National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2025-12-05T12:45:09.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Kim była cesarzowa Matylda? Zapomniana kobieta, która o mały włos nie została pierwszą królową Anglii
items: Podróżniczki muszą mieć się na baczności. Policjant ujawnił nowy, niebezpieczny trik taksówkarzy
items: Przetrwała dwa lata na arktycznej wyspie. Walczyła o życie, by wrócić do syna
items: Oto, co dzieje się z mózgiem podczas menopauzy. Najnowsze odkrycia na międzynarodowej konferencji
items: Dlaczego mężczyźni żyją krócej od kobiet? Rozwiązaniem zagadki jest świat zwierząt
items: Nowi astronauci wybrani. NASA stawia na kobiety
items: Ma 17 lat i zmienia świat nauki. Kornelia Wieczorek na prestiżowej liście „TIME”
items: Marie Curie czy Maria Skłodowska-Curie? Spór o nowe banknoty euro
items: Pilotki lepiej niż piloci reagują pod presją. Zdradziły to ich oczy
items: Na tę fińską wyspę miały wstęp tylko kobiety. Nie potrwało to długo
items: Kluczowa rola kobiet w prastarym mieście Çatalhöyük. Co mówią ich groby?
items: Ranking najbezpieczniejszych miejsc dla kobiet podróżujących samotnie. Na liście znalazło się polskie miasto
items: Jak wyglądała Tora? Naukowcy odtworzyli twarz średniowiecznej kobiety
items: Najnowsze badania archeologiczne i literackie odkrywają tajemnice ciąży w czasach wikingów
items: Zagadka afrykańskich mieczy rozwiązana. Używano ich w czasie rytuałów w królestwie Dahomej
items: Poznaj mieszkanki najsłynniejszego starożytnego miasta. Te historie mogą zaskoczyć
items: Nellie Bly była gotowa na wszystko, by głosić prawdę. Dała się zamknąć w szpitalu psychiatrycznym
items: Siła natury i kobiecego wsparcia – Cosy Festiwal Kobiecego Outdooru
items: Helena Moskiewska była prawosławną królową Polski. Oskarżano ją o szpiegostwo
items: Przedsława – losy tej księżniczki są pełne zagadek. Bolesław Chrobry okrył ją hańbą
items: Ponad ćwierć miliona paciorków w grobie sprzed 5 tys. lat. Niezwykłe odkrycie
items: Mężczyźni rosną szybciej niż kobiety. W ciągu ostatniego stulecia podwoili przewagę
items: Czy na arenach starożytnego Rzymu walczyły gladiatorki? Odpowiedź jest jasna
items: Tak wyglądała kobieta pochowana 400 lat temu z sierpem na szyi. Spektakularna rekonstrukcja
items: Kobieta w świecie sportów ekstremalnych. Podcast „National Geographic Polska"

Kim była cesarzowa Matylda? Zapomniana kobieta, która o mały włos nie została pierwszą królową Anglii
type: item
date: 2025-12-05T12:44:52.000Z
creator: Julia Carpenter
subject: Historia
subject: anglia
subject: historia
subject: kobiety
subject: średniowiecze
description: Cesarzowa Matylda niemal została pierwszą królową Anglii. Zobacz, jak niewiele zabrakło, by kobieta w XII wieku objęła koronę. Jak jej historia wpłynęła na dzieje Europy?
encoded: Spis treści: Kim była cesarzowa Matylda? Katastrofa „Białego Statku” Prawo Matyldy do tronu Anglii Anarchia Przyszły król Kiedy w 1120 roku zatonięcie „Białego Statku” zdziesiątkowało angielską linię sukcesji i pogrążyło królestwo w chaosie, jedyną osobą uprawnioną do dziedziczenia brytyjskiego tronu pozostała nastoletnia dziewczyna. Nawet przy – początkowo niechętnym – poparciu ze strony ojca, króla Henryka I, 25-letniej Matyldzie nie udało się dokonać historycznego przełomu: objąć rządów jako królowej z własnego prawa. Oto jak droga Matyldy – i, być może, kluczowy „brak bezwzględności” – sprawiły, że tylko o krok minęła się z tytułem pierwszej królowej Anglii. Kim była cesarzowa Matylda? W 1112 roku, gdy miała zaledwie osiem lat, król Henryk I wysłał Matyldę do Niemiec, aby poślubiła Henryka V, króla Niemiec, późniejszego cesarza rzymskiego. Swoje pierwsze doświadczenia zdobywała na niemieckim dworze, ucząc się, jak przetrwać z dala od potężnej rodziny. Te lata wzmocniły jej „stalowy rdzeń” – mówi Catherine Hanley, mediewistka i autorka książki Matilda: Empress, Queen and Warrior. – Nie była tylko jego żoną, która miała siedzieć w tle – podkreśla Hanley. – Wiele ośmioletnich dziewczynek, rozdzielonych z matką i wysłanych za granicę, załamałoby się. A historycy mówią, że ona przyjęła to wyzwanie i powiedziała: „To mój los. Tym mam się zająć”. Niesamowita determinacja Matyldy zrobiła wrażenie na jej mężu. Po koronacji Matyldy na cesarzową rzymską w 1114 roku Henryk V traktował ją jak polityczną doradczynię i współrządczynię. Ufał jej na tyle, że w 1118 roku mianował ją swoją regentką. Gdy sam prowadził serię wojen za granicą, uznał Matyldę za na tyle kompetentną, by powierzyć jej zarząd nad Italią. Jednak zatonięcie „Białego Statku” w 1120 roku oraz śmierć męża w 1125 roku postawiły pod znakiem zapytania dalszy los Matyldy. Wróciła do Anglii jako bezdzietna wdowa i była cesarzowa. Jej lata spędzone na obcym dworze i umiejętności wyostrzone za granicą zaczęły intrygo…

2025-12-05-123041-Dodaj-artykul--National-Geographic--WordPress-957044e.png
width: 1249
height: 899

Podróżniczki muszą mieć się na baczności. Policjant ujawnił nowy, niebezpieczny trik taksówkarzy
type: item
date: 2025-11-24T08:02:31.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Porady
subject: Traveler
subject: bezpieczeństwo
subject: kobiety
subject: taksówka
subject: transport
description: Podczas samotnych podróży kobiety muszą uważać na wiele zagrożeń, a przestępcy wciąż wymyślają nowe sposoby, by je wykorzystać. Najnowsza metoda, o której głośno zrobiło się w sieci, polega na podawaniu podróżnym „poczęstunku”, który ma je odurzyć i pozbawić kontroli.
encoded: Kobiety podróżujące samotnie za granicą od lat zwracają uwagę na konieczność wzmożonej czujności. W obcych krajach mogą stać się celem osób, które próbują je oszukać, okraść lub wykorzystać ich nieuwagę. Teraz jeden z funkcjonariuszy policji opublikował w mediach społecznościowych ostrzeżenie dotyczące niebezpiecznej praktyki, którą – według relacji – stosują niektórzy taksówkarze oraz kierowcy oferujący przejazdy współdzielone. Chodzi o pozornie niewinną propozycję napoju lub przekąski, która w rzeczywistości może zawierać substancję odurzającą. Viralowe ostrzeżenie policjanta Policjant obecny w sieci pod pseudonimem @police_g0tur6, którego na TikToku obserwuje ponad 1,1 mln użytkowników, opublikował niedawno nagranie, które błyskawicznie stało się viralem. Funkcjonariusz ostrzegł w nim podróżujące kobiety przed tym, co nazwał „nowym zagrożeniem”, podkreślając, że sprawa wymaga maksymalnej uwagi. – Wszystkie kobiety i nastolatki, które jeżdżą Uberem i taksówkami, muszą wiedzieć o tym niebezpieczeństwie. Posłuchajcie uważnie – rozpoczął. Jak wyjaśnił, pojawiają się doniesienia o kierowcach, którzy wręczają pasażerkom butelki wody zaraz po wejściu do samochodu. Problem w tym, że takie butelki mogły zostać wcześniej naruszone. – Zdarza się, że wstrzykują do środka niewielką ilość fentanylu lub innej substancji mającej wywołać senność czy utratę przytomności – ostrzegł policjant. Z tego powodu radzi, by nie przyjmować żadnych napojów ani przekąsek od nieznanych kierowców. Dodał też praktyczną wskazówkę: jeśli ktoś z powodu silnego pragnienia rozważa przyjęcie oferowanej wody, powinien delikatnie ścisnąć butelkę – jeśli pojawi się wyciek, może to świadczyć o wcześniejszym przekłuciu opakowania. – Moja najlepsza rada dla pań i nastolatek brzmi: jeśli wsiadacie do pojazdu prowadzonego przez obcą osobę, nie przyjmujcie od niej żadnego jedzenia ani napojów. Dbajcie o swoje bezpieczeństwo – podsumował. Rosnąca liczba niepokojących relacji kobiet z całego świata W komentarzac…

