Masz wrażenie, że komary lubią cię bardziej niż innych? Nowe badania dowodzą, że to prawda
Chyba każdy z nas zna kogoś kto twierdzi, że zawsze jest bardziej pogryziony przez komary, niż reszta towarzystwa. A może sami należymy do tej „uprzywilejowanej” grupy. Najnowsze badania pokazują, że takie przeczucia mogą być słuszne – komary faktycznie mają ulubieńców wśród ludzi. Kluczem do wyjaśnienia tego fenomenu okazały się mikroorganizmy, które zamieszkują naszą skórę.
Badanie na ponad setce osób przeprowadzone przez naukowców z Florydy, pokazało, że komary wyraźnie preferują zapach niektórych osób. Preferencje jednak były różne wśród róznych gatunkow komarów – a przebadano ich trzy. Wyniki badania sa wazne nie tylko dla naszej wygody – komary są wciąż jednymi z najgroźniejszych zwierząt świata, ze względu na zdolność do przenoszenia śmiertelnych chorób, takich jak malaria czy denga. Zrozumienie, w jaki sposób owady te wybierają sobie ofiary, może potencjalnie uratować wiele ludzkich istnień. To nie pierwsze badania szczególnego upodobania komarów do niektórych osób. Wcześniej powiązano je m.in. z piciem piwa oraz sygnałami wizualnymi powiązanymi z dwutlenkiem węgla. Jednak żadne z nich nie rozwiązało tej zagadki do końca, wskazano jedynie dość ogólne korelacje. Najnowsze badanie jest przełomowe, bo wychodzi poza stwierdzenie korelacji. Złożona chemia ludzkiego zapachu W badaniu, przeprowadzonym przez zespół naukowców z Florida International University (FIU), wzięło udział 119 ochotników. Eksperyment miał na celu sprawdzenie, w jaki sposób trzy różne gatunki komarów (Aedes aegypti, Aedes albopictus oraz Culex quinquefasciatus) reagują na naturalny zapach ciała poszczególnych osób. Wyniki wyraźnie wykazały, że atrakcyjność zapachowa ludzi jest kwestią niezwykle indywidualną. Co ciekawe, osoba, która przyciągała jeden gatunek komarów, niekoniecznie była równie atrakcyjna dla pozostałych. W przypadku Aedes aegypti odnotowano niewielką preferencję mężczyzn nad kobietami. Różnice te wynikają ze skomplikowanego składu chemicznego emitowanych przez ludzi zapachów. Związki uwalniane przez skórę wchodzą w reakcje z bakteriami i tworzą lotne związki organiczne. Szacuje się, że ludzka skóra może wydzielać ponad 1000 różnych lotnych związków, co czyni analizę preferencji owadów wyjątkowo trudnym zadaniem. Ponadto każdy z ponad 3600 znanych gatunków komarów wykształcił w toku ewolucji nieco inne preferencje węchowe. Kto może zostać komarowym „wybrańcem”? Eksperymenty wykazały, że komary nie tylko szukają zapachów, które uznają za atrakcyjne, niektórych też celowo unikają. Gatunki Aedes aegypti oraz Culex quinquefasciatus znacznie chętniej wybierały osoby emitujące stosunkowo mało lotnych związków, co może świadczyć, że komary unikały pewnych substancji i w końcu wybierały cele „mało atrakcyjne”. Oznacza to, że jakieś związki wydzielane przez ludzki organizm działają jak naturalny odstraszacz. Z kolei gatunek Aedes albopictus kierował się zawsze prosto w stronę substancji, które uważał za atrakcyjne i nigdzie indziej. Wskazuje to na różne strategie poszukiwania żywiciela u poszczególnych gatunków. Zamiast jednego uniwersalnego zapachu „atrakcyjnego człowieka”, komary reagują na wiele sygnałów chemicznych. Ich rozszyfrowanie nie będzie łatwe. Kluczowa rola mikrobiomu skóry Najbardziej zaskakujących wniosków dostarczyła jednak analiza mikrobiomu skóry badanych osób. Spośród 246 identyfikowalnych taksonów bakteryjnych wykrytych u uczestników, naukowcy zauważyli istotną zależność. Osoby, które były najbardziej atrakcyjne dla wszystkich trzech badanych gatunków komarów, posiadały na skórze trzy wspólne gatunki bakterii: Corynebacterium kefirresidentii, Cutibacterium granulosum oraz Staphylococcus epidermidis. Bakterie te nie występowały razem u osób nieatrakcyjnych dla owadów. Najwyraźniej więc to cały zestaw bakterii wysyła komarom sygnał o atrakcyjności żywiciela. Badanie otwiera zupełnie nowy rozdział naszego współistnienia z komarami. Być może kiedyś naukowcy będą mogli tworzyć indywidualne repelenty, a nawet modyfikować mikrobiom naszej skóry tak, abyśmy stali się dla komarów całkiem niesmaczni. Źródło: iScience Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Najpopularniejszy repelent na komary może je… przyciągać. Nauczyły się, że jego zapach oznacza posiłek
DEET to używany na całym świecie składnik repelentów na komary. Do tej pory uważano go za środek o wysokiej skuteczności, której mechanizm był jednak nie do końca zbadany. Nowe, zaskakujące badanie dowodzi, że w pewnych sytuacjach DEET komarom zupełnie nie przeszkadza. Mało tego – może je wręcz przyciągać, bo jego zapach kojarzą z obecnością ludzi, a więc posiłku.
Repelenty to powszechny sposób na odstraszanie owadów, w tym komarów. A najpopularniejszym, i uważanym za najskuteczniejszy jest DEET, czyli N,N-Dietylo-m-toluamid. Jest ceniony za skuteczność, niski koszt produkcji i długie, utrzymujące się nawet do 5 godzin działanie. A jednak, mimo że opracowano go ponad 80 lat temu, mechanizm jego działania wciąż nie jest dokładnie zbadany. Nowe badanie, opublikowane w czasopiśmie „Journal of Experimental Biology”, dowodzi, że komary mogą nauczyć się kojarzyć DEET z obecnością ludzi, a więc także i krwi, którą się żywią. Jak to możliwe, że zaczynają lgnąć do substancji, która ma je odstraszać? Co przenoszą komary i co je przyciąga? Pasożyty, bakterie i wirusy (m.in. malaria, denga, chikungunya, wirus rzeki Ross i japońskie zapalenie mózgu) są przenoszone przez żywiące się krwią samice komarów. Aby znaleźć posiłek, owady te są silnie wyczulone na zapachy i bodźce emitowane przez zwierzęta stałocieplne, w tym ludzi. Wyczuwają m.in. wydychany przez nas dwutlenek węgla, kwas mlekowy w pocie oraz przeróżne inne substancje chemiczne, które różnią się w zależności od osoby. Komarzyce wykrywają to wszystko za pomocą narządów umieszczonych na czułkach, kłujce służącej do ssania krwi oraz na głaszczkach szczękowych, które ją otaczają. Repelent DEET: narzędzie, którego nie rozumiemy DEET jest w powszechnym użyciu od lat 50. XX wieku, ale w świecie nauki wciąż trwa dyskusja o tym, jak dokładnie działa. Czy blokuje zapach gospodarza, czy jest dla komara toksyczny, a może dzieje się coś zupełnie innego? W 2008 roku przełomowe badanie wykazało, że DEET blokuje reakcję neuronów czuciowych na zapachy gospodarza u komarów oraz muszek owocowych. Oznacza to, że raczej dezorientuje komara, niż go odstrasza. Kilka lat później naukowcy odkryli, że niewielka część komarów poddanych działaniu DEET jest na niego zupełnie niewrażliwa i że jest to cecha dziedziczna. Istnieją jednak również przesłanki, że niektóre reakcje komarów mają podłoże behawioralne. W jednym z badań owady wystawione na działanie DEET były na niego mniej wrażliwe, jeśli ponowny kontakt nastąpił w ciągu trzech godzin. Sugeruje to, że przyzwyczajają się do tej substancji. Jak wyglądało nowe badanie i co wykazało? Nowe badanie dowodzi, że komary można nauczyć, by gryzły częściej, jeśli podczas ssania krwi są wielokrotnie wystawiane na działanie DEET. A zatem, w niektórych przypadkach mogą być wręcz… przyciągane przez DEET. Jak to sprawdzono? Naukowcy opracowali test behawioralny. Umieścili komary w malutkich klatkach i przysuwali do nich źródło pożywienia (ciepły worek z krwią), rejestrując ruchy kłujki w momencie, gdy owady wyczuwały cel. Następnie komary przeszły przez jeden z pięciu programów treningowych, w których wystawiano je na różne kombinacje bodźca bezwarunkowego (ciepło), bodźca warunkowego (krótkotrwały kontakt z DEET w strudze powietrza) oraz nagrody (krótka okazja do pożywienia się krwią). I tu pojawiło się wielkie zaskoczenie. Komary, których program obejmował aplikację DEET w trakcie pożywiania się krwią, wykazywały później znacznie silniejszą chęć gryzienia, gdy ponownie wystawiano je na działanie tego środka. Jeśli komary miały kontakt z DEET przed zaoferowaniem im worka z krwią, żaden z nich nie próbował go ugryźć. Jedna z badaczek przetestowała to nawet na własnych dłoniach: jedną pokryto DEET, drugiej nie. Około 50% komarów, które przeszły trening „DEET + posiłek”, próbowało ugryźć rękę posmarowaną repelentem. A 100% nietrenowanych komarów unikało ręki z DEET i wybierało tę czystą. Co to wszystko znaczy? Nowe badanie wykazuje, że DEET nie wpływa na komary wyłącznie fizjologicznie. W grę wchodzi również reakcja poznawcza, która może być istotną częścią mechanizmu jego działania. Należy jednak podkreślić, że badanie odbyło się w ściśle kontrolowanych warunkach, a program treningowy, jaki przeszły komary, może nie odzwierciedlać realnych scenariuszy. Aby odpowiedzieć na pytanie, czy komary mogą być przyciągane przez DEET, trzeba będzie stworzyć warunki testowe, które lepiej odzwierciedlą realne sytuacje. DEET wciąż zapewnia skuteczną ochronę, ale nowe badanie pozwala lepiej zrozumieć, jak działa. Źródło: Journal of Experimental Biology Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Najgroźniejszym zwierzęciem na świecie jest komar. Ale co się stanie, jeśli wytępimy je wszystkie?
Najbardziej zabójczymi zwierzętami na świecie nie są lwy, pająki czy węże – to komary, które wysysając naszą krew, zarażają groźnymi chorobami. Według serwisu „Our World in Data”, komary rocznie zabijają około 760 000 ludzi. Czy istnieje bezpieczny sposób na ich eliminację i jak wpłynęłoby to na środowisko?
Komary odpowiadają za 17% wszystkich przypadków chorób zakaźnych. Przenoszą malarię, dengę, żółtą febrę, chikungunyę oraz wirusa Zika. Wraz z ocieplaniem się klimatu wywołanym działalnością człowieka, komary kolonizują nowe obszary, co budzi obawy epidemiologów. Trwa walka o ograniczenie, a nawet całkowita eliminację najgroźniejszych gatunków komarów. Nie wszystkie komary są złe Spośród około 3500 znanych gatunków komarów, tylko około 100 gryzie ludzi. Za ok. 95% infekcji u ludzi odpowiada zaledwie pięć gatunków. Zatem czy warto podejmować wysiłki, by je całkowicie wytępić – i jak wpłynęłoby to na ekosystem? Hilary Ranson, biolożka z Liverpool School of Tropical Medicine, uważa, że wytępienie tych pięciu gatunków jest ekologicznie dopuszczalną opcją, biorąc pod uwagę spustoszenie, jakie sieją na świecie. Dan Peach, entomolog z University of Georgia, zgadza się z tą opinią. Podkreśla jednak, że trzeba zgromadzić więcej danych i porównać dwa scenariusze: całkowitą eradykację i znaczne ograniczenie populacji. Czy środowisko odczuje brak komarów? Wspomnianych pięć gatunków wyewoluowało tak, by żyć w bliskim sąsiedztwie ludzi. Oznacza to, że ich eliminacja nie powinno mieć większego wpływu na ekosystemy. Inne, mniej groźne gatunki komarów prawdopodobnie szybko wypełniłyby powstałą po wytępieniu niszę ekologiczną. Dan Peach zauważa jednak, że komary pełnią pewne funkcje w przyrodzie: przenoszą składniki odżywcze z wodnych siedlisk do innych obszarów oraz stanowią pokarm dla owadów, ryb i innych zwierząt. Niektóre gatunki zapylają nawet rośliny, choć proces ten nie jest jeszcze dokładnie zbadany. Jak wytępić 5 gatunków? Jednym z potencjalnych sposobów jest tzw. napęd genowy (gene-drive). To modyfikacja genetyczna zwierząt w taki sposób, aby przekazywały konkretną cechę swemu potomstwu. W testach laboratoryjnych naukowcom udało się zmodyfikować samice komara Anopheles gambiae tak, aby były bezpłodne, co doprowadziło do całkowitego wyginięcia populacji w ciągu zaledwie kilku pokoleń. Inną strategią jest zakażanie komarów Aedes aegypti bakterią Wolbachia, co może doprowadzić do załamania populacji i ograniczenia jej zdolności do przenoszenia dengi. Badania przeprowadzone w brazylijskim mieście Niteroi wykazały, że po wypuszczeniu komarów zakażonych Wolbachią liczba przypadków dengi spadła o 89%. Obecnie ponad 16 milionów ludzi w 15 krajach jest chronionych w ten sposób, bez żadnych negatywnych konsekwencji dla środowiska. Istnieją również projekty, takie jak „Transmission Zero", które wykorzystują napęd genowy nie do zabijania owadów, ale do sprawienia, by komary przestały rozprzestrzeniać malarię. Ostatecznej broni przeciwko komarom wciąż nie mamy Mimo postępów technologicznych, specjaliści podkreślają, że technologia nie powinna być jedynym rozwiązaniem – tym bardziej, że tego typu metody są zdominowane przez działalność Gates Foundation – fundacji Billa i Melindy Gatesów. Hilary Ranson apeluje o bardziej holistyczne podejście, które powinno objąć: lepszy dostęp do leczenia i diagnostyki w krajach dotkniętych chorobami, poprawę warunków mieszkaniowych, skuteczniejsze szczepionki. Niestety, organizacje humanitarne ostrzegają, że cięcia w międzynarodowej pomocy dla krajów rozwijających się zagrażają dalszemu postępowi w walce z chorobami przenoszonymi przez komary. Źródło: Phys.org Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Mały owad, wielka irytacja. Dlaczego ukąszenie komara tak bardzo swędzi?
Komary to jedne z najbardziej uciążliwych owadów, które potrafią skutecznie popsuć wypoczynek na świeżym powietrzu. Dowiedz się, gdzie najczęściej występują, jak się przed nimi chronić za pomocą sprawdzonych metod oraz co zrobić, gdy dojdzie do ukąszenia.
