National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-04-07T11:22:07.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: To ostatni moment na tanie wakacje? Europa przeżywa turystyczny boom. „Ceny gwałtownie wzrosną”
items: Jak konflikt w Iranie wpływa na popularne kierunki turystyczne poza Bliskim Wschodem?
items: Polacy zmieniają wakacyjne plany przez konflikt na Bliskim Wschodzie. Gdzie wyjeżdżają w zamian?
items: Nowe badanie sugeruje, że w naszej galaktyce istnieją cztery wrogie cywilizacje, które mogłyby zaatakować Ziemię
items: Polscy turyści utknęli na Bliskim Wschodzie. Zamknięte niebo i chaos na lotniskach – Komentarz z lotniska w Katarze
items: Raj? Nie dla mieszkańców. Co się dzieje na Jamajce?
items: To największy naród bez własnego państwa. Jego ziemie leżą na styku czterech krajów
items: Polacy utknęli na Sokotrze, mimo ostrzeżeń MSZ. Co najmniej 28 osób bez możliwości powrotu
items: Tajlandia już nie jest tak bezpieczna? Mówi się o „znacznej eskalacji napięć”
items: Czy szympansy toczą wojny? Tak, ta trwała 10 lat i przyniosła ogromne zyski zwycięzcom
items: Zimna wojna ujawniona: od Jałty do żelaznej kurtyny – co naprawdę się wydarzyło?
items: Polscy archeolodzy odkryli ślady brutalnego konfliktu. Wśród ofiar kobiety i dzieci
items: 13-letni Suri widział początek tragedii, która do dziś dzieli Pakistan i Indie
items: Zemsta sprzed tysiącleci. Archeolodzy odkryli miejsce krwawych porachunków z czasów Stonehenge
items: Ukraina zażąda reparacji od Rosji również za szkody klimatyczne. Rachunek może wynieść nawet 32 mld dolarów
items: Walki na większą skalę odbywały się w Europie o 1000 lat wcześniej, niż sądzono. Dowody w masowym grobie
items: Który okres w dziejach Bliskiego Wschodu był najbardziej brutalny? Naukowcy mają odpowiedź
items: Jak wygląda dzisiaj Afganistan? To kraj na styku wielu kultur, religii i wpływów
items: Nagrody World Press Photo przyznane. Wśród wyróżnionych zdjęcia fotografów „National Geographic"
items: „W Belfaście przez kraty można podziwiać sąsiadów, jak w klatce”. Wystawa fotografii Mariusza Śmiejka
items: Japonia może mieć 7 tysięcy wysp więcej niż dotychczas sądzono. Dlaczego pozostały niezauważone?
items: Trzech Sudańczyków za kradzież straci ręce. W tych krajach wciąż stosuje się niehumanitarne kary
items: To dlatego wielkie imperium Hetytów upadło. Naukowcy w końcu odkryli przyczynę
items: Przemoc i wojny okresie neolitu były bardzo powszechne. Dlaczego ludzie już wtedy się mordowali?
items: Na początku wojny Rosjanie „aresztowali” zachodnie satelity. Teraz chcą je wymienić na swoją rakietę

To ostatni moment na tanie wakacje? Europa przeżywa turystyczny boom. „Ceny gwałtownie wzrosną”
type: item
date: 2026-04-07T11:21:38.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: ceny
subject: europa
subject: konflikty
subject: turystyka
subject: wakacje
description: Po kilku tygodniach napięć i działań zbrojnych na Bliskim Wschodzie globalny rynek turystyczny wyraźnie się przekształca. Dziesiątki tysięcy rezerwacji zostały zmienione lub anulowane, podczas gdy Europa odnotowuje obecnie jeden z najszybszych wzrostów zainteresowania noclegami na świecie. Taka dynamika może w najbliższych miesiącach przełożyć się na wzrost cen i ograniczoną dostępność ofert.
encoded: Według danych przekazanych przez platformę turystyczną Lastminute.com, konflikt na Bliskim Wschodzie wpłynął już na około 17 tys. rezerwacji, skłaniając podróżnych do zmiany planów i poszukiwania bezpieczniejszych alternatyw. W efekcie rośnie zainteresowanie europejskimi kierunkami, w tym popularnymi regionami wypoczynkowymi, takimi jak Wyspy Kanaryjskie czy Sardynia. Równocześnie firmy oferujące pakiety wakacyjne do miejsc takich jak Dubaj i Abu Zabi podkreślają, że muszą dynamicznie reagować na zmieniające się preferencje klientów. Wzrost popytu na podróże w obrębie Europy stawia jednak pytanie o dostępność miejsc noclegowych i poziom cen w nadchodzącym sezonie letnim. Wzrost rezerwacji hotelowych w Europie 2026. Nagła zmiana trendu Nasilenie konfliktu na Bliskim Wschodzie pod koniec lutego wyraźnie wpłynęło na globalny rynek turystyczny, powodując zakłócenia w ruchu lotniczym i zmianę kierunków podróży. Ograniczenia w przestrzeni powietrznej oraz niepewność związana z bezpieczeństwem doprowadziły do odwołań części połączeń do regionów takich jak Zjednoczone Emiraty Arabskie, Arabia Saudyjska czy Katar. Jak wynika z danych Lastminute.com, zmiany te dotknęły około 17 tys. rezerwacji, co odpowiada skali ponad jednego dnia standardowych operacji sprzedażowych serwisu. Jednocześnie nie oznacza to spadku zainteresowania podróżami – przeciwnie, popyt utrzymuje się na wysokim poziomie, jednak wyraźnie zmienia się jego kierunek. Coraz więcej turystów decyduje się na wybór destynacji bliższych i postrzeganych jako stabilniejsze, co przekłada się na wzrost popularności europejskich regionów wypoczynkowych. Szczególnym zainteresowaniem cieszą się m.in. Wyspy Kanaryjskie, Baleary, a także włoskie wyspy – Sycylia i Sardynia. Dane serwisu HotelPlanner.com wskazują, że Europa odnotowała obecnie największy na świecie wzrost przychodów z rezerwacji hotelowych, przy jednoczesnym spadku liczby anulacji. Liczba rezerwacji wzrosła o 37%, a odwołania zmniejszyły się aż o 71%, co potwie…

wakacje-1-4d40add.jpg
width: 5928
height: 4052

Jak konflikt w Iranie wpływa na popularne kierunki turystyczne poza Bliskim Wschodem?
type: item
date: 2026-03-26T09:38:30.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: azja
subject: bliski wschód
subject: iran
subject: konflikty
subject: turystyka
description: Napięcia wokół Iranu i strategicznej Cieśniny Ormuz zaczynają wywoływać skutki wykraczające daleko poza Bliski Wschód. Wiele gospodarek Azji opiera się na dostawach ropy przepływającej przez ten szlak, dlatego rosnąca niepewność przekłada się nie tylko na rynki energii, ale także na funkcjonowanie popularnych kierunków turystycznych. W jaki sposób konflikt wpływa na podróże w innych częściach świata?
encoded: Konsekwencje eskalacji napięć z udziałem Iranu coraz wyraźniej odczuwalne są w globalnej branży turystycznej. Choć pierwsze reakcje obejmowały głównie region Bliskiego Wschodu – w tym zmiany w siatkach połączeń lotniczych i ostrzeżenia dla podróżnych – wpływ konfliktu szybko rozprzestrzenił się na inne części świata. Kluczową rolę odgrywa tu Cieśnina Ormuz, przez którą transportowana jest znaczna część światowych dostaw ropy. W rezultacie wiele państw Azji, w tym Indie, Chiny czy Japonia, musi mierzyć się z rosnącą presją na sektor energetyczny. Przekłada się to na konkretne działania w turystyce – od ograniczania zużycia paliwa po dostosowywanie funkcjonowania infrastruktury i transportu. W efekcie zmiany te zaczynają wpływać również na doświadczenia podróżnych odwiedzających popularne kierunki poza samym regionem konfliktu. Sri Lanka a kryzys paliwowy. Jak konflikt wpływa na turystykę na wyspie? Wpływ napięć wokół Iranu i niepewności na rynku ropy zaczyna być widoczny także w takich kierunkach jak Sri Lanka, silnie uzależnionych od importowanych surowców energetycznych. Kraj ten pozostaje jednym z ważniejszych celów podróży w regionie – w 2024 roku odwiedziło go około 2,05 mln turystów zagranicznych, z czego ponad połowa pochodziła z Europy (w tym niemal 180 tys. z Wielkiej Brytanii, ponad 135 tys. z Niemiec oraz ponad 44 tys. z Polski). Tym samym utrzymanie stabilności sektora turystycznego ma kluczowe znaczenie dla gospodarki. W odpowiedzi na ograniczenia w dostępności paliwa wprowadzono limity jego zakupu oraz zmiany organizacyjne w administracji publicznej, w tym czterodniowy tydzień pracy dla części urzędników. Jednocześnie władze zdecydowały się wyłączyć branżę turystyczną z części restrykcji, wdrażając specjalne rozwiązania dla organizatorów wycieczek i hoteli. W praktyce oznacza to, że choć mieszkańcy odczuwają skutki ograniczeń, sektor turystyczny funkcjonuje w trybie uprzywilejowanym, a obsługa podróżnych pozostaje w dużej mierze niezakłócona. Egipt wpro…

