National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2025-11-25T13:29:30.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Czy szympansy toczą wojny? Tak, ta trwała 10 lat i przyniosła ogromne zyski zwycięzcom
items: Zimna wojna ujawniona: od Jałty do żelaznej kurtyny – co naprawdę się wydarzyło?
items: Polscy archeolodzy odkryli ślady brutalnego konfliktu. Wśród ofiar kobiety i dzieci
items: 13-letni Suri widział początek tragedii, która do dziś dzieli Pakistan i Indie
items: Zemsta sprzed tysiącleci. Archeolodzy odkryli miejsce krwawych porachunków z czasów Stonehenge
items: Ukraina zażąda reparacji od Rosji również za szkody klimatyczne. Rachunek może wynieść nawet 32 mld dolarów
items: Walki na większą skalę odbywały się w Europie o 1000 lat wcześniej, niż sądzono. Dowody w masowym grobie
items: Który okres w dziejach Bliskiego Wschodu był najbardziej brutalny? Naukowcy mają odpowiedź
items: Jak wygląda dzisiaj Afganistan? To kraj na styku wielu kultur, religii i wpływów
items: Nagrody World Press Photo przyznane. Wśród wyróżnionych zdjęcia fotografów „National Geographic"
items: „W Belfaście przez kraty można podziwiać sąsiadów, jak w klatce”. Wystawa fotografii Mariusza Śmiejka
items: Japonia może mieć 7 tysięcy wysp więcej niż dotychczas sądzono. Dlaczego pozostały niezauważone?
items: Trzech Sudańczyków za kradzież straci ręce. W tych krajach wciąż stosuje się niehumanitarne kary
items: To dlatego wielkie imperium Hetytów upadło. Naukowcy w końcu odkryli przyczynę
items: Przemoc i wojny okresie neolitu były bardzo powszechne. Dlaczego ludzie już wtedy się mordowali?
items: Na początku wojny Rosjanie „aresztowali” zachodnie satelity. Teraz chcą je wymienić na swoją rakietę
items: Dlaczego Hunowie zaatakowali Cesarstwo Rzymskie? Nie chodziło o zdobycie złota i bogactwa
items: W Drodze Mlecznej istnieją cztery wrogie cywilizacje, które są gotowe najechać Ziemię, sugeruje nowe badanie
items: Ryżowa wojna o wyspy. Japońskie danie stało się symbolem konfliktu terytorialnego
items: „Francuzi wciąż myślą, że jesteśmy ich kolonią”. Kryzys w Republice Środkowoafrykańskiej nie ma końca?
items: To państwo ma wielkie bogactwo, a jednak jest w ruinie. Płonące serce Afryki [REPORTAŻ]
items: Połowy w cieniu chińskiej potęgi. Spór na Morzu Południowochińskim przyczynia się do zagłady gatunków
items: Tajlandia – podzielone królestwo
items: Dzisiaj obchodzimy Światowy Dzień Pomocy Humanitarnej
items: Kaszmirskie klimaty

Czy szympansy toczą wojny? Tak, ta trwała 10 lat i przyniosła ogromne zyski zwycięzcom
type: item
date: 2025-11-25T14:20:05.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: dżungla
subject: ewolucja
subject: konflikty
subject: małpy
subject: szympansy
subject: wojna
description: W postapokaliptycznej serii Fallout słyszeliśmy na każdym kroku, że „wojna nigdy się nie zmienia”. Obecnie wiemy, że to stwierdzenie pasujące nie tylko do ludzi, ale także do zwierząt. Badacze udowodnili, że krwawa, 10-letnia wojna pomiędzy plemionami szympansów zakończyła się dominacją jednego stada, które odniosło z niej ogromne korzyści. Gloria victoribus, vae victis.
encoded: Zachowania społeczne szympansów – najbliżej spokrewnionych z nami naczelnych – od lat fascynują badaczy. Szczególne zainteresowanie budzi ich agresja oraz konflikty pomiędzy poszczególnymi społecznościami. Okazuje się, że szympansy nie tylko współpracują i okazją sobie empatię, ale potrafią także prowadzić zorganizowane i długotrwałe wojny przypominające ludzkie konflikty zbrojne, z których czerpią wymierne korzyści. Czemu szympansy nie mogą żyć w zgodzie? Szympansy są zwierzętami terytorialnymi i żyją w silnie zorganizowanych społecznościach. Terytorium każdej grupy jest nie tylko miejscem zamieszkania, ale przede wszystkim źródłem pożywienia i bezpieczeństwa. Konflikty wybuchają najczęściej na tle rywalizacji o zasoby – przede wszystkim o dostęp do pożywienia, wody czy atrakcyjnych miejsc do odpoczynku. Ważnym czynnikiem prowadzącym do konfliktów jest również struktura społeczna szympansów. Każda grupa ma ściśle określoną hierarchię z dominującymi samcami na czele. Walka o pozycję w grupie powoduje wzrost napięć i sprzyja wybuchom agresji. Liczba członków grupy także wpływa na prawdopodobieństwo rozpoczęcia wojny – większe grupy częściej angażują się w agresywne działania wobec sąsiadów. Tak jak ludzie. Krwawe wojny to domena nie tylko ludzi Jane Goodall, angielska antropolożka, prymatolożka i jedna najwybitniejszych na świecie badaczek dzikiej fauny, nieodłącznie kojarzona jest z naszymi najbliższymi kuzynami ze świata zwierząt. Sama jednak twierdziła, że szympansy zdecydowanie nie są jej ulubionymi zwierzętami – są zbyt podobne do ludzi. I nie miała na myśli naszej empatii czy kreatywności. W latach 70. XX w. opisała ona trwającą 4 lata wojnę między szympansami w Tanzanii, które podzieliły się na dwa wrogie obozy po śmierci dominującego samca. Jego odejście skutkowało do rywalizacji, a następnie otwartej wojny pomiędzy młodszymi zwierzętami. Ostatecznie konflikt zakończył się całkowitym wyniszczeniem jednej z grup, a zwycięzcy przejęli ich ziemię. Wojna dziesięc…

GettyImages-467572747-9c3e268.jpg
width: 3354
height: 2396

Zimna wojna ujawniona: od Jałty do żelaznej kurtyny – co naprawdę się wydarzyło?
type: item
date: 2025-08-17T06:36:35.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Historia
subject: fakty i mity
subject: konflikty
subject: stany zjednoczone
subject: związek radziecki
description: Zimna wojna to jedno z najważniejszych wydarzeń XX wieku, które ukształtowało współczesny świat. Trwała od 1947 do 1991 roku i choć w trakcie zimnej wojny nie doszło do otwartego konfliktu między supermocarstwami, skutki tego globalnego napięcia odczuwalne są do dziś. Oto najważniejsze przyczyny, przebieg i konsekwencje zimnowojennej rywalizacji, a także jej wpływ na technologię, politykę i kulturę.
encoded: Spis treści: Czym była zimna wojna? Przyczyny zimnej wojny Najważniejsze etapy konfliktu Zimna wojna a rozwój technologiczny i kosmiczny Życie społeczne i propaganda w czasach zimnej wojny Koniec zimnej wojny i jej następstwa Zimna wojna była konfliktem globalnym, który objął niemal wszystkie kontynenty i oddziaływał na każdą dziedzinę życia – od polityki międzynarodowej, przez gospodarkę, po naukę, kulturę i edukację. Choć nie była prowadzona przy użyciu regularnych armii dwóch głównych graczy – Stanów Zjednoczonych i Związku Radzieckiego – to jej skutki były odczuwalne wszędzie tam, gdzie dochodziło do zderzenia ideologii: komunizmu i kapitalizmu. Zimna wojna narzuciła światu dwubiegunową strukturę, w której państwa musiały wybierać stronę, a każde wydarzenie na arenie międzynarodowej było analizowane pod kątem wpływów jednego z bloków. Czym była zimna wojna? Geneza terminu i pierwsze przejawy napięcia Zimna wojna oznaczała konfrontację dwóch przeciwstawnych bloków politycznych i militarnych – bloku wschodniego (ZSRR i jego satelici) oraz bloku zachodniego (USA, NATO i sojusznicy) – bez otwartej wojny między nimi. Początek zimnej wojny datuje się na 1947 rok, kiedy to USA oficjalnie zadeklarowały politykę powstrzymywania komunizmu. Jednym z pierwszych sygnałów pogłębiającej się konfrontacji było odrzucenie przez ZSRR udziału w planie Marshalla i zmuszenie państw Europy Środkowej i Wschodniej do podobnego kroku. W odpowiedzi w 1949 roku utworzono Radę Wzajemnej Pomocy Gospodarczej (RWPG). Podział świata po II wojnie światowej Równolegle powstały dwa przeciwstawne pakty militarne: NATO (1949) jako sojusz państw zachodnich oraz Układ Warszawski (1955) jako reakcja państw komunistycznych. W ten sposób świat wszedł w erę dwubiegunowości, gdzie każde większe wydarzenie na arenie międzynarodowej było rozpatrywane przez pryzmat interesów USA lub ZSRR. Zimna wojna miała również wymiar ekonomiczny. Kraje zachodnie wprowadzały mechanizmy gospodarki rynkowej i liberalizacji h…