IMG0436-3e59802.jpeg
width: 3760
height: 2624

Przetrwała dwa lata na arktycznej wyspie. Walczyła o życie, by wrócić do syna
type: item
date: 2025-11-08T13:30:45.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Adventure
subject: Ludzie
subject: Traveler
subject: arktyka
subject: ekspedycje
subject: kobiety
subject: wyprawy
subject: wyspy
description: To opowieść, która mimo upływu lat wciąż porusza i budzi podziw. Ada Blackjack miała zaledwie 23 lata, kiedy znalazła się na skutej lodem wyspie, z dala od ludzi i świata, zmagając się z chłodem, głodem i samotnością. Jej jedynym towarzyszem był kot.
encoded: Spis treści: Kim była Ada Blackjack? Dzieciństwo, małżeństwo i walka o przetrwanie Granica ludzkiej wytrzymałości na lodowym odludziu Smutne życie Ady Blackjack po wyprawie Na początku ubiegłego wieku Arktyka pozostawała miejscem niemal nieznanym, a przez to niebezpiecznym. Wyprawy na polarne pustkowia podejmowali wówczas głównie mężczyźni, przekonani, że tylko oni są w stanie przetrwać w świecie lodu i ciszy. Los sprawił jednak, że wśród uczestników jednej z takich ekspedycji znalazła się młoda kobieta, która nie szukała przygody, lecz możliwości utrzymania siebie i dziecka. Wyspa, do której dotarła, miała dać jej pracę i szansę na zmianę życia. Rzeczywistość okazała się jednak zupełnie inna, gdyż zastane tam warunki szybko zamieniły codzienność w nieustanną walkę o przetrwanie. To, co miało być prostym zadaniem, stało się próbą siły, wytrwałości i odwagi w jednym z najbardziej bezlitosnych krajobrazów na Ziemi. Kim była Ada Blackjack? Dzieciństwo, małżeństwo i walka o przetrwanie Ada Deletuk, która później zyskała popularność jako Ada Blackjack, urodziła się w 1898 roku w Spruce Creek na Alasce, niedaleko Nome – osady, która w czasie gorączki złota przyciągała poszukiwaczy przygód i szczęścia. Choć Ada była Inupiatką, jej dorastanie przebiegało inaczej niż w tradycyjnych rdzennych społecznościach. Nie uczono jej polowania, tropienia zwierzyny ani przetrwania w arktycznej dziczy. Wychowywali ją metodystyczni misjonarze, którzy kładli nacisk na naukę języka angielskiego, czytania Biblii oraz prowadzenia domu zgodnie z zachodnimi normami. Ada nauczyła się szyć, gotować potrawy „dla białych” i wykonywać prace, które w jej późniejszym życiu okazały się dla niej zarówno ratunkiem, jak i przekleństwem. W wieku zaledwie 16 lat wyszła za mąż za Jacka Blackjacka, mężczyznę prowadzącego psie zaprzęgi. Małżeństwo nie przyniosło jej jednak bezpieczeństwa ani stabilizacji. Para miała troje dzieci, z których dwoje zmarło, a jedyne ocalałe (czyli pięcioletni Bennett) poważnie cho…

IMG9002-649c0f8.jpeg
width: 1633
height: 1174

Oto, co dzieje się z mózgiem podczas menopauzy. Najnowsze odkrycia na międzynarodowej konferencji
type: item
date: 2025-11-01T10:29:30.000Z
creator: Meryl Davids Landau
subject: Lifestyle
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: kobiety
subject: Zdrowie
description: Czy menopauza faktycznie wywołuje „mgłę mózgową”? Czy w mózgu zachodzą w tym czasie fizyczne zmiany? Czy są odwracalne? Odpowiedzi na te i inne pytania są coraz bliżej. Naukowcy właśnie przedstawili wyniki badań na konferencji w Orlando.
encoded: Spis treści: To już potwierdzone: menopauza wpływa na mózg Menopauza a „kurczące się” obszary mózgu Hormony czy starzenie? Pytanie, na które trudno odpowiedzieć Alzheimer czy nie? Naukowcy tłumaczą Czy HTZ pomaga na funkcje poznawcze? „To skomplikowane” Czy zmiany w mózgu są trwałe? Około 41% kobiet w czasie menopauzy ma problemy z pamięcią. Często pojawia się „mgła mózgowa” i trudności z przypomnieniem sobie słów. Naukowcy coraz częściej dokumentują zmiany w mózgu, takie jak zmniejszanie się jego objętości i spadek przepływu krwi. To one mogą stać za dolegliwościami. Starają się też powiązać te zmiany z hormonalnymi, które zaczynają się na całe lata przed menopauzą. To już potwierdzone: menopauza wpływa na mózg Tuż po pięćdziesiątce Susan Shaw zauważyła, że co i rusz coś „umyka jej z głowy”: gdzie zaparkowała samochód, do kogo miała zadzwonić, a nawet data urodzin jej najlepszej przyjaciółki. Choć wcześniej w pracy była wielozadaniowcem, nagle nawet drobne rzeczy wytrącały ją z rytmu. W ciągu kolejnych pięciu lat problem się nasilał. – Mój mózg działa teraz inaczej niż kiedyś – mówi Shaw. Radzi sobie na różne sposoby, ale nie martwi się , że te objawy mogą być zwiastunem demencji. A to dlatego, że pracuje jako ginekolożka-położniczka, z pacjentkami w okresie okołomenopauzalnym. Doskonale wie, że takie objawy są powszechne. – Menopauza to nie tylko proces hormonalny, także mózgowy. W mózgu zachodzą bardzo konkretne zmiany strukturalne – mówi Angélica Rodríguez, doktorantka z Ponce Health Sciences University w Portoryko, która przedstawiła przegląd tych badań na dorocznej konferencji The Menopause Society w Orlando na Florydzie. Dekadę temu kobiety u lekarza mówiły głównie o uderzeniach gorąca i nocnych potach, ale w ostatnich latach, jak mówi Shaw, „coraz częściej słyszymy od pacjentek także o tych objawach”, co najpewniej wynika z większej świadomości całego wachlarza zmian, jakie niesie menopauza. Wciąż jednak pozostaje wiele pytań, bo neurobiologia menopauzy jest…

menopauza-a1e7914.jpeg
width: 7952
height: 5304

Dlaczego mężczyźni żyją krócej od kobiet? Rozwiązaniem zagadki jest świat zwierząt
type: item
date: 2025-10-06T06:40:00.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Przyroda
subject: ewolucja
subject: kobiety
subject: mężczyźni
subject: życie
description: Dlaczego kobiety żyją dłużej niż mężczyźni? Wyjaśnienie tego fenomenu nie jest wcale takie oczywiste. Aby odpowiedzieć na to pytanie, naukowcy przeanalizowali przeżywalności ponad tysiąca gatunków zwierząt. Wyniki są intrygujące.
encoded: Zarówno naukowców, jak i ogół społeczeństwa od dawna intrygują stosunkowo duże i stałe różnice w przeżywalności między kobietami a mężczyznami. Panie na całym świecie żyją średnio o 5,4 roku dłużej niż panowie. Taka prawidłowość obserwowana jest niezależnie od kontekstu kulturowego czy społecznego. Międzynarodowy zespół badaczy pod kierownictwem naukowców z Instytutu Antropologii Ewolucyjnej im. Maxa Plancka w Lipsku postanowił zbadać tę sprawę dogłębnie i sprawdzić, jak przeżywalność wygląda w przypadku zwierząt. Wnioski opublikowano w „Science Advances”. Długowieczność zaklęta w genetyce? U ssaków samice zazwyczaj żyją dłużej. Tak jest np. u pawianów i goryli. Jednak ten wzorzec nie jest uniwersalny: u wielu ptaków, owadów i gadów płcią żyjącą dłużej są samce. Jedno z wyjaśnień genetycznych to tzw. hipoteza płci heterogametycznej – wskazuje na różnice w chromosomach płci. U ssaków samice mają dwa chromosomy X, podczas gdy samce mają tylko jeden chromosom X i jeden Y (co czyni je płcią heterogametyczną). Niektóre badania sugerują, że posiadanie dwóch chromosomów X może chronić samice przed szkodliwymi mutacjami, dając im przewagę w przetrwaniu. U ptaków jednak system jest odwrócony: samice są płcią heterogametyczną – dlatego to samce żyją dłużej. Tyle że w nowe badanie nie do końca potwierdza tę hipotezę. Dłuższe życie? To skomplikowane Korzystając z danych z systemu zarządzania informacją zoologiczną dotyczących ponad 1176 gatunków ptaków i ssaków w ogrodach zoologicznych na całym świecie, naukowcy odkryli uderzający kontrast w długości życia potwierdzający hipotezę heterogametyczną: u większości ssaków (72%) samice żyły dłużej, średnio o 12%; u większości gatunków ptaków (68%) samce żyły dłużej, średnio o 5%. Ale dalsze analizy zburzyły porządek. – Niektóre gatunki wykazywały odwrotny do oczekiwanego wzorzec – mówi główna autorka dr Johanna Stärk z Instytutu Maxa Plancka. – Na przykład u wielu ptaków drapieżnych samice są zarówno większe, jak i żyją dłużej niż sa…

shutterstock628988195-2003f1e.jpg
width: 3107
height: 2330

Nowi astronauci wybrani. NASA stawia na kobiety
type: item
date: 2025-09-24T08:32:22.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: Ludzie
subject: astronauci
subject: kobiety
subject: misja na marsa
subject: nasa
description: Specjaliści z zakresu nauk ścisłych i piloci testowi – głównie z tych dwóch grup wybrano nowych astronautów NASA. Po raz pierwszy w historii to kobiety stanowią większość wśród nowych rekrutów. Do 24 Korpusu Astronautów zakwalifikowano ich aż 6.
encoded: W poniedziałek 22 września 2025 roku NASA przedstawiła światu grupę 10 nowych kandydatów na astronautów, wyłonionych w wyniku wieloetapowej selekcji. Do konkursu zgłosiło się ponad osiem tysięcy osób z całych Stanów Zjednoczonych. Jakie warunki należy spełnić, by znaleźć się wśród szczęśliwców, którzy będą mieli szansę polecieć na Księżyc, a kto wie, może również na Marsa? Co robić, by zostać astronautą NASA? Podstawowym warunkiem jest obywatelstwo USA. Od tej zasady nie ma odstępstw. Konieczny jest też tytuł magistra w dziedzinie STEM — inżynierii, naukach biologicznych, naukach fizycznych, informatyce lub matematyce. W dodatku tytuł taki musiał zostać uzyskany w jednej z akredytowanej przez NASA instytucji. Dalej robi się ciut trudniej. Wymagane trzy lata doświadczenia zawodowego nie wydają się problemem, jednak w przypadku pilotów mowa jest już o minimum 1000 godzin w roli dowódcy (Pilot-in-Command), z czego co najmniej 850 godzin na odrzutowcach o wysokich osiągach. W przypadku lekarzy czas rezydentury może zostać zaliczony do wymaganego doświadczenia. Poza tym należy przejść przez sito różnorodnych badań lekarskich mających wykazać, czy przyszły astronauta podoła fizycznie długookresowym misjom. Dziesięcioro wybrańców Kim są ci, którym udało się przejść szczegółową rekrutację, pokonać tysiące kandydatów i trafić do 24 Korpusu Astronautów? Oto oni: Ben Bailey, 38 lat, starszy chorąży sztabowy U.S. Army. Dyplomowany inżynier mechanik Uniwersytetu Wirginii. Absolwent U.S. Naval Test Pilot School, ma na swoim koncie ponad 2000 godzin lotu. Jest specjalistą testującym nowe technologie w śmigłowcach UH-60 Black Hawk i CH-47F Chinook. Lauren Edgar, 40 lat, geolożka z doktoratem uzyskanym na Caltech. Zastępczyni głównego badacza zespołu geologii Artemis III. Przez ponad 17 lat wspierała misje łazików marsjańskich. Pracowała również w U.S. Geological Survey. Adam Fuhrmann, 35 lat, major, U.S. Air Force. Jest inżynierem lotniczym i absolwentem MIT. Ma za sobą ponad 2100 …

