National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-03-26T09:00:07.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Piraci i legendarne złoto. Wyniki badań wraku kończą wielowiekowy spór o jakość afrykańskiego kruszcu
items: Kolonializm w XIX wieku sprawił, że kilka państw władało ogromną częścią świata. Do czego to doprowadziło?
items: Polska próbowała skolonizować Liberię. I to wbrew wiedzy i woli polskiego rządu
items: Jukatan: Campeche, kraina tysiącletnich tradycji
items: Maurycy Beniowski: Polski cesarz Madagaskaru
items: Sztuka dwóch światów – recenzja wystawy „Sztuka Wicekrólestwa Peru”

Piraci i legendarne złoto. Wyniki badań wraku kończą wielowiekowy spór o jakość afrykańskiego kruszcu
type: item
date: 2026-03-26T08:59:38.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: ghana
subject: kolonializm
subject: kopalnie złota
subject: złoto
description: Przez stulecia europejscy kupcy i żeglarze powtarzali, że złoto z Afryki Zachodniej było celowo zafałszowywane. Oskarżenia kierowano przede wszystkim wobec handlarzy z ludu Akan. Dziś naukowcy wreszcie sprawdzili, ile było w tym prawdy. Pomogły im artefakty wydobyte z pirackiego wraku spoczywającego w morskich topielach.
encoded: Przez ponad tysiąc lat złoto z Afryki Zachodniej było jednym z najbardziej pożądanych towarów na świecie. Napędzało najpierw handel transsaharyjski, a później morskie kontakty z Europą. Jednak nasza wiedza o tych relacjach opierała się niemal wyłącznie na relacjach europejskich żeglarzy, które rzadko bywały neutralne. Dominującym motywem w źródłach z XVII i XVIII wieku, m.in. autorstwa Pietera de Mareesa czy Williama Bosmana, było przekonanie, że afrykańscy handlarze z ludu Akan systematycznie oszukiwali swoich partnerów. Czy Afrykanie „chrzcili” złoto? Według tych źródeł, złoto miało być celowo „rozcieńczane” srebrem, miedzią, a nawet mieszane z piaskiem i szkłem. Europejczycy, nie ufając jakości kruszcu, często niszczyli kunsztowne wyroby jubilerskie, traktując je jedynie jako surowiec do przetopienia. W efekcie ogromna część dziedzictwa kulturowego Afryki Zachodniej bezpowrotnie zniknęła w europejskich piecach hutniczych. Mimo tego, że brakowało fizycznych dowodów, które pozwoliłyby zweryfikować oskarżenia Europejczyków. Aż do teraz. Piraci pomagają rozwiązać zagadkę Przełom przyniosły badania wraku „Whydah Gally” – statku niewolniczego, który w 1717 roku został przejęty przez słynnego pirata Samuela „Czarnego Sama” Bellamy’ego i stał się jego okrętem flagowym. Jednostka zatonęła w tym samym roku podczas sztormu u wybrzeży Massachusetts, zabierając na dno łupy zrabowane z co najmniej 50 innych statków. Dzięki temu nieszczęśliwemu zdarzeniu, wrak stał się unikatową, precyzyjnie datowaną kapsułą czasu, chroniącą przedmioty, które nigdy nie trafiły do europejskich hut. We wraku było też kilkaset złotych artefaktów: od samorodków i monet, po fragmenty biżuterii wykonane z kruszcu z wydobywanego przez lud Akan – to dzisiejsze terytorium Ghany. To właśnie te przedmioty, wydobyte z morskich głębin posłużyły zespołowi pod kierownictwem dr. Tobiasa Skowronka z Uniwersytetu w Bonn do przeprowadzenia pionierskich analiz. Z wynikami można się zapoznać w czasopiśmie „npj Heri…

