National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2025-12-02T11:57:12.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Rekordy niskiej temperatury biją na głowę nasze polskie zimy. Oto najzimniejsze miejsca świata
items: „Nie widziały światła dziennego od tysięcy lat” – rdzenie lodowe mówią więcej o ludzkości niż setki książek
items: Rozmowy, protesty i konflikt o Amazonię. Jak przebiega największa klimatyczna konferencja na świecie?
items: Niepokojące wyniki badań: interwencja klimatyczna nie ocali kawy, wina i czekolady
items: Najnowszy raport o stanie oceanów nie pozostawia złudzeń. Jesteśmy w trakcie potrójnego kryzysu planetarnego
items: Ganges wysycha w bezprecedensowym tempie. Jaka będzie przyszłość świętej rzeki?
items: Lato 2025 było najgorętszym w historii Hiszpanii. Naukowcy ostrzegają, że będzie tylko gorzej
items: Zimy stulecia wpisały się nie tylko w annały meteorologii, ale także w pamięć narodową
items: Dziura ozonowa może wywołać katastrofę na globalną skalę. Czy nadal powinniśmy się obawiać?
items: Golfsztrom traci swoją moc? To dzięki niemu Europa jest tak dobrym miejscem do życia
items: Rekordowo niski stan Wisły. Hydrolog wskazuje często pomijaną przyczynę
items: Nadmierna turystyka na Antarktydzie? Według raportu cierpią na tym lodowce
items: Taki mamy klimat. Co kryje się za pojęciem zmiany klimatu i czy naprawdę jest się czego bać?
items: Same drzewa nie wystarczą – tylko lasy pełne zwierząt pochłaniają CO2. Pojawiły się nowe badania
items: Fala upałów nie musi być koszmarem. Naukowcy mają prosty sposób na ochłodę
items: Pustynie lodowe to najbardziej niegościnne miejsca na Ziemi. Panuje tam ekstremalny klimat
items: Susza hydrologiczna w Polsce: niski stan rzek, zanik jezior. Ekolodzy biją na alarm
items: Deszcz nawalny, ulewny, silny, oberwanie chmury, nawałnica – czym się różnią?
items: Jak rośliny rosną w upały? Odkryto ich ukryty „termostat”
items: Jak przetrwać wysokie temperatury – sposoby ze świata, które działają
items: To, co odkryła w jaskiniach Grenlandii, może zmienić nasze myślenie o klimacie
items: Zmiany klimatu wpływają na smak francuskich serów. Przyczyny leżą w diecie krów
items: Czy to zmiany klimatu zniszczyły Rzym? Naukowcy ujawniają nieznane kulisy
items: Fragment góry lodowej większy od Warszawy ujawnił nieznany ekosystem Antarktydy
items: Woda z topniejących lodowców zapełniłaby 3 baseny olimpijskie w sekundę. Niepokojące badania

Rekordy niskiej temperatury biją na głowę nasze polskie zimy. Oto najzimniejsze miejsca świata
type: item
date: 2025-12-02T11:57:25.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: Przyroda
subject: Edukacja
subject: klimat
subject: mróz
subject: pogoda
subject: rekordy
subject: ziemia
subject: zmiany klimatyczne
description: Minusowe temperatury w Polsce to nic w porównaniu z rekordami mrozu notowanymi na świecie. Naukowcy od dekad badają zarówno naturalne bieguny zimna, jak i temperatury osiągane w kosmicznej próżni i laboratoriach. Gdzie jest najzimniej?
encoded: W tym artykule: Najzimniejsze miejsca na świecie Najniższa temperatura na Ziemi Czym jest temperatura? Najzimniejsze miejsce w kosmosie Najniższa temperatura uzyskana w laboratorium Czy istnieje górna granica temperatury? Gdy zimą temperatury spadają poniżej zera stopni Celsjusza, zaczynamy mówić o mrozach. Jednak zmiany klimatyczne sprawiają, że zimy stają się coraz łagodniejsze. Rekordowe mrozy, przynajmniej w Polsce, należą więc raczej do historii. Najzimniejsze miejsca na świecie Gdzie odnotowano najniższą temperaturę w naszym kraju? Mówi się, że polski biegun zimna to Suwałki. W tym mieście faktycznie odnotowuje się niskie temperatury. Czasami mianem polskiego bieguna zimna określa się całą Suwalszczyznę lub wręcz Podlasie. Obecnie jednak najniższe średnie temperatury w zimie oraz roczne notowane są na powstałej w roku 1995 stacji meteorologicznej Nadleśnictwa Świeradów na Hali Izerskiej. W każdym miesiącu notuje się tam temperatury ujemne, a śnieg zalega do maja. Jednak historycznie najzimniejsze miejsce w Polsce to Siedlce. 11 stycznia 1940 r. padł tu oficjalny polski rekord mrozu, wynoszący minus 41 st. C. Nieoficjalny miał zostać pobity w Rabce, 10 lutego 1929 r. Wyniósł aż minus 46 st. C. Temperatura na Księżycu: czy jest zabójcza dla człowieka? Dlaczego astronauci muszą mieć kombinezony? Okazuje się, że temperatura na Księżycu osiąga jeszcze większe wahania dobowe, niż wcześniej sądzono. W ciągu księżycowego dnia, panuje tam ekstremalny upał, a w nocy – niewiarygodny... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/temperatura-na-ksiezycu-czy-jest-zabojcza-dla-czlowieka-dlaczego-astronauci-musza-miec-kombinezony-fot-heritage-space-heritage-images-getty-images-c17ed25.jpeg" width="938" height="472" alt="Temperatura na Księżycu: czy jest zabójcza dla człowieka? Dlaczego astronauci muszą mieć kombinezony? (fot. Heritage Space/Heritage Images/Getty Images)" title="Temperatura na Księżycu: czy jest zabójcza dla człowieka? Dlacze…

Najzimniejsze-miejsca-swiata-0180821.jpg
width: 5184
height: 3456

„Nie widziały światła dziennego od tysięcy lat” – rdzenie lodowe mówią więcej o ludzkości niż setki książek
type: item
date: 2025-11-29T09:42:12.000Z
creator: Douglas Fox
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: epoka lodowcowa
subject: grenlandia
subject: klimat
subject: lód
description: Latem 2022 roku na szczycie grenlandzkiego lądolodu powstało miasteczko badawcze. Celem naukowców było ocalenie najstarszych danych klimatycznych, zanim stopnieją razem z lodem.
encoded: Spis treści: Czym są rdzenie lodowe i dlaczego są tak cenne? Co mówią o klimacie i człowieku? Historia ludzkości zapisana w lodzie Czas ucieka – lód znika szybciej, niż myślisz Latem 2022 roku na szczycie zwykle jałowego lądolodu Grenlandii pojawiło się małe, ale tętniące życiem miasteczko. Rzędy czerwonych namiotów trzepotały na wietrze, a samolot transportowy LC-130 Hercules od czasu do czasu dostarczał żywność, paliwo i sprzęt. Główne działania obozu toczyły się jednak 9 metrów pod powierzchnią, w sieci tuneli, które pracownicy przez tygodnie wycinali piłami łańcuchowymi w lodzie. Badacze, owinięci w puchowe kurtki, pracowali tam bez przerwy, gdy potężna wiertnia zagłębiała się coraz niżej, wydobywając rdzenie lodowe i tajemnice, które kryją się w najgłębszych partiach lądolodu. Czym są rdzenie lodowe i dlaczego są tak cenne? Niektóre z tych cylindrycznych rdzeni – każdy mniej więcej szeroki, jak piankowa „makaronowa” rurka do pływania – nie widziały światła dziennego od 100 tys. lat. – Są przejrzyste i nieskazitelne, niczym szyba okienna – mówi Jørgen Peder Steffensen, glacjolog z Instytutu Nielsa Bohra w Kopenhadze, który wraz z glacjolożką Dorthe Dahl-Jensen nadzorował codzienne funkcjonowanie obozu. Naukowcy pracujący w Arktyce i Antarktyce zaczęli sobie uświadamiać, że ten lód daje rzadki wgląd w przeszłość – wgląd, który szybko znika, gdy zmiana klimatu przyspiesza topnienie na biegunach. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/11/2025-11-25-095510-The-race-to-save-climate-secrets-trapped-in-ice--National-Geographic--Mozilla--75b71e3.png" width="1086" height="840" alt="Między 2016 a 2023 rokiem (z przerwą w sezonach 2020–2021) naukowcy ze stacji East Greenland Ice-core Project przewiercili prawie 9 000 stóp lodu, pozyskując próbki obejmujące 120 000 lat historii." title="Między 2016 a 2023 rokiem (z przerwą w sezonach 2020–2021) naukowcy ze stacji East Greenland Ice-core Project przewiercili prawie 9 000 stóp lodu, pozysku…

2025-11-25-095221-The-race-to-save-climate-secrets-trapped-in-ice--National-Geographic--Mozilla--88ad5b5.png
width: 1254
height: 836

