne umiejętności, które później okazały się niezbędne w procesie odbudowy niepodległego państwa. Nawet tak skromne działania, jak utrzymanie łączności w warunkach oblężenia, tworzyły fundament pod przyszłe struktury wojskowe i komunikacyjne odrodzonej Polski. Po odzyskaniu niepodległości te doświadczenia zostały zinstytucjonalizowane. 2 kwietnia 1925 roku Sejm II Rzeczypos…

IMG8364-de1d31a.jpeg
width: 3755
height: 2848

Zniknęły 10 tysięcy lat temu. Dziś dzikie konie znów biegają po Hiszpanii
type: item
date: 2025-11-07T09:02:50.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Przyroda
subject: Traveler
subject: hiszpania
subject: konie
subject: pożary
subject: zwierzęta
description: W Hiszpanii trwa jedno z najważniejszych przedsięwzięć rewildingowych w Europie. Po raz pierwszy od ponad 10 tysięcy lat na tamtejsze wzgórza i doliny powróciły dzikie konie, przywracając krajobrazowi rytm i równowagę, które zostały utracone na przestrzeni wieków.
encoded: Choć współcześnie konie kojarzą się przede wszystkim ze stadninami, hodowlami i opieką sprawowaną przez człowieka, ich pierwotna historia jest nierozerwalnie związana z życiem na wolności. Przez tysiąclecia dzikie populacje koni zamieszkiwały m.in. rozległe tereny dzisiejszej Europy, w tym obszary Półwyspu Iberyjskiego. Z czasem jednak, wraz z rozwojem rolnictwa, urbanizacji i zmian w krajobrazie, zwierzęta te zniknęły z naturalnych siedlisk. Dziś, po upływie ponad 10 tys. lat, Hiszpania ponownie staje się domem dla dzikich koni, a ich powrót to przemyślany element odtwarzania równowagi ekosystemów, w których ich obecność pełni kluczową rolę. Powrót dzikich koni do hiszpańskiego krajobrazu W jaskini Cueva de los Casares w środkowej Hiszpanii, ozdobionej około 30 tysięcy lat temu przez ludzi epoki kamienia, zachowały się malowidła dzikich koni. To wyraźny dowód na to, że przez tysiąclecia zwierzęta te stanowiły istotny element krajobrazu Półwyspu Iberyjskiego. Ich nagłe zniknięcie około 10 tysięcy lat temu (najprawdopodobniej spowodowane intensywnymi polowaniami lub procesem stopniowego udomowienia), doprowadziło do przerwania równowagi ekologicznej, którą współtworzyły. To właśnie potrzeba odtworzenia tej utraconej roli stała się punktem wyjścia dla projektu prowadzonego przez organizację Rewilding Spain. Działania objęły prowincję Guadalajara – obszar dotknięty wyludnieniem i coraz częstszymi pożarami. W 2005 roku ogień zniszczył tam ponad 13 tysięcy hektarów lasów i kosztował życie 11 osób, co uwidoczniło, jak bardzo lokalne ekosystemy potrzebują naturalnych „strażników krajobrazu”, ograniczających rozrost łatwopalnej roślinności. Z tego powodu w 2023 roku sprowadzono na te tereny 16 koni Przewalskiego. Obecnie stado liczy już 35 osobników, a jego obecność uznawana jest za symbol stopniowego odradzania się lokalnej przyrody. Ich żerowanie na wysokich trawach, które w czasie suszy stają się szczególnie podatne na zapłon, zmniejsza ryzyko rozprzestrzeniania się ogni…

IMG8970-44d3c9c.jpeg
width: 4625
height: 3364

Nie tylko zamek warto tu zobaczyć. Kliczków skrywa jedyny w Polsce cmentarz koni
type: item
date: 2025-10-29T12:00:43.000Z
creator: Igor Szulim
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: cmentarze
subject: dolny śląsk
subject: konie
subject: polska
description: Dolny Śląsk pełen jest tajemniczych zakątków i nieoczywistych atrakcji. Jednym z takich miejsc jest cmentarz w Kliczkowie. Takiej nekropolii nie znajdziesz nigdzie indziej w Polsce.
encoded: W tym artykule: Zamek w Kliczkowie Cmentarz dla koni w Kliczkowie Z przeprowadzonej pod koniec 2020 roku ankiety wynika, że w Polsce znajduje się ponad 12 tysięcy cmentarzy, z czego zdecydowaną większą stanowią cmentarze wyznaniowe. Na terenie naszego kraju nie brakuje jednak nekropolii, które znacznie wyróżniają się na tle pozostałych. W poszukiwaniu jednej z nich warto udać się na Dolny Śląsk, a dokładniej do miejscowości Kliczków, oddalonej o niespełna półtorej godziny drogi od Wrocławia. Zamek w Kliczkowie Niewielki Kliczków to wyjątkowe miejsce na mapie Polski. Magnesem przyciągającym turystów do tej liczącej niespełna 300 mieszkańców dolnośląskiej wsi jest przede wszystkim wybudowany w iście francuskim stylu zamek, którego historia sięga czasów piastowskich. Na początku budynek pełnił funkcję warowni granicznej, która wraz z podobnymi fortyfikacjami chroniła Księstwo Świdnicko-Jaworskie. W kolejnych stuleciach zamek przechodził w ręce różnych właścicieli – zarówno polskich, jak i niemieckich rodów szlacheckich – a każdy z nich dodawał coś od siebie – rozbudowując lub unowocześniając jego wnętrza. Największe zmiany zaszły w XIX w., kiedy obiektem zarządzał Fryderyk Hermann Jan Jerzy zu Solms-Baruth. To właśnie wtedy rezydencja przyjęła swój obecny kształt, który zawdzięcza dwóm znanym berlińskim architektom – Henrykowi Kayserowi i Karolowi von Grossheimowi. Ponadto posiadłość otoczono wówczas olbrzymim, 80-hektarowym parkiem rodem z angielskiego dworu. Pomysłodawcą założenia parkowego był ceniony architekt i planista Eduard Petzold. W XX w. najsłynniejszy zabytek Kliczkowa popadł w ruinę z powodu zaniedbania. Wybuch II wojny światowej oraz najazdy wojsk radzieckich i niemieckich też nie poprawiły sytuacji. Dopiero w 1999 r. zamek został odkupiony i przekształcony w hotel i ośrodek wypoczynkowy. Cmentarz dla koni w Kliczkowie Okolice kliczkowskiego zamku skrywają wiele niesamowitych atrakcji i miejsc do odkrycia. Na terenie wspomnianego już zabytkowego parku, bę…