zloto-6b42c01.jpg
width: 1688
height: 1125

Kolonializm w XIX wieku sprawił, że kilka państw władało ogromną częścią świata. Do czego to doprowadziło?
type: item
date: 2023-11-19T10:28:03.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: europa
subject: historia
subject: kolonializm
subject: kolonie
subject: Społeczeństwo
description: W XIX wieku ogromna część świata znajdowała się pod wpływem kilku mocarstw, przede wszystkim europejskich. Polityka kolonialna Europejczyków w największym stopniu skupiła się na zdobyczach terytorialnych w Afryce. Ale nie tylko, bo najpotężniejsze imperia włączyły do swoich granic także znaczną część Azji, obszary Ameryki Północnej, Australii i Oceanii. W praktyce kilku suwerenów zdołało opanować niemal cały świat. Jakie czynniki ukształtowały kolonializm w XIX wieku? Jakie kraje uczestniczyły w wyścigu kolonialnym? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: W tym artykule: Rozwój ekspansji kolonialnej Geneza kolonializmu w XIX wieku Wpływ rewolucji przemysłowej na kolonialne imperia Wyścig kolonialny w XIX wieku Afryka i Azja pod panowaniem kolonialnym Następstwa kolonializmu Skąd wzięły się imperialne zapędy europejskich potęg? Nadrzędną przyczyną uprawiania takiej polityki była chęć kontrolowania strategicznych obszarów świata. Należy jednak podkreślić, że kolonializm nie jest tworem naszej ery. Narodził się już w starożytności, gdy Grecja zaczęła zakładać swoje osady w rejonie Morza Śródziemnego i Morza Czarnego. Politykę kolonialną praktykował także antyczny Rzym. Choć stworzony w starożytności, kolonializm swoją właściwą formę zyskał dopiero w naszej erze. Rozwój ekspansji kolonialnej Najsilniejsze państwa europejskie zaczęły tworzyć swoje kolonie już w epoce wielkich odkryć geograficznych. O ile początkowo proces ten dotyczył głównie Ameryki, to w XIX stuleciu rozszerzył się na obszary Afryki i Azji, a w mniejszym stopniu – także Australii i Oceanii. Europejskie mocarstwa miały swoje afrykańskie zdobycze kolonialne jeszcze przed nastaniem XIX wieku. Ale wówczas podbijane były wyłącznie tereny przybrzeżne, a kolonizacja nie sięgała jeszcze w głąb kontynentu. Zmieniło się to w XIX stuleciu, gdy obszar Europy dzieliło między sobą kilka potężnych mocarstw. Żadne z nich nie chciało dążyć do bezpośredniej konfrontacji. Zamiast tego, skupiły się na ekspansji na tereny zamorskie. Geneza kolonializmu w XIX wieku XIX-wieczny kolonializm był napędzany wieloma czynnikami. W tamtych czasach Europejczycy byli przekonani o swojej wyższości nad ludnością krajów nieeuropejskich. Uważali ich za barbarzyńców, dla których największym darem może być tylko europejska kultura i towarzyszące jej zdobycze cywilizacyjne. Wynalazki XIX wieku. 10 pomysłów, które zrewolucjonizowały świat Wiek XIX był przełomowym okresem w historii ludzkości. To wtedy powstały setki nowych patentów, które ukształtowały współczesną cywilizację. Oto najważniejs…

kolonializm-w-xix-wieku-jak-wygladala-konkurencja-o-tereny-i-zasoby-ryc-jan-huygen-van-linschoten-wikimedia-commons-cc-zero-d06b34a.jpg
width: 3922
height: 1961