zdj-50-4db1107.jpg
width: 4352
height: 2899

Polacy zmieniają wakacyjne plany przez konflikt na Bliskim Wschodzie. Gdzie wyjeżdżają w zamian?
type: item
date: 2026-03-12T14:31:15.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: bliski wschód
subject: europa
subject: konflikty
subject: podróże
subject: polacy
subject: wakacje
description: Napięcia geopolityczne na Bliskim Wschodzie zaczynają wpływać nie tylko na funkcjonowanie lotnisk i połączeń lotniczych, lecz także na wakacyjne decyzje Polaków. Coraz więcej osób przyznaje, że w związku z obecną sytuacją w regionie rozważa zmianę kierunku podróży. Z badań wynika, że część turystów wybiera bezpieczniejsze destynacje w Europie, a niektórzy całkowicie rezygnują z zagranicznych wyjazdów.
encoded: Niepewna sytuacja międzynarodowa coraz częściej odbija się na planach urlopowych turystów. W ostatnim czasie w mediach społecznościowych pojawiło się wiele ofert odsprzedaży zagranicznych wycieczek. Najwięcej wątpliwości dotyczy kierunków położonych w regionie Bliskiego Wschodu lub w jego bezpośrednim sąsiedztwie, w tym popularnych wakacyjnych destynacji takich jak Egipt czy Turcja. Obawy pojawiają się również przy podróżach do Azji, które często wiążą się z przesiadkami w krajach Zatoki Perskiej. Jak pokazują najnowsze badania, nie jest to jednak reakcja pojedynczych turystów. Skala zjawiska jest znacznie większa – już blisko 40% respondentów przyznaje, że w związku z obecną sytuacją geopolityczną zmodyfikowało swoje plany urlopowe. Polacy zmieniają kierunki wakacyjne. Europa najbardziej na tym skorzysta W praktyce zmiana planów urlopowych najczęściej oznacza przeniesienie wakacji bliżej domu, przede wszystkim do Europy. Z najnowszego badania wynika, że znacząca część turystów, którzy wcześniej rozważali wyjazd do krajów Bliskiego Wschodu lub jego najbliższego sąsiedztwa, decyduje się obecnie na inne kierunki. Około 17,4% respondentów rezygnuje z podróży do m.in. Egiptu, Turcji czy na Cypr i zamiast tego wybiera destynacje europejskie. Podobny mechanizm widać w przypadku osób planujących wcześniej wyjazd do Azji lub innych krajów regionu Bliskiego Wschodu – 14,7% badanych deklaruje, że zamiast tego zdecyduje się na wakacje w Europie. Jedynie niewielka grupa turystów (3,7%) zmienia kierunek podróży, ale nadal planuje wyjazd poza kontynent europejski. Zdecydowana większość nie rezygnuje więc z samej idei wakacji, lecz wybiera miejsca postrzegane jako bezpieczniejsze i łatwiejsze logistycznie. Eksperci branży turystycznej podkreślają, że jest to dobrze znany mechanizm pojawiający się w okresach geopolitycznej niepewności. – W turystyce w momentach napięć międzynarodowych rzadko obserwujemy całkowitą rezygnację z podróży. Znacznie częściej dochodzi do zmiany kierunku n…

zdj-42-06beea5.jpg
width: 5120
height: 3410

Nowe badanie sugeruje, że w naszej galaktyce istnieją cztery wrogie cywilizacje, które mogłyby zaatakować Ziemię
type: item
date: 2026-03-06T10:38:12.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: cywilizacja
subject: Gwiazdy
subject: konflikty
subject: kosmici
subject: kosmos
subject: wojna
description: Szansa na atak ze strony kosmitów jest sto razy mniejsza niż ryzyko zagłady ludzkości przez gigantyczną asteroidę. Mimo to statystyki sugerują, że w naszej galaktyce mogą istnieć co najmniej cztery wrogie cywilizacje.
encoded: W tym artykule: Jak często ludzie wywołują wojny na Ziemi? Jak często ludzie mogliby wywoływać wojny w kosmosie? Jak często wrogie cywilizacje mogą wywoływać wojny? Alberto Caballero nie jest astrofizykiem. Jako doktorant zajmuje się międzynarodowymi konfliktami na hiszpańskim Uniwersytecie Vigo. Ten kierunek badawczy zainspirował go do przeprowadzenia pewnego myślowego eksperymentu. Caballero postawił następujące pytanie. Jeśli w kosmosie istnieją inne cywilizacje i jeśli ich skłonność do najeżdżania sąsiadów odpowiada skłonności Ziemian do wywoływania wojen, to ile może być agresywnych kosmitów tylko w Drodze Mlecznej? Rozumowanie, w którym zawarł odpowiedź, opisał w artykule umieszczonym w archiwum preprintów naukowych arXiv. Artykuł nie został jeszcze zrecenzowany. Mimo to zyskał rozgłos, ponieważ analiza Caballero prowadzi do klarownego wniosku. Statystyka wskazuje, że w naszej galaktyce istnieją cztery wrogie cywilizacje, które – gdyby miały takie możliwości techniczne – najechałyby Ziemię. Jak często ludzie wywołują wojny na Ziemi? Caballero zaczął od zebrania danych o liczbie konfliktów zbrojnych na Ziemi w latach 1950–2022. W tym czasie wojnę, najazd lub inwazję na różną skalę wywołało 51 państw ze 195 istniejących. Na szczycie listy znalazły się Stany Zjednoczone z 14 konfliktami zbrojnymi. Następnie Hiszpan oszacował prawdopodobieństwo, że dany kraj wywoła wojnę, uzależnione od udziału jego wydatków na wojsko w ogólnych, globalnych wydatkach zbrojeniowych. Znów przodowały tu Stany Zjednoczone. Amerykańskie wydatki na wojsko stanowiły 38 proc. wszystkich pieniędzy lokowanych w sektorze zbrojeniowym w badanych okresie. „Mój tata jako pierwszy rozpoczął poszukiwanie obcej inteligencji”. Opowieść córki Franka Drake'a Czy kosmici istnieją? Na wiosnę 1960 roku, 29-letni astronom z pasmami przedwczesnej siwizny i beztroskim nastawieniem, postanowił stawić czoła jednemu z najbardziej egzystencjalnych pytań lu... <img src="https://images.immediate.co.uk/production…

droga-mleczna-4f31e49.jpg
width: 2828
height: 2121

Polscy turyści utknęli na Bliskim Wschodzie. Zamknięte niebo i chaos na lotniskach – Komentarz z lotniska w Katarze
type: item
date: 2026-03-02T10:24:28.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Porady
subject: Traveler
subject: bliski wschód
subject: dubaj
subject: iran
subject: konflikty
subject: linie lotnicze
subject: lotniska
subject: NatGeoBN
description: Setki Polaków utknęły w Dubaju, Szardży i innych miastach Bliskiego Wschodu po zamknięciu przestrzeni powietrznej w związku z wydarzeniami w Iranie. Władze ZEA pokrywają koszty przymusowych noclegów, a biura podróży organizują powrót. Sytuacja jest dynamiczna.
encoded: W wyniku gwałtownej eskalacji konfliktu na Bliskim Wschodzie po ataku Stanów Zjednoczonych i Izraela na Iran (w jego wyniku zginął przywódca kraju Ali Khamenei) oraz odwetowych działaniach Iranu, ruch lotniczy w regionie został niemal całkowicie sparaliżowany. Zamknięcie przestrzeni powietrznej objęło: Izrael, Iran, Irak, Bahrajn, Kuwejt, Jordanię, Katar oraz Zjednoczone Emiraty Arabskie. Decyzja ta natychmiast odbiła się na życiu tysięcy pasażerów, w tym setek Polaków, którzy utknęli w portach przesiadkowych takich jak Dubaj, Abu Zabi czy Szardża. Na lotniskach zapanował chaos. Tablice przylotów i odlotów w Dubaju, największym lotnisku międzynarodowym na świecie, początkowo wskazywały opóźnienia, które szybko przerodziły się w całkowite zawieszenie lotów. Linie lotnicze Emirates, Qatar Airways oraz Etihad Airways wstrzymały swoje operacje, a sytuacja rozlała się na inne porty w regionie. Jak wygląda sytuacja w Katarze? Komentarz z Bliskiego Wschodu – W Katarze panuje duży spokój – mówi National-Geographic.pl Marek Stus, redaktor Pasazer.com i tłumaczy – Pasażerowie linii Qatar Airways szybko otrzymali wsparcie, w tym zakwaterowanie w hotelach oraz dzienny kredyt na posiłki w wysokości 250 zł, który w pełni wystarcza. Rezerwacje pokoi są automatycznie przedłużane każdego ranka od soboty. Doceniam, że wszystko przebiega sprawnie, bez konieczności uciążliwego kontaktowania się z liniami czy dopraszania się o pomoc. Obsługa w hotelu jest kompetentna i życzliwa. Życie na ulicach toczy się normalnie - ruch samochodowy jest spory, a w związku z trwającym Ramadanem wieczorami restauracje wypełniają się mieszkańcami miasta. Obecnie nie wiadomo, kiedy wznowione zostaną loty. Przestrzeń powietrzna nad Katarem pozostaje zamknięta co najmniej do jutra do godziny 9:00, jednak sytuacja jest dynamiczna. W przypadku mojej rezerwacji katarski przewoźnik zaproponował lot w najbliższą środę, choć zdaje sobie sprawę, że jest to jedynie wstępny plan. Zamknięta przestrzeń powietrzna, odw…

bliski-wschod-iran-dubaj-lotniska-0ab5bee.jpg
width: 1463
height: 975

Raj? Nie dla mieszkańców. Co się dzieje na Jamajce?
type: item
date: 2026-01-12T07:56:03.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: hotele
subject: jamajka
subject: konflikty
subject: plaże
subject: turystyka
description: Biel piasku i błękit Morza Karaibskiego są na Jamajce towarem luksusowym. I nie tyczy się to turystów, którzy za egzotyczne wakacje muszą zapłacić z własnej kieszeni. Coraz więcej plaż staje się niedostępnych dla ludności lokalnej, której więzi z linią brzegową są sukcesywnie zrywane.
encoded: Pamiętam swój wyjazd do Egiptu. Po dziesięciu dniach intensywnej wędrówki po pustyni i upalnych metropoliach skierowałem się w stronę Morza Czerwonego. Po dotarciu do Hurghady od razu ruszyłem ku wodzie, chcąc się schłodzić. Na mojej drodze stanął jednak najpierw jeden, a potem drugi hotelowy szlaban. Po kolejnej nieudanej próbie sforsowania resortowych zasieków zdecydowałem się wrócić do swojego apartamentu i zaznać kąpieli w basenie. Tego dnia nie było mi dane popływać w Morzu Czerwonym. Sytuacja w tamtym regionie egipskiego wybrzeża do złudzenia przypomina realia linii brzegowej Jamajki. Z tą różnicą, że na karaibskiej wyspie problem z zażyciem kąpieli mają nie tylko turyści, którzy nie nocują w jednym z nadmorskich hoteli, lecz także miejscowa ludność – związana z wodą na długo przed tym, zanim wylano pierwsze fundamenty pod turystyczną rewolucję. Rajskie plaże nie dla lokalnych mieszkańców W ostatnich latach Jamajka wyrosła na jedną z najpopularniejszych destynacji turystycznych na Morzu Karaibskim. W 2024 roku wyspa gościła aż 4,3 miliona turystów, z których większość spędzała czas na rajskich jamajskich plażach. Problem w tym, że tereny zaanektowane przez przybrzeżne, ekskluzywne hotele trudno dziś nazwać wspólną własnością Jamajczyków. W praktyce obywatele Jamajki nie mogą korzystać z dużej części wybrzeża, jeśli nie są gośćmi jednego z nadmorskich resortów. Według danych zbieranych przez Jamaica Beach Birthright Environmental Movement (JaBBEM), jedynie 0,6% całej, liczącej 1022 kilometry linii brzegowej Jamajki stanowią publiczne plaże dostępne dla wszystkich. Oznacza to, że mniej niż jeden procent plaż na Jamajce jest dostępny dla lokalnych mieszkańców, którzy chcą popływać, uprawiać sport lub spędzać czas z rodziną. Jak podkreśla Monique Christie z JaBBEM, w całym Montego Bay – największym ośrodku turystycznym Jamajki – funkcjonują dziś zaledwie cztery publiczne plaże. Większość miejsc, które przez lata były częścią codziennego życia Jamajczyków, została …

