National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-03-12T08:59:06.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Ann Lee stworzyła własną religię. Była „jedną z najwcześniejszych feministek”
items: Szamanka w kolorach lata – nowe oblicze słynnego szamańskiego grobu sprzed tysiącleci
items: Mammografia może wykrywać choroby serca. Pomogła w tym sztuczna inteligencja
items: Dokąd najchętniej wyjeżdżają Polki? Te kierunki wybierają najczęściej
items: Archeolodzy odkryli nietknięte starożytne trumny w Egipcie. Hieroglify zdradziły, kim były zmarłe
items: Co naprawdę robiły kobiety w epoce kamienia? To znalezisko w Węgier przełamuje stereotypy
items: Kobiety nauczyły łowców i zbieraczy uprawy roli? Tak sugerują badania DNA w Zachodniej Europie
items: Coraz więcej kobiet podróżuje solo. W tych miastach czują się najbezpieczniej w 2026 roku
items: Pięć mitów o menopauzie, które wciąż powtarzają nawet lekarze. Ekspertki ostrzegają
items: Kobiety nie udają – je naprawdę częściej i mocniej od mężczyzn boli brzuch. Naukowcy odkryli mechanizm zespołu jelita drażliwego
items: Maria Skłodowska-Curie i inne kobiety nauki zostaną uwiecznione na wieży Eiffla. Na stałe
items: Ptaki w Europie uciekają przed kobietami szybciej niż przed mężczyznami. Dlaczego bardziej się ich boją?
items: Chłopiec czy dziewczynka u władzy? Tak dzieci widzą autorytet – naukowcy przebadali kilkaset dzieci
items: Kim była cesarzowa Matylda? Zapomniana kobieta, która o mały włos nie została pierwszą królową Anglii
items: Podróżniczki muszą mieć się na baczności. Policjant ujawnił nowy, niebezpieczny trik taksówkarzy
items: Przetrwała dwa lata na arktycznej wyspie. Walczyła o życie, by wrócić do syna
items: Oto, co dzieje się z mózgiem podczas menopauzy. Najnowsze odkrycia na międzynarodowej konferencji
items: Dlaczego mężczyźni żyją krócej od kobiet? Rozwiązaniem zagadki jest świat zwierząt
items: Nowi astronauci wybrani. NASA stawia na kobiety
items: Ma 17 lat i zmienia świat nauki. Kornelia Wieczorek na prestiżowej liście „TIME”
items: Marie Curie czy Maria Skłodowska-Curie? Spór o nowe banknoty euro
items: Pilotki lepiej niż piloci reagują pod presją. Zdradziły to ich oczy
items: Na tę fińską wyspę miały wstęp tylko kobiety. Nie potrwało to długo
items: Kluczowa rola kobiet w prastarym mieście Çatalhöyük. Co mówią ich groby?
items: Ranking najbezpieczniejszych miejsc dla kobiet podróżujących samotnie. Na liście znalazło się polskie miasto

Ann Lee stworzyła własną religię. Była „jedną z najwcześniejszych feministek”
type: item
date: 2026-03-12T08:58:47.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Historia
subject: filmy
subject: kobiety
subject: religie
subject: stany zjednoczone
subject: wielka brytania
description: Do polskich kin zawitał „Testament Ann Lee”, który już zdobył uznanie krytyków. W roli głównej wystąpiła Amanda Seyfried, a jej kreacja przyniosła aktorce nominację do Złotego Globa. Co szczególnie interesujące, historia przedstawiona w filmie nie jest fikcją, a scenariusz oparto na losach prawdziwej kobiety z XVIII wieku, której życie i działalność religijna wzbudzały zarówno zachwyt, jak i kontrowersje. Kim była Ann Lee i dlaczego jej postać do dziś budzi tak duże zainteresowanie?
encoded: Ann Lee przez swoich wyznawców była uznawana za żeńską manifestację Boga i duchową przywódczynię wspólnoty religijnej. Jej droga do tej roli była jednak pełna dramatycznych doświadczeń. Dorastała w ubogiej rodzinie w Anglii, a w młodości zmagała się z trudnymi warunkami życia i osobistymi tragediami, które ukształtowały jej poglądy religijne. Z czasem zaczęła głosić idee duchowej czystości i wspólnotowego życia, stając się założycielką protestanckiego ruchu religijnego znanego jako szejkerzy albo szejkersi. Co sprawiło, że jej nauki zdobyły tak wielu zwolenników i jak doszło do powstania tej niezwykłej wspólnoty? Kim była Ann Lee? Trudne dzieciństwo i początki jej religijnych przekonań Ann Lee przyszła na świat w 1736 roku w Manchesterze jako drugie z ośmiorga dzieci kowala Johna Leesa. Dorastała w bardzo skromnych warunkach – cała rodzina mieszkała w niewielkim mieszkaniu należącym do dziadków, a codzienność klasy robotniczej w XVIII-wiecznej Anglii była naznaczona ubóstwem i ciężką pracą. Lee nie otrzymała formalnego wykształcenia i jako młoda dziewczyna pracowała m.in. w fabryce tekstyliów. Już w dzieciństwie wyróżniała się jednak głęboką religijnością oraz silnym przekonaniem o konieczności moralnej czystości. Wczesne doświadczenia rodzinne odegrały istotną rolę w kształtowaniu jej poglądów. W ciasnym domu była świadkiem życia intymnego rodziców, co – według wielu biografów – wywołało u niej trwałą niechęć do seksualności. Mimo to w 1762 roku wyszła za mąż za kowala Abrahama Standerina. Małżeństwo okazało się jednak dla niej niezwykle trudne – Lee urodziła czworo dzieci, które zmarły w niemowlęctwie. Kolejne osobiste tragedie umocniły ją w przekonaniu, że życie w czystości i celibacie jest drogą do duchowego zbawienia. W tym samym czasie Lee zaczęła coraz intensywniej angażować się w działalność religijną. W wieku około 22 lat dołączyła do wspólnoty Wardley Society – niewielkiej protestanckiej grupy znanej z ekstatycznych modlitw, śpiewów i tańców podczas naboże…

zdj-38-4f92a31.jpg
width: 4864
height: 3240

Szamanka w kolorach lata – nowe oblicze słynnego szamańskiego grobu sprzed tysiącleci
type: item
date: 2026-03-10T08:57:35.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: kobiety
subject: kwiaty
subject: lato
subject: niemcy
subject: pyłki
subject: szamanizm
description: Dziewięć tysięcy lat temu w Bad Dürrenberg w dzisiejszych Niemczech pochowano kobietę z dzieckiem w ramionach. Dziś dzięki nowoczesnym analizom wiemy, że była to szamanka pożegnana z niezwykłymi honorami. Analiza pyłków ujawniła, że otaczały ją lecznicze rośliny i wielobarwne polne kwiaty. To potwierdza wysoką rangę kobiety w pradziejowej społeczności.
encoded: W 1934 roku robotnicy budujący kanalizację w Bad Dürrenberg w Niemczech, w kraju związkowym Saksonia-Anhalt, natknęli się na niezwykły pochówek. Archeolodzy mieli wtedy tylko jedno popołudnie na jego eksplorację. W pośpiechu wyciągnięto szkielet 30–40 letniej kobiety złożony wraz z sześciomiesięcznym dzieckiem oraz porożami jeleni. Później okazało się, że wykonano z nich maskę lub rodzaj nakrycia głowy. W grobie były też wisiorki z zębów zwierzęcych. To wyposażenie świadczy o szczególnym statusie zmarłej – archeolodzy stwierdzili, że byłą to szamanka, duchowa przywódczyni swojej grupy. Ustalono, że żyła 9 tysięcy lat temu. Jej grób stał się jednym z najbardziej intrygujących pochówków mezolitycznej Europy. Wielki come back archeologów W ostatnich latach badacze powrócili na to stanowisko archeologiczne i postanowili zlokalizować miejsce pochówku. To zadanie się udało. Jednocześnie zarejestrowano masę informacji, które pominięto w czasie badań w latach 30. XX wieku. Odkryte teraz skarby nie mają wielkiej wartości materialnej, bo są to próbki ziemi zawierające mikroślady. Te zdradziły masę informacji na temat pradziejowego pochówku. W tym celu naukowcy spędzili wiele godzin w czasie analiz laboratoryjnych. Kwitnący pradziejowy grób W analizowanej ziemi pochodzącej z wypełniska komory grobowej eksperci znaleźli masę kwitnących roślin. Nie jest to pierwszy pradziejowy grób, do którego włożono kwiaty. Najgłośniejszym przypadkiem były znaleziska w grobie neandertalczyka w jaskini Szanidar w górach Zagros w Iraku, gdzie rzekomo stwierdzono niezwykle wysokie stężenie pyłków kwiatowych. Archeolodzy zinterpretowali to jako pozostałości kwiatów złożonych przy zmarłym, ale obecnie to ustalenie jest podważane. Jednakże bardziej pewne znaleziska świadczące o obecności kwiatów w grobach pochodzą sprzed kilkunastu tysięcy lat z czterech grobów z jaskini Raqefet w Izraelu. Łowcy-zbieracze wyłożyli kwiatami jamy grobowe. Kwiaty w grobie szamanki? Analizy gleby z grobu szamanki w Bad …