Cmentarz-dla-koni-a917066.png
width: 2160
height: 1440

Koń Przewalskiego jest ostatnim dzikim przedstawicielem swojego rodzaju? Wiele na to wskazuje
type: item
date: 2025-09-14T12:32:23.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: konie
subject: ssaki
description: Koń Przewalskiego przez tysiące lat przemierzał azjatyckie stepy. W XX wieku został uznany za gatunek wymarły, ale dzięki staraniom naukowców powrócił i ma się coraz lepiej. Należy jednak wspomnieć, że prawdopodobnie nie ma drugiego zwierzęcia, które tak bardzo dzieli środowisko naukowe. Niektórzy badacze uważają ten gatunek za zdziczałego potomka koni udomowionych w prehistorii. Inni podnoszą, że jest to ostatni dziki koń. Jakie argumenty wysuwają obie strony? Poznajmy nieco bliżej fascynującego konia Przewalskiego.
encoded: Spis treści: Dziki czy zdziczały? Ze stepów do rezerwatów Cechy konia Przewalskiego Koń Przewalskiego, znany także jako dziki koń mongolski, został odkryty stosunkowo niedawno. W 1879 roku, podczas wyprawy badawczej po Azji, natrafił na niego Nikołaj Przewalski, rosyjski generał i geograf. Zebrał okazy, które następnie wysłał do Rosji. Dwa lata później Iwan Siemionowicz Polakow opisał to zwierzę jako nowy gatunek, Equus przewalskii. Przez długi czas koń Przewalskiego był uważany za ostatniego dzikiego przedstawiciela swojego rzędu, jednak badania genetyczne postawiły tę tezę pod znakiem zapytania. Dziki czy zdziczały? Przez długi czas kluczowego argumentu za dzikim pochodzeniem konia Przewalskiego dostarczał kariotyp tego zwierzęcia. Okazało się że koń Przewalskiego ma 66 chromosomów, czyli o dwa więcej niż konie domowe. Między innymi na tej podstawie naukowcy doszli do wniosku, że gatunek ten nigdy nie uległ udomowieniu i stanowi żywy relikt plejstocenu. Nowe badania W 2018 roku status konia Przewalskiego jako gatunku dzikiego został jednak zakwestionowany. W „Science” ukazał się wówczas artykuł, przedstawiający wyniki badań międzynarodowego zespołu naukowców, pracującego pod przewodnictwem Ludovica Orlando. Praca, która opierała się na analizie genomów starożytnych koni, wykazała bezpośredni związek genetyczny między koniem Przewalskiego a końmi związanymi z eneolityczną kulturą Botai w północnym Kazachstanie. Interpretując te wyniki, badacze stwierdzili, że koń Przewalskiego nie jest gatunkiem dzikim, a zdziczałym. Zdaniem zespołu pochodził od koni udomowionych przez lud Botai, a następnie powrócił do życia na wolności. Odkrycie to natychmiast wywróciło do góry nogami dotychczasowe przekonanie o koniu Przewalskiego jako jedynym prawdziwie dzikim przedstawicielu swojego rzędu, jednak należy podkreślić, że spotkało się z pewną krytyką. Ponowna interpretacja dowodów Po publikacji z 2018 roku debata przeniosła się z płaszczyzny genetycznej na archeologiczną. W 2021 r…

kon-przewalskiego-86cf0fa.jpg
width: 1000
height: 667

Konik polski – relikt tarpana, który przetrwał dzięki hodowli w Popielnie. Historia polskiego „cudu natury”
type: item
date: 2025-09-05T13:18:46.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: konie
subject: ochrona gatunkowa
subject: polska
description: Konik polski zawdzięcza swoje przetrwanie prof. Tadeuszowi Vetulaniemu oraz wyjątkowej hodowli rezerwatowej w Popielnie. Dzięki niej ta unikatowa rasa, zachowująca cechy dzikich koni, obchodzi właśnie 70-lecie istnienia.
encoded: Konik polski to unikatowy relikt przyrodniczo-hodowlany i jedna z dziewięciu rodzimych ras koni. Zwierzęta tej rasy są nieduże, krępe, o myszatym umaszczeniu oraz niezwykłej wytrzymałości, którą sobie zapracowały na przydomek „cudu natury”. Są długowieczne, odporne na choroby, a ich twarde kopyta nie wymagają podkucia. Konik polski – relikt tarpana i polskie dziedzictwo przyrodnicze Pochodzi od wymarłego już gatunku konia, czyli tarpana, który do XVII wieku zamieszkiwał lesiste obszary wschodniej Polski, Litwy i Prus. W stanie dzikim ostatnie tarpany przetrwały do końca XVIII wieku. Ich późniejsze losy to już tylko hodowla w zwierzyńcach, skąd na przełomie XVIII i XIX wieku niektóre z nich trafiły do okolicznych chłopów. Tak rozpoczęła się era konika polskiego – niezwykłej rasy zachowującej cechy dzikich koni. Historia konika polskiego jako rasy sięga badań prof. Tadeusza Vetulaniego, który w 1936 r. założył rezerwat hodowlany w Puszczy Białowieskiej, by dowieść leśnego pochodzenia konika. Po wojnie jego dzieło kontynuowano w Popielnie dzięki staraniom prof. Witolda Pruskiego. Stacja Badawcza Instytutu Rozrodu Zwierząt i Badań Żywności PAN w Popielnie do dziś prowadzi unikatową w Europie, rezerwatową hodowlę konika polskiego. Rezerwat w Popielnie – jak żyją konie? W 1955 r. na półwyspie nad jeziorem Śniardwy wypuszczono pierwsze stado – ogiera Gordija i osiem klaczy z Białowieży. Od tego czasu rezerwat stale powiększano, zapewniając koniom przestrzeń i warunki do swobodnego życia. Do dziś konie żyją tam w warunkach maksymalnie zbliżonych do naturalnych. Koniki polskie w Popielnie mają do dyspozycji ponad 1600 hektarów lasów i łąk. Stado stanowi cenną bazę genetyczną dla całej Polski, a ośrodek odgrywa kluczową rolę w ochronie rodzimej rasy. Koniki wykorzystywane są także w działaniach proekologicznych, np. w utrzymaniu bioróżnorodności i naturalnym kształtowaniu krajobrazu. Jak podkreśla kierownik stacji dr Mamadou Moussa Bah, celem hodowli jest nie tylko ochrona ko…

AdobeStock1551957899-00583b3.jpeg
width: 5424
height: 3868

Nowe badania z Węgier. Konie nie zniknęły z talerzy po chrystianizacji
type: item
date: 2025-07-15T07:01:03.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: konie
subject: pożywienie
subject: średniowiecze
subject: węgry
description: Wraz z nastaniem chrześcijaństwa w Europie ludzie rezygnowali ze spożywania koniny. Z nowych badań wynika, że nie wszędzie było to jednak normą. Na przykład na Węgrzech w XIII wieku ciągle ceniono sobie ten pokarm.
encoded: Spis treści: Szczątki koni zdradzają prawdę o diecie Miłośnicy koniny wśród chrześcijan Konina a wiara W Polsce jest to tabu pokarmowe – nie jemy koni. Jednak nie przeszkadza to lokalnym przedsiębiorcom w ich hodowli i wysyłce na mięso, w szczególności do Włoch. Tam konina cieszy się bardzo dużym powodzeniem. W okresie średniowiecza spożycie koni zmalało. Chrześcijańskie źródła pisane łączyły jedzenie mięsa końskiego z barbarzyństwem i pogaństwem, więc powszechnie uważano, że konie przestały być spożywane z powodów religijnych. Teraz nowe badania z Węgier ukazują to zjawisko z nieznanej perspektywy. Szczątki koni zdradzają prawdę o diecie Prof. László Bartosiewicz z Uniwersytetu Sztokholmskiego i dr Erika Gál z Centrum Badań Humanistycznych HUN-REN na Węgrzech, zbadali kości koni odkryte wśród odpadków na blisko 200 osadach w średniowiecznych Węgrzech. Eksperci chcieli określić, jak zmieniało się spożycie koniny na przestrzeni czasu. Wyniki ich badań zostały opublikowane w czasopiśmie „Antiquity”. I były dla nich dość zaskakujące. Obaliły też „żywieniowy” mit dotyczący wieków średnich. Miłośnicy koniny wśród chrześcijan Wyniki badań archeozoologicznych zaciekawiły badaczy. Okazało się, że spożycie koniny utrzymywało się po powszechnej konwersji na chrześcijaństwo w XI wieku. Spadło dopiero w wyniki inwazji mongolskiej, która miała miejsce w latach 1241–1242 n.e. Spadek ten po inwazji mongolskiej jest związany z tym, że konie stanowiły cenną zdobycz wojenną. A ich populacja mogła się zmniejszyć, czego dowodem jest podwojenie przypadków kradzieży koni w tym okresie. – Konie były cennym łupem wojennym, a ocalałe stada koni były prawdopodobnie bardzo potrzebne do celów innych niż spożycie – wyjaśniają autorzy artykułu. Do połowy XVI wieku, w okresie okupacji osmańskiej, spożycie koniny praktycznie zanikło na Węgrzech. Konina a wiara Spożywanie koniny nigdy nie zostało oficjalnie zakazane przez Kościół. Ale wśród chrześcijan to mięso uznawano za nieczyste. – Na podstawie…