astronaut-candidate-class-of-2025-9d08e9e.jpg
width: 7433
height: 4955

Ma 17 lat i zmienia świat nauki. Kornelia Wieczorek na prestiżowej liście „TIME”
type: item
date: 2025-08-20T09:33:14.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Ludzie
subject: Nauka
subject: kobiety
subject: nagrody
subject: nauka
subject: polacy
description: Kornelia Wieczorek z Łodzi znalazła się na liście „Girls of the Year” (Dziewczyny Roku) 2025 amerykańskiego magazynu „TIME”. Młoda naukowczyni opracowała już m.in. biodegradowalny nawóz i aplikację do diagnostyki zmian skórnych. Obecnie zajmuje się chorobami neurodegeneracyjnymi w Cambridge i planuje studia.
encoded: Amerykański dwutygodnik „TIME” opublikował listę „Girls of the Year 2025”. To prestiżowa inicjatywa, realizowana we współpracy z LEGO Group, która wyróżnia młode liderki i naukowczynie z całego świata. Wszystkie wyróżnione dziewczyny nie skończyły jeszcze 18 lat, jednak każda z nich już ma wiele osiągnięć. Wśród nich znalazła się 17-letnia Kornelia Wieczorek z Polski. Kornelia Wieczorek „Dziewczyną Roku 2025” Projekt powstał w ramach kampanii LEGO „She Built That”, nagłaśniającej osiągnięcia młodych dziewcząt. Punktem wyjścia były badania naukowe pokazujące, że dziewczynki nie widzą siebie w roli liderek a brak żeńskich wzorców osłabia ich wiarę we własne możliwości. „Dziewczyny Roku” mają te narrację zmienić. „TIME” przygotował z tej okazji limitowaną okładkę magazynu, przedstawiającą wyróżnione dziewczęta w formie figurek LEGO. Magazyn z USA tak opisuje osiągnięcia Polki: „Kornelia Wieczorek pracuje nad wieloma projektami — od aplikacji do wykrywania i diagnozowania zmian skórnych, przez badania nad wykorzystaniem komórek macierzystych w terapiach choroby Parkinsona, po aplikację do brachyterapii we współpracy z jednym z największych ośrodków onkologicznych w Polsce. Planuje studia na dwóch kierunkach — neuronauka i medycyna. Ostatnie miesiące przyniosły jej jednak tak wiele możliwości, że trudno przewidzieć, co w końcu wybierze." „Nie jestem do końca pewna, co wydarzy się za pół roku, ale mam nadzieję, że będę ekspertką w tym, co mnie interesuje, ponieważ to coś, co naprawdę lubię” – cytuje Polkę magazyn. Cała lista wyróżnionych Oto reszta młodych liderek z całego świata, wyróżnionych przez „TIME”: Rutendo Shadaya, 17 lat – propagatorka młodych autorów z Nowej Zelandii; Coco Yoshizawa, 15 lat – złota medalistka olimpijska z Japonii; Valerie Chiu, 15 lat – edukatorka naukowa z Chin; Zoé Clauzure, 15 lat – aktywistka przeciwko przemocy rówieśniczej z Francji; Clara Proksch, 12 lat – działaczka na rzecz bezpieczeństwa dzieci z Niemiec; Ivanna Richards, 17 lat – kier…

EN016434440031-c34b9f4.jpg
width: 6000
height: 4000

Marie Curie czy Maria Skłodowska-Curie? Spór o nowe banknoty euro
type: item
date: 2025-08-06T10:27:19.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Ludzie
subject: kobiety
subject: ludzie
subject: nauka
subject: unia europejska
description: Jeszcze nie istnieją, a już wywołały międzynarodowe tarcia. Na nowych banknotach euro ma widnieć nasza podwójna noblistka, Maria Skłodowska-Curie. Jednak jej imię i nazwisko znajdą się tam we francuskiej wersji – Marie Curie. W sprawie interweniuje polskie ministerstwo.
encoded: Spis treści Forma „Marie Curie” pomija polskie obywatelstwo noblistki Kiedy poznamy ostateczny projekt banknotów? Długi proces projektowania nowych banknotów euro wszedł w decydującą fazę – wiadomo jakie motywy i postaci się na nich znajdą. Jedną z nich jest nasza najsłynniejsza fizyczka i chemiczka, podwójna noblistka, Maria Skłodowska-Curie. Nie obyło się jednak bez kontrowersji – przynajmniej z polskiego punktu widzenia. Na banknocie o nominale 20 euro ma bowiem widnieć francuskie imię i nazwisko – Marie Curie. W sprawę zaangażowało się Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Forma „Marie Curie” pomija polskie obywatelstwo noblistki Proces projektowania nowych banknotów euro rozpoczął się w 2021 roku i potrwa do 2026. Jednym z jego kluczowych etapów był wybór motywów i postaci, jakie się na nich znajdą. Według aktualnych informacji, w ramach ogólnego tematu „kultura europejska” na banknotach zobaczymy m.in. Leonardo da Vinci, Ludwiga van Beethovena, Miguela de Cervantesa oraz Marię Skłodowską-Curie. Problem w tym, że Europejski Bank Centralny wybrał francuską wersję jej imienia i nazwiska – Marie Curie. To pominięcie polskiej narodowości spotkało się z reakcjami Polski na najwyższym szczeblu. Teraz oficjalny list wystosował minister nauki. „Wybór pełnego imienia i nazwiska Marii Skłodowskiej-Curie na banknocie 20 euro to nie tylko kwestia formalna – to także symbol uznania dla naszej wspólnej europejskiej tożsamości, historii i dziedzictwa. Musimy pamiętać o korzeniach i walczyć o widoczność polskiego wkładu w światowe osiągnięcia naukowe” – napisał minister Marcin Kulasek w liście skierowanym do prezes EBC Christine Lagarde. Kiedy poznamy ostateczny projekt banknotów? Banknotów jeszcze nie zaprojektowano. Od 15 lipca do 18 sierpnia 2025 trwa konkurs na projekty, z których specjalna komisja wybierze do 20 najciekawszych propozycji. Finał konkursu poznamy dopiero pod koniec 2026 roku, a nowe banknoty trafią do obiegu w roku 2028. Informacja o polskim obywatelst…

GettyImages-515578850-6978939.jpg
width: 4258
height: 3373

Pilotki lepiej niż piloci reagują pod presją. Zdradziły to ich oczy
type: item
date: 2025-08-01T06:50:19.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Nauka
subject: kobiety
subject: pilot
subject: samoloty
subject: stres
description: Pilotki radzą sobie lepiej do mężczyzn sterujących latającymi maszynami – dowodzą najnowsze badania amerykańskich naukowców. Tak oto upada mit o predysponowaniu do tego wymagającego zawodu panów.
encoded: Spis treści: Przyglądając się oczom Kobieta pod presją radzi sobie lepiej Gdy myślimy o osobach sterujących samolotami, przed oczami najczęściej staje nam mężczyzna w średnim wieku. I faktycznie, szacuje się, że kobiety stanowią zaledwie 4–6% pilotów pracujących w liniach lotniczych. Tymczasem nowe badania podważają uprzedzenia płciowe w lotnictwie. Okazuje się, że panie pod pewnymi względami są lepszymi pilotami od mężczyzn. Przyglądając się oczom Według nowego badania przeprowadzonego przez naukowców z Uniwersytetu w Waterloo w USA kobiety za sterami mogą osiągać lepsze wyniki niż mężczyźni w sytuacjach wymagających znoszenia dużej presji. Naukowcy wykorzystali wysokiej jakości symulator lotu do badania 20 doświadczonych pilotów lotnictwa ogólnego – 10 kobiet i 10 mężczyzn – podczas lotów w typowych i awaryjnych sytuacjach. W każdym scenariuszu zespół rejestrował, gdzie piloci patrzyli i jak reagowali. Wszyscy piloci nosili okulary śledzące ruchy gałek ocznych i wykonywali standardowe zadania lotnicze. Eye-tracking stosowany jest też m.in. w badaniach archeologicznych. Wśród zadań dla pilotów były działania w sytuacji nieoczekiwanej awarii silników i trudne lądowania, mające na celu sprawdzenie reakcji pod presją. Pozwoliło to badaczom zebrać dane dotyczące zarówno uwagi wzrokowej, jak i precyzji działania. Kobieta pod presją radzi sobie lepiej Badania wykazały, że pomimo niemal identycznych wzorców koncentracji uwagi wzrokowej i doświadczenia w lotnictwie wśród pilotów płci męskiej i żeńskiej, kobiety rzadziej popełniają błędy w sterowaniu lotem w warunkach rosnącego stresu. Oznacza to, że chociaż obie płcie zwracały uwagę na te same informacje podczas lotu, kobiety reagowały na nie bardziej konsekwentnie i precyzyjnie. – Zrozumienie, jak różni ludzie radzą sobie z działaniem pod presją, pomaga nam tworzyć lepsze programy szkoleniowe dla wszystkich, bezpieczniejsze kokpity i bardziej inkluzywne systemy lotnicze – powiedziała współautorka artykułu, prof. Suzanne K…