zimna-wojna-shutterstock2458112315-b8e86e9.jpg
width: 1000
height: 590

Polscy archeolodzy odkryli ślady brutalnego konfliktu. Wśród ofiar kobiety i dzieci
type: item
date: 2025-05-23T09:19:58.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: ameryka południowa
subject: archeologia
subject: cmentarze
subject: konflikty
subject: peru
description: Cmentarzysko, na którym złożono 700 lat temu ponad dwadzieścia osób – mężczyzn, kobiety i dzieci – odkryte przez Polaków w Peru, jest wyjątkowe. Żaden ze zmarłych nie zginął śmiercią naturalną. Co się wydarzyło?
encoded: Spis treści: Bez litości – cmentarz świadectwem brutalności Kogo pochowano w El Curaca? El Curaca – Inkowie i późniejsza gorączka złota Znalezisko pochodzi ze stanowiska archeologicznego El Curaca w południowym Peru. Ludzie zasiedlali to górzyste miejsce o powierzchni 5–6 hektarów zapewne już 2 tys. lat temu – wówczas były to wczesne społeczności rolnicze. W okresie kolonialnym obszar ten był też miejscem eksploatacji złóż złota. Nowe odkrycie, ogłoszone niedawno przez zespół kierowany przez prof. Józefa Szykulskiego z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Wrocławskiego, związane jest ze społecznością kultury Chuquibamba (Aruni). Badania możliwe były dzięki finansowaniu Narodowego Centrum Nauki. Bez litości – cmentarz świadectwem brutalności To znalezisko – jak przyznają sami badacze – zrobiło na nich szczególne wrażenie. W jednym z sektorów stanowiska El Curaca zlokalizowano pochówki z obstawą kamienną. W sumie naliczono szczątki 24 osób – mężczyzn, kobiet i dzieci. Wszystkich wyposażono w liczne dary grobowe. Należą do kultury Chuquibamba (Aruni), której ośrodkiem macierzystym jest obszar dorzecza Majes, znajdującego się na południe od Atico. Do badania zmarłych przystąpili antropolodzy. Nie mają wątpliwości – charakterystyczne uszkodzenia czaszek i klatek piersiowych poświadczają, że ludzie ci zginęli pod wpływem fizycznego ataku. Do ich uśmiercenia użyto m.in. maczug. Do ataku doszło zapewne w połowie XIV wieku, na co wskazują wyniki analiz radiowęglowych. Kogo pochowano w El Curaca? – Nie można wykluczyć, że byli to najeźdźcy, a nie obrońcy. Chuquibamba nie była kulturą rodzimą, tylko ekspandowała na te tereny z północy. Szukała nowych obszarów osadniczych – wyjaśnia National Geographic Polska prof. Szykulski. W jego ocenie migracja mogła wynikać z powodu wyżu demograficznego albo długotrwałego fenomenu El Niño lub jego bardziej gwałtownej odmiany, określanej jako Super-ENSO. El Curaca – Inkowie i późniejsza gorączka złota Archeolodzy odkryli na tym stanowisku arc…

masakra-4e50565.png
width: 900
height: 600

13-letni Suri widział początek tragedii, która do dziś dzieli Pakistan i Indie
type: item
date: 2025-05-07T10:44:51.000Z
subject: Historia
subject: indie
subject: konflikty
subject: pakistan
subject: wojna
description: Podział Indii i Pakistanu z 1947 roku to nie tylko data w kalendarzu – to wspomnienia przelanej krwi, złamanych rodzin i nierozwiązanych konfliktów. Artykuł przedstawia nie tylko kontekst historyczny, ale również pokazuje, jak ten moment wciąż kształtuje rzeczywistość milionów ludzi.
encoded: Spis treści: Dlaczego podział doprowadził do masowej przemocy? Jakie były konsekwencje decyzji Brytyjczyków? Czy trauma podziału wciąż jest żywa? Jakie są współczesne skutki podziału? Ludzie ćwiczą w indyjskim obozie dla uchodźców, aby odpędzić rozpacz po podziale Indii i Pakistanu w 1947 roku. Kurukshetra była jednym z największych obozów ze względu na bliskość pospiesznie wytyczonej granicy, która wydzieliła dwa niepodległe państwa z byłej brytyjskiej kolonii. W nocy 13 sierpnia 1947 roku trzynastoletni Suri Sehgal był tak podekscytowany, że nie mógł zasnąć. Następnego dnia miał oglądać opuszczenie brytyjskiej flagi i wciągnięcie nowej w swojej rodzinnej prowincji Pendżab. Sehgal pamięta stację kolejową Lalamusa, gdzie odbyła się ceremonia z flagą Pakistanu, optymistyczny nastrój i specjalny posiłek, który dzielił z rodziną i przyjaciółmi. „Wszyscy świętowaliśmy razem” – wspominał w 2016 roku. Już po kilku godzinach długo oczekiwane przekazanie władzy zamieniło się w koszmar. Tego wieczoru Sehgal z przerażeniem patrzył, jak setki ludzi niosących noże przebiegały obok, polując na Hindusów. Dlaczego podział doprowadził do masowej przemocy? Sehgal był jednym z milionów Hindusów i Pakistańczyków, których życie zostało zakłócone. Utworzenie w sierpniu 1947 roku dwóch państw było pozornym zwycięstwem, ale fatalnie zarządzona transformacja doprowadziła do krwawej łaźni. Kolonialne korzenie Podziału sięgają XVII wieku, gdy Brytyjska Kompania Wschodnioindyjska zaczęła przejmować indyjskie ziemie. W 1857 roku bunt żołnierzy doprowadził do ustanowienia Brytyjskiego Raju. Administracja kolonialna celowo podkreślała różnice religijne. W 1905 roku Lord Curzon podzielił Bengal według kryteriów religijnych, co pobudziło zarówno Indyjski Kongres Narodowy, jak i Ligę Muzułmańską. Jakie były konsekwencje decyzji Brytyjczyków? W latach 40. XX wieku Mahatma Gandhi oraz Jawaharlal Nehru dążyli do zjednoczenia, ale Muhammad Ali Jinnah domagał się oddzielnego państwa. Gdy w 1946 roku roz…

Indie-Pakistan-a5bebd3.jpg
width: 4176
height: 2784

Zemsta sprzed tysiącleci. Archeolodzy odkryli miejsce krwawych porachunków z czasów Stonehenge
type: item
date: 2024-12-16T10:52:57.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: anglia
subject: archeologia
subject: kanibalizm
subject: konflikty
subject: odkrycia archeologiczne
subject: pradzieje
subject: walka
subject: wielka brytania
description: Blisko 40 osób brutalnie zamordowano i wrzucono do głębokiego szybu. Wiele wskazuje, że część z nich została nawet częściowo zjedzona. Wydarzenie rozegrało się 4 tysiące lat temu w południowej Anglii. Co było jego przyczyną?
encoded: Spis treści: Największa masakra w pradziejowej Wielkiej Brytanii Zamordowani i pożarci – masakra w Anglii Kanibalizm w czasach Stonehenge Wielkie konflikty między ludźmi to nie „wynalazek” ostatnich stuleci. Jak się okazuje, już w pradziejach dochodziło do krwawych walk i rzezi. Archeolodzy długo uważali, że epoka brązu w Wielkiej Brytanii była stosunkowo spokojna. Wówczas nie miało dochodzić do większych aktów przemocy. Jednak mylili się. Największa masakra w pradziejowej Wielkiej Brytanii Naukowcy opublikowali właśnie na łamach czasopisma „Antiquity” analizy kości wrzuconych do kilkunastometrowego szybu w okolicach Bristolu w Wielkiej Brytanii na stanowisku archeologicznym Charterhouse Warren. Szczątki odkryto w latach siedemdziesiątych XX wieku, ale dopiero teraz dokładnie je przeanalizowano. Wniosek jest dość przerażający: to największy przykład przemocy międzyludzkiej w brytyjskich pradziejach. – W rzeczywistości znajdujemy więcej dowodów na obrażenia szkieletów datowanych na okres neolitu w Wielkiej Brytanii, niż na wczesną epokę brązu. Dlatego Charterhouse Warren wyróżnia się jako bardzo niezwykłe miejsce – mówi główny autor badań profesor Rick Schulting z Uniwersytetu Oksfordzkiego. W ocenie archeologa, to ustalenie maluje dość mroczny obraz tego okresu. Zamordowani i pożarci – masakra w Anglii Wrzucone bezwładnie szczątki znaleziono w naturalnej rozpadlinie o głębokości 15 m. Wydobyto z niej 3000 kości i ich fragmentów. Należały do dzieci, kobiet i mężczyzn. W przeciwieństwie do większości pochówków z tego okresu w Anglii, na czaszkach wrzuconych do szybu widać ślady po urazach zadanych tępym narzędziem. To te ciosy doprowadziły do śmierci tych ludzi. Ale to nie wszystko. Naukowcy znaleźli na kościach liczne ślady nacięć i złamania, które nastąpiły mniej więcej w momencie śmierci. Tego typu ślady mogą świadczyć o tym, że zostały zjedzone przez napastników. – Jest to mocne przypomnienie, że ludzie w prehistorii mogli dorównywać swoim okrucieństwem tym zadawa…

NG-wystawki-Facebook-1-5659105.png
width: 1200
height: 630

Ukraina zażąda reparacji od Rosji również za szkody klimatyczne. Rachunek może wynieść nawet 32 mld dolarów
type: item
date: 2024-06-14T06:56:23.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: klimat
subject: konflikty
subject: rosja
subject: Społeczeństwo
subject: ukraina
subject: wojna
description: Eksperci szacują, że emisja gazów cieplarnianych w związku z wojną w Ukrainie, którą wypowiedziała Rosja, to nawet ok. 175 mln ton dwutlenku węgla. Kijów będzie domagał się pieniędzy od Moskwy za straty spowodowane działaniami zbrojnymi. Do reparacji zamierza wliczyć również szkody klimatyczne.
encoded: W tym artykule: Wojna Rosji z Ukrainą generuje więcej dwutlenku węgla, niż 175 krajów świata Ukraina może pozwać Rosję o szkody klimatyczne Co powoduje największą emisję dwutlenku węgla? 24 lutego 2022 roku Rosja dokonała pełnoskalowej inwazji na terytorium Ukrainy. Planem Moskwy było przede wszystkim szybkie zdobycie terenów wschodnich i zajęcie Kijowa. To wszystko się nie udało, bo Ukraińcy stawili silny opór napastnikowi. Wojna trwa już ponad 2 lata i na razie wszystko wskazuje na to, że Federacja Rosyjska nie zamierza się wycofać, a Ukraina tym bardziej nie zamierza się poddać. Wojna Rosji z Ukrainą generuje więcej dwutlenku węgla, niż 175 krajów świata Jednak trwająca wojna to nieustannie rosnące straty, nie tylko w ludziach, ale także w gospodarce, infrastrukturze czy dziedzictwie kulturowym. W ubiegłym roku czasopismo „Antiquity” opublikowało raport, według którego inwazja Rosji na Ukrainę powoduje, iż na masową skalę, w tempie niespotykanym od 1945 roku, wojska Putina niszczą zabytki i stanowiska archeologiczne. Ale konflikt, jak każdy inny, powoduje również szkody klimatyczne. Eksperci z Initiative on Greenhouse Gas Accounting of War (IGGAW) szacują, że pierwsze dwa lata wojny Rosji z Ukrainą spowodowały emisję gazów cieplarnianych, które odpowiadają zużyciu około 175 milionów ton dwutlenku węgla. Uważa się, że to może w dużym stopniu przyczynić do dalszego wzrostu globalnego ocieplenia. A to z kolei doprowadzi do jeszcze większych zmian pogodowych i intensyfikacji ekstremalnych zjawisk. Ukraina może pozwać Rosję o szkody klimatyczne Z raportu IGGAW wynika, że emisje dwutlenku węgla w ciągu pierwszych dwóch lat konfliktu były większe niż roczny ślad węglowy 175 krajów świata. Specjaliści obliczyli, że ta dodatkowa emisja gazów cieplarnianych, a właściwie zwalczanie jej skutków, może kosztować nawet 32 miliardy dolarów. Rosja i Ukraina: skomplikowana historia, która łączy i dzieli dwa kraje Stulecia rozlewu krwi, dominacja obcych sił i wewnętrzne podziały do…