konina-dcb8e35.png
width: 900
height: 600

Dlaczego mówi się „końskie zdrowie”? Naukowcy właśnie to wyjaśnili
type: item
date: 2025-04-01T14:53:05.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: biologia
subject: Czas na długowieczność
subject: genetyka
subject: geny
subject: konie
subject: mutacja
subject: zwierzęta
description: Genetycy właśnie odkryli dlaczego konie wygrywają w biegu z innymi ssakami. Ich kondycja wynika z błędu genetycznego, który umożliwia wyjątkowy pobór tlenu przez mięśnie.
encoded: Spis treści: Koń – mistrz sportów wytrzymałościowych Gen, który łamie zasady Tajemnice kodonów stop Potoczne określenia o „byciu zdrowym jak koń” i „końskim zdrowiu” okazują się strzałem w dziesiątkę. Właśnie udowodniono naukowo, że konie są najlepszymi sportowcami w świecie ssaków. Wszystko za sprawą błędu w kodzie genetycznym. Mutacja, która hamuje syntezę pewnych białek, stała się wielką zaletą dla koni, a także zebr oraz osłów. Naukowcy z uniwersytetów Johns Hopkins oraz Vanderbilt znaleźli niezwykły błąd w genach, który niejako przy okazji powoduje skok w przyswajaniu tlenu oraz produkcji energii w mięśniach. Wyniki badania opublikowano w czasopiśmie Science, 28 marca. Rzuca ono całkiem nowe światło na genetyczne podstawy wyjątkowych sportowych zdolności koni. Wskazuje też zupełnie nowe fakty związane z tzw. kodonami terminacyjnymi (lub kodonami stop). To fragmenty kodu genetycznego nieniosące żadnej informacji, będące sygnałem do zakończenia syntezy białka w komórce. Koń – mistrz sportów wytrzymałościowych Niewiele ssaków dorównuje koniom pod względem pułapu tlenowego (VO2 max). Tkanka mięśniowa u koni pełnej krwi angielskiej zużywa tlen w tempie przekraczającym 360 litrów na minutę. Pobór tlenu na jednostkę masy ciała jest ponad dwukrotnie wyższy niż u elity ludzkich sportowców wytrzymałościowych. Jak dotąd nie znano genetycznych podstaw tak doskonałego metabolizmu tlenu u koni. Wcześniejsze badania skupiały się na fizycznych cechach koni, takich jak masa mięśniowa, czy mechanika biegu. Badania genetyczne wykazywały mutacje w genach wpływających m.in. na miozynę – jedno z białek odpowiedzialnych za kurczenie się mięśni. Ale nie ustalono ich bezpośredniego związku z metabolizmem tlenowym. Gen, który łamie zasady Tym razem naukowcy skupili się na genie KEAP1, który reguluje reakcje antyoksydacyjne i produkcję energii w mitochondriach. U wczesnych kręgowców gen ten pomagał w „stresie tlenowym” podczas przystosowywania się do życia na lądzie. U ptaków z kolei pom…

GettyImages-1019461046-23dc51d.jpg
width: 2180
height: 1375

Polska husaria była najlepszą jazdą na świecie. Co doprowadziło do jej upadku?
type: item
date: 2025-03-19T08:45:00.000Z
creator: Radosław Sikora
subject: Historia
subject: historia polski
subject: konie
subject: polska
subject: rycerze
subject: wojna
description: Polska husaria odniosła wiele spektakularnych zwycięstw w XVI i XVII wieku. Kolejne stulecie to już zmierzch husarzy. Powodem były nowe strategie walki.
encoded: Spis treści: Husaria – początek i okres świetności Wygląd i uzbrojenie husarza Koszty służby w husarii Zmierzch husarii Sławni husarze „Historia Polski obejmuje szczegół, że gdy pewien król pragnął się cofnąć przed nieprzyjacielem następującym nań z przemagającą siłą, husarze przeszkodzili temu, oświadczywszy wyniośle, że nie ma powodu obawiać się, kiedy jest pod ich osłoną, gdyż jeżeliby niebiosa zapaść się miały, toby je podtrzymano na ostrzach kopii”. Tą jedną anegdotą pod koniec XVII w. Françoise Paulin Dalerac, francuski dworzanin Jana III Sobieskiego, wyjaśnił istotę fenomenu skrzydlatego rycerstwa polskiego. Nadzwyczajna pewność siebie, przekładająca się na wysokie morale, była kluczowym czynnikiem pozwalającym husarzom przez dwa wieki odnosić fenomenalne sukcesy. Najlepszym świadectwem wartości tego rycerstwa są opinie jego największych nieprzyjaciół. Choćby ta wygłoszona przez szwedzkiego króla Gustawa Adolfa: „O gdybym miał taką jazdę; z moją piechotą obozowałbym tego roku w Konstantynopolu”. Taki podziw wzbudził w nim widok husarzy, którzy 1 października 1626 w bitwie pod Gniewem uniesieni zapałem bojowym, skakali na koniach ze stromego wzgórza w dół, jak w przepaść. Wszystko po to, aby uderzyć w piechotę szwedzką, która chroniąc się przed szarżą husarii, opuściła szańce na wzgórzu i zeszła do jego podnóża, licząc że stromizna nasypu uniemożliwi polskim kawalerzystom dotarcie do nich. Husaria – początek i okres świetności Pierwsi husarze pojawili się w Polsce w 1500 r. Złoty okres tej kawalerii rozpoczął się wraz z jej reformą, którą zainicjował Stefan Batory. Już niecałe półtora roku po jego elekcji na króla Polski husarze w bitwie pod Lubieszowem (1577) rozbijają pięciokrotnie liczniejszego wroga – zbuntowanych gdańszczan i zaciężne wojska niemieckie, które mieszczanie wynajęli do obrony swoich interesów. Później zwycięstwa sypnęły się jak z rękawa, każde kolejne bardziej spektakularne. Poczesne miejsce wśród nich zajmuje bitwa pod Kłuszynem (1610), dzi…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/583e19a808b145f60aeb034f7ca7921c63bed818-ca758a3.jpg
width: 1000
height: 667

Te zagadkowe zwierzęta umknęły Karolowi Darwinowi. Wieki później pojawiły się ponownie
type: item
date: 2025-03-07T10:25:49.000Z
subject: Historia
subject: Przyroda
subject: ameryka południowa
subject: hodowla
subject: konie
subject: stado
subject: zwierzęta
description: Tajemnicze kędzierzawe konie z Ameryki Południowej umknęły słynnemu przyrodnikowi, Karolowi Darwinowi. Ale teraz pewna para tworzy ich własne stado i próbuje ocalić zapomniany gatunek.
encoded: Spis treści: Oko w oko z zagadkowym zwierzęciem Od zauroczenia do własnego stada Jak kędzierzawe dzikie konie po raz pierwszy przybyły do Patagonii Darwin szuka wyjątkowego konia Wyjątkowe konie z unikatową mutacją Skąd się wzięło kręcone umaszczenie? Nadzieja na zachowanie kędzierzawych koni z Ameryki Południowej W odludnym zakątku płaskowyżu Somuncurá w argentyńskiej prowincji Río Negro, gdzie wydaje się, że powstało słowo „niegościnny”, weterynarz Gerardo Rodríguez zauważył konia spokojnie pasącego się wśród surowego krajobrazu. Widok jakiegokolwiek konia w tak odizolowanym, suchym regionie był już niezwykły, ale ten był niepodobny do niczego, co kiedykolwiek spotkał: jego sierść była kręcona. Oko w oko z zagadkowym zwierzęciem Początkowo Rodríguez myślał, że kędzierzawa sierść konia wskazuje na to, że jest chory lub spocony. Jednak gaucho, czyli jeździec, powiedział mu coś zaskakującego. Te kędzierzawe konie były kiedyś bardziej powszechne, zanim susze, erupcje wulkanów i inne przeciwności losu zdziesiątkowały ich populację. Miejscowy zaoferował Rodríguezowi sprzedaż konia. Zauroczony stworzeniem, natychmiast się zgodził. Jego żona, Andrea Sede, poczuła tę samą natychmiastową więź ze zwierzęciem. „Nigdy nie zapomnę spotkania z nim” – wspomina. „Podszedł do nas tak, jakby zawsze był nasz”. Od zauroczenia do własnego stada Ta chwila zapoczątkowała marzenie pary o założeniu własnego stada. Prawie 20 lat później Rodríguez i Sede mają obecnie 40 tych kędzierzawych koni – jedynych w swoim rodzaju w całej Ameryce Południowej. Tym samym zachowano fascynujący i nieoczekiwany rozdział historii naturalnej Patagonii. Umknął on nawet słynnemu przyrodnikowi Karolowi Darwinowi, który skrupulatnie udokumentował florę i faunę regionu podczas swojej południowoamerykańskiej podróży na statku Beagle. Naukowiec słyszał pogłoski o tych koniach, ale nigdy nie udało mu się ich znaleźć. Jak kędzierzawe dzikie konie po raz pierwszy przybyły do Patagonii Aby zrozumieć historię argentyński…

