National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2025-06-02T10:22:09.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Nowe badanie odkrywa, co naprawdę pobudza nas w kawie. Nie chodzi o kofeinę
items: Kawa jest dobra dla serca. Kolejne badanie pokazuje, że chroni przed wieloma chorobami
items: Kofeina pomaga nie tylko ludziom. Mrówki wykazały zaskakującą reakcję
items: Śmiertelna dawka kofeiny jest dość duża. Ile by trzeba wypić kawy, aby ją osiągnąć?
items: Kawowe opowieści z kosmosu. Obalamy 5 największych mitów dotyczących kawy [TYLKO O KAWIE]
items: Czym jest kawa i jak powstaje? Na początku jest owoc kawowca, czyli drzewa kawowego
items: Życie ludzkości wspomagane kofeiną. Wszystko, co powinieneś o niej wiedzieć
items: Jak pszczoły do kofeiny
items: Czy pszczoły są nałogowcami?
items: Czekolada
items: Kawa dobra na wszystko

Nowe badanie odkrywa, co naprawdę pobudza nas w kawie. Nie chodzi o kofeinę
type: item
date: 2025-06-02T10:21:13.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: czas na kawę
subject: kawa
subject: kofeina
description: Czy kawa bez kofeiny działa? Nowe badanie naukowców z Holandii i Słowenii pokazuje, że poranny rytuał picia kawy ma wielką moc i może działać równie pobudzająco, co kofeina.
encoded: Spis treści Co dokładnie sprawdzali naukowcy? Czekanie na kawę pobudza tak samo jak sama kawa Na świecie wypija się każdego dnia ponad dwa miliardy filiżanek kawy. Wydawałoby się więc, że jej działanie jest oczywiste i dobrze poznane, a jego fundamentem jest kofeina. Nowe badanie wywraca jednak do góry nogami nasze przekonania o kawie. Wskazuje, że jej pobudzające działanie może zachodzić niezależnie od kofeiny. Co dokładnie sprawdzali naukowcy? Brzmi to co najmniej zaskakująco a może i niedorzecznie, ale właśnie do takich wniosków doszli naukowcy ze Słowenii i Holandii. Przeprowadzili eksperyment, w którym porównali wpływ kawy – zarówno z kofeiną, jak i bez niej – na mózg i całe ciało. Zaprosili do udziału w nim 20 zdrowych studentów, którzy regularnie pili kawę – średnio od jednej do trzech filiżanek dziennie. Tuż przed badaniem uczestnicy spali co najmniej 7 godzin, nie pili kawy przez 8–11 godzin i nie jedli przez dwie godziny. Po przybyciu do laboratorium wykonano im EEG (elektroencefalogram) oraz zbadano parametry sercowo-naczyniowe w stanie spoczynku. Następnie uczestnicy przystąpili do testu arytmetycznego, oceniającego zdolności poznawcze. Badano też czas reakcji na bodźce dźwiękowe. Później zostali podzieleni na dwie grupy: jedną otrzymującą placebo (kawę bezkofeinową), i drugą – kawę bezkofeinową z dodatkiem kofeiny w proszku. Taki sposób dostarczenia kofeiny pozwolił na bardzo precyzyjne jej dawkowanie. Było to dokładnie 6 mg na każdy kilogram masy ciała. Kawa, nawet idealnie w ten sam sposób zaparzona, może mieć nieco różną zawartość kofeiny. Dodanie jej w proszku pozwoliło na pewność. Po wypiciu kawy uczestnicy odpoczywali przez pół godziny, po czym wszystkie testy i badania powtórzono. Efekt był zdumiewający: nie było istotnych różnic między grupami z kofeiną i bez niej. Czekanie na kawę pobudza tak samo jak kawa Filiżanka kawy – niezależnie od zawartości kofeiny – znacząco skróciła czas reakcji w zadaniu słuchowym. Choć poprawa była większa w grupie …