szamanka-805f73d.png
width: 1688
height: 1125

Mammografia może wykrywać choroby serca. Pomogła w tym sztuczna inteligencja
type: item
date: 2026-03-09T07:59:59.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: Nauka
subject: badania
subject: kobiety
subject: medycyna
subject: NatGeoBN
subject: nowotwory
subject: rak
subject: Zdrowie
description: Sztuczna inteligencja może przewidywać ryzyko poważnych chorób serca na podstawie mammografii – pokazuje przełomowe badanie obejmujące 123 tys. kobiet w USA. Wyniki opublikowane w „European Heart Journal” otwierają nowy rozdział w walce o zdrowie kobiet.
encoded: Połączenie fraz „sztuczna inteligencja” i „piersi” może kojarzyć się z algorytmami, które cyfrowo rozbierają kobiety na zdjęciach, takimi jak Grok Elona Muska. Jednak warto pamiętać, że AI ma też wartościowe zastosowania. Jednym z najbardziej obiecujących obszarów jest diagnostyka medyczna. Właśnie opublikowano badanie dowodzące, że sztuczna inteligencja doskonale sprawdza się w badaniu piersi. A konkretnie – przy analizie mammografii, czyli prześwietlenia rentgenowskiego tych części ciała. Standardowo jest ono wykorzystywane do wczesnego wykrywania raka piersi. Badanie na ogromnej liczbie kobiet Zespół badaczy kierowany przez dr. Hari Trivediego z Emory University w Atlancie przeprowadził badanie z udziałem 123 762 kobiet. Uczestniczki przeszły standardowe mammografie w ramach przesiewowych badań piersi i nie miały wcześniej zdiagnozowanej choroby sercowo-naczyniowej. Dzięki innowacyjnemu wykorzystaniu sztucznej inteligencji naukowcy przeanalizowali stopień zwapnienia tętnic w piersi, czyli ilość złogów wapnia widocznych na zdjęciach rentgenowskich. Te analizy mają kluczowe znaczenie dla zdrowia tysięcy kobiet. Sztuczna inteligencja przewiduje poważne choroby serca na podstawie mammografii Za pomocą zaawansowanych algorytmów sztucznej inteligencji badacze zmierzyli ilość wapnia w tętnicach piersi. Wyniki podzielili na cztery grupy: brak zwapnień, łagodne, umiarkowane lub ciężkie zwapnienia. Następnie porównali te wyniki z przypadkami poważnych incydentów sercowych, takich jak zawał serca, udar, niewydolność serca czy śmierć z przyczyn kardiologicznych. Wyniki są znaczące: już łagodne zwapnienie oznaczało ryzyko poważnych chorób serca wyższe o około 30% w porównaniu z kobietami, u których nie stwierdzono zwapnienia. Umiarkowane zwapnienie wiązało się z ryzykiem wyższym o ponad 70% , a ciężkie zwapnienie – nawet dwu- lub trzykrotnie większym zagrożeniem życia! Badanie pokazało, że podwyższone ryzyko dotyczy nie tylko starszych kobiet. U kobiet poniżej 50. roku życia,…

mammografia-1-5b1d633.jpg
width: 1200
height: 594

Dokąd najchętniej wyjeżdżają Polki? Te kierunki wybierają najczęściej
type: item
date: 2026-03-05T10:25:00.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Porady
subject: Traveler
subject: kobiety
subject: podróże
subject: polska
description: Kobiety coraz częściej same decydują o tym, jak i dokąd chcą podróżować. Dla wielu z nich wyjazd przestaje być dodatkiem do codzienności, a staje się ważnym elementem stylu życia. Dane branży turystycznej pokazują, że Polki coraz śmielej planują podróże na własnych zasadach – od wyboru kierunku po sposób spędzania czasu na miejscu.
encoded: Podróżowanie staje się dla wielu kobiet ważną formą realizacji własnych potrzeb i stylu życia. Z analiz rynku turystycznego wynika, że Polki coraz częściej samodzielnie planują wyjazdy i świadomie wybierają kierunki dopasowane do swoich oczekiwań. Wśród najważniejszych kryteriów pojawiają się nie tylko cena, lecz także jakość hoteli, elastyczność oferty oraz możliwość zdobywania nowych doświadczeń. Choć nadal dużą popularnością cieszą się sprawdzone kierunki w Europie, podróżniczki coraz chętniej sięgają również po mniej oczywiste destynacje, które pozwalają odkrywać nowe kultury i krajobrazy poza najbardziej zatłoczonymi szlakami turystycznymi. Jak podróżują Polki? Coraz częściej same planują wyjazdy Z okazji zbliżającego się Dnia Kobiet internetowe biuro podróży eSky przeanalizowało dane dotyczące rezerwacji dokonywanych przez swoje klientki. Z zestawienia wynika, że kobiety coraz częściej przejmują rolę głównych organizatorek wyjazdów – zarówno rodzinnych wakacji, jak i krótszych wypadów typu city break. W wielu przypadkach to właśnie one odpowiadają za wybór kierunku, standardu noclegu czy sposobu spędzania czasu podczas podróży. Dane wskazują też na rosnącą świadomość wyborów oraz bardziej przemyślane planowanie wyjazdów – od przelotów i hoteli po lokalne atrakcje. Okazuje się również, że podróże kobiet coraz rzadziej koncentrują się wyłącznie na intensywnym zwiedzaniu i odwiedzaniu jak największej liczby miejsc. Coraz bardziej istotne są natomiast jakość doświadczeń, komfort oraz możliwość spędzenia czasu z bliskimi. – Nie chodzi już o to, by zobaczyć jak najwięcej, ale by poczuć jak najgłębiej. Relaks, jakość, estetyka i autentyczne przeżycia są dziś ważniejsze niż tempo. Kobiety podróżują po to, by doświadczać nowych kultur i niesamowitych przygód oraz budować relacje z bliskimi. Klientki eSky coraz częściej wyjeżdżają nie tylko na jedne wakacje, ale robią sobie kilka krótkich przerw w roku na przerwanie rutyny, oderwanie się od codzienności i spędzenie czas…

kobiety-25d7781.jpg
width: 5093
height: 3396

Archeolodzy odkryli nietknięte starożytne trumny w Egipcie. Hieroglify zdradziły, kim były zmarłe
type: item
date: 2026-03-03T12:20:43.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: kobiety
subject: luksor
subject: mumia
subject: odkrycia archeologiczne
subject: starożytny egipt
description: Egipt nie przestaje odsłaniać swoich tajemnic. Archeolodzy natrafili w Luksorze na ciasną skrytkę z trumnami sprzed trzech tysiącleci. Wśród pochowanych znajdowały się kapłanki Amona – jednego z najważniejszych bóstw egipskiego panteonu. Znalezisko jest obecnie poddawane szczegółowym analizom.
encoded: Egipt ciągle obfituje w znaleziska archeologiczne. Trzy tysiące lat trwania cywilizacji faraońskiej pozostawiły trwały ślad w dzisiejszym krajobrazie tego kraju. Wiele z zabytków widocznych jest na powierzchni. Wśród nich są legendarne piramidy w Gizie czy świątynie, takie jak Abu Simbel, wzniesiona przez potężnego Ramzesa II. Jednak wiele artefaktów skrywa się w piaskach pustyni. Ministerstwo Starożytności i Turystyki Egiptu ogłosiło właśnie odkrycie 22 starożytnych trumien w rejonie Luksoru – ulubionego celu podróżników od wielu lat. Obok trumien znaleziono szereg naczyń ceramicznych, w tym zapewne urny kanopskie, w których w czasie procesu mumifikacji umieszczano organy zmarłych. Wiele z nich jest opieczętowanych, więc możliwe będzie wykonanie specjalistycznych analiz fizykochemicznych. Nekropola tebańska pełna niespodzianek Znaleziska dokonano na terenie nekropolii tebańskiej, służącej starożytnemu miastu Luksor. Położona jest po zachodniej stronie Nilu, gdzie znajduje się słynna Dolina Królów czy grobowa świątynia Hatszepsut. Ale w tej okolicy składano do grobów nie tylko faraonów, ale też inne osoby – wiele o wysokim statusie społecznym. Skrytka wykuta w skale, którą właśnie odkryto, położona jest w południowo-zachodniej części nekropolii Asasif. Ciasny grobowiec pełen trumien Egipcjanie byli bardzo praktycznymi ludźmi. Przy wykonywaniu grobowców kierowali się tym, by spełniły swoją funkcję – zabezpieczały mumie przed zbezczeszczeniem. Dlatego wiele z grobowców było ukrytych wśród załomów skalnych. Zdarza się, że archeolodzy odkrywają mumie nietknięte ręką rabusiów, chociaż wiele grobowców nie przetrwało do dziś. W przypadku najnowszego odkrycia wszystko wskazuje, że grobowiec lub skrytka (czasem przenoszono trumny do zbiorowej skrytki po włamaniach) jest nietknięta. Wykopaliska prowadziła misja Najwyższej Rady Starożytności i Fundacji dr. Zahiego Hawassa na rzecz Archeologii i Dziedzictwa. Rozśpiewane kapłanki Amona Kilka z dwudziestu dwóch trumien należy do …

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2026/03/64612051113292275192387912934453646756559481n-03a9247.jpg
width: 1280
height: 963