kon-f8bd668.png
width: 863
height: 649

Świnie są bardzo wybredne. Naukowcy dokończyli eksperyment słynnego XVIII-wiecznego biologa
type: item
date: 2024-10-01T09:25:23.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: biologia
subject: historia
subject: jedzenie
subject: konie
subject: kozy
subject: krowy
subject: świnie
subject: zwierzęta
subject: żywność
description: Spośród zwierząt hodowlanych, takich jak konie, owce czy kozy to świnie są najbardziej wybredne, jeśli chodzi o pokarm. Na zwierzętach przetestowano ponad 600 gatunków roślin. Eksperyment wykonano blisko 300 lat temu. Przeanalizowano go dopiero teraz.
encoded: Spis treści: Karol Linneusz – na tropie idealnej diety zwierząt Wybredne świnie Wielki eksperyment biologów. Pora z niego skorzystać Świnie są bardzo inteligentnymi zwierzętami. Zdaniem naukowców mają wyrafinowane zdolności poznawcze, lepsze niż psy, a nawet trzyletnie dzieci. Nie zmienia to faktu, że w polskiej kulturze masowej i na co dzień nie mają dobrej prasy. O człowieku zachowującym się nieprzyzwoicie mówi się, że jest świnią. Potoczne są też takie wyrazy pochodne jak świntuch, świństwo, świnić, świński, po świńsku. Tymczasem dowody na wyrafinowanie tych zwierząt naukowcy zebrali nie tylko w ostatnich latach, ale już kilka stuleci temu. Karol Linneusz – na tropie idealnej diety zwierząt Postać Karola Linneusza, szwedzkiego przyrodnika i lekarza, który wprowadził rewolucyjny system klasyfikacji oparty na morfologii (budowie) organizmów, zna każdy uczeń. Naukowiec ten był bardzo płodny. Część z jego badań i publikacji nie jest dziś znanych albo nie kontynuował ich i zostały nieco zapomniane. Tak też stało się z pracą doktorską „Pan Svecicus” opublikowaną przez Karola Linneusza w 1749 roku, którą nawet przetłumaczono na angielski i niemiecki. Obronił ją jego student, Nils Hesselgren. Taka praktyka to nic dziwnego w tamtych czasach. Praca została napisana lub podyktowana przez jego przełożonego, Linneusza, a zadaniem Hesselgrena była jedynie jej publiczna obrona. Doktorat oparty był o szeroko zakrojone badania. Dotyczyły one preferencji żywieniowych zwierząt hodowlanych. Linneusz i jego uczniowie podróżowali po Szwecji, zbierając informacje od rolników na temat najlepszych pastwisk dla zwierząt. Przeprowadzili ponad 2300 testów, w których 643 gatunki roślin podawano krowom, kozom, owcom, koniom i świniom. Następnie odnotowywano, czy zwierzę zjadło roślinę, czy nie. Skala tego przedsięwzięcia robi wrażenie nawet na dzisiejszych naukowcach. Wyniki starannie opracowano, ale nie nigdy ich nie opracowano. Po 275 latach tego zadania podjął się zespół szwedzkich naukowc…

shutterstock1899170341-6d98575.jpg
width: 1000
height: 667

Archeolodzy odkryli w Anglii „starożytne MOP”. Znaleziono mnóstwo artefaktów sprzed 2 tys. lat
type: item
date: 2024-09-11T09:03:32.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: anglia
subject: archeologia
subject: cesarstwo rzymskie
subject: konie
subject: odkrycia archeologiczne
subject: wielka brytania
description: Pozostałości po rzymskiej stacji wymiany koni sprzed dwóch tysięcy lat odkryli archeolodzy w Gloucestershire w Anglii. Miejsce można przyrównać do współczesnych MOP-ów, czyli miejsc obsługi pasażerów na autostradach.
encoded: Spis treści: Stacja wymiany koni z okresu rzymskiego Rzymska obecność w Wielkiej Brytanii Nie tylko Rzymianie Nie jest tajemnicą, że wykopaliska poprzedzające budowę autostrad i tras szybkiego ruchu obfitują w liczne znaleziska archeologiczne. Dlaczego? Bo pokrywają duży obszar. Tym samym rośnie szansa na szersze rozpoznanie. Podobnie było i tym razem w hrabstwie Gloucestershire w zachodniej Anglii. Stacja wymiany koni z okresu rzymskiego Archeolodzy z Oxford Cotswold Archaeology (OCA) pracujący w obrębie projektowanego łącznika trasy szybkiego ruchu A417 (projekt „Missing Link”) natknęli się na rzymskie mutatio. Termin ten oznacza po łacinie dosłownie „zmianę”. W taki sposób określano stację wymiany koni, które znajdowały się w wielu punktach wzdłuż rzymskich dróg. Takie miejsca odpoczynku były wykorzystywane do przerwania długiej podróży i zmiany zmęczonych koni. W obrębie badanego stanowiska archeologicznego znaleziono kości końskie, uzdy i hipposandale, czyli rodzaj rzymskich podków. Były to metalowe płytki mocowane do kopyta rzemieniem. Oprócz tego archeolodzy zlokalizowali przedmioty związane z utrzymaniem i pielęgnacją koni. Wśród rzymskich znalezisk uwagę zwraca figurka Kupidyna stylizowana na greckiego herosa Herkulesa, którą można rozpoznać po maczudze dzierżonej w dłoni. Znajdowała się w rowie. – Jest bardzo mało prawdopodobne, aby Kupidyn został wyrzucony: w tamtych czasach był bardzo cennym nabytkiem. Możliwe, że była to rzeczywiście ofiara, być może złożona bogom za pomoc w osiągnięciu szczęściu lub nawet życiu miłosnym? – sugeruje kierownik badań, Alex Thomson z Cotswold Archaeology. View oEmbed on the source website Miejsce to było położone w pobliżu Ermine Street, jednej z najważniejszych rzymskich dróg na południowym-zachodzie Anglii. To dodatkowa przesłanka, że mamy do czynienia z mutatio. Teraz archeolodzy głowią się nad precyzyjnym określeniem wieku tego założenia. Osadę wzniesiono w tym miejscu w II wieku n.e., a szczyt aktywności przypadł praw…