AdobeStock214482847-beb8b9d.jpeg
width: 7400
height: 4936

Kawa jest dobra dla serca. Kolejne badanie pokazuje, że chroni przed wieloma chorobami
type: item
date: 2024-09-17T13:00:05.000Z
creator: redakcja
subject: Nauka
subject: Smaki świata
subject: Traveler
subject: czas na kawę
subject: diety
subject: kawa
subject: kofeina
subject: medycyna
subject: Zdrowie
description: Picie umiarkowanych ilości kawy chroni przed chorobami układu krążenia i cukrzycą. Jaka jest optymalna dawka tego napoju?
encoded: Spis treści: Nowe badania dotyczące kawy Wpływ kawy i kofeiny na układ krążenia Ciekawostki o kawie Czy kawa jest zdrowa? To pytanie może spędzać sen z powiek miłośnikom małej czarnej i sojowego latte. Nic dziwnego, że kwestię tę od lat badają naukowcy. Wiadomo np., że kawa jest bezpieczna dla osób z zaburzeniami rytmu serca. Dobrze wpływa też m.in. na wątrobę. Najnowsze badania skupiają się na wpływie kawy i zawartej w niej kofeiny na układ krążenia i metabolizm. Przeprowadzili je uczeni z Chin, a wyniki opublikowało czasopismo naukowe „Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism”. Nowe badania dotyczące kawy Badacze wykorzystali dane z UK Biobank. To baza zawierająca rezultaty szczegółowego badania dietetycznego z udziałem ponad 500 tys. uczestników w wieku 37–73 lat. Z analizy wykluczono osoby, które miały niejasne informacje na temat spożycia kofeiny. Powstała pula uczestników obejmowała łącznie 172 315 osób. Nie cierpiały one na choroby kardiometaboliczne na początku analizowanego okresu. Wyniki to dobra wiadomość dla kawoszy. Regularne spożywanie umiarkowanych ilości kawy i kofeiny może chronić przed rozwojem wielu chorób kardiometabolicznych. W tym przed cukrzycą typu 2, chorobą wieńcową serca i udarem mózgu. Wpływ kawy i kofeiny na układ krążenia Liczne badania epidemiologiczne wykazały wcześniej ochronne działanie kawy, herbaty i kofeiny przed zachorowaniem na pojedyncze choroby kardiometaboliczne. Jednak szerszy wpływ tych substancji był niejasny. Nowa analiza pokazała, że kawa chroni przed wieloma chorobami równocześnie. Jej korzystny wpływ dotyczy wszystkich faz tych schorzeń. – Spożywanie 200–300 mg kofeiny dziennie może pomóc zmniejszyć ryzyko wystąpienia tzw. wielochorobowości kardiometabolicznej. To równowartość trzech filiżanek kawy – mówi główny autor badania, dr n. med. Chaofu Ke. Osoby pijące takie ilości kawy miały o 40–48% mniejsze ryzyko wystąpienia chorób kardiometabolicznych niż te, które nie piły kawy wcale lub piły ją rzadko. Wcześniejs…

kawa-dobra-na-serce-6a2e639.jpg
width: 1000
height: 667

Kofeina pomaga nie tylko ludziom. Mrówki wykazały zaskakującą reakcję
type: item
date: 2024-05-24T14:05:46.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: biologia
subject: kofeina
subject: owady
subject: Wolny czas
description: Czy kofeina pobudza do działania tylko ludzi? Okazuje się, że nie. Badacze sprawdzili, jak minimalne dawki wzbogacanego kofeiną roztworu sacharozy wpłyną na szybkość nauki mrówek. Różnice między owadami będącymi pod wpływem kofeiny a tymi, które kofeiny nie dostały, były znaczące.
encoded: W tym artykule: Jak kofeina działa na mrówki? Zaskakujące wyniki badania Kofeina to jedna z najpopularniejszych używek XXI w. Ludzie piją ją w kawie, herbacie i napojach energetycznych ze względu na jej stymulujący wpływ na mózg. Ten naturalny pobudzający środek pomaga zwalczać zmęczenie i poprawia koncentrację. Niedziwne więc, że najchętniej sięgają po niego studenci czy pracownicy wyrabiający nadgodziny. Oprócz korzyści poznawczych kofeina uwalnia także dopaminę, neuroprzekaźnik odpowiedzialny za naszą chęć do działania. Nie wspominając już o rytuale porannego picia kawy, który może być istotnym elementem w tworzeniu nowych relacji np. w pracy. Jak kofeina działa na mrówki? Jak sugerują autorzy badania opisanego na łamach czasopisma naukowego „Cell Press”, kofeina wpływa pozytywnie na koncentrację nie tylko u ludzi, ale także u... mrówek. Eksperyment na 142 mrówkach argentyńskich (Linepithema humile) wykazał, że pewna dawka kofeiny wspiera zdolność uczenia się owadów. Na potrzeby badania naukowcy zbudowali w laboratorium trasę złożoną z mostu zwodzonego z klocków Lego oraz kartki papieru A4 położonej na akrylowej powierzchni. Na końcu trasy znajdowały się krople roztworu sacharozy z dodatkiem 0,25 ppm (części na milion), 250 ppm lub 2000 ppm kofeiny. Następnie wykorzystali zautomatyzowany system śledzenia do monitorowania tras mrówek, udających się do nagrody i z powrotem. Wszystkie owady przetestowano czterokrotnie. Za każdym razem badacze podmieniali kartkę papieru, tak aby mrówki nie mogły podążać własnym szlakiem feromonowym. Zaskakujące wyniki badania Naukowcy podkreślają, że nie chodziło im o to, aby dodać mrówkom energii czy szybkości. Celem badania było sprawdzenie, czy po kofeinie ich zdolności poznawcze będą bardziej wydajne. I rzeczywiście były. Mrówki, które otrzymały niskie lub umiarkowane dawki kofeiny, z każdą próbą obierały bardziej bezpośrednią drogę do słodkiej nagrody. To według autorów badania wskazuje, że lepiej pamiętały jej lokalizację. Mrów…

