Rozmowy, protesty i konflikt o Amazonię. Jak przebiega największa klimatyczna konferencja na świecie?
Tegoroczna lokalizacja konferencji COP (ang. Conference of the Parties) ma dodatkowe znaczenie. Pierwszy raz globalne dyskusje na temat klimatu mają miejsce w regionie Amazonii, a dokładniej w mieście Belém. Obradom, w których uczestniczy ok. 50 000 osób z 191 krajów, towarzyszą kontrowersje, obecne od samego początku konferencji.
Spis treści: Ubiegłoroczne kontrowersje w Baku Wątpliwości związane z „Bramą do Amazonii” Brazylijska hipokryzja Protesty w Belém Co dalej z Belém? COP30 to trzydziesty szczyt klimatyczny Organizacji Narodów Zjednoczonych. Doroczne spotkanie stron Ramowej konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu (UNFCCC), podczas którego przedstawiciele blisko 200 państw, organizacji międzynarodowych, naukowcy i aktywiści debatują nad globalnymi działaniami na rzecz ograniczenia skutków zmian klimatu. Tegoroczna edycja odbywa się w brazylijskim mieście Belém, nazywanym często „bramą do Amazonii”. Mimo że wybór lokalizacji budzi wiele kontrowersji, nie jest to pierwszy raz, gdy organizatorzy szczytu klimatycznego muszą mierzyć się z międzynarodową krytyką. Ubiegłoroczne kontrowersje w Baku Zeszłoroczny szczyt klimatyczny odbywał się w Baku, stolicy Azerbejdżanu. Również ta lokalizacja obrad wzbudziła liczne głosy niezadowolenia. Krytycy zarzucali organizatorom popieranie kraju, który nie przestrzega praw człowieka oraz prowadzi brutalną walkę o tereny Górskiego Karabachu. Protesty wobec wyboru tamtejszego umiejscowienia popierała nawet popularna młoda aktywista Greta Thunberg, która wraz z mieszkańcami Tbilisi wyszła na ulice demonstrować swój sprzeciw. Ostatecznie COP29 w Baku się odbyło, lecz nie obeszło się bez kontrowersji. Organizatorom zarzucano ukrywanie tematu eksploatacji paliw kopalnych, która jest ważnym sektorem azerskiej gospopdarki. Tym samym kontrowersyjny szczyt z ubiegłego roku przygotował grunt pod tegoroczny, równie kontrowersyjny COP30. Wątpliwości związane z „Bramą do Amazonii” Na pierwszy rzut oka założenie, którym mogli kierować się organizatorzy COP przy wyborze lokalizacji, wydaje się słuszne. Celem takiej decyzji było zwrócenie uwagi na koszty klimatyczne, jakie muszą ponosić lasy deszczowe Południowej Ameryki. Krytycy szybko jednak dostrzegli, że Belém nie jest gotowe na przyjazd dziesiątek tysięcy uczestników konferencji. W mieście brakowało chociażby miejsc noclegowych. Niektóre hotele – jak np. tzw. love motels – musiały całkowicie przeobrazić swoje wnętrza, by pasowały do konferencyjnych standardów. Mała liczba pokoi sprawiła dodatkowo, że właściciele istniejącej infrastruktury noclegowej drastycznie podwyższyli swoje ceny, uniemożliwiając mniej zamożnym przyjezdnym udział w COP30. Brazylijska hipokryzja Chaos logistyczny sprawił, że od samego początku konferencja owiana była złą sławą. Oliwy do ognia dolał prezydent Brazylii Luiz Inácio Lula da Silva, który w swoich wystąpieniach wyraźnie akcentował walkę z wylesianiem Amazonii. Nie byłoby w tym nic kontrowersyjnego, gdyby nie wcześniejsze decyzje polityka, który popiera wydobycie ropy naftowej na terenach bardzo wrażliwego amazońskiego ekosystemu. Sygnalizowana polityka klimatyczna państwa gospodarza kłóci się więc z realnymi działaniami jego rządu. Intensywna eksploatacja złóż Amazonii czy wycinanie lasów pod budowę dróg stoją w sprzeczności z przesłaniem konferencji. Nic więc dziwnego, że organizatorzy kolejny raz zostali skrytykowani – tym bardziej, że problem ochrony lasów tropikalnych zajmuje wysokie miejsce na liście spraw dyskutowanych podczas COP30. Takie zachowania sprawiły, że konflikt przybierał na sile, czekając na eksplozję. Protesty w Belém Do prawdziwej eskalacji konfliktu pomiędzy organizatorami a krytykami konferencji doszło wieczorem 11 listopada. Tego dnia do budynku, w którym odbywa się COP30, wtargnęło kilkudziesięciu aktywistów. Grupa wyłamała drzwi oraz obeszła bramki bezpieczeństwa, dzięki czemu znalazła się w „niebieskiej strefie” – głównej sali całego szczytu. Według doniesień obserwatorów demonstranci mieli ze sobą transparenty nawołujące do ochrony lasów Amazonii. Wyrażali też frustrację związaną ze zbyt małym udziałem ludności rdzennej w konferencji. Aktywista Agustin Ocaña z Global Youth Coalition w rozmowie z „Associated Press” zaznaczył, że zdenerwowanie wiąże się z budżetowymi decyzjami, jakie są realizowane w tej części Brazylii. Jego zdaniem rząd niesłusznie finansuje rozbudowę miasta Belém, nie biorąc pod uwagę potrzeb edukacyjnych czy zdrowotnych dotyczących rdzennej ludności Amazonii. Warto jednak zaznaczyć, że w porównaniu z poprzednimi edycjami ta brazylijska wyjątkowo aktywnie angażuje społeczeństwo obywatelskie i ruchy uliczne. Mieszkańcy i organizacje pozarządowe są w tym roku zdecydowanie bardziej liczne, niż miało to miejsce chociażby w Baku. Co dalej z Belém? Aktywiści nie zapowiadają końca protestów. Już teraz w Belém mają miejsce demonstracje organizowane przez kolektywy feministyczne czy społeczności propalestyńskie. Konferencja stała się idealną scenerią dla takich działań, zwracając oczy całego globu na problemy współczesnego świata. Do Brazylii płynie również flotylla ok. 100 jednostek, na czele której stoją czołowi aktywiści walczący o losy południowoamerykańskich lasów tropikalnych: Raoni Metuktire i Davi Kopenawa Yanomami. Należy więc obserwować to, co dzieję się w „bramie do Amazonii” – zarówno na salach konferencyjnych jak i poza nimi. Koniec COP30 zaplanowany jest na 21 listopada. Źródła: The Guardian, CNN Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Jak Polska stanie się silną marką turystyczną – w Kołobrzegu zakończył się Kongres Turystki Przyszłości
Kongres Turystyki Przyszłości w Kołobrzegu zgromadził ponad stu prelegentów i blisko pięciuset uczestników, stając się kluczowym wydarzeniem dla branży turystycznej. Debaty o innowacjach, zrównoważonym rozwoju i promocji Polski wyznaczyły nowe kierunki na kolejne lata.