Co naprawdę robiły kobiety w epoce kamienia? To znalezisko w Węgier przełamuje stereotypy
type: item
date: 2026-02-18T11:32:45.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: grób
subject: kobiety
subject: neolit
subject: odkrycia archeologiczne
subject: płeć
subject: pradzieje
description: Czy nasi przodkowie sprzed siedmiu tysięcy lat żyli w świecie sztywnego podziału na zadania „męskie” i „żeńskie”? Najnowsze badania neolitycznej osady z Węgier ukazują to zagadnienie od nowej strony. Płeć co prawda wyznaczała pewne standardy, ale ta pradawna społeczność akceptowała zaskakujące wyjątki.
encoded: W ostatnich latach ukazuje się coraz więcej publikacji naukowych, które skupiają się na roli kobiet w pradziejach. Wcześniej, co dobrze widać po rysunkowych rekonstrukcjach, w przekazie dominowali mężczyźni. Widać na nich często na pierwszym planie łowców z bronią, podczas gdy kobiety, gdy były ukazywane, znajdowały się w dalekim tle lub nie było ich w ogóle. Specjalistyczne analizy pokazują, że taki obraz jest fałszywy. Kobiety już przed tysiącami lat bardzo aktywnie uczestniczyły w życiu społeczności. W najnowszym badaniu opublikowanym przez ekspertów z francuskiego Narodowego Centrum Badań Naukowych (CNRS) w czasopiśmie „American Journal of Biological Anthropology” czytamy na temat roli kobiet w osadzie pierwszych rolników zlokalizowanej na terenie dzisiejszych Węgier. Szkielety przemówiły W jaki sposób można analizować rolę ludzi w pradawnej osadzie? Można przyjrzeć się kościom, z których wyczytać da się często całkiem sporo, o ile ludzie ci nie poddawali swoich szczątków ciałopaleniu – a tak było z wczesnymi Słowianami. Jednak w przypadku pierwszych rolników (czyl w czasach neolitu) na terenie Europy pochówki były inhumacyjne – składano do ziemi całe szkielety. Francuski zespół badawczy przeanalizował 125 szkieletów osób dorosłych z dwóch węgierskich stanowisk archeologicznych: Ferenci-hát (5300–5000 lat p.n.e.) i Csőszhalom (4800–4600 lat p.n.e.). Naukowcy połączyli badanie śladów aktywności na kościach – mikrourazów w miejscach przyczepów mięśni, uszkodzeń kręgów związanych z intensywnym wysiłkiem fizycznym oraz markerów powtarzających się pozycji, takich jak klęczenie – z analizą praktyk pogrzebowych, w tym pozycji ciała i przedmiotów składanych w grobach. Dwie osady, dwa światy Mimo bliskości geograficzne dwa osady różniły się podejściem do życia i śmierci. W starszej osadzie, Ferenci-hát, zmarłych chowano skromnie i podobnie, bez względu na płeć. Stanowisko archeologiczne datowane na późniejszy okres, Csőszhalom, było już inne. Tam zasady składania do grob…

shutterstock1781294756-2f5ff6c.jpg
width: 5184
height: 3888

Kobiety nauczyły łowców i zbieraczy uprawy roli? Tak sugerują badania DNA w Zachodniej Europie
type: item
date: 2026-02-17T12:15:03.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: belgia
subject: genetyka
subject: holandia
subject: kobiety
subject: niemcy
subject: pradzieje
subject: rolnictwo
description: Rola kobiet w rozwoju rolnictwa w Europie okazała się większa, niż dotąd sądzono. Analiza kopalnego DNA z Belgii i Holandii pokazuje, że to właśnie one przekazywały wiedzę o uprawach i hodowli. Zmiany zachodziły powoli i bez gwałtownej wymiany ludności. To jeden z najciekawszych wniosków najnowszych badań genetycznych.
encoded: Europa od dawna była areną olbrzymich migracji. Jedną z nich była ta, która miała miejsce około 6500 lat p.n.e., kiedy z Anatolii zaczęli napływać pierwsi rolnicy. Przynieśli ze sobą udomowione zboża i zwierzęta hodowlane. To zjawisko nazywane jest neolityzacją. Nie we wszystkich miejscach ten proces przebiegał szybko. Na przykład na obecnych terenach Polski pierwsze osady rolników pochodzą z już z drugiej połowy VI tysiąclecia p.n.e. Ale były w Europie enklawy, gdzie dawne społeczności łowiecko-zbierackie uchowały się zdecydowanie dłużej. Kobiety jako ambasadorki nowej wiedzy Analiza DNA ujawniła, że kiedy około 4500 lat p.n.e. rolnictwo dotarło do dzisiejszej Belgii i Holandii, nie wywołało ono genetycznego trzęsienia ziemi. Zamiast gwałtownej wymiany populacji, doszło do powolnego przenikania się dwóch grup – zastanej łowiecko-zbierackiej i imigrantów-rolników. Kluczową rolę w tym procesie odegrały kobiety z rolniczych społeczności. Badania chromosomu X oraz mitochondrialnego DNA wykazały, że to imigrantki „wżeniały się” z lokalnie żyjącymi mężczyznami. W ten sposób – zdaniem naukowców – dzieliły się nie tylko swoimi genami, ale przede wszystkim bezcenną wiedzą na temat upraw i hodowli. – Badanie to ujawniło również kluczową rolę, jaką kobiety odegrały w przekazywaniu wiedzy od napływających społeczności rolniczych lokalnym łowcom-zbieraczom. Dzięki badaniom kopalnego DNA możemy nie tylko odkryć przeszłość, ale także dać wyraz nieocenionej, choć często pomijanej roli, jaką kobiety odegrały w kształtowaniu ewolucji człowieka – skomentowała współautorka badania, dr Maria Pala z University of Huddersfield. Powolne zmiany wśród łowców W regionie dolnego Renu i Mozy wysoki poziom domieszki genetycznej od łowców-zbieraczy (wynoszący około 50%) utrzymywał się wyjątkowo długo, bo aż do końca neolitu, czyli do około 2500 r. p.n.e. Był to ewenement na skalę europejską, gdyż w innych częściach kontynentu geny te zostały znacznie szybciej zdominowane przez rolników. Do takie…

rola-65b18b9.jpg
width: 7008
height: 4672

Coraz więcej kobiet podróżuje solo. W tych miastach czują się najbezpieczniej w 2026 roku
type: item
date: 2026-02-08T11:15:32.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: dubaj
subject: kobiety
subject: metropolie
subject: miasta
subject: nowy jork
subject: podróże
subject: ranking
subject: singapur
description: Rynek podróży solo rośnie dziś wyjątkowo dynamicznie, co wynika zarówno z rosnącej potrzeby niezależności i samorozwoju, jak i z coraz łatwiejszego dostępu do technologii ułatwiających planowanie wyjazdów. Samotne wyprawy przestały być niszą, a stały się jednym z wyraźnych trendów współczesnej turystyki. Wraz z tym wzrostem coraz częściej pojawia się jednak kluczowe pytanie – które miejsca oferują kobietom podróżującym w pojedynkę największe poczucie bezpieczeństwa?
encoded: Znaczenie tego segmentu potwierdzają prognozy rynkowe – globalna wartość rynku podróży solo ma do 2035 roku osiągnąć 2092,34 mld dolarów, przy średniorocznym tempie wzrostu (CAGR) na poziomie 14,5% w latach 2025–2035. Już w 2024 roku kobiety podróżujące samotnie odpowiadały za 52,67% całkowitych przychodów generowanych w tym sektorze, a szacunki wskazują, że w 2026 roku aż 84% osób wybierających takie wyjazdy stanowią właśnie kobiety. Dane z wyszukiwarki Google w Wielkiej Brytanii pokazują dodatkowo, że liczba zapytań dotyczących samotnych podróży bije kolejne rekordy, przy wzroście zainteresowania o 116% rok do roku. Skala zjawiska rośnie więc szybciej niż kiedykolwiek, ale jednocześnie to właśnie wybór odpowiedniej, bezpiecznej destynacji pozostaje dla wielu kobiet największą barierą przed podjęciem decyzji o wyjeździe. Najbezpieczniejsze miasta dla kobiet podróżujących solo – lider rankingu Rosnąca liczba kobiet decydujących się na samodzielne podróże nie jest już jedynie stylem spędzania wolnego czasu, lecz elementem szerszej zmiany społecznej. Samotne wyjazdy coraz częściej postrzegane są jako narzędzie budowania tożsamości, niezależności i poczucia sprawczości, dlatego dynamicznie rozwijają się nisze takie jak turystyka wellness czy wyjazdy organizowane wyłącznie dla kobiet. Odpowiadają na to zarówno wyspecjalizowane biura podróży, jak i programy grupowe tworzone z myślą o bezpieczeństwie i wsparciu społecznościowym. Szczególnie widoczny jest udział kobiet dojrzałych (wdów lub osób, których partnerzy nie podróżują), traktujących samodzielne wyprawy jako sposób na aktywne i świadome przeżywanie świata. W odpowiedzi na ten trend przeprowadzono badanie mające wskazać najkorzystniejsze miasta dla kobiet podróżujących solo. Analiza objęła m.in. poziom bezpieczeństwa i przestępczości, sprawność transportu publicznego, jakość infrastruktury cyfrowej oraz zainteresowanie samotnymi podróżami mierzone trendami wyszukiwań. Tym samym na pierwszym miejscu znalazł się Singa…

nyc-7d02a72.jpg
width: 5760
height: 3840

Pięć mitów o menopauzie, które wciąż powtarzają nawet lekarze. Ekspertki ostrzegają
type: item
date: 2026-02-08T09:46:00.000Z
creator: Meryl Davids Landau
subject: Nauka
subject: kobiety
subject: medycyna
subject: nauka
subject: Zdrowie
description: Menopauza wciąż jest tematem pełnym nieporozumień – i to nie tylko wśród kobiet, ale także w gabinetach lekarskich. Ekspertki alarmują, że wokół tego etapu życia narosło wiele mitów, które wpływają na decyzje zdrowotne kobiet i często odbierają im szansę na realną pomoc.
encoded: Spis treści: Mit 1: Wszyscy mają podobne objawy Mit 2: Testy hormonalne powiedzą ci, czy jesteś w perimenopauzie Mit 3: Terapia hormonalna jest zbyt ryzykowna dla większości kobiet w menopauzie Mit 4: Hormony bioidentyczne są lepsze niż farmaceutyczne Mit 5: Suplementy pomagają na objawy menopauzy Dezinformacja na temat menopauzy wciąż jest frustrująco powszechna – zarówno wśród lekarzy, jak i pacjentek. Zapytaliśmy ekspertów, dlaczego nie warto wierzyć w kilka najczęściej powtarzanych informacji. Trudno uwierzyć, że zjawisko dotyczące połowy populacji obrosło tyloma nieporozumieniami. A jednak tak właśnie jest w przypadku menopauzy. Przypada ona zwykle na lata od połowy czwartej dekady życia kobiety do wczesnych lat pięćdziesiątych, kiedy to poziom hormonów waha się, a potem gwałtownie spada, gdy jajniki przestają funkcjonować. Zarówno kobiety, jak i pracownicy ochrony zdrowia potrafią mylić fakty. – Kobiety przechodzące przez etap menopauzalny mają dziś większy dostęp do informacji niż kiedykolwiek wcześniej, ale część z nich jest błędna albo wprowadza w błąd – mówi Makeba Williams, badaczka menopauzy z University of Illinois College of Medicine. Niektórzy eksperci wskazują na stygmatyzację starzenia, która sprawia, że kobiety rzadziej dzielą się doświadczeniami. Ta sytuacja się poprawia, ale problem wciąż istnieje. Zwracają też uwagę na niedostateczną edukację medyczną dotyczącą okresu okołomenopauzalnego oraz na skromne finansowanie badań naukowych. Najczęściej jednak obwiniają rosnącą falę samozwańczych „ekspertów” z mediów społecznościowych, którzy promują nieprawdziwe lub niepotwierdzone metody. – Dezinformacja w internecie rośnie równolegle z możliwościami zarabiania na niej – na przykład poprzez sprzedaż wątpliwych testów albo terapii – mówi Jen Gunter, ginekolożka z San Francisco i autorka książki „The Menopause Manifesto”. Temat poruszała podczas jesiennej konferencji Menopause Society. Oto kilka najważniejszych mitów na temat menopauzy – oraz to, co napr…