pilotka-6ced580.jpg
width: 5742
height: 3828

Na tę fińską wyspę miały wstęp tylko kobiety. Nie potrwało to długo
type: item
date: 2025-07-16T07:57:14.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: finlandia
subject: kobiety
subject: trendy
subject: wyspy
description: SuperShe Island w Finlandii miała być luksusowym azylem dla kobiet, z dala od mężczyzn. Pomysł bizneswoman Kristiny Roth jednak szybko przestał działać – wyspa zyskała popularność tylko na dwa sezony, a potem spotkała się z ostrą krytyką.
encoded: Spis treści Pomysł na luksusowy azyl tylko dla kobiet Dobry początek, ostra krytyka i szybki koniec O tym miejscu rozpisywały się największe światowe media. SuperShe Island – maleńka wysepka na bałtyckim wybrzeżu Finlandii miała być wyjątkowym, ekskluzywnym ośrodkiem tylko dla kobiet. Pomysł jednak nie wypalił, a feministyczna miejscówka szybko zaczęła być krytykowana przez same zainteresowane. Pomysł na luksusowy azyl tylko dla kobiet Kristina Roth, niemiecko-amerykańska przedsiębiorczyni, po sprzedaży swojej firmy konsultingowej podjęła decyzję o zakupie prywatnej wyspy na południowym wybrzeżu Finlandii, niedaleko Helsinek. Nabyła ją w 2017 roku z zamiarem przekształcenia w bezpieczną przestrzeń dla kobiet. Na wyspę miało wstęp tylko kilku mężczyzn i tylko na jakiś czas – byli to budowlańcy, elektrycy i hydraulicy, pracujący nad koniecznymi na dziewiczej wysepce instalacjami. Na SuperShe powstały: sauna, cztery oryginalne drewniane domki, jurta do jogi, spa i ścieżki oraz lądowisko dla helikopterów. Jednocześnie na wyspie mogło przebywać tylko 8 pań. SuperShe Island była przedstawiana jako połączenie luksusu i holistycznego podejścia do zdrowia. Na urlopowiczki czekały m.in. sesje jogi, medytacje, spa, potrawy inspirowane dietą paleo i ajurwedą, sesje motywacyjne, warsztaty rozwojowe. Kristina Roth podkreślała, że relaks bez mężczyzn tworzy bezpieczną przestrzeń, pozwalającą kobietom skupić się na sobie i budować wzajemne wsparcie. Dobry początek, ostra krytyka i szybki koniec Pierwszy sezon rozpoczęto 23 czerwca 2018 roku. Zainteresowanie było olbrzymie, mimo wysokiej ceny – 4 tys. euro za tydzień. Wpłynęło ponad 6 tys. zgłoszeń, z których wybrano tylko kilkaset kobiet do rozmów kwalifikacyjnych i dalszej selekcji. Jednak dobra passa trwała jeszcze tylko przez rok. SuperShe Island zaczęła być szybko krytykowana za nadmierną elitarność, która miała mało wspólnego z feministycznymi deklaracjami, przyciągając wyłącznie zamożne kobiety. Krytyka przyszła również ze st…

super-she-island24rkj0t7-6a3d04e.jpg
width: 2700
height: 1800

Kluczowa rola kobiet w prastarym mieście Çatalhöyük. Co mówią ich groby?
type: item
date: 2025-06-26T14:00:18.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: grób
subject: kobiety
subject: neolit
subject: turcja
description: Kobiety odgrywały kluczową rolę w funkcjonowaniu jednego z najstarszych miast świata – Çatalhöyük w obecnej Turcji. Taki wniosek był możliwy dzięki analizie DNA ich szczątków złożonych… pod posadzkami domów. W analizach uczestniczyli Polacy.
encoded: Spis treści: Szkielety pod podłogą domów Krewni w domach? Nie zawsze Szczególna rola kobiet Równość mieszkańców osady na barkach kobiet Çatalhöyük jest stanowiskiem archeologicznym położonym w centralnej Turcji. Niegdyś znajdowała się tutaj obszerna osada. Ale była wyjątkowa pod wieloma względami: nie było tutaj ulic, a domostwa przylegały do siebie ścianami. Z lotu ptaka wyglądała jak plaster miodu. Ludzie żyli tutaj prawie 1200 lat – od 7100 do 5950 roku p.n.e. W momencie rozkwitu żyło tu nawet 6 tys. osób. Kiedyś Çatalhöyük określano najstarszym miastem świata, ale nie jest to prawda. Jednak jest to jedna z najstarszych złożonych i największych osad na świecie. Obecnie jej relikty znajdują się na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO. Od lat w badaniach tego miejsca zaangażowani są polscy archeolodzy i badacze innych specjalności. Właśnie opublikowano publikację naukową w prestiżowym „Science”, której są współautorami. Rzuca ona nowe światło na rolę kobiet. Szkielety pod podłogą domów Jedną z zaskakujących dla nas rzeczy jest sposób pochówków mieszkańców osady. Otóż składano ich na wieczny odpoczynek w domach – w jamach pod posadzką. Podobnie było w przypadku innych osad z na Bliskim Wschodzie w okresie neolitu, czyli w czasach, gdy upowszechniło się rolnictwo i hodowla. Na potrzeby najnowszych badań, które opublikowano na łamach czasopisma „Science”, przeanalizowano genomy 131 ludzi z Çatalhöyük. Naukowców ciekawiło, kim byli ludzie pochowani w poszczególnych domach i jakie łączyły ich więzy pokrewieństwa. Badania paleogenetyczne wykonał zespół genetyków z Bliskowschodniego Uniwersytetu Technicznego i uniwersytetu Hacettepe w Ankarze pod kierunkiem prof. Mehmeta Somela, we współpracy m.in. z prof. Arkadiuszem Marciniakiem z Wydziału Archeologii z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Prace zespołu trwały przez 12 lat, bo pobrano próbki z kilkuset szczątków, ale tylko część nadawała się do analiz. Krewni w domach? Nie zawsze Badaczy czekało kilka zaskocze…

shutterstock2639751863-fc89616.jpg
width: 8156
height: 5013

Ranking najbezpieczniejszych miejsc dla kobiet podróżujących samotnie. Na liście znalazło się polskie miasto
type: item
date: 2025-06-08T13:14:26.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: bezpieczeństwo
subject: Czas na miasta
subject: dubaj
subject: kobiety
subject: kraków
subject: miasta
subject: podróże
description: Bezpieczeństwo jest priorytetem dla wielu kobiet podróżujących w pojedynkę. Sprawdź, które miasta znalazły się w tegorocznym rankingu najlepszych destynacji dla podróżniczek chcących w spokoju cieszyć się wrażeniami z urlopu.
encoded: Spis treści: Dubaj najlepszym miastem dla kobiet podróżujących samotnie Które jeszcze miejsca są bezpieczne? Kraków w czołówce Samotne podróże stały się jednym z najważniejszych trendów turystycznych ostatnich lat. Coraz więcej kobiet decyduje się na wyjazdy bez towarzystwa, by odkrywać świat na własnych warunkach. Jednak podróże solo wiążą się także z dodatkowymi wyzwaniami, szczególnie w kwestii bezpieczeństwa. Kobiety podróżujące w pojedynkę często muszą podejmować dodatkowe środki ostrożności, by czuć się komfortowo w nowym miejscu, co w niektórych przypadkach wiąże się z wyborem odpowiednich destynacji. Jakie miasta zapewniają poczucie bezpieczeństwa, a które mogą stanowić zagrożenie? Odpowiedzi na te pytania starał się znaleźć serwis InsureMyTrip, który oferuje ubezpieczenia turystyczne. Dubaj najlepszym miastem dla kobiet podróżujących samotnie Na szczycie tegorocznego rankingu najbezpieczniejszych miast dla kobiet podróżujących samotnie znalazł się Dubaj. To niespodzianka, bo nie znajduje się on ani w Europie, ani w Stanach Zjednoczonych, tylko w Zjednoczonych Emiratach Arabskich. A to sprawia, że jego miejsce na pierwszej pozycji budzi tym większe zainteresowanie. W czym tkwi sekret tej wyjątkowej destynacji? Badanie InsureMyTrip, które oceniało 62 miejsca pod kątem takich czynników, jak poczucie bezpieczeństwa podczas samotnych spacerów w nocy, wskazuje, że Dubaj jest absolutnym liderem. Miasto uzyskało najwyższe wyniki, z notą 86,23 na 100 za ogólne poczucie bezpieczeństwa i 83,11 na 100 za bezpieczeństwo nocą. To jedno z najbezpieczniejszych miast na świecie, co doceniły także kobiety, które na TikToku wymieniają je jako swoje ulubione miejsce podróży. Dubaj zyskał popularność nie tylko dzięki niskiej przestępczości, ale także rozwiniętej infrastrukturze, nowoczesnym systemom monitoringu i obecności służb porządkowych, które szybko reagują na wszelkie incydenty. Miasto oferuje także dobrą jakość usług turystycznych – wysoka jakość hoteli oraz liczba atra…