Spis treści: Gdzie i kiedy spotkamy komary? Jak się chronić? Co zrobić po ukłuciu komara? Jakie choroby przenoszą komary? W Polsce występuje kilkadziesiąt gatunków komarów, z których najbardziej znane należą m.in. do rodzaju Culex (np. komar brzęczący) oraz Anopheles (widliszki). Różnią się wyglądem i zwyczajami, ale dla większości osób mają podobne znaczenie praktyczne: ich ukłucia są przede wszystkim uciążliwe, powodując świąd, zaczerwienienie i miejscowy obrzęk. Gdzie i kiedy spotkamy komary? Komary są aktywne zwykle od wiosny do jesieni, szczególnie licznie pojawiają się tam, gdzie mają dostęp do wody i wilgoci – w pobliżu jezior, rzek, bagien, lasów, łąk, ogrodów i miejskich parków. Wiele gatunków jest najbardziej dokuczliwych o zmierzchu i o świcie, choć część może atakować także w ciągu dnia. Jak się chronić? Najskuteczniejszą ochronę zapewniają sprawdzone metody fizyczne i repelenty, a nie „domowe sposoby”. Nie ma wiarygodnych dowodów, że witamina B1 skutecznie odstrasza komary, dlatego nie jest zalecana jako metoda profilaktyki. Olejki eteryczne (np. cytronelowy) mogą działać krótko, ale zwykle są mniej skuteczne niż preparaty medycznie rekomendowane. Najlepiej stosować: repelenty zawierające DEET, ikarydynę (picaridin), IR3535 lub PMD, zgodnie z instrukcją producenta, moskitiery, siatki w oknach i odzież osłaniającą skórę, elektrofumigatory do wnętrz, spirale lub świece odstraszające – wyłącznie zgodnie z zaleceniami bezpieczeństwa. Warto także ograniczać miejsca rozmnażania komarów wokół domu, np. stojącą wodę w pojemnikach. Co zrobić po ukłuciu komara? Miejsce ukłucia komara najlepiej umyć wodą z mydłem, można zastosować zimny okład, preparat przeciwświądowy lub lek przeciwhistaminowy, jeśli świąd jest nasilony. Nie zaleca się rutynowego stosowania spirytusu czy jodyny na nieuszkodzoną skórę, ponieważ mogą dodatkowo podrażniać. Najważniejsze to nie drapać, by zmniejszyć ryzyko nadkażenia. Jakie choroby przenoszą komary? W Polsce nie występuje rodzima malaria od 1963 r., a ryzyko ciężkich chorób przenoszonych przez komary pozostaje niskie, jednak nie można mówić, że jest zerowe. W Europie monitoruje się m.in. wirusa Zachodniego Nilu, dlatego sytuacja epidemiologiczna może się zmieniać. Dla większości osób w Polsce komary pozostają przede wszystkim źródłem dyskomfortu, a nie poważnej choroby. Szczególną ostrożność warto zachować podczas podróży do regionów tropikalnych, gdzie komary mogą przenosić m.in. malarię, dengę, Zika czy chikungunyę. Źródło: Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego Nasza autorka Barbara Żukowska Redaktorka i dziennikarka. Przez lata prowadziła dział Adventure w Travelerze poświęcony ekstremalnym wyprawom. Redaktorka tłumaczeń książek z języka angielskiego o tematyce górskiej, przede wszystkim o himalaizmie. W redakcji nazywana Baśką z lasu. Z wykształcenia leśnik, z zamiłowania botanik i ornitolog. Z wielkiego miasta wróciła na Podlasie. Jest przewodnikiem turystycznym, oprowadza ludzi z całego świata po Puszczy Białowieskiej i Białowieskim Parku Narodowym. Z ukochanego lasu wychodzi głównie po to, by pojechać w równie ukochane góry i do Skandynawii. Strzela z łuku.
Dlaczego komary wybierają właśnie ciebie? Nowe badania pokazują mechanizm ataku krwiopijców
Nowe badania prowadzone przez naukowców z Georgia Institute of Technology oraz MIT starają się poznać tajemnice funkcjonowania komarów. Naukowcy wykonali szereg eksperymentów, aby odkryć, czym kierują się ci mali krwiopijcy podczas swojego żerowania. Wyniki mogą pomóc w opracowaniu skuteczniejszych metod kontroli tych owadów, które w niektórych przypadkach mogą być bardzo niebezpieczne dla człowieka.
Wraz ze wzrostem temperatury coraz częściej „na własnej skórze” odczuwamy funkcjonowanie komarów. Wiosenne oraz letnie wieczory już niedługo wypełnią się charakterystycznym, denerwującym bzyczeniem, a na naszych skórach zaczną pojawiać się pierwsze ślady po ugryzieniach. Komary, które są autorami tych mało przyjemnych zachowań, potrafią być jednak zdecydowanie bardziej niebezpieczne. Te krwiopijne owady przenoszą groźne choroby, takie jak malaria czy żółta febra, przez które rocznie umiera ponad 700 tysięcy osób. Tak duże zagrożenie sprawia, że badania takie jak te prowadzone przez naukowców z USA zdają się mieć bardzo duży sens. Tamtejsi badacze w trakcie licznych eksperymentów starali się poznać czynniki, jakimi komary kierują się w poszukiwaniu źródła krwi. Autorzy badań podkreślają, że otrzymane wyniki pozwolą lepiej zrozumieć ten proces, a co za tym idzie – dokładniej przygotować się do obrony przed tymi owadami. Komary w 3D Naukowcy prześledzili lot komarów w kontrolowanych warunkach za pomocą kamer 3D na podczerwień. Obserwowano, jak owady poruszają się wokół obiektów, reagując na sygnały wizualne i dwutlenek węgla – czynniki przyciągające krwiopijców. Badaczom udało się zebrać aż 20 milionów punktów danych dotyczących pozycji, prędkości i kierunku lotu, co tworzy największą na świecie bazę tego typu informacji. Eksperymentowano z trzema typami obiektów – czarną i białą kulą oraz z człowiekiem. W ten sposób naukowcy potrafili określić, które czynniki najmocniej wpływają na strategie żywieniowe komarów. Należy dodać, że w badaniach uczestniczyły owady z gatunku komara egipskiego, który występuje we wszystkich tropikalnych i subtropikalnych regionach świata. Komary w klubie Pierwszy wniosek, jaki udało się wyciągnąć autorom badań, dotyczy niezależności komarów w trakcie poszukiwań źródła krwi. Powtarzalność ugryzień, którą tak często odczuwamy w letnie wieczory, nie jest konsekwencją stadnych strategii tych owadów. Nie śledzą one zachowań innych krwiopijców, tylko same, na podstawie bodźców środowiskowych, obierają cel ataku. Profesor David Hu z Georgia Tech. porównuje tę sytuację do ludzkiego zachowania w barze. Według matematyka komary działają jak ludzie, których do baru nie przyciąga ściśnięty tłum, tylko napoje, muzyka i atmosfera. Owady są podobnie zachęcane korzystnymi warunkami, a nie liderem lub grupą pokazującą miejsce ataku. Badania nad czynnikami zachęcającymi Badania zostały podzielone na trzy eksperymenty różniące się od siebie celami i poziomem dwutlenku węgla. W pierwszym udział brał czarny obiekt, który skutecznie przyciągał komary, ale tylko wtedy, gdy te już leciały w kierunku kuli. Po doleceniu owady siadały na obiekcie i po jakimś czasie go opuszczały. W przypadku, gdy badacze zamienili czarny przedmiot na biały, a dodatkowo dodano CO₂, komary potrafiły znaleźć źródło, ale tylko z bliskiej odległości. Profesor Hu zauważył, że owady robiły „drugi rzut oka”, czyli dodatkowe zatrzymanie przed zaatakowaniem obiektu. Najmocniejszy wpływ czynników udało się uzyskać, łącząc czarną kulę z emisją CO₂. Komary gromadziły się wokół przedmiotu i przez długi czas pozostawały przy nim. Efekty badań ilustruje strona internetowa założona przez autorów badania. Możemy na niej prześledzić ruch owadów, biorąc pod uwagę różne czynniki testowane również w eksperymencie. Gdzie atakują komary? Na eksperymentach z użyciem martwych obiektów się jednak nie skończyło. Jeden z badaczy, Christopher Zuo, zdecydował się sam wejść do kabiny z komarami, tak by móc określić ruch tych owadów wokół człowieka. Dane, które przeanalizowano później w MIT, ukazują podobne efekty jak w przypadku badań z nieożywionymi obiektami. Komary zachowywały się tak, jakby Zuo był po prostu kolejnym obiektem, a największe skupiska tworzyły się wokół jego głowy i ramion. To te miejsca na ciele jawią się jako najbardziej zagrożone ugryzieniami. Jak kontrolować komary? Ten sam badacz, który na własnej skórze podjął się eksperymentu, podkreśla, że wyniki badań pozwolą na lepszą kontrolę owadów krwiopijnych. Zaleca on stosowanie pułapek ssących wykorzystujących stałe bodźce, takie jak ciągła emisja CO₂ lub światło. Ponieważ komary nie pozostają długo w jednym miejscu, najlepiej jest używać takiego mechanizmu w sposób przerywany – działający wtedy, gdy oba sygnały występują jednocześnie. Źródła: ScienceDaily, ScienceAdvances Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
To wtedy komary zwróciły się przeciwko ludziom. Badanie DNA ujawnia przełomowy moment
Komary nie zawsze traktowały ludzi jako główne źródła pożywienia. Najnowsze badania DNA pokazują, że ich preferencje zmieniły się znacznie wcześniej, niż sądzono. Kluczową rolę odegrało pojawienie się Homo erectus w Azji Południowo-Wschodniej. To odkrycie rzuca nowe światło na naszą trudną relację z moskitami.
Na świecie żyje około 3500 gatunków komarów, ale tylko nieliczne widzą w człowieku główne źródło pożywienia. Niestety, ich ugryzienia są nie tylko nieprzyjemne, ale mogą też prowadzić do zachorowania np. na malarię. Z nowych analiz wynika, że komary zainteresowały się po raz pierwszy człowiekiem w regionie zwanym Sundalandem, który obejmował dzisiejszy Półwysep Malajski, Borneo, Sumatrę i Jawę. Zmiany klimatu zaczęły przerzedzać gęstą dżunglę, tworząc bardziej otwarte przestrzenie. W tym samym czasie w menu owadów pojawiły się wczesne istoty ludzkie. Działo się to między 2,9 a 1,6 miliona lat temu. To był moment przełomowy, który na zawsze zmienił relację między naszym gatunkiem a tymi nieustępliwymi owadami. Skąd to wszystko wiemy? Z najnowszych badań naukowców, które opublikowano właśnie na łamach „Scientific Reports”. Genetyka rzuca światło na nasze relacje z moskitami Naukowcy zbadali DNA 38 komarów należących do 11 gatunków z grupy Anopheles leucosphyrus, żyjących w Azji Południowo-Wschodniej. Zespół przeprowadził zaawansowaną analizę filogenomiczną 2657 genów jądrowych oraz 13 genów mitochondrialnych. Eksperci wykorzystali modele komputerowe i szacunkowe tempo mutacji DNA, aby precyzyjnie zrekonstruować drzewo ewolucyjne tych owadów. W ten sposób udało się wyselekcjonować zestaw 25 genów o najbardziej stabilnym tempie zmian. Porównując różnice genetyczne między komarami, badacze mogli precyzyjnie wskazać moment, w którym w ich menu pojawiła się krew naszych przodków. Uzyskane wyniki badań DNA zestawiono z danymi o historycznych zmianach klimatu oraz zapisami kopalnymi wczesnych ludzi. To dało jasny obraz tego, kiedy komary skierowały swoją ciekawość z małp na człowieka. I okazał się nim być Homo erectus. Erectus na komarzym „talerzu” Głównym wnioskiem płynącym z badań jest to, że upodobanie komarów z grupy Anopheles leucosphyrus do ludzkiej krwi rozwinęło w odpowiedzi na przybycie wczesnych hominidów do Azji Południowo-Wschodniej około 1,8 miliona lat temu. Oznacza to, że pierwszą ofiarą był Homo erectus, a nie Homo sapiens sapiens, który pojawił się na tych terenach znacznie później. Wcześniej komary żywiły się głównie krwią małp przebywających wysoko w koronach tropikalnych drzew. Zmiany klimatyczne prowadzące do przerzedzania dżungli zachęciły komary do szukania pokarmu na ziemi, gdzie nowym i obfitym źródłem pożywienia stali się nasi przodkowie. Ta trwała zmiana preferencji diety uczyniła wybrane gatunki komarów zabójczo skutecznymi roznosicielami malarii wśród ludzi. Wyniki te stanowią unikatowy, nie-archeologiczny dowód na to, że wczesne homininy były liczne i obecne w regionie Sundalandu znacznie wcześniej, niż sugerowały niektóre znaleziska kopalne. Znaczenie badań prehistorycznych komarów To badanie jest ważne dla poznania odległej przeszłości. Ale nie tylko. Może mieć kluczowe znaczenie dla przyszłości. Dlaczego? Oto kluczowe kierunki: Ograniczanie skutków rozprzestrzeniania się nowych chorób. Zrozumienie ewolucyjnych przyczyn upodobania komarów do ludzi pozwala lepiej przygotować się na łagodzenie skutków nowych chorób przenoszonych przez te owady. Zrozumienie mechanizmów rozprzestrzeniania chorób. Wiedza o tym, że preferencje żywieniowe są głównym czynnikiem szerzenia patogenów, pozwala naukowcom lepiej identyfikować najbardziej niebezpieczne gatunki. Przewidywanie reakcji na zmiany środowiska. Badanie pokazuje, jak zmiany klimatyczne i pojawienie się nowych gospodarzy wymuszają adaptację owadów, co pomaga prognozować ich zachowanie w obliczu współczesnych zmian klimatu. Nowe metody kontroli populacji. Identyfikacja zmian genetycznych odpowiedzialnych za wykrywanie ludzkiego zapachu może przysłużyć się opracowaniu w przyszłości skuteczniejszych pułapek i środków odstraszających. Źródło: Scientific Reports Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Komary coraz bardziej lubują się w ludzkiej krwi. Powodem jest to, że... nie mają co jeść
Rozciągający się wzdłuż wschodniego wybrzeża Brazylii las atlantycki jest domem dla setek gatunków ptaków, płazów, gadów, ssaków i ryb. A raczej był, bo z powodu ekspansji człowieka pozostała zaledwie 1/3 jego pierwotnej powierzchni. Rezydujące tam komary – z braku laku – zmieniają swoją dietę i coraz śmielej ostrzą „kłujki” na ludzi. Są wyjątkowo krwiożercze.
W brazylijskich lasach – i nie tylko – obserwuje się w ostatnich latach wzrost liczby ukąszeń ludzi przez komary. Powodem tego stanu rzeczy ma być utrata bioróżnorodności. Dlaczego komarom coraz bardziej smakuje ludzka krew i co nas czeka? Wygłodniałe komary coraz bliżej ludzi Naukowcy z Federalnego Uniwersytetu w Rio de Janeiro przeprowadzili badania terenowe w dwóch brazylijskich rezerwatach przyrody – Sítio Recanto Preservar w Silva Jardim oraz Guapiaçu w Cachoeiras de Macacu. W ciągu badań schwytano łącznie 1714 komarów reprezentujących 52 gatunki. Spośród nich tylko 145 osobników było najedzonych krwią, a zaledwie w 24 przypadkach udało się ustalić jej źródło. Wyniki były zaskakujące: aż 18 z tych 24 komarów żerowało na ludziach. W analizowanych przypadkach odnotowano również posiłki z mieszanej krwi – np. krew człowieka i płaza czy krew ptaka i gryzonia. Zidentyfikowano też pojedyncze przypadki pobierania krwi od ptaków, płazów, gryzoni i psa. Wyniki zostały opublikowane w czasopiśmie „Frontiers in Ecology and Evolution”. Dlaczego ludzka krew smakuje komarom najbardziej? Dr Jeronimo Alencar, biolog z Instytutu Oswaldo Cruza, podkreśla, że preferencja komarów wobec ludzi – zwłaszcza w tak różnorodnym biologicznie środowisku jak lasy atlantyckie – jest bezsprzeczna. Wskazuje to na zmieniające się nawyki żywieniowe owadów. Komary są zmuszone do poszukiwania nowych źródeł krwi, a ludzie stają się najłatwiej dostępnymi „naczyniami”. Sami to na siebie sprowadziliśmy – w wyniku ingerencji człowieka w naturalne środowiska wiele zwierząt znika, co ogranicza dostępność dotychczasowych żywicieli. Chociaż niektórym gatunków komarów ludzka krew rzeczywiście smakuje najbardziej, większość po prostu korzysta z okazji: bliskość człowieka sprawia, że nie szukają dalej. Komary mieszają krew zwierząt i przenoszą choroby Komary w tropikalnych brazylijskich lasach mogą przenosić szereg groźnych wirusów: w tym żółtą febrę, dengę, wirusy Zika, Mayaro, Sabiá czy Chikungunya. Te patogeny mogą powodować ciężkie choroby, stanowiące realne zagrożenie dla zdrowia publicznego. Komary, które wcześniej kąsały jedynie płazy, teraz gryzą zarówno płazy, jak i ludzi. Przenoszą między gatunkami choroby, które wcześniej krążyły znacznie rzadziej. Komary częściej atakujące ludzi to nie tylko kwestia dyskomfortu związanego z ukąszeniami, ale przede wszystkim poważne ryzyko. Potrzeba dokładnego monitorowania tych owadów jest coraz pilniejsza. Dr Alencar podkreśla, że świadomość dominującej obecności ludzi w diecie komarów to sygnał ostrzegawczy. Dzięki temu możliwe jest planowanie prewencyjnych działań oraz opracowywanie strategii, które będą brały pod uwagę zachowanie równowagi ekosystemu. Komary muszą coś jeść. A my jesteśmy pod ręką. Źródło: Frontiers in Ecology and Evolution Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Ratunek z nieba: jak komary pomagają ocalić ptaki Hawajów
Ptasia populacja na Hawajach od lat zmniejsza się wskutek zawleczenia tam przenoszących malarię komarów. Po długim czasie eksperymentowania naukowcy znaleźli sposób na uratowanie skrzydlatych endemitów archipelagu. Będą zwalczać komary… komarami.