Spis treści: Kongres Turystyki Przyszłości – główne założenia i uczestnicy Nowe kierunki rozwoju polskiej turystyki Obchody 25-lecia Polskiej Organizacji Turystycznej i wyróżnienia branżowe Kongres Turystyki Przyszłości 2025, który odbył się w Kołobrzegu, stał się jednym z najważniejszych miejsc wymiany myśli w branży. Przez cztery dni liderzy, innowatorzy i przedstawiciele różnych sektorów debatowali o tym, jak skutecznie wykorzystać nowe technologie, zbudować silną markę promocyjną Polski i wzmocnić zrównoważony rozwój turystyki. Spotkanie to zainspirowało do współpracy, integrując środowiska samorządowe, naukowe i biznesowe wokół wspólnej wizji przyszłości podróżowania. Kongres Turystyki Przyszłości – główne założenia i uczestnicy Kongres Turystyki Przyszłości 2025 w Kołobrzegu zgromadził ponad 100 prelegentów i niemal 500 uczestników. Był to kongres branży turystycznej, który stał się przestrzenią do refleksji nad przyszłością turystyki w Polsce. Kluczowe znaczenie miały otwarte debaty, integrujące przedstawicieli administracji publicznej, sektora prywatnego, środowiska naukowego oraz organizacji pozarządowych. Wspólnie podejmowano tematy dotyczące innowacji w turystyce, strategii rozwoju oraz wyzwań stojących przed całą branżą w kontekście zmian społecznych, środowiskowych i technologicznych. Kim byli prelegenci i goście kongresu? Do grona prelegentów należeli czołowi eksperci rynku turystycznego, przedstawiciele samorządów, naukowcy oraz liderzy innowacji technologicznych. W wydarzeniu uczestniczyli również ministrowie, prezesi kluczowych instytucji, przedsiębiorcy oraz przedstawiciele organizacji branżowych. Kluczowe liczby i statystyki wydarzenia 4 dni debat i paneli dyskusyjnych ponad 100 prelegentów z kraju i zagranicy niemal 500 uczestników 25-lecie Polskiej Organizacji Turystycznej jako wyjątkowy punkt programu Wyróżnienia dla osób i instytucji szczególnie zasłużonych dla rozwoju turystyki w Polsce Nowe kierunki rozwoju polskiej turystyki Jednym z głównych tematów kongresu były strategie rozwoju turystyki w Polsce, zarówno w kontekście wyzwań globalnych, jak i lokalnych potrzeb regionów turystycznych. Rozmowy oscylowały wokół przyszłości turystyki w Polsce, a w szczególności wokół rozwoju zrównoważonej turystyki, czyli takiej, która nie tylko zaspokaja potrzeby turystów i branży, ale także respektuje dobrostan społeczności lokalnych oraz środowiska naturalnego. Innowacje technologiczne i sztuczna inteligencja w zarządzaniu ruchem turystycznym Innowacje technologiczne, takie jak wdrożenie sztucznej inteligencji, są kluczowe dla efektywnego zarządzania ruchem turystycznym. Prelegenci wskazywali, że digitalizacja usług turystycznych oraz personalizacja doświadczeń podróżnych mogą znacząco zwiększyć konkurencyjność polskiej oferty. W praktyce oznacza to rozwój inteligentnych systemów rezerwacyjnych, zaawansowanych narzędzi analitycznych do prognozowania trendów oraz automatyzacji procesów obsługi turystów. Z badań „Sztuczna inteligencja w zarządzaniu destynacjami turystycznymi” (Uniwersytet Warszawski) wynika, że wdrożenie SI może przyczynić się do zoptymalizowania kosztów i poprawy jakości usług w branży. Budowa silnej marki Polska i wsparcie samorządów Jednym z priorytetów wskazanych podczas kongresu była konieczność budowy silnej, rozpoznawalnej marki Polska na świecie. Oznacza to potrzebę skoordynowanych działań promocyjnych, angażujących zarówno centralne, jak i lokalne struktury. Kluczowe znaczenie ma tu wsparcie dla samorządów – to one często odpowiadają za rozwój infrastruktury i tworzenie atrakcyjnych ofert turystycznych dostosowanych do potrzeb odwiedzających. Obchody 25-lecia Polskiej Organizacji Turystycznej i wyróżnienia branżowe Jednym z najważniejszych punktów wydarzenia były obchody jubileuszu 25-lecia Polskiej Organizacji Turystycznej (POT), które zbiegły się ze Światowym Dniem Turystyki. Uroczystości miały szczególny charakter, podkreślając rolę POT w budowie nowoczesnej, zintegrowanej i rozpoznawalnej na świecie polskiej turystyki. Uhonorowani liderzy i partnerzy polskiej turystyki W trakcie gali wręczono honorowe odznaki „Za zasługi dla turystyki”, które trafiły do wybitnych przedstawicieli branży, prezesów instytucji oraz osób mających bezpośredni wpływ na rozwój polskiej turystyki. Uhonorowani zostali między innymi Rafał Szmytke (Prezes POT), Małgorzata Ślepowrońska (Prezes Zarządu UFG), dr hab. Marek Cierpiał-Wolan (Prezes GUS) i inni. Specjalne wyróżnienia otrzymały także organizacje wspierające rozwój przemysłu spotkań i konferencji, regionalne oraz lokalne organizacje turystyczne, a także firmy, które wdrażają innowacje technologiczne w podróżowaniu. Źródło: Polska Organizacja Turystyczna Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Tam trzeba być. Blog Conference Poznań 2017: tu pojawią się najważniejsi blogerzy i vlogerzy
BLOG CONFERENCE POZNAŃ 2017, jedno z największych wydarzeń dla twórców internetowych Polsce, które odbędzie się 27-28 maja na Międzynarodowych Targach Poznańskich.
Podczas wydarzenia najlepsi Polscy blogerzy i zagraniczni goście, vlogerzy i zagraniczni goście opowiedzą, jak tworzyć dobrą treść, aby przyciągnąć tłumy czytelników, budować markę osobistą, zarabiać na blogu oraz współpracować z agencjami. Organizatorzy przygotowali aż 1000 miejsc dla twórców internetowych i osób zainteresowanych marketingiem w sieci. W jednym miejscu zebraliśmy najlepszych z najlepszych, aby mogli przekazać swoją cenną marketingową wiedzę. Wśród prelegentów pojawią się takie osoby jak: Ola Budzyńska - paniswojegoczasu.pl Janina Bak - janinadaily.com Michał Sadowski - Brand24 Konrad i typowa K. - mdcb.pl Karol Lewandowski i Ola Ślusarczyk - busemprzezswiat.pl i wielu innych W sumie aż 35 osób związanych z tworzeniem treści i filmów w internecie. Główne tematy, które pojawią się na konferencji, związane są ze stroną biznesową blogosfery. Jest ona już na tyle dojrzała, że spokojnie możemy nazwać blogowanie/vlogowanie pracą zarobkową. Zarejestruj się już dziś na naszej stronie internetowej www.blogconferencepoznan.pl Dla wszystkich uczestników organizatorzy zorganizowali konkursy z nagrodami. W planach jest także spotkanie integracyjne.
To przełomowe odkrycie! Największy latający gad odnaleziony na terenie Polski
Prof. Jerzy Dzik i dr Tomasz Sulej ogłosili przełomowe odkrycie w dziedzinie paleobiologii. O szczegółach opowiedzieli podczas konferencji prasowej organizowanej przez National Geographic Polska oraz Instytut Paleobiologii PAN.
Ozimek volans – bo tak nazywa się największe zwierzę latające triasu – został odkryty przez paleontologów z Instytutu Paleobiologii PAN. Jego liczne szkielety pochodzą z dawnej kopalni iłu w Krasiejowie koło Ozimka na Śląsku Opolskim. Były wydobywane ze skały przez 13 lat i dopiero teraz pokazane są światu. Czas owadów, czas gadów Choć pierwsze duże zwierzęta latające były ważkami i ponad 300 milionów lat temu miały do 70 cm rozpiętości skrzydeł, to dość szybko czas dużych owadów się skończył. Już bowiem 252 miliony lat temu z lądowych gadów powstali pierwsi szybownicy, a w przestworzach pozostały jedynie owady o rozmiarach podobnych do dzisiejszych. Gady te miały skostnienia skórne przypominające wydłużone żebra, które tworzyły boczne płaty umożliwiające proste szybowanie. Znany z permskiego łupku miedzionośnego liczącego około 260 mln lat Coelurosauravus miał 40 cm długości. Niewiele mniejszy Kuehneosaurus pochodzi sprzed 215 mln lat i miał 70 cm długości i podobne skrzydła. Natomiast znaleziony w Krasiejowie Ozimek miał błonę lotną prawdopodobnie rozpiętą między kończynami i tułowiem. Pierwszymi aktywnie latającymi kręgowcami były pterozaury. Najstarsze dobrze zachowane ich szczątki pochodzą sprzed 215 milionów lat z Włoch. Być może najstarsze są tego samego wieku co ozimek. Ich skrzydła tworzyły przednie kończyny, które tak jak u nietoperzy miały błonę lotną rozciągająca się od wydłużonych