National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-05-17T07:16:09.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Historia żółtych taksówek. Jak stały się symbolem Nowego Jorku?
items: Rajski ptak pomógł stworzyć najciemniejszą tkaninę świata. Jest dowodem na to, że czarny jest zawsze w modzie
items: Odkryto nieznaną barwę epoki lodowcowej. „Głęboka wiedza na temat pigmentów”
items: Kamuflaż czy jaskrawe kolory? Naukowcy sprawdzili, co lepiej chroni zwierzęta
items: Tak naprawdę wszyscy widzimy te same kolory? Nareszcie są na to dowody
items: 100 mln lat temu świat przyrody eksplodował kolorami. Skąd wzięła się ta cecha?
items: Psychologia kolorów to sztuka manipulacji? W barwach kryje się wielka moc
items: Rekiny błękitne jak kameleony oceanu. Naukowcy z Hong Kongu odkryli ich zdolność do zmiany koloru
items: Naukowcy twierdzą, że odkryli nowy kolor. Niełatwo go zobaczyć
items: W wyniku mutacji genetycznej w Finlandii pojawiły się koty o nowym umaszczeniu. Jak wyglądają „salmiaki”?
items: Setki lat temu kolor niebieski królował w tym sudańskim mieście. Unikatowe badania Polaków
items: Dlaczego większość psów ma ciemne oczy? Nowe badania wyjaśniają ten fenomen
items: Oceany zaczęły zmieniać swój kolor. To kolejny efekt katastrofalnych zmian klimatycznych
items: Czy zastanawialiście się kiedyś dlaczego kolor niebieski jest tak rzadki w ubarwieniu żywych organizmów?
items: Jakiego koloru jest piłka tenisowa? Odpowiedź jest skomplikowana, i zależy od tego, kogo spytać!
items: Jak przygotować się do wędrówki po górach? Poradnik dla początkujących
items: Setki kolorowych posągów. Świątynia Minakszi zapiera dech
items: Wiemy jak kameleon zmienia kolor! Wszystko przez kryształki pod skórą
items: 30 najbardziej kolorowych miejsc świata
items: Nazywając kolory domów Burano, można by napisać książkę. Fotografka postanowiła pokazać ich piękno za pomocą kolażu
items: Ten barwnik może doskonale sprawdzić się w kryminologii. Używali go starożytni Egipcjanie
items: "Pokaż mi okładkę swojego paszportu, a powiem ci, kim jesteś". Sprawdzamy, co oznacza kolor paszportu
items: Co się dzieje, kiedy kameleon spogląda w lustro? Nie zgadniesz

Historia żółtych taksówek. Jak stały się symbolem Nowego Jorku?
type: item
date: 2026-05-17T07:15:59.000Z
creator: Paula Apanowicz
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: kolory
subject: nowy jork
subject: samochody
subject: taksówka
description: Nowojorskie taksówki to jedne z najlepiej rozpoznawalnych pojazdów na świecie. Jak zostały wizytówką metropolii? Oto historia żółtych taksówek.
encoded: Spis treści: Kolor Nowego Jorku Czego jeszcze nie wiesz o żółtych taksówkach? Filmowa klisza Nowy Jork to symbol nowoczesnej metropolii. Drapacze chmur, most Brookliński, klimatyczne miejscówki nad East River czy Statua Wolności – to niejedyne wizytówki miasta, które nigdy nie śpi. Wizerunek NYC scalają bowiem kultowe taksówki, których nie sposób pomylić z żadnymi innymi na świecie. Żółte pojazdy stały się znakiem rozpoznawczym „Wielkiego Jabłka”, z czasem zdominowały też wielki ekran. Nie może ich zabraknąć w filmach toczących się w nowojorskiej scenerii – od „Śniadania u Tiffany’ego” z Audrey Hepburn do legendarnego „Taksówkarza” z balansującą na granicy obłędu kreacją Roberta De Niro. Historia nowojorskich taksówek sięga ubiegłego stulecia. Czasy wielkiego kryzysu po krachu na giełdzie z 1929 roku i mnożących się oszustów wymusiły na władzy wprowadzenie licencji oraz autentycznych medalionów. Miało to na celu bezpieczeństwo podróżujących klientów, aby w intuicyjny sposób rozpoznawali oni profesjonalnych taryfiarzy. Regulacje weszły w życie w 1937 roku. Z czasem do wspomnianych wytycznych dołączył charakterystyczny, żółty kolor. Kolor Nowego Jorku Kiedy nowojorskie taksówki stały się żółte? Istnieje kilka legend i tropów, kto jako pierwszy zainicjował motoryzacyjną modę na intensywny odcień. W 1907 roku, a więc na długo przed wspomnianym kryzysem trzeciej dekady XX wieku, właściciel Allen’s New York Taxicab Company Henry N. Allen zmienił kolor sprowadzonych z Francji samochodów Darracq z czerwonego i zielonego na – jakżeby inaczej – żółty. Albert Rockwell z konkurencyjnej Yellow Taxicab Company poszedł za ciosem i w krótkim czasie podobnie wprowadził żółte pojazdy w swojej firmie. Sam twierdził, że zrobił to w hołdzie dla żony, której ulubioną barwą pozostawała właśnie ta słoneczna. Co ciekawe, poza tymi epizodami aż do lat 60. na nowojorskich ulicach dominowały auta w czerwonym kolorze. Uregulowany prawnymi zapisami nakaz żółtej karoserii dla nowojorskich taksówe…

GettyImages-538369660-649cc91.jpg
width: 5400
height: 3600

Rajski ptak pomógł stworzyć najciemniejszą tkaninę świata. Jest dowodem na to, że czarny jest zawsze w modzie
type: item
date: 2025-12-08T07:57:36.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: Technologia
subject: kolory
subject: pióra
subject: ptaki
subject: rajskie ptaki
description: Ozdobnik wspaniały – czy to nie nazwa godna najlepszego projektanta? Ten rajski ptak z terenów Nowej Gwinei pomógł stworzyć najciemniejszą tkaninę świata: a właściwie pomógł sposób, w jaki powstają jego ciemne pióra. Do mody – i przemysłu – przebojem wchodzi wprost inspirowany naturą kolor ultraczarny.
encoded: Odkrycie naukowców z Uniwersytetu Cornella otwiera nowy rozdział w dziedzinie tekstyliów. Dzięki inspiracji wyjątkową strukturą piór ozdobnika wspaniałego opracowali idealnie ultraczarną tkaninę o niespotykanej dotąd głębi i wyjątkowych właściwościach pochłaniania światła. To może zmienić nie tylko modę, ale także technologie solarne czy optykę. A wszystko to przez rajskiego ptaka! Wyjątkowa struktura piór ozdobnika wspaniałego Niektóre rajskie ptaki – a w szczególności ozdobnik wspaniały (Ptiloris magnificus) – stały się przedmiotem intensywnych badań ze względu na swoją intensywną, ekstremalnie rzadką w naturze, absolutnie czarną barwę piór. Wynika ona nie tylko z obecności pigmentu – melaniny – ale przede wszystkim z zaawansowanej, wielopoziomowej struktury mikroskopijnych rozgałęzień na piórach. Ich hierarchiczna budowa pozwala na wielokrotnie odbicia światła wewnątrz pióra i niemal całkowite pochłanianie fotonów. Efekt ten wykorzystują także niektóre gatunki motyli czy ryb głębinowych. Dzięki temu udaje im się uzyskać tzw. „ultraczerń”, która zdaje się pochłaniać wzrok. Jak stworzyć ultraczarną tkaninę? Bez obaw – przy stworzeniu absolutnie czarnego materiału nie ucierpiało żadne zwierzę. Budowa ich piór jedynie zainspirowała naukowców do opracowania procesu uzyskiwania tkaniny. Jak to działa? Na początku białą dzianinę z wełny merynosów barwiono polidopaminą – syntetycznym odpowiednikiem melaniny – która, wnikając głęboko w strukturę włókien, gwarantowała trwałość efektu. Tkanina została następnie poddana obróbce plazmowej w komorze próżniowej, gdzie na powierzchni włókien powstały nanofibryle – mikroskopijne, kolczaste struktury, które znacznie zwiększają powierzchnię zdolną do pochłaniania światła. Zastosowanie najciemniejszej tkaniny świata w modzie i technologii Efekt ultraczerni, uzyskany w wyniku inspiracji rajskim ptakiem, to nowe możliwości nie tylko dla świata mody, ale także branży technologicznej. Jego zastosowanie na wybiegach jest jasne: ultraczar…