jak-kofeina-dziala-na-mrowki-27ac33b.jpg
width: 1024
height: 659

Śmiertelna dawka kofeiny jest dość duża. Ile by trzeba wypić kawy, aby ją osiągnąć?
type: item
date: 2024-01-08T07:57:10.000Z
creator: redakcja
subject: Nauka
subject: czas na kawę
subject: człowiek
subject: kawa
subject: kofeina
subject: medycyna
subject: Onet
subject: śmierć
subject: Zdrowie
description: Kofeina obecna w kawie, herbacie i kakao jest silnym stymulatorem układu nerwowego. Jej duża ilość jest jednak toksyczna. Jaka jest śmiertelna dawka kofeiny?
encoded: W tym artykule: Działanie kofeiny na człowieka Szkodliwa dawka kofeiny Śmiertelna dawka kofeiny Jak wzmocnić działanie kofeiny Wpływ kofeiny na kobiety w ciąży Kofeina a palpitacje serca Wpływ kofeiny na nawodnienie organizmu Kofeinę zawartą w kawie czy herbacie ludzkość stosuje od kilkuset lat. Ma ona typowe dla tej grupy działanie: poprawia koncentrację, odpędza sen, zwiększa produktywność, szybkość reakcji na bodźce. Nic dziwnego, że kofeina stała się częścią współczesnej kultury. Jednak ten składnik w nadmiarze może być szkodliwy. Warto zatem wiedzieć, ile wynosi śmiertelna dawka kofeiny. Działanie kofeiny na człowieka Kofeina zaliczana jest do alkaloidów. Osłabia ona oddziaływanie adenozyny na komórki nerwowe. Adenozyna hamuje aktywność neuronów. Kofeina znosi to działanie, czego efektem jest odczuwane po jej spożyciu pobudzenie. Towarzyszy temu przyspieszenie tętna, rozszerzenie niektórych naczyń krwionośnych i ułatwienie skurczu mięśni. Organizm osoby regularnie spożywającej kofeinę przyzwyczaja się do tych efektów. Kofeina produkowana jest przez ponad 60 gatunków roślin. Nazwę zawdzięcza kawowcowi (Coffea), pochodzącemu z Etiopii i uprawianemu tam od tysięcy lat. Kawa dla wielu osób jest codziennym napojem, mającym również właściwości zdrowotne. Analizy wykazały, że zawarte w niej przeciwutleniacze wydłużają życie i chronią przed chorobami. Szkodliwa dawka kofeiny Duża ilość kofeiny wywołuje bezsenność, nadpobudliwość, zaburzenia rytmu serca czy bóle brzucha. Dlatego nie powinniśmy spożywać więcej niż 400 mg kofeiny dziennie. Taką ilość zawiera 8–10 małych espresso albo 5–6 filiżanek kawy parzonej. Czy kawa bezkofeinowa to napój „gorszego sortu”? [TYLKO O KAWIE] Dla wielu ludzi kawa i kofeina są nierozerwalnie połączone. Działanie jest proste – piją kawę, żeby pobudzić się, dzięki zawartej w niej kofeinie. Jednak są sytuacje, w których chętn... Jednak kofeina znajduje się nie tylko w kawie, ale także w herbacie, czekoladzie, coli i napojach energetyzujących.…