palców po tylne kończyny. Mogły więc na pewno aktywnie latać. Choć największe w triasie miały prawie metr rozpiętości skrzydeł, to ich ciała były znacznie mniejsze od ozimka. Ozimek miał bardzo długą szyję i kości kończyn, zarówno przedniej, jak i tylnej. Sama błona lotna nie została znaleziona, gdyż miękkie części bardzo rzadko zachowują się w stanie kopalnym (choć w Krasiejowie zachowały się, na przykład, skrzela małża), to wygląd szkieletu i puste w środku kości nie pozostawiają złudzeń, że było to zwierzę latające. Największe osobniki miały 90 cm długości, ale w materiale kopalnym dominują mniejsze, o pojedynczych kościach kończyn do 10 cm długości przy średnicy 3 mm. Gady te zapewne żywiły się owadami i małymi kręgowcami. Nie były blisko spokrewnione z pterozaurami, które błonę lotną miały rozpiętą głównie na wydłużonych palcach kończyn przednich. W okresie, gdy nad Krasiejowem latały ozimki, czyli ok. 230 milionów lat temu, dopiero zaczynała się epoka dinozaurów. Z Krasiejowa pochodzi pradinozaur Silesaurus, a w Anglii żył już wtedy prawdopodobnie niepozorny przodek wielkich zauropodów. Jak wyglądał świat ozimka? W czasach późnego triasu Ziemia wyglądała zupełnie inaczej niż obecnie. Lądy tworzyły jeden superkontynent Pangeę, który zewsząd otoczony był oceanem Panthalassą. Klimat był suchy i ciepły. Bieguny były wolne od czap lodowych, a większość terenu prawdopodobnie zajmowały pustynie. Obszar dzisiejszego Krasiejowa znajdował się wówczas w strefie klimatu podzwrotnikowego. Klimat ten cechował się wyraźną sezonowością. Występowały dwie pory roku, sucha i deszczowa. W krajobrazie dominowały lasy iglaste. Prawdopodobnie to one stanowiły środowisko życia ozimka. Szybując z drzewa na drzewo, mógł on uciekać przed nadrzewnymi drapieżnikami, a może i polować. Największym lądowym drapieżnikiem Krasiejowa był wówczas gad Polonosuchus silesiacus. Miał ponad 3 m długości i około 70 cm wysokości. Wyglądem przypominał nieco dzisiejsze krokodyle, zresztą odlegle z nim spokrewnione. Jego masywna czaszka wyposażona była w szereg dużych ostrych zębów. Ozimek nie był jednak dla niego atrakcyjną zdobyczą, chyba że spadł na ziemię. Polonozuch prawdopodobnie polował głównie na pospolicie wówczas występujące w Krasiejowie aetozaury z gatunku Stagonolepis olenkae. Te wszystkożerne zwierzęta dorównywały rozmiarami mięsożernym polonozuchom. Ich całe ciało pokryte było zbroją kostną, podobnie jak u współczesnych nam pancerników czy łuskowców. Ich trójkątna czaszka była zwieńczona ryjkiem, który prawdopodobnie służył do rycia i wykopywania pokarmu z ziemi. Przypuszczalnie prowadziły tryb życia podobny do dzisiejszych dzików, o czym oprócz ryjka świadczy także obecność rozbudowanych kanałów węchowych w czaszce. Innymi zwierzętami lądowymi Krasiejowa były wspomniane już, osiągające 1 m długości ciała, roślinożerne silezaury, prawdopodobnie pokrewne późniejszym dinozaurom ptasiomiednicznym. Odnalezienie ich niemal kompletnych szczątków w Krasiejowie pozwoliło na identyfikację kości podobnych zwierząt znalezionych w różnych triasowych stanowiskach kopalnych z całego świata. Krasiejowskie triasowe bory przecinały liczne powolnie płynące rzeki. Ich układ był bardzo dynamiczny i zmieniał się z czasem. Niekiedy powstawały lokalne jeziora. To właśnie dzięki obecności tych cieków i zbiorników oraz specyficznym właściwościom chemicznym płynących w nich wód kości zwierząt pogrzebane w ich odmętach nie rozłożyły się, lecz uległy skamienieniu i po 230 mln lat mogły zostać wydobyte i zbadane przez paleontologów. Zbiorniki wodne były domeną dużych rybożernych płazów temnospondyli z rodzaju Metoposaurus (do 2 m długości), a ich obrzeża – drapieżnych Cyclotosaurus (do 3,5 m długości). Ogólny pokrój ciała tych zwierząt przypominał nieco żyjące dziś salamandry lub traszki (choć nie są one z nimi blisko spokrewnione). Charakterystyczna jest budowa ich czaszek, które są płaskie i szerokie. Innym dużym wodnym drapieżnikiem Krasiejowa był gad fitozaur z rodzaju Paleorhinus, który wyglądem przypominał dzisiejsze krokodyle gawiale, mieszkańców rzeki Ganges. Fitozaury, tak jak gawiale, miały długi wąski pysk uzbrojony drobnymi piłkowanymi zębami. Wąskie szczęki stawiały mały opór w wodzie umożliwiając szybkie chwytanie ryb. Obecnie w Krasiejowie działa wielki jurapark prowadzony przez Stowarzyszenie Delta, podobnie jak w Bałtowie i Solcu Kujawskim. W znajdującym się w jego obrębie publicznym muzeum można oglądać największe nagromadzenie oryginalnych czaszek i innych skamieniałości z Krasiejowa, a w jego sąsiedztwie modele dinozaurów z całego świata naturalnej wielkości. Jest też paleoakwarium, w którym „pływają” morskie potwory sprzed milionów lat. Obecnie wykopaliska w dawnym wyrobisku kopalni prowadzone są na niewielką skalę przez Uniwersytet Opolski. Tomasz Sulej, Dawid Dróżdż KALENDARIUM 2000-2003 wykopaliska w Krasiejowie sponsorowane przez Górażdże Cement SA prowadzone przez Instytut Paleobiologii PAN Sierpień 2001 znalezienie pierwszych kręgów grzbietowych ozimka przez studentkę biologii i geologii Uniwersytetu Ślaskiego (Kornelia Staneczko, obecnie Piątkowska) 2001-2006 pojedyncze kręgi szyjne i kości kończyn 2007 pierwsza publikacja z rysunkiem kręgu szyjnego opisanym jako pterozaur lub długoszyi gad Tanystropheus 2007-2009 odkrycie kości kończyn ozimka w pozycji przyżyciowej 2009 rozpoczęcie pracy nad opisem kości 2010-2011 znalezienie czaszki i jej skanowanie w tomografie w WAT 2011-2013 prawie kompletne szkielety 2014 ostatnie wykopaliska ośrodka warszawskiego w Krasiejowie 2015 ukończenie manuskryptu publikacji o Ozimek volans Pierwsze kręgi znaleźliśmy w sierpniu 2001 roku - wspomina Tomasz Sulej. - Był to kawałek iłu o wymiarach kilku centymetrów, a na nim dwa małe kilkumilimetrowe gadzie kręgi. Pamiętam, jak potem w laboratorium oczyszczałem je ze skały pod mikroskopem. Niektóre blaszki w tych kręgach mają kilka dziesiątych milimetra grubości. Raz się zdarzyło, że mały kawałek takiej blaszki mi się odłamał i przyklejenie go z powrotem wymagało dużej precyzji, do nanoszenia kleju używałem włosa. Przydało się wtedy doświadczenie modelarskie z młodości. Kilka lat później znaleźliśmy kości kończyny przedniej zachowane w pozycji przyżyciowej. Były bardzo długie i cienkie, miały ok 2-3 mm grubości. Z podobnych okazów wiedzieliśmy, że są puste w środku, myśleliśmy więc, że mamy latającego gada z epoki dinozaurów – pterozaura, i to jednego z najstarszych. Pamiętam, przyszedłem z tym do profesora Jerzego Dzika i powiedziałem, że moim zdaniem to się już nadaje na dobrą publikację. Profesor odrzekł wtedy, że może na niewielką publikację tak, ale na pewno nie na elegancką, która odegra jakąś rolę w paleontologii. Odszedłem trochę markotny, ale jednak przekonany, że warto poczekać. Nie ma co ulegać modzie na dużą liczbę nieznaczących publikacji (i punkty za każdą z nich), lepiej robić rzeczy poważne i istotne, teraz to rozumiem jeszcze lepiej. Od tamtej pory wprowadzając studentów z kolejnych turnusów wykopalisk w Krasiejowie i opowiadając im, co mogą znaleźć, do historii o wielkich płazach i gadach dodawałem, że mają uważać też na maleńkie kosteczki pterozaura. Jest z tym pewna trudność: jak bowiem rozłupując skałę za pomocą kilofa dopatrzeć się kosteczek o milimetrowych wymiarach? A praca dużym kilofem przynosi najlepsze rezultaty. Jednak skała kruszy się odłamki, które mają płaskie jasne ściany, na których da się zauważyć nawet małe ciemne kostki. I rzeczywiście zaczęliśmy znajdować coraz więcej małych kosteczek. Najbardziej zadziwiały nas jednak bardzo długie kręgi szyjne, przypominały jedynie znane z Niemiec kręgi szyjne dziwnego gada tanystrofeusa albo ogonowe kręgi pterozaura, tak też je zilustrowaliśmy w zbiorczym artykule o wszystkich skamieniałościach z Krasiejowa w 2007 roku. Pomogło to też naszym kolegom z Uniwersytetu Opolskiego, którzy co roku prowadzili wykopaliska w Krasiejowie. My kopaliśmy