mity-o-menopauzie-a4bebd1.jpeg
width: 3063
height: 1947

Kobiety nie udają – je naprawdę częściej i mocniej od mężczyzn boli brzuch. Naukowcy odkryli mechanizm zespołu jelita drażliwego
type: item
date: 2026-01-31T09:02:10.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: ból
subject: kobiety
description: Estrogen nasila ból jelit – wszystko przez aktywację określonych komórek. To może wyjaśniać, czemu kobiety dwa razy częściej chorują na zespół jelita drażliwego oraz obalać mit, że są po prostu bardziej „delikatne”.
encoded: Badanie poświęcone reakcji komórek jelitowych na hormony może pomóc wyjaśnić, dlaczego kobiety doświadczają częstszego i silniejszego bólu brzucha niż mężczyźni. Naukowcy z San Francisco właśnie znaleźli winnego. Kobiety dwa razy częściej chorują na zespół jelita drażliwego Zespół jelita drażliwego (IBS) to przewlekłe zaburzenie czynnościowe jelit, charakteryzująca się nawracającymi bólami brzucha oraz zmianami w rytmie wypróżnień. Dotyka ono 10–15% populacji na całym świecie, ale to kobiety diagnozowane są z tym schorzeniem nawet dwa razy częściej niż mężczyźni. Objawy IBS, takie jak wzdęcia, zaparcia czy biegunki, często nasilają się pod wpływem stresu lub określonych pokarmów. Jak dotąd przyczyny tej płciowej różnicy w zachorowalności były niejasne, ale właśnie się to zmienia. Na jelita działają… hormony. Wszystkiemu winien estrogen Zespół badawczy pod kierownictwem neurofizjologa Davida Juliusa z Uniwersytetu Kalifornijskiego w San Francisco przeprowadził pionierskie badania na myszach, które sugerują, że estrogen – główny kobiecy hormon płciowy – może zwiększać wrażliwość nerwów jelitowych na bodźce bólowe. Odkrycia te zostały opublikowane 18 grudnia 2025 roku w prestiżowym czasopiśmie „Science”. W ramach eksperymentów zespół porównał reakcje bólowe jelit u samców i samic myszy. Wyniki wykazały, że samice myszy miały wyższy poziom wrażliwości jelit już w stanie spoczynku. Co więcej, po usunięciu jajników, co spowodowało obniżenie poziomu estrogenu, ich reakcje na ból uległy znacznemu osłabieniu. Przywrócenie estrogenu doprowadziło do ponownego wzrostu wrażliwości. W jaki sposób ból zależny jest od hormonów? To teraz trochę teorii. Badacze skupili się na lokalizacji receptorów estrogenu w jelitach. Ku ich zaskoczeniu znajdowały się one w rzadkich komórkach jelita zwanych komórkami L. Estrogen je aktywował, a te z kolei zwiększały produkcję receptora OLF78. Receptor OLFR78 odpowiada za wykrywanie krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych. Są one ubocznymi efektami t…

GettyImages-2154415827-f8d0a3e.jpg
width: 7728
height: 5152

Maria Skłodowska-Curie i inne kobiety nauki zostaną uwiecznione na wieży Eiffla. Na stałe
type: item
date: 2026-01-28T13:01:54.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: kobiety
subject: naukowcy
subject: paryż
subject: wieża eiffla
description: Gustave Eiffel chciał, by sławna paryska wieża stała się „panteonem nauki”. Dlatego na jej konstrukcji wyryto nazwiska 72 wybitnych mężczyzn – naukowców, inżynierów i przemysłowców. Kobiety zostały wówczas pominięte, ale decyzją merki fracuskiej stolicy, Anne Hidalgo, ma się to zmienić. Do mężczyzn dołączą 72 naukowczynie, a wśród nich znalazła się polska reprezentantka: Maria Skłodowska-Curie.
encoded: 28 stycznia 2026 merka Paryża Anne Hildago ogłosiła przełomowy krok w historii symbolu Francji. Do 72 wyrytych na wieży Eiffla w XIX wieku mężczyzn nauki dołączą 72 pominięte przez jej twórców kobiety. Kto znajdzie się na Wieży Eiffla? Razem z Marią Skłodowską-Curie, dwukrotną zdobywczynią Nagrody Nobla (z fizyki w 1903 r. i z chemii w 1911 r.) na wieży znajdzie się także jej córka: Irene Joliot-Curie, również laureatka prestiżowej nagrody (z chemii w 1935 r.). Oprócz polskich akcentów na liście nazwisk umieszczono także Angelique du Coudray – pionierkę położnictwa z XVIII wieku, Rosalind Franklin – brytyjską fizykochemiczkę czy m.in. Jeanne Barret – botaniczkę uznawaną za pierwszą kobietę, która opłynęła świat. Choć wiele z tych nazwisk nie jest szeroko znanych, ich upamiętnienie na wieży Eiffla ma ogromne znaczenie symboliczne dla historii nauki i walki o równość. Dzięki temu możemy to zmienić. Historyczne wyrównanie – gdzie pojawią się nazwiska? Według planów nazwiska kobiet mają zostać wyryte na pierwszej kondygnacji wieży Eiffla, w sposób identyczny jak nazwiska ich męskich poprzedników – złotymi literami i tym samym krojem pisma. To ma nadać kobietom nauki należne im miejsce w historii francuskiej i światowej nauki. Inicjatywa Anne Hidalgo trafi do francuskich akademii Lista 72 kobiet-naukowczyń zostanie przekazana do zaopiniowana trzem francuskim instytucjom naukowym: Akademii Nauki, Akademii Technologii i Akademii medycyny. Ich stanowisko będzie kluczowe przed podjęciem ostatecznej decyzji i rozpoczęciem pracy nad projektem. Merostwo Paryża nie podało na razie daty ukończenia upamiętnienia. Kiedy i z jakiej okazji powstała wieża Eiffla? Wieża Eiffla stanęła w Paryżu 31 marca 1889 roku. Prace budowlane rozpoczęto pod koniec stycznia 1887 roku i ukończono po dwóch latach, dwóch miesiącach i pięciu dniach. Wybudowano ją z okazji światowej wystawy mającej odbyć się we francuskiej stolicy i początkowo nazywała się „wieżą trzystumetrową”. Była wspólnym dziełem Gus…

shutterstock2449868103-d070d0c.jpg
width: 4500
height: 3003

Ptaki w Europie uciekają przed kobietami szybciej niż przed mężczyznami. Dlaczego bardziej się ich boją?
type: item
date: 2026-01-23T14:57:00.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: kobiety
subject: ptaki
subject: strach
description: Ptaki bardziej boją się kobiet – do takich wniosków doszli m.in. naukowcy z Poznania. To wyniki, które zaskoczyły nawet samych naukowców, a wyjaśnienie tego zjawiska jest… nieoczywiste. Czy zwierzęta wiedzą coś więcej?
encoded: Ptaki w europejskich miastach zaczynają uciekać przed kobietami średnio 1 metr wcześniej, niż przed mężczyznami. Potwierdził to międzynarodowy zespół naukowców, w skład którego weszli badacze z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu, Uniwersytetu w Turynie oraz czeskiego Uniwersytetu Przyrodniczego w Pradze. Naukowcy zbadali reakcje ptaków na kobiety i mężczyzn Zespół – do którego należał m.in. polski ornitolog, prof. Piotr Trojanowski – odkrył, że miejskie ptaki w Europie wykazują większy dystans inicjacji ucieczki (FID – z ang. Flight Initation Discance) wobec kobiet niż mężczyzn. FID to odległość, z której ptak podejmuje decyzję o ucieczce przed zbliżającym się człowiekiem. Różnica pomiędzy płciami okazała się istotna statycznie i była spójna niezależnie od lokalizacji. Czemu miejskie ptaki boją się kobiet? Gdzie prowadzono obserwacje? M.in. w polskim mieście Dane zebrano wiosną 2023 roku w siedmiu europejskich miastach: Pradze, Fréjus, Saint-Raphaël, Draguignan, Freising, Poznaniu i Madrycie. Obserwacje prowadzono w miejskich parkach i terenach zielonych. W każdym miejscu pracowała para obserwatorów – kobieta i mężczyzna – dobrani pod względem wzrostu (różnica w nim wynosiła średnio 5,5 cm i jest nieistotna statystycznie) i ubioru. Obserwatorzy podchodzili do ptaków w linii prostej, z zachowaniem stałej prędkości. Mierzono FID, odległość początkową, wielkość stada, płeć ptaka oraz otoczenie (udział trawy, wody, zabudowań, drzew i krzewów). Zastosowano rygorystyczne środki, aby wyeliminować możliwość błędów: rotację obserwatorów, kalibrację pomiarów odległości i unikanie powtarzających się obserwacji tego samego osobnika, który mógłby przyzwyczaić się do ludzkiej obecności. Ptaki naprawdę uciekają szybciej przed kobietami Wyniki potwierdziły istnienie stałej różnicy w zachowaniu ptaków wobec płci ludzkiego obserwatora. We wszystkich lokalizacjach i niezależnie od analizowanych zmiennych ptaki reagowały większym FID wobec kobiet. Badanie objęło ponad 2700 obserwac…