GettyImages-157895963-0ac54da.jpg
width: 5100
height: 3311

Odkryto nieznaną barwę epoki lodowcowej. „Głęboka wiedza na temat pigmentów”
type: item
date: 2025-09-30T06:49:14.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: europa
subject: kolory
subject: odkrycia archeologiczne
subject: pradzieje
subject: sztuka
description: Ludzie zdobili ciała i barwili odzienie na niebiesko już nawet 13 tysięcy lat temu. Zastosowanie pigmentu o takiej barwie w Europie epoki lodowcowej jest dla archeologów zaskoczeniem. Podważa dotychczasowe przekonanie o ograniczonej palecie barw paleolitu. W jakim celu stosowano ten pigment?
encoded: Europejska epoka lodowcowa kojarzona jest często ze sztuką naskalną we Francji i Hiszpanii. To stamtąd znane są słynne jaskinie z przepięknymi przedstawieniami dzikiej zwierzyny. Wiele z nich wykonano z pomocą ochry – mineralnego pigmentu o barwie czerwonej, brązowej i żółtawej. Popularny był też czarny kolor. Naukowcy długo sądzili, że wcześni europejscy osadnicy nie znali szerszej palety barw. Przez wiele tysiącleci miano wykorzystywać tylko takie odcienie. Tymczasem archeolodzy dokonali ciekawego odkrycia na terenie kraju związkowego Hesja w Niemczech. Zagadkowy artefakt Ten tajemniczy zabytek znaleziono kilka dekad temu na paleolitycznym stanowisku archeologicznym sprzed 13 tysięcy lat w Mühlheim-Dietesheim w Niemczech. To obrobiony kamień, który ma miseczkowate wklęśnięcie. Badacze długo uważali, że był to rodzaj lampki – we wklęśnięciu mógł znajdować się łój, do którego wsadzono prosty knot. Uwadze badaczy nie uszły niewielkie niebieskie przebarwienia. Eksperci postanowili się im dokładnie przyjrzeć z pomocą specjalistycznego sprzętu – zaawansowanego mikroskopu i fluorescencji rentgenowskiej (XRF), która umożliwia określenie składu mineralnego. Ledwie widoczne ślady okazały się być pozostałościami po mineralnym pigmencie – azurycie. – To podważa naszą wiedzę na temat stosowania pigmentów w paleolicie – mówi główna autorka badania, dr Izzy Wisher z Uniwersytetu w Aarhus. „Głęboka wiedza” pradawnych ludzi Do tej pory naukowcy uważali, że artyści paleolitu używali głównie czerwonych i czarnych pigmentów – w sztuce tego okresu nie występują żadne inne kolory. Uważano, że wynikało to z braku niebieskich minerałów lub ich ograniczonej atrakcyjności wizualnej. Nowe odkrycie sugeruje, że niebieskie pigmenty mineralne mogły być używane do ozdabiania ciała lub barwienia tkanin – czynności, które pozostawiają niewiele śladów archeologicznych. – Obecność azurytu dowodzi, że ludzie paleolitu posiadali głęboką wiedzę na temat pigmentów mineralnych i mieli dostęp do znacznie…

niebieski-0f7aaf2.jpg
width: 8254
height: 5502

Kamuflaż czy jaskrawe kolory? Naukowcy sprawdzili, co lepiej chroni zwierzęta
type: item
date: 2025-09-29T07:03:39.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: drapieżniki
subject: ewolucja
subject: kolory
subject: zwierzęta
description: Niektóre zwierzęta niemal doskonale stapiają się z otoczeniem, a inne wybierają jaskrawe kolory – w świecie zwierząt jest wiele zadziwiających strategii na to, by nie zostać zjedzonym. Możemy wyróżnić dwa główne nurty, które wykształciły się na drodze ewolucji: kamuflaż i jego przeciwieństwo – rzucające się w oczy wzory ostrzegawcze. Który jest bardziej skuteczny?
encoded: W prestiżowym czasopiśmie „Science” ukazało się badanie, którego wyniki pomagają wyjaśnić ewolucję i rozpowszechnienie na świecie najpopularniejszych strategii kolorystycznych wykorzystywanych przez zwierzęta. Naukowcy wykazali, kiedy lepiej rzucać się w oczy, a kiedy wtopić w tło. Jaki kolor odstrasza drapieżniki? Kolorystyczne eksperymenty zostały przeprowadzone na sześciu kontynentach i wzięło w nich udział ponad 50 naukowców. Wykorzystali oni 15 000 sztucznych ofiar reprezentujących trzy różne rodzaje umaszczenia: ostrzegawczy kolor pomarańczowy połączony z czernią, matowy brąz umożliwiający wtopienie się w otoczenie czy nietypowy, rzadko występujący w przyrodzie jasny błękit. Okazało się, że nie ma jednej odpowiedzi. Ta jest bardziej złożona i zależy w dużej mierze od środowiska. Co zaskakujące, ukrycie się nie zawsze było najlepszą opcją. Dr Iliana Medina Guzman z Uniwersytetu w Melbourne, główna autorka badania, nie kryła zdziwienia. – Nasze odkrycia wykazały, że nie ma jednej, najlepszej strategii odstraszania drapieżników poprzez wykorzystanie koloru: kluczowe znaczenie ma kontekst – wyjaśniła. Uczeni doszli jednak do pewnych wniosków. Kiedy warto się schować, a kiedy wyjść przed szereg? Badaczom udało się ustalić, kiedy sprawdzają się poszczególne strategie. Które sztuczne ofiary radziły sobie gorzej w eksperymencie? – W środowiskach, w których drapieżniki intensywnie konkurują o pożywienie, częściej ryzykują ataki na ofiary, które mogą być niebezpieczne lub niesmaczne. Dlatego zauważyliśmy, że kamuflaż sprawdza się najlepiej na obszarach o dużej liczbie drapieżników – tłumaczy dr Guzman. Z drugiej strony w miejscach, w których wiele zwierząt używa kamuflażu, ukrywanie się staje się mniej skuteczne. Drapieżniki po prostu uczą się, jak skutecznie wypatrywać swoich ofiar i wolą poszukać schowanych smakołyków, niż ryzykować spożycia potencjalnie trujących przekąsek. Nowe spojrzenie na znane mechanizmy Odkrycia badaczy pozwalają lepiej zrozumieć, czemu określo…