shutterstock1888342543-1dcab4e.jpg
width: 5860
height: 3912

To największy naród bez własnego państwa. Jego ziemie leżą na styku czterech krajów
type: item
date: 2026-01-10T13:25:38.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Historia
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: bliski wschód
subject: irak
subject: iran
subject: konflikty
subject: syria
subject: turcja
description: Kurdystan to jeden z nielicznych regionów świata, którego nazwa funkcjonuje powszechnie w języku polityki, mediów i dyplomacji, mimo że nie istnieje na mapach jako samodzielne państwo. Zamieszkiwany przez miliony ludzi obszar od dekad pozostaje przedmiotem lokalnych konfliktów, sporów międzynarodowych i zmieniających się sojuszy. Aby zrozumieć, czym naprawdę jest Kurdystan, warto oddzielić fakty historyczne od uproszczeń i emocjonalnych narracji.
encoded: Spis treści: Czy Kurdystan to państwo? Między regionem a ideą kraju Gdzie jest Kurdystan? Położenie geograficzne i zasięg regionu W co wierzą Kurdowie? Region bez własnego państwa Wolny Kurdystan – hasło polityczne czy realny projekt? Dlaczego Kurdystan nie jest jednym państwem? Uwarunkowania polityczne i międzynarodowe Kurdystan to jeden z nielicznych regionów świata, którego nazwa funkcjonuje powszechnie w języku polityki, mediów i dyplomacji, mimo że nie istnieje na mapach jako samodzielne państwo. Zamieszkiwany przez miliony ludzi obszar od dekad pozostaje przedmiotem lokalnych konfliktów, sporów międzynarodowych i zmieniających się sojuszy. Aby zrozumieć, czym naprawdę jest Kurdystan, warto oddzielić fakty historyczne od uproszczeń i emocjonalnych narracji. Czy Kurdystan to państwo? Między regionem a ideą kraju Kurdystan nie jest państwem w sensie prawa międzynarodowego. To pojęcie geograficzno-etniczne odnoszące się do obszaru zamieszkanego tradycyjnie przez Kurdów – lud liczący dziś kilkadziesiąt milionów osób. Mimo silnej tożsamości kulturowej i językowej Kurdowie nie posiadają własnego, powszechnie uznawanego państwa. Współcześnie termin „Kurdystan” funkcjonuje równolegle jako nazwa regionu historycznego oraz jako określenie autonomicznej jednostki administracyjnej w północnym Iraku. Najbliżej państwowości znajduje się właśnie Region Kurdystanu w Iraku, który ma własny parlament, rząd i siły zbrojne (peszmergów). Formalnie pozostaje jednak częścią Iraku, a jego status opiera się na konstytucji tego państwa. W pozostałych krajach – Turcji, Iranie i Syrii – obszary zamieszkane przez Kurdów nie tworzą jednolitej jednostki autonomicznej. W Iranie funkcjonuje ostan Kurdystan, będący jedną z 31 prowincji państwa, z administracją podporządkowaną władzom centralnym i bez odrębnych uprawnień autonomicznych. W Syrii na północnym wschodzie powstała Rożawa, region de facto autonomiczny, który jest w większości zamieszkiwany przez Kurdów. Jego ustrój jest oparty na zasa…

kurdystan-GettyImages-2168779027-7f07fbf.jpg
width: 4000
height: 2286

Polacy utknęli na Sokotrze, mimo ostrzeżeń MSZ. Co najmniej 28 osób bez możliwości powrotu
type: item
date: 2026-01-05T11:37:41.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: afryka
subject: biura podróży
subject: jemen
subject: konflikty
subject: wakacje
subject: wyspy
description: Według szacunków, nawet około 100 Polaków nie może wrócić z afrykańskiej wyspy Sokotra. Mimo ostrzeżeń MSZ, turyści zdecydowali się na podróż do ogarniętego konfliktem Jemenu, do którego należy wyspa. Zamknięta przestrzeń powietrzna uniemożliwia ewakuację.
encoded: Grupa polskich turystów, licząca co najmniej 28 osób, utknęła na jemeńskiej wyspie Sokotra. Turyści zdecydowali się na wyjazd mimo oficjalnych ostrzeżeń Ministerstwa Spraw Zagranicznych, które już wcześniej odradzało wszelkie podróże do Jemenu, w tym także na Sokotrę. Korzystali z usług biura podróży Torre. MSZ poinformowało, że sytuacja na miejscu jest monitorowana, a kontakt z obywatelami RP utrzymuje polska placówka dyplomatyczna w Arabii Saudyjskiej. Resort zaznacza, że warunki, w jakich przebywają Polacy, są dobre i nie zgłoszono zagrożeń dla ich zdrowia i życia. Zamknięta przestrzeń powietrzna uniemożliwia ewakuację Rzecznik MSZ Maciej Wewiór poinformował, że Sokotra znajduje się w bardzo niestabilnym regionie objętym od lat konfliktem zbrojnym. W związku z pogarszającą się sytuacją bezpieczeństwa i intensyfikacją działań zbrojnych, przestrzeń powietrzna nad Jemenem została zamknięta i nie da się opuścić wyspy drogą lotniczą. Przewoźnik ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich, który obsługiwał połączenia z wyspą, zawiesił loty do 6 stycznia 2026 roku włącznie. To oznacza, że turyści pozostaną na wyspie co najmniej do tej daty, bez możliwości powrotu. Polacy, którzy znaleźli się na wyspie, są świadomi sytuacji i oczekują na informacje dotyczące wznowienia lotów. MSZ apeluje do obywateli RP o przestrzeganie komunikatów bezpieczeństwa oraz rejestrację podróży w systemie Odyseusz, co ułatwia szybki kontakt w sytuacjach kryzysowych. Część turystów uważa, że biura podróży w sposób niewystarczający poinformowały o ryzyku wyjazdu do regionu. Turyści podkreślają, że zdecydowali się na udział w wycieczce po zapewnieniach o braku zagrożenia. Teraz wielu z nich uważa, że organizatorzy powinni ponieść odpowiedzialność za brak rzetelnych informacji przed wyjazdem. MSZ apeluje: zaprzestańcie podróży do Jemenu MSZ ponownie i stanowczo apeluje o całkowite zaprzestanie podróży do Jemenu, w tym na Sokotrę. Podkreśla, że region jest niestabilny, a eskalacja konfliktu zbrojnego może d…

socotra-197a65a.jpeg
width: 5431
height: 3621

Tajlandia już nie jest tak bezpieczna? Mówi się o „znacznej eskalacji napięć”
type: item
date: 2025-12-30T14:53:43.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: bezpieczeństwo
subject: kambodża
subject: konflikty
subject: tajlandia
description: Granica między Tajlandią a Kambodżą, licząca ponad 800 kilometrów, od lat pozostaje jednym z najbardziej zapalnych punktów Azji Południowo-Wschodniej. Grudniowa eskalacja napięć, obejmująca doniesienia o ostrzale artyleryjskim i działaniach zbrojnych, wzbudziła niepokój wśród turystów planujących podróże do jednych z najczęściej wybieranych kierunków wypoczynkowych w regionie.
encoded: W grudniu sytuacja na pograniczu tajsko-kambodżańskim uległa gwałtownemu zaostrzeniu. Ministerstwa Spraw Zagranicznych kilku państw zalecają powstrzymanie się od wszelkich podróży w pasie do 50 kilometrów od granicy obu krajów. Punkt kulminacyjny napięć nastąpił 8 grudnia, gdy Tajlandia przeprowadziła naloty na obiekty określane przez władze w Bangkoku jako instalacje wojskowe po stronie kambodżańskiej. Phnom Penh stanowczo zaprzeczyło tym doniesieniom, a obie strony wzajemnie oskarżyły się o rozpoczęcie ostrzału. Mimo dyplomatycznych deklaracji, konflikt graniczny pozostaje nierozwiązany, a jego rozwój jest uważnie obserwowany przez społeczność międzynarodową i branżę turystyczną. Eskalacja konfliktu na pograniczu Tajlandii i Kambodży Fala starć na pograniczu Tajlandii i Kambodży wybuchła zaledwie dwa miesiące po ogłoszeniu planu pokojowego, który miał ustabilizować sytuację po letnich walkach. Jego realizację już wcześniej zahamował listopadowy wybuch miny lądowej, a w grudniu konflikt ponownie wszedł w fazę otwartej eskalacji. Jak poinformowała ambasada USA w swoim alercie bezpieczeństwa, nastąpiła „znaczna eskalacja napięć”, a obie strony zgłaszały przypadki ostrzału transgranicznego, przez co sytuacja była „dynamiczna i nieprzewidywalna”. W oficjalnych zaleceniach podróżnym nadal rekomenduje się unikanie obszarów położonych w promieniu około 50 kilometrów od granicy ze względu na działania zbrojne. Według dostępnych danych w starciach zginęły co najmniej 52 osoby, a skala kryzysu humanitarnego szybko narosła, gdyż ponad 700 tysięcy mieszkańców prowincji przygranicznych zostało zmuszonych do opuszczenia swoich domów i schroniło się w tymczasowych obozach. Choć przez długi czas walki koncentrowały się w odległych, słabo zaludnionych rejonach, które nie miały znaczenia dla ruchu turystycznego, to grudniowe ostrzeżenia rządowe wskazywały na stopniowe przesuwanie się strefy zagrożenia. Szczególną uwagę zwróciła tajska prowincja Trat, w pobliżu której leżą popularne …