GettyImages-1661706525-b103219.jpg
width: 8640
height: 5760

Chłopiec czy dziewczynka u władzy? Tak dzieci widzą autorytet – naukowcy przebadali kilkaset dzieci
type: item
date: 2026-01-11T14:14:34.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Nauka
subject: dzieci
subject: kobiety
subject: mężczyźni
subject: psychologia
description: Czy przedszkolaki uważają, że chłopcy powinni rządzić światem? Naukowcy zbadali, jak setki dzieci dzielą cenne nagrody między „szefa” a „podwładnego”. Wyniki rzucają nowe światło na to, jak w naszych głowach rodzi się poczucie równości i czy faktycznie faworyzujemy mężczyzn u władzy.
encoded: Nierówności na tle płci są na porządku dziennym. Nawet w dążącej do równości Unii Europejskiej z jakiegoś powodu kobiety zarabiają średnio o 12% mniej za godzinę pracy niż mężczyźni. W naszym kraju luka płacowa jest niższa od średniej unijnej i wynosi 7,8%. Z jakiego powodu kobiety zarabiają mniej na tym samym stanowisku? Bo są kobietami, nie ma na to innego wytłumaczenia. Nierówności dotyczą również dostępu kobiet do awansów na najwyżej płatne stanowiska. Trafia ich tam zdecydowanie mniej niż mężczyzn. Skąd biorą się takie różnice? Kiedy zaczynają się pojawiać takie nierówności? Czy dzieci uznają męską dominację nad kobietami za uzasadnioną? Ten temat rozpoznali naukowcy, którzy postanowili zbadać sprawę u kilkulatków i dowiedzieć się, czy już w tym wieku widoczne są przejawy dyskryminacji. Badania w przedszkolach Badacze z francuskich uniwersytetów postanowili sprawdzić, czy dziecięce intuicje wspierają „męski przywilej”, czy może kierują się zupełnie innymi zasadami. Wyniki opublikowano na łamach czasopisma „Child Development”. W badaniu wzięło udział 653 dzieci w wieku od 3 do 8 lat z Francji. Zostały one zrekrutowane z obszaru metropolitalnego Lyonu we Francji. Naukowcy przeprowadzili testy w konkretnych placówkach edukacyjnych i wychowawczych, którymi były: 10 przedszkoli, 9 szkół publicznych, 1 centrum rekreacji. Jak zbadać tendencje nierówności? Naukowcy opowiedzieli dzieciom historię o dwóch postaciach, które wspólnie planowały zabawę. Jedna z nich – postać dominująca – zawsze narzucała swoje zdanie i wybierała gry. Druga – postać podległa – musiała się dostosować. Postacie te były rówieśnikami dzieci, co ułatwiało badanym identyfikację z sytuacją. Kluczowym momentem był podział nagród. Dzieci otrzymały trzy naklejki, które miały rozdzielić między bohaterów. Trzy to liczba nieparzysta, więc nie dało się ich podzielić po równo – ktoś musiał dostać więcej. Komu dać bonus? Skutecznemu liderowi czy podwładnemu? Naukowcy sprytnie zmieniali płeć postaci w różnych…

shutterstock2141806575-0f49adc.jpg
width: 6000
height: 4000

Kim była cesarzowa Matylda? Zapomniana kobieta, która o mały włos nie została pierwszą królową Anglii
type: item
date: 2025-12-05T12:44:52.000Z
creator: Julia Carpenter
subject: Historia
subject: anglia
subject: historia
subject: kobiety
subject: średniowiecze
description: Cesarzowa Matylda niemal została pierwszą królową Anglii. Zobacz, jak niewiele zabrakło, by kobieta w XII wieku objęła koronę. Jak jej historia wpłynęła na dzieje Europy?
encoded: Spis treści: Kim była cesarzowa Matylda? Katastrofa „Białego Statku” Prawo Matyldy do tronu Anglii Anarchia Przyszły król Kiedy w 1120 roku zatonięcie „Białego Statku” zdziesiątkowało angielską linię sukcesji i pogrążyło królestwo w chaosie, jedyną osobą uprawnioną do dziedziczenia brytyjskiego tronu pozostała nastoletnia dziewczyna. Nawet przy – początkowo niechętnym – poparciu ze strony ojca, króla Henryka I, 25-letniej Matyldzie nie udało się dokonać historycznego przełomu: objąć rządów jako królowej z własnego prawa. Oto jak droga Matyldy – i, być może, kluczowy „brak bezwzględności” – sprawiły, że tylko o krok minęła się z tytułem pierwszej królowej Anglii. Kim była cesarzowa Matylda? W 1112 roku, gdy miała zaledwie osiem lat, król Henryk I wysłał Matyldę do Niemiec, aby poślubiła Henryka V, króla Niemiec, późniejszego cesarza rzymskiego. Swoje pierwsze doświadczenia zdobywała na niemieckim dworze, ucząc się, jak przetrwać z dala od potężnej rodziny. Te lata wzmocniły jej „stalowy rdzeń” – mówi Catherine Hanley, mediewistka i autorka książki Matilda: Empress, Queen and Warrior. – Nie była tylko jego żoną, która miała siedzieć w tle – podkreśla Hanley. – Wiele ośmioletnich dziewczynek, rozdzielonych z matką i wysłanych za granicę, załamałoby się. A historycy mówią, że ona przyjęła to wyzwanie i powiedziała: „To mój los. Tym mam się zająć”. Niesamowita determinacja Matyldy zrobiła wrażenie na jej mężu. Po koronacji Matyldy na cesarzową rzymską w 1114 roku Henryk V traktował ją jak polityczną doradczynię i współrządczynię. Ufał jej na tyle, że w 1118 roku mianował ją swoją regentką. Gdy sam prowadził serię wojen za granicą, uznał Matyldę za na tyle kompetentną, by powierzyć jej zarząd nad Italią. Jednak zatonięcie „Białego Statku” w 1120 roku oraz śmierć męża w 1125 roku postawiły pod znakiem zapytania dalszy los Matyldy. Wróciła do Anglii jako bezdzietna wdowa i była cesarzowa. Jej lata spędzone na obcym dworze i umiejętności wyostrzone za granicą zaczęły intrygo…

2025-12-05-123041-Dodaj-artykul--National-Geographic--WordPress-957044e.png
width: 1249
height: 899

Podróżniczki muszą mieć się na baczności. Policjant ujawnił nowy, niebezpieczny trik taksówkarzy
type: item
date: 2025-11-24T08:02:31.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Porady
subject: Traveler
subject: bezpieczeństwo
subject: kobiety
subject: taksówka
subject: transport
description: Podczas samotnych podróży kobiety muszą uważać na wiele zagrożeń, a przestępcy wciąż wymyślają nowe sposoby, by je wykorzystać. Najnowsza metoda, o której głośno zrobiło się w sieci, polega na podawaniu podróżnym „poczęstunku”, który ma je odurzyć i pozbawić kontroli.
encoded: Kobiety podróżujące samotnie za granicą od lat zwracają uwagę na konieczność wzmożonej czujności. W obcych krajach mogą stać się celem osób, które próbują je oszukać, okraść lub wykorzystać ich nieuwagę. Teraz jeden z funkcjonariuszy policji opublikował w mediach społecznościowych ostrzeżenie dotyczące niebezpiecznej praktyki, którą – według relacji – stosują niektórzy taksówkarze oraz kierowcy oferujący przejazdy współdzielone. Chodzi o pozornie niewinną propozycję napoju lub przekąski, która w rzeczywistości może zawierać substancję odurzającą. Viralowe ostrzeżenie policjanta Policjant obecny w sieci pod pseudonimem @police_g0tur6, którego na TikToku obserwuje ponad 1,1 mln użytkowników, opublikował niedawno nagranie, które błyskawicznie stało się viralem. Funkcjonariusz ostrzegł w nim podróżujące kobiety przed tym, co nazwał „nowym zagrożeniem”, podkreślając, że sprawa wymaga maksymalnej uwagi. – Wszystkie kobiety i nastolatki, które jeżdżą Uberem i taksówkami, muszą wiedzieć o tym niebezpieczeństwie. Posłuchajcie uważnie – rozpoczął. Jak wyjaśnił, pojawiają się doniesienia o kierowcach, którzy wręczają pasażerkom butelki wody zaraz po wejściu do samochodu. Problem w tym, że takie butelki mogły zostać wcześniej naruszone. – Zdarza się, że wstrzykują do środka niewielką ilość fentanylu lub innej substancji mającej wywołać senność czy utratę przytomności – ostrzegł policjant. Z tego powodu radzi, by nie przyjmować żadnych napojów ani przekąsek od nieznanych kierowców. Dodał też praktyczną wskazówkę: jeśli ktoś z powodu silnego pragnienia rozważa przyjęcie oferowanej wody, powinien delikatnie ścisnąć butelkę – jeśli pojawi się wyciek, może to świadczyć o wcześniejszym przekłuciu opakowania. – Moja najlepsza rada dla pań i nastolatek brzmi: jeśli wsiadacie do pojazdu prowadzonego przez obcą osobę, nie przyjmujcie od niej żadnego jedzenia ani napojów. Dbajcie o swoje bezpieczeństwo – podsumował. Rosnąca liczba niepokojących relacji kobiet z całego świata W komentarzac…