donieck-1739022.jpg
width: 1024
height: 683

Walki na większą skalę odbywały się w Europie o 1000 lat wcześniej, niż sądzono. Dowody w masowym grobie
type: item
date: 2023-11-02T16:01:45.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: antropologia
subject: archeologia
subject: broń
subject: hiszpania
subject: jaskinie
subject: konflikty
subject: kości
subject: neolit
subject: odkrycia archeologiczne
subject: wojna
subject: Wolny czas
description: Wielomiesięczne i szeroko zakrojone walki mogły mieć miejsce w Europie nawet ponad 5 tysięcy lat temu. Poświadczają to kości mężczyzn odkryte w masowym grobie w hiszpańskim schronisku skalnym.
encoded: W tym artykule: Masowy grób w schronisku skalnym Dowody na długotrwałe walki zapisane w kościach Jak wyglądał pierwszy duży konflikt zbrojny w Europie? Walki i szersze konflikty międzyludzkie towarzyszyły naszemu gatunkowi od zarania. Kiedy jednak przerodziły się w bardziej zorganizowane i długotrwałe działania? W Europie miało to nastąpić dopiero w epoce brązu, czyli około 4000 do 2800 lat temu. Masowy grób w schronisku skalnym Historię wielomiesięcznych i intensywnych walk należy jednak przesunąć o tysiąc lat. Przekonują o tym hiszpańscy archeolodzy w artykule opublikowanym w naukowym periodyku „Scientific Reports”. Międzynarodowy zespół badaczy ponownie przyjrzał się ponad 300 szkieletom złożonym w schronisku skalnym w San Juan ante Portam Latinam w regionie Rioja Alavesa w północnej Hiszpanii. Poszukiwali śladów po ranach zagojonych i niezagojonych (w wyniku których ludzie umarli). Masowy grób sprzed tysięcy lat odkryto przypadkowo w 1985 roku. Wówczas spychacz odsłonił kości ludzkie. Wykopaliska ratownicze ruszyły dopiero w 1990 roku. Dowody na długotrwałe walki zapisane w kościach Okazało się, że kości należącej do 65 osób nosiły ślady po niezaleczonych urazach, a 89 – po takich, które się zagoiły. To bardzo duże liczby – uznali badacze – bo dotyczą ponad 23 proc. osób pochowanych w schronisku skalnym. Urazy charakterystyczne dla walk mieli w dużej mierze młodzi i dorośli mężczyźni. Ponad 74 proc. niezagojonych urazów i 70 proc. zagojonych urazów miało miejsce u dorastających lub dorosłych mężczyzn, co stanowi znacznie wyższy odsetek niż u kobiet i stanowi niespotykaną liczbę w porównaniu do innych europejskich miejsc masowych pochówków z okresu neolitu. Naukowcy zwracają uwagę, że wiele śmiertelnych urazów nie jest widocznych w kościach, bo dotyczy tkanek miękkich. Można zatem przypuszczać, że więcej osób pochowanych w hiszpańskim schronisku skalnym zmarło w wyniku konfliktu. Udało się też ustalić, ile lat mają kości. Wszystko dzięki badaniom z wykorzystaniem…

walki-na-wieksza-skale-odbywaly-sie-w-europie-o-1000-lat-wczesniej-niz-sadzono-dowody-w-masowym-grobie4-04c3f7c.png
width: 1200
height: 630

Który okres w dziejach Bliskiego Wschodu był najbardziej brutalny? Naukowcy mają odpowiedź
type: item
date: 2023-10-10T14:28:12.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: antropologia
subject: archeologia
subject: bliski wschód
subject: irak
subject: iran
subject: izrael
subject: jordania
subject: konflikty
subject: kości
subject: mezopotamia
subject: Onet
subject: syria
subject: turcja
subject: wojna
subject: Wolny czas
description: Najbardziej brutalny okres w dziejach starożytnego Bliskiego Wschodu miał miejsce około 4500–3300 lat p.n.e. w okresie chalkolitu. Takie ustalenie naukowców możliwe było po przeanalizowaniu kilku tysięcy szkieletów z urazami.
encoded: W tym artykule: Szczyt przemocy na Bliskim Wschodzie w czasach chalkolitu Jakie były przyczyny konfliktów? Epoka brązu i później Obszar Bliskiego Wschodu był w miejscem, w którym powstały pierwsze znane cywilizacje. To tam doszło do udomowienia zwierząt i niektórych roślin, na przykład zbóż. Znajomość rolnictwa rozprzestrzeniła się stamtąd do Europy. Na Bliskim Wschodzie istniały też wielkie cywilizacje – sumeryjska, asyryjska czy hetycka. Jest to zatem obszar bardzo interesujący dla badaczy przeszłości człowieka. Szczyt przemocy na Bliskim Wschodzie w czasach chalkolitu Naukowcy byli świadomi, że na terenie Bliskiego Wschodu od tysiącleci dochodziło do różnego rodzaju konfliktów zbrojnych i agresji. Jednak nikt do tej pory nie zajął się tym zagadnieniu bliżej. Nie było jasne, kiedy dochodziło najczęściej do przemocy. Zespół naukowców z Niemiec, Hiszpanii i Polski postanowił przyjrzeć się kościom ludzkim z Bliskiego Wschodu. Pochodziły z Turcji, Iraku, Iranu, Syrii, Libanu, Izraela i Jordanii i były datowane na lata 12 000–400 p.n.e. Dzięki takiemu szerokiemu zakresowi chronologicznemu udało się dokonać ciekawych obserwacji. W sumie przeanalizowano ponad 3500 szkieletów pod kątem urazów czaszek lub ran zadanych bronią. Wyniki opublikowali na łamach czasopisma naukowego „Nature Human Behavior”. Jakie były przyczyny konfliktów? Okazało się, że najwięcej urazów miało miejsce około 4500–3300 lat p.n.e., czyli w okresie chalkolitu. Autorzy publikacją sugerują, że przemoc w tym czasie zbiegła się z powstaniem pierwszych scentralizowanych protopaństw. Wówczas sporadyczne utarczki i waśnie poszły w zapomnienie. Nastała epoka konfliktów zbrojnych na dużą skalę. Chalkolit to epoka, która nastąpiła po neolicie. Jeszcze w neolicie gęstość zaludnienia była niska, mimo że rolnictwo rozprzestrzeniało się na coraz większe tereny. Od około 4400 lat p.n.e. zmieniły się warunki klimatyczne i było bardziej sucho. Być może była to jedna z przyczyn rozwoju pierwszych miast. Wtedy tworząc…

bliski-wschod-3cfb169.jpg
width: 1280
height: 863

Jak wygląda dzisiaj Afganistan? To kraj na styku wielu kultur, religii i wpływów
type: item
date: 2023-05-21T09:08:03.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: afganistan
subject: arabowie
subject: Edukacja
subject: historia
subject: islam
subject: konflikty
subject: kraje islamskie
description: Afganistan to kraj z niezwykle długą, ale i trudną historią. Tożsamość narodowa opiera się na oporze wobec okupantów i konfliktach, które w przeszłości nawiedziły kraj.
encoded: W tym artykule: Trudna historia Afganistanu Tożsamość Afgańczyków opiera się na oporze i obronie swojego terytorium Afganistan jest dziś zarządzany przez talibów Jest pewna afgańska anegdota, która wiele mówi o historii tego kraju. Gdyby zapytać mieszkańca wsi lub prowincji, co jest za widocznym tuż obok wzgórzem, ten odpowie: „Za tym wzgórzem mój dziadek walczył z Aleksandrem Wielkim”. W tym niewinnym żarcie kryje się jednak ziarno prawdy. W 329 r. p.n.e. Aleksander Macedoński dotarł do Afganistanu ze swoją armią i podbił ten kraj. Za jego panowania powstało wiele miast, do których sprowadzali się hellenistyczni koloniści. Jednak grecka okupacja spotkała się buntami miejscowej ludności. Wydarzenia te, i dalsza walka o niepodległość kraju położonego na niezwykle surowym terytorium, kształtowały narodową tożsamość Afgańczyków. Trudna historia Afganistanu Gościem najnowszej odsłony cyklu „Kawa z ambasadorem” był dr Piotr Łukasiewicz, politolog, dyplomata, pułkownik rezerwy Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej i były ambasador RP w Afganistanie w latach 2012–2014. Rozmowę o historii i społeczeństwie Afganistanu prowadziła dr Małgorzata Bonikowska, prezeska Centrum Stosunków Międzynarodowych i THINKTANK. Afganistan to kraj z niezwykle długą, ale i trudną historią. Najwcześniejsze osady miejskie pojawiły się w Afganistanie już w III tysiącleciu p.n.e. Po 2000 roku p.n.e. region ten zamieszkali Ariowie, którzy należeli do indoirańskiego odłamu ludów indoeuropejskich. To za ich czasów powstało miasto, które dało początek Kabulowi. – Historia Afganistanu jest bardzo skomplikowana. To kraj leżący na styku Azji Centralnej, Subkontynentu Indyjskiego i rozszerzającego się Bliskiego Wschodu. Historycznie był miejscem styku dwóch religii: islamu i hinduizmu – mówi dr Piotr Łukasiewicz. Po śmierci Aleksandra Wielkiego tereny Afganistanu przejęli Seleucydzi, a później znaczną część kraju opanowali Partowie. W 50 r. n.e. Afganistan został zaatakowany i złupiony przez Kuszanów, kt…