w sierpniu i wrześniu najpierw, a opolanie tylko w lipcu. Później, gdy my prowadziliśmy wykopaliska także w innych odsłonięciach na Śląsku, zespół z Uniwersytetu Opolskiego kopał w lipcu i wrześniu. W 2007 roku, gdy pracowałem nad dicynodontami z Lisowic, korzystając z wielkiej kolekcji Natural History Musuem w Londynie przy okazji spędziłem trochę czasu nad badaniem typowych pterozaurów. Fotografowałem niemal każdą kość długą, cześć rysowałem i trochę się dziwiłem, dlaczego one są jednak inne niż te nasze „pterozaury” z Krasiejowa. Potem koledzy z Londynu pokazali mi triasowe pterozaury z Anglii i wtedy wróciła mi wiara w pterozaurową naturę szczątków z Krasiejowa. Gdy oglądałem kręgi z malutkiego pudełeczka opisane jako Rhamphorhynchus, uderzyło mnie ich podobieństwo do naszych kręgów. Były niemal identyczne. Ale szybko sobie uświadomiłem, że przecież to tylko kręgi i kawałek kości udowej. Skąd oni wiedzieli, że to pterozaur, i do tego ramforynch? Postanowiłem zbadać to głębiej, gdy w Stuttgarcie i Tybindze przeglądałem triasowe gady pancerne. Są tam również całe szkielety wczesnych pterozaurów. Na zdjęciach wyglądają pięknie. Takie okazy to marzenie każdego paleontologa. Ich kręgi są jednak widoczne tylko z jednej strony (reszta jest w skale) i nie bardzo wiadomo, jaka dokładnie jest ich budowa. Wyjaśnienie natury naszych małych kosteczek i wydłużonych czy krótkich kręgów musiało poczekać na bardziej kompletne okazy z Krasiejowa. W końcu studentom udało się znaleźć prawie cały szkielet. Zawierał puste w środku kości kończyn i niemal cały kręgosłup tułowiowy z żebrami i wydłużone kręgi, które tworzyły szyję. Całą niezwykle skomplikowaną i trudną preparacją zajął się profesor Jerzy Dzik. Liczył, że uda mu się tam znaleźć także czaszkę. Profesor wypreparował, narysował i opisał wszystkie kości, czaszki jednak nie było. Co robić? Publikować cały szkielet pozaczaszkowy, czy czekać na czaszkę? Ponieważ wykopaliska cały czas trwały i ciągle, choć powoli, przybywało okazów, postanowiliśmy zaczekać. Udało nam się ją znaleźć w 2010 roku. Kosteczki były jednak tak małe i cienkie, że nie dałoby się ich wypreparować. Zwróciliśmy się więc do Wojskowej Akademii Technicznej i tam dr Krzysztof Karczewski prześwietlił nam całą czaszkę w tomografie. Potem Marek Dec, wtedy doktorant w Instytucie Paleobiologii PAN, z tysięcy slajdów ręcznie powycinał (używając specjalnego oprogramowania) każdą kość oddzielnie. Dzięki temu mogłem zmontować w komputerze prawie całą czaszkę. Jest ona bardzo dziwna, niektóre kości w ogóle nie przypominają tych u innych gadów. Teraz już wiem, że podobieństwo budowy kręgów grzbietowych pterozaurów i ozimka to często spotykana w przyrodzie konwergencja. Choć już od 2006 roku prowadziliśmy wykopaliska z cegielni Woźniki koło Zawiercia, dopiero w 2013 roku znaleźliśmy tam kręg szyjny ozimka. Jest to tylko jedna kość, ale bardzo charakterystyczna. Potwierdza to zresztą nasze przypuszczenia, że oba te stanowiska są podobnego wieku. Ich fauna jest podobna, choć są różnice. Niestety, obecnie miejsce to ma nowego właściciela, który nie pozwala nam, w zgodzie z polskim prawem, na prowadzenie jakichkolwiek wykopalisk, a wyrobisko wypełnia się wodą i niedługo już żadne prace nie będą możliwe. View oEmbed on the source website Pragniemy podziękować prof. Adamowi Bodziochowi i dr Krzysztofowi Książkiewiczowi za wypożyczenie nam skamieniałości ozimka z kolekcji Uniwersytetu Opolskiego. Dziękujemy Panu Piotrowi Lichocie, prezesowi Stowarzyszenia Delta, za sfinansowanie wykonania modelu ozimka na wystawę o Krasiejowie w Muzeum Ewolucji.
Ekspert: "Jesteśmy naprawdę doceniani. Nie zmarnujmy tego". Polska liderem w badaniu grafenu
Dołączyliśmy do elitarnego klubu państw, które posiadają najbardziej zaawansowane technologie produkcji grafenu. Szkoda by było to zmarnować - mówi badacz grafenu dr Włodzimierz Strupiński.
Od odkrycia grafenu - struktury złożonej z pojedynczej warstwy węgla, o grubości zaledwie jednego atomu - minęła dopiero dekada. Właściwości tego materiału okazały się tak unikalne, że w ciągu zaledwie kilku lat Nagrodą Nobla wyróżniono jego odkrywców, Andrieja Gejma i Konstantina Nowosiołowa. A w badaniach tego materiału rozkochali się naukowcy z całego świata, także z naszego kraju. Wysiłki Polaków są już na świecie zauważone - Polsce powierzono organizację prestiżowej konferencji Graphene Week, pod auspicjami Komisji Europejskiej. Rusza 13 czerwca w Warszawie. "To coś jak olimpiada. Nie organizuje się jej w przypadkowym miejscu. W Europie jesteśmy naprawdę doceniani, jeśli chodzi o badania nad grafenem. Nie zmarnujmy tego" - opowiada dr Włodzimierz Strupiński z Instytutu Technologii Materiałów Elektronicznych w Warszawie - twórca jednej z metod produkcji grafenu wysokiej jakości. "W ciągu dekady od odkrycia grafenu dokonano gruntownych badań nad tym materiałem" - mówi dr Strupiński. Przyznaje, że początkowo grafen był wielką zagadką i trzeba było przeprowadzić wiele badań podstawowych, by lepiej poznać jego właściwości. Od kilku lat badania zaczęły jednak przechodzić do zastosowań. Naukowiec podaje przykład, że na rynku pojawiły się już rakiety tenisowe i narty z dodatkiem grafenu poprawiającego wytrzymałość. Dostępne są już też baterie, których pojemność zwiększana jest dzięki grafenowi. A jedna z chińskich firm zaprezentowała telefony na elastycznym podłożu zapinane na nadgarstku. Ich ekran miałby być wyprodukowany z wykorzystaniem grafenu, którego elastyczność świetnie nadaje się do takich zastosowań. W kolejce na komercjalizację czekają już kolejne pomysły naukowców z całego świata. Dr Strupiński wraz ze swoim zespołem pracuje np. nad wykorzystaniem grafenu w niewidocznych grzałkach, którymi można ogrzewać szyby. W ITME prowadzi się też prace nad wykorzystaniem grafenu w nowych kompozytach z dodatkiem kauczuku czy w produkcji czujnika pola magnetycznego. Grafen ma też potencjał w pracach nad biosensorami, warstwami antykorozyjnymi czy nad elastyczną elektroniką, a także elektroniką przyszłości. Wiadomo, czego dotyczą badania na uczelniach czy w państwowych laboratoriach, ale trudno nawet zgadywać, co szykują prywatne firmy. "A wykorzystanie grafenu na przemysłową skalę wymaga wypracowania nowych technologii. Bo jak produkować coś, czego nie widać, nie czuć i jest niewyobrażalnie cienkie?" - pyta Strupiński. Jego zdaniem Polska, jeśli chodzi o wytwarzanie grafenu do zastosowań badawczych, ma z czego być dumna. "Opracowaliśmy różne technologie wytwarzania grafenu i jesteśmy w tym w ścisłej czołówce światowej" - mówi naukowiec. "Mamy już urządzenie, które wytwarza grafen w płachtach o rozmiarach pół metra na pół metra. To ciągła warstwa wytwarzana na folii miedzianej i można ją przenosić na inne podłoża" - informuje Strupiński. Dodaje, że w jego instytucie przygotowuje się także grafen w postaci proszku - płatków o wielkości mikrometrów. "Bo nie każde zastosowanie wymaga dużych powierzchni. Np. w atramentach płatki grafenu nie mogą być za duże, muszą być ściśle określonych rozmiarów. Cała sztuka polega na tym, by umieć wytwarzać jednorodne płatki o zadanej wielkości i umieć je rozdzielać" - zwraca uwagę. "Umiemy produkować grafen na taką skalę, że umożliwia to badania aplikacyjne. To nie są mikroskopijne próbeczki. Materiału jest dużo i jest on dobrej jakości. Jeśli zgłosi się do nas firma czy zakład, jesteśmy w stanie przygotować im tyle tego materiału i takiej jakości, że można spokojnie prowadzić badania" - mówi naukowiec i dodaje: "Na początek wystarczy. Ale chodzi o to, by powstała i fabryka, która ten grafen zamieni w produkt". Strupiński zaznacza, że na razie jest jeszcze mało miejsc, które mogą z Polską konkurować, jeśli chodzi o jakość produkcji i ilość grafenu. Ale - jego zdaniem - kiedy tylko pojawi się popyt na materiał, firmy z Azji są w stanie błyskawicznie uruchomić fabrykę produkującą grafen. Według eksperta, jeśli teraz nie zaczniemy