Polska próbowała skolonizować Liberię. I to wbrew wiedzy i woli polskiego rządu
type: item
date: 2023-04-29T09:04:49.000Z
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: historia
subject: kolonializm
subject: kolonizacja
description: W latach 30. XX wieku Polska próbowała skolonizować Liberię. Wszystko zaczęło od nieoczekiwanej wizyty dr. Leo Sajousa, nieoficjalnego wysłannika rządu Liberii w Warszawie.
encoded: W tym artykule: Szokujące podpisanie umowy Nietrafiony transport Polska próbowała skolonizować Liberię Kolonie walczą o wolność Na początku lat 30. XX wieku Liberia znalazła się w finansowych tarapatach z powodu niemożności spłaty kilkumilionowej pożyczki dolarowej, udzielonej przez amerykańską firmę Firestone Tire and Rubber Company – wielkiego producenta opon. Chociaż pożyczki pochodziły z prywatnej firmy, jesienią 1932 roku Liga Narodów przedstawiła Liberii ultimatum w postaci planu naprawczego, który de facto oznaczał oddanie kraju pod protektorat organizacji. Aby ratować suwerenność, władze z Monrovii postanowiły poprosić o pomoc Polskę, która w tym czasie była sprawozdawcą spraw liberyjskich na forum Ligi. Pomocy udzielił jednak nie polski rząd, lecz Liga Morska i Kolonialna (LMiK), wyrastająca już wówczas na potężną kilkusettysięczną organizację. Wspierała m.in. polskich kolonizatorów zakładających plantacje kawy w Angoli. Szokujące podpisanie umowy W maju 1934 roku minister spraw zagranicznych Józef Beck po powrocie z posiedzenia Ligi Narodów w Genewie znalazł na biurku tekst międzynarodowej umowy. „Jego Ekscelencja Prezydent Republiki Liberii Edwin Barclay i Jego Ekscelencja Generał Gustaw Orlicz-Dreszer, Prezes Polskiej Ligi Morskiej i Kolonialnej, mając na uwadze dobre i przyjacielskie stosunki między Polską a Liberią…” – czytał coraz bardziej zdumiony, ponieważ umowa przewidywała m.in. otwarcie przedstawicielstwa Liberii w Warszawie, o czym nikt go nie powiadomił. Szokujący był już sam fakt, że umowę z obcym państwem podpisała pozarządowa organizacja. Jeszcze bardziej to, że niepodległy afrykański kraj podpisał ją ze stowarzyszeniem mającym w nazwie słowo „kolonialna”. A najbardziej, że Liga zaplanowała już międzynarodowe wizyty na szczeblu ministerialnym między Polską a Liberią. Przygotowała też tekst „Traktatu Przyjaźni” między obydwoma państwami, gotowy do podpisania przez rząd. Tego było już za wiele... MSZ odciął się od pomysłów LMiK, co jednak w ni…