IMG0436-3e59802.jpeg
width: 3760
height: 2624

Przetrwała dwa lata na arktycznej wyspie. Walczyła o życie, by wrócić do syna
type: item
date: 2025-11-08T13:30:45.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Adventure
subject: Ludzie
subject: Traveler
subject: arktyka
subject: ekspedycje
subject: kobiety
subject: wyprawy
subject: wyspy
description: To opowieść, która mimo upływu lat wciąż porusza i budzi podziw. Ada Blackjack miała zaledwie 23 lata, kiedy znalazła się na skutej lodem wyspie, z dala od ludzi i świata, zmagając się z chłodem, głodem i samotnością. Jej jedynym towarzyszem był kot.
encoded: Spis treści: Kim była Ada Blackjack? Dzieciństwo, małżeństwo i walka o przetrwanie Granica ludzkiej wytrzymałości na lodowym odludziu Smutne życie Ady Blackjack po wyprawie Na początku ubiegłego wieku Arktyka pozostawała miejscem niemal nieznanym, a przez to niebezpiecznym. Wyprawy na polarne pustkowia podejmowali wówczas głównie mężczyźni, przekonani, że tylko oni są w stanie przetrwać w świecie lodu i ciszy. Los sprawił jednak, że wśród uczestników jednej z takich ekspedycji znalazła się młoda kobieta, która nie szukała przygody, lecz możliwości utrzymania siebie i dziecka. Wyspa, do której dotarła, miała dać jej pracę i szansę na zmianę życia. Rzeczywistość okazała się jednak zupełnie inna, gdyż zastane tam warunki szybko zamieniły codzienność w nieustanną walkę o przetrwanie. To, co miało być prostym zadaniem, stało się próbą siły, wytrwałości i odwagi w jednym z najbardziej bezlitosnych krajobrazów na Ziemi. Kim była Ada Blackjack? Dzieciństwo, małżeństwo i walka o przetrwanie Ada Deletuk, która później zyskała popularność jako Ada Blackjack, urodziła się w 1898 roku w Spruce Creek na Alasce, niedaleko Nome – osady, która w czasie gorączki złota przyciągała poszukiwaczy przygód i szczęścia. Choć Ada była Inupiatką, jej dorastanie przebiegało inaczej niż w tradycyjnych rdzennych społecznościach. Nie uczono jej polowania, tropienia zwierzyny ani przetrwania w arktycznej dziczy. Wychowywali ją metodystyczni misjonarze, którzy kładli nacisk na naukę języka angielskiego, czytania Biblii oraz prowadzenia domu zgodnie z zachodnimi normami. Ada nauczyła się szyć, gotować potrawy „dla białych” i wykonywać prace, które w jej późniejszym życiu okazały się dla niej zarówno ratunkiem, jak i przekleństwem. W wieku zaledwie 16 lat wyszła za mąż za Jacka Blackjacka, mężczyznę prowadzącego psie zaprzęgi. Małżeństwo nie przyniosło jej jednak bezpieczeństwa ani stabilizacji. Para miała troje dzieci, z których dwoje zmarło, a jedyne ocalałe (czyli pięcioletni Bennett) poważnie cho…

IMG9002-649c0f8.jpeg
width: 1633
height: 1174

Oto, co dzieje się z mózgiem podczas menopauzy. Najnowsze odkrycia na międzynarodowej konferencji
type: item
date: 2025-11-01T10:29:30.000Z
creator: Meryl Davids Landau
subject: Lifestyle
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: kobiety
subject: Zdrowie
description: Czy menopauza faktycznie wywołuje „mgłę mózgową”? Czy w mózgu zachodzą w tym czasie fizyczne zmiany? Czy są odwracalne? Odpowiedzi na te i inne pytania są coraz bliżej. Naukowcy właśnie przedstawili wyniki badań na konferencji w Orlando.
encoded: Spis treści: To już potwierdzone: menopauza wpływa na mózg Menopauza a „kurczące się” obszary mózgu Hormony czy starzenie? Pytanie, na które trudno odpowiedzieć Alzheimer czy nie? Naukowcy tłumaczą Czy HTZ pomaga na funkcje poznawcze? „To skomplikowane” Czy zmiany w mózgu są trwałe? Około 41% kobiet w czasie menopauzy ma problemy z pamięcią. Często pojawia się „mgła mózgowa” i trudności z przypomnieniem sobie słów. Naukowcy coraz częściej dokumentują zmiany w mózgu, takie jak zmniejszanie się jego objętości i spadek przepływu krwi. To one mogą stać za dolegliwościami. Starają się też powiązać te zmiany z hormonalnymi, które zaczynają się na całe lata przed menopauzą. To już potwierdzone: menopauza wpływa na mózg Tuż po pięćdziesiątce Susan Shaw zauważyła, że co i rusz coś „umyka jej z głowy”: gdzie zaparkowała samochód, do kogo miała zadzwonić, a nawet data urodzin jej najlepszej przyjaciółki. Choć wcześniej w pracy była wielozadaniowcem, nagle nawet drobne rzeczy wytrącały ją z rytmu. W ciągu kolejnych pięciu lat problem się nasilał. – Mój mózg działa teraz inaczej niż kiedyś – mówi Shaw. Radzi sobie na różne sposoby, ale nie martwi się , że te objawy mogą być zwiastunem demencji. A to dlatego, że pracuje jako ginekolożka-położniczka, z pacjentkami w okresie okołomenopauzalnym. Doskonale wie, że takie objawy są powszechne. – Menopauza to nie tylko proces hormonalny, także mózgowy. W mózgu zachodzą bardzo konkretne zmiany strukturalne – mówi Angélica Rodríguez, doktorantka z Ponce Health Sciences University w Portoryko, która przedstawiła przegląd tych badań na dorocznej konferencji The Menopause Society w Orlando na Florydzie. Dekadę temu kobiety u lekarza mówiły głównie o uderzeniach gorąca i nocnych potach, ale w ostatnich latach, jak mówi Shaw, „coraz częściej słyszymy od pacjentek także o tych objawach”, co najpewniej wynika z większej świadomości całego wachlarza zmian, jakie niesie menopauza. Wciąż jednak pozostaje wiele pytań, bo neurobiologia menopauzy jest…

menopauza-a1e7914.jpeg
width: 7952
height: 5304

Dlaczego mężczyźni żyją krócej od kobiet? Rozwiązaniem zagadki jest świat zwierząt
type: item
date: 2025-10-06T06:40:00.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Przyroda
subject: ewolucja
subject: kobiety
subject: mężczyźni
subject: życie
description: Dlaczego kobiety żyją dłużej niż mężczyźni? Wyjaśnienie tego fenomenu nie jest wcale takie oczywiste. Aby odpowiedzieć na to pytanie, naukowcy przeanalizowali przeżywalności ponad tysiąca gatunków zwierząt. Wyniki są intrygujące.
encoded: Zarówno naukowców, jak i ogół społeczeństwa od dawna intrygują stosunkowo duże i stałe różnice w przeżywalności między kobietami a mężczyznami. Panie na całym świecie żyją średnio o 5,4 roku dłużej niż panowie. Taka prawidłowość obserwowana jest niezależnie od kontekstu kulturowego czy społecznego. Międzynarodowy zespół badaczy pod kierownictwem naukowców z Instytutu Antropologii Ewolucyjnej im. Maxa Plancka w Lipsku postanowił zbadać tę sprawę dogłębnie i sprawdzić, jak przeżywalność wygląda w przypadku zwierząt. Wnioski opublikowano w „Science Advances”. Długowieczność zaklęta w genetyce? U ssaków samice zazwyczaj żyją dłużej. Tak jest np. u pawianów i goryli. Jednak ten wzorzec nie jest uniwersalny: u wielu ptaków, owadów i gadów płcią żyjącą dłużej są samce. Jedno z wyjaśnień genetycznych to tzw. hipoteza płci heterogametycznej – wskazuje na różnice w chromosomach płci. U ssaków samice mają dwa chromosomy X, podczas gdy samce mają tylko jeden chromosom X i jeden Y (co czyni je płcią heterogametyczną). Niektóre badania sugerują, że posiadanie dwóch chromosomów X może chronić samice przed szkodliwymi mutacjami, dając im przewagę w przetrwaniu. U ptaków jednak system jest odwrócony: samice są płcią heterogametyczną – dlatego to samce żyją dłużej. Tyle że w nowe badanie nie do końca potwierdza tę hipotezę. Dłuższe życie? To skomplikowane Korzystając z danych z systemu zarządzania informacją zoologiczną dotyczących ponad 1176 gatunków ptaków i ssaków w ogrodach zoologicznych na całym świecie, naukowcy odkryli uderzający kontrast w długości życia potwierdzający hipotezę heterogametyczną: u większości ssaków (72%) samice żyły dłużej, średnio o 12%; u większości gatunków ptaków (68%) samce żyły dłużej, średnio o 5%. Ale dalsze analizy zburzyły porządek. – Niektóre gatunki wykazywały odwrotny do oczekiwanego wzorzec – mówi główna autorka dr Johanna Stärk z Instytutu Maxa Plancka. – Na przykład u wielu ptaków drapieżnych samice są zarówno większe, jak i żyją dłużej niż sa…