thumb1384700reference-04f3bd3.jpg
width: 2117
height: 1416

Nagrody World Press Photo przyznane. Wśród wyróżnionych zdjęcia fotografów „National Geographic"
type: item
date: 2023-04-20T11:28:35.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Fotografia
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: fotografia
subject: konflikty
subject: Społeczeństwo
subject: ukraina
subject: wojna
subject: Wolny czas
subject: world press photo
subject: zdjęcia
description: Ogłoszono tegorocznych zwycięzców prestiżowej nagrody fotograficznej World Press Photo. To już 66. edycja konkursu. Wyróżniono 2 fotografów National Geographic. To Alessandro Cinque i Anush Babajanyan. Z kolei tytuł zdjęcia roku otrzymał Jewhen Małoletka za obraz przedstawiający ewakuację ciężarnej Iriny Kalininy ze szpitala w oblężonym Mariupolu.
encoded: W tym artykule: World Press Photo przyznane Dwóch fotografów National Geographic z nagrodą Zdjęciem roku nagrodzono poruszające zdjęcie z Ukrainy Niezależna fundacja World Press Photo z siedzibą w Amsterdamie działa już od 1955 roku i corocznie ogłasza wyniki najlepszych zdjęć z całego świata. To jedna z najbardziej prestiżowych nagród w świecie fotografii, swoiste Grand Prix sztuki fotograficznej. To, co najważniejsze, jury nie ocenia wyłącznie warstwy artystycznej zdjęć. Nagradzana jest również wrażliwość dziennikarskiego i reporterskiego oka. Sposób, w jaki autor widział świat, wraz ze wszystkimi jego problemami. World Press Photo przyznane World Press Photo przyznało w sumie nagrody 24 fotografom, a sześć osób otrzymało wyróżnienia. Fundacja zwróciła uwagę, że wybór nie był łatwy. Otrzymali bowiem ok. 60 tys. zdjęć, które przesłało 3752 autorów ze 127 krajów. Fotografie przedstawiały historie nieznane z najdalszych zakątków świata, ale również reportaże z wojny w Ukrainie, historycznych protestów w Iranie, a także opowieści z Afganistanu, który od prawie 2 lat jest kontrolowany przez Talibów. Konkurs Grand Press Photo został podzielony na sześć regionów: Afrykę, Azję, Europę, Amerykę Północną i Środkową, Amerykę Południową oraz Azję Południowo-Wschodnia i Oceanię. Zdjęcia wybierano według konkretnych kategorii: zdjęcia pojedyncze, fotoreportaż, projekt długoterminowy i technika dowolna. Powyższe zdjęcie jest jednym z serii reportażowej Madsa Nissena, duńskiego fotoreportera, który otrzymał nagrodę w kategorii World Press Photo Story of the Year. Jego opowieść „Cena pokoju w Afganistanie” pokazuje życie i cenę, jaką ponoszą ludzie po tym, jak siły USA opuściły ten kraj, a władze w sierpniu 2021 roku przejęli Talibowie. Państwo odtwarza Islamski Emirat Afganistanu z lat 90. XX wieku. Eksperci przyznają, że to koniec złudzeń o demokracji i powrót do ograniczania praw człowieka. Dwóch fotografów National Geographic z nagrodą – Wybór zwycięskich zdjęć spośród dziesią…

oblezenie-mariupola-625c059.jpg
width: 4961
height: 3308

„W Belfaście przez kraty można podziwiać sąsiadów, jak w klatce”. Wystawa fotografii Mariusza Śmiejka
type: item
date: 2023-04-20T07:03:12.000Z
creator: Iwona El Tanbouli-Jabłońska
subject: Fotografia
subject: National Geographic Site
subject: belfast
subject: fotografia
subject: irlandia
subject: konflikty
subject: patronaty
subject: Wolny czas
subject: wystawa fotografii
description: Wszelkie problemy i napięcia, które są tutaj codziennością, zamiatane są przez rządzących pod dywan – mówi Mariusz Śmiejek. Wystawę jego fotografii będzie można oglądać w Poznaniu od 19 maja.
encoded: W tym artykule: Konflikt w Irlandii Północnej W Belfaście mury oddzielają katolików i protestantów Czy dojdzie do zjednoczenia Irlandii? Iwona El Tanbouli-Jabłońska: Mieszkasz w Belfaście, ile już lat? Mariusz Śmiejek: Do Belfastu trafiłem pierwszy raz latem 2010 r. Dzięki kontaktom z Aleksandrą Łojek, autorką książki „Belfast. 99 ścian pokoju” spotkałem się tam z członkami nielegalnych brytyjskich grup paramilitarnych, do niedawna uważanych za terrorystyczne. Wtedy żywo zainteresowałem się historią konfliktu w Irlandii. Rok później mieszkałem już w Belfaście. Konflikt w Irlandii Północnej Na czym polega ten konflikt? Żeby zrozumieć podłoże konfliktu, trzeba się cofnąć w historii do czasu zajęcia Irlandii przez Wilhelma III Orańskiego w 1690 r. po bitwie nad rzeką Boyne. Irlandia, jako jedna z kolonii brytyjskich, podkreślała wielkość i znaczenie Anglii w Europie i na świecie, niczym trofeum. Miała również bardzo ważne znaczenie strategiczne w obronie przed Napoleonem. Anglicy, umacniając obronę na całym wybrzeżu zachodnim wyspy, ochronili się przed przejęciem Irlandii przez Napoleona, który chciał wesprzeć Irlandczyków i pozbyć się Anglików z wyspy już w XVIII w. Paradoksem jest to, że większość Brytyjczyków w Irlandii Północnej to nie Anglicy, tylko rdzenni Szkoci (Ulster Scots). Anglicy po przejęciu kontroli nad Szkocją i klęsce głodu zmusili Szkotów do zasiedlania tych terytoriów. Czy jest to konflikt czysto religijny, czy chodzi o coś więcej? Religia to jeden z najskuteczniejszych argumentów, który używany jest do dziś. Większym problemem jest tożsamość lub raczej jej utrata. Wielcy tego świata perfekcyjnie żonglują tym pojęciem, by osiągnąć swój cel. Ulsterscy Szkoci w Irlandii Północnej stracili znaczenie w Wielkiej Brytanii i traktuje się ich jako najniższą klasę społeczną w kraju, w którym piętnuje się ludzi ze względu na ich pochodzenie. Wszelkie problemy i napięcia, które są tutaj codziennością, zamiatane są przez rządzących pod dywan. Narastający krzyk l…

01-mlody-lojalista-w-dzielnicy-the-village-czesci-kontrolowanej-przez-nielegalna-grupe-paramilitarna-ulster-defence-association-f0c1800.jpg
width: 2000
height: 1333

Japonia może mieć 7 tysięcy wysp więcej niż dotychczas sądzono. Dlaczego pozostały niezauważone?
type: item
date: 2023-03-10T16:02:24.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: azja
subject: geografia
subject: japonia
subject: konflikty
subject: Travel
subject: wyspy
description: Japonia przeliczyła, ile wysp wchodzi w jej skład. Wynik okazał się zaskakujący. Do tego kraju należy aż siedem tysięcy więcej wysp niż zakładano wcześniej.
encoded: W tym artykule: Czy Japonia się powiększyła? Kiedy skała na morzu jest wyspą? O jakie wyspy Japonia spiera się z innymi krajami? Poprzednio Japonia liczyła swoje wyspy w 1987 roku. Liczba, jaką wówczas uzyskano, robiła wrażenie. W skład państwa wchodziły dokładnie 6852 wyspy. Zamieszkałych było 260 z nich. Teraz powtórzono obliczenia, wykorzystując do tego technologie cyfrowe. Przeglądu dokonał Urząd Informacji Geoprzestrzennej Japonii (ang. Geospatial Information Authority of Japan, GSI). Rezultat przyniósł niespodziankę. Według nowego rejestru do terytorium Japonii przynależy ponad dwa razy więcej wysp, niż policzono wcześniej. Jest ich łącznie aż 14125. A to oznacza, że Japonia właśnie uzyskała ponad siedem tysięcy nowych wysp. Czy Japonia się powiększyła? GSI podkreślało, że nie oznacza to, iż terytorium Japonii się powiększyło. Najprawdopodobniej jest takie same, jak poprzednio. Zmiana wynika z nowych, znacznie lepszych technologii wykorzystywanych do opracowania rejestru. Pomocne okazały się również dokładniejsze mapy cyfrowe. Na Pacyfiku pojawiła się nowa wyspa. Jak powstała i kiedy zniknie? Na Pacyfiku sporo się ostatnio dzieje. Po erupcji podwodnego wulkanu powstała nowa wyspa. Co o niej wiadomo? Nie zmieniła się również definicja tego, co uznaje się za wyspę. Tak samo jak 35 lat temu GSI przyjęła, że wyspa to wystający ponad wodę naturalny obszar lądu o obwodzie przynajmniej stu metrów. Jeszcze dokładniejsza definicja zawarta jest w Konwencji Narodów Zjednoczonych o prawie morza. Według niej „wyspą jest ukształtowany w sposób naturalny obszar lądu, otoczony wodą, który pozostaje powyżej poziomu wody podczas przypływu”. Kiedy skała na morzu jest wyspą? Stosując powyższe kryteria, nie zawsze jednak daje się łatwo stwierdzić, co wyspą jest, a co nie. Czasami np. trudno określić, czy dany kawałek lądu znika całkiem pod wodą w czasie przypływu, czy też nie. To może wpływać na rozbieżności w obliczeniach. W rejestrze sprzed 35 lat zdarzało się też, że skupisko m…

japonia-moze-miec-7-tysiecy-wysp-wiecej-niz-dotychczas-sadzono-dlaczego-pozostaly-niezauwazone-fot-getty-images-250a9b8.jpg
width: 1999
height: 999