solo-5ec204b.jpg
width: 4832
height: 3312

Jak wyglądała Tora? Naukowcy odtworzyli twarz średniowiecznej kobiety
type: item
date: 2025-06-06T07:10:54.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: Edukacja
subject: kobiety
subject: norwegia
subject: rekonstrukcja
subject: Społeczeństwo
subject: średniowiecze
description: Jak wyglądała średniowieczna kobieta? Dzięki pracy archeologów i technologii modelowania 3D poznaliśmy twarz kobiety sprzed ponad 800 lat. Zobacz, co odkryli naukowcy.
encoded: Spis treści: Realistyczny model średniowiecznej staruszki Co wiemy na temat życia Tory z Trondheim Za rekonstrukcję kobiety odpowiadają wybitni artyści Kolejna ciekawostka z Norwegii. Badacze z Norweskiego Uniwersytetu Naukowo-Technicznego w Trondheim (NTNU) stworzyli niedawno realistyczny, trójwymiarowy model kobiety, która żyła w Norwegii prawie 800 lat temu. Do stworzenia tej niezwykłej rekonstrukcji naukowcy wykorzystali jej kości, które odnaleziono w Trondheim. Tora, bo tak nazwano tę kobietę, w chwili śmierci miała 65 lat. Realistyczny model średniowiecznej staruszki – Zastanawiam się, co mogłaby pomyśleć, gdyby 800 lat temu powiedziano jej, że któregoś dnia stanie się główną atrakcją muzeum – mówi Ellen Grav, archeolożka, która brała udział w tworzeniu rekonstrukcji. Kobieta, którą widać w postaci pełnowymiarowego modelu 3D jest uśmiechniętą staruszką, która podpiera się na drewnianym kiju. Ma na sobie pomarańczową suknię oraz lekkie buty. – Chcieliśmy pokazać każdemu, kto przyjdzie na spotkanie z Torą, że średniowiecze nie było wyłącznie okresem w historii Europy. Powstawało wtedy przecież wiele przełomowych dla ludzkości wynalazków. Ta starsza kobieta mogła ciężko pracować, ale na pewno były chwile, w których była szczęśliwa. Chcieliśmy, żeby ludzie zobaczyli ją właśnie z uśmiechem na twarzy – mówi prof. Ellen Grav. Co wiemy na temat życia Tory z Trondheim Tora urodziła się pod koniec XIII wieku w Trondheim, w środkowej Norwegii. Miasto zamieszkiwało wówczas ok. 4000 osób, głównie kupcy i rzemieślnicy. Prof. Ellen Grav uważa, że w tamtym okresie był to spory i dobrze funkcjonujący ośrodek miejski. Kobieta została pochowana na średniowiecznym cmentarzu przy głównej ulicy Kaupmannastretet. Jej szczątki odkopano w latach 70. XX wieku. Badacze twierdzą, że staruszka prawdopodobnie pochodziła z kupieckiej rodziny. – Na ulicy Kaupmannastretet mieszkali głównie rzemieślnicy, którzy sprzedawali swoje towary na straganach obok domów, zwróconych w stronę drogi. Zakła…

jak-wygladala-sredniowieczna-kobieta-ca095ea.jpg
width: 2560
height: 1707

Najnowsze badania archeologiczne i literackie odkrywają tajemnice ciąży w czasach wikingów
type: item
date: 2025-05-15T10:45:22.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: ciąża
subject: kobiety
subject: wikingowie
description: Ciężarne kobiety w czasach wikingów były rzadko przedstawiane w sztuce i tekstach. A gdy tak się działo – ukazywano je z ekwipunkiem wojennym. Najnowsze interdyscyplinarne badania ujawniają nieoczywiste fakty.
encoded: Spis treści: Ciąża w świecie wikingów Uzbrojona ciężarna i inne wnioski Pochówki ciężarnych i młodych matek – spora rzadkość Kobiety i różne aspekty kobiecości były przez wiele dekad pomijane przez badaczy przeszłości. Spójrzmy na ilustracje dotyczące pradziejów w książkach popularnonaukowych. Najczęściej widzimy na nich mężczyzn lub praludzi rodzaju męskiego na pierwszym planie i w aktywnej roli. Obecnie się to zmienia. Badacze i badaczki podejmują coraz częściej tematy związane z kobietami. W jednym z ostatnich badań udało się na przykład ustalić, że tysiące lat temu kobiety odgrywały ważną rolę w czasie polowań. Ciąża w świecie wikingów Teraz zespół badaczy postanowił przyjrzeć się ciąży w epoce wikingów (ok. 750–1050 n.e.). Skandynawów z tego okresu często kojarzy się z wojowniczym i nieokrzesanym ludem, ale to tylko jedna strona medalu. Ich potęga polegała nie tylko na nieustannej wojaczce, ale też na rozwijaniu sieci handlowych. Ciężarnym kobietom wśród wikingów przyjrzały się, w ramach interdyscyplinarnych badań, dr Marianne Hem Eriksen z Uniwersytetu w Leicester oraz dr Katherine Marie Olley, dyrektorka Centrum Badań nad Epoką Wikingów w Szkole Języka Angielskiego na Uniwersytecie w Nottingham. Wnioski opublikowały na łamach „Cambridge Archaeological Journal”. Ekspertki analizowały szeroki zakres źródeł. Były to zarówno teksty staronordyckie, jak i przedstawienia w sztuce, a nawet szczątki kobiet, które potencjalnie zmarły w czasie porodu. Sagi opisujące kobiety w ciąży miewają niezwykłą treść. W jednej z nich mowa jest o płodzie w łonie matki, który ma pomścić swojego ojca. Tym samym – jak wyjaśniają autorki – płód został wpisany jeszcze przed narodzinami w złożoną społeczną i polityczną dynamikę pokrewieństwa, waśni i przemocy. Uzbrojona ciężarna i inne wnioski Istnieją dowody sugerujące, że w epoce wikingów kobiety w ciąży mogły być przedstawiane lub kojarzone z bronią tudzież rynsztunkiem wojennym – ustaliły badaczki. Potwierdzają to następujące przykład…

wiking-0ac6b2a.jpg
width: 1000
height: 667

Zagadka afrykańskich mieczy rozwiązana. Używano ich w czasie rytuałów w królestwie Dahomej
type: item
date: 2025-05-14T11:03:39.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: benin
subject: broń
subject: kobiety
description: Pieczołowicie wykonane miecze z afrykańskiego królestwa Dahomeju, były wykorzystywane w czasie rytuałów. Długo sądzono, że sprowadzano je z Europy. Nowe badania temu przeczą. Ta broń była związana z formacją żołnierek.
encoded: Spis treści: Broń wojowniczek pod lupą Lokalna produkcja mieczy? Gdy mowa o kobiecych wojowniczkach, z reguły przed oczami stają nam mityczne Amazonki. Jednak z historii znane są przykłady formacji zbrojnych, które tworzyły panie. Na przykład w królestwie Dahomeju, w dzisiejszym Beninie w zachodniej Afryce, istniała formacja kobiet, która strzegła władcy i pałacu. Niektórzy naukowcy sugerują, że pierwsza taka jednostka zaczęła działalność w XVII lub początku XVIII wieku. Znana była ze swojej zaciekłości i wojowniczości. W połowie XIX wieku było już kilka tysięcy wojowniczek, co stanowiło około jednej trzeciej wszystkich żołnierzy królestwa Dahomeju. Broń wojowniczek pod lupą Eksperci z Australijskiej Organizacji Nauki i Technologii Jądrowej (ANSTO) postanowili bliżej przyjrzeć się broni używanej w królestwie Dahomeju. Przebadali sześć mieczy z XIX wieku. Były one używane zapewne do celów rytualnych. Miecze często wiązane są z legendami. Naukowcy sugerują, że analizowane miecze „są związane” z afrykańskimi Amazonkami. Wyniki opublikowano na łamach czasopisma „Heritage”. Do tej pory uważano, że broń ta lub surowiec były sprowadzane z Europy. Powątpiewano w umiejętności i technologię mieszkańców królestwa Dahomej. Do zbadania mieczy z Dahomeju użyto nieinwazyjnej metody opartej na technikach neutronowych, w tym dyfrakcji neutronowej. Dzięki niej można się sporo dowiedzieć o surowcu, z którego powstał badany przedmiot. Lokalna produkcja mieczy? We wnioskach badacze stwierdzili, że miecze z dużym prawdopodobieństwem zostały wykonane w Afryce przez lokalnych kowali. Odkrycia te znacząco podważają wcześniejsze założenia o masowym imporcie żelaza z Europy do Dahomeju w XIX wieku. O tym, że miecze wykonano w zachodniej Afryce świadczą: specyficzna obróbka rudy żelaza, obecność w metalu wtrąceń żużlowych (zanieczyszczeń), brak obecności cementytu, który występuje w wytworach europejskich wytapianych w wysokich temperaturach, charakterystyczna afrykańska technika kucia i zdobi…