shutterstock628988195-2003f1e.jpg
width: 3107
height: 2330

Nowi astronauci wybrani. NASA stawia na kobiety
type: item
date: 2025-09-24T08:32:22.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: Ludzie
subject: astronauci
subject: kobiety
subject: misja na marsa
subject: nasa
description: Specjaliści z zakresu nauk ścisłych i piloci testowi – głównie z tych dwóch grup wybrano nowych astronautów NASA. Po raz pierwszy w historii to kobiety stanowią większość wśród nowych rekrutów. Do 24 Korpusu Astronautów zakwalifikowano ich aż 6.
encoded: W poniedziałek 22 września 2025 roku NASA przedstawiła światu grupę 10 nowych kandydatów na astronautów, wyłonionych w wyniku wieloetapowej selekcji. Do konkursu zgłosiło się ponad osiem tysięcy osób z całych Stanów Zjednoczonych. Jakie warunki należy spełnić, by znaleźć się wśród szczęśliwców, którzy będą mieli szansę polecieć na Księżyc, a kto wie, może również na Marsa? Co robić, by zostać astronautą NASA? Podstawowym warunkiem jest obywatelstwo USA. Od tej zasady nie ma odstępstw. Konieczny jest też tytuł magistra w dziedzinie STEM — inżynierii, naukach biologicznych, naukach fizycznych, informatyce lub matematyce. W dodatku tytuł taki musiał zostać uzyskany w jednej z akredytowanej przez NASA instytucji. Dalej robi się ciut trudniej. Wymagane trzy lata doświadczenia zawodowego nie wydają się problemem, jednak w przypadku pilotów mowa jest już o minimum 1000 godzin w roli dowódcy (Pilot-in-Command), z czego co najmniej 850 godzin na odrzutowcach o wysokich osiągach. W przypadku lekarzy czas rezydentury może zostać zaliczony do wymaganego doświadczenia. Poza tym należy przejść przez sito różnorodnych badań lekarskich mających wykazać, czy przyszły astronauta podoła fizycznie długookresowym misjom. Dziesięcioro wybrańców Kim są ci, którym udało się przejść szczegółową rekrutację, pokonać tysiące kandydatów i trafić do 24 Korpusu Astronautów? Oto oni: Ben Bailey, 38 lat, starszy chorąży sztabowy U.S. Army. Dyplomowany inżynier mechanik Uniwersytetu Wirginii. Absolwent U.S. Naval Test Pilot School, ma na swoim koncie ponad 2000 godzin lotu. Jest specjalistą testującym nowe technologie w śmigłowcach UH-60 Black Hawk i CH-47F Chinook. Lauren Edgar, 40 lat, geolożka z doktoratem uzyskanym na Caltech. Zastępczyni głównego badacza zespołu geologii Artemis III. Przez ponad 17 lat wspierała misje łazików marsjańskich. Pracowała również w U.S. Geological Survey. Adam Fuhrmann, 35 lat, major, U.S. Air Force. Jest inżynierem lotniczym i absolwentem MIT. Ma za sobą ponad 2100 …

astronaut-candidate-class-of-2025-9d08e9e.jpg
width: 7433
height: 4955

Ma 17 lat i zmienia świat nauki. Kornelia Wieczorek na prestiżowej liście „TIME”
type: item
date: 2025-08-20T09:33:14.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Ludzie
subject: Nauka
subject: kobiety
subject: nagrody
subject: nauka
subject: polacy
description: Kornelia Wieczorek z Łodzi znalazła się na liście „Girls of the Year” (Dziewczyny Roku) 2025 amerykańskiego magazynu „TIME”. Młoda naukowczyni opracowała już m.in. biodegradowalny nawóz i aplikację do diagnostyki zmian skórnych. Obecnie zajmuje się chorobami neurodegeneracyjnymi w Cambridge i planuje studia.
encoded: Amerykański dwutygodnik „TIME” opublikował listę „Girls of the Year 2025”. To prestiżowa inicjatywa, realizowana we współpracy z LEGO Group, która wyróżnia młode liderki i naukowczynie z całego świata. Wszystkie wyróżnione dziewczyny nie skończyły jeszcze 18 lat, jednak każda z nich już ma wiele osiągnięć. Wśród nich znalazła się 17-letnia Kornelia Wieczorek z Polski. Kornelia Wieczorek „Dziewczyną Roku 2025” Projekt powstał w ramach kampanii LEGO „She Built That”, nagłaśniającej osiągnięcia młodych dziewcząt. Punktem wyjścia były badania naukowe pokazujące, że dziewczynki nie widzą siebie w roli liderek a brak żeńskich wzorców osłabia ich wiarę we własne możliwości. „Dziewczyny Roku” mają te narrację zmienić. „TIME” przygotował z tej okazji limitowaną okładkę magazynu, przedstawiającą wyróżnione dziewczęta w formie figurek LEGO. Magazyn z USA tak opisuje osiągnięcia Polki: „Kornelia Wieczorek pracuje nad wieloma projektami — od aplikacji do wykrywania i diagnozowania zmian skórnych, przez badania nad wykorzystaniem komórek macierzystych w terapiach choroby Parkinsona, po aplikację do brachyterapii we współpracy z jednym z największych ośrodków onkologicznych w Polsce. Planuje studia na dwóch kierunkach — neuronauka i medycyna. Ostatnie miesiące przyniosły jej jednak tak wiele możliwości, że trudno przewidzieć, co w końcu wybierze." „Nie jestem do końca pewna, co wydarzy się za pół roku, ale mam nadzieję, że będę ekspertką w tym, co mnie interesuje, ponieważ to coś, co naprawdę lubię” – cytuje Polkę magazyn. Cała lista wyróżnionych Oto reszta młodych liderek z całego świata, wyróżnionych przez „TIME”: Rutendo Shadaya, 17 lat – propagatorka młodych autorów z Nowej Zelandii; Coco Yoshizawa, 15 lat – złota medalistka olimpijska z Japonii; Valerie Chiu, 15 lat – edukatorka naukowa z Chin; Zoé Clauzure, 15 lat – aktywistka przeciwko przemocy rówieśniczej z Francji; Clara Proksch, 12 lat – działaczka na rzecz bezpieczeństwa dzieci z Niemiec; Ivanna Richards, 17 lat – kier…

EN016434440031-c34b9f4.jpg
width: 6000
height: 4000

Marie Curie czy Maria Skłodowska-Curie? Spór o nowe banknoty euro
type: item
date: 2025-08-06T10:27:19.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Ludzie
subject: kobiety
subject: ludzie
subject: nauka
subject: unia europejska
description: Jeszcze nie istnieją, a już wywołały międzynarodowe tarcia. Na nowych banknotach euro ma widnieć nasza podwójna noblistka, Maria Skłodowska-Curie. Jednak jej imię i nazwisko znajdą się tam we francuskiej wersji – Marie Curie. W sprawie interweniuje polskie ministerstwo.
encoded: Spis treści Forma „Marie Curie” pomija polskie obywatelstwo noblistki Kiedy poznamy ostateczny projekt banknotów? Długi proces projektowania nowych banknotów euro wszedł w decydującą fazę – wiadomo jakie motywy i postaci się na nich znajdą. Jedną z nich jest nasza najsłynniejsza fizyczka i chemiczka, podwójna noblistka, Maria Skłodowska-Curie. Nie obyło się jednak bez kontrowersji – przynajmniej z polskiego punktu widzenia. Na banknocie o nominale 20 euro ma bowiem widnieć francuskie imię i nazwisko – Marie Curie. W sprawę zaangażowało się Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Forma „Marie Curie” pomija polskie obywatelstwo noblistki Proces projektowania nowych banknotów euro rozpoczął się w 2021 roku i potrwa do 2026. Jednym z jego kluczowych etapów był wybór motywów i postaci, jakie się na nich znajdą. Według aktualnych informacji, w ramach ogólnego tematu „kultura europejska” na banknotach zobaczymy m.in. Leonardo da Vinci, Ludwiga van Beethovena, Miguela de Cervantesa oraz Marię Skłodowską-Curie. Problem w tym, że Europejski Bank Centralny wybrał francuską wersję jej imienia i nazwiska – Marie Curie. To pominięcie polskiej narodowości spotkało się z reakcjami Polski na najwyższym szczeblu. Teraz oficjalny list wystosował minister nauki. „Wybór pełnego imienia i nazwiska Marii Skłodowskiej-Curie na banknocie 20 euro to nie tylko kwestia formalna – to także symbol uznania dla naszej wspólnej europejskiej tożsamości, historii i dziedzictwa. Musimy pamiętać o korzeniach i walczyć o widoczność polskiego wkładu w światowe osiągnięcia naukowe” – napisał minister Marcin Kulasek w liście skierowanym do prezes EBC Christine Lagarde. Kiedy poznamy ostateczny projekt banknotów? Banknotów jeszcze nie zaprojektowano. Od 15 lipca do 18 sierpnia 2025 trwa konkurs na projekty, z których specjalna komisja wybierze do 20 najciekawszych propozycji. Finał konkursu poznamy dopiero pod koniec 2026 roku, a nowe banknoty trafią do obiegu w roku 2028. Informacja o polskim obywatelst…

GettyImages-515578850-6978939.jpg
width: 4258
height: 3373

Pilotki lepiej niż piloci reagują pod presją. Zdradziły to ich oczy
type: item
date: 2025-08-01T06:50:19.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Nauka
subject: kobiety
subject: pilot
subject: samoloty
subject: stres
description: Pilotki radzą sobie lepiej do mężczyzn sterujących latającymi maszynami – dowodzą najnowsze badania amerykańskich naukowców. Tak oto upada mit o predysponowaniu do tego wymagającego zawodu panów.
encoded: Spis treści: Przyglądając się oczom Kobieta pod presją radzi sobie lepiej Gdy myślimy o osobach sterujących samolotami, przed oczami najczęściej staje nam mężczyzna w średnim wieku. I faktycznie, szacuje się, że kobiety stanowią zaledwie 4–6% pilotów pracujących w liniach lotniczych. Tymczasem nowe badania podważają uprzedzenia płciowe w lotnictwie. Okazuje się, że panie pod pewnymi względami są lepszymi pilotami od mężczyzn. Przyglądając się oczom Według nowego badania przeprowadzonego przez naukowców z Uniwersytetu w Waterloo w USA kobiety za sterami mogą osiągać lepsze wyniki niż mężczyźni w sytuacjach wymagających znoszenia dużej presji. Naukowcy wykorzystali wysokiej jakości symulator lotu do badania 20 doświadczonych pilotów lotnictwa ogólnego – 10 kobiet i 10 mężczyzn – podczas lotów w typowych i awaryjnych sytuacjach. W każdym scenariuszu zespół rejestrował, gdzie piloci patrzyli i jak reagowali. Wszyscy piloci nosili okulary śledzące ruchy gałek ocznych i wykonywali standardowe zadania lotnicze. Eye-tracking stosowany jest też m.in. w badaniach archeologicznych. Wśród zadań dla pilotów były działania w sytuacji nieoczekiwanej awarii silników i trudne lądowania, mające na celu sprawdzenie reakcji pod presją. Pozwoliło to badaczom zebrać dane dotyczące zarówno uwagi wzrokowej, jak i precyzji działania. Kobieta pod presją radzi sobie lepiej Badania wykazały, że pomimo niemal identycznych wzorców koncentracji uwagi wzrokowej i doświadczenia w lotnictwie wśród pilotów płci męskiej i żeńskiej, kobiety rzadziej popełniają błędy w sterowaniu lotem w warunkach rosnącego stresu. Oznacza to, że chociaż obie płcie zwracały uwagę na te same informacje podczas lotu, kobiety reagowały na nie bardziej konsekwentnie i precyzyjnie. – Zrozumienie, jak różni ludzie radzą sobie z działaniem pod presją, pomaga nam tworzyć lepsze programy szkoleniowe dla wszystkich, bezpieczniejsze kokpity i bardziej inkluzywne systemy lotnicze – powiedziała współautorka artykułu, prof. Suzanne K…