tajlandia-kambodza-GettyImages-2252400256-c1a7a70.jpg
width: 4724
height: 3150

Czy szympansy toczą wojny? Tak, ta trwała 10 lat i przyniosła ogromne zyski zwycięzcom
type: item
date: 2025-11-25T14:20:05.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: dżungla
subject: ewolucja
subject: konflikty
subject: małpy
subject: szympansy
subject: wojna
description: W postapokaliptycznej serii Fallout słyszeliśmy na każdym kroku, że „wojna nigdy się nie zmienia”. Obecnie wiemy, że to stwierdzenie pasujące nie tylko do ludzi, ale także do zwierząt. Badacze udowodnili, że krwawa, 10-letnia wojna pomiędzy plemionami szympansów zakończyła się dominacją jednego stada, które odniosło z niej ogromne korzyści. Gloria victoribus, vae victis.
encoded: Zachowania społeczne szympansów – najbliżej spokrewnionych z nami naczelnych – od lat fascynują badaczy. Szczególne zainteresowanie budzi ich agresja oraz konflikty pomiędzy poszczególnymi społecznościami. Okazuje się, że szympansy nie tylko współpracują i okazją sobie empatię, ale potrafią także prowadzić zorganizowane i długotrwałe wojny przypominające ludzkie konflikty zbrojne, z których czerpią wymierne korzyści. Czemu szympansy nie mogą żyć w zgodzie? Szympansy są zwierzętami terytorialnymi i żyją w silnie zorganizowanych społecznościach. Terytorium każdej grupy jest nie tylko miejscem zamieszkania, ale przede wszystkim źródłem pożywienia i bezpieczeństwa. Konflikty wybuchają najczęściej na tle rywalizacji o zasoby – przede wszystkim o dostęp do pożywienia, wody czy atrakcyjnych miejsc do odpoczynku. Ważnym czynnikiem prowadzącym do konfliktów jest również struktura społeczna szympansów. Każda grupa ma ściśle określoną hierarchię z dominującymi samcami na czele. Walka o pozycję w grupie powoduje wzrost napięć i sprzyja wybuchom agresji. Liczba członków grupy także wpływa na prawdopodobieństwo rozpoczęcia wojny – większe grupy częściej angażują się w agresywne działania wobec sąsiadów. Tak jak ludzie. Krwawe wojny to domena nie tylko ludzi Jane Goodall, angielska antropolożka, prymatolożka i jedna najwybitniejszych na świecie badaczek dzikiej fauny, nieodłącznie kojarzona jest z naszymi najbliższymi kuzynami ze świata zwierząt. Sama jednak twierdziła, że szympansy zdecydowanie nie są jej ulubionymi zwierzętami – są zbyt podobne do ludzi. I nie miała na myśli naszej empatii czy kreatywności. W latach 70. XX w. opisała ona trwającą 4 lata wojnę między szympansami w Tanzanii, które podzieliły się na dwa wrogie obozy po śmierci dominującego samca. Jego odejście skutkowało do rywalizacji, a następnie otwartej wojny pomiędzy młodszymi zwierzętami. Ostatecznie konflikt zakończył się całkowitym wyniszczeniem jednej z grup, a zwycięzcy przejęli ich ziemię. Wojna dziesięc…

GettyImages-467572747-9c3e268.jpg
width: 3354
height: 2396

Zimna wojna ujawniona: od Jałty do żelaznej kurtyny – co naprawdę się wydarzyło?
type: item
date: 2025-08-17T06:36:35.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Historia
subject: fakty i mity
subject: konflikty
subject: stany zjednoczone
subject: związek radziecki
description: Zimna wojna to jedno z najważniejszych wydarzeń XX wieku, które ukształtowało współczesny świat. Trwała od 1947 do 1991 roku i choć w trakcie zimnej wojny nie doszło do otwartego konfliktu między supermocarstwami, skutki tego globalnego napięcia odczuwalne są do dziś. Oto najważniejsze przyczyny, przebieg i konsekwencje zimnowojennej rywalizacji, a także jej wpływ na technologię, politykę i kulturę.
encoded: Spis treści: Czym była zimna wojna? Przyczyny zimnej wojny Najważniejsze etapy konfliktu Zimna wojna a rozwój technologiczny i kosmiczny Życie społeczne i propaganda w czasach zimnej wojny Koniec zimnej wojny i jej następstwa Zimna wojna była konfliktem globalnym, który objął niemal wszystkie kontynenty i oddziaływał na każdą dziedzinę życia – od polityki międzynarodowej, przez gospodarkę, po naukę, kulturę i edukację. Choć nie była prowadzona przy użyciu regularnych armii dwóch głównych graczy – Stanów Zjednoczonych i Związku Radzieckiego – to jej skutki były odczuwalne wszędzie tam, gdzie dochodziło do zderzenia ideologii: komunizmu i kapitalizmu. Zimna wojna narzuciła światu dwubiegunową strukturę, w której państwa musiały wybierać stronę, a każde wydarzenie na arenie międzynarodowej było analizowane pod kątem wpływów jednego z bloków. Czym była zimna wojna? Geneza terminu i pierwsze przejawy napięcia Zimna wojna oznaczała konfrontację dwóch przeciwstawnych bloków politycznych i militarnych – bloku wschodniego (ZSRR i jego satelici) oraz bloku zachodniego (USA, NATO i sojusznicy) – bez otwartej wojny między nimi. Początek zimnej wojny datuje się na 1947 rok, kiedy to USA oficjalnie zadeklarowały politykę powstrzymywania komunizmu. Jednym z pierwszych sygnałów pogłębiającej się konfrontacji było odrzucenie przez ZSRR udziału w planie Marshalla i zmuszenie państw Europy Środkowej i Wschodniej do podobnego kroku. W odpowiedzi w 1949 roku utworzono Radę Wzajemnej Pomocy Gospodarczej (RWPG). Podział świata po II wojnie światowej Równolegle powstały dwa przeciwstawne pakty militarne: NATO (1949) jako sojusz państw zachodnich oraz Układ Warszawski (1955) jako reakcja państw komunistycznych. W ten sposób świat wszedł w erę dwubiegunowości, gdzie każde większe wydarzenie na arenie międzynarodowej było rozpatrywane przez pryzmat interesów USA lub ZSRR. Zimna wojna miała również wymiar ekonomiczny. Kraje zachodnie wprowadzały mechanizmy gospodarki rynkowej i liberalizacji h…

zimna-wojna-shutterstock2458112315-b8e86e9.jpg
width: 1000
height: 590

Polscy archeolodzy odkryli ślady brutalnego konfliktu. Wśród ofiar kobiety i dzieci
type: item
date: 2025-05-23T09:19:58.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: ameryka południowa
subject: archeologia
subject: cmentarze
subject: konflikty
subject: peru
description: Cmentarzysko, na którym złożono 700 lat temu ponad dwadzieścia osób – mężczyzn, kobiety i dzieci – odkryte przez Polaków w Peru, jest wyjątkowe. Żaden ze zmarłych nie zginął śmiercią naturalną. Co się wydarzyło?
encoded: Spis treści: Bez litości – cmentarz świadectwem brutalności Kogo pochowano w El Curaca? El Curaca – Inkowie i późniejsza gorączka złota Znalezisko pochodzi ze stanowiska archeologicznego El Curaca w południowym Peru. Ludzie zasiedlali to górzyste miejsce o powierzchni 5–6 hektarów zapewne już 2 tys. lat temu – wówczas były to wczesne społeczności rolnicze. W okresie kolonialnym obszar ten był też miejscem eksploatacji złóż złota. Nowe odkrycie, ogłoszone niedawno przez zespół kierowany przez prof. Józefa Szykulskiego z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Wrocławskiego, związane jest ze społecznością kultury Chuquibamba (Aruni). Badania możliwe były dzięki finansowaniu Narodowego Centrum Nauki. Bez litości – cmentarz świadectwem brutalności To znalezisko – jak przyznają sami badacze – zrobiło na nich szczególne wrażenie. W jednym z sektorów stanowiska El Curaca zlokalizowano pochówki z obstawą kamienną. W sumie naliczono szczątki 24 osób – mężczyzn, kobiet i dzieci. Wszystkich wyposażono w liczne dary grobowe. Należą do kultury Chuquibamba (Aruni), której ośrodkiem macierzystym jest obszar dorzecza Majes, znajdującego się na południe od Atico. Do badania zmarłych przystąpili antropolodzy. Nie mają wątpliwości – charakterystyczne uszkodzenia czaszek i klatek piersiowych poświadczają, że ludzie ci zginęli pod wpływem fizycznego ataku. Do ich uśmiercenia użyto m.in. maczug. Do ataku doszło zapewne w połowie XIV wieku, na co wskazują wyniki analiz radiowęglowych. Kogo pochowano w El Curaca? – Nie można wykluczyć, że byli to najeźdźcy, a nie obrońcy. Chuquibamba nie była kulturą rodzimą, tylko ekspandowała na te tereny z północy. Szukała nowych obszarów osadniczych – wyjaśnia National Geographic Polska prof. Szykulski. W jego ocenie migracja mogła wynikać z powodu wyżu demograficznego albo długotrwałego fenomenu El Niño lub jego bardziej gwałtownej odmiany, określanej jako Super-ENSO. El Curaca – Inkowie i późniejsza gorączka złota Archeolodzy odkryli na tym stanowisku arc…