smiertelna-dawka-kofeiny-fot-shutterstock-b99ff37.jpg
width: 1000
height: 662

Kawowe opowieści z kosmosu. Obalamy 5 największych mitów dotyczących kawy [TYLKO O KAWIE]
type: item
date: 2020-08-02T11:26:48.000Z
subject: National Geographic Site
subject: Smaki świata
subject: Traveler
subject: diety
subject: jedzenie
subject: kofeina
subject: Kuchnia
subject: Lifestyle
subject: Wolny czas
description: Jedna osoba przekazuje drugiej niesprawdzone informacje, ta podaje je dalej i kolejne osoby przyjmują tą tezę za pewnik. Dodajmy do tego równania jeszcze trochę niechęci do weryfikowania źródeł i szczyptę wstydu przed wykazaniem naszej niewiedzy i mamy gotowy przepis na stworzenie mitu. W świecie miłośników kawy są ich tysiące, a wiele z nich zawiera podobne stężenie prawdy, co teoria o płaskiej Ziemi. Zabawmy się w pogromców mitów!
encoded: MIT #1 – mała filiżanka espresso zawiera więcej kofeiny niż kubek kawy przelewowej Nie mogłem zacząć od niczego innego. To chyba najpopularniejszy mit dotyczący całej tematyki kawy. Utarło się, że gdy chcemy się obudzić po ciężkiej nocy, nie ma nic lepszego niż małe i skoncentrowane espresso. Co więcej, ostatnio sam byłem światkiem sytuacji, gdy „barista" odradzał klientom espresso ze względu na późną wieczorną porę i w tym samym zdaniu proponował cold brew. Przejdźmy jednak to konkretów. Porównanie tych dwóch kaw pod względem zawartości kofeiny, wymaga sprowadzenia ich do tego samego mianownika. Obie kawy znacząco różnią się od siebie objętością, więc dla wymierności wyników warto posłużyć się zawartością kofeiny w 100 ml naparu. W praktyce oznacza to, że do porównania będziemy musieli zrobić mniej więcej 3 małe filiżanki espresso i jeden niewielki kubek kawy przelewowej. Pierwsze wyniki będą potwierdzały nasz mit. Rzeczywiście, poziom kofeiny w espresso będzie wynosił około 110 mg w 100 ml, a w takiej samej dawce kawy przelewowej znajdziemy „zaledwie" 70 mg. W tym momencie należy jednak zwrócić na standardową porcję każdej z kaw. W dobrze przygotowanym espresso powinno znajdować się około 35-38 ml naparu, a standardowa porcja kawy przelewowej wynosi mniej więcej 200 ml. Oznacza to, że pijąc filiżankę espresso przyjmujemy około 37 mg kofeiny, a pijąc kubek kawy przelewowej aż 140 mg! MIT#2 – kobiety w ciąży nie powinny pić kawy Na samym początku wypada uprzedzić – nie jestem lekarzem, a zawarte w tym tekście informacje nie muszą odnosić się do każdego przypadku ciąży. Postanowiłem jednak zebrać dostępne w tym momencie informacje od najbardziej (moim zdaniem) wiarygodnych źródeł. Przyjęło się, że picie kawy w ciąży jest niezdrowe, zarówno dla kobiety, jak i dla dziecka. Okazuje się jednak, że dokładnie tak jak w przypadku wielu innych wykluczeń kwestią decydującą jest skala. Rzeczywiście, WHO (Światowa Organizacja Zdrowia) przestrzega kobiety przed przyjmowaniem duż…

kawowe-opowiesci-z-kosmosu-obalamy-5-najwiekszych-mitow-dotyczacych-kawy-tylko-o-kawie-2b8cd01.jpeg
width: 3864
height: 2576