pilotka-6ced580.jpg
width: 5742
height: 3828

Na tę fińską wyspę miały wstęp tylko kobiety. Nie potrwało to długo
type: item
date: 2025-07-16T07:57:14.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: finlandia
subject: kobiety
subject: trendy
subject: wyspy
description: SuperShe Island w Finlandii miała być luksusowym azylem dla kobiet, z dala od mężczyzn. Pomysł bizneswoman Kristiny Roth jednak szybko przestał działać – wyspa zyskała popularność tylko na dwa sezony, a potem spotkała się z ostrą krytyką.
encoded: Spis treści Pomysł na luksusowy azyl tylko dla kobiet Dobry początek, ostra krytyka i szybki koniec O tym miejscu rozpisywały się największe światowe media. SuperShe Island – maleńka wysepka na bałtyckim wybrzeżu Finlandii miała być wyjątkowym, ekskluzywnym ośrodkiem tylko dla kobiet. Pomysł jednak nie wypalił, a feministyczna miejscówka szybko zaczęła być krytykowana przez same zainteresowane. Pomysł na luksusowy azyl tylko dla kobiet Kristina Roth, niemiecko-amerykańska przedsiębiorczyni, po sprzedaży swojej firmy konsultingowej podjęła decyzję o zakupie prywatnej wyspy na południowym wybrzeżu Finlandii, niedaleko Helsinek. Nabyła ją w 2017 roku z zamiarem przekształcenia w bezpieczną przestrzeń dla kobiet. Na wyspę miało wstęp tylko kilku mężczyzn i tylko na jakiś czas – byli to budowlańcy, elektrycy i hydraulicy, pracujący nad koniecznymi na dziewiczej wysepce instalacjami. Na SuperShe powstały: sauna, cztery oryginalne drewniane domki, jurta do jogi, spa i ścieżki oraz lądowisko dla helikopterów. Jednocześnie na wyspie mogło przebywać tylko 8 pań. SuperShe Island była przedstawiana jako połączenie luksusu i holistycznego podejścia do zdrowia. Na urlopowiczki czekały m.in. sesje jogi, medytacje, spa, potrawy inspirowane dietą paleo i ajurwedą, sesje motywacyjne, warsztaty rozwojowe. Kristina Roth podkreślała, że relaks bez mężczyzn tworzy bezpieczną przestrzeń, pozwalającą kobietom skupić się na sobie i budować wzajemne wsparcie. Dobry początek, ostra krytyka i szybki koniec Pierwszy sezon rozpoczęto 23 czerwca 2018 roku. Zainteresowanie było olbrzymie, mimo wysokiej ceny – 4 tys. euro za tydzień. Wpłynęło ponad 6 tys. zgłoszeń, z których wybrano tylko kilkaset kobiet do rozmów kwalifikacyjnych i dalszej selekcji. Jednak dobra passa trwała jeszcze tylko przez rok. SuperShe Island zaczęła być szybko krytykowana za nadmierną elitarność, która miała mało wspólnego z feministycznymi deklaracjami, przyciągając wyłącznie zamożne kobiety. Krytyka przyszła również ze st…

super-she-island24rkj0t7-6a3d04e.jpg
width: 2700
height: 1800

Kluczowa rola kobiet w prastarym mieście Çatalhöyük. Co mówią ich groby?
type: item
date: 2025-06-26T14:00:18.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: grób
subject: kobiety
subject: neolit
subject: turcja
description: Kobiety odgrywały kluczową rolę w funkcjonowaniu jednego z najstarszych miast świata – Çatalhöyük w obecnej Turcji. Taki wniosek był możliwy dzięki analizie DNA ich szczątków złożonych… pod posadzkami domów. W analizach uczestniczyli Polacy.
encoded: Spis treści: Szkielety pod podłogą domów Krewni w domach? Nie zawsze Szczególna rola kobiet Równość mieszkańców osady na barkach kobiet Çatalhöyük jest stanowiskiem archeologicznym położonym w centralnej Turcji. Niegdyś znajdowała się tutaj obszerna osada. Ale była wyjątkowa pod wieloma względami: nie było tutaj ulic, a domostwa przylegały do siebie ścianami. Z lotu ptaka wyglądała jak plaster miodu. Ludzie żyli tutaj prawie 1200 lat – od 7100 do 5950 roku p.n.e. W momencie rozkwitu żyło tu nawet 6 tys. osób. Kiedyś Çatalhöyük określano najstarszym miastem świata, ale nie jest to prawda. Jednak jest to jedna z najstarszych złożonych i największych osad na świecie. Obecnie jej relikty znajdują się na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO. Od lat w badaniach tego miejsca zaangażowani są polscy archeolodzy i badacze innych specjalności. Właśnie opublikowano publikację naukową w prestiżowym „Science”, której są współautorami. Rzuca ona nowe światło na rolę kobiet. Szkielety pod podłogą domów Jedną z zaskakujących dla nas rzeczy jest sposób pochówków mieszkańców osady. Otóż składano ich na wieczny odpoczynek w domach – w jamach pod posadzką. Podobnie było w przypadku innych osad z na Bliskim Wschodzie w okresie neolitu, czyli w czasach, gdy upowszechniło się rolnictwo i hodowla. Na potrzeby najnowszych badań, które opublikowano na łamach czasopisma „Science”, przeanalizowano genomy 131 ludzi z Çatalhöyük. Naukowców ciekawiło, kim byli ludzie pochowani w poszczególnych domach i jakie łączyły ich więzy pokrewieństwa. Badania paleogenetyczne wykonał zespół genetyków z Bliskowschodniego Uniwersytetu Technicznego i uniwersytetu Hacettepe w Ankarze pod kierunkiem prof. Mehmeta Somela, we współpracy m.in. z prof. Arkadiuszem Marciniakiem z Wydziału Archeologii z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Prace zespołu trwały przez 12 lat, bo pobrano próbki z kilkuset szczątków, ale tylko część nadawała się do analiz. Krewni w domach? Nie zawsze Badaczy czekało kilka zaskocze…

shutterstock2639751863-fc89616.jpg
width: 8156
height: 5013

Ranking najbezpieczniejszych miejsc dla kobiet podróżujących samotnie. Na liście znalazło się polskie miasto
type: item
date: 2025-06-08T13:14:26.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: bezpieczeństwo
subject: Czas na miasta
subject: dubaj
subject: kobiety
subject: kraków
subject: miasta
subject: podróże
description: Bezpieczeństwo jest priorytetem dla wielu kobiet podróżujących w pojedynkę. Sprawdź, które miasta znalazły się w tegorocznym rankingu najlepszych destynacji dla podróżniczek chcących w spokoju cieszyć się wrażeniami z urlopu.
encoded: Spis treści: Dubaj najlepszym miastem dla kobiet podróżujących samotnie Które jeszcze miejsca są bezpieczne? Kraków w czołówce Samotne podróże stały się jednym z najważniejszych trendów turystycznych ostatnich lat. Coraz więcej kobiet decyduje się na wyjazdy bez towarzystwa, by odkrywać świat na własnych warunkach. Jednak podróże solo wiążą się także z dodatkowymi wyzwaniami, szczególnie w kwestii bezpieczeństwa. Kobiety podróżujące w pojedynkę często muszą podejmować dodatkowe środki ostrożności, by czuć się komfortowo w nowym miejscu, co w niektórych przypadkach wiąże się z wyborem odpowiednich destynacji. Jakie miasta zapewniają poczucie bezpieczeństwa, a które mogą stanowić zagrożenie? Odpowiedzi na te pytania starał się znaleźć serwis InsureMyTrip, który oferuje ubezpieczenia turystyczne. Dubaj najlepszym miastem dla kobiet podróżujących samotnie Na szczycie tegorocznego rankingu najbezpieczniejszych miast dla kobiet podróżujących samotnie znalazł się Dubaj. To niespodzianka, bo nie znajduje się on ani w Europie, ani w Stanach Zjednoczonych, tylko w Zjednoczonych Emiratach Arabskich. A to sprawia, że jego miejsce na pierwszej pozycji budzi tym większe zainteresowanie. W czym tkwi sekret tej wyjątkowej destynacji? Badanie InsureMyTrip, które oceniało 62 miejsca pod kątem takich czynników, jak poczucie bezpieczeństwa podczas samotnych spacerów w nocy, wskazuje, że Dubaj jest absolutnym liderem. Miasto uzyskało najwyższe wyniki, z notą 86,23 na 100 za ogólne poczucie bezpieczeństwa i 83,11 na 100 za bezpieczeństwo nocą. To jedno z najbezpieczniejszych miast na świecie, co doceniły także kobiety, które na TikToku wymieniają je jako swoje ulubione miejsce podróży. Dubaj zyskał popularność nie tylko dzięki niskiej przestępczości, ale także rozwiniętej infrastrukturze, nowoczesnym systemom monitoringu i obecności służb porządkowych, które szybko reagują na wszelkie incydenty. Miasto oferuje także dobrą jakość usług turystycznych – wysoka jakość hoteli oraz liczba atra…

solo-5ec204b.jpg
width: 4832
height: 3312