GettyImages-88198131-c675cf0.jpg
width: 2084
height: 1944

Tak naprawdę wszyscy widzimy te same kolory? Nareszcie są na to dowody
type: item
date: 2025-09-12T06:51:03.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: kolory
subject: sztuczna inteligencja
subject: wzrok
description: Od dawna zastanawiamy się, czy każdy z nas widzi świat w ten sam sposób. Relatywność percepcji barw była przez lata przedmiotem filozoficznych rozważań. Wykorzystując nowoczesne narzędzia uczenia maszynowego badacze przeanalizowali aktywność mózgu osób patrzących na określone kolory, a wyniki eksperymentu pokazują, że reakcje neurologiczne na konkretne barwy są zaskakująco spójne – niezależnie od badanego uczestnika.
encoded: Nowe badanie wykorzystujące sztuczną inteligencję sugeruje, że ludzki mózg reaguje na kolory w zaskakująco podobny sposób – niezależnie od tego, kto je widzi. To odkrycie może zakończyć wielowiekową debatę o subiektywności percepcji barw. Czy wszyscy patrzymy na świat tak samo? Pytanie o relatywność kolorów dręczy filozofów od setek lat. To, czy kolory są uniwersalne, było jednak niemożliwa do ustalenia: po prostu nie mieliśmy odpowiednich narzędzi. Do czasu – w sukurs przychodzi sztuczna inteligencja. Nowe badanie sugeruje, że kolory są reprezentowane i przetwarzane w ten sam sposób przez różne osoby. Ukazało się w czasopiśmie „Journal of Neuroscience” 8 września 2025 roku. Naukowcy chcieli zbadać to, w jaki sposób poszczególne obszary mózgu reagują na kolory i jak spójne jest to u różnych osób. – Teraz wiemy, że gdy widzisz czerwony, zielony lub jakikolwiek inny kolor, aktywuje to twój mózg bardzo podobnie do mojego – komentuje Andreas Bartels, współautor badania i neurokognitywista z Uniwersytetu w Tybindze w Niemczech. Twierdzi, że to fundamentalnie nowe odkrycie. Badanie z wykorzystaniem AI Naukowcy wykorzystali funkcjonalny rezonans magnetyczny w celu porównania aktywności mózgów 15 uczestników badania podczas oglądania różnych kolorów. Dzięki temu stworzyli mapę aktywności mózgu, na której każdy odcień miał neurologiczną reprezentację. Wykorzystując te dane wytrenowali skomplikowany model uczenia maszynowego. Wykorzystali go do przewidywania, na jakie kolory patrzą teraz badani ludzie, za informacje mając tylko aktywność ich mózgów. Algorytm był niemal nieomylny! W większości przypadków naukowcy byli w stanie określić – dzięki błyskawicznej i obszernej analizie sztucznej inteligencji – na jakie odcienie patrzą badani. Stwierdzono także, że poszczególne kolory były przetwarzane przez delikatnie różne obszary w obszarze kory wzrokowej, a komórki mózgowe reagowały silniej na określone odcienie. Co ważne, różnice były spójne u wszystkich uczestników. Te same kolo…

GettyImages-173505157-62be893.jpg
width: 5374
height: 3526

100 mln lat temu świat przyrody eksplodował kolorami. Skąd wzięła się ta cecha?
type: item
date: 2025-08-21T10:30:57.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: dzikie zwierzęta
subject: ewolucja
subject: kolory
subject: przyroda
description: Badacze przyjrzeli się ewolucji widzenia barw w przyrodzie. Okazało się, że zwierzęta zaczęły widzieć kolory już 500 milionów lat temu. Ale dopiero 100 milionów lat temu natura rozkwitła feerią barw. Dlaczego tak się stało?
encoded: Spis treści: Co było pierwsze: jajko czy kura? Nowe badania nad kolorami Jak w przyrodzie pojawiły się kolory Jakiego koloru jest światło? Tak postawione pytanie jest oczywiście podstępne. Ludzki wzrok rejestruje światło widzialne, czyli fale promieniowania elektromagnetycznego o zakresie długości od 380 do 740 nm. Generalnie światło słoneczne wydaje nam się białe, jednak ta finalna barwa to składowa kilku kolorów. Udowodnił to już Isaac Newton, przepuszczając wiązkę światło słonecznego przez pryzmat. Pryzmat sprawiał, że światło słoneczne zamieniało się w kolorową tęczę. Dzisiaj wiemy, że to, co postrzegamy jako kolor, to po prostu fala promieniowania elektromagnetycznego określonej długości. Barwa niebieska to fala długości między ok. 420 a 490 nm, barwa czerwona – między 620 a 750 nm. Kiedy światło pada na maskę czerwonego samochodu, większość fali jest pochłaniana. Wyjątkiem są fale z zakresu odpowiadającego kolorowi czerwonemu, które rejestruje nasz wzrok. To zaś jest możliwe, ponieważ nasz narząd wzroku wyposażony jest w czopki – światłoczułe fotoreceptory, które absorbują światło o różnych długościach fali odpowiadające różnym kolorom. Co było pierwsze: jajko czy kura? Powyższy opis widzenia barwnego jest oczywiście uproszczony. Interesujące pytanie brzmi – po co w ogóle nam, ludziom, także innym zwierzętom, zdolność widzenia barw? Na pewno uzyskujemy dzięki nim wiele istotnych informacji o otoczeniu. Kolor żywności sygnalizuje, czy się nie zepsuła, barwa owoców – czy są już dojrzałe i nadają się do zjedzenia. Zwierzęta z kolei dzięki kolorom zyskują informacje o potencjalnych partnerach do rozrodu. A także odbierają intensywne krzykliwe barwy jako ostrzeżenie, by zachować dystans i np. do danej rośliny albo owada się nie zbliżać. Takie wyjaśnienie prowadzi do kwestii, która od dawna rozpala uwagę naukowców. Co było pierwsze – zdolność widzenia barw czy kolory przyrodzie? Zagadnienie jest wbrew pozorom nietrywialne. Po co rośliny miałyby na drodze ewolucji na…

100-mln-lat-temu-swiat-przyrody-eksplodowal-kolorami-18e11a7.jpg
width: 2925
height: 1950

Psychologia kolorów to sztuka manipulacji? W barwach kryje się wielka moc
type: item
date: 2025-08-02T08:01:53.000Z
creator: Artur Białek
subject: Nauka
subject: kolory
subject: psychologia
description: Psychologia kolorów jest potężnym narzędziem wpływu na ludzkie reakcje i zachowania. Zrozumienie działania poszczególnych barw na ludzki mózg pozwala kontrolować nastrój i wywoływać cały szereg zachowań pożądanych w określonych okolicznościach i sytuacjach. Jak kolory wpływają na psychikę? Poniżej odpowiadamy na to pytanie.
encoded: Spis treści: Ewolucja postrzegania barw Czym jest psychologia kolorów? Jak reagujemy na barwy? Psychologia kolorów w praktyce Dzięki specyficznej budowie oka, przeciętny człowiek jest w stanie rozróżnić nawet milion kolorów, a każdy z nich inaczej wpływa na jego reakcje, odbiór zjawisk i przedmiotów. Należy podkreślić, że barwy od zarania są głęboko zakorzenione w różnych kulturach na całym świecie. Zieleń symbolizuje spokój, czerwień – agresję, energię i zagrożenie, natomiast czerń kojarzy się z żałobą. O ile każda symbolika jest rezultatem utrwalanego przez wieki nawyku, to najczęściej jej wybór nie ma nic wspólnego z przypadkiem. Właśnie nad tym zagadnieniem pochyla się psychologia kolorów. Ewolucja postrzegania barw Nad barwami i ich postrzeganiem pochylali się już starożytni myśliciele. Empedokles i Platon propagowali teorie, według których widzenie następuje dzięki emitowanym przez oko promieniom. Arystoteles uznał, że biel i czerń są barwami podstawowymi, z których wywodzą się pozostałe. Dopiero XVII wiek przyniósł przełom i zapoczątkował naukowe podejście do tego tematu. Za ojca eksperymentów z barwami należy uznać Izaaka Newtona. Dzięki zastosowaniu pryzmatów, angielski uczony odkrył spektrum widzialnych kolorów i opisał ich rozkład w fali świetlnej, w ten sposób przedstawiając przyczyny powstawania barw. Rozwój medycyny w XIX wieku pozwolił na wprowadzenie podziału w nauce o barwach na zagadnienia z zakresu fizyki, fizjologii i psychologii. Badania nad percepcją kolorów wciąż trwają. Aktualny stan wiedzy dostarcza dowodów na to, że barwy aktywują układ limbiczny w mózgu, który odpowiada za emocje i zachowania. Ta obserwacja zapoczątkowała nową dziedzinę – psychologię kolorów. Czym jest psychologia kolorów? Psychologia kolorów nie jest nauką w ścisłym znaczeniu. Wpływ fizjologiczny barw jest dobrze udokumentowany, jednak dyscyplina ta wciąż jeszcze jest niedojrzała w kontekście naukowym. Mówiąc o psychologii kolorów, na myśli trzeba mieć interdyscyplinarną …