Zrzut-ekranu-2024-09-11-080435-82b75ca.png
width: 1145
height: 762

Przełomowa decyzja w sprawie koni z Morskiego Oka. Czy to początek końca ich cierpienia?
type: item
date: 2024-05-22T12:21:45.000Z
creator: Igor Szulim
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: konie
subject: morskie oko
subject: ochrona zwierząt
subject: Travel
subject: zakopane
description: Szykują się rewolucyjne zmiany na trasie do Morskiego Oka. W wyniku zawartego porozumienia,już niebawem rozpoczną się testy busa elektrycznego, który ma odciążyć konie.
encoded: W tym artykule: Elektryczny bus na trasie do Morskiego Oka Konie nad Morskim Okiem. Co przewiduje porozumienie? Sprawa transportu turystów do Morskiego Oka od lat wywołuje wiele emocji. Temat powraca na czołówki gazet i portali internatowych za każdym razem, gdy na trasie dochodzi do dramatycznych scen z udziałem koni przewożących pasażerów. Ostatnio taka sytuacja miała miejsce na początku maja. Wówczas jeden z dwóch koni ciągnących fasiąg potknął się i upadł. Zwierzę miało problemy ze wstaniem, a na dodatek zostało zmuszone przez woźnicę do zmiany pozycji i uderzone po pysku. Skandaliczne nagranie natychmiast obiegło sieć i ponownie wywołało dyskusję na temat całkowitego usunięcia transportu konnego ze szlaku. Choć taka opcja – jak na razie – jest mało prawdopodobna, podjęto pierwsze kroki w celu poprawy sytuacji koni ciągnących bryczki z turystami. Elektryczny bus na trasie do Morskiego Oka 17 kwietnia 2024 r. w Zakopanem doszło do spotkania przedstawicieli Ministerstwa Środowiska i Klimatu, Tatrzańskiego Parku Narodowego, wozaków, organizacji prozwierzęcych, weterynarzy oraz samorządowców. Zakończyło się podpisaniem porozumienia. W wyniku zawartego kompromisu, najpóźniej 1 czerwca na trasie Polana Palenica–Włosienica rozpoczną się testy elektrycznego busa. W pierwszej kolejności, jak zaznacza poseł Łukasz Litewka, z transportu meleksem skorzystają osoby niepełnosprawne i seniorzy. – To początek dobrej współpracy z różnymi środowiskami, którym na pewno przyroda i dobro zwierząt leży głęboką na sercu, choć inaczej czasami to dobro postrzegamy – podkreśla minister Paulina Heing-Kloska. View oEmbed on the source website We wtorek, 22 maja szefowa resortu klimatu i środowiska poinformowała za pośrednictwem mediów społecznościowych, że testowy busik dotarł już do stolicy Tatr. Niewykluczone, że w trasę wyrusz jeszcze w tym miesiącu. „Dramat nad Morskim Okiem”. Turyści spacerują po lodzie, ratownicy ostrzegają W sieci pojawiła się fotografia przedstawiająca grupę osób s…

przelom-ws-koni-z-morskiego-oka-czy-to-poczatek-konca-ich-cierpienia-54e41ff.jpg
width: 2121
height: 1414

Wyjaśniono tajemnicę pogańskich pogrzebów na północy Europy. W rytuałach wykorzystywano konie
type: item
date: 2024-05-21T13:07:33.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: cmentarze
subject: konie
subject: odkrycia archeologiczne
subject: Wolny czas
description: Konie udomowiono około 5 tys. lat temu. O tym, jak ważne były te zwierzęta dla ludzi zamieszkujących Europę, świadczą chociażby końskie pochówki na skandynawskich cmentarzach. Najnowsze odkrycie badaczy odsłania nowe szczegóły tego nietypowego obyczaju.
encoded: W tym artykule: Gdzie w Europie grzebano konie? Rytuały pogrzebowe w Europie Poganie, chrześcijanie i konie Kolejne odkrycia archeologiczne rzucają nowe światło na to, jak żyli i umierali mieszkańcy Europy. Jak wiadomo, rytuały pogrzebowe różniły się w zależności od kraju i wyznania i zmieniały w ciągu wieków. Archeolodzy ustalili na przykład, że w niektórych miejscach razem z ludźmi chowano także zwierzęta. Gdzie w Europie grzebano konie? Kilkaset lat temu na cmentarzach w Skandynawii oprócz ludzi grzebano także konie. Czasem pojedynczo, innym razem grupowo – znane są też przykłady grzebania rozczłonkowanych koni. Archeolodzy dotarli też do pochówków, w których konie złożono razem z ludźmi. Więcej o tego typu rytuałach mówią wyniki badania przeprowadzonego przez naukowców z Uniwersytetu w Cardiff. Badacze ustalili, że w średniowieczu poganie zamieszkujący obszary na północ od Morza Bałtyckiego, w tym Szwecję i Finlandię, importowali konie ze schrystianizowanych krajów. Mieli w tym nieoczywisty cel. Nieznana do tej pory przeszłość koni została odkryta na łamach czasopisma „Science Advances”. Rytuały pogrzebowe w Europie Autorzy wspomnianego badania przeanalizowali zęby koni pogrzebanych na miejscowych cmentarzach. Wykorzystali do tego analizę izotopów strontu. Było to możliwe dzięki temu, że sygnatura chemiczna gleby, wody oraz zjadanych roślin jest wchłaniana przez konie i pozostaje w szkliwie. W ten sposób badacze zdołali ustalić, skąd pochodziły zwierzęta. Wyniki sugerują, że poganie zdobywali rumaki (a przynajmniej część z nich) za morzem. Do tej pory panowało przekonanie, że konie wykorzystywane w rytuałach pogrzebowych były miejscowe. Najnowsze odkrycie wskazuje jednak, że zwierzęta importowano z zagranicy. Miały pokonywać dystanse nawet do 1500 km. Analiza genetyczna zwierzęcych szczątków wykazała coś jeszcze. Otóż okazało się, że co trzeci pochowany koń to klacz. To z kolei oznacza, że płeć nie była kluczowa przy wyborze zwierzęcia na ofiarną śmierć. – To ba…

w-poganskich-pogrzebach-na-polnocy-europy-wykorzystywano-konie-a056e6c.jpg
width: 5186
height: 3462

W województwie świętokrzyskim odkryto unikatowy XVII-wieczny pancerz. To zbroja husarska
type: item
date: 2024-04-08T11:14:11.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: jazda konna
subject: konie
subject: rycerze
subject: wojsko
subject: Wolny czas
description: W Mikułowicach w woj. świętokrzyskim dokonano ważnego i unikatowego znaleziska. Jest to XVII-wieczna zbroja husarska, którą ktoś zakopał głęboko pod ziemią.
encoded: W tym artykule: Kupa żelastwa, która okazała się ważnym znaleziskiem Zbroja husarska pod ziemią. Skąd się tam wzięła? Husaria. Niezwykła konna formacja Husarią określamy elitarną, ciężkozbrojną polską jazdę, która istniała od drugiej połowy XVI do XVIII wieku. Jest to najbardziej charakterystyczna polska formacja wojskowa, która nieprzerwanie budzi podziw i fascynację. Dlaczego? Ze względu na bardzo charakterystyczne wyposażenie, w tym dwa skrzydła przymocowane do naplecznika zbroi. Kupa żelastwa, która okazała się ważnym znaleziskiem Na pozostałości po pancerzu ciężkozbrojnego husarza natknął się w marcu w Mikułowicach poszukiwacz zabytków, Patryk Chmielewski. Spoczywały na głębokości 60 cm. O swoim odkryciu poinformował służby zajmujące się ochroną zabytków. – Odkrycie jest unikatowe. Nie mamy zbroi husarskich lub tylko ich elementów ukrytych albo zakopanych w ziemi. W ogóle oryginalnych zbroi husarskich z XVII w. mamy niewiele – przekazał National Geographic Polska dr hab. Marek Florek z sandomierskiej delegatury Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków. Z uwagi na to, że znalezisko jest jeszcze świeże, być może uda się w przyszłości pozyskać więcej informacji. Często w czasie konserwacji ujawniane są napisy lub wzory na zabytkach, które nie są widoczne na pierwszy rzut oka. Zbroja husarska pod ziemią. Skąd się tam wzięła? W jakich okolicznościach zbroja mogła znaleźć się zakopana pod ziemią? Dr hab. Florek zwraca uwagę na to, że zbroje, nawet te nie kompletne, jak ta z Mikułowic, nie były gubione i nie pozostawiano ich na polach bitewnych. – Były po prostu zbyt cenne. Nawet jak nie zostały zebrane po bitwie przez walczących, to, co pozostało, zabrali okoliczni chłopi – podkreśla archeolog. Zbroja husarska zachowała się tylko fragmentarycznie. Brakuje jej kirysu (część chroniąca klatkę piersiową) i jednego naramiennika. – Zbroja (…) z całą pewnością została celowo ukryta – zakopana. Nie wiemy natomiast do kogo należała, gdzie była przechowywana, kiedy i z jakich pow…

w-woj-swietokrzyskim-odkryto-unikatowy-xvii-wieczny-pancerz-to-zbroja-husarska-3f00f8f.png
width: 1200
height: 630