Trzech Sudańczyków za kradzież straci ręce. W tych krajach wciąż stosuje się niehumanitarne kary
type: item
date: 2023-02-15T08:00:51.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: afryka
subject: islam
subject: konflikty
subject: muzułmanie
subject: śmierć
subject: Społeczeństwo
subject: sudan
description: Ukamienowanie, amputacje rąk, a nawet kara śmierci. Na świecie wciąż są kraje, które stosują publiczne egzekucje oraz niehumanitarne, okrutne i poniżające wyroki. W Sudanie właśnie skazano trzech młodych mężczyzn za kradzież. Zostaną pozbawieni rąk.
encoded: W tym artykule: Sytuacja polityczna w Sudanie jest coraz bardziej napięta Mężczyźni otrzymali karę amputacji ręki Czym jest prawo szariatu? W których krajach obowiązuje kara śmierci? Trzech młodych mężczyzn w Sudanie usłyszało ostatnio szokujący wyrok sądu. Oprócz kary więzienia i grzywny mają stracić ręce. Wszystko dlatego, że ukradli butlę z gazem w Omdurmanie. To pierwszy taki wyrok od prawie dziesięciu lat. Organizacje broniące praw człowieka biją na alarm i ostrzegają, że kraj znowu wraca na drogę reżimu i ekstremizmu politycznego. Sytuacja polityczna w Sudanie jest coraz bardziej napięta W 2019 roku w Sudanie doszło do masowych protestów, które ostatecznie doprowadziły do upadku sudańskiego prezydenta Omara al-Baszira. Opozycja zapowiadała wówczas głębokie zmiany wewnętrzne, a eksperci mieli nadzieję, że to krok ku demokratyzacji kraju. Dyktator utrzymywał władze przez 30 lat, a system autorytarny utrzymywał się głównie dzięki rozwinięciu aparatu bezpieczeństwa. Nowe władze zapowiadały liberalizację prawa, zmniejszenie m.in. kontroli sfery obyczajowej i reformę polityki szariatu. Ochotnicy do bólu. Kto i dlaczego chce, by go torturowano? Chociaż tortury powszechnie kojarzą się z zadawaniem bólu innym, większość ludzi na świecie umartwia się sama, na własne życzenie. Jednak wszystko wskazuje na to, że Sudan wciąż narusza prawa międzynarodowe i nie zapewnia oskarżonym sprawiedliwych procesów. W ubiegłym roku 20-letnia Sudanka została skazana na karę śmierci przez ukamienowanie za cudzołóstwo. Media informowały wówczas, że kobiecie odmówiono nawet konsultacji z prawnikiem. Mężczyźni otrzymali karę amputacji ręki Tym razem skazani zostali trzej mężczyźni. Żaden z nich nie miał nawet skończonych 30 lat. Władze Sudanu przekazały, że zostali już przetransportowani do więzienia w północnym Chartumie, tym samym, w którym przebywa Umar al-Baszir. Młodzi Sudańczycy będą tam, aż wyrok zostanie wykonany. Na razie jednak nie wiadomo, kiedy to się stanie. Afrykańskie Centrum…

protesty-w-sudanie-e21d281.jpg
width: 1024
height: 683

To dlatego wielkie imperium Hetytów upadło. Naukowcy w końcu odkryli przyczynę
type: item
date: 2023-02-08T15:59:10.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: historia
subject: imperium
subject: katastrofy
subject: konflikty
subject: kryzys
subject: Społeczeństwo
subject: starożytność
subject: susza
subject: turcja
description: Imperium Hetytów było potężnym państwem, które swoją siłę opierało na niezwykle silnej i dobrze uzbrojonej armii. Upadło około 1200 p.n.e., a dotychczas uważano, że stało się to pod naporem Ludów Morza. Nowe badania wykazały, że przyczyna mogła być zupełnie inna.
encoded: W tym artykule: Hetyci stworzyli jedno z największych imperium w czasach starożytnych Co spowodowało upadek państwa Hetytów? Badacze podejrzewają, że susza mogła być gwoździem do trumny Hetytów Hetyci byli starożytnym ludem indoeuropejskim, który od 2000 r. p.n.e. zamieszkiwał terytorium Anatolii, w dzisiejszej Turcji. Plemiona hetyckie przybyły tam prawdopodobnie ze swoich rdzennych obszarów, czyli z regionów na północ od Kaukazu. Wykopaliska archeologiczne wykazały, że koczownicy, którzy dotarli do historycznej krainy Hatti, wyparły zamieszkujący tam lud. Doszło wówczas do akulturacji, a Hetyci, którzy sami nazywali się Nesytami, przyswoili wierzenia i język ludów Hatti. Hetyci stworzyli jedno z największych imperium w czasach starożytnych Hetyci w Anatolii zaczęli tworzyć małe autonomiczne miasta-państwa. Jednym z nich była Kussara. To małe miasteczko było zarządzane przez księcia Anittę, który posiadał dużą armię licząca ponad 1200 wojowników i 40 rydwanów. Ze starożytnych zapisów historycznych wynika, że władca jako pierwszy próbował podporządkować sobie wszystkie hetyckie miasta. Udało mu się zdobyć wpływy w Nesie i podbić większą część centralnej Anatolii. Dopiero około połowy XVII wieku p.n.e. udało się scentralizować i zjednoczyć państwo hetyckie. Dokonał tego Labarna, wódz który został pierwszym królem Hetytów. Panował w latach 1680–1650 p.n.e. W następnych dziesięcioleciach Hetyci stworzyli ogromne imperium, które kontrolowało już nie tylko Anatolię, ale również północną Mezopotamię, Syrię i Palestynę. Swoją siłę opierali na niezwykle dużej, bardzo dobrze uzbrojonej i świetnie zorganizowanej armii. Co spowodowało upadek państwa Hetytów? Dotychczas uważano, że kres tego potężnego państwa nastąpił ok. 1200 r. p.n.e. Historycy uważali, że doszło wówczas do destabilizacji politycznej pod naporem przybyszów zwanych Ludem Morza, czyli m.in. Frygów i Protoormian pochodzących z Bałkanów. Ponadto wciąż pozostawał nierozwiązany spór z Asyryjczykami. Migracja nacier…

imperium-hetytow-9ac5e3e.jpg
width: 2272
height: 1704

Przemoc i wojny okresie neolitu były bardzo powszechne. Dlaczego ludzie już wtedy się mordowali?
type: item
date: 2023-01-20T13:34:40.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: europa
subject: konflikty
subject: ludzie
subject: neolit
subject: prehistoria
subject: Społeczeństwo
subject: walka
subject: wojna
description: Na podstawie analizy kości i czaszek z okresu neolitu naukowcy odkryli, że przemoc i działania wojenne były bardzo powszechne wśród prehistorycznych ludzi. Co dziesiąte badane szczątki wykazywały ślady obrażeń, które zadano różnego rodzaju bronią.
encoded: W tym artykule: Naukowcy postanowili zbadać kilka tysięcy szkieletów z okresu neolitu Pierwszy naukowy dowód na działania wojenne na szeroką skalę Konflikty były spowodowane wzrostem konkurencji i walką o zasoby naturalne Ludzkie szczątki są niezwykłym źródłem wiedzy dla archeologów i badaczy dziejów człowieka. Analiza kości może dostarczyć wiedzy na temat ewolucji, zmian społecznych, demograficznych i ekonomicznych, a także zwyczajów i tradycji, które obowiązywały kilkaset, a nawet kilka tysięcy lat temu. Naukowcy postanowili zbadać kilka tysięcy szkieletów z okresu neolitu Międzynarodowy zespół naukowców z Wielkiej Brytanii, Niemiec i Szwecji przeprowadził badania ponad 2300 szkieletów osadników i rolników. Szczątki pochodziły ze 180 stanowisk archeologicznych z całej Europy i datowane były na lata 8000–4000 p.n.e. Wyniki zostały opublikowane na łamach czasopisma naukowego „Proceedings of the National Academy of Sciences”. Dotychczas nie wiadomo było, jak wyglądały konflikty wśród prehistorycznych społeczności. Nie można jednoznacznie stwierdzić, czy neolityczni ludzie prowadzili wojny, takie jak w starożytności, jaka była ich skala oraz powody. Wynika to z braku wystarczających dowodów oraz źródeł pisanych. Dlatego badacze tego okresu uważali, że ta epoka cechowała się względnym pokojem. Jednak w najnowszych badaniach naukowcy odkryli pewien wzór, który może rzucić nowe światło na historię wojenną neolitu. Pierwszy naukowy dowód na działania wojenne na szeroką skalę Zespół naukowców stwierdził, że średnio co dziesiąty badany szkielet wykazywał ślady przemocy. Autorzy przyznają, że są to zazwyczaj obrażenia zadane różnego rodzaju bronią, m.in. wykonaną z kamienia. Uczeni zwracają uwagę, że w tym okresie w różnych kulturach mogli pojawić się wyspecjalizowani wojownicy, którzy odgrywali rolę w działaniach zbrojnych. Ludzie z okresu wczesnego neolitu używali kryształów do oznaczania kurhanów. Co to oznaczało? Archeolodzy odnaleźli kryształy na zachodzie Anglii, które…