Rozmowy, protesty i konflikt o Amazonię. Jak przebiega największa klimatyczna konferencja na świecie?
type: item
date: 2025-11-13T14:30:12.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: amazonia
subject: brazylia
subject: klimat
subject: konferencja
subject: protesty
description: Tegoroczna lokalizacja konferencji COP (ang. Conference of the Parties) ma dodatkowe znaczenie. Pierwszy raz globalne dyskusje na temat klimatu mają miejsce w regionie Amazonii, a dokładniej w mieście Belém. Obradom, w których uczestniczy ok. 50 000 osób z 191 krajów, towarzyszą kontrowersje, obecne od samego początku konferencji.
encoded: Spis treści: Ubiegłoroczne kontrowersje w Baku Wątpliwości związane z „Bramą do Amazonii” Brazylijska hipokryzja Protesty w Belém Co dalej z Belém? COP30 to trzydziesty szczyt klimatyczny Organizacji Narodów Zjednoczonych. Doroczne spotkanie stron Ramowej konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu (UNFCCC), podczas którego przedstawiciele blisko 200 państw, organizacji międzynarodowych, naukowcy i aktywiści debatują nad globalnymi działaniami na rzecz ograniczenia skutków zmian klimatu. Tegoroczna edycja odbywa się w brazylijskim mieście Belém, nazywanym często „bramą do Amazonii”. Mimo że wybór lokalizacji budzi wiele kontrowersji, nie jest to pierwszy raz, gdy organizatorzy szczytu klimatycznego muszą mierzyć się z międzynarodową krytyką. Ubiegłoroczne kontrowersje w Baku Zeszłoroczny szczyt klimatyczny odbywał się w Baku, stolicy Azerbejdżanu. Również ta lokalizacja obrad wzbudziła liczne głosy niezadowolenia. Krytycy zarzucali organizatorom popieranie kraju, który nie przestrzega praw człowieka oraz prowadzi brutalną walkę o tereny Górskiego Karabachu. Protesty wobec wyboru tamtejszego umiejscowienia popierała nawet popularna młoda aktywista Greta Thunberg, która wraz z mieszkańcami Tbilisi wyszła na ulice demonstrować swój sprzeciw. Ostatecznie COP29 w Baku się odbyło, lecz nie obeszło się bez kontrowersji. Organizatorom zarzucano ukrywanie tematu eksploatacji paliw kopalnych, która jest ważnym sektorem azerskiej gospopdarki. Tym samym kontrowersyjny szczyt z ubiegłego roku przygotował grunt pod tegoroczny, równie kontrowersyjny COP30. Wątpliwości związane z „Bramą do Amazonii” Na pierwszy rzut oka założenie, którym mogli kierować się organizatorzy COP przy wyborze lokalizacji, wydaje się słuszne. Celem takiej decyzji było zwrócenie uwagi na koszty klimatyczne, jakie muszą ponosić lasy deszczowe Południowej Ameryki. Krytycy szybko jednak dostrzegli, że Belém nie jest gotowe na przyjazd dziesiątek tysięcy uczestników konferencji. W mieście brakowało…

shutterstock2699646609-1a915dd.jpg
width: 4656
height: 2880

Niepokojące wyniki badań: interwencja klimatyczna nie ocali kawy, wina i czekolady
type: item
date: 2025-11-04T10:00:43.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: Przyroda
subject: Smaki świata
subject: Traveler
subject: czekolada
subject: kawa
subject: klimat
subject: ocieplenie klimatu
subject: rolnictwo
subject: wino
subject: zmiany klimatyczne
description: Nowe badanie wykazało, że zaawansowane strategie walki ze zmianami klimatu, takie jak Stratospheric Aerosol Injection, nie wystarczą, by uratować uprawy winorośli, kawy i kakao w obliczu globalnego ocieplenia.
encoded: Stratospheric Aerosol Injection (SAI) to metoda geoinżynierii , która zakłada wprowadzenie do stratosfery odbijających światło słoneczne cząsteczek, mających na celu ochłodzenie powierzchni Ziemi. Mechanizm ten inspirowany jest naturalnymi procesami, takimi jak erupcje wulkaniczne, które poprzez emisję związków siarki do atmosfery wywołują okresowe spadki temperatur. W badaniu opublikowanym w czasopiśmie „Environmental Research Letters”, naukowcy przeanalizowali, czy SAI może złagodzić skutki zmian klimatu w najważniejszych regionach uprawy winorośli, kawy i kakao – w Europie Zachodniej, Ameryce Południowej i Afryce Zachodniej. Eksperci skupili się na latach 2036–2045, używając symulacji klimatycznych w 18 kluczowych lokalizacjach. Dramatyczna przyszłość luksusowych upraw: tylko 6 z 18 regionów z poprawą Wyniki okazały się alarmujące. Spośród 18 badanych regionów, tylko 6 wykazało stabilną poprawę warunków uprawy przy zastosowaniu scenariusza SAI, w porównaniu do sytuacji bez tej interwencji klimatycznej. Oznacza to, że dwie trzecie obszarów, które obecnie dostarczają kluczowe produkty luksusowe – wino, kawę i czekoladę – może nie być w stanie utrzymać produkcji nawet przy zastosowaniu zaawansowanych technologii geoinżynieryjnych. Choć SAI skutecznie obniżyło temperatury, nie zagwarantowało to optymalnych warunków dla wzrostu roślin. Winorośl, kawa i kakao są wyjątkowo wrażliwe na zmiany temperatur i wilgotności, co przekłada się na jakość i ilość plonów. Dlaczego interwencja klimatyczna zawiodła? Kluczowa rola opadów i wilgotności Pomimo obniżenia temperatur, zmienność opadów i wilgotności skutecznie osłabiła potencjalne korzyści płynące z SAI. Autorzy badania zauważyli, że niestabilność klimatyczna – głównie w postaci nieprzewidywalnych opadów deszczu i zmian wilgotności – wpłynęła negatywnie na uprawy. Dr Ariel Morrison, współautorka badania, podkreśliła, że samo obniżenie temperatury nie wystarcza. – Na przykład gatunki kakao są bardziej odporne na wysokie tempe…

klimat-uprawy-8fc8bdd.jpg
width: 1777
height: 1000

Najnowszy raport o stanie oceanów nie pozostawia złudzeń. Jesteśmy w trakcie potrójnego kryzysu planetarnego
type: item
date: 2025-10-16T08:04:14.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Przyroda
subject: ekologia
subject: klimat
subject: oceany
subject: ocieplenie klimatu
subject: zmiany klimatyczne
description: Żaden obszar globalnego oceanu nie pozostaje nietknięty przez zmiany klimatu, utratę bioróżnorodności i zanieczyszczenie. Trzy wymienione problemy określane są przez ONZ jako potrójny kryzys planetarny. Wszystkie baseny oceaniczne są obecnie dotknięte szybkim ociepleniem, zakwaszaniem i wzrostem poziomu morza, a także zanieczyszczeniem plastikiem pochodzącym z każdego kontynentu.
encoded: Spis treści: Rekordy temperatur Śmierć koralowców Problemy nadmorskich miejscowości Wpływ na światową gospodarkę Na przełomie września i października tego roku serwis Copernicus Marine opublikował 9. Raport o Stanie Oceanów. Tym, co od razu rzuca się w oczy w trakcie czytania dokumentu jest dobitne pokazanie, że żyjemy w systemie naczyń połączonych. Istnieje silny i niezaprzeczalny związek między trwającymi zmianami w oceanach a zmianami w ekosystemach morskich, społeczeństwie, a nawet gospodarce. W dodatku ta korelacja nie pozostawia złudzeń co do kierunku, w jakim zmierzamy. Zanieczyszczenia, wzrost temperatury, topniejące lodowce i inicjowane przez nadmierne parowanie katastrofalne deszcze. Monitorowanie tych gwałtownych zmian to już dawno za mało. Rekordy temperatur Z raportu wynika, że wszystkie baseny oceaniczne są obecnie dotknięte szybkim ociepleniem, postępującym zakwaszaniem i zanieczyszczeniem plastikiem pochodzącym z każdego kontynentu. Należy też pamiętać o wzroście poziomu mórz, co bezpośrednio zagraża obszarom przybrzeżnym. Najszybciej, bo aż o 0,41 stopnia Celsjusza na dekadę ociepla się Morze Śródziemne. Trwający nieustannie od 1984 roku satelitarny monitoring oceanów pokazał, że choć tempo ich ogrzewania się pozornie nie wydaje się drastyczne – mówimy o wzroście temperatury o około 1 stopień w całym okresie badań – jednak mimo wszystko nie mamy powodów do zadowolenia. W ubiegłym, 2024 roku, globalne temperatury oceanów osiągnęły 21°C. W dodatku fale upałów morskich nasilają się i coraz częściej występują również przy dnie morskim. W 2023 roku rekordowa fala upałów nawiedziła tropikalne rejony Atlantyku, obejmując ponad 99% regionu i utrzymując się w niektórych obszarach przez ponad 300 dni. Zjawisko to było spowodowane m.in. przez wyjątkowo słabe wiatry, które ograniczyły mieszanie wody i pozwoliły na szybkie nagrzewanie warstwy powierzchniowej oceanu, wzmocnione przez zwiększone promieniowanie słoneczne i warunki klimatyczne (m.in. anomalie w ukła…

stan-oceanow-b100b3e.jpg
width: 3000
height: 2000

Ganges wysycha w bezprecedensowym tempie. Jaka będzie przyszłość świętej rzeki?
type: item
date: 2025-09-25T10:10:37.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: ganges
subject: indie
subject: klimat
subject: rzeka
subject: rzeki
subject: susza
description: Ganges to święta rzeka hinduizmu, od której zależne są miliony mieszkańców Indii. I zarazem temat rzeka. Duże emocje wzbudza jej ogromne zanieczyszczenie, za które odpowiadają trafiające do nurtu tysiące ton odpadów przemysłowych czy niedopalone ciała zmarłych. Największa rzeka płynąca w Indiach ma też jednak inny problem: wysycha w bezprecedensowym tempie, co przeraża lokalną ludność.
encoded: Od Gangesu zależy przetrwanie niemal 600 milionów ludzi w Indiach i krajach sąsiednich. W dolinie położonej wzdłuż 2500-kilometrowej rzeki od stanu wody uzależnione jest życie nie tylko ludzi – to najgęściej zaludnione dorzecze na świecie – ale także całej fauny i flory. Doświadcza ona obecnie najgorszego okresu suszy od 1300 lat, a naukowcy z Uniwersytetu Arizony i IIT Gandhinagar udowodnili, że przyczyną tego stanu rzeczy jest działalność człowieka. Tak źle jeszcze nie było Badania na temat Gangesu zostały opublikowane w czasopiśmie „Proceedings of the National Academy of Sciences”. Naukowcy najpierw zrekonstruowali przepływ rzeki przez ostatnie 1300 lat. Pracy było sporo, bo na tapet wzięli okres od 700 do 2020 roku n.e. W oszacowaniu jej przebiegu pomogły im słoje starych drzew. Następnie porównali dane z udokumentowanymi historycznie suszami czy klęskami głodu w Indiach. Okazało się, że wysychanie rzeki z lat 1991–2020 jest zdecydowanie bardziej intensywne niż wszystkie dotychczasowe. Susza jest o 76% gorsza niż ta z XVI wieku, czyli do tej pory największa w historii pomiarów. Nie chodzi tylko o skalę suszy, ale także o częstość jej występowania i długość trwania. Bardziej suche okresy zdarzały się zawsze, ale nigdy jeszcze nie były tak dotkliwe. Jaki jest powód wysychania Gangesu? Wysychanie świętej rzeki zdaniem naukowców ma podłoże antropogeniczne, czyli spowodowane jest przez człowieka. Głównym powodem jest między innymi ocieplenie Oceanu Indyjskiego i zanieczyszczenie aerozolami – kropelkami cieczy z drobnymi cząstkami stałymi pochodzącymi z setek okolicznych fabryk, pojazdów czy elektrowni. Te hamują monsunowe opady deszczu, od których zależny jest region. – Ostatnie susze wykraczają poza zakres zmienności klimatu ostatniego tysiąclecia. Nasze odkrycia podkreślają pilną potrzebę głębszego zbadania interakcji między czynnikami kontrolującymi opady monsunowe w okresie letnim – ostrzegają autorzy badania. Jak zapobiec wysychaniu rzeki? Badacze apelują, by ko…