kolonizacja-liberii-6dd5811.jpg
width: 1024
height: 810

Jukatan: Campeche, kraina tysiącletnich tradycji
type: item
date: 2019-11-20T08:56:42.000Z
creator: redakcja
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: kolonializm
subject: meksyk
subject: Sport
subject: Travel
subject: unesco
description: Campeche jest jednym z najbardziej zaskakujących stanów Meksyku, w którym turyści z miejsca zakochują się dzięki pełnym tajemnic obszarom archeologicznym, głęboko zakorzenionym tradycjom, rezerwatom przyrody, opowieściom morskim i imponującej architekturze kolonialnego baroku. Ten niezwykle wielobarwny obszar otoczony naturalnym pięknem znajduje się w zachodniej części Półwyspu Jukatańskiego i był zamieszkany przez Majów od momentu zarania ich kultury aż do jej schyłku (650 a.C -1420 d.C).
encoded: W 1517 roku pierwsi odkrywcy hiszpańscy dopłynęli do brzegów dawnej osady Majów Can-Pech o Ah Kin Pech. 4 października 1540 roku hiszpański konkwistador Francisco de Montejo “El Mozo” zbudował na fundamentach dawnych budowli Majów osadę Villa de San Francisco de Campeche, która docelowo stała się jednym z najważniejszych portów Wicekrólestwa Nowej Hiszpanii. Campeche, stolica Miasto otoczone murem Rozpoczynając odkrywanie stanu Campeche pierwsze kroki należy skierować do San Francisco de Campeche - stolicy stanu. Miasto znajduje się nad brzegiem Zatoki Meksykańskiej i jest jedynym w całym kraju miastem-twierdzą, stanowiąc w ten sposób jedno z najpiękniejszych miast Ameryki Łacińskiej. Dzięki doskonale zachowanym murom i wzniesionym tam budowlom miasto zostało uznane przez UNESCO za dziedzictwo kulturowe ludzkości. Wspomniany wcześniej port był miejscem, które odegrało strategiczną rolę w ekspansji kolonialnej i handlu, co z kolei skutkowało zainteresowaniem ze strony europejskich królestw, które masowo wysyłały swoich żeglarzy w kierunku nowoodkrytego kontynentu z jasnym rozkazem zaatakowania hiszpańskiej kolonii i ustanowionych tam ośrodków handlowych. Korsarze naznaczyli swą obecnością historię portu i przyczynili się do zbudowania systemu obronnego przypominającego swą formą pentagon z dwoma wejściami, dwoma fortyfikacjami i ośmioma twierdzami usytuowanymi na każdym rogu ośmioramiennego muru obronnego. By móc zachwycić się stonowaną kolorystyką tradycyjnych dworów z wyraźnie widocznymi wpływami stylu andaluzyjskiego i karaibskiego, najlepiej jest udać się do Centrum Historycznego i wspiąć się na Katedrę (Catedral de Campeche) w stylu barokowym i z elementami stylu neoklasycznego; a także do Dworu nr 6 (Casa 6) i Dworu Carvajal (Mansión Carvajal). Kolejnym obowiązkowym punktem programu zwiedzania jest Ulica nr 59 (Calle 59), która stanowi deptak dzielący centrum wzdłuż na dwie części i jednocześnie łączący Wrota Morza (Puerta de Mar) i Wrota Ziemi (Puerta de Tierr…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/8ebeff589d2a68bce45b4da0dbfc7e5ba47ebe14-3c4fda8.jpeg
width: 8819
height: 3876

Maurycy Beniowski: Polski cesarz Madagaskaru
type: item
date: 2019-11-07T08:00:00.000Z
creator: Jerzy Ziemacki
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: afryka
subject: Edukacja
subject: historia
subject: kolonializm
subject: Kultura
subject: madagaskar
subject: maurycy beniowski
subject: Travel
description: Beniowski był niezwykle barwną postacią. Nawet jeżeli podkoloryzował swoje pamiętniki, zdołał poruszyć wyobraźnię całej Europy
encoded: Słychać huk armatnich dział. Miejscowi strzelają z muszkietów na wiwat. Szlachta ludu Malgaszów zbiera się na wielki sejm. Różnoplemienny, hałaśliwy, barwny tłum rozlewa się wokół miasteczka Louisbourg. – Długie życie narodowi madagaskarskiemu! Długie życie krwi ojców naszych! Niechaj Bóg, który stworzył niebo i ziemie, prowadzi nas wszystkich w najdłuższe lata! – mówi nowo wybrany cesarz Madagaskaru. Przemawia w lokalnym języku, macha do poddanych błękitnym sztandarem będącym symbolem niepodległości wyspy. Choć tworzy wokół siebie legendę, jakoby był potomkiem prastarych władców wyspy, w rzeczywistości w jego żyłach nie płynie nawet kropla afrykańskiej krwi. Jest Polakiem, ma zaledwie 35 lat, nazywa się Maurycy August Beniowski. 10 października 1776 r., po latach bezkrólewia, Sejm madagaskarski wybiera go na cesarza kraju. Elekcja na Madagaskarze przypomina wybór Stanisława Poniatowskiego na Woli. Ale ma tez swój lokalny koloryt: poddani padają do stóp, cesarz rytualnie zabija kilkadziesiąt byków; z najdzielniejszymi wojownikami przysięgają sobie braterstwo i honor, pijąc swoja krew (rozcinają skórę na lewym ramieniu i zlizują jej krople). Maurycy August jest wyraźnie wzruszony. Jego zona Zuzanna patrzy na niego z podziwem. Kto by pomyślał, że ten niezamożny europejski hrabia zostanie cesarzem w tropikalnym kraju o bogatych, wielowiekowych tradycjach i kulturze. Pierwsze tygodnie rządów nowego władcy to pasmo sukcesów. W swoim afrykańskim państwie Maurycy pragnie zaprowadzić wzorowana na ustroju Rzeczypospolitej demokracje szlachecka. Sejm Madagaskaru produkuje ustawy. Cesarz powołuje Radę Najwyższą, ustanawia ministerstwa, projektuje sztandary. Dzieli Madagaskar na województwa, buduje spichlerze i fortyfikacje. Ostrożnie przemyca europejski humanitaryzm – m.in. zakazuje matkom powszechnej praktyki topienia niechcianych noworodków w rzece. Francuscy żołnierze stacjonujący na wyspie obiecują mu lojalność. – Żyjemy tu od wielu lat, nasze zony są stad, urodziły nam ko…