masakra-4e50565.png
width: 900
height: 600

13-letni Suri widział początek tragedii, która do dziś dzieli Pakistan i Indie
type: item
date: 2025-05-07T10:44:51.000Z
subject: Historia
subject: indie
subject: konflikty
subject: pakistan
subject: wojna
description: Podział Indii i Pakistanu z 1947 roku to nie tylko data w kalendarzu – to wspomnienia przelanej krwi, złamanych rodzin i nierozwiązanych konfliktów. Artykuł przedstawia nie tylko kontekst historyczny, ale również pokazuje, jak ten moment wciąż kształtuje rzeczywistość milionów ludzi.
encoded: Spis treści: Dlaczego podział doprowadził do masowej przemocy? Jakie były konsekwencje decyzji Brytyjczyków? Czy trauma podziału wciąż jest żywa? Jakie są współczesne skutki podziału? Ludzie ćwiczą w indyjskim obozie dla uchodźców, aby odpędzić rozpacz po podziale Indii i Pakistanu w 1947 roku. Kurukshetra była jednym z największych obozów ze względu na bliskość pospiesznie wytyczonej granicy, która wydzieliła dwa niepodległe państwa z byłej brytyjskiej kolonii. W nocy 13 sierpnia 1947 roku trzynastoletni Suri Sehgal był tak podekscytowany, że nie mógł zasnąć. Następnego dnia miał oglądać opuszczenie brytyjskiej flagi i wciągnięcie nowej w swojej rodzinnej prowincji Pendżab. Sehgal pamięta stację kolejową Lalamusa, gdzie odbyła się ceremonia z flagą Pakistanu, optymistyczny nastrój i specjalny posiłek, który dzielił z rodziną i przyjaciółmi. „Wszyscy świętowaliśmy razem” – wspominał w 2016 roku. Już po kilku godzinach długo oczekiwane przekazanie władzy zamieniło się w koszmar. Tego wieczoru Sehgal z przerażeniem patrzył, jak setki ludzi niosących noże przebiegały obok, polując na Hindusów. Dlaczego podział doprowadził do masowej przemocy? Sehgal był jednym z milionów Hindusów i Pakistańczyków, których życie zostało zakłócone. Utworzenie w sierpniu 1947 roku dwóch państw było pozornym zwycięstwem, ale fatalnie zarządzona transformacja doprowadziła do krwawej łaźni. Kolonialne korzenie Podziału sięgają XVII wieku, gdy Brytyjska Kompania Wschodnioindyjska zaczęła przejmować indyjskie ziemie. W 1857 roku bunt żołnierzy doprowadził do ustanowienia Brytyjskiego Raju. Administracja kolonialna celowo podkreślała różnice religijne. W 1905 roku Lord Curzon podzielił Bengal według kryteriów religijnych, co pobudziło zarówno Indyjski Kongres Narodowy, jak i Ligę Muzułmańską. Jakie były konsekwencje decyzji Brytyjczyków? W latach 40. XX wieku Mahatma Gandhi oraz Jawaharlal Nehru dążyli do zjednoczenia, ale Muhammad Ali Jinnah domagał się oddzielnego państwa. Gdy w 1946 roku roz…

Indie-Pakistan-a5bebd3.jpg
width: 4176
height: 2784

Zemsta sprzed tysiącleci. Archeolodzy odkryli miejsce krwawych porachunków z czasów Stonehenge
type: item
date: 2024-12-16T10:52:57.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: anglia
subject: archeologia
subject: kanibalizm
subject: konflikty
subject: odkrycia archeologiczne
subject: pradzieje
subject: walka
subject: wielka brytania
description: Blisko 40 osób brutalnie zamordowano i wrzucono do głębokiego szybu. Wiele wskazuje, że część z nich została nawet częściowo zjedzona. Wydarzenie rozegrało się 4 tysiące lat temu w południowej Anglii. Co było jego przyczyną?
encoded: Spis treści: Największa masakra w pradziejowej Wielkiej Brytanii Zamordowani i pożarci – masakra w Anglii Kanibalizm w czasach Stonehenge Wielkie konflikty między ludźmi to nie „wynalazek” ostatnich stuleci. Jak się okazuje, już w pradziejach dochodziło do krwawych walk i rzezi. Archeolodzy długo uważali, że epoka brązu w Wielkiej Brytanii była stosunkowo spokojna. Wówczas nie miało dochodzić do większych aktów przemocy. Jednak mylili się. Największa masakra w pradziejowej Wielkiej Brytanii Naukowcy opublikowali właśnie na łamach czasopisma „Antiquity” analizy kości wrzuconych do kilkunastometrowego szybu w okolicach Bristolu w Wielkiej Brytanii na stanowisku archeologicznym Charterhouse Warren. Szczątki odkryto w latach siedemdziesiątych XX wieku, ale dopiero teraz dokładnie je przeanalizowano. Wniosek jest dość przerażający: to największy przykład przemocy międzyludzkiej w brytyjskich pradziejach. – W rzeczywistości znajdujemy więcej dowodów na obrażenia szkieletów datowanych na okres neolitu w Wielkiej Brytanii, niż na wczesną epokę brązu. Dlatego Charterhouse Warren wyróżnia się jako bardzo niezwykłe miejsce – mówi główny autor badań profesor Rick Schulting z Uniwersytetu Oksfordzkiego. W ocenie archeologa, to ustalenie maluje dość mroczny obraz tego okresu. Zamordowani i pożarci – masakra w Anglii Wrzucone bezwładnie szczątki znaleziono w naturalnej rozpadlinie o głębokości 15 m. Wydobyto z niej 3000 kości i ich fragmentów. Należały do dzieci, kobiet i mężczyzn. W przeciwieństwie do większości pochówków z tego okresu w Anglii, na czaszkach wrzuconych do szybu widać ślady po urazach zadanych tępym narzędziem. To te ciosy doprowadziły do śmierci tych ludzi. Ale to nie wszystko. Naukowcy znaleźli na kościach liczne ślady nacięć i złamania, które nastąpiły mniej więcej w momencie śmierci. Tego typu ślady mogą świadczyć o tym, że zostały zjedzone przez napastników. – Jest to mocne przypomnienie, że ludzie w prehistorii mogli dorównywać swoim okrucieństwem tym zadawa…

NG-wystawki-Facebook-1-5659105.png
width: 1200
height: 630

Ukraina zażąda reparacji od Rosji również za szkody klimatyczne. Rachunek może wynieść nawet 32 mld dolarów
type: item
date: 2024-06-14T06:56:23.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: klimat
subject: konflikty
subject: rosja
subject: Społeczeństwo
subject: ukraina
subject: wojna
description: Eksperci szacują, że emisja gazów cieplarnianych w związku z wojną w Ukrainie, którą wypowiedziała Rosja, to nawet ok. 175 mln ton dwutlenku węgla. Kijów będzie domagał się pieniędzy od Moskwy za straty spowodowane działaniami zbrojnymi. Do reparacji zamierza wliczyć również szkody klimatyczne.
encoded: W tym artykule: Wojna Rosji z Ukrainą generuje więcej dwutlenku węgla, niż 175 krajów świata Ukraina może pozwać Rosję o szkody klimatyczne Co powoduje największą emisję dwutlenku węgla? 24 lutego 2022 roku Rosja dokonała pełnoskalowej inwazji na terytorium Ukrainy. Planem Moskwy było przede wszystkim szybkie zdobycie terenów wschodnich i zajęcie Kijowa. To wszystko się nie udało, bo Ukraińcy stawili silny opór napastnikowi. Wojna trwa już ponad 2 lata i na razie wszystko wskazuje na to, że Federacja Rosyjska nie zamierza się wycofać, a Ukraina tym bardziej nie zamierza się poddać. Wojna Rosji z Ukrainą generuje więcej dwutlenku węgla, niż 175 krajów świata Jednak trwająca wojna to nieustannie rosnące straty, nie tylko w ludziach, ale także w gospodarce, infrastrukturze czy dziedzictwie kulturowym. W ubiegłym roku czasopismo „Antiquity” opublikowało raport, według którego inwazja Rosji na Ukrainę powoduje, iż na masową skalę, w tempie niespotykanym od 1945 roku, wojska Putina niszczą zabytki i stanowiska archeologiczne. Ale konflikt, jak każdy inny, powoduje również szkody klimatyczne. Eksperci z Initiative on Greenhouse Gas Accounting of War (IGGAW) szacują, że pierwsze dwa lata wojny Rosji z Ukrainą spowodowały emisję gazów cieplarnianych, które odpowiadają zużyciu około 175 milionów ton dwutlenku węgla. Uważa się, że to może w dużym stopniu przyczynić do dalszego wzrostu globalnego ocieplenia. A to z kolei doprowadzi do jeszcze większych zmian pogodowych i intensyfikacji ekstremalnych zjawisk. Ukraina może pozwać Rosję o szkody klimatyczne Z raportu IGGAW wynika, że emisje dwutlenku węgla w ciągu pierwszych dwóch lat konfliktu były większe niż roczny ślad węglowy 175 krajów świata. Specjaliści obliczyli, że ta dodatkowa emisja gazów cieplarnianych, a właściwie zwalczanie jej skutków, może kosztować nawet 32 miliardy dolarów. Rosja i Ukraina: skomplikowana historia, która łączy i dzieli dwa kraje Stulecia rozlewu krwi, dominacja obcych sił i wewnętrzne podziały do…