neolityczne-czaszki-40ea68d.jpg
width: 2835
height: 2137

Na początku wojny Rosjanie „aresztowali” zachodnie satelity. Teraz chcą je wymienić na swoją rakietę
type: item
date: 2023-01-19T07:39:01.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: Gwiazdy
subject: konflikty
subject: kosmos
subject: rosja
subject: satelity
subject: wojna
description: Rosyjska Agencja Kosmiczna Roskosmos i francuski Arianespace prowadzą rozmowy w sprawie wymiany partii satelitów OneWeb na komponenty rakiety Sojuz. Satelity miały zostać wyniesione z kosmodromu Bajkonur 5 marca ubiegłego roku. Czy europejska firma telekomunikacyjna odzyska swoją własność?
encoded: W tym artykule: Jak rosyjskie rakiety znalazły się w Gujanie Francuskiej Wymiana „zakładników” będzie skomplikowana Porażka rosyjskiego programu kosmicznego Odwołanie startu rakiety Sojuz z partią 36 satelitów należących do angielsko-amerykańskiej spółki telekomunikacyjnej OneWeb było reakcją na sankcje nałożone przez Unię Europejską na Rosję w związku z jej agresją na Ukrainę. Był to jeden z najgłośniej dyskutowanych tematów okołokosmicznych w pierwszej fazie wojny. Od tamtej chwili mające dostarczać szerokopasmowy internet satelity są zakładnikami rosyjskiego reżimu. Wygląda na to, że teraz pojawiło się światełko w tunelu. Tak przynajmniej przekonuje rosyjski portal RussianSpaceWeb. Według doniesień z Rosji, nowy szef Roskosmosu, Jurij Borisow, jest otwarty na negocjacje z Arianespace. Zdaniem portalu, Roskosmos mógłby oddać satelity, jeśli Arianespace wymieni je na komponenty rakiet Sojuz. Te znajdują się na terenie kosmodromu w Gujanie Francuskiej, którym w imieniu Europejskiej Agencji Kosmicznej zawiaduje właśnie Arianespace. Jak rosyjskie rakiety znalazły się w Gujanie Francuskiej Rosyjskie rakiety Sojuz-ST pojawiły się w Gujanie Francuskiej w ramach wspólnego programu obu agencji. Możliwość wykorzystania kosmodromu w Ameryce Południowej miała poszerzyć możliwości wynoszenia satelitów. Sojuzy były obsługiwane przy współpracy z inżynierami przedsiębiorstwa NPO Ławoczkin. Czy możemy uniezależnić naszą energetykę od Rosji? Tak i trzeba zrobić to jak najszybciej [WYWIAD] Po inwazji rosyjskich wojsk na Ukrainę, Zachód zareagował błyskawicznie. Zaczął nakładać szereg sankcji, które konsekwentnie izolują Rosję politycznie i gospodarczo. Pieniądze za rosyjs... Ale 25 lutego 2022 roku, dzień po inwazji na Ukrainę, Roskosmos oznajmił zawieszenie współpracy z europejskimi partnerami, jednocześnie wycofując ze stanowiska w Kourou swoich 87 pracowników. Rosyjskie Sojuzy startowały z kosmodromu w Gujanie Francuskiej od 2011 roku. Wykonały łącznie 27 lotów. Równolegle do teg…

na-poczatku-wojny-rosjanie-zaaresztowali-zachodnie-satelity-teraz-chca-je-wymienic-na-swoja-rakiete-fot-paul-hennessy-sopa-images-lightrocket-via-getty-images-e43d4c4.jpg
width: 1024
height: 649

Dlaczego Hunowie zaatakowali Cesarstwo Rzymskie? Nie chodziło o zdobycie złota i bogactwa
type: item
date: 2022-12-19T16:00:35.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: barbarzyńcy
subject: cesarstwo rzymskie
subject: Edukacja
subject: europa
subject: imperium
subject: konflikty
subject: Kultura
subject: rzymianie
subject: Społeczeństwo
subject: średniowiecze
subject: starożytność
subject: starożytny rzym
subject: wojna
description: Hunowie przeszli do historii jako „bicz boży” nad rzymskim imperium. Dlaczego zaatakowali największe imperium ówczesnych czasów? Naukowcy znaleźli odpowiedź.
encoded: W tym artykule: Kim byli Hunowie? Dlaczego jednak Hunowie wzbudzali taki strach nawet bitnych Gotów? Hunowie przyczynili się do olbrzymich zmian w Europie Dlaczego Hunowie zaatakowali Cesarstwo Rzymskie? Badania wykazały, że powodem mogła być dotkliwa susza Kryzys klimatyczny sprawił, że Hunowie stali się bezwzględnymi najeźdźcami Historia konfliktów nigdy nie jest czarno-biała. Jesteśmy przyzwyczajeni do oceniania działań wojennych w wymiarze, kto jest katem, a kto ofiarą, lub kto jest dobry, a kto jest zły. Taka uproszczona metodologia sprawia jednak, że często pomijamy wydarzenia, które mogły mieć wpływ na podejmowane decyzję. Kim byli Hunowie? Bitwa pod Adrianopolem stoczona 9 sierpnia 378 roku to jedna z największych klęsk w dziejach rzymskiego oręża. Pomiędzy tysiącami zmasakrowanych poległych nie można było nawet rozpoznać zwłok cesarza Walensa. Rzymian pokonali barbarzyńscy Goci. Jednak za ten „posiew totalnego zniszczenia”, jak pisał Ammianus Marcellinus, pośrednio odpowiadał kto inny. Plemię Hunów. „Zamieszkiwało tereny po drugiej stronie Meotydy [Morza Azowskiego] aż po Ocean Lodowaty i wyróżniało się dzikością przekraczającą wszelką miarę” – pisał ten starożytny historyk w „Dziejach rzymskich”. Miał świadomość, że pojawienie się tego ludu na stepach czarnomorskich w latach siedemdziesiątych IV w. n.e. wywołało lawinę. Z obawy przed Hunami Goci pod wodzą Fritigerna szukali ratunku na ziemiach Imperium. Osiedleni w Mezji, niesprawiedliwie traktowani przez Rzym, zbuntowali się w końcu, co miało fatalne skutki dla Imperium w postaci klęski pod Adrianopolem. Dlaczego jednak Hunowie wzbudzali taki strach nawet bitnych Gotów? Nadciągnęli z tajną bronią. Jak wszystkie ludy koczownicze, używali łuków refleksyjnych. Łuki Hunów były jednak większe i asymetryczne (tj. dolne ramię łuku było mniejsze od górnego). Dzięki tym innowacjom miały większy zasięg i siłę rażenia. Były też wygodniejsze w użyciu w czasie jazdy konnej. Oprócz siły militarnej Hunów starożytni auto…

attyla-01f6aeb.jpg
width: 1024
height: 680

W Drodze Mlecznej istnieją cztery wrogie cywilizacje, które są gotowe najechać Ziemię, sugeruje nowe badanie
type: item
date: 2022-06-03T11:02:12.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: cywilizacja
subject: Gwiazdy
subject: konflikty
subject: kosmici
subject: kosmos
subject: wojna
description: Jaka jest szansa, że zostaniemy zaatakowani przez kosmitów? Sto razy mniejsza niż to, że ludzkość zniknie z powierzchni Ziemi na skutek uderzenia gigantycznej asteroidy. Ale takie niebezpieczeństwo istnieje, a wrogich cywilizacji w naszej galaktyce może być co najmniej cztery.
encoded: W tym artykule: Jak często ludzie wywołują wojny na Ziemi? Jak często ludzie mogliby wywoływać wojny w kosmosie? Jak często wrogie cywilizacje mogą wywoływać wojny? Alberto Caballero nie jest astrofizykiem. Jako doktorant zajmuje się międzynarodowymi konfliktami na hiszpańskim Uniwersytecie Vigo. Ten kierunek badawczy zainspirował go do przeprowadzenia pewnego myślowego eksperymentu. Caballero postawił następujące pytanie. Jeśli w kosmosie istnieją inne cywilizacje i jeśli ich skłonność do najeżdżania sąsiadów odpowiada skłonności Ziemian do wywoływania wojen, to ile może być agresywnych kosmitów tylko w Drodze Mlecznej? Rozumowanie, w którym zawarł odpowiedź, opisał w artykule umieszczonym w archiwum preprintów naukowych arXiv. Artykuł nie został jeszcze zrecenzowany. Mimo to zyskał rozgłos, ponieważ analiza Caballero prowadzi do klarownego wniosku. Statystyka wskazuje, że w naszej galaktyce istnieją cztery wrogie cywilizacje, które – gdyby miały takie możliwości techniczne – najechałyby Ziemię. Jak często ludzie wywołują wojny na Ziemi? Caballero zaczął od zebrania danych o liczbie konfliktów zbrojnych na Ziemi w latach 1950–2022. W tym czasie wojnę, najazd lub inwazję na różną skalę wywołało 51 państw ze 195 istniejących. Na szczycie listy znalazły się Stany Zjednoczone z 14 konfliktami zbrojnymi. Następnie Hiszpan oszacował prawdopodobieństwo, że dany kraj wywoła wojnę, uzależnione od udziału jego wydatków na wojsko w ogólnych, globalnych wydatkach zbrojeniowych. Znów przodowały tu Stany Zjednoczone. Amerykańskie wydatki na wojsko stanowiły 38 proc. wszystkich pieniędzy lokowanych w sektorze zbrojeniowym w badanych okresie. „Mój tata jako pierwszy rozpoczął poszukiwanie obcej inteligencji”. Opowieść córki Franka Drake'a Czy kosmici istnieją? Na wiosnę 1960 roku, 29-letni astronom z pasmami przedwczesnej siwizny i beztroskim nastawieniem, postanowił stawić czoła jednemu z najbardziej egzystencjalnych pytań lu... <img src="https://images.immediate.co.uk/production…

w-drodze-mlecznej-istnieja-cztery-wrogie-cywilizacje-ktore-sa-gotowe-najechac-ziemie-sugeruje-nowe-badanie-fot-getty-images-7d4917d.jpeg
width: 2154
height: 1392