GettyImages-532933532-1fee389.jpg
width: 3857
height: 2466

Lato 2025 było najgorętszym w historii Hiszpanii. Naukowcy ostrzegają, że będzie tylko gorzej
type: item
date: 2025-09-18T08:33:59.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: hiszpania
subject: klimat
subject: lato
subject: ocieplenie klimatu
subject: rekordy
subject: upał
description: Hiszpańskie agencje meteorologiczne donoszą, że właśnie mija najgorętsze lato w historii tego kraju. 2025 rok przyniósł najwyższą średnią temperaturę w historii pomiarów, a tendencja nie jest optymistyczna. Specjaliści ostrzegają, że to dopiero początek.
encoded: AEMET – hiszpańska agencja meteorologiczna – ogłosiła we wtorek, że lato 2025 było najcieplejszym w historii pomiarów w tym kraju. Udało się nawet pobić rozgrzewający krew w żyłach rekord z roku 2022. Jeśli tendencja się utrzyma, krajowi grozi spustoszenie. Najgorętszy rok w historii pomiarów Średnia temperatura tego lata w Hiszpanii ustabilizowała się na poziomie 24,2°C, nieznacznie przebijając wynik z 2022 roku – wtedy wyniosła 24,1°C. Wygląda to na nieznaczny wzrost, ale gdy spojrzymy szerzej, sytuacja stanie się alarmująca. Warto wspomnieć, że dziewięć z dziesięciu najgorętszych lat w historii Hiszpanii (odkąd prowadzone są pomiary) przypadło na… XXI wiek. – Naprawdę zmierzamy w kierunku znacznie cieplejszych lat – powiedział na konferencji prasowej Ruben del Campo, rzecznik AEMET. Hiszpania w ogniu Szczególnie gorący okazał się sierpień. 16-dniowa fala upałów sparaliżowała kraj, wykazując średnią temperaturę wyższą o 4,6°C w porównaniu do pomiarów z poprzednich lat. Ekstremalnie suche lato skutkowało szalejącymi pożarami lasów w północnej i zachodniej Hiszpanii. Zginęły 4 osoby, a tysiące zostały zmuszone do opuszczenia domów. Pożary pochłonęły 350 000 hektarów ziemi. Instytut Carlosa III podaje, że bezpośrednio przez gorąco w samej Hiszpanii w sierpniu zginęło 1100 osób. To wzrost o niemal 50% w stosunku do 2024 roku. Iberia za gorąca dla turystów? Rzecznik AEMET zwraca uwagę, że niegdyś fale upałów zdarzały się znacznie rzadziej, a obecnie są zjawiskiem regularnym. To odstrasza turystów. Ostatnie lato w Hiszpanii bez fal upałów to wspomnienie 2014 roku. W 2025 roku 33 dni na 90 dni lata związane było z ekstremalnymi temperaturami. Co trzeci dzień gorąco było wprost nie do wytrzymania. Niestety, w innych zakątkach globu nie jest lepiej. Brytyjskie, japońskie czy południowokoreańskie agencje meteorologiczne informują, że w tych krajach lato 2025 także było najcieplejsze w historii. Wszystko wskazuje na to, że tegoroczne wyniki nie pozostaną jednak długo na tabl…

GettyImages-1454697744-5b2795b.jpg
width: 5472
height: 3648

Zimy stulecia wpisały się nie tylko w annały meteorologii, ale także w pamięć narodową
type: item
date: 2025-09-13T12:27:35.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: klimat
subject: mróz
subject: pogoda
subject: rekordy
subject: zima
description: Intensywne opady śniegu paraliżowały cały kraj. Siarczyste mrozy uszkadzały infrastrukturę. Czasami sytuacja była tak zła, że konieczne było ogłoszenie stanu klęski żywiołowej. Zimy stulecia niejednokrotnie dawały w kość naszym przodkom. Zdarza się, że wraz z końcem jesieni zaczynamy narzekać na pogodę, ale tak naprawdę dziś już nie doświadczamy warunków, jakie panowały w poprzednim stuleciu. Poniżej wymieniamy skrajnie surowe zimy, w których temperatura znacznie odbiegała od wieloletniej normy.
encoded: Spis treści: Zimę 1978/1979 pamięta każdy, kto żył w tamtych czasach Przełom 1928 i 1929 roku w pełni zasłużył na miano zimy stulecia Najmroźniejsza zima wojny, czyli przełom 1939 i 1940 roku Zima 1962/1963 sparaliżowała Polskę Zimy stulecia nawiedzały Polskę nie tylko w XX wieku Określenie „zima stulecia” nie zawsze odnosi się do najostrzejszej zimy w danym stuleciu. Potocznie tym mianem określa się wszystkie przypadki wyjątkowo srogich miesięcy zimowych. A że w poprzednim stuleciu pogoda była bardziej kapryśna, „zim stulecia” było u nas całkiem sporo. Zdarzało się, że panujące wówczas warunki całkowicie paraliżowały kraj i wpływały na codzienne życie. Nie jest więc specjalnie zaskakujące, że w naszej świadomości termin ten wykracza poza suche statystyki meteorologiczne. Zimę 1978/1979 pamięta każdy, kto żył w tamtych czasach Gdy mowa o zimie stulecia w Polsce, najczęściej na myśli ma się przełom roku 1978 i 1979. W nocy z 29 na 30 grudnia nad Polskę napłynęły mroźne masy powietrza z północy, powodując nagły spadek temperatury z wartości dodatnich do kilkunastu stopni poniżej zera. Towarzyszyły temu intensywne opady śniegu. Paraliż kraju rozpoczął się już 31 grudnia. Miejscami temperatury osiągały wartość minus 20, minus 30 stopni Celsjusza lub nawet niższą. W Białymstoku przez 19 dni termometry wskazywały od minus 15 do minus 35 stopni. W ciągu kilku dni w całym kraju powstały ogromne zaspy. Rekordowa pokrywa białego puchu przekroczyła 0,7 m. Pod tym względem najgorsza sytuacja panowała w Suwałkach, gdzie 16 lutego zanotowano rekord opadów. Pokrywa śnieżna sięgnęła 84 cm. Niewiele lepiej było w Łodzi (78 cm, według pomiaru z 2 lutego), Warszawie (70 cm, według pomiaru z 31 stycznia), Chojnicach (60 cm, według pomiaru z 19 lutego) i Szczecinie (53 cm, według pomiaru z 19 lutego). Na skutki tak surowej pogody nie trzeba było długo czekać. Już 31 stycznia kraj zaczął ogarniać paraliż. W wielu miejscach pękały szyny, więc komunikacja kolejowa praktycznie stanęła, podo…

Zimastulecia1979-74b1334.jpg
width: 3500
height: 2331

Dziura ozonowa może wywołać katastrofę na globalną skalę. Czy nadal powinniśmy się obawiać?
type: item
date: 2025-09-06T09:28:44.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: chemia
subject: dziura ozonowa
subject: klimat
description: Dziura ozonowa była szeroko nagłaśnianym tematem w latach 90. XX wieku, podobnie jak zagrożenie związane z tym zjawiskiem. Obecnie nikt w zasadzie nie wspomina o spadku stężenia ozonu w stratosferze. Czy to oznacza, że warstwa ozonowa odbudowuje się? Poniżej odpowiadamy na to pytanie.
encoded: Spis treści: Jak powstaje warstwa ozonowa? Ozon zanika? Tak i nie ma w tym nic dziwnego Naukowcy zaczęli bić na alarm Czy dziura ozonowa nadal istnieje? Świat zmagał się i wciąż zmaga z wieloma problemami ekologicznymi. Przez długi czas kluczowym zagrożeniem, nad którym pochylał się cały świat, był zanik warstwy ozonowej. Nic dziwnego. Postępująca degradacja naturalnej tarczy, chroniącej ziemskie organizmy przed promieniowaniem UV, byłaby katastrofą na globalną skalę, mającą dalekosiężne i niszczycielskie skutki dla życia na naszej planecie. Czy nadal powinniśmy się obawiać dziury ozonowej? Jak powstaje warstwa ozonowa? Około 2 miliardy lat temu na Ziemi pojawiły się i zaczęły rozwijać pierwsze organizmy, wykazujące zdolności do fotosyntezy. Atmosfera ziemska zaczęła wówczas zmieniać swój skład. Pojawił się w niej tlen, a wraz z nim – ozon. Ozon to nic innego, jak alotropowa odmiana tlenu, składająca się z trójatomowych cząsteczek. Największe stężenie tego gazu znajduje się na wysokości około 30 km nad Ziemią, czyli w stratosferze. Należy jednak podkreślić, że określenie „największa” wcale nie oznacza, że jest go tam zaskakująco dużo. Warstwa czystego ozonu miałaby grubość zaledwie kilku milimetrów. Niewiele, prawda? Tak, ale to wystarczy, by mogła skutecznie chronić życie na naszej planecie. Gaz ten powstaje w procesie dysocjacji tlenu cząsteczkowego. Promieniowanie ultrafioletowe o wysokiej energii uderza w obecne w stratosferze cząsteczki tlenu atmosferycznego (dwuatomowego). Energia promieniowania UV doprowadza do rozerwania wiązań w cząsteczkach, dzieląc je na wolne atomy tlenu. Te wykazują dużą reaktywność i szybko łączą się z innymi, nierozerwanymi cząsteczkami O2. W wyniku tej reakcji powstaje ozon. Jaką rolę spełnia ozon? Najwcześniejsze formy życie nie bez powodu wykształciły się w oceanie. Gdy w atmosferze nie było jeszcze ozonu, tylko woda zapewniała ochronę przed emitowanym przez Słońce zabójczym promieniowaniem. Dopiero gdy organizmy wodne zaczęły wytw…