sami takich firm rozwijać, możemy przegapić swoją szansę. Zdaniem naukowca w badania nad grafenem w Polsce boją się inwestować nie tylko firmy prywatne, ale i państwo. Przyznaje, że Narodowe Centrum Badań i Rozwoju w 2012 roku uruchomiło program GRAF-TECH, którego budżet to 60 mln zł. Z programu tego skorzystało kilkadziesiąt zespołów. Inicjatywna ta jednak nie doczekała się kontynuacji. "Dobrze, że pieniądze z GRAF-TECHU były na początek. Ale one zostaną zmarnowane, jeśli nic z tym dalej nie będziemy robić. Trudno założyć, że jeśli zaczynaliśmy coś całkiem nowego na całkiem nierozpoznanym terenie, to po kilku latach bez dalszego finansowania zbudujemy fabryki" – komentuje. "My dzięki grafenowi dołączyliśmy do elitarnego klubu państw, które posiadają najbardziej zaawansowane technologie. Można to wykorzystać lub nie. Grafen to nie jest jedyna propozycja, jaka wynika z naszych badań. Dzięki naszym pracom budujemy bazę: opracowujemy nowe technologie, kształcimy młodych ludzi. Dziś grafen - za trzy lata coś innego, co z badań nad grafenem wyniknie. Grafen to przykład trampoliny, z której możemy się wybić. Nie możemy budować ciągle od początku i liczyć na to, że dogonimy świat. Musimy być o pół kroku przed innymi" - podsumowuje naukowiec. Źródło: PAP Zobacz nasz nowy cykl "Warto spróbować"! W pierwszym odcinku uczymy się LANDKITE, próbujemy, testujemy, sprawdzamy co to buggy oraz pokazujemy jakich błędów unikać i dlaczego WARTO SPRÓBOWAĆ właśnie tej dyscypliny sportu. View oEmbed on the source website
Plotło się, plecie się i będzie się pleść! Plecionkarstwo od wieków stanowi część historii człowieka
Dla Serfenty jest światowym rzemiosłem i wspólnym językiem, który opowiada o naszej przeszłości i przyszłości. Konferencja „Viva Basket!” pokazała, jak istotną i różnorodną rolę pełni w życiu człowieka. 7 i 8 sierpnia 2014 roku w Cieszynie odbyła się konferencja „Viva Basket!”. Dzięki Hildigard Mufukare dowiedzieliśmy się, że w Zimbabwe, kraju, w którym stopa bezrobocia sięga 95 procent, kobiety dzięki tworzeniu koszy mogą utrzymać swoje rodziny i zapewnić edukację swym dzieciom. Organizacja Lupane Women’s Centre nie tylko dba o zbyt produktów, ale też pomaga kobietom w podniesieniu poczucia własnej wartości. Podobną rolę pełni realizowany w Ugandzie społeczny projekt Danida, m.in. przez Jette Melgren i Jana Johansena z Danii. Gaura Mancacaritadipura, doradca wiceministra kultury w Ministerstwie Edukacji i Kultury Indonezji, opowiedział o wyrobach Noken, wytwarzanych przez grupy etniczne Papui, z których część zamieszkuje w lasach, z dala od cywilizacji. Tworzone z włókien drzewnych torby, siatki, nakrycia głowy Noken zostały wpisane na Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kultury UNESCO. Oprócz konferencji odbył się plener artystyczny „On the border” , zapraszamy do obejrzenia jego efektów w okolicch "różowego mostu" w Cieszynie oraz w Parku im. A. Sikory w Czeskim Cieszynie, gdzie powstały instalacje duńskiego duetu Jette Mellgren i Jana Johansena, Hiszpana Carlosa Fontalesa, Żywej Architektury z Cieszyna oraz Lois Walpole z Wielkiej Brytanii. Z kolei w Zamku Cieszyn czeka na nas hiszpańska wystawa "Więcej niż kosze" Carlosa Fontalesa, a w Muzeum Śląska Cieszyńskiego wystawa Stowarzyszenia Serfenta „Niech się plecie!”. Projekt „Niech żyje kosz!/Viva Basket!” ruszył w maju 2014 i jest kontynuacją działań realizowanych przez Stowarzyszenie Serfenta. Organizacja od pięciu lat dokumentuje, popularyzuje, edukuje i podejmuje działania wspierające proces rewitalizacji plecionkarstwa. Teraz trwają badania etnograficzne w Polsce i Norwegii. Ekipa badawcza dąży do pokazania bogactwa i różnorodności w zakresie wyplatania, które można zaobserwować na terenie obu krajów. W związku z tym, że organizacja nadal poszukuje funduszy by móc kontynuować projekt, ruszyła kampania społecznego finansowania, dzięki której można „wygrać” udział w takiej wyprawie. Innymi nagrodami za wsparcie są na przykład indywidualne warsztaty plecionkarskie, filmy instruktażowe czy wyplatany ze słomy kosz podlaski. Zachęcamy do wsparcia: https://wspieram.to/2186-viva-basket-widget.html. Więcej na www.serfenta.pl oraz na portalu społecznościowym: https://www.facebook.com/Serfenta.
Międzynarodowa Konferencja Plecionkarska „Viva Basket!” już 7 i 8 sierpnia w Cieszynie!
O słynnych papuaskich Nokenach, o francuskich związkach pszczelarstwa z plecionkarstwem, o tym, po co robi się kosze w Zimbabwe, z czego i jak plotą Hiszpanie oraz Włosi, a także o tym, dlaczego wielowiekowe rzemiosło na Szetlandach umiera, będzie można posłuchać na międzynarodowej konferencji plecionkarskiej „Viva Basket!”, która już 7 i 8 sierpnia w Cieszynie. Dwudniowa konferencja będzie doskonałą okazją do posłuchania na temat najważniejszych inicjatyw dotyczących plecionkarstwa jako dziedzictwa kultury, realizowanych na całym świecie. Będą opowieści na temat badań nad plecionkarstwem we Francji, Włoszech oraz w Hiszpanii, rewitalizacji afrykańskiego wyplatania i jej wpływu na wsparcie lokalnego rozwoju w Ugandzie i Zimbabwe, a nawet działań dotyczących wpisu wyplatanych w Indonezji toreb Noken na Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kultury UNESCO. Konferencja odbędzie się 7-8 sierpnia 2014 roku w Zamku Cieszyn. Jednocześnie będziemy mogli obejrzeć efekty pleneru artystycznego „On the border” prezentującego nowoczesne spojrzenie na plecionkarstwo. W przestrzeni miejskiej Cieszyna i Czeskiego Cieszyna powstaną instalacje Lois Walpole z Wielkiej Brytanii, Carlosa Fontalesa z Hiszpanii, Jette Melgren i Jana Johansena z Danii oraz Żywej Architektury z Cieszyna. Będzie też można obejrzeć dwie wystawy plecionkarskie: „Niech się plecie!” Stowarzyszenia Serfenta w Muzeum Śląska Cieszyńskiego oraz „Więcej niż kosze/More than baskets” Carlosa Fontalesa w Zamku Cieszyn. Na uwagę zasługuje szczególnie ta ostatnia, gdyż zbiera doświadczenia i eksponaty z ponad 20-letniej pracy badawczej nad plecionkarstwem w Hiszpanii. Udział w wydarzeniach jest bezpłatny, jednak ilość miejsc na konferencji jest ograniczona. Dlatego prosimy o wcześniejsze potwierdzenie obecności tel. + 48 515 261 827 lub e-mail: bwserfenta@o2.pl. Konferencja jest częścią projektu „Niech żyje kosz! Plecionkarstwo jako żywa tradycja w kontekście Konwencji UNESCO w sprawie ochrony niematerialnego dziedzictwa kultury”, organizatorzy: Stowarzyszenie Serfenta, Søre Skogen, Sunnhordland Museum, Zamek Cieszyn. PROGRAM KONFERENCJI 7 VIII 2014 9:30 – 10:00 Rejestracja uczestników 10:00 – 10:15 Otwarcie Konferencji: Paulina Adamska-Malesza, Stowarzyszenie Serfenta Drude Isene, Søre Skogen Jane Cathrin Særsten Jünger, Sunnhordland Museum 10:15 – 11:00 Jette Mellgren, Odense Aftenskole, Dania Tożsamość plecionkarstwa Ugandy 11:00 – 11:45 Bernard Bertrand: Le Lien Créatif, Francja Francuskie plecionkarstwo – ku nowej dynamice 12:15 – 13:00 Carlos Fontales, Hiszpania Więcej niż kosze. Hiszpańskie plecionkarstwo ludowe 13:00 – 13:45 Prof. Sławomir Ratajski, Sekretarz Generalny Polskiego Komitetu ds. UNESCO Założenia Konwencji UNESCO w sprawie ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego – zagrożenia 13:45-14:15 Lois Walpole, Wielka Brytania 12 wieków wiedzy stracone w zaledwie 50 lat 8 VIII 2014 10:00 – 10:45 Paulina Adamska-Malesza, Stowarzyszenie Serfenta, Polska Drude Isene, Søre Skogen, Norwegia Projekt Viva basket! 10:45 – 11:30 Gaura Mancacaritadipura, Ministerstwo Edukacji I Kultury, Indonezja Wpis na Listę Niematerialnego Dziedzictwa UNESCO i ochrona ręcznie robionych toreb Noken ludu Papui 11:30 – 12:15 Hildigard Mufukare, Lupane Women’s Centre, Zimbabwe Plecionkarstwo – sztuka i środek utrzymania 12:45 – 13:30 Dorota Ząbkowska, Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Polska Działania MKiDN na rzecz kultury ludowej 13:30 – 14:15 Andrea Magnolini, Włochy Bioróżnorodność i plecionkarstwo we Włoszech
X Konferencja Esri Polska już 23 października!