W 1826 roku na hawajskich wyspach pojawiły się pierwsze komary. Przypłynęły tam na wielorybniczych statkach i w szybkim tempie rozprzestrzeniły się po całym archipelagu. Początkowo endemiczne gatunki ptaków skryły się przed insektami w wyższych partiach terenu – szczególnie na górzystych wyspach Maui i Kauai. Wraz z globalnym ociepleniem wzrosła jednak temperatura chłodnych i wysokich schronisk, które stały się atrakcyjne także dla komarów. Od tamtej pory ptasia populacja systematycznie się zmniejsza, a naukowcy mają nadzieję, że pewne nowatorskie rozwiązanie pozwoli odbudować endemiczne ptasie populacje. Ptasi kryzys Hawaje zamieszkiwane są przez endemiczne gatunki ptaków z plemienia Drepanidini z podrodziny łuskaczy. Kiedyś, gdy malaria nie była tak rozprzestrzeniona, hawajskie plemię obejmowało aż 50 różnych gatunków. Obecnie liczba ta zmniejszyła się do niespełna 17, z czego większość zagrożona jest wyginięciem. W krytycznej sytuacji znajdują się choćby hawajka szarawa, która praktycznie wyginęła w środowisku naturalnym, czy hawajka modrodzioba, której populacja liczby niespełna 100 sztuk. Ponieważ komary nie są rodzimymi owadami dla Hawajów, ptaki, które ewoluowały w izolacji, nie są genetycznie uodpornione na przenoszoną przez nie malarię. Choroba dosięga endemiczne gatunki, mocno zmniejszając ich populacje. Spadek liczby hawajskich ptaków może prowadzić do dalszych zaburzeń ekosystemu. Zwierzęta te są bowiem ważnymi roznosicielami nasion i mają istotny wpływ na zachowanie struktury lasów. Z komarami przeciwko komarom – jak naukowcy walczą ze spadkiem ptasiej populacji? Tradycyjne metody zwalczania komarów (takie jak stosowanie pestycydów) na terenie tak dużym i nieregularnie ukształtowanym jak Hawaje zawodzą. Chemiczne rozwiązania po pierwsze są trudne do skutecznego zastosowania na całym terenie, a do tego mogą szkodzić innym – równie ważnym jak ptaki –rodzimym gatunkom owadów. Na pomoc naukowcom przyszła technika „niekompatybilnych owadów” (z ang. Incompatible Insect Technique, IIT). Metoda ta polega na wypuszczeniu do środowiska komarzych samców zakażonych bakterią Wolbachia. Powoduje ona, że gdy zakażone samce kopulują z „dzikimi” samicami, ich jaja stają się niezapłodnione i nie dochodzi do wylęgu potomstwa. Takie działania mają na celu zmniejszenie „dzietności” komarów, a co za tym idzie skurczenie ich populacji. Badania nad komarami, które rozpoczęły się w 2016 roku, miały na celu ustalenie, która odmiana „krwiopijców” będzie najskuteczniejsza w walce z hawajskimi insektami. W procesie uczestniczyli nie tylko naukowcy, ale też społeczności lokalne, które zgłaszały swoje obawy co do procesu rozprzestrzeniania nowej fali komarów. Dyrektor programu Chris Farmer nie dziwi się wątpliwościom mieszkańców. – Kiedy ktoś mówi: „Chcemy wypuścić miliony komarów do lasu”, ludzie mają wiele zupełnie uzasadnionych pytań – tłumaczy. Drony na ratunek – nowy sposób rozprzestrzeniania komarów W 2022 roku rozpoczął się proces rozprzestrzeniania samców insektów z bakterią Wolbachia. Początkowo biodegradowalne kapsułki z nowymi komarami były zrzucane na wyspę Maui z helikopterów. Z czasem naukowcy zaczęli korzystać również z bezobsługowych statków powietrznych, dzięki którym w krótszym czasie można rozprzestrzenić jeszcze więcej komarów. – Mamy w przybliżeniu oszacowaną liczbę dzikich komarów i staramy się wypuszczać dziesięć razy więcej komarów z wolbachią, aby znajdowały samice, kopulowały z nimi, a ich jaj nie wylęgało się potomstwo – wyjaśnia Farmer. Obecnie liczba wypuszczanych do środowiska komarów sięga ok. 500 000 sztuk tygodniowo. Wyniki komarzej operacji Naukowcy oceniają, że musi minąć trochę czasu, zanim będziemy w stanie powiedzieć, czy sposób z wykorzystaniem zakażonych komarów jest skuteczny. Mimo to eksperci z San Diego Zoo Wildlife Alliance twierdzą, że wciąż istnieje szansa na ocalenie endemicznych gatunków ptaków. Rozprzestrzenianie komarów hamujących wzrost ich populacji przede wszystkim ma na celu danie ptakom czasu na odbudowę liczebności. Należy pamiętać, że choć zwierzęta te to są bliskie wyginięcia, to w warunkach hodowlanych stale reprodukuje się kolejne egzemplarze hawajskich ptaków. Przykładem może być hawajka szarawa, która jest rozmnażana w warunkach laboratoryjnych. Ponowne wprowadzenie do natury ptaków hodowlanych mogłoby uratować endemiczne stworzenia z plemienia Drepanidini, które stanowią bardzo ważny element hawajskiego ekosystemu. Źródło: CNN Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Komary dotarły na Islandię. Na naszych oczach upada ostatnia wyspa pozbawiona tych krwiopijców
Naukowcy dokonali na Islandii szokującego odkrycia: po raz pierwszy w historii zaobserwowano tam… komary. Trzy osobniki odkryte przez pasjonata przyrody zwiastują koniec epoki braku tych owadów. Jak się tam dostały i gdzie się udać, jeśli naprawdę nie chcemy ich spotkać?
Islandię uważano za jedno z dwóch miejsc na świecie wolnych od komarów. Do niedawna, ponieważ w dolinie Kjós Björn Hjaltason zaobserwował trójkę przedstawicieli wytrzymałego gatunku Culiseta annulata. To dramatyczny sygnał planety, która woła o pomoc. Komary dotarły na Islandię po raz pierwszy w historii Wszystko zaczęło się od ciem, bo to podczas obserwacji tych nocnych owadów Hjaltson dokonał przełomowego odkrycia. Gdy wabił stworzenia na taśmy nasączone winem, usłyszał dziwny odgłos. To przykuło jego uwagę. – Od razu wiedziałem, że to coś, czego wcześniej tutaj nie widziałem – napisał na lokalnej grupie przyrodniczej w mediach społecznościowych. Wiedział, że zaobserwował coś dziwnego. W ciągu kilku nocy we własnym ogrodzie udało mu się złapać trzy komary – dwie samice i jednego samca. Wysłał je do Instytutu Nauk Przyrodniczych Islandii w celach weryfikacji, a tam entomolog Matthías Alfreðsson potwierdził, że należą do gatunku Culiseta annulata – jedynego, który może przetrwać islandzką zimę. Obecność zarówno samic, jak i samców rodzi pytanie, czy owady te nie rozpoczęły już procesu rozmnażania na wyspie. Rekordowe temperatury i błyskawiczne zmiany klimatu W tle krwiożerczej inwazji majaczą bezprecedensowe zmiany klimatyczne na Islandii. W 2025 roku kraj odnotował rekordowe temperatury – w Eglisstaðir termometry wskazały aż 26,6°C. Fala upałów trwała przez 10 dni z rzędu – to ekstremalna sytuacja jak na surowe subarktyczne warunki wyspy. Islandia ociepla się czterokrotnie szybciej niż reszta półkuli północnej. Topniejące lodowce, pojawienie się gatunków ryb z cieplejszych rejonów, a teraz obecność komarów są niepodważalnymi dowodami tego zjawiska. Naukowcy od lat ostrzegali, że ocieplenie klimatu może zmienić strukturę ekosystemów w regionie, który dotąd pozostawał niemal nietknięty. Czy komary zostaną na Islandii na stałe? Jeden komar wiosny nie czyni, ale specjaliści nie mają złudzeń: istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że Culiseta annulata może się na Islandii zadomowić. Odporność na zimno pozwoli mu przetrwać ostre islandzkie zimy, a obecność na wyspie licznych bagien i stawów, wymarzonych miejsc lęgowych – rozmnażać się. Entomolodzy z Islandzkiego Instytutu Nauk Przyrodniczych zapowiadają dalsze obserwacje na wiosnę, które sprawdzą, czy gatunek przetrwał zimę. Jeśli tak… realia mieszkańców wyspy mogą się diametralnie zmienić. Islandia nie jest już wolna od komarów: co dalej? Odseparowana od Europy wyspa o magicznym charakterze dołącza do grona państw, w których komary występują naturalnie. To sprawia, że jedynym miejscem wolnym od tych owadów zostaje Antarktyda. To symboliczny koniec pewnej epoki dla kraju, który szczycił się mianem raju pozbawionego krwiopijców. Komary coraz śmielej rozgaszczają się po Europie. Niedawno w Wielkiej Brytanii zaobserwowano jaja komara egipskiego (Aedes aegypti), a w hrabstwie Kent pojawił się komar tygrysi (Aedes albopictus). To gatunki, które mogą przenosić groźne choroby, np. dengę. Kryzys klimatyczny wpływa nie tylko na topnienie dalekich lodowców: dotyka zwykłych ludzi tu i teraz. Komary na Islandii to przykład tego, jak błyskawicznie mogą zmieniać się granice stref klimatycznych. Źródło: BBC, The Guardian, Natural Science Institute of Iceland Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Szczepionka na dengę sprawdziła się w warunkach polowych. Zatrzymała epidemię w Brazylii
Duża epidemia dengi z 2024 roku w São Paulo mogła mieć tragiczne skutki. Nie stało się tak dzięki szczepionce przeciwko tej groźnej, przenoszonej przez komary chorobie. Naukowcy cieszą się, że szczepionka sprawdziła się w warunkach polowych: to może być przełom w ochronie przed tą pojawiającą się również w Europie dengą.
Denga to jedna z najszybciej rozprzestrzeniających się chorób wirusowych przenoszonych przez komary, której pomaga ocieplenie się klimatu i zwiększenie populacji owadów z groźnego rodzaju Aedes. Ostatnia epidemia w São Paulo udowadnia jednak skuteczność szczepionki Qdenga, co dobrze rokuje na przyszłość. Jak bardzo pomogła mieszkańcom Brazylii? Jakie są objawy dengi? Denga to groźna choroba, na którą według danych umiera 40 000 osób rocznie. Wartość ta z pewnością jest jednak zaniżona – w wielu krajach, które dręczy denga, nie są prowadzone żadne statystyki zgonów. Liczbę zarażeń WHO szacuje na 100–400 milionów osób każdego roku. Objawy dengi obejmują wysoką gorączkę, silny ból głowy za oczami, bóle mięśni, stawów czy wysypkę. Niekiedy przyjmuje ona cięższą postać, tzw. dengę krwotoczną, którą objawia się krwawieniami z błon śluzowych, np. z nosa czy przewodu pokarmowego oraz silnymi bólami brzucha. Choroba rozpoczyna się po około 6–8 dniach od ugryzienia i u 80% osób nie daje objawów. Gdzie można zarazić się dengą? Gdzie można zarazić się dengą? Zwykle pojawia się tam, gdzie groźne komary – w klimacie tropikalnym i subtropikalnym. Ogniska są jednak coraz częściej wykrywane w regionach nieendemicznych, takich jak Europa. Szczepionka na dengę może być potrzebna na całym świecie. Epidemia dengi w São Paulo Duża epidemia dengi wybuchła w 2024 roku w brazylijskim São Paulo – odnotowano tam dziesiątki tysięcy przypadków objawowych, a zarażonych mogło być kilkunastokrotnie więcej. Władze podjęły błyskawiczną decyzję o priorytetowym zaszczepieniu młodzieży w wieku od 10 do 14 lat – ta grupa była szczególnie obciążona ryzykiem hospitalizacji. Czemu akurat młodzież? Okazuje się, że jest ona silnie narażona na kontakt z komarami-nosicielami ze względu na swoją codzienną aktywność na zewnątrz i wzmożone przemieszczanie się po metropolii, co wystawiało ją na większe ryzyko. W trakcie epidemii zastosowano 690 000 dawek szczepionki Qdenga. Skuteczna szczepionka na dengę Po ustaniu epidemii naukowcy przebadali 90 000 nastolatków, u których wystąpiły objawy i którzy przeszli specjalistyczne antygenowe badania laboratoryjne. To pozwoliło oszacować rzeczywistą skuteczność szczepionki w warunkach polowych, a nie tylko w teorii. Wyniki tych badań opublikowane zostały w czasopiśmie „The Lancet Infectious Diseases”. Okazało się, że podanie pojedynczej dawki szczepionki zmniejszało liczbę przypadków objawowej dengi o 50%, a podwójnej 62%. Liczba hospitalizacji zmniejszała się również o 68%. Ochrona szczepionki zaczynała się 14 dni od jej podania i trwała 3 miesiące, później zanikała. – Chociaż badanie ma pewne ograniczenia, jego wyniki konsekwentnie wskazują, że Qdenga chroni przed dengą i zmniejsza ryzyko hospitalizacji. Dane te będą miały kluczowe znaczenie dla decyzji dotyczących szczepień – mówi dr Otavio Ranzani, kierownik grupy analizującej wyniki. Denga w Europie Nowe badanie jest pierwszym, które pokazało wpływ szczepionki na populację w warunkach poważnej epidemii, co wzmacnia jego wartość w procesie podejmowania decyzji dotyczących zdrowia publicznego. Skuteczna szczepionka to gwarancja poradzenia sobie z dengą także w Europie, w której notuje się coraz więcej przypadków choroby – w latach 2022–2024 w Katalonii zanotowano rekordowe 500 zachorowań. Źródło: The Lancet Infectious Diseases Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Jak radzić sobie z komarami? Naukowcy ze Stanów znaleźli wyjątkowy sposób, który naprawdę działa
Czy jesteśmy świadkami przełamania frontu na wojnie z komarami? Te uciążliwe owady są bardzo niebezpieczne. Chociaż w naszej szerokości geograficznej powodują zazwyczaj jedynie swędzące ukąszenia, to w innych częściach świata przenoszą niebezpieczne wirusy Zika, dengi czy malarii. Odkrycie naukowców z Virginia Tech może pomóc nam raz na zawsze uporać się z tym problemem. Czy to koniec rządów komarów?