dziura-ozonowa-d81df5a.jpg
width: 1000
height: 563

Golfsztrom traci swoją moc? To dzięki niemu Europa jest tak dobrym miejscem do życia
type: item
date: 2025-09-01T15:00:37.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: europa
subject: klimat
subject: ocean atlantycki
subject: prąd
subject: zmiany klimatyczne
description: Prąd Zatokowy, inaczej Golfsztrom, ma kluczowy wpływ na klimat w Europie. Przecież tak naprawdę Barcelona leży na tej samej szerokości geograficznej co Chicago, a Vancouver bardziej na południu niż Warszawa. Holenderscy naukowcy ostrzegają, że nasz oceaniczny zbawca może zacząć wytracać swoją moc. Co to oznacza dla Starego Kontynentu?
encoded: Ciepło przenoszone przez Golfsztrom (Prąd Zatokowy) ma ogromny wpływ na mieszkańców wielu kontynentów. Naukowcy z Uniwersytetu w Utrechcie alarmują, że w wyniku zmian klimatycznych może on rozpocząć proces nieodwracalnego osłabienia już w 2060 roku. Czym jest Golfsztrom? Golfsztrom to wyjątkowy prąd morski występujący na północnym Atlantyku. Przenosi on ciepłą wodę pomiędzy półkulami naszej planety: z Zatoki Meksykańskiej w kierunku Islandii, Wielkiej Brytanii i kontynentalnej Europy. Prąd Zatokowy wziął swoją nazwę od Zatoki Meksykańskiej, w której sąsiedztwie się formuje. Sprawia on, że zimą w Europie jest cieplej niż na innych kontynentach o podobnej szerokości geograficznej. Nie wszyscy wiedzą bowiem, że Nowy Jork ma podobne współrzędne, co… Rzym. AMOC, czyli od czego zależy klimat Europy Atlantic Meridional Overturning Circulation (Atlantycka Południkowa Cyrkulacja Wymienna), której jednym najważniejszym elementów jest Golfsztrom, działa jak taśmociąg, który transferuje ciepło z jednej półkuli na drugą. Gdy przerwiemy tę cyrkulację, grożą nam nie tylko dużo chłodniejsze zimy i szalejące burze, ale przede wszystkim – według reportów naukowców – spadek plonów nawet o jedną trzecią w Europie czy dalszy wzrost temperatury na całej półkuli południowej. Załamanie Prądu Zatokowego mogłoby oznaczać obniżenie temperatury na Starym Kontynencie o nawet 10–15 stopni Celsjusza. Czy Golfsztrom słabnie? – Nasze modele pokazują, że przy umiarkowanej emisji CO2 załamanie AMOC może zacząć się ok. 2063 roku, a przy wysokiej nawet już w 2055 – ostrzega kierujący badaniami Rene van Westen. To dużo wcześniej, niż zakładały wcześniejsze analizy. Czy można jakos zatrzymać te zmiany? Najlepszym sposobem na przeciwdziałanie załamaniu Prądu Zatokowego jest szeroko zakrojone podejście do łagodzenia zmian klimatu. Oznaczałoby to ograniczenie emisji czy ochronę i odbudowę lasów, które pełniłyby funkcję pochłaniaczy dwutlenku węgla. Chodzi przede wszystkim o ograniczenie napływu słodkiej wod…

GettyImages-1487001908-8173024.jpg
width: 5800
height: 3860

Rekordowo niski stan Wisły. Hydrolog wskazuje często pomijaną przyczynę
type: item
date: 2025-08-28T12:58:17.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: klimat
subject: rzeki
subject: susza
subject: wisła
subject: woda
description: Niski stan Wisły niepokoi nie tylko warszawskich spacerowiczów, ale mieszkańców całej Polski. W wielu rzekach poziomy wody spadły do absolutnego minimum. Hydrolog Piotr Bednarek tłumaczy powody tego stanu i wyjaśnia, czy grozi nam pustynnienie.
encoded: W poniedziałek na stacji pomiarowej Warszawa-Bulwary stan Wisły spadł do 9 cm. To niechlubny rekord w historii pomiarów. Niski stan rzek obserwuje się nie tylko na Mazowszu, ale i w całej Polsce. Przyczyną może być działalność człowieka – i to bardziej bezpośrednią, niż by się wydawało. Przyczyna niskiego stanu wody w Wiśle – Powodem tak niskiego stanu wody jest przede wszystkim szybko postępująca erozja wgłębna, czyli pogłębianie się koryta Wisły – przekazał PAP Piotr Bednarek, hydrolog i doktorant w Zakładzie Hydrologii Instytutu Geografii i Gospodarki Przestrzennej UJ, a także prezes fundacji Wolne Rzeki. Erozji winna jest głównie postępująca regulacja rzek i funkcjonowanie kopalni piasku. Powyżej Warszawy działają takie dwie i zatrzymują one materiał niesiony przez rzekę. Za sytuację na Wiśle odpowiedzialna jest także susza. Przyczyniły się do niej nierównomierne rozłożone opady. Chociaż deszczu było całkiem dużo, to większość wody spadła latem – przez to wyparowała, zanim zdążyła zasilić rzeki. Do prawidłowego funkcjonowania rzek konieczne są obfite opady śniegu zimą, które stają się rzadkością. Czym grozi brak wody w rzekach? Na niskim stanie Wisły cierpi w szczególności elektrociepłownia Siekierki – jest ona odpowiedzialna za ogrzanie 55 procent budynków w stolicy. Kompleks wykorzystuje wodę czerpaną z Wisły do chłodzenia swoich urządzeń. Przez jej brak pojawiają się problemy z funkcjonowaniem instalacji grzewczych. To tylko wierzchołek góry lodowej: takich placówek jest w Polsce o wiele więcej. Niski stan rzek to więc nie tylko problem z punktu widzenia ekosystemu, ale także związanej wodą infrastruktury. Jak zapobiegać wysychaniu rzek? – Do prostych i tanich rozwiązań, które powinny zostać wdrożone „na wczoraj”, należy przede wszystkim zaprzestanie regulacji i pogłębiania rzek – mówi Piotr Bednarek. Według hydrologa wspierające rzeki renaturyzacje mogłyby obejmować np. zasypywanie rowów melioracyjnych, których w Polsce jest kilkukrotnie więcej niż samych rz…

GettyImages-2222759399-7a127ff.jpg
width: 3992
height: 2992

Nadmierna turystyka na Antarktydzie? Według raportu cierpią na tym lodowce
type: item
date: 2025-08-27T08:02:52.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: antarktyda
subject: globalne ocieplenie
subject: klimat
subject: turystyka
subject: wycieczki
description: Antarktyda uważana jest za jeden z ostatnich nietkniętych obszarów dzikiej przyrody. Chociaż zmiany klimatu powodowane przez człowieka odciskają na niej piętro, to do worka naszych grzechów musimy dorzucić coś jeszcze. Rozkwit turystyki i rozwój ośrodków badawczych przyczyniają się do niespotykanego wcześniej wzrostu poziomu zanieczyszczeń na tym niezwykłym kontynencie.
encoded: Badacze z Niemiec, Holandii i Chile wykonali tytaniczną pracę: poświęcili 4 lata na przemierzenie 2 tys. km Antarktydy. Wszystko po to, by oszacować poziom aktualnych zanieczyszczeń. Zebrane wyniki okazały się alarmujące. Antarktyda już nie tak dziewicza Naukowcy opublikowali swój raport w czasopiśmie „Nature Sustainability”. Sprawdzili oni, że na terenach, na których coraz częściej przebywają ludzie, stężenie toksycznych metali (np. ołowiu, miedzy czy niklu) jest 10 razy wyższe niż 40 lat temu. Ma to związek z tym, że jeszcze w latach 90. na Antarktydzie spotkać można było około 8 tys. osób rocznie. W 2024 roku było to już niemal 125 tys. Nawet ostrożne prognozy zakładają, że do 2034 roku liczba turystów może wynieść nawet 450 tys. rocznie. Ludzie niszczą Biegun Południowy W raporcie możemy przeczytać, że rosnąca obecność ludzi na Antarktydzie budzi niepokój w kontekście zanieczyszczeń powstałych przy spalaniu paliw statków, samolotów czy samochodów. Najbardziej alarmującym zjawiskiem jest jednak sadza. Jak sama nazwa wskazuje osadza się ona na śniegu, a ten staje się przez nią ciemniejszy. Odbija przez to mniej światła, a w efekcie śnieg szybciej ulega topnieniu. Turyści na Antarktydzie Tylko w ostatnim roku 55 biur turystycznych zorganizowało 570 wycieczek na Antarktydę. Podróżowało z nimi ponad 118 tys. osób, z których 80 tys. zeszło na ląd. Niedawno zimny kontynent odwiedził nawet polski stand-uper, Piotr Szumowski, by dać tam pierwszy w historii komediowy występ. Naukowcy przestrzegają jednak, że turyści są dewastującą siłą. Nie tylko roznoszą zanieczyszczenia, ale także płoszą zwierzęta Antarktydy czy depczą delikatne rośliny. Szczególnie groźna może być wizja przywiezienia z innego kontynentu inwazyjnych gatunków zwierząt czy chorób. Szacuje się, że jeden turysta na Antarktydzie generuje 5,44 ton CO2. Według autorów raportu może być to ekwiwalent przyspieszenia topnienia nawet 100 ton śniegu. Być może warto więc opanować turystyczne zapędy i pozostawić Biegu…