donieck-1739022.jpg
width: 1024
height: 683

Walki na większą skalę odbywały się w Europie o 1000 lat wcześniej, niż sądzono. Dowody w masowym grobie
type: item
date: 2023-11-02T16:01:45.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: antropologia
subject: archeologia
subject: broń
subject: hiszpania
subject: jaskinie
subject: konflikty
subject: kości
subject: neolit
subject: odkrycia archeologiczne
subject: wojna
subject: Wolny czas
description: Wielomiesięczne i szeroko zakrojone walki mogły mieć miejsce w Europie nawet ponad 5 tysięcy lat temu. Poświadczają to kości mężczyzn odkryte w masowym grobie w hiszpańskim schronisku skalnym.
encoded: W tym artykule: Masowy grób w schronisku skalnym Dowody na długotrwałe walki zapisane w kościach Jak wyglądał pierwszy duży konflikt zbrojny w Europie? Walki i szersze konflikty międzyludzkie towarzyszyły naszemu gatunkowi od zarania. Kiedy jednak przerodziły się w bardziej zorganizowane i długotrwałe działania? W Europie miało to nastąpić dopiero w epoce brązu, czyli około 4000 do 2800 lat temu. Masowy grób w schronisku skalnym Historię wielomiesięcznych i intensywnych walk należy jednak przesunąć o tysiąc lat. Przekonują o tym hiszpańscy archeolodzy w artykule opublikowanym w naukowym periodyku „Scientific Reports”. Międzynarodowy zespół badaczy ponownie przyjrzał się ponad 300 szkieletom złożonym w schronisku skalnym w San Juan ante Portam Latinam w regionie Rioja Alavesa w północnej Hiszpanii. Poszukiwali śladów po ranach zagojonych i niezagojonych (w wyniku których ludzie umarli). Masowy grób sprzed tysięcy lat odkryto przypadkowo w 1985 roku. Wówczas spychacz odsłonił kości ludzkie. Wykopaliska ratownicze ruszyły dopiero w 1990 roku. Dowody na długotrwałe walki zapisane w kościach Okazało się, że kości należącej do 65 osób nosiły ślady po niezaleczonych urazach, a 89 – po takich, które się zagoiły. To bardzo duże liczby – uznali badacze – bo dotyczą ponad 23 proc. osób pochowanych w schronisku skalnym. Urazy charakterystyczne dla walk mieli w dużej mierze młodzi i dorośli mężczyźni. Ponad 74 proc. niezagojonych urazów i 70 proc. zagojonych urazów miało miejsce u dorastających lub dorosłych mężczyzn, co stanowi znacznie wyższy odsetek niż u kobiet i stanowi niespotykaną liczbę w porównaniu do innych europejskich miejsc masowych pochówków z okresu neolitu. Naukowcy zwracają uwagę, że wiele śmiertelnych urazów nie jest widocznych w kościach, bo dotyczy tkanek miękkich. Można zatem przypuszczać, że więcej osób pochowanych w hiszpańskim schronisku skalnym zmarło w wyniku konfliktu. Udało się też ustalić, ile lat mają kości. Wszystko dzięki badaniom z wykorzystaniem…

walki-na-wieksza-skale-odbywaly-sie-w-europie-o-1000-lat-wczesniej-niz-sadzono-dowody-w-masowym-grobie4-04c3f7c.png
width: 1200
height: 630

Który okres w dziejach Bliskiego Wschodu był najbardziej brutalny? Naukowcy mają odpowiedź
type: item
date: 2023-10-10T14:28:12.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: antropologia
subject: archeologia
subject: bliski wschód
subject: irak
subject: iran
subject: izrael
subject: jordania
subject: konflikty
subject: kości
subject: mezopotamia
subject: Onet
subject: syria
subject: turcja
subject: wojna
subject: Wolny czas
description: Najbardziej brutalny okres w dziejach starożytnego Bliskiego Wschodu miał miejsce około 4500–3300 lat p.n.e. w okresie chalkolitu. Takie ustalenie naukowców możliwe było po przeanalizowaniu kilku tysięcy szkieletów z urazami.
encoded: W tym artykule: Szczyt przemocy na Bliskim Wschodzie w czasach chalkolitu Jakie były przyczyny konfliktów? Epoka brązu i później Obszar Bliskiego Wschodu był w miejscem, w którym powstały pierwsze znane cywilizacje. To tam doszło do udomowienia zwierząt i niektórych roślin, na przykład zbóż. Znajomość rolnictwa rozprzestrzeniła się stamtąd do Europy. Na Bliskim Wschodzie istniały też wielkie cywilizacje – sumeryjska, asyryjska czy hetycka. Jest to zatem obszar bardzo interesujący dla badaczy przeszłości człowieka. Szczyt przemocy na Bliskim Wschodzie w czasach chalkolitu Naukowcy byli świadomi, że na terenie Bliskiego Wschodu od tysiącleci dochodziło do różnego rodzaju konfliktów zbrojnych i agresji. Jednak nikt do tej pory nie zajął się tym zagadnieniu bliżej. Nie było jasne, kiedy dochodziło najczęściej do przemocy. Zespół naukowców z Niemiec, Hiszpanii i Polski postanowił przyjrzeć się kościom ludzkim z Bliskiego Wschodu. Pochodziły z Turcji, Iraku, Iranu, Syrii, Libanu, Izraela i Jordanii i były datowane na lata 12 000–400 p.n.e. Dzięki takiemu szerokiemu zakresowi chronologicznemu udało się dokonać ciekawych obserwacji. W sumie przeanalizowano ponad 3500 szkieletów pod kątem urazów czaszek lub ran zadanych bronią. Wyniki opublikowali na łamach czasopisma naukowego „Nature Human Behavior”. Jakie były przyczyny konfliktów? Okazało się, że najwięcej urazów miało miejsce około 4500–3300 lat p.n.e., czyli w okresie chalkolitu. Autorzy publikacją sugerują, że przemoc w tym czasie zbiegła się z powstaniem pierwszych scentralizowanych protopaństw. Wówczas sporadyczne utarczki i waśnie poszły w zapomnienie. Nastała epoka konfliktów zbrojnych na dużą skalę. Chalkolit to epoka, która nastąpiła po neolicie. Jeszcze w neolicie gęstość zaludnienia była niska, mimo że rolnictwo rozprzestrzeniało się na coraz większe tereny. Od około 4400 lat p.n.e. zmieniły się warunki klimatyczne i było bardziej sucho. Być może była to jedna z przyczyn rozwoju pierwszych miast. Wtedy tworząc…

bliski-wschod-3cfb169.jpg
width: 1280
height: 863

Jak wygląda dzisiaj Afganistan? To kraj na styku wielu kultur, religii i wpływów
type: item
date: 2023-05-21T09:08:03.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: afganistan
subject: arabowie
subject: Edukacja
subject: historia
subject: islam
subject: konflikty
subject: kraje islamskie
description: Afganistan to kraj z niezwykle długą, ale i trudną historią. Tożsamość narodowa opiera się na oporze wobec okupantów i konfliktach, które w przeszłości nawiedziły kraj.
encoded: W tym artykule: Trudna historia Afganistanu Tożsamość Afgańczyków opiera się na oporze i obronie swojego terytorium Afganistan jest dziś zarządzany przez talibów Jest pewna afgańska anegdota, która wiele mówi o historii tego kraju. Gdyby zapytać mieszkańca wsi lub prowincji, co jest za widocznym tuż obok wzgórzem, ten odpowie: „Za tym wzgórzem mój dziadek walczył z Aleksandrem Wielkim”. W tym niewinnym żarcie kryje się jednak ziarno prawdy. W 329 r. p.n.e. Aleksander Macedoński dotarł do Afganistanu ze swoją armią i podbił ten kraj. Za jego panowania powstało wiele miast, do których sprowadzali się hellenistyczni koloniści. Jednak grecka okupacja spotkała się buntami miejscowej ludności. Wydarzenia te, i dalsza walka o niepodległość kraju położonego na niezwykle surowym terytorium, kształtowały narodową tożsamość Afgańczyków. Trudna historia Afganistanu Gościem najnowszej odsłony cyklu „Kawa z ambasadorem” był dr Piotr Łukasiewicz, politolog, dyplomata, pułkownik rezerwy Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej i były ambasador RP w Afganistanie w latach 2012–2014. Rozmowę o historii i społeczeństwie Afganistanu prowadziła dr Małgorzata Bonikowska, prezeska Centrum Stosunków Międzynarodowych i THINKTANK. Afganistan to kraj z niezwykle długą, ale i trudną historią. Najwcześniejsze osady miejskie pojawiły się w Afganistanie już w III tysiącleciu p.n.e. Po 2000 roku p.n.e. region ten zamieszkali Ariowie, którzy należeli do indoirańskiego odłamu ludów indoeuropejskich. To za ich czasów powstało miasto, które dało początek Kabulowi. – Historia Afganistanu jest bardzo skomplikowana. To kraj leżący na styku Azji Centralnej, Subkontynentu Indyjskiego i rozszerzającego się Bliskiego Wschodu. Historycznie był miejscem styku dwóch religii: islamu i hinduizmu – mówi dr Piotr Łukasiewicz. Po śmierci Aleksandra Wielkiego tereny Afganistanu przejęli Seleucydzi, a później znaczną część kraju opanowali Partowie. W 50 r. n.e. Afganistan został zaatakowany i złupiony przez Kuszanów, kt…

thumb1384700reference-04f3bd3.jpg
width: 2117
height: 1416

Nagrody World Press Photo przyznane. Wśród wyróżnionych zdjęcia fotografów „National Geographic"
type: item
date: 2023-04-20T11:28:35.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Fotografia
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: fotografia
subject: konflikty
subject: Społeczeństwo
subject: ukraina
subject: wojna
subject: Wolny czas
subject: world press photo
subject: zdjęcia
description: Ogłoszono tegorocznych zwycięzców prestiżowej nagrody fotograficznej World Press Photo. To już 66. edycja konkursu. Wyróżniono 2 fotografów National Geographic. To Alessandro Cinque i Anush Babajanyan. Z kolei tytuł zdjęcia roku otrzymał Jewhen Małoletka za obraz przedstawiający ewakuację ciężarnej Iriny Kalininy ze szpitala w oblężonym Mariupolu.
encoded: W tym artykule: World Press Photo przyznane Dwóch fotografów National Geographic z nagrodą Zdjęciem roku nagrodzono poruszające zdjęcie z Ukrainy Niezależna fundacja World Press Photo z siedzibą w Amsterdamie działa już od 1955 roku i corocznie ogłasza wyniki najlepszych zdjęć z całego świata. To jedna z najbardziej prestiżowych nagród w świecie fotografii, swoiste Grand Prix sztuki fotograficznej. To, co najważniejsze, jury nie ocenia wyłącznie warstwy artystycznej zdjęć. Nagradzana jest również wrażliwość dziennikarskiego i reporterskiego oka. Sposób, w jaki autor widział świat, wraz ze wszystkimi jego problemami. World Press Photo przyznane World Press Photo przyznało w sumie nagrody 24 fotografom, a sześć osób otrzymało wyróżnienia. Fundacja zwróciła uwagę, że wybór nie był łatwy. Otrzymali bowiem ok. 60 tys. zdjęć, które przesłało 3752 autorów ze 127 krajów. Fotografie przedstawiały historie nieznane z najdalszych zakątków świata, ale również reportaże z wojny w Ukrainie, historycznych protestów w Iranie, a także opowieści z Afganistanu, który od prawie 2 lat jest kontrolowany przez Talibów. Konkurs Grand Press Photo został podzielony na sześć regionów: Afrykę, Azję, Europę, Amerykę Północną i Środkową, Amerykę Południową oraz Azję Południowo-Wschodnia i Oceanię. Zdjęcia wybierano według konkretnych kategorii: zdjęcia pojedyncze, fotoreportaż, projekt długoterminowy i technika dowolna. Powyższe zdjęcie jest jednym z serii reportażowej Madsa Nissena, duńskiego fotoreportera, który otrzymał nagrodę w kategorii World Press Photo Story of the Year. Jego opowieść „Cena pokoju w Afganistanie” pokazuje życie i cenę, jaką ponoszą ludzie po tym, jak siły USA opuściły ten kraj, a władze w sierpniu 2021 roku przejęli Talibowie. Państwo odtwarza Islamski Emirat Afganistanu z lat 90. XX wieku. Eksperci przyznają, że to koniec złudzeń o demokracji i powrót do ograniczania praw człowieka. Dwóch fotografów National Geographic z nagrodą – Wybór zwycięskich zdjęć spośród dziesią…