W dniach 23-25 października w Warszawskim Centrum EXPO XXI odbędzie się X Konferencja Esri Polska, która będzie poświęcona systemom informacji geograficznej (ang. Geographic Information System - GIS). Hasłem tegorocznego spotkania jest „Wspólna przestrzeń – jeden GIS”.
X, jubileuszowa Konferencja Esri Polska, podobnie jak jej poprzednie edycje, organizowana jest przede wszystkim z myślą o użytkownikach oprogramowania Esri. Wydarzenie to jest przeznaczone dla osób, które chcą poszerzyć wiedzę na temat wykorzystania technologii GIS, rozwoju produktów firmy Esri oraz nowości technicznych w tym zakresie. Uczestnictwo w Konferencji będzie też znakomitą okazją do wymiany informacji i doświadczeń oraz nawiązania współpracy między przedstawicielami różnych organizacji i branż. Na 23. października zaplanowanych zostało szereg warsztatów, które są przeznaczone zarówno dla osób chcących poznać produkty Esri, jak i techniczne aspekty pracy z nimi. Następnego dnia odbędzie się całodniowa Sesja Plenarna, podczas której poruszane będą tematy związane z aktualnymi trendami rozwoju i wykorzystania systemów informacji geograficznej. Zostaną także zaprezentowane nowości w ofercie Esri i najbardziej interesujące projekty GIS zrealizowane w Polsce. Ostatni dzień Konferencji będzie poświęcony na sesje tematyczne dotyczące administracji publicznej (wykorzystanie GIS w jednostkach administracji samorządowej, geodezji); środowiska (rozwiązania GIS w ochronie środowiska, zarządzaniu środowiskiem, inwentaryzacji zasobów, gospodarce wodnej, geodezji leśnej, konsultingu środowiskowym, leśnictwie, rolnictwie itp.); bezpieczeństwa publicznego i wojska (wykorzystanie technologii GIS dla potrzeb Sił Zbrojnych, Policji, Straży Pożarnej, Wydziałów Bezpieczeństwa i Zarządzania Kryzysowego oraz innych instytucji związanych z bezpieczeństwem publicznym); edukacji (zastosowanie systemów informacji geograficznej w innowacyjnym nauczaniu przedmiotów w gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych - sesja dedykowana głównie nauczycielom); infrastruktury sieciowej i transportu (zastosowanie GIS w energetyce, gazownictwie, telekomunikacji, ciepłownictwie, wodociągach i kanalizacji oraz w transporcie). Odbędą się również 2 sesje techniczne poświęcone aspektom technicznym oprogramowania Esri. Hasło przewodnie tegorocznej Konferencji „Wspólna przestrzeń – jeden GIS” ma podkreślać konieczność współpracy różnych branż w celu przemyślanego i zoptymalizowanego zarządzania przestrzenią. Referaty omawiające, w jaki sposób można wykorzystać oprogramowanie Esri do tworzenia systemów informacji przestrzennej, pozwalających realizować te cele, będą wygłaszane zarówno przez użytkowników oprogramowania Esri, jak i przez pracowników Esri Polska. Wszystkich zainteresowanych uczestnictwem z Konferencji zapraszamy na stronę www.konferencja.esri.pl. Szczegóły na ten temat znajdą Państwo w zakładce Uczestnictwo. Jednym z patronów medialnych Konferencji jest National Geographic Polska.
Międzynarodowe mechanizmy zapobiegania zagrożeniom ekologicznym
CZŁOWIEK - według definicji umieszczonej w encyklopedii popularnej PWN należy do gatunku człowiekowatych żyjącego od schyłku plejstocenu; objętość jego mózgu wynosi od 1200- 1500cm3; wyróżnia się najwyższym rozwojem psychiki i życia społecznego, jest jedynym posiadającym kulturę i zdolność do jej tworzenia.
ŚRODOWISKO - to całokształt otaczających nas, wzajemnie ze sobą powiązanych elementów, takich jak warunki przyrodnicze, atmosferyczne, hydrologiczne, litologiczne, a także takich, które wynikają z działalności człowieka, a więc społecznych, kulturowych, ekonomicznych. Mówiąc prościej środowisko obejmuje zasoby naturalne i wytwory działania człowieka. Od początku swojego istnienia człowiek zaopatrzył się w środki, umożliwiające mu oddziaływanie na środowisko i jego przekształcanie, po to, by wykorzystać przyrodę w celu zapewnienia sobie bytu. W pierwotnej fazie rozwoju społecznego człowiek był całkowicie uzależniony od otaczającego go świata przyrody, od jej siły i zjawisk. Zaspokajał swoje elementarne potrzeby korzystając z zasobów naturalnych, nie naruszając jednocześnie równowagi biologicznej. W tamtych czasach człowiek szanował przyrodę, odczuwał nawet przed jej siłą pewien lęk. Jego stosunek do niej był wręcz nabożny. U podstaw totemizmu leżała wiara w tajemną więź między jednostką ludzką a określonym zwierzęciem lub rośliną. Totemizm był typowym zespołem wierzeń ludów łowieckich. Z biegiem czasu zaczęła jednak stopniowo wzrastać znajomość sił rządzących naturą. Człowiek wynalazł narzędzia, opanował sztukę rozpalania ognia i właśnie te nowe umiejętności pozwoliły mu na coraz śmielsze próby wykorzystania zasobów przyrody. Według Platona między przyrodą a człowiekiem istnieje nierozerwalna jedność. Zarówno przyroda jak i człowiek są wynikiem działania siły boskiej. Ideałem epikureizmu było osiągnięcie pełnego, niezmąconego i radosnego spokoju, opartego na poznaniu natury i życiu zgodnie z nią. Idea ubóstwiania przyrody, a nawet jej uświęcania, najwyraźniej przejawiała się w religiach i filozofiach Dalekiego Wschodu. W Chinach np.: w nauce Tao rządziło przekonanie, że aby istnieć i żyć szczęśliwie, człowiek powinien postępować zgodnie z zasadami natury i przystosować się do jej praw. Tao to przede wszystkim powszechne prawo przyrody. Wyodrębnienie człowieka ze świata przyrody przynosi dopiero filozofia judeochrześcijańska. W Księdze Rodzaju napisano "Bądźcie płodni i rozmnażajcie się, abyście zaludnili ziemię i uczynili ją sobie poddaną, abyście panowali nad rybami morskimi, nad ptactwem powietrznym i nad wszystkimi zwierzętami pełzającymi po ziemi." Antropocentryczne wywyższenie człowieka powoduje poniżenie przyrody. Rozpoczyna się kolejny okres, w którym człowiek zaczyna zmagać się z przyrodą, starając się ją okiełznać i podporządkować swoim potrzebom. W miarę upływu czasu potrzeby ludzi zaczęły stawać się coraz większe i większe, a integracja w otaczającą przyrodę coraz silniejsza. Człowiek częściej ujarzmiał przyrodę i intensywniej eksploatował zasoby Ziemi. Przyczynił się do tego rozwój sił wytwórczych i postęp nauk przyrodniczych oraz chęć poznawania kultury i technik na innych kontynentach. Zatrucie środowiska spowodowane jest technologiami, które zostały wymyślone i uruchomione w XIX i XX wieku. Do późnych lat osiemdziesiątych funkcjonowało powszechne przekonanie, że technika i przemysł oznaczają postęp i polepszenie warunków życia - a zatem nie mogą szkodzić. Powszechnie dążono do postępu i rozwoju, co najczęściej odbywało się kosztem przyrody i stało się główną przyczyną degradacji środowiska przyrodniczego. Jeżeli ludzkość ma przetrwać na Ziemi musi uczynić wszystko, aby na nowo połączyć się z naturą. Musi nauczyć się z nią współpracować, szanować i dbać o nią. Musimy zrozumieć, że zabijając otaczający nas świat przyrody, zabijamy samych siebie. Zagrożenia ekologiczne i ich skutki Współczesny świat jest pełen narastających problemów, konfliktów i zagrożeń. Zanieczyszczenie środowiska naturalnego powiększa się z minuty na minutę, utrzymuje się ciągła groźba wojen i konfliktów międzynarodowych, narastają dysproporcje między krajami biednymi i bogatymi. Szarzy się w zawrotnym tempie nędza, głód i choroby. Wszystkie te elementy składają się na codzienne życie współczesnego człowieka. Sytuacja demograficzna Od połowy naszego stulecia mamy do czynienia z przyrostem ludności, który często bywa określany mianem eksplozji demograficznej. Tak duży przyrost