GettyImages-597272245-2212dc0.jpg
width: 5472
height: 3648

Taki mamy klimat. Co kryje się za pojęciem zmiany klimatu i czy naprawdę jest się czego bać?
type: item
date: 2025-08-17T12:31:43.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Przyroda
subject: klimat
subject: ocieplenie klimatu
subject: zmiany klimatyczne
description: Klimat to charakterystyczny dla danego obszaru, wieloletni przebieg stanów pogodowych. Kształtują go promieniowanie słoneczne, obieg wody, cyrkulacje atmosfery i czynniki geograficzne. Natomiast pogoda to aktualny stan atmosfery. Zmiany klimatu są niepodważalnym faktem naukowym, kształtującym historię życia na Ziemi od zarania dziejów, po dziś.
encoded: Spis treści: System naczyń połączonych Cykl węglowy Skutki rewolucji przemysłowej Uchodźcy klimatyczni System klimatyczny Ziemi jest jak organizm: aby funkcjonować, opiera się na wielu powiązanych ze sobą i współpracujących elementach. Wszystko zaczyna się od energii słonecznej. Lód odbija promienie słoneczne, jeszcze bardziej ochładzając bieguny. Różnica temperatur powoduje ruch oceanów i atmosfery, które wspólnie rozprowadzają ciepło po całej planecie. System naczyń połączonych Przemieszczanie się ciepła przez atmosferę i oceany powoduje powstawanie klimatu i pogody. W wielkim uproszczeniu wygląda to następująco: kriosfera (śnieg i lód): chłodzi Ziemię, odbijając promienie słoneczne i ograniczając ilość ciepła pochłanianego przez powierzchnię planety; atmosfera (powietrze): zatrzymuje i transportuje ciepło oraz parę wodną; litosfera (stała powierzchnia Ziemi): pochłania energię słoneczną, emituje ciepło i magazynuje węgiel. Kontynenty i ukształtowanie terenu pomagają kierować prądami oceanicznymi i wiatrowymi; biosfera (organizmy żywe): pobierają węgiel i wymieniają go z atmosferą i oceanem; hydrosfera (woda): ocean pochłania ciepło i węgiel, transportuje je po całej planecie i w naturalny sposób kontroluje poziom dwutlenku węgla w atmosferze. Atmosfera reguluje temperaturę Ziemi poprzez gazy cieplarniane zatrzymujące ciepło, głównie dwutlenek węgla (CO2). Jednak ocean ma również kluczowe znaczenie dla klimatu. Działa on jak regulator, pochłaniając lub uwalniając węgiel i ciepło w odpowiedzi na zmiany w atmosferze. Ocean zawiera 50 razy więcej dwutlenku węgla i 1000 razy więcej ciepła niż atmosfera. Ale nie jest w stanie pochłonąć wszystkiego. W związku z tym, że doszło do zachwiania tzw. cyklu węglowego, pochłonięcie nadmiaru CO2 z dzisiejszej atmosfery zajęłoby oceanowi tysiące lat. Cykl węglowy Węgiel nieustannie przemieszcza się między oceanem, atmosferą, biosferą i innymi elementami systemu klimatycznego. Naturalna wymiana węgla między tymi elementami reguluj…

zmiany-klimatu-f3d2256.jpg
width: 1000
height: 565

Same drzewa nie wystarczą – tylko lasy pełne zwierząt pochłaniają CO2. Pojawiły się nowe badania
type: item
date: 2025-08-06T13:41:42.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: klimat
subject: lasy
subject: lasy deszczowe
subject: zmiany klimatyczne
subject: zwierzęta
description: Za pochłanianie CO2 odpowiedzialne nie są wyłącznie drzewa. Badacze udowodnili, że bez zamieszkujących je zwierząt ich wydajność znacząco spada: nawet dwukrotnie. Jak to działa, skoro same zwierzęta nie magazynują dwutlenku węgla?
encoded: Spis treści: Bioróżnorodność na ratunek atmosfery Jak las radzi sobie bez zwierząt? Czy lasy tropikalne oczyszczają powietrze? Mówi się, że lasy tropikalne to zielone płuca całej Ziemi. Chociaż jest to prawda, to postępująca wycinka sprawia, że coraz gorzej radzą sobie one z oczyszczaniem atmosfery i niwelowaniem naszych cywilizacyjnych „grzeszków”. Niemniej jednak to wciąż niezwykłe tereny, które pomagają dbać o atmosferę. Okazuje się jednak, że kluczowe są nie same drzewa a… żyjące wśród nich zwierzęta. Bioróżnorodność na ratunek atmosfery Evan Fricke i jego współpracownicy z Massachusetts Institute of Technology (MIT) przeanalizowali ponad 3000 działek mieszczących się w lasach tropikalnych, w których odrastające drzewa i podział terenu w różnym stopniu zakłócały swobodne przemieszczanie się zwierząt – szczególnie małp, ptaków czy gryzoni. Swoje badania upublicznili w czasopiśmie naukowym „Proceedings of the National Academy of Sciences”. Oszacowali oni skalę tych zakłóceń i wzięli pod uwagę stopień fragmentaryzacji lasu czy różnorodność zwierząt. Naukowcy przypuszczali, że niektóre gatunki pomagają zachować bioróżnorodność terenu, czyli po prostu rozsiewać po nim w naturalny sposób nasiona drzew. Okazało się, że to głównie dzięki ich pracy ekosystem kształtuje się w sposób, który pozwala pochłaniać więcej CO2. Jak las radzi sobie bez zwierząt? Wyniki były jasne: zakłócenia w swobodnym przemieszczaniu się zwierząt czy ich różnorodności (np. powodowane przez okoliczną wycinkę lasów deszczowych) zmniejszały ilość dwutlenku węgla, którą tereny mogły zgromadzić, nawet o połowę. Z badań wynikało więc, że brak wsparcia dla zwierząt miał nawet bardziej negatywny wpływ na absorpcję CO2 niż pożary czy wypas bydła. Ważną informacją okazało się również to, że naturalnie rozwijające się lasy, w których zwierzęta mogą swobodnie się przemieszczać, gromadzą dwutlenek węgla znacznie szybciej niż specjalnie nasadzane, monokulturowe plantacje drzew. – Zadbanie o potrzeby zwierząt …

GettyImages-614928296-7a47496.jpg
width: 6746
height: 4502

Fala upałów nie musi być koszmarem. Naukowcy mają prosty sposób na ochłodę
type: item
date: 2025-08-04T08:47:10.000Z
creator: redakcja
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: energia
subject: energia odnawialna
subject: energia słoneczna
subject: klimat
subject: lato
subject: słońce
subject: Społeczeństwo
description: Nie potrzebujesz klimatyzacji, by przetrwać falę upałów. Wystarczy wykorzystać dwa przedmioty, które masz w domu. To odkrycie może uratować niejeden letni dzień.
encoded: W tym artykule: Jak schłodzić się za darmo? Wysłać ciepło przez „atmosferyczne okno” w kosmos Sposób na upały: zrób to sam Chłodzić się można na różne sposoby, ale z praw termodynamiki wynika jedno zasadnicze ograniczenie. Ciepło może płynąć tylko w jednym kierunku – od obiektu cieplejszego do chłodnego. Jeśli chcemy ten proces zatrzymać lub odwrócić, potrzebna jest energia. Dlatego też prąd pobierają lodówki i klimatyzatory. Te ostatnie zużywają go całkiem sporo, bo bezustannie muszą walczyć z napływem ciepła do pomieszczenia. Kierując do niego strumień zimnego powietrza, nadmiar ciepła oddają na zewnątrz. Te dwie rzeczy – zużycie energii i oddawanie ciepła do otoczenia – powinny nas martwić. W miarę tego, jak letnie dni coraz częściej bywają upalne, ludzkość zużywa coraz więcej energii na chłodzenie. Dodatkowo, włączone klimatyzatory sprawiają, że w miastach jest jeszcze goręcej. Na szczęście jest na to sposób. Jak schłodzić się za darmo? Wysłać ciepło przez „atmosferyczne okno” w kosmos Ciepłe obiekty emitują część energii (zwanej cieplną) w postaci promieniowania podczerwonego. Większość tego ciepła zatrzymuje atmosfera (głównie cząsteczki pary wodnej). Przepuszcza ona jednak pewien wąski zakres tego promieniowania w kosmos. Zjawisko to nazywa się czasem „oknem atmosferycznym”. W kosmicznej przestrzeni panuje taki chłód, że jest bardzo dobrym odbiornikiem ciepła. Problem polega na tym, by szeroki zakres promieniowania podczerwonego, emitowanego na przykład przez nagrzany budynek, przetworzyć na ten wąski zakres, który ucieknie w kosmiczną przestrzeń. Gdyby materiał o takiej właściwości zastosować na ścianach i dachach budynków, w nocy mogłyby być chłodniejsze o kilkanaście stopni. W dzień długo pozostawałyby zaś chłodne. To tak zwane chłodzenie radiacyjne. Nazwa podkreśla, że chłodzenie następuje przez radiację, czyli wypromieniowywanie ciepła. Słynna teoria Hawkinga o czarnych dziurach potwierdzona Jedno z najsłynniejszych twierdzeń Stephena Hawkinga zostało wł…