Amerykańscy naukowcy z wirginijskiego Instytutu Politechnicznego i Uniwersytetu Stanowego właśnie sprawili, że walka z komarami staje się dużo prostsza. Udoskonalili oni znaną technikę wypuszczania na wolność bezpłodnych samców. Jak to działa? Kontrolowanie populacji komarów kluczem do sukcesu Obecnie największą nadzieją na powstrzymanie komarów jest biologiczne kontrolowanie ich populacji: udaje się to dzięki przenoszącym specyficzne geny samcom hodowanym w laboratoriach. Takie samce łączą się następnie z samicami, jednak z ich uniesień nie powstaje gryzące potomstwo. To zaś zmniejsza populację bez konieczności stosowania środków chemicznych. Brzmi to jak rewolucyjne rozwiązanie, prawda? Aż ciśnie się na usta pytanie, czemu jeszcze – skoro mamy takie dobre metody – nie rozwiązaliśmy problemu komarów. Odpowiedź jest prosta: chodzi o pieniądze. Kosztowna wojna przeciwko owadom Naukowcy w swoim badaniu opublikowanym w czasopiśmie „Proceedings of the National Academy of Sciences” zaprezentowali DeMark, czyli system genetyczny, który czyni znany sposób dużo mniej kosztownym. Do tej pory metoda walki z komarami – szczególnie roznoszącymi m.in. wirusa Zika owadami z gatunku Aedes aegypti – była skomplikowana technicznie, pracochłonna i kosztowna. To ograniczało jej skuteczność. Nowy system eliminuje problem ręcznego sortowania, czyniąc produkcję dużych partii niegryzących samców komarów banalnie prostą. – To potężne nowe narzędzie do globalnych działań na rzecz zwalczania komarów – twierdzi Austin Compton, jeden z autorów badania. Dodaje, że jest łatwe do wdrożenia i skalowalne zależnie od potrzeb. Jak działa system DeMark? Dzięki systemowi udaje się odizolować niechciane komary, zanim osiągną dorosłość, za pomocą markerów genetycznych. Pozostaje jedynie partia niegryzących owadów, a to wszystko bez konieczności wykonywania modyfikacji genetycznych. Przekazują one dalej allele – wersje genów komarów – które w określonych kombinacjach powodują przedwczesną śmierć niektórych owadów. Ale nie wszystkich, bo komary są potrzebne. Naukowcy mieli jedną obawę: czy komary wyhodowane w laboratorium będą mogły konkurować z dzikimi w zakresie kopulacji. Na szczęście się to udało, a było to główne ograniczenie zastosowania metody poza laboratorium. – Ta metoda może współgrać z innymi strategiami zwalczania komarów. Naszym celem jest bowiem rozszerzenie rosnącego zestawu dostępnych narzędzi do walki z chorobami przenoszonymi przez komary w sposób, który będzie odpowiedni dla poszczególnych regionów i społeczności na całym świecie – mówi Zhijian „Jake” Tu, wybitny profesor entomologii i główny autor badania. Najgroźniejsze zwierzęta na świecie Komary uważa się najgroźniejsze zwierzęta na świecie. WHO szacuje, że rocznie odpowiadają one za śmierć ponad 700 000 osób. Zgony wywołuje głównie roznoszona przez te owady malaria. Groźne są także węże: te zbiorczo zabijają około 138 000 ludzi rocznie, psy – 58 000 oraz krokodyle uśmiercające około tysiąca ludzi. Bardzo groźnym zwierzęciem jest także gatunek znany jako Homo sapiens – ten bezpośrednio odpowiada za śmierć przynajmniej 400 000 pobratymców rocznie. Źródło: PNAS, WHO Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Pijesz piwo? To dlatego komary cię kochają
Ciepły, letni wieczór, skrzący się grill i syk otwieranej puszki. Tę idylliczną chwilę może przerwać tylko irytujący świst skrzydlatego krwiopijcy. Jeśli jesteś jednym z tych, którzy przyciągają komary jak magnes, podczas gdy znajomi pozostają bez szwanku, to holenderscy naukowcy mogą pomóc to zrozumieć. Może chodzić o… piwo.
Najnowsze badania dowodzą, że piwosze przyciągają komary zdecydowanie bardziej, niż osoby stroniące od złotego trunku. To jednak nie jedyny powód, przez który krwiopijcy chętniej wybierają określone ofiary. Ich preferencje przetestowano na dużym festiwalu muzycznym. Kontener pełen komarów Eksperyment był bardzo nietypowy, ponieważ przeprowadzony na holenderskim festiwalu muzycznym Lowlands. To na niego naukowcy z Uniwersytetu Radbound w Nijmegen przywieźli tysiące samic komarów w specjalnych kontenerach. Wśród szalejących festiwalowiczów ustawione zostały specjalnie zaprojektowane klatki wypełnione uciążliwymi owadami. Każda klatka miała maleńkie otwory, dzięki którym komary mogły wyczuć zapach ręki wolontariuszy – tych było około 500 – ale nie mogły ich ugryźć. Kamera rejestrowała, które osoby były dla krwiopijców bardziej smakowitymi kąskami niż ustawiony po drugiej stronie klatki karmnik z cukrem. Kogo komary lubią najbardziej? Uczestnicy badania wypełniali kwestionariusze, które zbierały ich odpowiedzi dotyczące higieny, diety i zachowania na festiwalu. Te badacze porównywali z materiałem wideo i dostrzegli wyraźne schematy. Osoby, które piły piwo, były nawet 1,35 raza bardziej atrakcyjne dla komarów niż ci, którzy stronili od złotego trunku. To nie wszystko – krwiopijcy chętnie wybierali też osoby, które spały z kimś poprzedniej nocy. Jako odstraszacz działał za to niedawny prysznic czy stosowanie kremów z filtrem. – Komary po prostu przepadają za hedonistami – śmieją się naukowcy na łamach opublikowanego przez siebie artykułu. Zebrane dane można dołączyć do znanych nam już wcześniej informacji. Wiemy na przykład, że niektóre niebezpieczne wirusy powodują, że stajemy się dla komarów „smaczniejsi”. Jak zabezpieczyć się przed komarami? Badanie pozwala wyciągnąć wstępne wnioski, ale ograniczyło się tylko do jednego festiwalu. To wciąż nie są wiarygodne informacje na temat tego, dlaczego niektóre osoby bardziej narażone są na ukąszenia komarów. Takie dane pozwoliłby lepiej neutralizować zagrożenia dla zdrowia publicznego, które powodują te uciążliwe owady. Swędzenie to jedno, ale w niektórych częściach świata komary przenoszą groźne choroby – na przykład malarię czy dengę. Póki co musimy posiłkować się tymi informacjami, które mamy: jeśli przeszkadzają nam komary, warto zrezygnować z picia piwa, często brać prysznice i pamiętać o kremie z filtrem. Te uniwersalne porady przydadzą się nie tylko do odstraszania samic komarów, ale także budowania sympatii okolicznych reprezentantów naszego własnego gatunku. Źródło: bioRxiv, phys.org Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Rośliny, dzięki którym odstraszysz komary. Czy są skuteczne?
Jakie rośliny odstraszają komary? Aromatyczne zioła, lawenda oraz uznawany za pospolity chwast wrotycz – to zaledwie kilka gatunków. Jakie jeszcze rośliny zaliczamy do tej grupy?
Spis treści: Zioła nie tylko do obiadu Lawenda dobra na wszystko Popularne kwiaty ogrodowe Komarzyca Bardzo przydatny chwast Chociaż komary uprzykrzają nam ciepłe letnie wieczory, to te niewielkie, krwiożercze owady są całkiem pożyteczne. Komary stanowią m.in. pokarm dla innych zwierząt. Żywią się nimi pająki i płazy, a larwy komarów są przysmakiem dla wielu gatunków ryb. Gdybyśmy spróbowali wyeliminować komary, po prostu skazalibyśmy wiele gatunków na głód. Bo komary, czy tego chcemy, czy nie, są po prostu częścią ekosystemu. Co nie zmienia faktu, że dla nas samych komary są istnym utrapieniem. Szczególnie dla wszystkich tych, którzy lubią spędzać czas w przydomowym ogrodzie. Na szczęście sama natura dała nam kilka rozwiązań do odseparowanie się od tych bzyczących krwiopijców. Jakie rośliny odstraszają komary? Zioła nie tylko do obiadu Przede wszystkim możemy w ogrodzie zasadzić szereg roślin, których charakterystyczny aromat – choć zwykle całkiem przyjemny dla nas – jest wyjątkowo odrzucający dla komarów. Wśród tych roślin prym wiodą te, które uprawiamy jako przyprawy. Bazylia, tymianek, rozmaryn, mięta pieprzowa i melisa to rośliny, które nie tylko poprawiają smak naszych dań, ale też wydzielają wyjątkowo aromatyczne olejki. Na nas olejki te działają odświeżająco i uspokajająco. Same zioła dodane do letnich dań nie tylko podkreślają ich smak, ale też wspierają trawienie. Jednak to, co dla jednych jest piękne, u innych wywołuje wstręt. Komary nie lubią silnie pachnących ziół. Dlatego stworzenie własnego zielnika w ogrodzie, na tarasie lub balkonie jest świetnym rozwiązaniem nie tylko kulinarnym. Szczególnie, jeśli do powyższego zestawu dorzuci się fenkuł, czyli koper włoski. Lawenda dobra na wszystko Lawenda króluje w naszych ogrodach od lat. Jest piękna, aromatyczna, przydatna i łatwa w uprawie. Jest też znakomitą rośliną odstraszającą komary i kleszcze. Wyróżniany kilka gatunków lawendy. Oto te najpopularniejsze. Lawenda wąskolistna Najbardziej znany i rozpowszechniony gatunek lawendy w Polsce. Kwiaty drobne, fioletowe i bardzo aromatyczne. Kwitnie w maju lub czerwcu. Mrozoodporna, więc może rosnąć w całym kraju. W sprzedaży dostępne są odmiany Munstead, Hidcote, Draft Blue. Lawenda Hidcote jest często wybierana przez polskich ogrodników. Lawenda pośrednia Najbardziej znana odmiana to Grosso. Kwiaty ciemnofioletowe, w kształcie kłosa. Kwitnie od początku lipca do początku października. Wykorzystywana do wytwarzania kosmetyków, torebek zapachowych i kulek na mole. Dodawana do produktów spożywczych. Lawenda francuska Wysoka i dekoracyjna lawenda. Kwiaty z ozdobnymi, „motylkowatymi” wypustkami na szczycie kwiatostanów. Lawenda nie tylko odstraszy komary, ale także zwabi pszczoły – jest wyjątkowo miododajną rośliną. Możemy też używać jej do wyrobu dżemów, a nawet do produkcji octu winnego. Kwiaty lawendy są częstym dodatkiem do herbaty, przygotowuje się z nich również aromatyczne napary. Popularne kwiaty ogrodowe Nie tylko lawenda działa odpychająco na komary. Podobnie działają też popularne na naszych balkonach pelargonie, aromatyczna kocimiętka, komarzyca czy niezbyt przyjemnie pachnące aksamitki. Kocimiętka to wieloletnia roślina o drobnych, fioletowych, niebieskich, białych lub różowych kwiatach. Wydzielany przez nią zapach naprawdę przyciąga koty, więc zasadziwszy kocimiętkę nie zdziw się, jeśli w twoim ogrodzie zgromadzą się okoliczne futrzaki. Jest to, podobnie jak lawenda, roślina bardzo lubiana przez pszczoły. Za to nielubiana przez meszki, klaszcze i właśnie komary. Natomiast chętnie sadzone w skrzynkach balkonowych pelargonie wydzielają przyjemny dla naszych nosów cytrynowy aromat, którego nie znoszą komary. Olejki eteryczne pelargonii zawierają substancje o działaniu leczniczym, jest to zatem nie tylko ozdobna, ale i wyjątkowo pożyteczna roślina. Uprawiana w domu pelargonia odstrasza mole. Komarzyca Nie zapominajmy o komarzycy. Już sama jej nazwa wskazuje na wyjątkowo silny związek rośliny z komarami. Roślina ta, o biało obrzeżonych liściach, charakteryzuje się długimi, zwisającymi pędami. Zapach komarzycy jest intensywnie, choć najmocniej wyczuwalny po roztarciu liścia w dłoniach. Przypomina on zapach kamfory i ma właściwości odstraszające komary. Komarzycę warto posadzić w pobliżu miejsca, w którym spędza się letnie wieczory. Natomiast popularne aksamitki odstraszają komary, ponieważ wytwarzają bardzo nieprzyjemny zapach. Zarówno dla nas, jak i dla owadzich krwiopijców. Kolejną rośliną powstrzymującą komary jest bodziszek. Bodziszek kwitnie od czerwca do września a jego fioletowe kwiaty są naprawdę dekoracyjne. Roślina charakteryzuje się ponadto specyficznymi omszałymi liśćmi. Popularną odmianą jest bodziszek korzeniasty. Ta częściowo zimozielona bylina dorasta do 50 cm wysokości, a jej zapach skutecznie odstrasza komary. Bardzo przydatny chwast Jest jeszcze jedna roślina, którą warto mieć w swoim ogrodzie. Mowa o pospolitym wrotyczu, który często, choć błędnie, uznawany jest za chwast. Wrotycz należy do rodziny astrowatych i nie ma dużych wymagań środowiskowych, co pozwala mu rosnąć praktycznie wszędzie. Charakteryzuje się okazałymi kwiatostanami, składającymi się z kilkunastu niewielkich żółtych kwiatów, a także intensywnym, ziołowym zapachem. Wrotycz ma też właściwości antybakteryjne i przeciwwirusowe, dzięki czemu przyspiesz gojenie się ran. Preparaty na bazie wrotyczu pomagają pozbyć się szkodników ogrodowych. Jak widać natura sama przygotowała nam zestaw chroniący przed komarami. W dodatku znacznie bardziej przyjazny i zdecydowanie piękniejszy niż jakikolwiek fabrycznie produkowany środek. Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Pisze przede wszystkim o eksploracji kosmosu, astronomii i historii. Związana z Centrum Badań Kosmicznych PAN oraz magazynami portali Gazeta.pl i Wp.pl. Ambasadorka Śląskiego Festiwalu Nauki. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Nie tylko turyści zjechali tu na plaże. W regionie trwa inwazja komarów
Tegoroczna wiosna w Hiszpanii gwarantuje nie tylko turystyczne atrakcje, ale i nieoczekiwane towarzystwo. Namnażające się komary mogą przenosić groźne choroby. Warto wiedzieć, gdzie zachować szczególną ostrożność.