Czym jest kawa i jak powstaje? Na początku jest owoc kawowca, czyli drzewa kawowego
type: item
date: 2020-04-26T12:41:37.000Z
subject: Smaki świata
subject: Traveler
subject: czas na kawę
subject: kawa
subject: kofeina
subject: Kuchnia
description: Kawę znamy wszyscy doskonale – stoi w pudełku na kuchennym blacie. Okazuje się, że tak naprawdę niewiele o niej wiemy. Zadajcie sobie pytanie – poznalibyście na pierwszy rzut oka drzewo kawowe?
encoded: Spis treści: Uprawy kawowców Kawa arabika Kawa robusta Nie będę trzymać was w niepewności i szybko odpowiem na pojawiające się pełne niepewności wyrazy twarzy. Drzewa kawowe, czyli kawowce zwykle są przycinane bardzo krótko, tak by ułatwić zbieranie owoców, ale bez ingerencji człowieka mogą osiągać wysokość nawet 9 metrów. Są pokryte grubymi zielonymi liśćmi, które w dotyku i wyglądzie sprawiają wrażenie woskowanych. Owoce drzewa kawowego nazywane są wiśniami (ang. cherry) ze względu na podobieństwo do czerwonych owoców. Rosną one wzdłuż gałęzi drzewa. Co ciekawe, drzewo kawowe rośne w cyklu ciągłym, więc w jednym czasie można zobaczyć na drzewie kwitnące kwiaty, bardzo niedojrzałe owoce i wiśnie gotowe do zbiorów. Uprawy kawowców Proces uprawy drzew kawowych jest bardzo złożony. Potrzeba przynajmniej pełnego roku po pierwszym kwitnieniu drzewa, by zaczęło wydawać owoce. Producenci twierdzą, że pełną produkcję wisienek osiąga jednak dopiero po około 5 latach i wtedy wydaje ich najwięcej. Teoretycznie drzewa kawowe mogą rosnąć nawet 100 lat, jednak najwięcej dobrych owoców wydaje między 7. a 20. rokiem wzrostu. Ile owoców można zebrać z jednego drzewa? Według ekspertów, dobrze zadbane drzewo poddane odpowiedniej uprawie produkuje około 5 kg doskonałych owoców rocznie. To przełoży się na niecały kilogram ziaren gotowych do wypalenia. Kawowiec (łac. Coffea) jest rodzajem drzew z rodziny marzanowatych i według botaników obejmuje ponad 104 gatunki roślin. Rodzaj ten został opisany po raz pierwszy przez szwedzkiego botanika Karola Linneusza w XVIII wieku. W momencie publikacji badań szwedzkiego uczonego, wielu botaników podważało jego klasyfikację. Powodem było ogromne zróżnicowanie gatunkowe. Rośliny w ramach jednego rodzaju często różniły się nie tylko wyglądem i rozmiarem liści, ale też kolorem owoców i kory. Współcześnie cały przemysł kawowy można w zasadzie podzielić pomiędzy dwa najczęściej uprawiane gatunki: arabika i robusta. Kawa arabika Najpopularniejsze odmiany…