sposob-na-upaly-a96bc5b.jpg
width: 6960
height: 4640

Pustynie lodowe to najbardziej niegościnne miejsca na Ziemi. Panuje tam ekstremalny klimat
type: item
date: 2025-07-28T05:59:46.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: antarktyda
subject: antarktyka
subject: arktyka
subject: klimat
subject: pustynie
description: Pustynie lodowe to miejsca, gdzie srogi klimat jest skrajnie nieprzyjazny człowiekowi. Temperatury osiągają tam tak niską wartość, że nie sposób zmierzyć ich tradycyjnym termometrem rtęciowym. Roślinność praktycznie tam nie występuje, a uboga fauna ogranicza się tylko do nielicznych gatunków drapieżników. Gdzie występują pustynie lodowe? Jak wygląda życie na tych obszarach? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Lodowe piekło na Ziemi Pustynie lodowe to najsurowsze miejsca na Ziemi Ekstremalne warunki klimatyczne ukształtowały unikatowe środowisko Są miejsca na Ziemi, gdzie temperatura nigdy nie osiąga dodatnich wartości, a w zasięgu wzroku znajduje się tylko wszechobecna pokrywa lodowa. Gdzie siła wiatru wykracza poza górną wartość skali Beauforta, a skąpe opady mają wyłącznie postać śniegu. Gdzie jedynymi ludźmi są naukowcy, badający te skrajnie nieprzyjazne miejsca. To właśnie pustynie lodowe. Lodowe piekło na Ziemi Mówiąc o pustyni lodowej, na myśli trzeba mieć unikatową formę biomu pustynnego, która kształtuje się w strefie podbiegunowej, w warunkach ekstremalnego klimatu polarnego. To obszar praktycznie pozbawiony pokrywy roślinnej, pokryty lądolodem o grubości nawet kilku kilometrów. Pustynie lodowe swoim zasięgiem obejmują dwa obszary ziemskie: Arktykę i Antarktydę. Pustynia lodowa Arktyki Na półkuli północnej obszar pustyni lodowej rozciąga się na najbardziej wysuniętych na północ częściach Kanady, Stanów Zjednoczonych, Grenlandii, Islandii, Finlandii, Szwecji, Rosji i Norwegii. Obejmuje także pokryty lodem Ocean Arktyczny. Powszechnie występuje tam wieczna zmarzlina (obszar, którego temperatura utrzymuje się poniżej 0 stopni Celsjusza przez co najmniej dwa lata), a sezonowo pojawia się także pokrywa śnieżna. Pustynia lodowa Antarktydy Na półkuli południowej, ekstremalnie niegościnna pustynia lodowa pokrywa prawie cały obszar Antarktydy i część pokrytego lodem Oceanu Południowego. Pokrywa lodowa zajmuje około 98% powierzchni kontynentu. W najgrubszym punkcie osiąga około 4,9 km grubości. Tamtejsze ekosystemy lądowe są znacznie mniej zróżnicowane niż występujące na półkuli północnej. Wynika to z faktu, że w przeciwieństwie do Arktyki, Antarktyda rozciąga się niemal koncentrycznie wokół bieguna południowego i nie ma geograficznego połączenia lądowego z żadnym kontynentem. Pustynie lodowe to najsurowsze miejsca na Ziemi Klimat pustyń lodowych należy do na…

pustynie-lodowe-80618de.jpg
width: 1000
height: 563

Susza hydrologiczna w Polsce: niski stan rzek, zanik jezior. Ekolodzy biją na alarm
type: item
date: 2025-07-09T05:58:18.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: klimat
subject: ocieplenie klimatu
subject: polska
subject: rzeki
subject: susza
subject: zmiany klimatyczne
description: Na warszawskim odcinku Wisły zanotowano rekordowo niski poziom wody. Stan rzeki Narwi osiągnął za to głębokość zera wodowskazowego. Wody brakuje również m.in. w Warcie, Noteci i Pilicy. Susza hydrologiczna trawi polskie cieki, a stacje badawcze biją kolejne niechlubne rekordy pomiarowe.
encoded: Spis treści: Jak susza klimatyczna wpływa na stan polskich rzek? Szkodliwa działalność człowieka Jakie są ekologiczne skutki suszy hydrologicznej w Polsce? Efekty suszy klimatycznej dostrzec można w kolejnych medialnych komunikatach. W ostatnim czasie doszło chociażby do pożaru połaci terenu Biebrzańskiego Parku Narodowego. Wzrost temperatury dotyka również rolników, których plony są obecnie dramatycznie zagrożone. Warto jednak pamiętać, że wszystkie te zdarzenia – wraz z obniżeniem stanu wód w polskich zbiornikach – nie są jedynie konsekwencją działania natury. Człowiek w niektórych momentach jest w stanie przeciwdziałać suszy, hamując jej destrukcyjny charakter. Jak susza klimatyczna wpływa na stan polskich rzek? Susza to przede wszystkim skutek wzrostu temperatur powietrza. Od 2014 roku średnia temperatura wzrosła o prawie jeden stopień Celsjusza. W porównaniu z ubiegłym stuleciem wzrost ten wynosi już około dwóch stopni. Wyższe temperatury powodują zwiększenie potencjalnego parowania wody, co prowadzi do utraty zasobów z lustra rzeki, roślin przybrzeżnych i terenów wilgotnych. Opady, mimo że przez wiele lat pozostają na podobnym poziomie, nie są w stanie uzupełniać parujących zasobów wodnych. Główna przyczyna to zmiana charakteru letnich deszczy, które stały się gwałtowne i krótkotrwałe. Choć suma opadów rocznych pozostaje niezmieniona, ich chwilowość i nieregularność nie sprzyja systematycznemu odbudowywaniu poziomu wód. W wielu przypadkach dochodzi wręcz do efektu odwrotnego – intensywnych, krótkich ulew powodujących lokalne zalania. Oprócz opadów deszczu, rzeka tracą kolejne źródło zasilania w wodę – topniejącą pokrywę śnieżną. Wraz z ociepleniem polskich zim, pokrywa śnieżna utrzymuje się zdecydowanie krócej lub w niektórych miejscach w ogóle nie występuje. Taka sytuacja prowadzi do zbyt wczesnego zasilania rzek wodą roztopową. Spływ do ujścia następuje jeszcze przed rozpoczęciem lata, pozbywając się zasobów koniecznych do przetrwania upalnej pory roku. Pokr…

Susza-hydrologiczna-3fb0071.jpg
width: 1000
height: 666

Deszcz nawalny, ulewny, silny, oberwanie chmury, nawałnica – czym się różnią?
type: item
date: 2025-07-08T10:45:33.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: klimat
subject: meteorologia
subject: opady
subject: pogoda
description: Deszcz nawalny to zjawisko, które coraz częściej pojawia się w ostrzeżeniach RCB. Warto wiedzieć, czym różni się od ulewy, silnych opadów czy klasycznego oberwania chmury – te różnice są istotne dla naszego bezpieczeństwa.
encoded: Spis treści Deszcz nawalny i oberwanie chmury – co naprawdę oznaczają? Deszcz ulewny a deszcz silny Nawałnica – kiedy deszcz łączy siły z wiatrem Określenia na zjawiska pogodowe bywają mocno pomieszane. Od fachowych terminów meteorologicznych po potoczne, nierzadko z długą tradycją. Meteorologia definiuje je jednak dość ściśle, choćby dlatego, żeby precyzyjnie formułować ostrzeżenia. Przyjrzyjmy się zjawisku, które w najbliższych dniach dotknie większości z nas – opadom deszczu nawalnego. Deszcz nawalny i oberwanie chmury – co naprawdę oznaczają? Alert Rządowego Centrum Bezpieczeństwa ostrzega przed „opadami nawalnymi”, związanymi z nadciągającym nad Polskę niżem genueńskim. To bardzo konkretny rodzaj deszczu: opady przekraczające 20 mm. Wysokość opadu, którą wyraża się w milimetrach, oznacza grubość warstwy wody, jaka utworzyłaby się na powierzchni ziemi o polu 1 metra kwadratowego, gdyby woda pochodząca z opadu nie spływała, nie wsiąkała i nie parowała. Innymi słowy, deszcz nawalny to opad co najmniej 20 mililitrów wody na metr kwadratowy. Może to być jednak dużo więcej – nawet 100 mm. Opady nawalne są nie tylko obfite, ale także nagłe i krótkie. Tak szybki przybór wody częściej niż przy innych rodzajach opadów powoduje zalania, podtopienia, obsunięcia ziemi, a nawet powodzie błyskawiczne. To rodzaj deszczu występujący w Polsce (i najczęściej w strefie umiarkowanej) głównie latem. Trwa od kilku do kilkudziesięciu minut i jest trudny do precyzyjnego przewidzenia. Prognozy podają tylko jego prawdopodobieństwo. Podczas deszczu nawalnego ulice zamieniają się w potoki, studzienki nie nadążają z odbiorem wody, najbliższe potoki i cieki wodne gwałtownie się podnoszą, miejskie nieczystości zostają spłukane i trafiają do rzek. Deszcze nawalne padają z chmur burzowych typu cumulonibus i są często powiązane z burzami i towarzyszącymi im wiatrami. Potoczna i trafna nazwa na taki deszcz to „oberwanie chmury”. Jeśli wystąpi – raczej nie ma innego wyjścia niż schronienie się pod…