Spis treści: Komary i Wirus Zachodniego Nilu coraz bliżej Nie tylko Campo de Gibraltar Wyśmienita kuchnia z paellą i tapasami na czele, piaszczyste plaże, architektura Gaudiego... Z wielu powodów to właśnie Hiszpania jest w czołówce najchętniej odwiedzanych przez turystów krajów w Europie. Już wiosną na plażach pojawiają się pierwsi przyjezdni spragnieni kąpieli słonecznych. Pogoda w ostatnich tygodniach doprowadziła do tego, że w tym roku południe Hiszpanie tłumnie odwiedzają nie tylko turyści, ale też miliony komarów. Komary i Wirus Zachodniego Nilu coraz bliżej Ulewne deszcze, które przez tygodnie nawiedzały Campo de Gibraltar – malowniczy region przy granicy z Gibraltarem – pozostawiły po sobie liczne kałuże, zalane pola i stojącą wodę w kanałach odpływowych. Dodajmy do tego coraz wyższe temperatury i mamy idealne warunki do rozmnażania się komarów. To ważna informacja dla turystów licznie odwiedzających Campo de Gibraltar. Właśnie w tym rejonie znajdują się popularne kurorty, w tym Tarifa uważana za raj dla surferów. Niedaleko leżą też Los Alcornocales, parki przyrodnicze słynące z gęstych lasów korkowych, oraz imponujące ruiny rzymskiego miasta Baelo Claudia. Komary to nie tylko niedogodności związane z bzyczeniem i swędzeniem w miejscach ukąszeń. Jak informuje serwis Europa Sur, lokalne władze obawiają się rozprzestrzenienia wirusa Zachodniego Nilu (WNV). Chorobę przenoszą zakażone owady. Choć przypadki zachorowań są wciąż nieliczne, ryzyko rośnie wraz z liczbą komarów. Junta de Andalucía, czyli władze regionalne Andaluzji, zaktualizowały niedawno mapę zagrożeń. Algeciras, Los Barrios i Tarifa znalazły się w strefie wysokiego ryzyka, natomiast miejscowości takie jak La Línea de la Concepción, San Roque czy Jimena de la Frontera – w średnim poziomie alertu. Nie tylko Campo de Gibraltar Problem nie ogranicza się do jednego regionu. Cała Andaluzja, uwielbiana przez podróżników nie tylko z Europy, jest w stanie najwyższej gotowości. Miasta takie jak Sewilla, Malaga czy Grenada, znane z wyjątkowej architektury, również zostały dotknięte inwazją komarów. Eksperci ostrzegają, że początek kwietnia to czas, kiedy wilgoć i rosnące temperatury sprzyjają rozmnażaniu się owadów. Komary mogą uprzykrzyć wypoczynek, ale to oczywiście nie oznacza, że należy rezygnować z podróży do Andaluzji. Wystarczy zachować ostrożność i zastosować podstawowe środki ochrony. Do plecaka warto zabrać preparaty odstraszające komary, a na co dzień nosić lekkie, zakrywające ciało ubrania. Wieczorami lepiej unikać spacerów w pobliżu zbiorników wodnych. Lokalne władze prowadzą także akcje informacyjne i dezynsekcyjne, by ograniczyć rozprzestrzenianie się latających krwiopijców. Źródło: Europa Sur Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Komary mutanty z londyńskiego metra mają starożytne pochodzenie. Ich kolebką jest Bliski Wschód
Istnieje pewien gatunek komara, który upodobał sobie podziemne przestrzenie miejskich kolei. Początkowo uważano, że wyewoluował stosunkowo niedawno, wraz z rozwojem miast i transportu. Jednak badania DNA wykazały, że komary te pochodzą ze starożytnego Egiptu i pojawiły się na Ziemi między 2000 a 10 000 lat temu.
W tym artykule: Badania DNA komarów Czy komary pojawiły się wraz z rolnictwem? Co wiemy o „londyńskim” komarze? Miejskie linie podziemnej kolejki to dobre miejsce do życia nie tylko dla gryzoni. Metro upodobały sobie również komary. A dokładniej jeden gatunek. To Culex pipiens f. molestus, nazywany też komarem londyńskiego metra (ang. London Underground mosquito). Skąd ta nazwa? Po raz pierwszy zwrócono na niego uwagę w okresie II wojny światowej, podczas bombardowań Londynu w latach 1940-1941. Mieszkańcy stolicy Wielkiej Brytanii kryli się wówczas na stacjach metra. Podczas godzin, jakie musieli spędzić pod ziemią, mocno dokuczały im komary. Pierwotnie obserwowane w Londynie, później zostały zauważone również w innych metropoliach. Przez długi czas naukowcy sądzili, że ten konkretny gatunek pojawił się wraz z rozbudową miast i ich infrastruktury transportowej w XIX wieku. Jednak najnowsze badania temu przeczą. Komary, które upodobały sobie londyńskie metro, mają znacznie starsze i znacznie szlachetniejsze pochodzenie. Jak się okazało, wywodzą się najprawdopodobniej ze starożytnego Egiptu. Badania DNA komarów Wykazał to zespół Lindy McBride z Uniwersytetu Princeton. Naukowcy przeanalizowali DNA 790 komarów złapanych w 44 różnych krajach. Był wśród nich skrzydlaty miłośnik londyńskiego metra, jego najbliżsi krewniacy, a także inne komarowate. Wyniki badań przyniosły niespodziankę. Culex pipiens f. molestus wcale nie narodził się w londyńskim metrze, jak przypuszczano jeszcze niedawno. Ani w żadnym innym. Ten gatunek pochodzi aż z Bliskiego Wschodu. Czy komary pojawiły się wraz z rolnictwem? Analizy DNA wykazały, że najbliżsi genetycznie kuzyni londyńskiego komara nie są gatunkami żyjącymi na północy Europy. Tylko komary, które zasiedlają wschodnią część basenu Morza Śródziemnomorskiego. Co więcej, tamtejsza populacja jest bardzo zróżnicowana. To wskazuje, że komary były obecne w tamtym rejonie przez bardzo długi czas. Dodatkowe przesłanki pozwoliły ustalić, że komary molestus pojawiły się na Ziemi przynajmniej tysiąc lat temu. – Bardziej prawdopodobne jednak, że gatunek ten pojawił się między 2000 a 10 000 lat temu – powiedziała „New Scientist” McBridge. To idealnie zbiega się z rozwojem rolnictwa w Środkowym Wschodzie. – Zamiast ewoluować od zera w miejskich przestrzeniach podziemnych, molestus był już przygotowany do życia w mieście dzięki znacznie starszym adaptacjom – dodaje badaczka. Co wiemy o „londyńskim” komarze? Komar ten z wyglądu przypomina komara pospolitego (Culex pipiens). Jednak zachowuje się inaczej. C. pipiens f. pipiens żyje nad ziemią, rozmnaża się w rojach, kąsa ptaki i potrzebuje krwi do złożenia jaj. Forma molestus z kolei rozmnaża się pod ziemią, nawet w ciasnych, ograniczonych przestrzeniach, kąsa ssaki i może składać jaja bez wcześniejszego skosztowania krwi. Tę ostatnią cechę zawdzięcza swojemu egipskiemu pochodzeniu. W Egipcie i na otaczających terenach przed przybyciem człowieka było dość sucho. Przetrwanie komarów musiało być więc trudne. Jednak gdy ludzie się osiedlili, wszystko się zmieniło. – To prawdopodobnie dostęp do wody użytkowanej przez człowieka był przyczyną początkowej zależności komarów od ludzi – mówi McBride. Dzisiaj komary molestus uwielbiają rozmnażać się w bogatych w składniki odżywcze rowach irygacyjnych i latrynach, a gdy dorosłe osobniki rozwijają się z larw żyjących w wodzie, są już dobrze odżywione. – To jedna z rzeczy, która pozwala im składać jaja bez skosztowania krwią – wyjaśnia badaczka na łamach nature.com. Ta właśnie zdolność do przetrwania i rozmnażania się w domach i wokół nich mogła ostatecznie pomóc komarom londyńskiego metra w kolonizacji środowisk podziemnych, takich jak tunele kolejowe, uważają badacze. Na świecie żyje 3500 różnych gatunków komarów. Owady te można spotkać na każdym kontynencie z wyjątkiem Antarktydy. Źródła: nature.com, New Scientist, phys.org, bioRxiv Nasza autorka Magdalena Salik Dziennikarka i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Autorka powieści z gatunku fantastyki naukowej, ostatnio wydała „Płomień” i „Wściek”. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Komary tygrysie zadomowiły się już bardzo blisko Polski. Mogą przenosić groźne choroby
Komary tygrysie występują w Bratysławie – ustalili badacze ze Słowackiej Akademii Nauk. W ich ocenie ten azjatycki gatunek owadów zadomowił się w rejonie stolicy. Nie jest to dobra wiadomość, bo może on przenosić choroby tropikalne.
W tym artykule: Komar tygrysi – w wytropieniu pomogli obywatele Niebezpieczny komar tygrysi Skąd przybyły komary tygrysie? W ostatnich latach media donoszą o kolejnych miejscach w Europie, w których można zaobserwować komary tygrysie z Azji. Wśród nich są Hiszpania, Francja, Włochy, Belgia czy Niemcy. Do tego grona dołączyła właśnie Słowacja. Co prawda już wcześniej donoszono o zaobserwowaniu tego gatunku. Teraz jednak naukowcy uznali, że gatunek ten znalazł swój „drugi dom” w rejonie słowackiej stolicy. Komar tygrysi – w wytropieniu pomogli obywatele W namierzeniu nowego, inwazyjnego gatunku na Słowacji pomogli naukowcom obywatele. Mieszkańcy korzystali między innymi z aplikacji mobilnej Mosquito Alert, która umożliwia ekspertom monitorowanie inwazyjnych komarów w całej Europie. Odkrycie komara tygrysiego (łac. Aedes albopictus) zostało następnie potwierdzone za pomocą analiz molekularnych w Instytucie Wirusologii Centrum Badań Biomedycznych Słowackiej Akademii Nauk (SAS). – Ponieważ w dzielnicy Ružinov [w Bratysławie – przyp. red.] stwierdzono kilka przypadków, zakładamy, że komar ten już się tu osiedlił – stwierdziła badaczka z Centrum Badań Biomedycznych Słowackiej Akademii Nauk i ekspertka w dziedzinie komarów, dr Viktória Čabanová. Ten gatunek komara pojawił się na Słowacji już w 2012 r. w rejonie Koszyc, ale nie zdołał wówczas osiedlić się na stałe. Sytuacja uległa właśnie zmianie. – Biorąc pod uwagę zagrożenie, bardzo ważne jest monitorowanie występowania inwazyjnych komarów i przenoszonych przez nie chorób. Mieszkańcy odgrywają ważną rolę w jego regulacji, ponieważ bez nich niemożliwe jest wyeliminowanie tych gatunków komarów – mówi dr Čabanová. – Każdy z nas poprzez swoje działania może wpływać na to, w jakim stopniu będziemy narażeni na zakażenie egzotycznymi wirusami w przyszłości. Jednym z przykładów są swobodnie wyrzucane przez nas odpady, które inwazyjne komary wykorzystują jako miejsce do rozmnażania się – wyjaśnia Čabanová. Dlaczego komary gryzą tylko wybranych, a inni mają spokój? "Słodka krew" nie ma nic do rzeczy Niektórzy nie mogą się od nich opędzić, inni po nocy spędzonej pod namiotem naliczą nie więcej niż dwa ugryzienia. Komary dyskryminują. Dlaczego? Wyjaśnia biolog ze Staffordshire Univers... A komar ten nie potrzebuje zbyt wiele. Z plastikowej nakrętki butelki może wykluć się do 200 larw tego gatunku! Chętnie też rozmnaża się w wylęgarniach stworzonych przez człowieka, takich jak pojemniki z niewielką ilością wody, doniczki, rynny, systemy kanalizacyjne, odpady wypełnione wodą. Sezon inwazyjnego gatunku komara Aedes albopictus rozpoczyna się w kwietniu i kończy na początku listopada. Ale uwaga: w przeciwieństwie do innych gatunków komarów jest aktywny w ciągu dnia. Występuje w pomieszczeniach, a także w pobliżu budynków mieszkalnych. Jego ukąszenie jest bardzo bolesne. Niebezpieczny komar tygrysi Komar tygrysi jest jednym z najbardziej niebezpiecznych inwazyjnych gatunków komarów występujących w Europie kontynentalnej. Przenosi do 22 różnych wirusów, takich jak wirus Zachodniego Nilu (PNV), ale także egzotyczne wirusy, takie jak denga, chikungunya, Zika czy żółta febra – alarmują badacze ze Słowackiej Akademii Nauk. Na przykład choroba denga objawia się bólem mięśni, wysypką i gorączką krwotoczną. W 2023 roku odnotowano nabyte lokalnie zachorowania we Francji, Włoszech i Hiszpanii. Ten gatunek komara jest w stanie przetrwać zimę w naszym klimacie. W ostatnich latach pojawiły się informacje o dostrzeżeniu tego gatunku w Polsce, ale nie zostały potwierdzone. Skąd przybyły komary tygrysie? Komar tygrysi występował do niedawno tylko w rejonie Azji Południowo-Wschodniej oraz na wyspach Oceanu Indyjskiego i Spokojnego. W XX wieku komar dostał „darmową podwózkę” za pośrednictwem człowieka i masowego transportu towarów (szczególnie opon i ozdobnych bambusów zwanych „szczęśliwymi”) do Europy i Ameryki Północnej. Jaja komara tygrysiego są bardzo wytrzymałe na trudne warunki, co ułatwia rozprzestrzenianie owadów. W związku ze zmianami klimatycznymi komar tygrysi czuje się coraz lepiej na obszarach, które do tej pory były dla niego niezbyt przyjaznym miejscem do życia. Tym samym stale podnoszące się temperatury na świecie przyczyniają się też do zagrożenia ze strony tego obcego gatunku komarów. Źródło: Słowacka Akademia Nauk. Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Po co są komary? Choć bardzo ich nie lubimy, ci mali krwiopijcy mają swoją rolę do odegrania w przyrodzie
Każdemu chyba zdarzyło się zadawać sobie to pytanie. Zwłaszcza latem, gdy gryzące nas owady stają się prawdziwym utrapieniem. Właściwie po co są komary? Czy świat nie byłby lepszy bez nich?