Ryżowa wojna o wyspy. Japońskie danie stało się symbolem konfliktu terytorialnego
type: item
date: 2021-10-14T11:01:55.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: japonia
subject: konflikty
subject: korea południowa
subject: ryż
subject: Travel
subject: Wolny czas
description: Kontrowersyjne danie składa się z ryżowych kopczyków otoczone „morzem” z sosu curry. W jeden z nich wbito japońską flagę.
encoded: W tym artykule: Spór o wyspy na Morzu Japońskim Palcem po mapach Japonii i Korei Południowej Coś, co większości ludzi może wydawać się zwykłą miską ryżu, w rzeczywistości okazuje się nawiązaniem do długoletniego sporu między Japonią a Koreą Południową. Kontrowersyjne danie jest serwowane w jednej z restauracji na wyspie Okinoshima, która jest położona w sąsiedztwie spornego terytorium. Najmniejsza z Wysp Owczych ma „własną” chmurę Lítla Dímun jest miejscem dobrze znanym przez podróżników, a zwłaszcza marynarzy. To zasługa znajdującej się nad nią niemal przez cały czas chmury soczewkowatej. Spór o wyspy na Morzu Japońskim Media w Korei Południowej i Północnej żywo zareagowały po tym, jak do Internetu trafiły zdjęcia porcji ryżu, które kształtem przypominały wyspy Takeshima nazywane przez Koreańczyków Dokdo. Ich przynależność administracyjna wzbudza wiele kontrowersji. W 1952 r. Koreańczycy samowolnie zajęli skalne wysepki na Morzu Japońskim, jednak Japończycy uważają że archipelag jest integralną częścią terytorium kraju kwitnącej wiśni. Dodajmy, że ich jedyną mieszkanką jest Kim Shin-yeol. Na archipelagu stacjonuje również koreańska policja. Rocznie wyspy odwiedza około 2 tys. turystów. View oEmbed on the source website Kontrowersyjne zdjęcie przedstawia ryżowe kopczyki otoczone „morzem” z sosu curry. W jeden z nich wbito japońską flagę. „Według Uriminzokkiri” – kontrolowanego przez Koreę Północną serwisu internetowego – taki sposób podania popularnego dania ma zdradzać plany Japończyków na przejęcie wysp. Media w Korei Południowej również odniosły się do zaczepki ze strony sąsiadów. W gazecie „Dong-A-Ilbo” można było przeczytać, że Japończycy zastosowali „typową tanią sztuczkę” do wyrażenia swoich roszczeń terytorialnych. Największa na świecie wyspa piaskowa wraca do pierwotnej nazwy. Nowa była obraźliwa dla rdzennych mieszkańców Pierwsze próby zmiany nazwy wyspy podjęto jeszcze w ubiegłym wieku. W sumie cały proces trwał prawie 30 lat. Palcem po mapach Japonii i K…

wyspy-takeshima-nazywane-przez-koreanczykow-dokdo-72755c4.jpeg
width: 960
height: 540

„Francuzi wciąż myślą, że jesteśmy ich kolonią”. Kryzys w Republice Środkowoafrykańskiej nie ma końca?
type: item
date: 2020-12-16T08:10:15.000Z
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: afryka
subject: konflikty
subject: Kultura
subject: Społeczeństwo
description: Republika Środkowoafrykańska – jak na Afrykę mało ludna i potencjalnie zamożna – pogrąża się w chaosie religijnych waśni. Dlaczego tak się dzieje? Dodatkowo kryzys w Republice Środkowoafrykańskiej zniszczył to, co zostało ze zmurszałego systemu sądownictwa, i dobił wcześniej też nie największe zaufanie społeczeństwa do rządów prawa. Są nieprzygotowani do radzenia sobie z ciężkimi przestępstwami. To z kolei rodzi pytanie: czy kraj może się odrodzić, jeśli nie można w nim liczyć na sprawiedliwość?
encoded: Konflikty w Afryce: jak wygląda życie w Republice Środkowoafrykańskiej? W 2013 roku teren Republiki Środkowoafrykańskiej został zniszczony przez muzułmańskich rebeliantów walczących z chrześcijańską milicją o kontrolę nad stolicą kraju, Bangi. Dziś dzielnicę wypełniają piski dzieciaków grających w piłkę i krzyki sprzedawców zachwalających orzeszki, jaja, awokado, mango, miód dzikich pszczół i ziarna pieprzu. Konflikt wciąż jednak rządzi miastem, a Afrykańczycy czujnie reagują na każdy dźwięk wystrzału czy warkot wojskowych helikopterów. Nowa siła obaliła skorumpowany, zdominowany przez chrześcijan rząd i zapoczątkowała brutalną, wciąż tlącą się miejscami wojnę domową w Afryce, w której zginęło tysiące ludzi. Ten kraj przykuł moją uwagę, gdy zobaczyłem go na mapie najlepiej utrzymanych przyrodniczo obszarów. Na tej zielonej wyspie mniej więcej wielkości Francji zachowały się ostatnie dziewicze fragmenty afrykańskiej puszczy. Z opisów wynikało, że ogromnych połaci tutejszych lasów nigdy nie tknęła ludzka stopa, że dzika przyroda wprost tam kipi, zaś pod ziemią znajdują się jedne z najbogatszych złóż kopalin, w tym diamentów, złota, uranu, a być może i ropy. Wydawało się logiczne, że przy niewielkiej populacji (tylko 5 mln w porównaniu z 65 mln zamieszkującymi podobną obszarowo Francję) taki kraj jest skazany na sukces. Tymczasem nic bardziej mylnego. Zacząłem się zastanawiać dlaczego. To pytanie prześladowało mnie przez ostatnie trzy lata, gdy opisywałem to, co Afrykańczycy nazywają Kryzysem. Przy mojej pierwszej podroży do Bangi zadałem je oficerowi francuskiej armii, gdy siedzieliśmy w samolocie odlatującym z Paryża. Dla Francuzów, którzy skolonizowali ten obszar w XIX w., to niewygodny temat. Mimo że w roku 1960 kraj odzyskał niepodległość, dawni kolonizatorzy pozostali głęboko zaangażowani w miejscową politykę. Dziś większość środkowoafrykańskiej ropy wydobywa francuski koncern Total, zaś miejscową walutę wspiera francuskie ministerstwo skarbu. Mój współpasażer le…

republika-srodkowoafrykanska-jakie-sa-przyczyny-i-skutki-konfliktow-w-afryce-fot-getty-images-365ea23.jpeg
width: 1300
height: 731

To państwo ma wielkie bogactwo, a jednak jest w ruinie. Płonące serce Afryki [REPORTAŻ]
type: item
date: 2020-12-08T04:30:07.000Z
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: afryka
subject: konflikty
subject: Kultura
subject: ludzie
subject: reportaże
subject: Społeczeństwo
subject: Sport
subject: Travel
description: Republika Środkowoafrykańska to jedno z najzasobniejszych w bogactwa naturalne społeczeństw kontynentu. Jak zatem stała się państwem upadłym?
encoded: Aby dojechać do domu tego artysty, trzeba się przedrzeć przez labirynt glinianych chałup w pobliżu szeroko rozlewających się, brązowych wód rzeki Ubangi. Cztery lata temu cały teren został zniszczony przez muzułmańskich rebeliantów walczących z chrześcijańską milicją o kontrolę nad stolicą kraju, Bangi. Dziś dzielnicę wypełniają piski dzieciaków grających w piłkę i krzyki sprzedawców zachwalających orzeszki, jaja, awokado, mango, miód dzikich pszczół i ziarna pieprzu. Przemoc wciąż jednak rządzi miastem, a jego mieszkańcy czujnie reagują na każdy dźwięk wystrzału czy warkot wojskowych helikopterów. Nic nie porusza jednak Philippe’a Andégo. Drobny, łysiejący mężczyzna garbi się nad stołem pokrytym motylimi skrzydłami – zjawiskowym kalejdoskopem jaskrawych barw, dziwacznych kształtów i wzorów. W Republice Środkowoafrykańskiej występuje 597 opisanych gatunków tych owadów i wcale nierzadko zdarza się komuś wpaść w chmurę wirujących w ciszy stworzeń niczym w zrzucone znienacka konfetti. Andé sam łapie motyle na swoich polach, ale też wysyła chłopaków, żeby zbierali je na wznoszących się wzdłuż rzeki wzgórzach. Potem za pomocą pęsety, żyletki i żywicznego kleju z benedyktyńską cierpliwością układa cienkie jak bibułka skrzydła w tętniące kolorami obrazy tutejszego życia – kruche niczym witraże. Tu mężczyzna chwyta cętkowaną zieloną rybę w wirach turkusowej rzeki. Tam kobiety w pomarańczowych sukniach, z dziećmi przytroczonymi w zawiniątkach do pleców, ubijają maniok na mąkę. Chłopiec wspina się na drzewo po kokosowe orzechy... Są pola bawełny, portrety goryli, słoni, papug czy antylop; nawet szlifowany brylant – najbardziej znany produkt eksportowy kraju. Taką właśnie Republikę Środkowoafrykańską widzi Andé, gdy zamknie oczy. To obraz sprzed 2013 r., roku, w którym Seleka – sojusz głównie muzułmańskich grup rebeliantów – przeszła przez kraj, rabując, gwałcąc, zabijając i paląc wszystko na swojej drodze. Nowa siła obaliła skorumpowany, zdominowany przez chrześcijan rząd i z…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/6c6d726d7fa6cef736a8e8bd3d933ff6c177aac1-b80be47.jpeg
width: 1502
height: 993