AdobeStock319017111-7697648.jpeg
width: 5472
height: 3648

Jak rośliny rosną w upały? Odkryto ich ukryty „termostat”
type: item
date: 2025-07-02T11:52:23.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: biologia
subject: klimat
subject: rośliny
subject: upał
description: Rośliny posiadają własny system wykrywania temperatury. Dotychczas sądzono, że opiera się on na wyspecjalizowanych białkach i działa głównie po zapadnięciu zmroku. Nowe badania odkrywają jednak drugi, nieznany wcześniej roślinny „termostat” oparty na cukrach.
encoded: Spis treści: Jak działa system kontroli temperatury w roślinach? Rośliny mają dwa „termostaty”: białka i cukry Wielopoziomowy roślinny system rozpoznawania temperatury Rośliny posiadają nieznany wcześniej mechanizm reagowania na temperaturę. Naukowcy odkryli, że w ciągu dnia to cukry, a nie białka, przejmują rolę „termostatu”, wspierając wzrost i adaptację do panujących warunków. Jak działa system kontroli temperatury w roślinach? Dotychczas uważano, że rośliny wykrywają temperaturę głównie nocą, za pomocą wyspecjalizowanych białek takich jak fitochrom B i ELF3. Nowe badania kierowane przez Meng Chena z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Riverside (USA), opublikowane właśnie w „Nature Communications”, przynoszą nowe odkrycie. Wykazano, że rośliny posiadają więcej niż jeden system wykrywania ciepła, a cukier (produkt fotosyntezy) odgrywa kluczową rolę w reagowaniu na temperaturę w dzień, szczególnie podczas silnego nasłonecznienia. Naukowcy badali siewki rzodkiewnika (Arabidopsis) – gatunku często stosowanego jako tzw. organizm modelowy w laboratoriach, ze względu na niewielkie rozmiary, odporność i krótki cykl rozwojowy. Obserwowano wzrost roślinek w temperaturach od 12 do 27 ° C , w różnych warunkach świetlnych. Mierzono wydłużanie się hypokotyla, czyli pierwszego fragmentu łodygi, jaki wychyla się z kiełkującego nasienia. Hypokotyl wydłuża się pod wpływem ciepła. Rośliny mają dwa „termostaty”: białka i cukry Okazało się, że fitochrom B działa jako czujnik temperatury tylko przy niskim natężeniu światła. W silnym świetle jego funkcja termiczna zanikała, mimo to rośliny nadal rosły pod wpływem ciepła. To sugerowało istnienie jeszcze jednego, ukrytego mechanizmu. Naukowcy część siewek pozbawili fitochromu B. Rośliny bez niego reagowały na ciepło tylko w obecności światła, czyli wtedy, gdy zachodziła fotosynteza. Bez niej po prostu nie rosły, nawet w cieple. Jednak po dodaniu cukru do podłoża wzrost się pojawił. To oznaczało, że cukier pełni nie tylko rolę źródła energii…

AdobeStock931628821-23de79f.jpeg
width: 5760
height: 3840

Jak przetrwać wysokie temperatury – sposoby ze świata, które działają
type: item
date: 2025-07-02T06:54:00.000Z
subject: Ludzie
subject: Nauka
subject: Edukacja
subject: globalne ocieplenie
subject: klimat
subject: ocieplenie klimatu
subject: pogoda
subject: upał
description: W czwartek w Polsce słupek rtęci przekroczy 30° C. W upały nie wystarczy pić zimne napoje i siedzieć w cieniu. Są skuteczniejsze sposoby – i pochodzą z miejsc, gdzie temperatura regularnie przekracza 40 stopni.
encoded: W tym artykule: Jak przetrwać upał – co pić i jeść? Jak przetrwać upał – jaki wybrać strój? Jak przetrwać upał – czy używać klimatyzatora? Jak przetrwać upał – sen na upał? Jak przetrwać upał – jaki wybrać krem? Jak przetrwać upał – co nosić na głowie? Jak przetrwać upał w naprawdę gorące dni? Przedstawiamy kilka sprawdzonych sposobów. Jak przetrwać upał – co pić i jeść? Dzięki poceniu się regulujemy ciepłotę organizmu. Parując z powierzchni ciała, pot odbiera skórze ciepło. Ten system chłodzenia działa jednak pod warun­kiem, że uzupełniamy utracone płyny. Co pić w gorące dni? Odpowiedź wydaje się oczywista – zimne napoje, najlepiej z dodatkiem lodu. Niestety, w ten sposób poczujemy tylko chwilową ulgę i wcale się nie ochłodzimy. W krajach arabskich w upały pije się gorącą słodką herbatę z dodatkiem świeżej mięty. Receptory na języku wykrywają wyższą temperaturę i w ten sposób organizm otrzymuje sygnał, że lepiej zacząć się pocić, by pozbyć się niepotrzebnego ciepła. To prosty i skuteczny mechanizm, powszechnie wykorzystywany w Egipcie, Tunezji, Iranie, Maroku, ale też w Rosji czy Kazachstanie. Ale uwaga! Sztuczka ta działa tylko w suchym klimacie. Tam gdzie powietrze jest wilgotne, pocimy się naturalnie. Aby jednak chłodze­nie było skuteczne, trzeba nieustannie dostarczać organizmowi płyny - pić więcej, niż podpowiada pragnienie. Pot rozprowadzony po skórze najlepiej chłodzi nasze ciało, dlatego nie należy go ścierać. Ten sam efekt jak gorąca herbata wywołuje pikantne jedzenie. Nie bez przyczyny najwięcej chili spożywa się w najgorętszych krajach. Po pierwsze ostre przyprawy świetnie konserwują żyw­ność, która szybko psuje się w upale. Po drugie zawarta w chili kapsaicyna podrażnia receptory bólowe, te same, które reagują na wysoką temperaturę w herbacie. Organizm, by wyrównać temperaturę, zaczyna się pocić, co pomaga w ochłodzeniu. Jak przetrwać upał – jaki wybrać strój? W upalne dni odruchowo wkładamy kuse stroje. Błąd! Zdejmując ubranie wcale się nie chłodzimy, …

shutterstock2485843327-9defa68.jpg
width: 3870
height: 2624

To, co odkryła w jaskiniach Grenlandii, może zmienić nasze myślenie o klimacie
type: item
date: 2025-05-19T07:57:50.000Z
subject: Przyroda
subject: grenlandia
subject: jaskinie
subject: klimat
description: Brytyjska paleoklimatolożka Gina Moseley od lat marzyła o eksploracji jednej z najbardziej niedostępnych jaskiń świata. Gdy w końcu tam dotarła, to, co odkryła, zaskoczyło nawet ją.
encoded: Spis treści: Fascynacja jaskiniami i początki marzenia Logistyka, wyzwania i determinacja Przełomowe dane z wnętrza skał Helikopter wylądował na szczycie klifu, tnąc łopatami wirnika zimne powietrze. Gina Moseley odetchnęła głęboko i chłonęła majestatyczny widok surowego krajobrazu Grenlandii. Na południu zamarznięte jezioro rozciągało się na kilometry, ustępując w końcu miejsca brązowym i szarym płaskowyżom przetykanym białymi błyskami lodowców w oddali. W przeciwnym kierunku, około 900 km za horyzontem, znajdował się biegun północny. Oprócz pilota helikoptera byli z nią: fotograf Robbie Shone, życiowy partner Moseley i autor zdjęcia do tego tekstu, oraz wspinaczkowy specjalista Chris Blakeley. Pogoda była łagodna, tuż powyżej zera. Właściwie idealna. Moseley wiedziała jednak, że burza może rozpętać się w każdej chwili. Towarzyszyć jej będą niebezpieczne wiatry i gęsta mgła. W takim wypadku musieliby natychmiast odlecieć albo ryzykować utknięcie w jednym z najbardziej odległych i nieprzyjaznych terenów na świecie. Fascynacja jaskiniami i początki marzenia Przez ponad dekadę Moseley – brytyjska paleoklimatolożka i grotołazka – wyobrażała sobie ten moment. Miała nadzieję, że będzie należeć do pierwszego zespołu, który wejdzie do jaskini Wulff Land Cave (WUL-8), jednej z najbardziej odosobnionych jaskiń na Ziemi. Marzyła o zebraniu próbek, które pozwoliłyby wyciągnąć nowe wnioski na temat historii klimatu Grenlandii. Po raz pierwszy zobaczyła tę jaskinię na ziarnistym zdjęciu rozpoznawczym z czasów zimnej wojny. Jej przepastne wejście znajdujące się wysoko w stromej ścianie skalnej przypominało starożytną fortecę. Zdjęcie natychmiast poruszyło jej wyobraźnię. Ale tym, co mocno w niej utkwiło, była świadomość, że nikt nie postawił stopy we wnętrzu groty. Logistyka, wyzwania i determinacja Przez 15 lat wielokrotnie zadawała sobie te same pytania: jak duża była ta jaskinia? Jak głęboka? Jakie naukowe skarby skrywała? Moseley miała śmiały plan: zbadać jaskinię Wulff Land …

NationalGeographic2831705-5e96211.jpg
width: 4721
height: 3478

Zmiany klimatu wpływają na smak francuskich serów. Przyczyny leżą w diecie krów
type: item
date: 2025-05-06T10:22:03.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: Smaki świata
subject: Traveler
subject: francja
subject: klimat
subject: krowy
subject: rolnictwo
subject: ser
subject: zmiany klimatyczne
description: Sery z francuskiego Masywu Centralnego zmieniają się wraz ze zmianami klimatu – niestety, na gorsze. Francuscy naukowcy przeanalizowali jakość serów z mleka krów karmionych różną dietą. Naturalna trawa i siano dają znacznie lepsze sery niż karma oparta na kukurydzy.
encoded: Spis treści Zmiana klimatu, zmiana diety i zmiana smaku serów Jak zmienia się rolnictwo w Masywie Centralnym Francja to kraj słynący ze swoich serów. Stanowią one dobro narodowe i są nieodłączną częścią niemal każdego posiłku. Według słynnej, acz niepotwierdzonej anegdoty, Charles de Gaulle stwierdził nawet, że „trudno jest rządzić krajem, który ma 300 gatunków sera”. W rzeczywistości jest ich o wiele więcej. O jakości i walorach smakowych francuskich serów decydują tradycyjne, regionalne metody wytwarzania. W wielu miejscach nie zmieniły się od setek lat. Jednak zmiany klimatu nieubłaganie wpływają także na regiony słynące z serów. Jak? Prześledzili to francuscy naukowcy. Zmiana klimatu, zmiana diety i zmiana smaku serów Artykuł opublikowany właśnie w naukowym czasopiśmie „Journal of Dairy Science” omawia wpływ zmian klimatycznych na jakość sera w jednym z ważnych regionów Francji: Masywie Centralnym. To rozległa, wyżynno-górska kraina w środkowo-południowej części kraju. Słynie z serów, w tym m.in. Cantal, Fourme d’Ambert, Saint-Nectaire, Salers i Bleu d’Auvergne. Czteromiesięczne badanie zostało przeprowadzone przez francuskie instytuty INRAE i VetAgro Sup. Wykazało, że coraz częstsze i intensywniejsze susze ograniczają dostępność świeżej trawy dla krów, co zmusza rolników do zmiany ich diety i coraz częstszego karmienia kiszonką z kukurydzy. W eksperymencie cztery grupy krów otrzymywały różne racje pokarmowe: od 75% świeżej trawy, przez mieszanki z sianem, aż po diety oparte w 100% na kiszonce kukurydzianej. Mleko od każdej grupy krów wykorzystano do produkcji sera typu Cantal. Wyniki wykazały, że mleko od krów karmionych głównie trawą zawierało więcej korzystnych dla zdrowia kwasów omega-3. Ser z tego mleka charakteryzował się intensywniejszym smakiem, żółtym kolorem i delikatną teksturą. Natomiast diety oparte na kukurydzy dawały sery o bledszym kolorze, twardsze i o mniej wyrazistym smaku. Jak zmienia się rolnictwo w Masywie Centralnym Dotychczas rolnicy w ty…