W Anglii odkryto cmentarzysko elitarnych zwierząt. Pochodzi z czasów Tudorów
type: item
date: 2024-03-26T09:09:48.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: anglia
subject: Edukacja
subject: historia
subject: konie
subject: Społeczeństwo
subject: średniowiecze
description: Nowe badanie cmentarzyska w Londynie wykazało, że była to nekropolia przeznaczona dla koni, które importowano z zagranicy. Zwierzęta należały do najbogatszych Anglików.
encoded: W tym artykule: Cmentarzysko koni w Westminsterze Konie niczym supersamochody Najlepsze konie dla najbogatszych Anglików Prawie 30 lat temu w Londynie archeolodzy odnaleźli cmentarzysko z czasów późnego średniowiecza, gdy Anglią rządziła dynastia Tudorów. Jednym z jej królów był Henryk VII Tudor, uważany za jednego z najlepszych angielskich władców w historii. To również w tym okresie toczyła się w kraju wojna domowa nazywaną również Wojną Dwóch Róż. Cmentarzysko koni w Westminsterze Zespół naukowców z kilku brytyjskich uniwersytetów, a także jeden badacz z francuskiej Tuluzy, dokonali nowej analizy cmentarzyska, które od lat uważane było za wyjątkowe. W trakcie badań udało się zidentyfikować prawdopodobne pochodzenie kilku szczątków koni, które zostały tam pochowane. Uczeni ustalili, że zwierzęta te zostały zaimportowane spoza Wielkiej Brytanii i należały do elitarnej grupy Anglików. – Zwierzęta znaleziono na niezwykłym cmentarzu dla koni w City of Westminster w Londynie. Analiza zawartości strontu, tlenu i izotopów węgla w szkliwie u 15 osobników dostarcza informacji na temat prawdopodobnego miejsca urodzenia, diety i mobilności w ciągu pierwszych 5 lat życia – napisali w artykule, który ukazał się na łamach czasopisma naukowego „Science Advances”. Średniowiecze w Polsce to nie ciemne wieki. Wtedy powstało nasze państwo, pierwszy uniwersytet i literatura Jak długo trwało średniowiecze w Polsce? Jak wyglądało wówczas życie mieszkańców kraju i co z historycznego punktu widzenia zawdzięczamy tej epoce? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej. – Wyniki pokazują, że co najmniej siedem koni pochodziło spoza Wielkiej Brytanii, ze stosunkowo zimnego klimatu, potencjalnie ze Skandynawii lub Alp Zachodnich. Nasze wyniki dostarczają bezpośrednich i bezprecedensowych dowodów na różnorodne praktyki związane z handlem końmi w średniowieczu. Podkreślają również znaczenie handlu międzynarodowego w zapewnianiu wysokiej jakości wierzchowców dla średniowiecznych elit londyńskich – …

cmentarzysko-koni-9747281.jpg
width: 2121
height: 1414

Pochowano ich z różnymi zwierzętami. Archeologiczna zagadka z Włoch sprzed 2 tysięcy lat
type: item
date: 2024-02-15T14:35:53.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: cmentarze
subject: konie
subject: krowy
subject: odkrycia archeologiczne
subject: psy
subject: włochy
subject: Wolny czas
subject: zwierzęta
description: Szczątki psów, koni, świń, krowy, a nawet kurczaków znaleziono w grobach ludzi we Włoszech. Cmentarzysko pochodzi sprzed ponad 2 tysięcy lat. Co robiły tam zwierzęta?
encoded: W tym artykule: O kurczę! Ile zwierząt w grobach! Multum badań. Jaka odpowiedź? Zwierzęta w grobie – praktyka powszechna Starożytne Włochy kojarzymy głównie z Rzymem i Cesarstwem Rzymskim. Mało kto zdaje sobie sprawę z tego, że przed jego powstaniem obszar obecnych Włoch zasiedlała mozaika różnorodnych ludów. Archeolodzy podsumowali właśnie na łamach czasopisma „Plos ONE” badania w obrębie cmentarzyska należącego do jednego z zagadkowych ludów zamieszkujących niegdyś północ Italii. O kurczę! Ile zwierząt w grobach! Stanowisko archeologiczne Seminario Vescovilei, bo o nim mowa, znajduje się w Weronie. W okresie od III do I wieku p.n.e. pochowano tu 161 osób. W 16 grobach naukowcy znaleźli dodatkowo szczątki zwierząt. Fakt, że w grobach były na przykład kostki kurczaków czy świń nie był dla archeologów większym zaskoczeniem. Wszak na ostatnią drogę od tysiącleci wkładano do grobów żywność. Zmarły miał z niej skorzystać w zaświatach. Ale co robiły w czterech grobach szczątki psów i koni? Te zwierzęta nie były spożywane powszechnie w pradziejach. Multum badań. Jaka odpowiedź? Aby wyjaśnić powód złożenia psów i koni do grobów naukowcy użyli szerokiego spektrum metod. Przeanalizowali dane demograficzne, dietę ludzi, ich DNA i okoliczności pochówku ludzi i zwierząt. Aby było to możliwe, współpracowali ze sobą eksperci z włoskiego Institute for Mummy Studies i szwajcarskiego Uniwersytetu w Bernie. Mimo starań, nie ustalono żadnych znaczących korelacji. Wygląda na to, że archeologiczna zagadka pozostanie nią na dłużej. Ale coś udało się ustalić. Na przykład to, że ludzie pochowani ze zwierzętami nie byli ze sobą blisko spokrewnieni. Można zatem wykluczyć, że była to praktyka ograniczona do jednej rodziny. Ze zwierzętami pochowani byli różni ludzie. Z kompletnym szkieletem psa znaleziono pochowane dziecko. Z kolei młodego mężczyznę złożono do grobu z częściami konia, a mężczyznę w średnim wieku pochowano z małym psem. Natomiast kobietę w średnim wieku pochowano z całym koniem…

pochowano-ich-z-roznymi-zwierzetami-archeologiczna-zagadka-z-wloch-sprzed-2-tysiecy-lat-319b6b1.jpg
width: 700
height: 464

Zagadkowe znalezisko na budowie metra w Warszawie. Kości sprzed kilkuset lat
type: item
date: 2024-01-17T14:20:03.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: konie
subject: metro
subject: odkrycia archeologiczne
subject: warszawa
subject: Wolny czas
subject: zwierzęta
description: Na warszawskim Bemowie w czasie budowy metra wyłoniły się kolejne znaleziska z odległej przeszłości. Tym razem są to kości koni sprzed kilkuset lat.
encoded: W tym artykule: Kolejne kości na budowie Kości konia sprzed setek lat Znaleziska prazwierząt w metrze Odkrycia archeologiczne w metrze Metro coraz dłuższe Druga linia metra w Warszawie jest coraz dłuższa. Trwają pracę nad budową kolejnych stacji. A z uwagi na to, że budowlańcy dość głęboko drążą w ziemi, od czasu do czasu napotykają na ślady po dawnych mieszkańcach Warszawy. Do tej pory wśród najciekawszych odkryć było znalezisko w postaci szczątków słonia leśnego na Woli czy prażubra na Bródnie. Kolejne kości na budowie O tym, że na początku tego roku robotnicy budujący ostatni odcinek linii metra M2 na Karolin natknęli się na kości poinformował warszawski Urząd Miasta. Położone były metr pod ziemią w rejonie, gdzie powstaje przyszła stacja Lazurowa. Jak zrelacjonowano, na miejsce przyjechali archeolodzy, którzy nadzorują budowę. Dokonali wstępnych oględzin i wstrzymali prace, które mogłyby opóźnić realizację inwestycji. Znalezisko przetransportowano do siedziby Państwowego Muzeum Archeologicznego w Warszawie w celu przeprowadzenia szczegółowych badań. Kości konia sprzed setek lat Według pierwszych ocen należą do koni lub jednego konia. Niewykluczone, że żyły one kilkaset lat temu. Eksperci naliczyli 11 dużych i kilka mniejszych fragmentów kości długich i łopatkę. Kiedy zwierzę lub zwierzęta żyło? Z szacunków wynika, że od 150 do nawet 500 la temu. Archeolodzy będą teraz dociekać, czy konie były używane jako pociągowe, czy może do jazdy wierzchem – co oznaczałoby, że służyły wojskowym. W odpowiedzi na to pytanie pomogą analizy archeozoologiczne. W ten sposób dowiemy się, jak duże były zwierzęta, a być może nawet uda się ustalić ich rasę. Znaleziska prazwierząt w metrze Wśród najciekawszych znalezisk z budowy metra znalazły się kości innych zwierząt. Na terenie dzisiejszej stacji Płocka odkopano kilka kości należących do samicy prehistorycznego słonia leśnego. Co ciekawe kopię fragmentów szkieletu można oglądać w gablocie na antresoli stacji Płocka. Kolejne głośne z…

zagadkowe-znalezisko-na-budowie-metra-w-warszawie-kosci-sprzed-kilkuset-lat-70429b5.jpg
width: 900
height: 600