Połowy w cieniu chińskiej potęgi. Spór na Morzu Południowochińskim przyczynia się do zagłady gatunków
type: item
date: 2020-09-25T06:40:48.000Z
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: chiny
subject: konflikty
subject: Społeczeństwo
subject: wyspy
description: Mnogość jednostek łowiących spowodowała, że ich efektywność – i wielkość samych ryb – maleje. Z tego powodu część filipińskich rybaków stosuje nielegalne metody połowu, np. ogłuszanie ryb domowej roboty ładunkami wybuchowymi albo trucie ryb, aby łowienie szło sprawniej. Obydwie metody zabijają koralowce i inne ryby, zbliżając region do kryzysu przełowienia. O wiele bardziej niszczycielska jest jednak działalność Chińczyków w zakresie budowy wysp i pozyskiwania małży.
encoded: Christopher Tubo doskonale pamięta 300-kilogramowego marlina z połowu na Morzu Południowochińskim. Złote czasy, gdy wyciągane z tego akwenu sieci uginały się od tuńczyków i innych pierwszorzędnych gatunków ryb, dawno już jednak minęły. – Tutaj wygląda to zupełnie inaczej – rzuca patrząc w kierunku Morza Sulu, swojego łowiska od czterech lat. Dwie należące do niego łodzie, tradycyjne filipińskie bancas, kołyszą się przy brzegu w piekącym słońcu. Tubo siedzi na drewnianej ławce przed wzniesionym na palach domem. Jedno z czworga dzieci owinęło się wokół jego nóg. Za plecami powiewają wyprane mocno zużyte koszulki i spodenki. Patrząc na żonę Leah i pozostałe dzieciaki, rybak przekonuje, że „wyżywienie rodziny w tych warunkach to prawdziwa loteria”. Tubo mieszka w Puerto Princesa, liczącym 255 tys. mieszkańców mieście na podłużnej wyspie Palawan. Na wschód od niej, za Morzem Sulu, leżą Filipiny, a jej zachodnie brzegi oblewa Morze Południowochińskie. Należy do ponad 320 tys. filipińskich rybaków, którzy tradycyjnie żyli z Morza Południowochińskiego, a obecnie zmuszeni są łowić na innych wodach, uboższych w gatunki. Zmiana nastąpiła jakieś osiem lat temu, gdy Chiny zaczęły łokciami rozpychać się w regionie, zastraszać rybaków, a wreszcie budować obiekty wojskowe na spornych wyspach. Tubo przestał wypływać na Morze Południowochińskie, gdy chiński patrol zaatakował łódkę jego przyjaciela armatkami wodnymi. – Najpierw pojawia się samolot, a za chwilę patrol marynarki – wyjaśnia. – Każdy rejs to ryzyko, że do domu już nie wrócisz. Jego decyzja odzwierciedla rosnące napięcie w regionie napędzane przez rywalizację m.in. o zasoby naturalne. Obejmujący 3,6 mln km2 akwen Morza Południowochińskiego ma pierwszorzędne znaczenie gospodarcze, wojskowe i środowiskowe. Przecinającymi go szlakami morskimi co roku płyną towary o wartości 5,3 bln dolarów. Środowisko naturalne jest tu niezwykle zróżnicowane, a bogactwo ryb gwarantuje żywność i miejsca pracy milionom ludzi w 10 okolicznych kr…

polowy-w-cieniu-chinskiej-potegi-jak-spor-na-morzu-poludniowochinskim-przyczynia-sie-do-zaglady-gatunkow-fot-getty-images-b6cbaa3.jpeg
width: 1300
height: 731

Tajlandia – podzielone królestwo
type: item
date: 2014-08-29T11:12:00.000Z
creator: Seth Mydans
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: bangkok
subject: historia
subject: konflikty
subject: królestwo
subject: tajlandia
description: Lata politycznych waśni doprowadziły do przejęcia władzy w kraju przez wojsko. Co stoi u źródeł tego konfliktu?
encoded: Urok pieniądza potrafi poluzować nawet więzy tradycji, i to właśnie ta siła spowodowała, że 30 lat temu stary porządek społeczny Tajlandii zachwiał się w posadach. W okresie boomu ekonomicznego, który rozpoczął się w latach 80. XX w., przychód per capita potroił się w ciągu jednego pokolenia. Bangkok, stolica kraju, przeistoczył się w naszpikowaną wieżowcami metropolię, w której świątynie buddyjskie musiały walczyć o przestrzeń z coraz to nowymi centrami handlowymi. Mieszkańcy ze wsi przenieśli się do miast, co zaburzyło tradycyjny model rodziny. Około 10 proc. z 67-milionowej ludności Tajlandii obecnie mieszka w stolicy, a liczba ta byłaby znacznie wyższa, gdyby doliczyć rzesze pracowników najemnych przybyłych do Bangkoku z rolniczych terenów kraju. Bite drogi, elektryczność, motocykle i telewizory – dzięki tym i innym udogodnieniom tajscy rolnicy stali się jednymi z najzamożniejszych biednych. Naukowcy nazwali tę nową grupę społeczną „chłopstwem o średnich dochodach”. Poprawa poziomu życia paradoksalnie przyczyniła się jednak do wzrostu niezadowolenia z przepaści ekonomicznej, jaka dzieli ich od bogatych. W ostatnich latach tajskie społeczeństwo przechodziło historyczną przemianę, w której biedniejsze klasy społeczne, zachęcane przez ambitnych polityków, próbowały przejąć część władzy i środków płynących do kraju, dotąd pozostających całkowicie poza ich zasięgiem. Zmiany te nie spodobały się przedstawicielom dawnego systemu politycznego – pałacowi, biurokracji, sądownictwu i przede wszystkim wojsku. Wszystkie te siły zwarły szyki, by zachować przywileje wynikające z mocno zhierarchizowanego systemu, który określa reguły życia obywateli Tajlandii. Dynamika zmian osiągnęła apogeum 22 maja, kiedy wojsko dokonało zamachu stanu. Wraz z nim wprowadzono godzinę policyjną oraz drastyczne ograniczenia wolności słowa i prasy. Przedstawiciele obalonego rządu zostali zatrzymani, niektórzy się ukrywają. Dziennikarze, politycy i naukowcy znani z krytycznych poglądów wobec nowyc…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/8bd36d00d1ec469925690927d76e6f7e7a3a8f54-291af2a.jpeg
width: 2048
height: 1365

Dzisiaj obchodzimy Światowy Dzień Pomocy Humanitarnej
type: item
date: 2012-08-19T09:39:02.000Z
creator: Igor Nowiński
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: dzień pomocy humanitarnej
subject: konflikty
subject: polska akcja humanitarna
subject: pomoc humanitarna
subject: syria
description: Dzisiaj, 19 sierpnia, już po raz czwarty obchodzimy Światowy Dzień Pomocy Humanitarnej, ustanowiony przez Organizację Narodów Zjednoczonych, która w ten sposób pragnie zwiększać świadomość na temat działań pomocowych udzielanych ofiarom katastrof humanitarnych.
encoded: Dramatyczna sytuacja w Syrii oraz związany z tym exodus uchodźców (w ciągu roku z kraju uciekło 112 tys. Syryjczyków), nasilający się kryzys uchodźczy w Sudanie, czy sytuacja żywnościowa w Afryce Zachodniej - to jedynie przykłady katastrof humanitarnych, jakie wydarzyły w pierwszej połowie 2012 roku. Szacuje się, że w tym okresie liczba potrzebujących na świecie wzrosła z 51 mln do 62 mln osób. Podczas tegorocznych obchodów Dnia Pomocy Humanitarnej szczególnie warto zwrócić uwagę na toczący się od kilkunastu miesięcy konflikt wewnętrzny w Syrii, gdzie od marca ub.r. zginęło ponad 20 tys. osób. Jak wskazała pod koniec lipca Kristalina Georgieva komisarz UE ds. Rozwoju i Pomocy Humanitarnej, w związku z dramatyczną sytuacją humanitarną w tym kraju potrzeba bardziej zintensyfikowanej pomocy ze strony Unii Europejskiej. Dzień Pomocy Humanitarnej to okazja do przypomnienia o ofiarach katastrof humanitarnych, ale także jak co roku - hołd dla wszystkich, którzy ponieśli śmierć lub zostali ranni niosąc pomoc innym. Sama data, 19 sierpnia, jest związana z zamachem na siedzibę ONZ w Bagdadzie. Zginęły wówczas 22 osoby: pracownicy organizacji pomocowych, a wśród nich przedstawiciel sekretarza generalnego ONZ, Sergio Vieira de Mello. PAH od 20 lat angażuje się w pomoc ofiarom konfliktów zbrojnych i klęsk żywiołowych. W celu umożliwienia natychmiastowego wsparcia dla potrzebujących, fundacja stworzyła w zeszłym roku Klub PAH SOS – nowatorskie narzędzie, dzięki któremu zebrane wcześniej wpłaty klubowiczów mogą być wykorzystane niezwłocznie, gdy wydarzy się katastrofa. W ramach Klubu w marcu br. zorganizowaliśmy wsparcie dla 300 rodzin uchodźców syryjskich w Libanie, dostarczając im paczki żywnościowe na około miesiąc. Zachęcamy do przyłączenia się do Klubu PAH SOS. Więcej informacji na: www.pah.org.pl

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/a44ce07892d806c04195adac1143f8f51d156bc5-0d1edbc.jpeg
width: 3008
height: 2000

Kaszmirskie klimaty
type: item
date: 2010-02-16T05:38:00.000Z
creator: Redaktor National Geographic
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: kaszmir
subject: konflikty
subject: ludzie
subject: niedźwiedzie
subject: wydarzenia
description: Kaszmir, kraina leżąca na pograniczu Indii i Pakistanu, jest miejscem ciągłych konfliktów. Islamistyczna rebelia, która wybuchła tam w 1989 r., czyli ponad 20 lat temu, miała różne tragiczne konsekwencje.
encoded: Jedno z nich pokutuje do dziś i staje się przyczyną poważnego problemu. Indyjska armia skonfiskowała wtedy wieśniakom broń. Naturalnie po to, by nie wpadła ona w ręce rebeliantów. I nikt nie pomyślał, czym może to grozić i to nawet w tak dalekiej przyszłości. A tymczasem od tamtej pory rozmnożyły się w zastraszający sposób lamparty i niedźwiedzie, na które w tamtych stronach nikt już nie polował. Teraz natomiast to one polują i to często na swych byłych myśliwych. Ostatnio tragiczne zdarzenie miało miejsce w okolicach Kulgam, gdzie wielki czarny miś spożył dwóch wieśniaków i okaleczył trzeciego. Aby prawdzie stało się zadość trzeba przyznać, że to ludzie zajęli jaskinię misia, a nie odwrotnie, ale na okolicznych mieszkańców padł blady strach, i w sumie nie ma się czemu dziwić. Na szczęście w zimie misie śpią i ludzie mogą swobodniej odetchnąć, choć nie powinni zapominać o lampartach, które na ogół nie popadają w zimowy sen. Tekst: Małgorzata Sienkiewicz

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/1b598dadcb41af81e4e1f412e79e190a722dc709-c2f6e07.jpeg
width: 500
height: 460