AdobeStock826952381-62dc17c.jpeg
width: 6912
height: 4096

Czy to zmiany klimatu zniszczyły Rzym? Naukowcy ujawniają nieznane kulisy
type: item
date: 2025-04-29T09:04:55.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: Przyroda
subject: klimat
subject: odkrycia archeologiczne
description: Dlaczego cesarstwo rzymskie tak naprawdę upadło? Nowe badania ujawniają zaskakującą teorię, według której do końca starożytnego Rzymu mogła przyczynić się mała epoka lodowcowa.
encoded: Spis treści: Dlaczego Cesarstwo Rzymskie upadło? Nowa teoria o kresie cesarstwa Gdyby nie klimat cesarstwo mogłoby się odrodzić? Naukowcy od dziesięcioleci zastanawiają się, jak to się stało, że największe imperium w dziejach ludzkości upadło. Rzym przez wieki dominował nad większością Europy, częścią Azji i Afryki. Budził przy tym podziw swoją potęgą militarną, kulturą i tradycją. Ostatecznie cesarstwo upadło jednak pod naporem wewnętrznych kryzysów i zewnętrznych zagrożeń. Czy klęska była nieuniknionym skutkiem nadmiernej ekspansji, czy może wynikiem splotu nieprzewidzianych okoliczności? Dlaczego Cesarstwo Rzymskie upadło? Upadek Cesarstwa Rzymskiego w 476 r. n.e. był konsekwencją wielu różnych czynników wewnętrznych i zewnętrznych. To m.in. ciągłe wojny, olbrzymie wydatki, podatki i inflacja pogłębiały przepaść między bogatymi a biednymi i osłabiły gospodarkę. Według badaczy w imperium zaczynał narastać problem z handlem, a także rolnictwem, które traciło wydajność. Ponadto ciągłe walki o władzę, korupcja i niestabilność niektórych cesarzy osłabiały strukturę państwa. Inna rzecz to naciski zewnętrzne. Przede wszystkim ze strony plemion germańskich, które najeżdżały tereny cesarstwa. Germanie napierali na granicę starożytnego państwa, często wykorzystując słabość armii rzymskiej w różnych prowincjach. Tak zdobywali kolejne terytoria, a następnie plądrowali miasta i wioski. Wszystko to prowadziło do narastających problemów z zarządzaniem państwem, wybuchu wojen domowych oraz splądrowania Rzymu przez Wizygotów, a w konsekwencji do abdykacji ostatniego cesarza Zachodniego Cesarstwa Rzymskiego, Romulusa Augustulusa, co symbolicznie uznaje się za ostateczny upadek imperium. Nowa teoria o kresie cesarstwa Jednak najnowsze badania wskazują na zupełnie inną przyczynę kresu tego wielkiego imperium. Zespół naukowców z Kanady, Niemiec i Chin uważa, że winne mogły być zmiany klimatu i „mini” epoka lodowcowa. Swoje badania opublikowali na łamach czasopisma naukowego „Geology”…

Czy-to-zmiany-klimatu-zniszczyly-Rzym-488a822.jpg
width: 5507
height: 3671

Fragment góry lodowej większy od Warszawy ujawnił nieznany ekosystem Antarktydy
type: item
date: 2025-03-26T09:49:58.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Przyroda
subject: antarktyda
subject: antarktyka
subject: klimat
subject: zwierzęta
description: Antarktyda wciąż kryje wiele tajemnic, a każde nowe odkrycie przybliża nas do pełniejszego zrozumienia tego unikatowego kontynentu i jego roli w systemie klimatycznym naszej planety.
encoded: Spis treści: Życie pod lodem Nieznane oblicze Antarktydy Wpływ na globalny poziom mórz Antarktyda, ze względu na swoją niedostępność i mało przyjazne warunki, jest jednym z najbardziej tajemniczych miejsc na Ziemi. I nie ma przesady w tym określeniu. Biały kontynent tylko pozornie jest jednolitą, lodową pustynią. Najnowsze badania ujawniły, że pod jej powierzchnią płyną ukryte rzeki. Co więcej, okazuje się, że Antarktyda skrywa też nieznane wcześniej ekosystemy morskie. Życie pod lodem Pod grubą na ponad kilometr pokrywą lodową Antarktydy kryje się złożony krajobraz gór, dolin i rzek. Naukowcy zmapowali te ukryte struktury, korzystając z radarów penetrujących lód oraz precyzyjnych pomiarów grawitacyjnych i magnetycznych. Jak ustalili, pod lodem woda może płynąć w nietypowym sposób. Kieruje się nie tylko siłą grawitacji, ale również ciśnieniem wywieranym przez masy lodu. W efekcie, rzeki te mogą płynąć nawet do góry. W praktyce oznacza to, że przemieszczają się z obszarów o większym ciśnieniu do tych o mniejszym. Te subglacjalne rzeki odgrywają kluczową rolę w dynamice lodowców. Wpływają bowiem (i to dosłownie) na ich tempo topnienia i przemieszczania się w kierunku oceanu. Zmiany w ich przebiegu mogą prowadzić do destabilizacji lodowców przybrzeżnych. To z kolei przyczynia się do podnoszenia poziomu mórz na świecie. Kluczowe dla tego odkrycia było oderwanie się fragmentu góry lodowej. Nieznane oblicze Antarktydy Na początku 2025 roku od Lodowca Szelfowego Jerzego VI oderwała się góra lodowa A-84 o powierzchni około 540 km kw. Dla porównania, powierzchnia Warszawy wynosi 517 km kw. To odsłoniło fragment dna morskiego, który przez setki lat był ukryty pod lodem. Międzynarodowy zespół naukowców, znajdujący się w pobliżu na statku badawczym Falkor (too), natychmiast zmienił plany badawcze, aby lepiej poznać nowo odsłonięty obszar. Uczeni odkryli tam tętniący życiem ekosystem zdominowany przez gąbki i korale. Zamieszkują go także ryby, olbrzymie pająki morskie i ośmiorni…

Nieznany-ekosystem-Antarktydy-86d9f7b.jpg
width: 4974
height: 3316

Woda z topniejących lodowców zapełniłaby 3 baseny olimpijskie w sekundę. Niepokojące badania
type: item
date: 2025-02-21T08:44:28.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Przyroda
subject: klimat
subject: lodowce
subject: ocieplenie klimatu
subject: topnienie lodowców
subject: zmiany klimatyczne
description: Francuscy naukowcy obliczyli, że każdego roku topnieje ok. 300 miliardów ton lodu na całym świecie. Nowe badanie wykazało, że od 2000 roku lodowce straciły 5% swojej pierwotnej objętości.
encoded: Spis treści: Dramatyczna sytuacja lodowców na świecie Od 2000 roku poziom mórz wzrósł o 18 mm Do 2100 roku zniknie połowa powierzchni lodowców na świecie Wyobraźcie sobie, że trzy baseny olimpijskie są po brzegi wypełnione wodą. Domyślacie się zapewne, że jest to bardzo dużo wody. A teraz wyobraźcie sobie, że woda z tych trzech basenów trafia do oceanów. Nie, nie jednorazowo. Co sekundę. Każdego dnia. Tak właśnie dzieje się od 25 lat według najnowszych badań naukowców z Francuskiego Centrum Badań Naukowych (CNRS). Dramatyczna sytuacja lodowców na świecie Badacze przeprowadzili analizę globalnej ewolucji lodowców (z wyłączeniem czap lodowych na Antarktydzie i Grenlandii) w latach 2000–2023. Uczeni podkreślają, że badanie po raz pierwszy oparte było o połączenie różnych metod pomiarów terenowych i obserwacji satelitarnych. Analizę przeprowadziła grupa składająca się w sumie z 35 zespołów badawczych, a wnioski opublikowano w prestiżowym czasopiśmie „Nature”. Wyniki wskazują, że od 2000 roku stopniało niemal 300 miliardów ton lodu ze wszystkich lodowców na naszej planecie. Oznacza to spadek o 5% objętości od początku tego tysiąclecia. To nie wszystko. Naukowcy zaobserwowali również rekordową utratę masy lodowców w latach 2022 i 2023, a więc wtedy, kiedy odnotowano wiele rekordów związanych z ociepleniem klimatu. Badanie wykazało, że w tym czasie europejskie lodowce w Alpach i Pirenejach straciły około 40% swojej objętości. To oznacza, że stopniały najbardziej spośród wszystkich lodowców świata. – Spodziewaliśmy się, że lodowce topnieją. Jednak ilość lodu utraconego w ciągu ostatnich kilku lat jest szokująca nawet dla nas, naukowców – powiedział główny autor badania Michael Zemp, profesor na Uniwersytecie w Zurychu i dyrektor World Glacier Monitoring Service. – Przez ostatnie 20 lat zyskaliśmy mnóstwo narzędzi do szacowania zmian masy lodowca – tłumaczy naukowiec. Od 2000 roku poziom mórz wzrósł o 18 mm W badaniu naukowcy podkreślili, że woda z topniejących lodowców spow…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/365ddf99c0f05f91a5f61def343d6928938076c7-d31b1e9.jpeg
width: 1280
height: 853