Historia koni w Patagonii. Rdzenni mieszkańcy hodowali te zwierzęta przed przybyciem Europejczyków
type: item
date: 2023-12-14T07:49:02.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: argentyna
subject: Edukacja
subject: konie
subject: odkrycia
subject: odkrycia archeologiczne
subject: patagonia
subject: Społeczeństwo
subject: udomowienie
subject: Wolny czas
description: Najnowsze badania w Argentynie wykazały, że rdzenni mieszkańcy Patagonii hodowali konie jeszcze przed przybyciem europejskich kolonizatorów. Badacze twierdzą, że więzi ludzi z końmi sięgają nawet XVI–XVII wieku.
encoded: W tym artykule: Kiedy udomowiono konia? Konno przez Patagonię Konie w argentyńskiej Patagonii udomowiono 100 lat wcześniej, niż zakładano Doskonali jeźdźcy Patagonii Historia udomowienia koni sięga wielu tysięcy lat. Dowody archeologiczne w przeszłości wskazywały, że proces tak zwanej domestykacji tych zwierząt rozpoczął się prawdopodobnie ok. 5–6 tys. lat temu. Dopiero w 2021 roku badania opublikowane na łamach prestiżowego czasopisma „Nature” wykazały, że ludzie udomowili konie nieco ponad 4 tysiące lat temu, w regionie stepów na północ od Kaukazu. Kiedy udomowiono konia? W IV wieku p.n.e. prehistoryczne kultury na terenie dzisiejszej Rumunii i Bułgarii hodowały te ssaki. W trzecim tysiącleciu udomowione konie pojawiły się już w Kotlinie Panońskiej. Co ciekawe, aż do schyłku neolitu, czyli pierwszej połowy III wieku p.n.e., konie domowe nie były powszechne w Europie Środkowej i Zachodniej. Chociaż archeolodzy odkrywali sporadyczne szczątki tych zwierząt w tej części kontynentu. Zupełnie inaczej wygląda sprawa domestykacji koni w Ameryce Południowej i Północnej. Szczątkowe dowody wykazały, że hiszpańscy marynarze w XVI wieku pozostawiali swoje wierzchowce w niektórych częściach obu Ameryk. To odkrycie rzuca nowe światło na historię rdzennych Amerykanów. Wyprzedzili Europejczyków Rdzenni Amerykanie długo walczyli o bycie wysłuchanymi. Ich historią coraz częściej interesują się badacze. Najnowsze odkrycie burzy kolonizatorski mit. Uznano wówczas, że konie z czasem zaczęły być hodowane i stały się częścią historii rdzennych mieszkańców. Jednak naukowcy do tej pory uważali, że prawdziwe udomowienie tego gatunku nastąpiło dopiero w XIX wieku za sprawą europejskich osadników i wielkiej migracji. Konno przez Patagonię Najnowsze badania szczątków odkrytych w argentyńskim regionie Patagonii rzuca zupełnie nowe światło na związki ludzi z końmi. Na łamach czasopisma naukowego „Science Advances” opublikowano właśnie artykuł, który dowodzi, że rdzenni mieszkańcy Patagonii hodow…

patagonia-055aee0.jpg
width: 5400
height: 2700

Tutanchamon pierwszą znaną ofiarą wypadku komunikacyjnego. Jaki pojazd przyczynił się do jego śmierci?
type: item
date: 2023-11-28T10:05:35.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: egipt
subject: grobowce
subject: komunikacja
subject: konie
subject: odkrycia archeologiczne
subject: starożytny egipt
subject: Wolny czas
subject: wypadek
description: Ze względu na liczne schorzenia i problemy z chodzeniem faraon Tutanchamon lubił przemieszczać się rydwanem. W jego grobowcu znaleziono sześć takich pojazdów. Jedna z przejażdżek okazała się dla młodego władcy tragiczna w skutkach.
encoded: W tym artykule: Pasjonat rydwanów i ich prędkości? Gwałtowna śmierć faraona Śmiertelne urazy faraona Kim był Tutanchamon? Tutanchamon (błędnie nazywany też Tutenchamonem) jest bezsprzecznie najbardziej znanym faraonem egipskim. Mimo że żył zaledwie kilkanaście lat, a jego dokonania na arenie politycznej były niewielkie, to złotą maskę znalezioną w jego grobowcu rozpoznają miliony ludzi na całym świecie. Od lat trwają spory na temat przyczyn zgonu młodego króla. Wszyscy badacze zgadzają się, że był lichego zdrowia. Ale co stanowiło bezpośrednią przyczynę śmierci? Pasjonat rydwanów i ich prędkości? W grobowcu Tutanchamona znajdującym się w słynnej Dolinie Królów, gdzie pochowano licznych faraonów, odkryto tysiące kosztowności i przedmiotów codziennego użytku. Wśród nich było również sześć rydwanów. Tego typu lekkie pojazdy ciągnięte przez konie były używane zarówno przez egipskie wojsko, jak i przez możnych. Badacze z Republiki Południowej Afryki – ze School of Medicine na Uniwersytecie Limpopo i z Oddziału Chirurgii Dziecięcej na Uniwersytecie w Kapsztadzie – zaproponowali nową hipotezę dotyczącą śmierci Tutanchamona. Opublikowali ją w czasopiśmie naukowym „South African Journal of Surgery”. Gwałtowna śmierć faraona Mumię faraona w ciągu ostatnich 100 lat badano wielokrotnie. Prześwietlano ją rentgenem, pobierano materiał genetyczny, patolodzy prowadzili rozliczne analizy. Tutanchamon był dzieckiem chorowitym. Badania DNA jego mumii wykazały, że cierpiał na malarię, miał płaskostopie prawej nogi i końsko-szpotawą lewą stopę. Nowy wniosek sformułowano po przeglądzie licznych badań naukowych – badacze z RPA nie wykonali żadnych dodatkowych analiz ciała władcy Egiptu. Gruntownie przestudiowali za to wiele dostępnych materiałów. Eksperci ci uważają, że król umarł gwałtowną śmiercią. Przyczyną miał być wypadek w czasie przejażdżki rydwanem. W grobowcu władcy było w sumie sześć takich pojazdów. Z pewnością niektórych z nich używano na co dzień, o czym świadczy zużycie kół.…

tutanchamon-pierwsza-znana-ofiara-wypadku-komunikacyjnego-jaki-pojazd-przyczynil-sie-do-jego-smierci-fot-h-burton-domena-publiczna-bjoern-christian-toerrissen-cc-by-sa-3-0-deed-michael-barera-cc-by-sa-4-0-deed-34c4cbd.png
width: 1200
height: 630