W tym artykule: Po co są komary? Rola komarów w przyrodzie Czemu komary gryzą ludzi? Dlaczego komary gryzą niektórych ludzi chętniej niż innych? Ciekawostki o komarach W ludowych legendach syberyjskich i północnoamerykańskich komary są często potomkami wielkich demonów, które pożerały ludzi. Co prawda demona zabija mityczny bohater, ale strzępy czy popioły bestii przetrwały i wciąż próbują wyssać z nas krew. Czy zatem jedynym celem istnienia komarów jest dręczenie nas? Po co są komary? Zacznijmy od podstaw. Komary, podobnie jak większość stworzeń na Ziemi, istnieją wskutek przypadku. Uformowała je ewolucja, napędzana przez losowe mutacje w DNA i selekcję naturalną. Komary istnieją, bo są bardzo dobrze przystosowane do swego środowiska. O tym, jak dobrze się przystosowały, świadczy zakres ich występowania. Komary żyją na wszystkich kontynentach z wyjątkiem Antarktydy. Wolne od nich są także niektóre subarktyczne wyspy, np. Islandia. Walka z nimi trwa setki lat. Jak bronimy się przed komarami? Walczymy z nimi, ale pokonać ich nie sposób. Przenoszą malarię, wirus Zika i dengę. Nie mogąc ich pokonać wymyślamy coraz to nowsze metody ochrony. Zobaczcie niezwykłe historyczne zdjęcia... A więc po co są komary? W ogólnym sensie komary nie są „po coś”, podobnie zresztą jak ludzie. Ewolucja nie dąży do jakiegoś wytyczonego celu. W jej toku powstają zarówno organizmy, które uważamy za piękne czy użyteczne, jak i te, które nazywamy szkodnikami. Nota bene, aż 40% wszystkich gatunków zwierząt na Ziemi to pasożyty, tak jak komary. Rola komarów w przyrodzie Z ekologicznego punktu widzenia komary są elementem sieci pokarmowych. Ich larwami żywią się drapieżne owady wodne, ryby oraz płazy. Z kolei dorosłymi osobnikami żywią się owady (np. ważki), ptaki (np. jaskółki, jerzyki) i ssaki (np. nietoperze). Na dodatek niektóre gatunki komarów są zapylaczami. Dlatego usunięcie wszystkich komarów z Ziemi nie byłoby dobrym pomysłem. Mogłoby zaburzyć równowagę ekologiczną wielu ekosystemów. Z tego powodu obecnie nie ma planów całkowitej likwidacji jakiegoś gatunku komara. Dotyczy to nawet tych gatunków, które przenoszą groźne choroby. Czemu komary gryzą ludzi? W świecie komarów picie krwi to domena samic. Potrzebują jej do wytwarzania jaj w jajnikach. Innymi słowy, krwawy posiłek jest im niezbędny do rozmnażania się. Samce natomiast żywią się nektarem kwiatów. Wirus Chapare. Tajemnicza gorączka z Boliwii może przenosić się między ludźmi Śmiertelny odzwierzęcy wirus, który powoduje gorączkę, bóle brzucha, wymioty, krwawienie z dziąseł, wysypkę skórną i ból głowy, może przenosić się między ludźmi – podała w osta... Tylko niewielka część spośród 3,5 tys. gatunków komarów żywi się ludzką krwią. Najbardziej znani krwiopijcy to: komar pospolity, inaczej komar brzęczący (Culex pipiens) – występuje powszechnie w Polsce, komar egipski (Aedes aegypti) – przenosi takie choroby tropikalne jak zika, żółta febra i denga, komary widliszki (Anopheles) – przenoszą malarię i filariozę. Dlaczego komary gryzą niektórych ludzi chętniej niż innych? Dlaczego komary gryzą tylko wybranych, a inni mają spokój? „Słodka krew” nie ma tu nic do rzeczy. Ważnym wabikiem dla samic komarów jest kwas mlekowy, którego obecność jest znacznie bardziej charakterystyczna dla ludzi niż dla innych zwierząt. Ten bukiet zapachów uzupełniają inne związki, takie jak amoniak, kwasy karboksylowe, aceton, sulkodon czy oktanol obecny w pocie. Jednak tym, co sprawia że, niektórzy wydają się bardziej atrakcyjni dla komarów jest mikroflora naszej skóry. To nieszkodliwe bakterie i grzyby, które żyją na powierzchni naszej skóry, w porach i mieszkach włosowych. Kombinacja związków organicznych, które emitują te mikroorganizmy jest kluczowym czynnikiem decydującym o tym, czy wydajemy się atrakcyjni dla komara. Z nowych badań wynika też, że pewne wirusy powodują, iż robisz się „smaczniejszy” dla komarów. Chodzi o wirusa wywołującego dengę i wirusa zika. Zmieniony zapach ciała częściej przywabia komary, które chętniej gryzą zakażonych i w ten sposób przenoszą choroby. Ciekawostki o komarach Owady, które nie dają nam latem spokoju są obiektem badań naukowych. Mogą też inspirować wynalazców. Oto garść ciekawostek o komarach: Na twojej twarzy żyją mikroskopijne roztocza. Są pasożytami, ale chcą zostać twoimi przyjaciółmi Naukowcy zsekwencjonowali genom roztocza, który bytuje wyłącznie na ludzkiej twarzy. To stworzenie tak dobrze przystosowało się do swojego gospodarza – czyli do nas – że ma szansę zamien... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/na-twojej-twarzy-zyja-mikroskopijne-roztocza-sa-pasozytami-ale-chca-zostac-twoimi-przyjaciolmi-fot-getty-images-fe1b8bb.jpeg" width="938" height="687" alt="Na twojej twarzy żyją mikroskopijne roztocza. Są pasożytami, ale chcą zostać twoimi przyjaciółmi (fot. Getty Images)" title="Na twojej twarzy żyją mikroskopijne roztocza. Są pasożytami, ale chcą zostać twoimi przyjaciółmi (fot. Getty Images)" /> Komary grasują nawet pod ziemią. Najpopularniejszy w Polsce gatunek, komar brzęczący, zaadaptował się do życia w tunelach londyńskiego metra. Komary to najgroźniejsze zwierzęta na Ziemi. Według raportu Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) w 2019 r. na całym świecie odnotowano 229 mln przypadków przenoszonej przez nie malarii, w tym 409 tys. zgonów. Około 94 proc. wszystkich zachorowań miało miejsce w Afryce. 67 proc. zgonów dotyczyło dzieci w wieku poniżej pięciu lat. W afrykańskich miastach odkryto nowy gatunek komar roznoszącego malarię. Anopheles stephensi to główny roznosiciel malarii w Indiach. Kilka lat temu trafił też do Afryki. O malarii pisał już Hipokrates – ojciec starożytnej greckiej medycyny. W Polsce występowała co najmniej od XIV w. W samym tylko 1921 r. zachorowało na nią 53 tys. Polaków. Malaria zniknęła z Europy w 1975 r. Udało się to dzięki stosowaniu na szeroką skalę DDT, osuszaniu mokradeł i podawaniu nowych leków antymalarycznych. Teraz malaria wraca wraz z ciepłolubnymi komarami z rodzaju Anopheles. W 2009 r. pojawiła się w Grecji. Firma Oxitec wypuszcza na wolność miliardy genetycznie zmodyfikowanych komarów. Ta olbrzymia „armia” owadów ma pomóc w walce ze swoimi naturalnymi krewnymi, które przenoszą śmiertelne choroby, takie jak malaria czy denga. Zespół z Narodowego Instytutu Alergii i Chorób Zakaźnych przeanalizował zachowanie komarów z rodzaju Anopheles, przenoszących malarię w afrykańskiej Republice Mali. Okazało się, że w ciągu zaledwie jednej nocy są one w stanie pokonać 295 km. Dzieje się tak, ponieważ lekkie owady są unoszone przez silny wiatr. Ildar Rakhmatulin opracował urządzenie, które używało sztucznej inteligencji do zabijania komarów za pomocą lasera. Nowa wersja tego wynalazku to laser do zabijania prusaków.
Naukowcy wynaleźli nowy sposób na odstraszanie kleszczy. „Zachowują się jak pijane”
Opracowano nowy środek odstraszający kleszcze. W przeciwieństwie do istniejących, jest to repelent przestrzenny. Jeśli wyjdzie poza fazę testów i zostanie skomercjalizowany, będzie można go nosić przy sobie, zamiast rozpylać środek odstraszający na skórze albo na ubraniu.
W tym artykule: Nowy sposób na kleszcze Komary i kleszcze – jak się ich pozbyć? „Pole siłowe” odstraszające kleszcze Potrzebne dalsze badania nad repelentem O tym, jak groźne choroby mogą przenosić kleszcze, nie trzeba przypominać. Borelioza i kleszczowe zapalenie mózgu zagrażają mieszkańcom naszej strefy klimatycznej nie tylko w lecie, ale przez większość roku. Przed kleszczami można bronić się na kilka sposobów. Dwa najważniejsze to kontrola całego ciała i ubrania każdorazowo po spacerze na zewnątrz oraz stosowanie środków odstraszających, czyli repelentów. Te drugie w przypadku kleszczy są skuteczne, gdy rozpylamy je na skórze i ubraniu. Pajęczak musi mieć kontakt z substancją, by na niego podziałała. Inaczej jest, gdy walczymy z komarami. Komary odstraszają również repelenty przestrzenne. Czyli np. spirale, maty albo dozowniki elektryczne, które rozpylają środek owadobójczy w otoczeniu. Nowy sposób na kleszcze Nie jest wykluczone, że w przyszłości w podobny sposób będziemy odstraszać także kleszcze. W najnowszym numerze czasopisma naukowego „PLOS One” ukazał się artykuł opisujący nowy wynalazek. Opracowano go w laboratorium prof. Stephena Richa, mikrobiologa z Uniwersytetu Massachusetts Amherst. To pojemnik z nowym rodzajem repelentu, wydzielającym substancje lotne, które otumaniają kleszcze. Pewne wirusy powodują, że robisz się „smaczniejszy” dla komarów. To odkrycie może dać nam nowe repelenty Wirus wywołujący dengę i wirus Zika sprawiają, że myszy oraz ludzie zaczynają inaczej pachnieć. Zmieniony zapach częściej przywabia komary, które chętniej ich gryzą i w ten sposób prze... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/pewne-wirusy-powoduja-ze-robisz-sie-smaczniejszy-dla-komarow-to-odkrycie-moze-dac-nam-nowe-repelenty-fot-tom-ervin-getty-images-1fd79f9.jpeg" width="938" height="626" alt="Pewne wirusy powodują, że robisz się „smaczniejszy” dla komarów. To odkrycie może dać nam nowe repelenty (fot. Tom Ervin/Getty Images)" title="Pewne wirusy powodują, że robisz się „smaczniejszy” dla komarów. To odkrycie może dać nam nowe repelenty (fot. Tom Ervin/Getty Images)" /> Najpopularniejszym obecnie związkiem chemicznym stosowanym przeciwko owadom jest tzw. DEET, czyli N,N-dietylo-m-toluamid. To on jest najważniejszym składnikiem sprayów, z pomocą których bronimy się przed komarami, meszkami, końskimi muchami i kleszczami. – Niestety, większość repelentów została wymyślona ponad 75 lat temu. I to przeciwko komarom, a nie kleszczom – mówi prof. Rich, starszy autor pracy. – DEET to wśród nich złoty standard, który sprawdza się całkiem dobrze. Jednak świętym Graalem byłby repelent przestrzenny, działający na kleszcze równie dobrze albo nawet lepiej niż DEET – dodaje naukowiec. Komary i kleszcze – jak się ich pozbyć? Znalezieniem tego świętego Graala zajął się współpracujący z Richem naukowiec i przedsiębiorca Noel Elman. Opracował on urządzenie, w kontrolowany sposób uwalniające dwie syntetyczne substancje: transflutrynę i metoflutrynę. Obie należą do tzw. pyretroidów, środków ochrony roślin będących trzecią generacją insektycydów. Owady są na nie wrażliwe, ludzie i inne zwierzęta – nie. Następnie badacze pod kierunkiem Erica Siegela opracowali eksperyment, mający sprawdzić skuteczność urządzenia i zastosowanego repelentu. W tym celu zbudowali pojemnik z przezroczystymi ścianami o długości 30 centymetrów. W każdym znajdowały się trzy pionowo ustawione słupki. Do badania posłużyły samice kleszczy trzech różnych gatunków. Były one wkładane do testowej komory, do której przyczepiano dozownik z repelentem. Owady nie miały z nim bezpośredniego kontaktu. Jednak ich zachowanie wskazywało, że i transflutryna i metoflutryna mocno na nie działają. Gdy zaczęto rozpylać te środki w komorze, kleszcze wolniej wpinały się po słupkach, były mniej ruchliwe. A nawet, jak stwierdzili badacze, „zachowywały się jak pijane”. „Pole siłowe” odstraszające kleszcze Kleszcze atakują nas inaczej niż komary. Te drugie szybko podlatują i spędzają na skórze ofiary zaledwie sekundy. Stąd środki odstraszające mają sprawić, by w ogóle na nas nie usiadły. Natomiast kleszcze poruszają się stosunkowo wolno, a na naszym ciele mogą przebywać nawet kilka dni. – Repelenty nie zapobiegną wchodzeniu kleszczy na nas – mówi Rich. – Mamy jednak nadzieję, że zniechęcą je od pozostawania na naszej skórze – dodaje. Nowe środki odstraszające mają działać jak „pole siłowe”. Czyli zniechęcać owady do wędrówki po naszym ciele. Lekarz radzi. Co gryzie turystę? Uwaga! Wiosną zaczynają atakować komary, meszki, kleszcze, osy i pszczoły. Czy jest się czego bać? Warto bowiem pamiętać, że kleszcze nie spadają ani skaczą na ludzi z drzew. W rzeczywistości przyczepiają się do zwierząt (w tym ludzi), które ocierają się o gałązki zarośli. Potem szukają najlepszego miejsca do ugryzienia. Takiego, gdzie skóra jest cienka i dobrze ukrwiona. Np. pod kolanem, w pachwinie, pod ramieniem czy u nasady włosów. Potrzebne dalsze badania nad repelentem Naukowcy nie wiedzą, jaki dokładnie mechanizm zmienił zachowanie kleszczy. – Nadal mamy mnóstwo pracy do wykonania – przyznaje Rich. – Jednak wykazaliśmy, że przestrzenne repelenty mogą zmienić zachowanie kleszczy tak, by zmniejszyła się liczba ugryzień – dodaje. Jak może wyglądać zbudowany dzięki tym badaniom repelent przyszłości? Nie jest wykluczone , że kiedyś będziemy np. doczepiać do butów specjalnie zaprojektowany pojemniczek. Sprawi on, że te kleszcze, które na nas wejdą, zrezygnują z dalszej wędrówki. A my unikniemy przez to ich niebezpiecznych ugryzień. Źródła: EurekAlert, PLOS One.
Powstał sterowany sztuczną inteligencją laser do zabijania prusaków
Trzech badaczy zbudowało urządzenie zdolne do automatycznego eliminowania prusaków. To laser, sterowany przez system wykorzystujący widzenie maszynowe. „Elektroniczny morderca” może zabijać owady albo jedynie je ogłuszać.
W tym artykule: Jak zbudowany jest laser na karaluchy? Ogłuszyć albo zabić Zabójca prusaków w wersji „zrób to sam” Jak pozbyć się z domu niechcianych owadów? W walce z karaluchami i prusakami stawiamy na razie na chemiczne środki owadobójcze. Są skuteczne, jednak mają wady. Po pierwsze, działają jedynie przez pewien czas – plaga może więc powrócić. Po drugie, są to toksyczne substancje chemiczne nieobojętne zarówno dla ludzi, jak i zwierząt domowych. Tych wad nie ma mechaniczny eliminator insektów zbudowany przez trzech naukowców. Urządzenie, które stworzyli Jose Pueyo z Uniwersytetu Sussex, Mathieu Lihoreau z Uniwersytetu Tuluza III – Paul Sabatier oraz inicjator projektu Ildar Rakhmatulin z Uniwersytetu Heriot-Watt, składa się z kilku prostych elementów. Jak zbudowany jest laser na karaluchy? Jego sercem jest Jetson Nano, miniaturowy komputer używany przez programistów rozwijających swoje kompetencje w dziedzinie sztucznej inteligencji. Do tego badacze dodali dwie kamery Sony IMX219, galwanometr i laser. Boisz się owadów? Kiedyś były naprawdę ogromne Wyobraź sobie gigantyczne karaluchy, metrowej długości skorpiony i towarzyszące im dwumetrowe węże. Straszne prawda? Tak kiedyś było na Ziemi! Jak działa prototyp? Obraz rejestrowany przez kamery trafia do komputera. Jetson Nano przetwarza go, korzystając z widzenia maszynowego, czyli zaawansowanych metod analizy rejestrowanego obrazu. Na tej podstawie urządzenie określa położenie celu – czyli prusaka – w trójwymiarowej przestrzeni. Dane zostają przekształcane w sygnały elektryczne i wysłane dalej. Z pomocą galwanometru laser przyjmuje właściwą pozycję. Następnie uruchamia się i strzela wiązką promieniowania w kierunku owada. Ogłuszyć albo zabić Naukowcy przetestowali urządzenie w laboratorium. Okazało się, że skutecznie identyfikowało, a następnie eliminowało karaczany prusaki (Blattella germanica). Mogło też pracować w innym trybie. Po przestrojeniu laser jedynie ogłuszał insekty, skłaniając je do zmiany kierunku wędrówki. Jak napisali autorzy w pracy opublikowanej w czasopiśmie naukowym „Oriental Insects”, urządzenie ma zasięg działania do 1,2 m. – Parametry prototypu mogą zostać zmienione tak, by sprawdzał się w różnych zastosowaniach i by działał na różne cele, takie jak komary, szarańcza czy gąsienice – dodali. Zabójca prusaków w wersji „zrób to sam” Główny autor pracy, Ildar Rakhmatulin, ma już na swoim koncie podobne eksperymenty. Wcześniej opracował urządzenie, które używało sztucznej inteligencji do zabijania komarów za pomocą lasera. Nowy elektroniczny morderca to rozwinięta wersja tamtego gadżetu. Nowy laser potrafi namierzyć i zabić komórki rakowe. W czasie rzeczywistym! Naukowcy opracowali możliwość dosłownego odstrzelenia raka wprost z krwi. Sam pomysł pojawił się po raz pierwszy w 2007 r. Wówczas Bill Gates, szef fundacji Bill & Melinda Gates Foundation poprosił firmę o wymyślenie nowego sposobu na przenoszące malarię komary. Wówczas powstał pierwszy laser na komary, nazwany żartobliwie WMD (Weapon of Mosquito Destruction). Urządzenie pozostało jednak tylko ciekawostką. Twórcy lasera na karaluchy podkreślają, że nie zamierzają komercjalizować swojego wynalazku. Wszystkie zdjęcia, konieczne do trenowania systemu widzenia maszynowego, zamieścili na GitHub. Natomiast inne potrzebne dane na są na stronie kaggle.com. Badacze oznajmili, że każdy, kto ma ochotę, może wykorzystać te informacje, by samemu zbudować własnego „elektronicznego mordercę” prusaków. Szacują, że jego koszt nie powinien przekraczać 250 dol. Przypominają przy tym, że każdy, kto pracuje z laserem, powinien być ostrożny, ponieważ urządzenie może uszkodzić wzrok (gdy jego wiązkę skieruje się bezpośrednio na oko). Źródła: techxplore.com, Oriental Insects. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Pewne wirusy powodują, że robisz się „smaczniejszy” dla komarów. To odkrycie może dać nam nowe repelenty
Wirus wywołujący dengę i wirus Zika sprawiają, że myszy oraz ludzie zaczynają inaczej pachnieć. Zmieniony zapach częściej przywabia komary, które chętniej ich gryzą i w ten sposób przenoszą choroby oraz rozprzestrzeniają patogeny.