oblezenie-mariupola-625c059.jpg
width: 4961
height: 3308

„W Belfaście przez kraty można podziwiać sąsiadów, jak w klatce”. Wystawa fotografii Mariusza Śmiejka
type: item
date: 2023-04-20T07:03:12.000Z
creator: Iwona El Tanbouli-Jabłońska
subject: Fotografia
subject: National Geographic Site
subject: belfast
subject: fotografia
subject: irlandia
subject: konflikty
subject: patronaty
subject: Wolny czas
subject: wystawa fotografii
description: Wszelkie problemy i napięcia, które są tutaj codziennością, zamiatane są przez rządzących pod dywan – mówi Mariusz Śmiejek. Wystawę jego fotografii będzie można oglądać w Poznaniu od 19 maja.
encoded: W tym artykule: Konflikt w Irlandii Północnej W Belfaście mury oddzielają katolików i protestantów Czy dojdzie do zjednoczenia Irlandii? Iwona El Tanbouli-Jabłońska: Mieszkasz w Belfaście, ile już lat? Mariusz Śmiejek: Do Belfastu trafiłem pierwszy raz latem 2010 r. Dzięki kontaktom z Aleksandrą Łojek, autorką książki „Belfast. 99 ścian pokoju” spotkałem się tam z członkami nielegalnych brytyjskich grup paramilitarnych, do niedawna uważanych za terrorystyczne. Wtedy żywo zainteresowałem się historią konfliktu w Irlandii. Rok później mieszkałem już w Belfaście. Konflikt w Irlandii Północnej Na czym polega ten konflikt? Żeby zrozumieć podłoże konfliktu, trzeba się cofnąć w historii do czasu zajęcia Irlandii przez Wilhelma III Orańskiego w 1690 r. po bitwie nad rzeką Boyne. Irlandia, jako jedna z kolonii brytyjskich, podkreślała wielkość i znaczenie Anglii w Europie i na świecie, niczym trofeum. Miała również bardzo ważne znaczenie strategiczne w obronie przed Napoleonem. Anglicy, umacniając obronę na całym wybrzeżu zachodnim wyspy, ochronili się przed przejęciem Irlandii przez Napoleona, który chciał wesprzeć Irlandczyków i pozbyć się Anglików z wyspy już w XVIII w. Paradoksem jest to, że większość Brytyjczyków w Irlandii Północnej to nie Anglicy, tylko rdzenni Szkoci (Ulster Scots). Anglicy po przejęciu kontroli nad Szkocją i klęsce głodu zmusili Szkotów do zasiedlania tych terytoriów. Czy jest to konflikt czysto religijny, czy chodzi o coś więcej? Religia to jeden z najskuteczniejszych argumentów, który używany jest do dziś. Większym problemem jest tożsamość lub raczej jej utrata. Wielcy tego świata perfekcyjnie żonglują tym pojęciem, by osiągnąć swój cel. Ulsterscy Szkoci w Irlandii Północnej stracili znaczenie w Wielkiej Brytanii i traktuje się ich jako najniższą klasę społeczną w kraju, w którym piętnuje się ludzi ze względu na ich pochodzenie. Wszelkie problemy i napięcia, które są tutaj codziennością, zamiatane są przez rządzących pod dywan. Narastający krzyk l…

01-mlody-lojalista-w-dzielnicy-the-village-czesci-kontrolowanej-przez-nielegalna-grupe-paramilitarna-ulster-defence-association-f0c1800.jpg
width: 2000
height: 1333

Japonia może mieć 7 tysięcy wysp więcej niż dotychczas sądzono. Dlaczego pozostały niezauważone?
type: item
date: 2023-03-10T16:02:24.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: azja
subject: geografia
subject: japonia
subject: konflikty
subject: Travel
subject: wyspy
description: Japonia przeliczyła, ile wysp wchodzi w jej skład. Wynik okazał się zaskakujący. Do tego kraju należy aż siedem tysięcy więcej wysp niż zakładano wcześniej.
encoded: W tym artykule: Czy Japonia się powiększyła? Kiedy skała na morzu jest wyspą? O jakie wyspy Japonia spiera się z innymi krajami? Poprzednio Japonia liczyła swoje wyspy w 1987 roku. Liczba, jaką wówczas uzyskano, robiła wrażenie. W skład państwa wchodziły dokładnie 6852 wyspy. Zamieszkałych było 260 z nich. Teraz powtórzono obliczenia, wykorzystując do tego technologie cyfrowe. Przeglądu dokonał Urząd Informacji Geoprzestrzennej Japonii (ang. Geospatial Information Authority of Japan, GSI). Rezultat przyniósł niespodziankę. Według nowego rejestru do terytorium Japonii przynależy ponad dwa razy więcej wysp, niż policzono wcześniej. Jest ich łącznie aż 14125. A to oznacza, że Japonia właśnie uzyskała ponad siedem tysięcy nowych wysp. Czy Japonia się powiększyła? GSI podkreślało, że nie oznacza to, iż terytorium Japonii się powiększyło. Najprawdopodobniej jest takie same, jak poprzednio. Zmiana wynika z nowych, znacznie lepszych technologii wykorzystywanych do opracowania rejestru. Pomocne okazały się również dokładniejsze mapy cyfrowe. Na Pacyfiku pojawiła się nowa wyspa. Jak powstała i kiedy zniknie? Na Pacyfiku sporo się ostatnio dzieje. Po erupcji podwodnego wulkanu powstała nowa wyspa. Co o niej wiadomo? Nie zmieniła się również definicja tego, co uznaje się za wyspę. Tak samo jak 35 lat temu GSI przyjęła, że wyspa to wystający ponad wodę naturalny obszar lądu o obwodzie przynajmniej stu metrów. Jeszcze dokładniejsza definicja zawarta jest w Konwencji Narodów Zjednoczonych o prawie morza. Według niej „wyspą jest ukształtowany w sposób naturalny obszar lądu, otoczony wodą, który pozostaje powyżej poziomu wody podczas przypływu”. Kiedy skała na morzu jest wyspą? Stosując powyższe kryteria, nie zawsze jednak daje się łatwo stwierdzić, co wyspą jest, a co nie. Czasami np. trudno określić, czy dany kawałek lądu znika całkiem pod wodą w czasie przypływu, czy też nie. To może wpływać na rozbieżności w obliczeniach. W rejestrze sprzed 35 lat zdarzało się też, że skupisko m…

japonia-moze-miec-7-tysiecy-wysp-wiecej-niz-dotychczas-sadzono-dlaczego-pozostaly-niezauwazone-fot-getty-images-250a9b8.jpg
width: 1999
height: 999

Trzech Sudańczyków za kradzież straci ręce. W tych krajach wciąż stosuje się niehumanitarne kary
type: item
date: 2023-02-15T08:00:51.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: afryka
subject: islam
subject: konflikty
subject: muzułmanie
subject: śmierć
subject: Społeczeństwo
subject: sudan
description: Ukamienowanie, amputacje rąk, a nawet kara śmierci. Na świecie wciąż są kraje, które stosują publiczne egzekucje oraz niehumanitarne, okrutne i poniżające wyroki. W Sudanie właśnie skazano trzech młodych mężczyzn za kradzież. Zostaną pozbawieni rąk.
encoded: W tym artykule: Sytuacja polityczna w Sudanie jest coraz bardziej napięta Mężczyźni otrzymali karę amputacji ręki Czym jest prawo szariatu? W których krajach obowiązuje kara śmierci? Trzech młodych mężczyzn w Sudanie usłyszało ostatnio szokujący wyrok sądu. Oprócz kary więzienia i grzywny mają stracić ręce. Wszystko dlatego, że ukradli butlę z gazem w Omdurmanie. To pierwszy taki wyrok od prawie dziesięciu lat. Organizacje broniące praw człowieka biją na alarm i ostrzegają, że kraj znowu wraca na drogę reżimu i ekstremizmu politycznego. Sytuacja polityczna w Sudanie jest coraz bardziej napięta W 2019 roku w Sudanie doszło do masowych protestów, które ostatecznie doprowadziły do upadku sudańskiego prezydenta Omara al-Baszira. Opozycja zapowiadała wówczas głębokie zmiany wewnętrzne, a eksperci mieli nadzieję, że to krok ku demokratyzacji kraju. Dyktator utrzymywał władze przez 30 lat, a system autorytarny utrzymywał się głównie dzięki rozwinięciu aparatu bezpieczeństwa. Nowe władze zapowiadały liberalizację prawa, zmniejszenie m.in. kontroli sfery obyczajowej i reformę polityki szariatu. Ochotnicy do bólu. Kto i dlaczego chce, by go torturowano? Chociaż tortury powszechnie kojarzą się z zadawaniem bólu innym, większość ludzi na świecie umartwia się sama, na własne życzenie. Jednak wszystko wskazuje na to, że Sudan wciąż narusza prawa międzynarodowe i nie zapewnia oskarżonym sprawiedliwych procesów. W ubiegłym roku 20-letnia Sudanka została skazana na karę śmierci przez ukamienowanie za cudzołóstwo. Media informowały wówczas, że kobiecie odmówiono nawet konsultacji z prawnikiem. Mężczyźni otrzymali karę amputacji ręki Tym razem skazani zostali trzej mężczyźni. Żaden z nich nie miał nawet skończonych 30 lat. Władze Sudanu przekazały, że zostali już przetransportowani do więzienia w północnym Chartumie, tym samym, w którym przebywa Umar al-Baszir. Młodzi Sudańczycy będą tam, aż wyrok zostanie wykonany. Na razie jednak nie wiadomo, kiedy to się stanie. Afrykańskie Centrum…