czym-jest-kawa-i-jak-powstaje-czesc-i-owoc-fde63a8.jpeg
width: 3744
height: 3744

Życie ludzkości wspomagane kofeiną. Wszystko, co powinieneś o niej wiedzieć
type: item
date: 2019-10-09T15:03:00.000Z
creator: redakcja
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: herbata
subject: kawa
subject: kofeina
subject: Kuchnia
subject: Lifestyle
description: Potrzebujesz z rana filiżanki kawy? Nie wyobrażasz sobie życia bez herbaty? A może wspomagasz się często napojami energetycznymi? Wszystkie łączy jeden składnik - kofeina. Czy to niewinna substancja, czy też, jak twierdzą niektórzy, narkotyk jak wiele innych?
encoded: „Władza! Pieniądze! Pożądanie! Seks!” „Władza! Pieniądze! Pożądanie! Seks!” Dudniący refren co chwilę wybucha z dwumetrowych głośników tak potężnych, że za każdym razem, gdy rozbrzmiewają basowe nuty, drży cały drewniany parkiet, jakby trzęsła się ziemia. Przez purpurową poświatę dymu i potu czerwone świata stroboskopu oświetlają tańczące pary: mężczyzn z irokezami i pomalowanymi twarzami, kobiety w winylowych spódniczkach, tak krótkich, że prawie nie spełniających swojej roli. Jest 4:45 rano w popularnym londyńskim klubie Egg i kilku zmęczonych tańczeniem już rozsiadło się na kanapach lub znalazło schronienie w barze. Jednak mimo długiej nocy pełnej alkoholu, narkotyków, papierosów i nieziemskiego hałasu, większość nadal radośnie i żwawo podryguje w rytm muzyki na drewnianym parkiecie. Jak oni to robią? – Z reguły widzimy ożywienie mniej więcej o 4:30 rano – mówi kierownik nocnej zmiany klubu Egg, Simon Patrick. – To wtedy mamy prawdziwy pęd do baru po Red Bulla. A dzieciaki mówią: „Wypiłem osiem Red Bulli, latam! Będą tańczyć do końca.” O siódmej rano mamy problem z pozbyciem się ich z klubu. – To jest jakby wszystko działo się w przyśpieszeniu – Lee Murphy wydziera się próbując przekrzyczeć hałas i sunie po parkiecie na wysokich butach do tańca, ze złotym pierścieniem w brodzie i smukłymi srebrno-niebieskimi puszkami napoju energetycznego Red Bull w każdej ręce. – O 4 czy 5 nad ranem jesteś całkowicie zrobiony – wyjaśnia 29-letni pielęgniarz z Londynu. – To wtedy Red Bull przychodzi z pomocą. Jak wypiję te dwie puszki, to jakbym wypił kufel czystej mocy. Dla Lee Murphy'ego i innych bywalców całonocnej sceny klubowej na całym świecie, nie wspominając o legionach maratończyków, rowerzystów górskich, pilotów, zakuwających do egzaminów i nocnych kierowców, mających nadzieję przejechać kolejne 150 kilometrów przed zakończeniem pracy - te zamknięte w puszkach mikstury sprzedawane jako napoje energetyczne stanowią nową, gazowaną wersję jednego z najstarszych stymulatoró…

kawa-e71e4f5.jpeg
width: 1000
height: 667

Jak pszczoły do kofeiny
type: item
date: 2010-08-12T10:32:00.000Z
creator: Małgorzata T. Załoga
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: badania naukowe
subject: kawa
subject: kofeina
subject: pszczoły
subject: używki
description: Powszechnie wiadomo, że miododajne pracusie odwiedzają kwiaty nie dla ich ładnego wyglądu, lecz z powodu cukru.
encoded: Okazuje się jednak, że nie tylko. Badacze z Uniwersytetu w Hajfie odkryli bowiem, że pszczołom bardziej smakuje nektar z dodatkiem kofeiny lub nikotyny. Obie substancje w dużych stężeniach są trujące, ale w małych stanowią skuteczny wabik na owady – badane robotnice chętniej latały do pojemniczków z nektarem wzbogaconym używkami. Takie roślinne „dopalacze” występują zresztą w naturze: kwiaty tytoniu (Nicotiana glauca) zawierają nikotynę w stężeniu do 2,5 mg/l, a drzewa cytrusowe – całkiem spore ilości kofeiny (średnio 11–17,5 mg/l kwiatowego nektaru, ale grejpfruty nawet ponad 90 mg/l). Co ciekawe, w warunkach laboratoryjnych owady najchętniej wybierały nektar ze stosunkowo niewielkim stężeniem kofeiny lub nikotyny (tej ostatniej ok. 1 mg/l). Gdy stężenie używek wzrastało, wracały do „czystego” roztworu cukrów. Najprawdopodobniej rośliny w toku ewolucji „nauczyły się” wytwarzać nektar w odpowiednim stężeniu używek, by wabić, a nie odstraszać potencjalnych zapylaczy. Na razie jednak naukowcom nie udało się wyjaśnić, z czego wynikają te pszczele preferencje.