W tym artykule: Czy wirusy zmieniają zapach człowieka? Czym pachnie denga? Komary wabi zapach suszonych róż Denga to choroba wirusowa przenoszona przez komary. Uznawana jest za chorobę tropikalną, chociaż coraz częściej pojawia się również w strefie klimatu umiarkowanego – np. na południu Europy. Wywołuje gorączkę, bóle mięśni i charakterystyczną wysypkę. Niekiedy, gdy denga przybiera ostrą postać, może prowadzić do krwotoków i do śmierci. Szacuje się, że rocznie dengą zaraża się na całym świecie 50 mln ludzi, z czego 20 tys. umiera. Zakażenie wirusem Zika – występującym w Afryce, ale też w Ameryce Południowej, Azji czy Europie – u dorosłych najczęściej przebiega bezobjawowo. Choroba zagraża jednak ciężarnym kobietom. Wirus Zika powoduje wady rozwojowe płodu, np. małogłowie. Podobnie jak w przypadku dengi, nie istnieje lek skierowany bezpośrednio przeciwko wywołującemu chorobę patogenowi. Lekarze stosują leczenie objawowe. Do tej samej grupy wirusów – wywołujących gorączki krwotoczne – należą również wirusy Gorączki Zachodniego Nilu i żółtej febry. Wszystkie łączy sposób rozprzestrzeniania się. Ich rezerwuarami są zwierzęta – np. myszy – a patogeny roznoszone są przez różne gatunki komarów. Czy wirusy zmieniają zapach człowieka? By zarazić kolejną osobę, wirus nie potrzebuje wiele. Wystarczy jedno ugryzienie komara. Jak zwiększyć szansę, że do niego dojdzie? Zdaniem naukowców, w toku ewolucji wirusy dengi i Zika „znalazły” na to bardzo sprytny sposób. Jak prawie umarłam na dengę w Tajlandii Długo wahałam się, czy o tym napisać, ale zdecydowałam, że to mój obowiązek jako podróżnika, aby dzielić się też ciemnymi stronami związanymi z podróżami. Szczególnie dlatego, że ... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/248940e1411d11215d663b65fbbd4cd481f809b2-8d2b1be.jpeg" width="938" height="626" alt=""Mieszkałam w Tajlandii przez kilka miesięcy i wszystko było w porządku. Stosowałam repelenty, ale komary i tak mnie gryzły. Niby wiedziałam, z czym to może się wiązać, ale szczerze mówiąc, kto by się tam przejmował, kiedy wokół palmy i słońce"" title=""Mieszkałam w Tajlandii przez kilka miesięcy i wszystko było w porządku. Stosowałam repelenty, ale komary i tak mnie gryzły. Niby wiedziałam, z czym to może się wiązać, ale szczerze mówiąc, kto by się tam przejmował, kiedy wokół palmy i słońce"" /> Malaria i ogólnie stan zapalny zmieniają zapach człowieka. Wiedząc o tym, badacze założyli, że wirusy dengi i Zika robią coś podobnego. By przetestować tę hipotezę, przeprowadzili serię eksperymentów. Czym pachnie denga? Najpierw zarazili część myszy laboratoryjnych dengą. Okazało się, że mając do wyboru myszy zdrowe i myszy chore, komary chętniej gryzły te drugie. Następnie naukowcy zbadali, jakie zapachowe molekuły znajdowały się na skórze zdrowych i chorych myszy. Potem wyselekcjonowali te związki organiczne odpowiedzialne za zapach, które występowały częściej na myszach zarażonych dengą. Na koniec badacze przeanalizowali każdy związek oddzielnie. Nakładali go zarówno na zdrowe myszy, jak i na dłonie ochotników. Okazało się, że komary szczególnie przyciągał acetofen. Duże ilości tego związku chemicznego znaleziono również na skórze ludzi chorych na dengę. Komary wabi zapach suszonych róż Co ciekawe, to właśnie acetofen odpowiada za przyjemny aromat suszonych róż. Wytwarzają go bakterie Bacillus, które żyją na skórze ludzi i myszy. Zdrowa skóra wytwarza antybakteryjny peptyd, który ogranicza namnażanie się bakterii. Jak się okazało, zakażenie dengą lub wirusem Zika hamuje produkcję tego peptydu. A tym samym powoduje, że na skórze rozwija się więcej bakterii Bacillus, które produkują więcej przyciągającego komary acetofenu. To już pewne: wirus Zika jest przenoszony drogą płciową ​Coraz więcej lokalnych przypadków wirusa odnotowywanych jest na Florydzie, a amerykańska agencja rządowa CDC potwierdza, że może być on przenoszony drogą płciową przez mężczyzn i kob... – Wirus może manipulować mikrobiomem skóry gospodarza, by przyciągać więcej komarów i roznosić się szybciej – zauważa immunolog Penghua Wang, jeden z autorów badania. Jego wyniki zostały opublikowane w czasopiśmie naukowym „Cell”. Naukowcy chcą teraz sprawdzić, czy zależność, którą odkryli, utrzymuje się również poza warunkami laboratoryjnymi. Jeśliby okazało się, że tak jest, możliwe byłoby poszukanie środków zapobiegawczych. Na razie badacze przetestowali na myszach pochodną witaminy A, izotretynoinę, która stosowana jest do leczenia trądziku. Izotretynoina hamuje namnażanie się bakterii żyjących na skórze. Naukowcy odkryli, że myszy, które zostały nią posmarowane, produkowały mniej acetofenu. Przez to przyciągały mniej komarów, co potencjalnie zmniejszało ryzyko roznoszenia chorób. Źródło: EurekAlert. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Brytyjska firma wypuści na wolność miliardy genetycznie zmodyfikowanych komarów. Czy to dobry pomysł?
Brytyjska firma biotechnologiczna Oxitec wyhodowała ponad 2 miliardy genetycznie zmodyfikowanych komarów. Teraz planuje wypuścić je na wolność w Kalifornii. Ta olbrzymia „armia” owadów ma pomóc w walce ze swoimi naturalnymi krewnymi, które przenoszą śmiertelne choroby.
W tym artykule: Uwalnianie komarów GMO może rozpocząć się już niedługo „Przyjazne” dla środowiska zmodyfikowane genetycznie komary Niektórzy naukowcy twierdzą, że nie jesteśmy w stanie w pełni ocenić skali potencjalnego zagrożenia 7 marca amerykańska Agencja Ochrony Środowiska ogłosiła, że firma Oxitec otrzymała zgodę na rozpoczęcie swojego projektu, który ma potrwać do 2024 roku. W ciągu dwóch lat biotechnologiczna korporacja ma uwolnić aż do 2,4 miliarda komarów, które zostały genetycznie zmodyfikowane. Przypomnijmy, że wcześniej podobną zgodę firma otrzymała na terenie Florydy. Uwalnianie komarów GMO może rozpocząć się już niedługo Już tego lata genetycznie zmodyfikowane insekty mają opuścić swoje laboratoria. Mają jeden cel. Chodzi o to, by zmniejszyć populację komarów, które przenoszą wiele śmiertelnych chorób. Genotyp owadów został zmieniony w taki sposób, aby ich potomstwo stało się bezpłodne. Naukowcy wierzą, że w ten sposób uda się ograniczyć rozprzestrzenianie się zakażeń m.in. Ziką, dengą i żółtą gorączką. 750 mln zmutowanych komarów czeka na wypuszczenie. USA jako poligon doświadczalny? Lokalni urzędnicy na Florydzie właśnie zatwierdzili uwolnienie genetycznie zmodyfikowanych 750 milionów komarów. Chodzi o zmniejszenie lokalnej populacji tych owadów, które przenoszą niebez... Przedstawiciele firmy Oxitec twierdzą, że ich projekt może pomóc uratować znaczną część ludzkości przed inwazyjnym komarem Aedes aegypti. To groźny afrykański gatunek tego insekta. Jego populacja ostatnimi laty znacznie zwiększyła zasięg w obydwu Amerykach. Wyhodowane w laboratoriach samce, które zostały oznaczone kodem OX5034, mają na wolności krzyżować się z samicami A. aegypti. „Przyjazne” dla środowiska zmodyfikowane genetycznie komary Naukowcy zawracają uwagę na to, że potomstwo tych dwóch komarów ma być całkowicie „przyjazne” dla środowiska, a w szczególności dla ludzi. Należy podkreślić również, że samce, które zamierza wypuścić Oxitec, nie stanowią bezpośredniego zagrożenia dla człowieka, ponieważ nie gryzą. Uczeni przekazali również, że genom komarów został tak zmieniony tak, aby ich potomstwo umierało jeszcze przed osiągnięciem dojrzałości. Pojawiają się jednak głosy krytyki wobec planów firmy Oxitec. Część środowiska naukowców, która nie była zaangażowana w badania, twierdzi, że tego rodzaju eksperymenty to zagrożenie dla bioróżnorodności. Dodają również, że nie ma wystarczających danych, jakie realne konsekwencje może spowodować wypuszczenie tak dużej liczby komarów GMO. Na Florydzie zostaną wypuszczone zmutowane komary. Pomogą w walce z dengą i wirusem Zika Komary to prawdziwa udręka mieszkańców Florydy. Nie chodzi o same ukąszenia, ale o to, że część z nich przenosi poważne choroby. Biotechnolodzy zaproponowali niekonwencjonalne rozwiązanie... Niektórzy naukowcy twierdzą, że nie jesteśmy w stanie w pełni ocenić skali potencjalnego zagrożenia Przedstawiciele Oxitec odpowiadają, że firma wybrała akurat Kalifornię, ponieważ dostrzegają ryzyko coraz większego rozprzestrzeniania się tam tego groźnego gatunku komara. Kilka lat temu ta biotechnologiczna korporacja przeprowadziła identyczny eksperyment w Brazylii. Okazuje się, że ten akurat okazał się fiaskiem. Populacja A. aegypti na początku programu faktycznie znacznie się skurczyła. Niestety, po 18 miesiącach liczebność insektów wróciła do normy, a niektóre badania pokazały, że nawet wzrosła w stosunku do tej sprzed eksperymentu. Komary GMO pomagają walczyć z chorobą. Denga w Brazylii w odwrocie Genetycznie zmodyfikowane komary skutecznie obniżają liczbę chorych na dengę. Po sukcesie w Brazylii USA rozważa wypuszczenie ich na swoim terenie. Uczeni zwracają uwagę, że dużym problemem może być brak jakiejkolwiek kontroli nad rozmnażaniem się nowych komarów. Ponadto „armia” komarów może mieć negatywny wpływ na inne gatunki, a nawet doprowadzić do powstania jeszcze bardziej niebezpiecznych hybryd. W 2019 r. naukowcy z Uniwersytetu Yale udowodnili, że metoda ta nie jest w pełni skuteczna. Ich badania wykazały, że owady z Oxitec przeniosły swój materiał genetyczny do lokalnej brazylijskiej populacji komarów. Natalie Kofler, bioetyczka z Uniwersytetu Harvarda twierdzi, że w Kalifornii nigdy nie stwierdzono przypadku, żeby Aedes aegypti przenosił jakiekolwiek choroby. Dodatkowo zarzuca firmie Oxitec, że jej badania są zbyt mało przejrzyste. Projekt Oxtiec dostał już zgodę od Agencji Ochrony Środowiska. Wciąż jednak czeka na zatwierdzenie przez kalifornijski Departament ds. Regulacji Pestycydów. Nie ma więc gwarancji, że eksperyment dojdzie do skutku. Źródła: Los Angeles Times, Phys.org.
Na Florydzie zostaną wypuszczone zmutowane komary. Pomogą w walce z dengą i wirusem Zika
Komary to prawdziwa udręka mieszkańców Florydy. Nie chodzi o same ukąszenia, ale o to, że część z nich przenosi poważne choroby. Biotechnolodzy zaproponowali niekonwencjonalne rozwiązanie w walce z owadami.
W tym artykule: Komar komarowi nie równy Na czym polega odkomarzanie komarami? Mimo że większość z nas, delikatnie mówiąc, nie przepada za komarami, okazuje się, że potrafią one ratować ludzkie życie. Dowodzi temu przełomowy projekt prowadzony przez biotechnologiczną firmę Oxitec. Już niedługo na Florydzie, a konkretnie na archipelagu Florida Keys, wypuszczone zostaną genetycznie zmodyfikowane komary. Powód? Zwalczenie ich kuzynów, czyli Aedes aegypti odpowiedzialnych za przenoszenie takich chorób jak denga czy wirus Zika. Komar komarowi nie równy Szkodliwe Aedes aegypti stanowią co prawda tylko 4 proc. całej populacji owadów na Florydzie, ale są odpowiedzialne za rozprzestrzenianie się niemal wszystkich chorób przenoszonych przez komary. Do tej pory walczono z nimi przy użyciu chemicznych środków owadobójczych, jednak z czasem cały gatunek się na nie uodpornił. Potrzebne było więc alternatywne rozwiązanie. – Naszą podstawową misją jest ochrona mieszkańców Florida Keys przed wszystkimi komarami, w tym przenoszącymi choroby Aedes aegypti. Jesteśmy zaangażowani w poszukiwanie przyjaznych dla środowiska rozwiązań – napisał Andrea Leal, dyrektor wykonawczy Florida Keys Mosquito Control District w oficjalnym oświadczeniu. Projekt zacznie być realizowany w najbliższych miesiącach. Zgodę na wypuszczenie zmodyfikowanych genetycznie komarów w szczęściu strategicznych lokalizacjach na archipelagu Florida Keys wyraziły już Agencja Ochrony Środowiska Stanów Zjednoczonych oraz Departament Rolnictwa i Usług Konsumenckich na Florydzie. Na czym polega odkomarzanie komarami? Samce uwalnianych przez Oxitec komarów będą modyfikowane genetycznie, tak aby wytwarzały specjalne białko tTa. Po zapłodnieniu dzikich samic Aedes aegypti białko jest przekazywane dalej, a następnie zabija potomstwo płci żeńskiej. W ten sposób ich populacja zostanie zmniejszona, co docelowo ma ograniczyć rozprzestrzenianie się chorób zakaźnych wśród mieszkańców archipelagu Florida Keys. – Jesteśmy wdzięczni za możliwość zademonstrowania skuteczności technologii firmy Oxitec. Ryzyko przenoszenia chorób zakaźnych przez komary stale rośnie, a nasz pilotażowy projekt jest znaczącym krokiem naprzód w zwalczaniu go – komentuje Gray Frandsen, dyrektor generalny w firmie Oxitec. Co ważne, genetycznie zmodyfikowane komary nie gryzą ludzi i jak dowodzą testy przeprowadzone w innych krajach, nie stanowią zagrożenia, ani dla środowiska ani dla innych owadów, w tym pszczół czy motyli.