nie jest zjawiskiem pozytywnym. Obecnie liczba mieszkańców ziemi osiągnęła 5,5 miliarda, a demografowie prognozują, że około 2020 roku liczba ta może wzrosnąć do ponad 8 miliardów. Rozmieszczenie ludności na kuli ziemskiej i jej przyrost w poszczególnych regionach świata jest nierówny. Wyróżniamy dwie grupy krajów: • kraje rozwinięte, uprzemysłowione, o wysokim poziomie techniki, wysokiej stopie życiowej i niskim przyroście naturalnym. Większość tych krajów znajduje się w Ameryce Północnej, Europie i w Japonii; • kraje rozwijające się, słabo rozwinięte technicznie, o wysokim przyroście naturalnym. Większość tych krajów znajduje się na półkuli południowej w Afryce, Azji Południowej, Ameryce Łacińskiej. Dla większości krajów rozwijających się głównym problemem jest nędza, prowadząca do niszczenia środowiska i nadmiernej eksploatacji żywych zasobów. W poszukiwaniu schronienia i pożywienia ludzie naruszają równowagę przyrody, przyczyniając się do jej dewastacji. Problem wyżywienia ludności Im więcej ludzi na świecie, tym większy pojawia się problem z jej wyżywieniem. Kraje rozwijające się, spośród których znaczna część cierpi na niedożywienie, muszą niejednokrotnie eksportować żywność w zamian za surowce. W wielu krajach zamiast produkcji żywności jedynie uprawia się bawełnę, kawę, herbatę, aby pozyskać towary do wymiany handlowej. Zarówno wysoki wzrost demograficzny jak i ubożenie wywierają niekorzystny wpływ na środowisko. Dysproporcje w konsumpcji zasobów przyrody można nakreślić na małym przykładzie: jeden Szwajcar zużywa tyle, co czterdziestu Somalijczyków. Mimo rosnącego popytu na żywność, obserwuje się spadek produktywności wielkich połaci gruntów uprawnych. Jest to przede wszystkim spowodowane dewastacją i degradacją gleby, jak również procesami erozji. Do tego wszystkiego dołącza się pustynnienie i susza, będące wynikiem efektu cieplarnianego i zachwiania równowagi hydrologicznej. Sytuacja zdrowotna Sytuacja zdrowotna jest jednym z pierwszych wskaźników, które świadczą o jakości środowiska. Zdrowie ludności zależy bowiem nie tylko od rozwoju społecznego i gospodarczego ale też bezpiecznej żywności, wody i powietrza. W krajach rozwijających się, mimo pewnej poprawy stanu zdrowia społeczeństw, wskaźnik umieralności i zachorowań wzrasta. W chwili obecnej większa część ludzi żyje w miastach, w których zaczynają ujawniać się oznaki globalnego kryzysu ekologicznego i rozwojowego. Chodzi tu zarówno o zanieczyszczenie powietrza i wody, jak i o pojawiający się coraz częściej problem ludzi bezdomnych. Ciasnota i złe warunki mieszkaniowe przyczyniają się do rozwoju gruźlicy, zapalenia opon mózgowych, biegunki i cholery. Degradacja środowiska naturalnego Postęp naukowo - techniczny oprócz pozytywów niesie ze sobą również zjawiska negatywne, prowadzące do zakłócenia równowagi biologicznej biosfery. Do najbardziej negatywnych zjawisk zachodzących w środowisku, należą: - wyczerpanie się zasobów naturalnych, w wyniku ich nadmiernej eksploatacji; erozja gleby, pustynnienie i susza (erozja wodna lub wietrzna może spowodować całkowite zniszczenie profilu glebowego). Pustynnienie i stepowanie to proces spowodowany postępującym niedostatkiem wody w glebie i w przyziemnej części atmosfery, a nadmierne wylesienie i odwodnienie terenu oraz intensywne rolnictwo, to główne czynniki stepowania krajobrazu; - wzrastające zagrożenie promieniowania, czyli wysyłania i przekazywania energii na odległość; - chemizacja środowiska; - wzrastająca ilość odpadów; - niszczenie lasów (obecne grunty leśne na świecie zajmują powierzchnię 4184 mln ha, co stanowi 31% powierzchni lądów). Lasy wywierają ogromny wpływ na klimat i glebę, a drzewa i krzewy są podstawowym elementem ekosystemu. Mówiąc o degradacji i dewastacji środowiska nie możemy zapomnieć o katastrofach ekologicznych, które pociągają za sobą liczne ofiary śmiertelne, powodują obrażenia i choroby oraz wyrządzają niepowtarzalne straty w środowisku. I tak na przykład morski transport niebezpiecznych chemikaliów może przyczynić się do ich uwolnienia do środowiska, powodując zagrożenie nie tylko dla członków załogi i samego statku, ale przede wszystkim prowadząc do nieodwracalnego skażenia wód i plaż, a co za tym idzie do śmierci wielu bezbronnych gatunków zwierząt, ptaków, ryb. Morski transport chemikaliów obciążony jest ryzykiem wypadku. W celu zmniejszenia poziomu ryzyka stosowane są różne systemy zabezpieczeń i ochrony. System bezpieczeństwa transportu morskiego i przeciwdziałanie szkodom powstającym podczas przewozu towarów niebezpiecznych jest realizowany w trzech warstwach zabezpieczeń: • pierwsza warstwa to wszelkie czynności, których celem jest zapobieganie wypadkom, czyli nie dopuszczenie do kolizji morskiej lub zderzenia wewnątrz statku. Działania prewencyjne polegają także na przygotowaniu się do prowadzenia ewentualnej akcji ratowniczej, poprzez sporządzanie planów operacyjno - ratowniczych oraz przeszkolenie ratowników; • celem drugiej warstwy zabezpieczeń jest ochrona przed skutkami wypadku. Są to działania organizacyjne i techniczne, podczas których wykorzystuje się środki ochronne zainstalowane na statkach transportujących substancje oraz statkach ratowniczych, w celu minimalizacji ilości uwolnionych substancji; • zadanie trzecie to przeciwdziałanie, czyli ograniczenie skali i skutków awarii i doprowadzenie środowiska do stanu sprzed wypadku. W przypadku, gdy ta warstwa zabezpieczeń nie przyniesie pozytywnego rezultatu, dochodzi do stałego skażenia środowiska. A oto kilka przykładów katastrof ekologicznych, do których doszło z powodu nieprzestrzegania norm bezpieczeństwa w należnym stopniu: • Minamata (Japonia) 1953 rok - skażenie ryb rtęcią, wywołane odpadami z fabryki Chisso; spożycie zatrutych ryb spowodowało śmierć 860 ludzi; • Zatoka Meksykańska 1979 rok - katastrofa platformy, w wyniku której wypłynęło 60 tysięcy ton ropy, zasięg plamy niesionej Golfstromem wyniósł 1000 kilometrów; • Bhopal (Indie) 1984 rok - największa katastrofa przemysłowa; w zakładach Union Carbide w wyniku pęknięcia podziemnych zbiorników z pestycydami nastąpił wyciek do atmosfery śmiertelnie toksycznego gazu izocyjanku metalu - 4000 ofiar; • Zatoka Alaska w pobliżu portu Valdez 1989 rok - katastrofa supertankowca Exxon Valdez, który wpadł na rafę; wypłynęło 46 tysięcy ton ropy. Mimo szybko podjętej akcji ratunkowej ofiarą skażenia padły tysiące fok, morsów, wielorybów oraz ponad milion ptaków. Uwarunkowania międzynarodowej współpracy w dziedzinie ochrony środowiska Cechą współczesnej gospodarki światowej jest wzrastająca współzależność międzynarodowa w dziedzinie użytkowania zasobów środowiska przyrodniczego. Skuteczność środków polityki ochrony środowiska podejmowanych w jednym kraju, uzależniona jest od przedsięwzięć ochronnych, podejmowanych przez inne kraje. Istnieją dwie podstawowe grupy zagrożeń: zagrożenia globalne i użytkowanie dóbr wspólnych o charakterze globalnym oraz zanieczyszczenie transgraniczne. Oprócz zagrożeń globalnych istnieje wiele zagrożeń środowiska, które powstając w jednym kraju stwarzają także zagrożenia w innych. Do zanieczyszczeń o charakterze transgranicznym należy wiele zanieczyszczeń powietrza. Ten typ zanieczyszczeń najczęściej występuje w Europie, w której na stosunkowo niewielkim obszarze jest skoncentrowany znaczny potencjał przemysłu, będący jednocześnie źródłem poważnych zanieczyszczeń. Przyczyną łatwego przemieszczania się zanieczyszczeń o charakterze transgranicznym w Europie jest stosunkowo małe