psychologia-kolorow-d1b9e42.jpg
width: 1000
height: 666

Rekiny błękitne jak kameleony oceanu. Naukowcy z Hong Kongu odkryli ich zdolność do zmiany koloru
type: item
date: 2025-07-21T08:22:02.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: biologia
subject: fizyka
subject: kolory
subject: rekiny
subject: ryby
description: Na konferencji naukowej odbywającej się w Antwerpii naukowcy zaprezentowali wyniki rewolucyjnych badań dotyczących życia podwodnych drapieżników. Rekiny błękitne dzięki zmianie barwy zwiększają swoje możliwości kamuflażu pomagającego w upolowaniu ofiary.
encoded: Spis treści: Co wykazały badania? Jak naukowcy sprawdzili zdolność rekina do zmiany koloru? Co odkrycie oznacza dla ludzi? Rekin błękitny (również znany jako żarłacz błękitny) to gatunek drapieżnej ryby, zamieszkującej praktycznie wszystkie oceany na świecie. Dorosłe osobniki tego gatunku osiągają zwykle 2–3 metry długości. Smukłe i długie ciało rekinów oraz sierpowate płetwy i wydłużony pysk sprawiają, że żarłacze są jednymi z najlepszych pływaków w oceanach. Co wykazały badania? Skórę rekina błękitnego pokrywają malutkie, twarde łuski, które działają jak naturalne filtry światła. Denticle („małe zęby”) – tak nazywane są przez naukowców – zawierają mikroskopijne warstwy specjalnych kryształów i pigmentów, dzięki którym skóra przybiera przeróżne kolory. W łuskach znajdują się: kryształy guaniny – to naturalny związek chemiczny, który działa jak lusterko. Odbija on światło, szczególnie niebieskie, dzięki czemu rekin wydaje się intensywnie niebieski w wodzie. melanina – ciemny pigment (ten sam, który mamy w skórze czy włosach). Działa jak pochłaniacz światła: „zamyka” inne kolory, więc niebieski staje się bardziej wyrazisty. W efekcie to połączenie – odbicia i pochłaniania światła – sprawia, że rekin wygląda tak, jakby jego skóra świeciła głęboką, metaliczną niebieską barwą. Co ciekawe, struktury mogą ulegać modyfikacji w zależności od warunków panujących w oceanie (np. głębokości, ciśnienie), co również wpływa na odcień, jaki przybiera skóra drapieżnika. Jak naukowcy sprawdzili zdolność rekina do zmiany koloru? Do przeprowadzenia badania naukowcy używali nie tylko żywych osobników, żyjących w wodzie. Zespół kierowany przez hongkońskiego biologia morskiego, dr. Xabiera Irigoiena, korzystał w dużej mierze ze skóry martwych egzemplarzy tego gatunku. Po zebraniu danych określających właściwości rekiniej skóry – takich jak mierzona w nanometrach (milionowych częściach milimetra) grubość i rozmieszczenie warstw kryształków – przeprowadzono komputerową symulację. Proces ten…

Rekin-blekitny-bc84443.jpg
width: 1000
height: 667

Naukowcy twierdzą, że odkryli nowy kolor. Niełatwo go zobaczyć
type: item
date: 2025-04-22T12:30:01.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Nauka
subject: kolory
subject: mózg
subject: oczy
subject: odkrycia
subject: wzrok
description: Ludzkie oko jest w stanie rozróżnić 10 milionów kolorów i odcieni. Trudno wyobrazić sobie nową barwę, tak unikatową, że nie dałoby się przypisać jej do innych już znanych. Naukowcy twierdzą jednak, że odkryli zupełnie nowy kolor.
encoded: Spis treści: Jak wygląda nowy kolor? Kolorowe kontrowersje Naukowcy z USA, kierując impulsy laserowe bezpośrednio do oka, pobudzili siatkówkę tak, że uczestnicy eksperymentu zobaczyli nowy kolor nazwany „olo”. Odkrycie zostało opisane na łamach czasopisma naukowego „Science Advances”. Jak wygląda nowy kolor? Uczestnicy badania opisali kolor jako niezwykle nasycony niebiesko-zielony odcień. Badacze podkreślają, że olo nie przypomina żadnego znanego koloru i nie da się go zobaczyć bez specjalistycznej stymulacji siatkówki. Jak to w ogóle możliwe? Odkrycie tłumaczy anatomia ludzkiego oka. Na siatkówce znajdują się trzy typy komórek światłoczułych, tzw. czopków: S, M i L. Reagują one odpowiednio na światło o krótkiej (niebieskiej), średniej (zielonej) i długiej (czerwonej) długości fali. W normalnych warunkach światło naturalne zawsze pobudza kilka typów czopków jednocześnie. Na potrzeby badania naukowcy zdołali jednak precyzyjnie stymulować wyłącznie czopki M. W naturalnych warunkach jest to niemożliwe. Do tego celu użyto specjalistycznego urządzenia o nazwie Oz. Składa się ono z luster, laserów i precyzyjnych układów optycznych. Po dokładnym zmapowaniu siatkówki każdego uczestnika wiązka laserowa stymulowała pojedyncze czopki M, omijając pozostałe typy. Efekt? Kolor, którego nie da się zobaczyć gołym okiem ani odwzorować na ekranie komputera czy telefonu. Naukowcy udostępnili grafikę zbliżoną do koloru olo – intensywny turkusowy kwadrat – ale sami przyznają, że jest to tylko przybliżenie. –Nie da się go oddać na monitorze. To po prostu nie jest ten sam kolor – stwierdził dr Austin Roorda, jeden z autorów badania. Kolorowe kontrowersje Nie wszyscy są przekonani, że mamy do czynienia z nowym kolorem. Prof. John Barbur z Uniwersytetu Londyńskiego twierdzi, że to raczej kwestia percepcji niż prawdziwego „odkrycia”. Jego zdaniem olo to po prostu ekstremalnie nasycona zieleń. Co więcej, mogą ją zobaczyć, przy odpowiedniej stymulacji, wyłącznie osoby z pełnym zakresem widzen…

Naukowcy-twierdza-ze-odkryli-nowy-kolor-0df632c.jpg
width: 3300
height: 2200

W wyniku mutacji genetycznej w Finlandii pojawiły się koty o nowym umaszczeniu. Jak wyglądają „salmiaki”?
type: item
date: 2024-05-17T12:16:39.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: biologia
subject: finlandia
subject: futra
subject: kolory
subject: koty
subject: Wolny czas
description: Naukowcy zbadali, które geny są odpowiedzialne za pojawienie się w Finlandii kotów o zupełnie nowym umaszczeniu. „Salmiaki” mają nietypowe szare odcienie futra, od białego po całkowicie czarne.
encoded: W tym artykule: Koty w smokingach? Nie do końca Kto badał „salmiaki”? Mutacje w genomie „salmiaków” Zdrowe jak „salmiaki” Ta historia zaczyna się w Petäjävesi, niewielkiej fińskiej gminie. Znana jest głównie z zabytkowej świątyni luterańskiej z XVIII w., wpisanej na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Jednak w 2007 r. w Petäjävesi doszło do pewnego zdarzenia, które również przyciągnęło uwagę naukowców. Tym razem nie byli to specjaliści do sakralnej architektury. Jak ustalili badacze, siedemnaście lat temu wśród kotów domowych mieszkających w Petäjävesi pojawił się nosiciel nowej mutacji genetycznej. Daje ona niespodziewany efekt. Koty z tą mutacją mają nietypowe biało-szare umaszczenie. Z powodu podobieństwa do popularnej w Finlandii słonej lukrecji (po fińsku salmiakki) biolodzy zaproponowali nazwanie ich „salmiakami”. Koty w smokingach? Nie do końca Jak wygląda „salmiak”? Na pozór to dwukolorowy kot, którego niekiedy określa się jako tuxedo (ang. smoking). Koty tuxedo mają czarne głowy, plecy i nosy, ale biały pyszczek, pierś i łapy. „Salmiaki” je przypominają, czasem mocno, jednak z pewną zasadniczą różnicą. Otóż w przypadku tych kotów na poszczególne włosy nałożony jest gradient. Czyli np. włosy na karku są czarne u podstawy, a później czym wyżej, tym stają się jaśniejsze. Końcówki ich ogonów też mogą być całkowicie białe. Przy tym wszystkim „salmiaki” mogą nosić klasyczne „smokingi”. Czyli mieć biały pyszczek, brzuch i łapy, niekiedy z plamami w ich obrębie. Kto badał „salmiaki”? Kociaki o zupełnie nowym umaszczeniu postanowiła zbadać Heidi Anderson z ośrodka Mars Petcare Science & Diagnostics w Helskinkach. W czasie badań to właśnie jej zespół wymyślił, by zwierzęta nazwać od popularnych w Skandynawii cukierków. Celem naukowców było ustalenie, które geny odpowiadają za pojawienie się „salmiaków”. By zaleźć odpowiedź, badacze wpierw zajęli się poszukiwaniem odpowiednich kotów. Ogłaszając się w mediach, wytropili ich właścicieli z całej Finlandii. Najpierw test…