Oksford: mamy wysoce skuteczną szczepionkę przeciw malarii. To nadzieja dla Afryki
Malaria jest jedną z głównych przyczyn śmiertelności wśród dzieci w Afryce – podaje minister zdrowia Burkina Faso, Charlemagne Ouédraogo.
Według raportu Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) w 2019 roku na całym świecie odnotowano 229 milionów przypadków malarii, w tym 409 000 zgonów. Około 94 procent wszystkich tych przypadków miało miejsce w Afryce, a 67 proc.wszystkich zgonów dotyczyło dzieci w wieku poniżej 5 lat. Dane te pokazują, jak ważne jest, aby jak najszybciej udało się opracować szczepionkę, która skutecznie ochroni przed chorobą. Malaria to choroba pasożytnicza, której różne postacie wywoływane są przez jeden (lub więcej) z pięciu gatunków jednokomórkowego pierwotniaka z rodzaju Plasmodium. Na ludzi przenoszona jest przez ukąszenia komarów. Walka z tą chorobą trwa od połowy XIX wieku. Obiecujące wyniki badań klinicznych Od dziesięcioleci trwają badania, mające za cel opracowanie skutecznej szczepionki przeciw malarii. Zadanie to okazuje się jednak trudne, a wiele dotychczas stworzonych preparatów dało niezbyt optymistyczne wyniki. Najskuteczniejsza jak dotąd szczepionka przeciw malarii opracowana miała skuteczność na poziomie 55,8%. Najnowsza szczepionka opracowana przez naukowców z Oksfordu, jest pierwszą, która spełniła cel stawiany przez WHO, jakim jest osiągnięcie 75% skuteczności w ochronie przeciwko malarii. Wyniki badania klinicznego fazy 2b preparatu zwanego „R21 / Matrx-M” zostały właśnie opublikowane jako raport wstępny w „The Lancet” i nie zostały jeszcze poddane recenzji, ale są bardzo obiecujące. Nowy gatunek komar roznoszącego malarię odkryty w afrykańskich miastach Malaria, choroba obecna głównie na obszarach wiejskich, przenosi się do miast. Larwy nowego gatunku komara odkryto na obszarach zurbanizowanych m.in. Etiopii. Anopheles stephensi to główny r... We wczesnych badaniach klinicznych nowa szczepionka przeciw malarii okazała się skuteczna w 77%, co sugeruje, że może być przełomem w walce z jedną z najbardziej śmiertelnych chorób zakaźnych na świecie. – Licencja na bardzo skuteczną nową szczepionkę przeciw malarii może się pojawić w nadchodzących latach. Byłoby to niezwykle ważne nowe narzędzie do kontrolowania malarii i uratowania wielu istnień – podkreśla Charlemagne Ouédraogo. 77% skuteczności przez rok Badania kliniczne szczepionki R21 / Matrx-M odbyły się w Instytucie Badawczym Nauk o Zdrowiu (IRSS) w Burkina Faso i objęły 450 dzieci w wieku od 5 do 17 miesięcy. Uczestników podzielono na trzy grupy, z których jedna otrzymała niską dawkę eksperymentalnej szczepionki, druga - wyższą dawkę, a trzecia służyła jako grupa kontrolna i zamiast nowego środka otrzymała szczepionkę przeciw wściekliźnie. Według oświadczenia Oksfordu, dzieci zostały zaszczepione między majem a sierpniem 2019 r., przed szczytem sezonu malarycznego. W ciągu 12 miesięcy od otrzymania szczepionki, preparat wykazał 77% skuteczności w zapobieganiu malarii w grupie pacjentów, którzy otrzymali wyższą dawkę i 71% w grupie z niższą dawką. Nie zgłoszono żadnych poważnych niepożądanych odczynów poszczepiennych czy skutków ubocznych – podano w badaniu. Rok po pierwszym zastrzyku, dzieciom podano dawkę przypominającą. 5 najczęstszych chorób tropikalnych. Sprawdź, na co uważać w czasie podróży Choroby tropikalne mogą być nie tylko nieprzyjemną pamiątką z urlopu, ale także prawdziwym zagrożeniem dla zdrowia podróżującego i jego otoczenia. Warto dowiedzieć się, jakie choroby gr... >>" title="Poznaj 5 najczęstszych chorób tropikalnych >>>" /> – To bardzo ekscytujące wyniki, pokazujące bezprecedensowe poziomy skuteczności szczepionki, która była dobrze tolerowana w naszym programie próbnym. Z niecierpliwością czekamy na zbliżające się badania III fazy, aby zademonstrować dane na dużą skalę, dotyczące bezpieczeństwa i skuteczności szczepionki, która jest bardzo potrzebna w tym regionie – powiedział główny autor badań Halidou Tinto, profesor parazytologii (nauka zajmująca się badaniem pasożytów i pasożytnictwa w przyrodzie). Naukowcy i ich współpracownicy rekrutują obecnie ochotników, chcących wziąć udział w badaniu fazy 3. W celu przetestowania eksperymentalnej szczepionki pod kątem bezpieczeństwa i skuteczności naukowcy chcą zrekrutować grupę 4800 dzieci w wieku od 5 do 36 miesięcy z czterech krajów afrykańskich.
Komary GMO zamieszkają na Florydzie. „Eksperyment jak w Parku Jurajskim”
Genetycznie zmodyfikowany komar o roboczej nazwie OX5034 otrzymał zarówno stanową, jak i federalną zgodę i może zostać uwolniony do środowiska naturalnego na Florydzie w Stanach Zjednoczonych. Decyzje podjęto mimo sprzeciwu lokalnych mieszkańców i aktywistów obawiających się, że eksperyment źle wpłynie nie miejscową bioróżnorodność.
W tym artykule: Przeżyją tylko samce Eksperyment na żywym organizmie? – Administracja wykorzystała pieniądze podatników i zasoby rządowe do eksperymentu jak w Parku Jurajskim, z wyjątkiem tego, że nie na wyspie. Co może pójść nie tak? Nie wiemy, ponieważ bezprawnie odmówiono przeprowadzenia poważnej analizy ryzyka środowiskowego – powiedział oburzony decyzją urzędników Jaydee Hanson, dyrektor ds. polityki w Międzynarodowym Centrum Oceny Technologii i Centrum Bezpieczeństwa Żywności, cytowana przez CNN. Zatwierdzony w tym tygodniu przez Agencję Ochrony Środowiska projekt pilotażowy ma na celu sprawdzenie, czy genetycznie zmodyfikowany komar jest realną alternatywą dla rozpylania środków owadobójczych w celu zwalczania innego gatunku komara – Aedes aegypti. Jest to gatunek, który przenosi kilka śmiertelnych chorób, takich jak Zika, denga, czikungunia i żółta gorączka. Komary z gatunku OX5034 zostały zmodyfikowane, aby produkować potomstwo płci żeńskiej, które umiera w stadium larwalnym, na długo przed wykluciem i dorośnięciem do postaci pozwalającej kąsać i rozprzestrzeniać choroby. Tylko samica komara pije krew, której potrzebuje do hodowania jaj. Samce żywią się wyłącznie nektarem i dlatego nie są nosicielami chorób. Przeżyją tylko samce Według Oxitec, brytyjskiej firmy z siedzibą w USA, która opracowała nowy gatunek komara, owad został zatwierdzony do wypuszczenia na terenie hrabstwa Harris w Teksasie już w 2021 r. Agencja Ochrony Środowiska uwzględniła wniosek Oxitec w zeszłym miesiącu, po latach badań nad wpływem genetycznie zmienionego komara na zdrowie ludzi i środowiska. – To ekscytujący krok, ponieważ reprezentuje przełomową pracę setek ludzi na przestrzeni ponad dekady w wielu krajach, z których wszyscy chcą chronić społeczności przed dengą, Ziką, żółtą gorączką i innymi chorobami – powiedział Gray Frandsen, dyrektor generalny Oxitec. W tym tygodniu stan Floryda wydał pozwolenie na użytkowanie eksperymentalne nowego gatunku komara po tym, jak siedem agencji stanowych jednogłośnie zatwierdziło projekt. W 2009 i 2010 roku lokalne epidemie gorączki denga, przenoszonej przez komary z gatunku Aedes aegypti sprawiły, że na Florydzie rozpoczęto rozważania nad nowymi możliwościami kontrolowania populacji tych owadów. Pomimo wysiłków – od oprysków z powietrza, ciężarówek i plecaków, po stosowanie ryb zjadających komary – próby mające na celu powstrzymanie Aedes aegypti za pomocą niszczenia larw i pestycydów, okazały się w dużej mierze nieskuteczne, a przy tym kosztowne. Mimo że komary Aedes aegypti stanowią zaledwie 1 proc. populacji komarów, Florida Keys Mosquito Control zazwyczaj przeznacza na walkę z nimi ponad 1 milion dolarów rocznie, co stanowi jedną dziesiątą całkowitych funduszy organizacji. W 2012 roku stan zwrócił się o pomoc do Oxitec. Firma opracowała samca komara o nazwie OX513A, zmodyfikowanego tak, aby zmarł przed uzyskaniem dorosłości. Chyba, że byłby hodowany w wodzie zawierającej antybiotyk tetracyklinę. Partie zmodyfikowanych komarów OX513A zostaną wprowadzone do środowiska, aby łączyć się z żyjącymi wolno samicami. Potomstwo z takiej krzyżówki odziedziczy gen decydujący o wczesnym obumieraniu, a w ten sposób ograniczona zostanie populacja groźnego komara. View oEmbed on the source website Eksperyment na żywym organizmie? OX513A był już testowany na Kajmanach, w Panamie i Brazylii, a Oxitec odnotował duży wskaźnik powodzenia przy każdej z tych prób. Na przykład badanie próbne w aglomeracji w Brazylii zmniejszyła populację Aedes aegypti o 95 proc. Ale kiedy w Florida Keys rozeszła się wiadomość, że komar został dopuszczony do wprowadzenia do naturalnego środowiska, opinia publiczna zareagowała błyskawicznie. I nie tak, jak spodziewały się tamtejsze władze. Ponad 240 000 osób podpisało petycję przeciwko planom Agencji Ochrony Środowiska. Mieszkańcy Florydy twierdzą, że są traktowani jak króliki doświadczalne, a wypuszczenie na ich terenie „superkomara” to eksperyment na żywym organizmie. Doniesienia mediów i kampanie informujące, że zmodyfikowany genetycznie komar nie powoduje szkód, a nawet nie gryzie, nie uspokoiły mieszkańców. EPA spędził lata badając wpływ komara na zdrowie ludzi i środowisko. W trakcie oceny badań Oxitec opracował technologię „Friendly Mosquito”. Nowy samiec komara OX5034 jest zmodyfikowany tak, aby ginęły jedynie samice. Samce przeżywają przez wiele pokoleń i przekazują zmodyfikowane geny potomstwu. Zezwolenie EPA wymaga od Oxitec powiadomienia urzędników państwowych na 72 godziny przed wypuszczeniem komarów i przeprowadzania testów przez co najmniej 10 tygodni, aby upewnić się, że żadna z komarzyc nie osiągnie dorosłości. Jednak grupy aktywistów obawiają się, że rozprzestrzenianie genetycznie zmodyfikowanych genów męskich na dziką populację może potencjalnie zaszkodzić zagrożonym gatunkom ptaków, owadów i ssaków, które żywią się komarami. „Florida Keys i Houston oraz otaczające je społeczności są domem dla jednych z najbardziej różnorodnych i zagrożonych gatunków w naszym kraju. Po raz kolejny administracja Trumpa bezczelnie lekceważy ekspertów naukowych i wolę społeczności do przeprowadzenia tego ryzykownego eksperymentu – powiedziała Dana Perls, kierownik programu Friends of the Earth. Friends of the Earth i Florida Keys Environmental Coalition dołączyły do innych grup środowiskowych, aby złożyć wniosek o wniesienie skargi do EPA i cofnąć decyzję o uwolnieniu zmutowanych komarów.
Nowy gatunek komar roznoszącego malarię odkryty w afrykańskich miastach
Malaria, choroba obecna głównie na obszarach wiejskich, przenosi się do miast. Larwy nowego gatunku komara odkryto na obszarach zurbanizowanych m.in. Etiopii. Anopheles stephensi to główny roznosiciel malarii w Indiach. W Afryce pojawił się kilka lat temu, ale dopiero teraz odkryto go, poza Etiopią, także w miastach Sudanu i Dżibuti.
To niebezpieczne zjawisko dostrzegli naukowcy holenderskiego Centrum Medycznego Uniwersytetu Radboud oraz Instytutu Badawczego Armauer Hansen w Etiopii. Inwazyjny gatunek jest szczególnie podatny na lokalne wywołujące malarię pierwotniaki z rodzaju Plasmodium. Jeżeli Anopheles stephensi wydostanie się z Etiopii, przekonują badacze, roznoszona przez niego najpowszechniejsza na świecie choroba zakaźna może stać się znaczącym problemem dla kolejnych afrykańskich miast. Co roku zapada na nią ponad 220 mln osób, 409 tys. zmarło w 2019 (głównie małe dzieci z Czarnej Afryki). Większość afrykańskich komarów (najgroźniejsze z gatunku Anopheles gambiae) rozmnaża się najchętniej poza miastami. Niestety, A. stephensi lubi zbiorniki na wodę pitną w miastach. Szczególnie tych w Rogu Afryki. To czyni go groźnym wektorem (nośnikiem) miejskiej malaria wywoływanej przez Plasmodium falciparum oraz Plasmodium vivax. - Dany gatunek komara będzie stanowił ryzyko tylko gdy jest podatny na lokalnie występujące pasożyty wywołujące malarię. Przeprowadziliśmy eksperyment z karmieniem komarów krwią malarycznych pacjentów z Etiopii. W ten sposób zdołaliśmy ustalić, że azjatycki komar A. stephensi jest bardziej podatny na dwie główne odmiany choroby niż komary afrykańskie z kolonii w Etiopii – wyjaśnia na stronie uczelni Radboud ekspert od chorób tropikalnych prof. Teun Bousema. Według Fitsum Tadesse, współautora odkrycia opisanego w „Emerging Infectious Diseases", nowe dane potwierdzają obawy Światowej Organizacji Zdrowia która przed konsekwencjami afrykańskiej inwazji A. stephensi ostrzegała już w 2019 roku. - Agresywne podejście do zwalczania tego komara powinno być priorytetem. Tylko poprzez szybkie działania jesteśmy w stanie zapobiec rozniesieniu malarii na inne obszary zurbanizowane kontynentu. Musimy niszczyć larwy komara tam, gdzie obecnie powstają kolonie, ale też zabezpieczyć się przed przenoszeniem się tych owadów na duże obszary, monitorując w tym celu lotniska i porty morskie. Jeżeli te metody zawiodą, malaria zagości w miastach większości Afryki – podkreśla Tadesse.​