heritage-08-00062-g002-1c59206.png
width: 2877
height: 2493

Poznaj mieszkanki najsłynniejszego starożytnego miasta. Te historie mogą zaskoczyć
type: item
date: 2025-05-09T06:00:34.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: kobiety
subject: pompeje
subject: starożytny rzym
description: Nevoleia Tyche miała aż dwa groby. Mamia za swoje własne pieniądze kazała wznieść monument ku czci Oktawiana Augusta. Z kolei Asellina była właścicielką lokalu gastronomicznego, w którym dania serwowały pięknie dziewczęta. Poznajcie mieszkanki Pompejów – miasta, które 2 tys. lat temu zniszczył Wezuwiusz.
encoded: Spis treści: Kobiety w Pompejach Nie tylko matrony. Kim były mieszkanki Pompejów? Opowieści ośmiu kobiet „Być kobietą w Pompejach” – to tytuł nowej wystawy czasowej, którą można obejrzeć w Palestra Grande na terenie Parku Archeologicznego w Pompejach do 31 stycznia 2026 r. Pompeje to jedno z najbardziej znanych stanowisk archeologicznych na świecie. W sierpniu 79 roku n.e. wulkan Wezuwiusz spalił i przysypał grubą warstwą popiołów zarówno to starożytne miasto, jak i pobliskie Herkulanum oraz Stabie. W dwóch pierwszych miejscowościach znaleziono zwłoki 1500 zaskoczonych mieszkańców. Kobiety w Pompejach Nowa ekspozycja w Pompejach rzuca światło na życie kobiet i dziewcząt, licznych aspektów ich życia codziennego i pozycji, jaką zajmowały w domu i społeczeństwie rzymskim. Jej kuratorkami są Francesca Ghedini i Monika Salvadori. Ekspozycja jest naprawdę bogata i we wszechstronny sposób przybliża życie kobiet. Znaleziska archeologiczne, które pozyskano w czasie blisko trzystu lat wykopalisk, dają cenny wgląd w rolę pań w społeczeństwie rzymskim. Nie tylko matrony. Kim były mieszkanki Pompejów? Poszczególne części poświęcone są różnym rolom odgrywanym przez kobiety w społeczeństwie. Były to zarówno majętne matrony, jak też prządki, tkaczki, sprzedawczynie, karczmarki, osoby parające się magią czy prostytutki. Szacuje się, że w Pompejach nierządem zajmowało się około 100 kobiet. Wiele z nich było do tego zmuszonych. Na ekspozycji zaprezentowano różne kategorie zabytków związanych z paniami. Są to freski, prywatne portrety, graffiti, inskrypcje i przedmioty codziennego użytku. Rzucają światło na życie kobiet w różnych fazach życia – od młodości po starość. Opowieści ośmiu kobiet Dodatkowym elementem, który umożliwi zanurzenie się w świecie starożytnych kobiet, są podcasty dostępne w aplikacji MyPompei (w języku angielskim). Poznamy tu historie ośmiu niezwykłych kobiet. Aktorki wcielają się w te postaci. Wśród nich jest Eumachia, która przejęła po ojcu firmę produkującą amfo…

Mostra-Essere-donna-nellantica-Pompei-9-1-1200x801-f49cec4.jpg
width: 1200
height: 801

Nellie Bly była gotowa na wszystko, by głosić prawdę. Dała się zamknąć w szpitalu psychiatrycznym
type: item
date: 2025-03-18T09:29:44.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: dziennikarze
subject: kobiety
subject: prawa kobiet
subject: stany zjednoczone
description: Nellie Bly postawiła sobie za cel osiągnąć wszystko, na co przed nią nie zdobyła się żadna inna kobieta. Znała swoją wartość, nie bała się pracy, a do tego cechował ją wrodzony upór. Tak silna kobieta musiała osiągnąć sukces. Przyjrzyjmy się bliżej sylwetce dziennikarki, która inspirowała nie tylko swoje, ale także kolejne pokolenia.
encoded: Spis treści: Dzieciństwo i młodość Nellie Bly Jeden artykuł zadecydował o przyszłości Nellie Bly Nellie Bly jako dziennikarka śledcza Nellie Bly jako podróżniczka Nellie Bly jako żona milionera Nellie Bly jako działaczka społeczna i korespondentka wojenna Nellie Bly jako inspiracja Jako dziennikarka śledcza zeszła do samych trzewi piekła. Jako podróżniczka okrążyła cały świat. Jako korespondentka wojenna relacjonowała wydarzenia z frontu wschodniego. Nellie Bly żyła i działała w czasach, w których rola kobiet w amerykańskim społeczeństwie była postrzegana zupełnie inaczej niż dzisiaj. Postanowiła jednak iść pod prąd. Zamiast godzić się na rolę przykładnej żony lub podjąć nisko płatną pracę, postanowiła zatroszczyć się o swoją karierę i przy okazji – o prawa innych kobiet. Dzieciństwo i młodość Nellie Bly Nellie Bly, a właściwie Elizabeth Cochran Seaman, urodziła się 5 maja 1864 roku, w Cochran’s Mille w stanie Pensylwania. Jej ojciec, Michael Cochran był ubogim robotnikiem. Jego życie odmieniło się, gdy postanowił kupić lokalny młyn. Ta decyzja okazała się świetnym posunięciem. Interes przynosił duże dochody i niebawem zaczął skupywać ziemie otaczające jego zakład. Michael Cochran zmarł, gdy jego córka miała sześć lat. Mary, matka dziewczynki, została sama z piętnaściorgiem dzieci. Ponownie wyszła za mąż, jednak dość szybko okazało się, że podjęła pochopną decyzję. Po ślubie okazało się, że jej wybranek jest niestroniącym od przemocy despotą. Kobieta nie zamierzała godzić się na takie traktowanie, tym bardziej, że cierpiały na tym jej dzieci. Wniosła o rozwód, mimo że w tamtych trudnych dla kobiet czasach nie było łatwo o prawne rozwiązanie małżeństwa. Mała „Pink” znała swoją wartość Trudne doświadczenia małej Elizabeth musiały odcisnąć na niej piętno, jednak dziewczynka nie zatraciła swojego charakteru. Wśród swojego pokaźnego rodzeństwa, była prawdziwą indywidualnością. Podczas gdy jej bracia i siostry nosili się na szaro, zgodnie z obowiązującą wówczas modą, ona …

NellieBly-1-cf4e20a.png
width: 1200
height: 630

Siła natury i kobiecego wsparcia – Cosy Festiwal Kobiecego Outdooru
type: item
date: 2025-03-08T08:10:14.000Z
creator: Iwona El Tanbouli-Jabłońska
subject: Adventure
subject: Traveler
subject: festiwale
subject: góry
subject: kobiety
subject: ochrona przyrody
description: Pośród górskich szczytów, w otoczeniu dziewiczej przyrody i kojącego szumu potoku, odbył się 4. Cosy Festiwal Kobiecego Outdooru.
encoded: Spis treści: Natura na pierwszym miejscu Przyroda i jej tajemnice Wieczory pełne historii i inspiracji Moda z misją i taniec wolności Cosy Biwak – beskidzka przygoda Przestrzeń dla każdej z nas To miejsce, gdzie przyroda spotyka się z kobiecą energią, a różnorodność doświadczeń i historii tworzy przestrzeń, w której każda z nas mogła poczuć się jak w domu. Natura na pierwszym miejscu Od samego początku czułam, że przyroda była główną bohaterką tego wydarzenia. Ale dla pomysłodawczyni i organizatorki Joanny Długowskiej, równie ważne jest poznanie zasad, jakimi rządzi się natura, a co za tym idzie, jej ochrona. To właśnie ten element mocno wybrzmiewał podczas czterech festiwalowych dni w schronisku Roztoka w Tatrach. – Kiedy coś znamy i rozumiemy, to chcemy o to dbać – stwierdza Joanna. To już czwarta edycja festiwalu – tym razem zimowa. W połowie roku odbywa się letnia – Bardzo zależy mi, żeby dziewczyny miały jak najwięcej okazji, żeby zobaczyć siatkę połączeń między nimi, a naturą, i przez ten wspólny czas skupić się na tym, co dzikie dookoła nich i w nich samych. Chcę, żeby zmieniły perspektywę – zamiast pędzić po szlaku, zatrzymać się i przytknąć nos do mokrej kory drzewa lub pochylić się nad kupą niedźwiedzia. Zastanowić się, po co ja tutaj jestem? – mówi Joanna. Przyroda i jej tajemnice Wyjątkowe spotkania, fascynujące warsztaty i inspirujące rozmowy sprawiły, że każda chwila festiwalu była odkryciem czegoś nowego. O świcie wyruszyłyśmy na tropienie wilków z Anną Maziuk, dziennikarką i propagatorką wiedzy o przyrodzie. Wspólnie uczyłyśmy się rozpoznawać tropy zwierząt żyjących w Tatrach słuchając opowieści o ich zwyczajach i roli w ekosystemie. To prawdziwa lekcja pokory wobec natury i duża dawka wiedzy. View Gallery on the source website Dla aktywnych odbyły się warsztaty trekkingu sprzętowego z Dorotą Szparagą – miłośniczką długodystansowych szlaków górskich. Spotkanie pełne konkretnej wiedzy o tym jak radzić sobie w wymagających warunkach i czerpać satysfakc…