protesty-w-sudanie-e21d281.jpg
width: 1024
height: 683

To dlatego wielkie imperium Hetytów upadło. Naukowcy w końcu odkryli przyczynę
type: item
date: 2023-02-08T15:59:10.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: historia
subject: imperium
subject: katastrofy
subject: konflikty
subject: kryzys
subject: Społeczeństwo
subject: starożytność
subject: susza
subject: turcja
description: Imperium Hetytów było potężnym państwem, które swoją siłę opierało na niezwykle silnej i dobrze uzbrojonej armii. Upadło około 1200 p.n.e., a dotychczas uważano, że stało się to pod naporem Ludów Morza. Nowe badania wykazały, że przyczyna mogła być zupełnie inna.
encoded: W tym artykule: Hetyci stworzyli jedno z największych imperium w czasach starożytnych Co spowodowało upadek państwa Hetytów? Badacze podejrzewają, że susza mogła być gwoździem do trumny Hetytów Hetyci byli starożytnym ludem indoeuropejskim, który od 2000 r. p.n.e. zamieszkiwał terytorium Anatolii, w dzisiejszej Turcji. Plemiona hetyckie przybyły tam prawdopodobnie ze swoich rdzennych obszarów, czyli z regionów na północ od Kaukazu. Wykopaliska archeologiczne wykazały, że koczownicy, którzy dotarli do historycznej krainy Hatti, wyparły zamieszkujący tam lud. Doszło wówczas do akulturacji, a Hetyci, którzy sami nazywali się Nesytami, przyswoili wierzenia i język ludów Hatti. Hetyci stworzyli jedno z największych imperium w czasach starożytnych Hetyci w Anatolii zaczęli tworzyć małe autonomiczne miasta-państwa. Jednym z nich była Kussara. To małe miasteczko było zarządzane przez księcia Anittę, który posiadał dużą armię licząca ponad 1200 wojowników i 40 rydwanów. Ze starożytnych zapisów historycznych wynika, że władca jako pierwszy próbował podporządkować sobie wszystkie hetyckie miasta. Udało mu się zdobyć wpływy w Nesie i podbić większą część centralnej Anatolii. Dopiero około połowy XVII wieku p.n.e. udało się scentralizować i zjednoczyć państwo hetyckie. Dokonał tego Labarna, wódz który został pierwszym królem Hetytów. Panował w latach 1680–1650 p.n.e. W następnych dziesięcioleciach Hetyci stworzyli ogromne imperium, które kontrolowało już nie tylko Anatolię, ale również północną Mezopotamię, Syrię i Palestynę. Swoją siłę opierali na niezwykle dużej, bardzo dobrze uzbrojonej i świetnie zorganizowanej armii. Co spowodowało upadek państwa Hetytów? Dotychczas uważano, że kres tego potężnego państwa nastąpił ok. 1200 r. p.n.e. Historycy uważali, że doszło wówczas do destabilizacji politycznej pod naporem przybyszów zwanych Ludem Morza, czyli m.in. Frygów i Protoormian pochodzących z Bałkanów. Ponadto wciąż pozostawał nierozwiązany spór z Asyryjczykami. Migracja nacier…

imperium-hetytow-9ac5e3e.jpg
width: 2272
height: 1704

Przemoc i wojny okresie neolitu były bardzo powszechne. Dlaczego ludzie już wtedy się mordowali?
type: item
date: 2023-01-20T13:34:40.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: europa
subject: konflikty
subject: ludzie
subject: neolit
subject: prehistoria
subject: Społeczeństwo
subject: walka
subject: wojna
description: Na podstawie analizy kości i czaszek z okresu neolitu naukowcy odkryli, że przemoc i działania wojenne były bardzo powszechne wśród prehistorycznych ludzi. Co dziesiąte badane szczątki wykazywały ślady obrażeń, które zadano różnego rodzaju bronią.
encoded: W tym artykule: Naukowcy postanowili zbadać kilka tysięcy szkieletów z okresu neolitu Pierwszy naukowy dowód na działania wojenne na szeroką skalę Konflikty były spowodowane wzrostem konkurencji i walką o zasoby naturalne Ludzkie szczątki są niezwykłym źródłem wiedzy dla archeologów i badaczy dziejów człowieka. Analiza kości może dostarczyć wiedzy na temat ewolucji, zmian społecznych, demograficznych i ekonomicznych, a także zwyczajów i tradycji, które obowiązywały kilkaset, a nawet kilka tysięcy lat temu. Naukowcy postanowili zbadać kilka tysięcy szkieletów z okresu neolitu Międzynarodowy zespół naukowców z Wielkiej Brytanii, Niemiec i Szwecji przeprowadził badania ponad 2300 szkieletów osadników i rolników. Szczątki pochodziły ze 180 stanowisk archeologicznych z całej Europy i datowane były na lata 8000–4000 p.n.e. Wyniki zostały opublikowane na łamach czasopisma naukowego „Proceedings of the National Academy of Sciences”. Dotychczas nie wiadomo było, jak wyglądały konflikty wśród prehistorycznych społeczności. Nie można jednoznacznie stwierdzić, czy neolityczni ludzie prowadzili wojny, takie jak w starożytności, jaka była ich skala oraz powody. Wynika to z braku wystarczających dowodów oraz źródeł pisanych. Dlatego badacze tego okresu uważali, że ta epoka cechowała się względnym pokojem. Jednak w najnowszych badaniach naukowcy odkryli pewien wzór, który może rzucić nowe światło na historię wojenną neolitu. Pierwszy naukowy dowód na działania wojenne na szeroką skalę Zespół naukowców stwierdził, że średnio co dziesiąty badany szkielet wykazywał ślady przemocy. Autorzy przyznają, że są to zazwyczaj obrażenia zadane różnego rodzaju bronią, m.in. wykonaną z kamienia. Uczeni zwracają uwagę, że w tym okresie w różnych kulturach mogli pojawić się wyspecjalizowani wojownicy, którzy odgrywali rolę w działaniach zbrojnych. Ludzie z okresu wczesnego neolitu używali kryształów do oznaczania kurhanów. Co to oznaczało? Archeolodzy odnaleźli kryształy na zachodzie Anglii, które…

neolityczne-czaszki-40ea68d.jpg
width: 2835
height: 2137

Na początku wojny Rosjanie „aresztowali” zachodnie satelity. Teraz chcą je wymienić na swoją rakietę
type: item
date: 2023-01-19T07:39:01.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: Gwiazdy
subject: konflikty
subject: kosmos
subject: rosja
subject: satelity
subject: wojna
description: Rosyjska Agencja Kosmiczna Roskosmos i francuski Arianespace prowadzą rozmowy w sprawie wymiany partii satelitów OneWeb na komponenty rakiety Sojuz. Satelity miały zostać wyniesione z kosmodromu Bajkonur 5 marca ubiegłego roku. Czy europejska firma telekomunikacyjna odzyska swoją własność?
encoded: W tym artykule: Jak rosyjskie rakiety znalazły się w Gujanie Francuskiej Wymiana „zakładników” będzie skomplikowana Porażka rosyjskiego programu kosmicznego Odwołanie startu rakiety Sojuz z partią 36 satelitów należących do angielsko-amerykańskiej spółki telekomunikacyjnej OneWeb było reakcją na sankcje nałożone przez Unię Europejską na Rosję w związku z jej agresją na Ukrainę. Był to jeden z najgłośniej dyskutowanych tematów okołokosmicznych w pierwszej fazie wojny. Od tamtej chwili mające dostarczać szerokopasmowy internet satelity są zakładnikami rosyjskiego reżimu. Wygląda na to, że teraz pojawiło się światełko w tunelu. Tak przynajmniej przekonuje rosyjski portal RussianSpaceWeb. Według doniesień z Rosji, nowy szef Roskosmosu, Jurij Borisow, jest otwarty na negocjacje z Arianespace. Zdaniem portalu, Roskosmos mógłby oddać satelity, jeśli Arianespace wymieni je na komponenty rakiet Sojuz. Te znajdują się na terenie kosmodromu w Gujanie Francuskiej, którym w imieniu Europejskiej Agencji Kosmicznej zawiaduje właśnie Arianespace. Jak rosyjskie rakiety znalazły się w Gujanie Francuskiej Rosyjskie rakiety Sojuz-ST pojawiły się w Gujanie Francuskiej w ramach wspólnego programu obu agencji. Możliwość wykorzystania kosmodromu w Ameryce Południowej miała poszerzyć możliwości wynoszenia satelitów. Sojuzy były obsługiwane przy współpracy z inżynierami przedsiębiorstwa NPO Ławoczkin. Czy możemy uniezależnić naszą energetykę od Rosji? Tak i trzeba zrobić to jak najszybciej [WYWIAD] Po inwazji rosyjskich wojsk na Ukrainę, Zachód zareagował błyskawicznie. Zaczął nakładać szereg sankcji, które konsekwentnie izolują Rosję politycznie i gospodarczo. Pieniądze za rosyjs... Ale 25 lutego 2022 roku, dzień po inwazji na Ukrainę, Roskosmos oznajmił zawieszenie współpracy z europejskimi partnerami, jednocześnie wycofując ze stanowiska w Kourou swoich 87 pracowników. Rosyjskie Sojuzy startowały z kosmodromu w Gujanie Francuskiej od 2011 roku. Wykonały łącznie 27 lotów. Równolegle do teg…

na-poczatku-wojny-rosjanie-zaaresztowali-zachodnie-satelity-teraz-chca-je-wymienic-na-swoja-rakiete-fot-paul-hennessy-sopa-images-lightrocket-via-getty-images-e43d4c4.jpg
width: 1024
height: 649