zróżnicowanie ukształtowania powierzchni oraz brak większych pasm górskich przebiegających południkowo. I tak na przykład dominujący na naszym kontynencie północno - zachodni kierunek wiatru sprawia, że z Wielkiej Brytanii, leżącej stosunkowo daleko od Polski, dociera do naszego kraju więcej związków siarki niż z sąsiedniej Ukrainy. Polska narażona na poważne zanieczyszczenia powietrza pochodzące zza granicy, także sama stanowi źródło transgranicznych przepływów związków siarki. Najwięcej związków siarki pochodzących z Polski trafia na terytoria: Białorusi, Litwy, Słowacji, Łotwy i Ukrainy. Międzynarodowe porozumienia dotyczące ochrony środowiska Podstawą międzynarodowego ruchu na rzecz ochrony przyrody jest wzajemne powiązanie wszystkich elementów środowiska oraz fakt, że środowisko nie zna granic państwowych. Tylko wspólne działanie wszystkich społeczeństw, narodów i rządów może powstrzymać degradację środowiska przyrodniczego i dać szansę rozwoju dla całej ludzkości. Pierwsze próby międzynarodowego działania na rzecz ochrony przyrody podjęto jeszcze w ubiegłym stuleciu i na początku naszego wieku. Miały one charakter konserwatorski i dotyczyły na przykład ochrony ptaków i wielorybów. Po II wojnie światowej działania na rzecz ochrony środowiska przekroczyły wąskie ramy konserwatorstwa przyrodniczego i objęły również ochronę zasobów przyrody. Powołano ważne organizacje międzynarodowe m.in. IUCN czyli Międzynarodową Unię Ochrony Przyrody i Zasobów Naturalnych (zapewnienie konserwacji przyrody, w szczególności różnorodności biologicznej, jako podstawy przyszłego rozwoju; kierowanie rozwojem wspólnoty ludzkiej, tak, aby była zachowana harmonia, równowaga ze wszystkimi komponentami środowiska; dbanie o mądre, zrównoważone korzystanie z zasobów przyrody, zachowanie jej trwałości, zajmowanie się problematyką edukacji ekologicznej), organizowano międzynarodowe konferencje, np.: w Londynie, Brukseli, które dotyczyły ochrony wód morskich przed zanieczyszczeniami. Ważnym momentem międzynarodowej współpracy w dziedzinie ochrony środowiska był raport Sekretarza Generalnego ONZ U'Thanta pt.: "Czlowiek i środowisko" z 1969 roku. W przedstawionym na XXIII Sesji ONZ raporcie mówiono o kryzysie ekologicznym mającym zasięg ogólnoświatowy, o niebezpieczeństwie zagrażającym ludzkości a wynikającym z degradacji środowiska. Punktem zwrotnym w rozwoju międzynarodowego prawa ochrony środowiska była Konferencja Sztokholmska Narodów Zjednoczonych pt.: "Człowiek i jego środowisko", która odbyła się w czerwcu 1972 roku. W konferencji wzięło udział 113 państw reprezentujących prawie całą społeczność międzynarodową. Osiągnięciem konferencji była Deklaracja Sztokholmska zawierająca: • 26 zasad ochrony środowiska; • międzynarodowy plan działania, obejmujący 109 swoistych rekomendacji do działania na rzecz ochrony środowiska; • postanowienia instytucjonalne i finansowe, m.in. dotyczące utworzenia organizacji międzynarodowej pod nazwą Program Narodów Zjednoczonych Ochrony Środowiska UNEP. Na szczególną uwagę zasługuje zasada 21 deklaracji: Państwa mają, zgodnie z Kartą NZ i zasadami prawa międzynarodowego, suwerenne prawo do eksploatowania swych bogactw zgodnie ze swoim porządkiem wewnętrznym dotyczącym ochrony środowiska oraz są odpowiedzialne za zapewnienie, aby działania podejmowane w ramach ich jurysdykcji i kontroli nie powodowały szkód w środowisku innych państw czy na terytoriach pozostających poza granicami jurysdykcji państwowej. Deklaracja ta powszechnie uznawana jest za dokument, który stworzył podstawy międzynarodowego i ponadnarodowego prawa środowiska. Deklaracja głosi, że podstawowym prawem człowieka jest prawo do życia w środowisku, które pozwala na godne życie w dobrobycie. Kolejne ważne konferencje to konferencja KBWE w Helsinkach, konferencja UNESCO w Belgradzie w 1975 roku, konferencja UNESCO i UNEP w Tbilisi 1977 rok, Międzynarodowy Kongres UNEP i UNESCO w Moskwie 1987 rok. W wyniku wyżej wymienionych konferencji doszło do powstania innych dokumentów, m.in. Karty belgradzkiej czy Deklaracji tbiliskiej, w których wytyczono kierunki rozwoju ochrony przyrody i racjonalnego wykorzystania jej zasobów. Ukoronowaniem dotychczasowych wysiłków społeczności międzynarodowej, podejmowanych na rzecz ochrony środowiska w skali globalnej była II konferencja w Rio de Janeiro, tzw. "Szczyt Ziemi" nt. "Środowisko i rozwój", która odbyła się w czerwcu 1992 roku. Konferencja w Rio de Janeiro zaproponowała wizję nowego ładu społeczno-gospodarczego świata, który, w harmonii z przyrodą, zapewni ludzkości dalszy rozwój cywilizacyjny. Deklaracja z Rio formułuje 27 zasad przyszłych praw i obowiązków, które mają doprowadzić do nowego ładu na Ziemi. Głównym celem nowego ładu jest osiągnięcie zrównoważonego rozwoju i lepszej jakości życia. Podstawowa zasada głosi, że istoty ludzkie mają prawo do zdrowego i twórczego życia w harmonii z przyrodą. Ziemię mamy traktować jak istotę zapewniającą nam dom. Planeta Ziemia musi być traktowana niepodzielnie. Trzeba zmienić nasz stosunek do innych istot żywych oraz do nieożywionej części naszej planety. Deklaracja z Rio ogłasza początek ery ekologicznej. Ma być to okres światowego partnerstwa ukierunkowanego na zrównoważony rozwój wszystkich państw, a ten z kolei powinien mieć na celu osiągnięcie lepszej jakości życia. Do osiągnięcia lepszej jakości życia konieczne jest: - ustanowienie prawa środowiskowego - punktem wyjścia mają być cele środowiskowe jako decydujące o zdrowiu człowieka; - utworzenie wspierającego i otwartego międzynarodowego systemu ekonomicznego, ukierunkowanego na kryteria zrównoważonego rozwoju; - promowanie odpowiedniej polityki demograficznej; - eliminowanie działań wojennych, jako czynnika niszczącego założenia zrównoważonego rozwoju i degradującego środowisko przyrodnicze; - likwidacja nędzy, która jest konieczna do zapewnienia zrównoważonego rozwoju (nędza jest czynnikiem sprzyjającym dalszej degradacji środowiska, co szczególnie ma miejsce w Afryce Środkowej). Deklaracja z Rio upomina się też o ludność tubylczą i jej wspólnoty, które, ze względu na swoją wiedzę i tradycję, odgrywają znaczącą rolę w zarządzaniu środowiskiem i jego rozwojem. Stwierdzenie to ma szczególne znaczenie w Brazylii, gdzie żyją Indianie zaangażowani w obronę puszczy amazońskiej. Niestety życie ludności tubylczej dobiega końca. W kontakcie z cywilizacją giną Pigmeje, Eskimosi, Indianie. Ich wiedza i tradycja idą w zapomnienie, a tworzenie specjalnych rezerwatów nie przynosi zadawalających rezultatów. Dzisiaj ludzkość znajduje się w krytycznym momencie swoich dziejów. Wszyscy jesteśmy świadkami utrwalania się dysproporcji między narodami oraz wewnątrz nich, pogłębiającej się biedy, głodu, złej opieki zdrowotnej i analfabetyzmu oraz stale pogarszającego się stanu ekosystemów, od których zależy nasz byt. Czy deklaracje i międzynarodowe dokumenty, podpisywane przez „zacne” głowy mają rację bytu? Czy dzięki nim świat się zmienia? Czy zmieniamy się my sami? Pamiętajmy, że jeszcze mamy szansę na poprawę sytuacji, w jakiej się znaleźliśmy. Zintegrowane podejście do problemów środowiska i troska o jego rozwój mogą w przyszłości doprowadzić do zaspokojenia nie tylko naszych podstawowych potrzeb, ale do zachowania życia na Ziemi w ogóle. Żaden naród nie może osiągnąć tego w pojedynkę. Niemniej zacząć trzeba od samych siebie. Myślmy więc, a przede wszystkim działajmy, ekologicznie, tak abyśmy bez wstydu mogli pokazać piękno Ziemi przyszłym pokoleniom! Tekst: Agnieszka Budo