w-wyniku-mutacji-genetycznej-w-finlandii-pojawily-sie-koty-o-zupelnie-nowym-umaszczeniu-jak-wygladaja-salmiaki-5033354.jpg
width: 599
height: 426

Setki lat temu kolor niebieski królował w tym sudańskim mieście. Unikatowe badania Polaków
type: item
date: 2024-01-25T14:58:14.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: afryka
subject: archeologia
subject: barwnik
subject: kolory
subject: odkrycia archeologiczne
subject: sudan
subject: ubrania
subject: Wolny czas
description: Kilkaset lat temu niebieski był jednym z bardziej popularnych kolorów ubrań mieszkańców Starej Dongoli w dzisiejszym Sudanie. Ta barwa miała chronić przed złem.
encoded: W tym artykule: Tkaniny Starej Dongoli pod lupą Niebieski – nie tylko ładny, ale i praktyczny Estetyka – kluczowa sprawa Badanie średniowiecznych królestw Sudanu. Polacy w czołówce Współczesna Stara Dongola w Prowincji Północnej w Sudanie to ruiny wielkiego miasta Tungul. To tam Polacy prowadzą badania archeologiczne już od 60 lat. Nasi eksperci mogą pochwalić się licznymi, ciekawymi znaleziskami: fortyfikacjami cytadeli, ruinami katedr i kościołów, malowidłami, a nawet pałacu królewskiego. Teraz przyjrzeli się ubraniom sprzed kilkuset lat, aby lepiej poznać ówczesną modę. Tkaniny Starej Dongoli pod lupą Interdyscyplinarny zespół z Uniwersytetu Warszawskiego poddał badaniom siedemnaście fragmentów tkanin pochodzących z XVI–XVIII wieku. Większość z nich pozyskano z cmentarzysk. – Archeolodzy prowadzący badania w Afryce często mierzą się z brakiem źródeł pisanych. Dominowała tam bowiem tradycja ustnego przekazu informacji. Codzienne życie mieszkańców Starej Dongoli – w tym lokalną produkcję tekstylną i barwiarstwo – można poznać, badając kulturę materialną społeczności – wyjaśnia dr Magdalena Woźniak z Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej im. Kazimierza Michałowskiego (CAŚ) UW w komunikacie uczelni. Dlatego analiza zabytkowych tkanin była w zasadzie jedynym rozwiązaniem, aby poznać ówczesną modę. Eksperci stwierdzili, że stosowano zarówno barwniki roślinne, jak i zwierzęce. Bardzo popularny był kolor niebieski. Bawełna – eksportowana nawet z Indii – była barwiona dopiero po dostarczeniu do Egiptu. Niebieski – nie tylko ładny, ale i praktyczny – Badania, które teraz prowadzimy, wskazują, że niebieski był ważnym kolorem. W Dolinie Nilu ma on długą historię, sięgającą starożytności. Być może uważano, że chroni przed złem – opowiada dr Woźniak. – Zdarzało się nawet, że ubrania z bawełny niebarwionej były łatane tkaninami barwionymi na niebiesko, co oznacza, że ten materiał był w Dongoli stale dostępny i istotny dla mieszkańców – dodaje badaczka. Oprócz bawełny chętnie u…

setki-lat-temu-kolor-niebieski-krolowal-w-tym-sudanskim-miescie-unikatowe-badania-polakow-3a817ce.png
width: 1200
height: 630

Dlaczego większość psów ma ciemne oczy? Nowe badania wyjaśniają ten fenomen
type: item
date: 2023-12-20T14:32:33.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: Edukacja
subject: kolory
subject: oczy
subject: psy
subject: Społeczeństwo
subject: udomowienie
subject: Wolny czas
subject: zwierzęta
description: Naukowcy twierdzą, że to ludzie mogą być odpowiedzialni za kolor oczu udomowionych psów. Ciemne i brązowe ubarwienie ma wyglądać mniej groźnie, dlatego w przeszłości, ingerując w ewolucję psa, wybrano ten odcień.
encoded: W tym artykule: Kolor oczu psów Ludzie chętniej wybierają psy z ciemnymi oczami Ludzie mieli wpływ na tę cechę ewolucyjną psów Gdy patrzymy w oczy psów, zazwyczaj widzimy ciepły i brązowy kolor tęczówki. Oczywiście są rasy, które stanowią wyjątek od tej reguły. To między innymi husky syberyjski, owczarek australijski, border collie, dalmatyńczyk, wyżeł weimarski czy catahoula leopard dog. Kolor oczu psów Nowe badanie, które ukazało się właśnie na łamach „Royal Society Open Science” dowodzi, że kolor oczu czworonożnych przyjaciół człowieka zależy w dużej mierze od samego człowieka. Naukowcy przekonują, że ludzie intuicyjnie wybierają psy, które mają ciemniejsze źrenice, ponieważ wyglądają na mniej groźne i bardziej przyjazne. Za badania odpowiadał zespół pod kierunkiem prof. Akitsugu Konno. To behawiorysta z Uniwersytetu Naukowego Teikyo w Japonii. Wraz z kolegami wybrał zdjęcia 33 ras psów (małych i dużych). Badacze edytowali fotografie, aby rozjaśnić lub przyciemnić oczy zwierząt. W ten sposób każdy pies otrzymał dwie „wersje kolorystyczne”. Ludzie chętniej wybierają psy z ciemnymi oczami Następnie naukowcy pokazali wybrane zdjęcia grupie 142 ochotników (głównie studentów). Badacze chcieli, aby ludzie ocenili psy pod kątem cech, takich jak życzliwość, agresywność, dojrzałość i inteligencja. W artykule naukowym napisano, że ochotnicy dużo częściej oceniali psy z ciemnymi źrenicami jako przyjazne. Wskazywali również, że te zwierzęta wydają się bardziej towarzyskie i mniej agresywne. Co ciekawe, równocześnie uczestnicy badania oceniali te psy jako mniej inteligentne i mniej dojrzałe, przypominające szczenięta. – Uważam, że jaśniejsze tęczówki mają pewną przewagę ewolucyjną w przypadku wilków. Ale udomowienie tych zwierząt spowodowało, że zwierzęta utraciły tę „presję selekcyjną”. U niektórych psów zaczęły pojawiać się ciemniejsze oczy – powiedział cytowany przez „The Guardian” prof. Konno. Psy rozumieją średnio 89 słów. Które rasy są najmądrzejsze? Te psy reagują na w…