1KaroSynowiec-e912ae0.jpg
width: 2362
height: 1575

Helena Moskiewska była prawosławną królową Polski. Oskarżano ją o szpiegostwo
type: item
date: 2025-02-24T08:27:11.000Z
creator: Marek Teler
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: historia
subject: historia polski
subject: kobiety
subject: królowa
subject: polska
description: Helena Moskiewska, żona króla Aleksandra Jagiellończyka, była piękną i inteligentną kobietą, która starała się łagodzić napięte stosunki między Polską i Litwą a Wielkim Księstwem Moskiewskim. Nigdy nie zdobyła jednak przychylności dworu. Jaka była tego przyczyna?
encoded: Spis treści: Trudna droga do małżeństwa Helena Moskiewska dobrodziejką cerkwi prawosławnej Królowa bez korony Helena Moskiewska orędowniczką pokoju Tajemnicza śmierć Heleny Moskiewskiej Małżeństwo Aleksandra Jagiellończyka i Heleny Rurykowiczówny, zwanej również Heleną Moskiewską, było jednym z najbardziej udanych w historii polskiej monarchii. Władca wspierał swoją prawosławną żonę, kiedy zmagała się z krytyką ze strony polskiego duchowieństwa i religijnej teściowej Elżbiety Rakuszanki. Ona zaś próbowała łagodzić napięte stosunki męża z teściem Iwanem III Srogim, a w czasie wojny litewsko-moskiewskiej dążyła za wszelką cenę do zawarcia przez nich pokoju. Parze nie było jednak pisane długie i szczęśliwe życie. Po jedenastu latach małżeństwa Helena została wdową, a następnie sama zmarła przedwcześnie w niewyjaśnionych okolicznościach. Trudna droga do małżeństwa Heleny Rurykowiczówny Helena Rurykowiczówna przyszła na świat 19 maja 1476 r. w Moskwie jako córka wielkiego księcia moskiewskiego Iwana III Srogiego i Zofii (Zoe) Paleolog. Jej matka była bratanicą ostatniego cesarza Bizancjum Konstantyna XI, którego śmierć w czasie oblężenia Konstantynopola przez Turków w 1453 r. stanowi jedną z umownych dat wyznaczających koniec średniowiecza. Helena miała jedenaścioro rodzeństwa, w tym m.in. wielkiego księcia moskiewskiego Wasyla III i księcia starickiego Andrzeja. Dzieciństwo i młodzieńcze lata spędziła w Moskwie pod okiem matki, która zadbała o to, by jej córka otrzymała wykształcenie godne potomkini Rurykowiczów i Paleologów. Po przejęciu władzy w Wielkim Księstwie Litewskim po śmierci ojca Kazimierza Jagiellończyka w czerwcu 1492 r. Aleksander Jagiellończyk postanowił zadbać o poprawne relacje z Wielkim Księstwem Moskiewskim, które od lat nie układały się najlepiej. Już w październiku 1492 r. sejm litewski zaakceptował pomysł jego małżeństwa z księżniczką moskiewską Heleną, ale droga do realizacji tych planów okazała się długa i skomplikowana. Wiosną 1493 r. doszło bow…

helena-moskiewska-0d05a16.png
width: 1200
height: 630

Przedsława – losy tej księżniczki są pełne zagadek. Bolesław Chrobry okrył ją hańbą
type: item
date: 2025-02-08T11:56:59.000Z
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: historia
subject: historia polski
subject: kobiety
subject: królowie
subject: średniowiecze
description: Kronikarze i historycy nie są zgodni co do dokładnego przebiegu zdarzeń i roli, jaką księżniczka Przedsława odegrała w życiu Bolesława Chrobrego. Kiedy w 1018 r. wkroczył do Kijowa, nie tylko zajął miasto dla swojego zięcia Świętopełka I Przeklętego, ale uprowadził i zgwałcił tę księżniczkę.
encoded: Spis treści: Co wiemy o Przedsławie? Polityczna rola Przedsławy Chrobry w Kijowie Przedsława na Ostrowie Lednickim Wyprawa kijowska Bolesława Chrobrego z 1018 r. miała na celu ponowne osadzenie na Rusi Kijowskiej pozbawionego władzy zięcia monarchy Świętopełka I Przeklętego. Po śmierci ojca Włodzimierza I Wielkiego w 1015 r. Świętopełk objął na krótko rządy na Rusi Kijowskiej, lecz już po roku został zmuszony przez swojego przyrodniego brata Jarosława I Mądrego do ucieczki. Chrobry nie spieszył się zbytnio z pomocą zięciowi, lecz po zakończeniu wieloletniej wojny z Niemcami wyruszył w końcu na wschód, aby odzyskać dla niego tron. Sam miał zresztą napięte stosunki z Jarosławem I Mądrym, który prowadził antypolską politykę i odmówił mu ręki swojej siostry Przedsławy. Chrobry zemścił się więc na władcy Rusi Kijowskiej, uprowadzając i gwałcąc swoją niedoszłą narzeczoną. Okazuje się jednak, że Przedsława mogła odgrywać znacznie większą rolę niż przypisują jej to przekazy kronikarskie. Co wiemy o Przedsławie? Nawet podstawowe informacje biograficzne dotyczące księżniczki Przedsławy pełne są znaków zapytania. O ile bowiem wiadomo, że była córką księcia Rusi Kijowskiej Włodzimierza I Wielkiego, o tyle tożsamość jej matki budzi wątpliwości wśród badaczy. Najczęściej przyjmuje się, że była jedną z dwóch córek Włodzimierza z małżeństwa z księżniczką połocką Rognedą, o których wspomina spisana w 1113 r. kronika kijowska „Powieść minionych lat”. Przyszła zatem na świat przed 986 r. Łącznie Przedsława miała co najmniej dwunastu braci i osiem sióstr z różnych związków swojego ojca. Rodzeństwo mogło być zresztą znacznie liczniejsze, bowiem przed przyjęciem chrztu w 988 r. Włodzimierz miał ponad osiemset kochanek i – jak pisał w swej kronice Thietmar z Merseburga – „nosił opaskę podniecającą na lędźwiach, aby pobudzić jeszcze silniej wrodzoną lubieżność”. Tajemnice towarzyszą również losom Przedsławy przed wyprawą kijowską Bolesława Chrobrego. Francuski historyk Nicolas de Baumgarte…

Przedslawa-a5eb0c5.png
width: 1200
height: 630

Ponad ćwierć miliona paciorków w grobie sprzed 5 tys. lat. Niezwykłe odkrycie
type: item
date: 2025-01-31T17:55:46.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: grobowce
subject: hiszpania
subject: kobiety
subject: odkrycia archeologiczne
subject: ozdoby
subject: pradzieje
description: Przy kobietach złożonych 5 tysięcy lat temu do megalitycznego grobowca w dzisiejszej Hiszpanii archeolodzy odkryli ponad 270 tysięcy miniaturowych paciorków. Wykonano z nich niezwykłe szaty.
encoded: Spis treści: Wielki i zagadkowy grobowiec sprzed tysięcy lat Archeologia eksperymentalna, czyli naukowe DIY Kapłanki w niezwykłych strojach. Wizje archeologów Takie znaleziska należą do rzadkości. Co prawda archeolodzy odkrywają pochówki sprzed tysięcy lat, w których umieszczono ozdoby, ale ich liczba z reguły nie przekracza kilku, rzadziej – kilkuset. Dlatego to odkrycie wzbudziło wielkie zainteresowanie archeologów. Wielki i zagadkowy grobowiec sprzed tysięcy lat Grobowiec megalityczny Montelirio w dzisiejszej Hiszpanii powstał około 2800-2600 lat p.n.e. To okrągła w planie budowla kamienna pierwotnie pokryta nasypem ziemnym, którą tworzą dwie komory. W większej znaleziono kilka pochówków kobiet w wieku 24-32 lat. Szczątki mają dość dziwne i nietypowe pozycje. Jedna ze zmarłych ma ramiona wyciągniętą ponad głowę, inna – leży na brzuchu. Każda jest w innej pozycji. Przy zmarłych odkryto wiele zabytków: naczynia ceramiczne, zawieszki z bursztynu, ale przede wszystkim mnóstwo paciorków. Ich analiza zajęła ekspertom kilka lat, bo naliczono ich… 270 769. Oznacza to, że mamy do czynienia najprawdopodobniej z największym zbiorem paciorków kiedykolwiek odkrytym podczas wykopalisk. Właśnie badacze podzielili się swoimi spostrzeżeniami na ich temat na łamach czasopisma „Science Advances”. Archeologia eksperymentalna, czyli naukowe DIY Badacze zidentyfikowali trzy rodzaje paciorków. Wykonano je głównie z muszli morskich. Zdecydowanie mnie było takich z kamienia i kości. Ich wielkość robi wrażenie. Mają zaledwie kilka milimetrów. Aby poznać techniki wykonania ozdób, archeolodzy przystąpili do prac eksperymentalnych. Chcieli zobaczyć, w jaki sposób i ile czasu zajmowała praca nad ozdobami pradziejowym wytwórcom. Prace posuwały się różnie w zależności od surowca. Na przykład produkcja koralika z muszli Cardiidae było bardziej czasochłonne (zajmowała średnio 91 minut) niż wykonanie koralika z muszli Pectinidae (średnio 19 minut). „Biorąc pod uwagę średni czas potrzebny do wykona…

skarb-z-Hiszpanii-2-13375da.png
width: 1200
height: 630

Mężczyźni rosną szybciej niż kobiety. W ciągu ostatniego stulecia podwoili przewagę
type: item
date: 2025-01-23T14:19:01.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Ludzie
subject: Nauka
subject: kobiety
subject: mężczyźni
subject: nauka
subject: trendy
subject: waga
description: Naukowcy przeanalizowali dane z ponad 100 lat. Zauważyli zaskakującą prawidłowość. W ciągu ostatniego stulecia wzrost i masa ciała zarówno mężczyzn, jak i kobiet powiększyły się. Jednak mężczyźni „urośli” aż dwa razy bardziej niż kobiety.
encoded: Spis treści: Gdzie się najlepiej żyje Bogatsi, wyżsi i więksi Wyżsi bardziej pożądani? Mężczyźni są coraz wyżsi, coraz potężniejsi i coraz częściej wyglądają, jakby pół życia spędzali na siłowni. I to nie tylko w internecie, na zdjęciach podkręconych przez algorytmy sztucznej inteligencji. Także w rzeczywistości. Naukowcy opisali tę zaskakującą zmianę w artykule opublikowanym w najnowszym numerze czasopisma „Biology Letters”. Przeanalizowali w nim dane z ponad 100 lat gromadzone przez Światową Organizację Zdrowia (WHO). W sumie objęły one 135 tys. osób z 62 krajów. Tak jak podejrzewali badacze, lepsza opieka zdrowotna oraz lepszy dostęp do żywności przełożyły się na wyższy wzrost i większą masę ciała ludzi. Jednak gdy spojrzeli na różnice między płciami, odkryli coś niespodziewanego. Wzrost mężczyzn i ich masa ciała zwiększyła się dwa razy bardziej niż kobiet. To oznacza zaś, że dla naszego gatunku wzrósł dymorfizm płciowy – czyli różnice w wyglądzie między płciami. Gdzie się najlepiej żyje Jednym z trojga autorów pracy jest prof. Lewis Halsey z University of Roehampton. – Szczegółowo zbadaliśmy, jak dobór płciowy ukształtował ciała mężczyzn i kobiet oraz jak lepsze warunki środowiskowe – takie jak dostęp do pożywienia i mniejsze obciążenie chorobami – uwolniły nas od ograniczeń – powiedział Halsey „Guardianowi”. Celem badaczy było sprawdzenie, jak wzrost i waga ludzi zmienia się wraz z poprawiającymi się warunkami życia. W tym celu posłużyli się wskaźnikiem rozwoju społecznego (ang. Human Development Index, HDI). Łączy on trzy elementy: oczekiwaną długość życia, lata edukacji oraz dochód narodowy per capita. Dzięki temu HDI – mieszczący się między 0 a 1 – może być wykorzystywany do porównywania jakości życia w różnych krajach. Przykładowo: w 2018 roku na szczycie listy krajów uszeregowanej pod względem wielkości HDI była Norwegia. HDI tego kraju wynosił aż 0,949. Za nią znajdowały się Australia, Szwajcaria i Niemcy. W 2021 r. HDI Polski wynosił 0,876. To plasowało …