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/429cde0d77112fa0f0ebaf86f4ab6134cd581020-d8010d4.jpeg
width: 600
height: 545

Czy pszczoły są nałogowcami?
type: item
date: 2010-03-07T05:57:00.000Z
creator: Redaktor National Geographic
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: kofeina
subject: nikotyna
subject: pszczoły
subject: zwierzęta
description: Raczej nie, choć, jak stwierdzili naukowcy z Uniwerytetu w Hajfie, zdecydowanie stały się smakoszami kofeiny i nikotyny. Czy to znaczy, że zechcą nam spijać „małą czarną” lub upajają się dymem papierosowym?
encoded: Do tego jeszcze nie doszło, niemniej badacze, eksperymentując, „częstowali” je sztucznymi nektarami, zawierającymi wyżej wspomniane używki w różnym stężeniu. Okazało się, że pracowite te owady najbardziej kusił nektar z niewielką, bo jednomiligramową, zawartością używki, natomiast, mając do wyboru „posiłek”, w którym koncentracja używek była duża oraz nektar „czysty”, czyli całkowicie ich pozbawiony, wybierały ten ostatni. Jaki stąd wniosek? Posmakować i lekko się zauroczyć, ale w żadnym razie nie uzależnić! Badanie preferencji pszczół wynikało naturalnie nie tylko ze zwykłej ciekawości uczonych, lecz z chęci sprawdzenia, czy toksyczne, ale i uzależniające substancje, znajdujące się w nektarze niektórych roślin, stanowią ewolucyjne „pomysły” tychże, mające przyciągnąć do nich większe ilości skrzydlatych zapylaczy. A roślin takich jest sporo. Nikotynę znajdziemy np. w nektarze kwiatów tytoniu, natomiast kofeinę w kwiatach roślin cytrusowych, z których największą, bo około 95 miligramową dawkę, oferują pszczołom kwiaty drzewka grapefruitowego. Powstaje pytanie, czy przyroda chce nam pokazać, że rośliny, choć bezmózgowe, umieją o siebie zadbać? Tekst: Agnieszka Budo

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/e9ba962ec8a8a364470c5adda26b5d1de34e1b59-62d8eaf.jpeg
width: 500
height: 500

Czekolada
type: item
date: 2009-03-29T10:32:32.000Z
creator: Dariusz Baran
subject: Porady
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: afrodyzjaki
subject: czekolada
subject: kofeina
subject: krzysztof kolumb
subject: słodycze
description: Wyszukane, kuszące opakowanie, wewnątrz szeleszczące sreberko, wreszcie - jedwabista, czekoladowa doskonałość, która powinna się dzielić z delikatnym trzaskiem zapowiadającym niezwykłe przeżycia. Oto tabliczka czekolady: smakołyk, afrodyzjak, lekarstwo, nawet kosmetyk.
encoded: Czekolada dla przyjemności, zdrowia, odrobiny luksusu Wyszukane, kuszące opakowanie, wewnątrz szeleszczące sreberko, wreszcie - jedwabista, czekoladowa doskonałość, która powinna się dzielić z delikatnym trzaskiem zapowiadającym niezwykłe przeżycia. Oto tabliczka czekolady: smakołyk, afrodyzjak, lekarstwo, nawet kosmetyk. Zdaniem koneserów uczucie rozkoszy, jakiej dostarcza kawałek brązowej słodyczy - pamiętajmy przy tym, że najwyższej jakości wyroby mogą być gorzkawe - rozpływający się na języku, bywa bardziej intensywne niż orgazm. Jakże zdziwiłby się współczesny łasuch, gdyby zakosztował czekolady w postaci, w jakiej spożywali ją Majowie i Aztekowie. Odkrycia archeologiczne w Belize pokazały, że prawie 3 tys. lat temu czekoladowy napój znali już Olmekowie, twórcy rozwiniętej cywilizacji w Ameryce Środkowej. Trudno przesądzić, jak wpadli na to, by spośród dwudziestu paru gatunków drzew i krzewów kakaowych wybrać ten jeden nadający się do sporządzania ożywczego napoju. Wiele wieków później, w XVIII stuleciu, Karol Linneusz, szwedzki botanik zajmujący się systematyką roślin, docenił to odkrycie, ale i rolę, jaką kakaowiec pełnił w kulturze ludów prekolumbijskich, nadając temu gatunkowi wielce stosowną nazwę: Theobroma cacao; po grecku theos oznacza bóg, broma – napój, pokarm. A może było tak, jak głosi legenda, że sam bóg Quetzalcoatl, Pierzasty Wąż, współtwórca świata i opiekun ludzi, nauczył ich uprawy rośliny dającej siłę i szczęście, którą sam hodował w raju? To wielce prawdopodobne, bo Quetzalcoatl kochał ludzi. Przekazał im wiedzę o świecie i sprzeciwiał się poświęcaniu ich w ofierze, co zresztą przypłacił konfliktem z innymi bogami. Musiał opuścić swoich protegowanych, zapowiadając wszakże powrót po latach. Jak by nie było, warunki klimatyczne Ameryki Środkowej sprzyjały drzewom kakaowym. Duża wilgotność, wysokie temperatury i półcień, jaki tworzyły drzewa wyższego piętra lasów, przyczyniły się do rozprzestrzenienia Theobroma cacao w całym pasie międzyzwrotni…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/6e874c2736ae4717cb77ed479cfc8066f095cf06-1126b19.jpeg
width: 862
height: 557