kolor-oczu-psow-8af1f37.jpg
width: 1000
height: 666

Oceany zaczęły zmieniać swój kolor. To kolejny efekt katastrofalnych zmian klimatycznych
type: item
date: 2023-07-14T06:50:39.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: Edukacja
subject: klimat
subject: kolory
subject: oceany
subject: plankton
subject: zmiany klimatyczne
description: Najnowsze badania wykazały, że w ciągu ostatnich 20 lat zmienił się kolor oceanów. Na razie nie wiadomo, jaki ma to wpływ na ekosystemy, ale naukowcy są zgodni co do jednej rzeczy. To konsekwencja zmian klimatycznych spowodowanych przez człowieka.
encoded: W tym artykule: Oceany zmieniają kolor Fitoplankton jest wrażliwy na zmiany klimatyczne Badania potwierdzają niepokojący trend Zmiany trwają od ponad 20 lat W prestiżowym czasopiśmie naukowym „Nature” ukazały się najnowsze badania dotyczące stanu oceanów. Badacze z m.in. MIT i National Oceanography Center twierdzą, że w ciągu ostatnich 20 lat zmienił się kolor wody. Zmiany wystąpiły na obszarze aż 56%, czyli większym niż całkowita powierzchnia lądu na naszej planecie. Badacze nie pozostawiają złudzeń. To konsekwencje zmian klimatycznych, za które odpowiedzialny jest człowiek. Oceany zmieniają kolor Badacze twierdzą, że zmiana najbardziej zauważalna jest w tropikalnych regionach oceanicznych, w pobliżu równika. Tam woda stała się bardziej zielona. Naukowcy w artykule przyznali, że zmiana koloru to również zmiana w morskich ekosystemach w wodach powierzchniowych. To właśnie życie w tej warstwie oceanu ma wpływ na jego kolor. Im mniej życia w danym obszarze, tym jest on bardziej błękitny. Z kolei im więcej organizmów, a głównie fitoplanktonu, tym kolor jest bardziej zielony. Naukowcom na razie nie udało się określić, jak dokładnie zmieniły się ekosystemy, które wpłynęły na kolor wody. – Od lat prowadzę symulacje, które pokazywały, że te będziemy mieli do czynienia ze zmianą koloru wody w oceanach. To, że to się dzieje, nie jest zaskakujące, lecz przerażające. Zmiany te mają bezpośredni związek z wywołanymi przez człowieka zmianami w naszym klimacie – mówi współautorka badania Stephanie Dutkiewicz, starsza pracowniczka naukowa na Wydziale Nauk o Ziemi, Atmosferze i Planetach w MIT. – Te badania stanowią dodatkowy dowód na to, jak działalność człowieka wpływa na życie na Ziemi i oceany w bardzo dużym zakresie – dodaje dr B. B. Cael, główny autor badania z National Oceanography Center w Southampton w Wielkiej Brytanii. Fitoplankton jest wrażliwy na zmiany klimatyczne Fitoplankton to mikroskopijne organizmy roślinne, w tym glony i sinice. Organizmy te żyją głównie w górnej…

ocean-plaza-7feb7d1.jpg
width: 2000
height: 1498

Czy zastanawialiście się kiedyś dlaczego kolor niebieski jest tak rzadki w ubarwieniu żywych organizmów?
type: item
date: 2021-09-09T16:56:56.000Z
creator: Rafał Dadura
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: barwnik
subject: Edukacja
subject: kolory
description: Ze względu na rzadkość występowania niebieskiego w przyrodzie, przynajmniej u organizmów żywych (w końcu niebo i oceany są niebieskie), słowo oznaczające kolor niebieski pojawiło się stosunkowo późno w językach całego świata, długo po słowach oznaczających czarny, biały, czerwony i żółty.
encoded: W tym artykule: Od starożytnego Peru do Van Gogha Jak przedstawia się sytuacja w kwestii niebieskiego w świecie zwierząt? Dlaczego ludzkie oko widzi niebieski? Jedna z teorii językowych mówi o tym, że nazwa koloru w ludzkim języku jest potrzebna dopiero wtedy, gdy istnieje odpowiedni barwnik. Innymi słowy, gdy można oddzielić kolor od jego przedmiotu. W przeciwnym razie, tak naprawdę wystarczy nazwa przedmiotu i można obejść się nazwy dla koloru. Co ciekawe, w większości kultur na całym świecie znalezienie niebieskiego pigmentu i idące za tym farbowanie przedmiotów na ten kolor nastąpiło dość późno w porównaniu z innymi kolorami późno. Odzwierciedleniem tego są przykłady w lingwistyce. Od starożytnego Peru do Van Gogha Najwcześniejsze użycie niebieskiego barwnika miało miejsce około 6000 lat temu na terenach dzisiejszego Peru. Doświadczenie w używaniu koloru niebieskiego mieli też starożytni Egipcjanie. By tworzyć niebieski pigment, łączyli oni krzemionkę, tlenek wapnia i tlenek miedzi co dawało efekt w postaci „irtyu” - utrzymujący swoją barwę przez długi czas niebieski pigment używany do dekoracji posągów. Ultramaryna, jaskrawy niebieski pigment uzyskiwany ze szlifowania lapis lazuli, był swego czasu niezwykle cenny, a jego wartość można było porównać nawet ze złotem! Rzadkość występowania niebieskiego sprawiała, że przez tysiące lat ludzie postrzegali go jako kolor o unikalnym charakterze, co przekładało się na jego wysoki status. W hinduskiej mitologii np. niebieski jest związany z hinduskim bóstwem Krishna. Do słynnych artystów, którzy byli zafascynowani kolorem niebieskim należeli m.in. Michał Anioł, Gauguin, Picasso czy Van Gogh. Jednym ze źródeł tej fascynacji była względna rzadkość występowania tej barwy w naturze. Niebieski był kolorem unikatowym przez co napędzał wyobraźnię i niósł ze sobą szczególne znaczenie. Tyle jeśli chodzi o nas, ludzi. Jak przedstawia się sytuacja w kwestii niebieskiego w świecie zwierząt? Niebieskie kolory u zwierząt nie biorą się…

chabry-f1831b2.jpeg
width: 683
height: 512

Jakiego koloru jest piłka tenisowa? Odpowiedź jest skomplikowana, i zależy od tego, kogo spytać!
type: item
date: 2021-08-27T00:17:01.000Z
creator: Rafał Dadura
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: Edukacja
subject: kolory
subject: tenis
subject: wzrok
description: Jak sądzicie? Piłka do tenisa jest zielona czy żółta? Opinie są podzielone, więc jak ustalić jedną wersję?
encoded: W tym artykule: Kiedyś białe lub czarne. A dziś? Nazywanie kolorów nie jest naszą najmocniejszą stroną Ranne ptaszki i nocne sowy widzą inaczej? Kiedyś białe lub czarne. A dziś? Według Wikipedii „Piłki tenisowe są fluorescencyjnie żółte na dużych imprezach sportowych, ale w grze rekreacyjnej mogą być praktycznie dowolnego koloru" - tak mówi definicja na stronie poświęcona piłkom tenisowym. Popularny producent piłek tenisowych Gamma Sports nazywa kolor swoich piłek „wzrokowo żółtym” (ang. optical yellow). Oficjalny organ zarządzający tenisa na całym świecie, Międzynarodowa Federacja Tenisowa (ITF) informuje, że piłki tenisowe były kiedyś białe lub czarne. Pojawienie się telewizji zmieniło ten stan rzeczy. Widzowie mieli problem z dostrzeżeniem piłek tenisowych, które bardzo szybko przemieszczały się po kortach w telewizyjnych transmisjach, więc ITF nakazała turniejom rozpoczęcie używania żółtych w 1972 roku (choć trzeba zaznaczyć - białe nadal były dozwolone). Nowa zasada mówiła, że „piłka powinna mieć jednolitą powierzchnię zewnętrzną składającą się z pokrycia z tkaniny i powinna być w kolorze białym lub żółtym". Skąd w takim razie, tak wielu ludzi twierdzi, że piłki tenisowe są jasno-zielone? I co sądzi na ten temat Bevil Conway, naukowiec z katedry badań nad wzrokiem w amerykańskim Narodowym Instytucie Zdrowia, który zajmuje się zawodowo badaniem percepcji kolorów? „Wydaje mi się, że są żółte" - mówi. „Muszę jednak zaznaczyć, że decyzję na ten temat podejmuję w równym stopniu na podstawie tego, co myślę, że wiem o piłkach tenisowych - że są żółte, jak i tego, jaki kolor zapamiętałem, kiedy ostatnio jakąś widziałem", powiedział. Conway wskazał na banany jako ciekawy przykład tego zjawiska. „Banany mogą mieć różne kolory - zielone, gdy nie są jeszcze dojrzałe, brązowe, gdy zbyt długo leżakują. Ale banany określamy jako żółte. Robimy tak, ponieważ to jest ich stan, kiedy się nimi interesujemy" - powiedział. Nazywanie kolorów nie jest naszą najmocniejszą stroną Czerwo…

