Planujesz wakacje na łonie natury? Nie daj się kleszczom. Oto, jak skutecznie uniknąć ukąszenia
Coraz cieplejsza pogoda sprzyja kleszczom, których sezon aktywności w Polsce ulega wyraźnemu wydłużeniu. Choć ochrona przed tymi pasożytami wydaje się prosta, wielu z nas wciąż popełnia proste błędy, które mogą słono kosztować.
Spis treści: Jak chronić się przed kleszczami? Najważniejsze zasady Co zrobić, gdy znajdziesz na sobie kleszcza? Jak sprawdzić, czy ukąsił Cię kleszcz? Co zrobić po ukąszeniu kleszcza? Objawy, które powinny zaniepokoić W Polsce występuje wiele gatunków kleszczy Przygotowując się do spędzenia czasu na świeżym powietrzu latem, warto pamiętać, że nie jesteśmy jedynymi, którzy korzystają ze sprzyjającej pogody. Cieplejsze wiosny i dłuższe lata oznaczają wydłużony sezon na kleszcze. Najlepszym sposobem na uniknięcie choroby odkleszczowej jest, co oczywiste – niedopuszczenie do ukąszenia przez kleszcza. – Kiedy jesteś na łonie natury i widzisz tabliczki z napisem „nie karm zwierząt” oznaczają one, żeby nie karmić niedźwiedzi i gryzoni, ale uważam, że powinno to dotyczyć również bezkręgowców – mówi dr Lyric Bartholomay, entomolog z University of Wisconsin-Madison. – Powinniśmy naprawdę starać się nie karmić również tych krwiopijców. Oto, co warto wiedzieć, aby skutecznie chronić się przed kleszczami i co zrobić w razie ukąszenia. Jak chronić się przed kleszczami? Najważniejsze zasady Kluczowe są dwie rzeczy: odpowiedni ubiór oraz stosowanie środków odstraszających podczas przebywania w miejscach, gdzie mogą występować kleszcze. – Jeśli spacerujesz po terenach trawiastych lub zalesionych, noś długie spodnie i koszule z długim rękawem, a po powrocie sprawdź ubranie i skórę pod kątem obecności kleszczy – mówi dr Timothy Brewer, lekarz chorób zakaźnych i epidemiolog z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Los Angeles. Dr Lyric Bartholomay zaleca również noszenie jasnej odzieży, aby łatwiej było dostrzec kleszcze, oraz wkładanie nogawek spodni w skarpetki, by nie mogły one wpełznąć pod nogawkę. – Istnieje powszechna obawa, że kleszcze spadają z drzew, ale przeważnie działają inaczej – mówi prof. Michael Reiskind, entomolog z North Carolina State University. Ponieważ zazwyczaj szukają mniejszych zwierząt, najczęściej przyczepiają się do człowieka od pasa w dół, a następnie pełzną w górę. Typowym zachowaniem jest „oczekiwanie” (ang. questing), podczas którego kleszcze wspinają się na czubek źdźbła trawy i czekają tam z wyciągniętymi przednimi odnóżami, gotowe do przyczepienia się, gdy obok przejdzie żywiciel. Warto stosować repelenty odstraszające kleszcze, np. zawierające DEET. Ich skuteczność zależy od stężenia – im wyższe, tym dłużej działają. Jeśli przebywasz na zewnątrz krótko, wystarczy niższe stężenie, ale przy dłuższym pobycie lepiej wybrać preparat do ok. 25% DEET lub częściej aplikować słabszy. Jeśli często przebywasz na świeżym powietrzu, rozważ impregnowanie odzieży permetryną, która skutecznie odstrasza kleszcze. Po powrocie do domu kluczowe jest dokładne sprawdzenie całego ciała. Choć przeniesienie boreliozy zwykle wymaga 24–48 godzin, inne choroby odkleszczowe – jak anaplazmoza czy babeszjoza – mogą zostać przekazane szybciej. Są rzadsze, ale mogą powodować poważniejsze objawy. Podczas sprawdzania ciała po powrocie zwróć szczególną uwagę na kostki i nogi, zwłaszcza jeśli przebywałeś na zewnątrz krótko. Jeśli jednak byłeś poza domem przez kilka godzin lub dni, kleszcze mogły się przemieścić w inne miejsca, dlatego warto poprosić bliską osobę o sprawdzenie pleców i linii włosów. Do najczęstszych miejsc, w których można znaleźć kleszcze, należą: pachwiny, pachy oraz linia włosów. Co zrobić, gdy znajdziesz na sobie kleszcza? Jeśli zauważysz kleszcza na skórze, należy go jak najszybciej usunąć, pamiętając, by wyciągnąć całego pasożyta, łącznie z aparatami gębowymi. Użyj pęsety, aby mocno chwycić go w miejscu, w którym jest przyczepiony, i zdecydowanym, ale jednostajnym ruchem pociągnij go do góry, nie szarpiąc. Nigdy nie rozgniataj kleszcza i nie chwytaj go za odwłok, ponieważ ryzykujesz wciśnięcie jego zawartości z powrotem do swojego ciała. Nigdy nie używaj także wazeliny, zapałek ani żadnych innych domowych metod usuwania kleszcza. Jak sprawdzić, czy ukąsił Cię kleszcz? – Niestety nie ma prostego sposobu na odróżnienie ukąszenia kleszcza od śladów po innych stworzeniach, takich jak pająki czy komary – twierdzi Reiskind. – Jedynym sposobem, aby mieć pewność, że zostało się ukąszonym przez kleszcza, jest znalezienie go wbitego w skórę – wyjaśnia. Kleszcze nie zachowują się jak komary: nie kąsają i nie odlatują. Osiedlają się, aby nasycić się krwią, a dorosłe osobniki pozostają wczepione przez dzień lub dwa, zanim w pełni napęcznieją, więc wiele osób znajduje kleszcza, zanim ten sam odpadnie. Nimfy są znacznie mniejsze (wielkości ziarenka maku) więc trudniej je dostrzec i mogą odpaść, zanim w ogóle je zauważysz. Ukąszenie kleszcza to zazwyczaj czerwona, wypukła grudka, przypominająca dokuczliwe ugryzienie komara. Jeśli pojawi się wysypka, oznacza to, że rozwinęła się infekcja, choć na podstawie samej wysypki nie da się stwierdzić jej rodzaju. Charakterystyczny rumień wędrujący, który wiele osób kojarzy z boreliozą, może być wywołany przez inne patogeny przenoszone przez kleszcze i nadal istnieje możliwość, że zaraziłeś się chorobą, jeśli wysypka wygląda inaczej lub gdy nie ma jej wcale. Co zrobić po ukąszeniu kleszcza? Objawy, które powinny zaniepokoić – Objawy chorób przenoszonych przez kleszcze mogą obejmować gorączkę, bóle głowy, bóle stawów i mięśni oraz wysypkę — wyjaśnia dr Timothy Flanigan z Brown University. Jeśli po przebywaniu w miejscu, gdzie mogą występować kleszcze, pojawią się u Ciebie gorączka, złe samopoczucie lub zmiany skórne, eksperci zalecają jak najszybszą konsultację z lekarzem rodzinnym lub wizytę w placówce pilnej opieki. – Jeśli nie masz ciężkich objawów, zazwyczaj nie ma potrzeby jechać na szpitalny oddział ratunkowy – mówi dr Timothy Brewer. Choć istnieją testy na choroby odkleszczowe, wykrywają one przeciwciała, które mogą pojawić się we krwi dopiero po kilku tygodniach. – Jeśli istnieje uzasadnione podejrzenie zakażenia, lekarze zwykle rozpoczynają leczenie od razu, bez czekania na wyniki badań – wyjaśnia. Jeśli znajdziesz