shutterstock2069891327-6dfa24a.jpg
width: 5472
height: 3648

Czy na arenach starożytnego Rzymu walczyły gladiatorki? Odpowiedź jest jasna
type: item
date: 2024-12-10T14:30:11.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: cesarstwo rzymskie
subject: kobiety
subject: koloseum
subject: starożytność
description: W filmowym hicie Ridleya Scotta „Gladiator” w krwawych walkach ku uciesze gawiedzi brały udział również kobiety. Ale nie jest to jedyna produkcja przedstawiająca taką wizję. Czy gladiatorki istniały naprawdę?
encoded: Spis treści: Kobiety na arenie przyciągały uwagę Gladiatorki z własnej woli? Jak wyglądały walki gladiatorek? Rozkwit i upadek fachu gladiatorów Trudno zliczyć książki, które poświęcono gladiatorom. Temat zawodowych wojowników w starożytnym Rzymie wzbudza bowiem wielką ciekawość. Gladiatorzy byli rekrutowani z reguły spośród niewolników lub przestępców. Ich zaciekłe walki ekscytowały tłumy na arenach rozsianych po całym imperium. Ale czy wśród nich były też kobiety? Kobiety na arenie przyciągały uwagę Naukowcy nie mają wątpliwości, że areny były zdominowane przez mężczyzn, którzy byli gladiatorami. Jednak od czasu do czasu pojawiały się na nich także kobiety. – Ich obecność była czymś nietypowym, dlatego musiały przyciągać uwagę i ściągać tłumy – powiedział serwisowi Nauka w Polsce historyk starożytności prof. Dariusz Słapek z Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. A jaka była skala tego zjawiska? Trudno jest to dzisiaj ustalić. Do naszych czasów na temat kobiet gladiatorek zachowało się niewiele informacji. Wśród dowodów na ich istnienie jest na przykład inskrypcja na grobie Hostilianusa, sędziego z Ostii z II wieku n.e. Czytamy w niej, że urzędnik ten miał być pierwszą osobą od założenia miasta, która zorganizowała zawody gladiatorów płci żeńskiej. Z kolei w Efezie, gdzie znajdował się słynny Artemizjon, na cmentarzu obok amfiteatru znajdują się groby gladiatorów obu płci. Ciekawym dowodem na istnienie gladiatorek jest grób sprzed 2 tys. lat odkryty w 2000 roku w Londynie. Jego wyposażenie było bardzo bogate, co każe sądzić, że zmarła osoba była zamożna. Grób zlokalizowany był jednak poza murami miasta, co sugeruje z kolei, że nie była to postać ciesząca się szacunkiem. Z analiz wyposażenia wynika, że był to gladiator, a w zasadzie gladiatorka zmarła w wieku około dwudziestu kilku lat. Walczyła na arenie rzymskiego Londinium. Gladiatorki z własnej woli? W 11 i 19 roku n.e. rzymski senat uchwalił prawa zakazujące kobietom wywodzącym się z klasy średniej …

Jean-LeonGeromePolliceVerso-2f7d784.jpg
width: 2425
height: 1630

Tak wyglądała kobieta pochowana 400 lat temu z sierpem na szyi. Spektakularna rekonstrukcja
type: item
date: 2024-11-07T14:20:02.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: cmentarze
subject: grób
subject: grobowce
subject: kobiety
subject: kości
subject: Kujawsko-Pomorskie
subject: odkrycia archeologiczne
subject: wampiry
description: Zmarła w wieku zaledwie 18–20 lat. W XVII wieku pochowano ją z sierpem na szyi na cmentarzu w rejonie dzisiejszego Pnia w woj. kujawsko-pomorskim. Światowej sławy ekspert odtworzył realistyczny wizerunek kobiety.
encoded: Spis treści: Tak wyglądała „wampirka” Zosia Dlaczego kobietę pochowano w tak dziwny sposób? Pień – czy czeka nas więcej zagadek? W 2022 r. naukowcy odkryli w Pniu parę grobów, ale jeden zwrócił ich szczególną uwagę. Był to pochówek kobiety. Na jej szyi znajdował się żelazny sierp. Z kolei na palcu lewej stopy zamknięto trójkątną kłódkę. Znalezisko wzbudziło wielkie zainteresowanie w kraju i za granicą. Z tego powodu badacze postanowili odtworzyć jej realistyczny wizerunek. Właśnie zaprezentowali wynik. Tak wyglądała „wampirka” Zosia Do udziału w projekcie zaproszono znanego szwedzkiego rekonstruktora i jednocześnie archeologa, Oscara Nilssona. To on wykonał popiersie zmarłej, która archeolodzy nazywają Zosia. Dlaczego takie imię? Jak wyjaśniła National Geographic Polska Magdalena Zagrodzka z Toruńskiego Stowarzyszenia Edukacyjnego „Ewolucja”, reprezentująca zespół badaczy, tak ją określił jeden z pracowników zatrudnionych w czasie wykopalisk i takie miano już przylgnęło do zmarłej. Popiersie ukazuje młodą kobietę z jasnymi oczami i ciemnymi blond włosami. Na głowie ma jedwabny czepek – pozostałości po nim znaleźli w czasie wykopalisk archeolodzy. Oznacza to, że mogła pochodzić z zamożnej rodziny. Ciało kobiety ułożono na poduszce w staranny sposób. Eksperci zauważają, że zmarła nie była skazana za rzekome czary – ciała takich osób traktowano w inny sposób. Dlatego interpretacja tego pochówku jest dla badaczy zagadką. Wykonane rekonstrukcji wizerunku zmarłej było wieloetapowe. Pierwszym krokiem w rekonstrukcji były badania antropologiczne szkieletu wykonane przez dr Alicję Drozd-Lipińską z Muzeum we Włocławku. Kolejno przystąpiono do zrobienia tomografii i skanu czaszki zmarłej. Dr Łukasz Czyżewski z Instytutu Archeologii UMK w Toruniu przygotował pliki 3D, z których wykonano wydruk czaszki w trójwymiarze w skali 1:1. Potem do pracy przystąpił Nilsson. Artysta doklejał do wydruku kołki o różnej długości, które odzwierciedlają grubość ciała w anatomicznych punktach tw…

wampirka-d082d59.png
width: 1200
height: 630

Kobieta w świecie sportów ekstremalnych. Podcast „National Geographic Polska"
type: item
date: 2024-10-11T13:00:07.000Z
subject: Podcasty
subject: góry
subject: himalaizm
subject: kobiety
subject: podcasty
subject: sporty ekstremalne
subject: wspinaczka
subject: wspinaczka górska
description: O swoich ekstremalnych wyprawach i o tym, czy szczyt K2 nie lubi kobiet oraz czy związana jest z nim klątwa – mówi w podcaście National Geographic Polska himalaistka i pisarka, Monika Witkowska.
encoded: Tym razem gościnią podcastu National Geographic Polska jest Monika Witkowska – himalaistka, żeglarka, pisarka, dziennikarka, prelegentka i pilotka grup turystycznych. – Praca musi być u mnie połączona z pasją. Mam taką dewizę, że życie jest krótkie. Trzeba je dobrze wykorzystać – mówi nasza gościni. Balansuje między wspinaczką a żeglarstwem. – Gdybym musiała wybrać jedną z tych pasji, to byłoby to żeglarstwo w ujęciu morsko-oceanicznym, bardzo wyprawowe, często są to rejony polarne – opowiada. Gdy nasza gościni jest w górach, nie jest typowym wspinaczem. Preferuje wysokogórskie trekkingi. W 2024 roku Monika Witkowska wspólnie z Joanną Mostowską udały się zimą na wyprawę na drugi co do wysokości płaskowyż na świecie zlokalizowany w Pakistanie, którego średnia wysokość wynosi 4200 m n.p.m. Jak przebiegła ta ekspedycja? – tego również dowiecie się z naszego podcastu. Himalaistka opowiada też o swoim pożegnaniu z ośmiotysięcznikami, wspinaczce na K2 i poważnym wypadku, którego doświadczyła wspinając się na Broad Peak. – Z nikim się w górach nie ścigam, wchodzę tam swoim tempem. Wchodzę tam, by obserwować widoki i słuchać innych ludzi, by mieć ciekawe opowieści do książki – podkreśla himalaistka. Ostatnio wydała książkę „K2. Ostatnia szansa”. Cała rozmowa do wysłuchania w playerze na górze strony. Odcinki naszych wideopodcastów są również dostępne na kanałach National Geographic Polska na YouTube i na Spotify.

MINIATURAPODCASTWITKOWSKA-75b609e-e1732529995985.jpg
width: 1712
height: 1081