tenis4-593b355.jpeg
width: 1024
height: 683

Jak przygotować się do wędrówki po górach? Poradnik dla początkujących
type: item
date: 2020-09-12T10:32:14.000Z
creator: Materiały prasowe
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: bezpieczeństwo
subject: góry
subject: kolory
subject: porady
subject: szlaki
subject: tatry
subject: Travel
subject: trening
subject: wyprawy
description: Ważne, by do pierwszego po dłuższej przerwie wyjścia w góry dobrze się przygotować. Wyprawa w góry to wyzwanie, niezależnie od pory roku. Poza tym: nie daj się zwieść kolorom szlaków.
encoded: Zobacz, jak przygotować się do wyprawy w góry >>>

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/730a7dfcf86e64873b34728f2087bf8479203d5d-824e19d.jpeg
width: 1688
height: 1125

Setki kolorowych posągów. Świątynia Minakszi zapiera dech
type: item
date: 2019-11-07T08:35:42.000Z
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: indie
subject: kolory
subject: Kuchnia
subject: Kultura
subject: posągi
subject: Sport
subject: świątynie
subject: Travel
description: Świątynia Minakszi w Południowych Indiach to miejsce wyjątkowe, nawet w tak fascynującym i pełnym tajemnic kraju wyróżnia się na tle innych.
encoded: W środku starożytnego miasta Manduraj znajduje się jeden z największych zespołów świątynnych w Indiach. Gigantyczna świątynia jest codziennie miejscem docelowym dla około 15 tysięcy pielgrzymów z prowincji Tamilnadu. Miejsce to poświęcone jest Minakszi, jednego z wcieleń hinduskiej bogini Parwati, opiekunce rodziny, Bogini Matce i symbolu opiekuńczej kobiecości. Jej przydomek Minakszi oznacza "rybio-oką" co dla hindusów oznacza kobietę o idealnym kształcie oczu. Reprezentuje miłość i płodność. Sama świątynia jest jednocześnie przedstawieniem boskiego związku między nią a Śiwą. Każdego wieczoru Sundareshvara (to jedno z 1008 Śiwy) jest przenoszony do srebrnej sypialni Minakszi w barwnej procesji by następnego ranka podczas porannych modłów wrócić do swojej kaplicy. Świątynia została zbudowana w stylu drawidyjskim, charakterystycznym dla południowych Indii. Wysokie mury posiadają cztery gopury, czyli bardzo wysokie bramy, zwężające się uskokowo ku górze. Każda z nich zwrócona jest w innym kierunku świata i udekorowana dziesiątkami posągów przedstawiających zwierzęta, bogów, demony i ludzi. Do tego kompleks ma aż 14 wież, które co 12 lat są odnawiane i malowane. Sala Tysiąca Filarów także może poszczycić się pięknymi rzeźbami w każdym z nich. Obecnie znajduje się tam muzeum. Pierwszą świątynię w tym miejscu wybudowali Tamilowie, w XIV wieku zburzyli ją muzułmańscy najeźdźcy. Po 250 latach budynek zrekonstruowano, a w XVI wieku ozdobiono i nadano mu znany dziś olśniewający kształt. Wielu uważa, że miejsce to jest takim samym skarbem nad Południowych Indii co Taj Mahal dla Północnych. Opracowanie: Błażej Grygiel Źródło: National Geogrpahic Travel

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/0f69fa531ebbec552e1ca9eaea0b598148617774-d668bf0.jpeg
width: 1900
height: 1264

Wiemy jak kameleon zmienia kolor! Wszystko przez kryształki pod skórą
type: item
date: 2019-07-29T06:55:39.000Z
creator: redakcja
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: Edukacja
subject: kameleony
subject: kolory
subject: Kultura
subject: Moto
subject: natura
subject: Technologia
subject: Travel
description: Język dłuższy od ciała, wystrzelający w ułamku sekundy, by schwytać owada. Nadzwyczajny wzrok zawdzięczany oczom, które obracają się niezależnie od siebie w kopulastych wieżyczkach. A my zdradzamy tajemnicę jak zmienia kolor.
encoded: Pośród tych anatomicznych dziwactw kameleon najbardziej znany jest z jednego, odnotowanego już przez Arystotelesa – skóry zmieniającej kolor. Obiegowy mit mówi, że stworzenia te przybierają kolor tego, czego dotkną. Choć niektóre zmiany kolorów rzeczywiście pomagają im wtapiać się w otoczenie, przemiany te są w rzeczywistości fizjologiczną reakcją służącą głównie komunikacji i wyrażaniu tego, co jaszczurkę porusza: umizgów, współzawodnictwa, napięć związanych ze środowiskiem. Tak w każdym razie uważa się dzisiaj. Ostatnio naukowcy dokonali ważnych odkryć w dziedzinie fizjologii kameleonów, obserwując je w niewoli. A przyszłość tych jaszczurek na wolności nie jest pewna. Gdy Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) opublikowała w 2014 r. nową Czerwoną Listę z oceną sytuacji kameleonów, uznała w niej co najmniej połowę gatunków za zagrożone lub temu bliskie. Z ponad 200 gatunków kameleonów około 40 proc. można spotkać na Madagaskarze. Większość pozostałych zamieszkuje kontynent afrykański. Dzięki testom DNA niektóre kameleony, wyglądające nieomal identycznie, okazały się odrębne genetycznie. Ponad 20 proc. znanych gatunków zidentyfikowano w ciągu ostatnich 15 lat. Wyjaśnienie ubarwienia kameleona też ewoluowało z upływem czasu, a na początku tego roku, po opublikowaniu badań Michela Milinkovitcha, zmieniło się radykalnie. Naukowcy od dawna uważali, że kameleon zmienia kolor w wyniku przesuwania się pigmentów wzdłuż żyłkowatych wypustek komórek skóry. Milinkovitch, genetyk ewolucyjny i biofizyk, twierdzi, że ta teoria nie ma podstaw, bo istnieje wiele zielonych kameleonów, które nie mają zielonych pigmentów w komórkach skóry. Dlatego wraz z kolegami z Uniwersytetu Genewskiego zaczął, jak mówi, łączyć fizykę z biologią. Pod warstwą pigmentacyjnych komórek skóry znaleźli inną warstwę komórek, zawierających kryształy o skali nano ustawione w trójkątną siatkę. Poddając próbki kameleoniej skóry ciśnieniu i działaniu związków chemicznych, badacze odkryli, że te kryształki…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/d1cedce874a8ee010ee39075097a03b0dd5538ed-311ff8d.jpeg
width: 1000
height: 704

30 najbardziej kolorowych miejsc świata
type: item
date: 2019-06-24T10:10:45.000Z
creator: redakcja
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: fotografia
subject: kolory
subject: Kultura
subject: planety
subject: podróże
subject: Technologia
subject: Wolny czas
subject: zdjęcia
description: Ta przepiękna kolekcja zdjęć zabierze was w podróż po całym globie, zapnijcie pasy - choć jedyne wstrząsy jakie przewidujemy to te estetyczne.
encoded: Zobacz fantastyczną galerię kolorów świata! Zdjęcia powstały dzięki wkładowi społeczności fotograficznej Your Shot:

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/16848aa2dfeb697c64af845fb0cbbb3181cdec44-b19c7a8.jpeg
width: 1386
height: 906

Nazywając kolory domów Burano, można by napisać książkę. Fotografka postanowiła pokazać ich piękno za pomocą kolażu
type: item
date: 2018-06-15T09:11:49.000Z
creator: redakcja
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: Burano
subject: fotografia
subject: kamienice
subject: kolory
subject: Sport
subject: Travel
subject: włochy
subject: Wolny czas
description: Tu nie ma dwóch takich samych domów, a z pewnością dwóch w tym samym kolorze. Anna Pajerska, fotografka znana z kolorowych kolaży, tym razem ruszyła szlakiem kamienic Burano.
encoded: Kolaż z podróży Anna Pajerska nie pierwszy raz pokazuje nam, jak kolorowy jest otaczający świat. W podróż rusza z aparatem. W miastach, które zwiedza, szuka motywów przewodnich. Jak w Londynie, w którym zainspirowały ją kolorowe drzwi. Fotografce udało się stworzyć kolejny kolorowy kolaż - tym razem z wyspy Burano. – Miejsce jest niezwykłe. Już krótki spacer po wyspie pozwala się poczuć jak w innym świecie – mówi Pajerska. Odcienie Burano Ta - położona w pobliżu Wenecji - wyspa słynie z przemysłu koronkowego i bajecznie pomalowanych domów. Tylko nazywając ich odcienie, można by napisać książkę! Kolory domów na Burano rzadko się powtarzają, a wszystko za sprawą przemyślanej polityki lokalnych władz. Mieszkańcy, by pomalować własny dom, muszą zwrócić się do urzędu o pozwolenie, a do podania dołączyć próbkę farby. Dzięki tej metodzie Burano wygląda wyjątkowo i jego architektura nie ma nic wspólnego z nudą. I to właśnie kolorowe domy Burano zainspirowały Pajerską. - Postanowiłam pokazać ich piękno, zbierając je w całość – mówi fotografka. Zestawione w kolaż robią wrażenie!

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/a7fba049e9bdd356e66e5c0cc6b4b8ae3582f891-314ed3c.jpeg
width: 14089
height: 5502

Ten barwnik może doskonale sprawdzić się w kryminologii. Używali go starożytni Egipcjanie
type: item
date: 2018-05-02T09:22:58.000Z
creator: redakcja
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: barwnik
subject: ciekawostki
subject: egipt
subject: kolory
subject: starożytność
description: Kiedyś zdobił grobowce, dziś może pomóc śledczym.
encoded: Błękit egipski, najstarszy znany barwnik syntetyczny, opracowany jakieś 5250 lat temu w krainie faraonów, jest znajdowany w farbach, które do dziś zdobią starożytne rzeźby, sarkofagi i ściany grobowców. Współczesnych naukowców intrygowała trwałość jego barwy, więc już kilkadziesiąt lat temu zbadali skład chemiczny pigmentu. W bliższych nam czasach odkryli, że poddany działaniu pewnego rodzaju światła emituje on promieniowanie bliskie podczerwieni. Obecnie badacze zademonstrowali kryminalistyczny potencjał tej rzadkiej, niewidocznej luminescencji. Na miejscu zbrodni policja może oprószyć odpowiednie powierzchnie proszkiem w kontrastującym kolorze, który przywiera do odcisków linii papilarnych, dając wizualny dowód obecności określonej osoby w danym miejscu. Tyle że uzyskanie tych odcisków z powierzchni błyszczących lub bardzo wzorzystych bywa trudne. I tu rozwiązaniem dla śledczych może być błękit egipski. Pigment nanosi się pędzelkiem w zwykły sposób, ale potem powierzchnia jest fotografowana w białym świetle za pomocą specjalnego aparatu z filtrem wrażliwym na promienie bliskie podczerwieni. Jeśli odciski palców istnieją, jarzą się wyraźnie na uzyskanym zdjęciu. Simon Lewis, australijski chemik kryminalistyczny, członek zespołu badawczego, twierdzi, że pewna firma już teraz sprzedaje ten proszek. – Spodziewamy się, że niebawem będzie wykorzystywany przez organy ścigania. Tekst: A.R. Williams

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/89650513c36a34a8c781aeaaa0b6c4f3fa89e327-0b9d440.jpeg
width: 1474
height: 1006

"Pokaż mi okładkę swojego paszportu, a powiem ci, kim jesteś". Sprawdzamy, co oznacza kolor paszportu
type: item
date: 2018-03-19T13:26:44.000Z
creator: Redaktor National Geographic
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: kolory
subject: nowa zelandia
subject: paszporty
subject: polska
subject: stany zjednoczone
subject: unia europejska
subject: wenezuela
description: Okazuje się, że kolor paszportu nie jest przypadkowy.

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/e8acdbf74cf81ae5217b173427f603aedaa6fdbf-748c6db.jpeg
width: 3000
height: 2002

Co się dzieje, kiedy kameleon spogląda w lustro? Nie zgadniesz
type: item
date: 2016-06-27T11:04:31.000Z
creator: redakcja
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: kameleony
subject: kolory
subject: zachowania
description: Na przykład samce potrafią... stać się bardzo emocjonalne.
encoded: Ekipa serii Weird Animal Question of the Week lubi trochę żartować, ale tym razem zastanawiamy się, czy nie przyszedł najwyższy czas na swego rodzaju refleksję nad następującym pytaniem: „Jakiego koloru byłby kameleon w pokoju pełnym luster”? Samiec w lustrze Kolory kameleona są nie tylko kamuflażem – twierdzi Eli Greenbaum, genetyk ewolucyjny na University of Texas w El Paso – one również zmieniają się pod wpływem zmian temperatury lub emocji. A samce robią się emocjonalne, kiedy widzą innych samców – potencjalnych rywali w zdobywaniu samic lub siedlisk. - Samce kameleonów w większości przypadków od razu zmieniają kolor w odpowiedzi na widok innego samca, a w tym konkretnym przypadku na swój widok w lustrze – tłumaczy Daniel F. Hughes, doktorant w laboratorium Greenbauma. By zilustrować swój przykład, Hughes odsyła do filmu przedstawiającego samca kameleona lamparciego, gatunku występującego na Madagaskarze, który właśnie tak się zachowuje. Samiec na widok „przeciwnika” pobudza się i zmienia kolory z moro i zielonego na żółty, pomarańczowy a nawet czerwony – wyjaśnia Michel C. Milinkovitch, biofizyk z Uniwersytetu Genewskiego. Pomaluj mój świat W 2015 roku Milinkovitch i jego współpracownicy wyjaśnili, w jaki sposób te zwierzęta zmieniają kolory. Naukowcy wcześniej myśleli, że zmiany ubarwienia kontrolowane są przez komórki zawierające pigmenty znajdujące się na powierzchni skóry. Odkryto jednak, że siatka nanokryształów w innej warstwie komórek skórnych zmienia się, by w inny sposób odbijać światło. Kiedy kameleony są spokojne, nanokryształy znajdują się blisko siebie i odbijają niebieskie i zielone światło, co daje im ich zielony kolor. Jednak w momencie wzburzenia odległość między nanokryształami wzrasta. To sprawia, że wnika więcej światła o dłuższych falach, jak jasnoczerwone i pomarańczowe, dzięki czemu samce wyróżniają się wśród przeciwników. Badania prowadzone przez Russella Ligona z Arizona State University wykazały, że pokonane samce ciemnieją, komunikują…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/e3fc106912753a0f931acd2a15d69df81e7c91cb-6b40456.jpeg
width: 945
height: 628