Kawa dobra na wszystko
type: item
date: 2009-03-25T13:35:05.000Z
creator: Beata Pawlikowska
subject: Porady
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: kawa
subject: kofeina
subject: napoje
description: Pewnego ranka chodziłam po starej części Bogoty, fotografując pierwsze promienie słońca na murach. Nagle zobaczyłam sklep. Na każdej półce widniała twarz farmera z osiołkiem. Słynny kolumbijski farmer to Juan Valdez, obecny w reklamach kawy na całym świecie. Postanowiłam odnaleźć jego plantację znajdującą się w regionie Zona Cafetera. To główny obszar upraw kawy w Kolumbii, leżący 300 km na zachód od stolicy tego kraju.
encoded: Podróż lokalnym autobusem była długa i ogłuszająco głośna. Kierowca zgodnie z miejscowym zwyczajem na cały regulator słuchał przebojów w rytmie salsy, z fantazją pędząc po krętej górskiej drodze. Kiedy po dziesięciu godzinach dojechaliśmy wreszcie na miejsce, marzyłam tylko o jednym: napić się kawy. Na jej brak nie mogłam na szczęście narzekać. Na świecie liczą się dwa gatunki kawy – kongijska (Coffea canephora), bardziej znana pod nazwą robusta, oraz arabska (Coffea arabica) nazywana arabicą. Pierwszą można uprawiać nawet w niezbyt sprzyjających warunkach – jest bardziej odporna na choroby i zmiany pogody, a przez to tańsza. Produkuje się z niej m.in. kawy rozpuszczalne. Druga to szlachcianka o dużych wymaganiach, zawierająca mniej kofeiny i dająca napój o bardziej wyrafinowanym, głębokim smaku. To właśnie arabica stanowi większość (ponad trzy czwarte) światowej produkcji kawy. Rząd Kolumbii w trosce o utrzymanie renomy swoich zbiorów całkowicie zakazał uprawy robusty. Pierwsze kwiaty pojawiają się na krzewach po 3–4 latach, ale arabica w pełni zaczyna owocować dopiero po siedmiu. Najbardziej odpowiadają jej tereny wyżynne lub niewysokie góry, gdzie nie ma upałów, a nocą temperatura nie spada zbyt nisko (optymalna to 16–24oC przez cały rok). Drzewka kawy lubią ciepło, ale niedobrze się czują w pełnym słońcu, dlatego sadzonki osłania się odpowiednimi daszkami. Dojrzałe krzewy ukryte są w cieniu liści i gałęzi specjalnie posadzonych tam drzew, najczęściej palm, kakaowców albo bambusów. Idealna ilość opadów to 1 500–2 500 mm deszczu w ciągu 9 miesięcy (pozostałe to pora sucha – czas zbiorów). Takie warunki panują m.in. w Meksyku, Zimbabwe, na Jamajce i w południowo-wschodniej Brazylii. Kolumbijska Strefa Kawy, leżąca blisko równika, ma jednak dwie pory suche, kawa jest tam więc zbierana dwukrotnie w ciągu roku: między kwietniem i lipcem oraz wrześniem i grudniem. Arabica, wywodząca się z Etiopii i Jemenu, oraz mniej szlachetna robusta, pierwotnie występująca w Zachodn…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/4b1966b8df624212237ab86c2d0c5d377e51b54c-1584e38.jpeg
width: 500
height: 470