zachod-slonca-nad-madagaskarem-7e14759.jpeg
width: 860
height: 571

Sztuka dwóch światów – recenzja wystawy „Sztuka Wicekrólestwa Peru”
type: item
date: 2018-04-06T15:08:57.000Z
subject: Lifestyle
subject: National Geographic Site
subject: kolonializm
subject: Kultura
subject: muzeum narodowe
subject: wystawa
description: Dzięki zetknięciu się kultur chrześcijańskiej Europy okresu renesansu z prekolumbijską kulturą inkaską powstały wyjątkowe i intrygujące dzieła malarstwa i złotnictwa. Teraz możemy zobaczyć je w Muzeum Narodowym w Warszawie.
encoded: Jaką formę przybiorą dzieła dwóch zupełnie odmiennych kultur? Odpowiedzi na to pytanie trzeba szukać w Muzeum Narodowym w Warszawie, gdzie możemy obejrzeć wystawę „ Sztuka Wicekrólestwa Peru”. Dzieła z kolekcji Barbosa-Stern to przykład kultury Wicekrólestwa Peru – jednej z kolonii hiszpańskich , która na pocztąku swego istnienia obejmowała niemal cała Amerykę Południową. Na wystawie można zobaczyć m.in. obrazy Matki Boskiej, wizerunki świętych, sceny religijne, jak również dzieła malarstwa świeckiego i przedmioty codziennego użytku. Zbiory są niezwykłą mieszanką europejskiego chrześcijańskiego renesansu i i kultury inkaskiej. To właśnie dzięki temu oglądajac wystawę możemy odczuć jednocześnie egoztykę kultur prekolumbijskich ale również bliskość dobrze nam znanej kultury czasów odrodzenia. Oglądając takie dzieła jak „Archanioł z arkebuzem” czy „Chrystus Wybawiciel od trzęsień ziemi” z łątwością można wyobrazić sobie jak chrześcijaństwo na Nowym Kontynecie dostosowywało się do realiów kultury inkaskiej. W ten sposób dzieła objaśniały mieszkańcom Wicekrólestwa Peru treści nowej wiary. Kolekcja Barbosa-Stern to zbiór wieloletnich starań, który do te pory był pokazywany na ponad stu wystawach na całym świecie. Teraz z okazji 95-lecia nawiązania stosunków dyplomatycznych między Polską a Peru, możemy ją oglądać w Muzeum Narodowym w Warszawie do 20 maja 2018 r. do czego gorąco zachęcam. Autor: Paweł Sadowski

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/345df3f27217ce19bcd5640e9927beb0b019f8ed-57d1c01.jpeg
width: 2971
height: 4270