Zwierzęta juczne to nie tylko wielbłądy czy osły, ale też psy i słonie. Rekordziści unoszą nawet tonę
type: item
date: 2023-10-21T09:30:14.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: konie
subject: psy
subject: renifery
subject: słonie
subject: wielbłądy
subject: Wolny czas
subject: zwierzęta
description: Zwierzęta juczne od wielu tysiącleci pomagały człowiekowi w transporcie towarów. Ich rola do dzisiaj jest nie do przecenienia. Tam, gdzie nawet teraz nie wtoczy się najlepszy samochód terenowy, wejdzie obładowane pakunkami zwierzę.
encoded: W tym artykule: Wielbłądy – wytrzymałe zwierzęce „tiry” Lamy i alpaki – transportery Ameryki Południowej Koń – jaki jest, każdy widzi Osioł – może i uparty, ale też wytrzymały i cierpliwy Muł. Cenna krzyżówka Pies – nie tylko najlepszy przyjaciel człowieka Słoń. Gigant wśród zwierząt jucznych Również renifery przenoszą towary, nie tylko zaprzęg Świętego Mikołaja Czym są zwierzęta juczne? To takie gatunki zwierząt, które są wykorzystywane przez człowieka do przenoszenia towarów. Nie należy jednak ich mylić ze zwierzętami pociągowymi. W przypadku zwierząt jucznych towary są mocowane i przenoszone bezpośrednio na zwierzęciu. Natomiast w przypadku zwierząt pociągowych – zwierzęta ciągną zaprzężone do nich na przykład wozy. Wielbłądy – wytrzymałe zwierzęce „tiry” Wielbłądy uważane są za niezastąpione zwierzęta juczne na pustyniach. Wyróżniamy dwa gatunki: baktrian (Camelus ferus f. domestica – bactrianus), dromader (Camelus dromedarius f. domestica). Wielbłąd dromader jest jednogarbny. Obecnie występuje tylko w formie udomowionej na terenie Afryki. Nadal jest niezastąpionym transportowcem. Potrafi obyć się bez wody przez całe tygodnie. Nie ma większych wymagań dotyczących karmienia. Pałaszuje nawet suche krzewy. Dromader potrafi przenieść na sobie 150 kg ładunku. Średnio wielbłądy te idą 50 km dziennie, ale są w stanie przebiec nawet do 140 km. Drugim udomowionym gatunkiem wielbłąda jest dwugarbny baktrian, znany ze wschodniej i środkowej Azji. To bardzo wytrzymałe zwierzę. Baktrian z powodzeniem jest wykorzystywany również na dużych wysokościach – aż do 4 tys. m n.p.m. Nie są mu straszne pustynne upały, ani zamiecie śnieżne. Przenosząc ładunek, pokonuje dziennie 30–40 km. Lamy i alpaki – transportery Ameryki Południowej W Ameryce Południowej jako zwierzęta juczne wykorzystywane nadal są do transportu: lamy (Lama guanicoe f. domestica – f. glama), alpaki (Vicugna vicugna f. domestica – f. pakos). Są to gatunki zwierząt z rodziny wielbłądowatych. Te zwierzęta juczne z And…

zwierzeta-juczne-6eabd5c.jpg
width: 4752
height: 3168

National Geographic Numer Specjalny 3/23
type: item
date: 2023-08-31T21:59:58.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: Magazyn
subject: National Geographic Numer Spec.
subject: Edukacja
subject: konie
subject: Lifestyle
subject: ochrona środowiska
subject: stany zjednoczone
subject: utah
subject: zagrożone gatunki
subject: zwierzęta
description: Zaginione miasta
encoded: Miasta odkryte na nowo Co mamy na myśli, nazywając miasto „zaginionym”? Wiemy przecież, gdzie szukać ruin większości wielkich miast starożytności, takich jak Babilon czy Teby. Kwitły one przez długie stulecia. Zwykle więc to nie położenie miasta jest zaginione, lecz jego historia, jego życie jako części świata. Na zatłoczonych ulicach starożytnych ośrodków żyły przecież lokalne społeczności, z ich klasami wyższymi i niższymi, targowiskami i świątyniami, dziećmi i zwierzętami domowymi. Wraz z upadkiem miast w przeszłość odchodził także ogół tych ludzkich doświadczeń. Zadaniem archeologów jest odsłonięcie tych historii. Jeśli mieszkańcy znali pismo, które umiemy odczytać, jak w przypadku miast Mezopotamii czy Grecji, jest to łatwiejsze. W innych miejscach – choćby w Mohendżo Daro na terytorium współczesnego Pakistanu czy w meksykańskim Teotihuacán – badacze muszą rekonstruować funkcjonowanie ośrodka, opierając się na ceramice, układzie ulic czy rzeźbach. Poza wyobrażaniem sobie życia miasta próbujemy także zrozumieć jego śmierć. W przypadku kilku przeklętych przez los miejsc, takich jak Pompeje czy Akrotiri, odpowiadał za nią kataklizm natury geologicznej. Częściej jednak śmiertelny cios zadawała niestabilność polityczna w połączeniu ze środowiskową – to lekcja, którą ludzkość wciąż odrabia na nowo. Na kolejnych stronach odwiedzimy starożytne miasta – zaginione, a potem odnalezione – w różnych zakątkach świata. Niektóre, jak Troja, należą do najsłynniejszych odkryć archeologów. Inne, choćby Nan Madol na Oceanie Spokojnym, nie są tak znane, ale też dają fascynujący wgląd w odległe światy. A poszukiwania trwają. Nawet teraz, na początku trzeciej dekady XXI w., badacze odkryli nowe siedziby ludzkie w starożytnych Tebach. Te domostwa robotników dostarczą nam kolejnej porcji wiedzy o jednej z najstarszych kultur w dziejach ludzkości. Spis treści Wprowadzenie: Miasta odkryte na nowo – s. 6 1: Pierwsze miasta – s. 8 Mezopotamia 2: Starożytne dynastie – s. 26 Afryka Północna …

national-geographic-numer-specjalny-3-23-eaceb5b.jpg
width: 757
height: 1013

Konie pomogą w tworzeniu nowych robotów. Kluczem zrozumienie relacji tych zwierząt z człowiekiem
type: item
date: 2023-07-08T10:00:34.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: konie
subject: roboty
subject: Technologia
description: „Koń jaki jest, każdy widzi" pisał w XVIII wieku ksiądz Benedykt Chmielowski. Coraz mocniej wkraczamy w erę, w której wyrażenie to będzie brzmiało: „robot jaki jest, każdy widzi". Konie mają nam bowiem pomóc w budowaniu nowych robotów.
encoded: W tym artykule: Jak się bada relacje ludzi z robotami? Konie w pewnych względach przypominają roboty Budowanie szacunku i zaufania Rozumienie bez słów Robo-koń Boston Dynamics Dwóm badaczkom z Uniwersytetu Florydy udało się połączyć tak odległe zagadnienia jak konie i roboty. Przekonują, że to właśnie porozumienie łączące ludzi i konie jest kluczem do stworzenia oprogramowania robotów towarzyszących ludziom. Jak się bada relacje ludzi z robotami? – Roboty wkraczają w nasze życie i miejsca pracy jako towarzysze i członkowie zespołów. Przeprowadzono wiele badań nad tym, jak wchodzić w interakcje z robotami, uczyć je i poprawiać wydajność wykonywania powierzonych zadań. Otwartą granicą dla badań HCI/HRI (Human-Robot Interaction (HRI) i (HCI) – Human-Computer Interaction) pozostaje nawiązanie relacji roboczych z robotem. – Badania analizujące wczesne etapy interakcji człowiek–robot są wciąż nowym obszarem nauki. Jednocześnie odradza się zainteresowanie tym, w jaki sposób interakcja człowiek–zwierzę może informować o interakcji człowiek–robot – wyjaśniają w przedmowie do artykułu „Koń jako nauczyciel: Jak interakcja człowiek-koń informuje o interakcji człowiek-robot” dr Eakta Jain i dr Christina Gardner-McCune, badaczki z Uniwersytetu Florydy. Artykuł naukowczyń jest wynikiem rocznych badań analizujących wczesną fazę interakcji człowieka z koniec przez pryzmat interakcji człowieka z robotem. Konie w pewnych względach przypominają roboty Zaczęło się od tego, że dr Eakta Jain spędziła urlop na ranchu w otoczeniu koni. Przyglądając się tym niezwykłym zwierzętom, doszła do wniosku, że w pewien sposób konie przypominają roboty, a szczególnie samochody autonomiczne. W końcu potrafią dowieźć do domu nawet nieprzytomnego jeźdźca, samodzielnie wybrać odpowiednią ścieżkę, omijać przeszkody i oceniać zagrożenie. Aby bliżej poznać zagadnienie, badaczka rozmawiała z hodowcami, miłośnikami koni, a nawet ze studentami pracującymi z tymi zwierzętami. Nauczyła się również jeździć konno. …

kon-f92dea8.jpg
width: 2121
height: 1414