na swoim ciele opitego kleszcza, który wyraźnie przebywał tam przez dłuższy czas, znajdujesz się w grupie wyższego ryzyka zachorowania. Dr dr Timothy Brewer i dr Timothy Flanigan twierdzą, że jeśli jest to kleszcz pospolity, możesz udać się do lekarza po doksycyklinę – antybiotyk, który może pomóc zapobiec rozwojowi boreliozy lub wyleczyć ją po jej wystąpieniu. Wiele innych chorób odkleszczowych wywoływanych przez bakterie również leczy się doksycykliną, jednak choroby pasożytnicze, takie jak babeszjoza, mogą wymagać innego leku, a choroby wirusowe, takie jak wirus Powassan czy Heartland, leczy się tylko objawowo. Jeśli zachowasz kleszcza po jego usunięciu, można przetestować go pod kątem obecności patogenów. Ale obecność patogenu u kleszcza wcale nie gwarantuje, że zostałeś zarażony. W Polsce występuje wiele gatunków kleszczy Na świecie żyje około 900 gatunków kleszczy, z czego w Polsce stale bytuje 19 z nich. Dzielą się one na dwie główne rodziny: kleszcze właściwe oraz obrzeżkowate. W naszym ekosystemie prym wiodą trzy gatunki: kleszcz pospolity (Ixodes ricinus), kleszcz gryzoni (Ixodes trianguliceps) oraz kleszcz łąkowy (Dermacentor reticulatus). Warto jednak trzymać rękę na pulsie, gdyż w obliczu zmian klimatycznych na terenie kraju coraz częściej odnotowuje się obecność gatunków egzotycznych, takich jak kleszcz afrykański. Jednak bez względu na to, gdzie spędzisz tegoroczne lato, zachowaj czujność: dokładnie sprawdzaj ciało pod kątem obecności kleszczy, stosuj repelenty i noś odpowiednią odzież. A jeśli zostaniesz ukąszony – nie panikuj. Źródło: National Geographic
Interaktywna mapa kleszczy. Mieszkańcy tych regionów muszą zachować szczególną ostrożność
Mapa kleszczy pokazuje, gdzie ryzyko ukąszenia jest największe. Sprawdź, które województwa są najbardziej zagrożone i jak skutecznie się chronić przed tymi niebezpiecznymi pajęczakami.
W tym artykule: Kiedy kleszcze są aktywne? Interaktywna mapa kleszczy w Polsce Choroby przenoszone przez kleszcze Kleszcz u psa lub kota Kleszcze są aktywne coraz wcześniej i występują coraz częściej – nie tylko w lasach, ale też w miastach. Dzięki interaktywnej mapie możemy sprawdzić, gdzie ryzyko ukąszenia jest największe. W tym artykule podpowiadamy także, jak się chronić i co zrobić po kontakcie z pajęczakiem. Kiedy kleszcze są aktywne? Sezon na kleszcze można – niestety – uznać za otwarty. Pajęczaki te rozpoczynają swoją aktywność już na początku wiosny, osiągając dwa wyraźne szczyty: pierwszy przypada na przełom maja i czerwca, drugi – we wrześniu i październiku. Cykl ten zwykle kończy się późną jesienią, jednak w latach z łagodniejszą zimą może trwać nawet cały rok. Wystarczy, że temperatura wzrośnie powyżej 5 st. C, a kleszcze przerywają hibernację i ponownie stają się aktywne. Co więcej, są odporne zarówno na krótkotrwałe susze, jak i lekkie mrozy. Dorosłe osobniki potrafią przetrwać w stanie odrętwienia nawet do 800 dni, a ich przeciętna długość życia wynosi od 2 do 4 lat. Jeśli chodzi o dobową aktywność kleszczy, największą czujność warto zachować w godzinach porannych – między 8:00 a 12:00. Drugi szczyt przypada popołudniami, kiedy to pajęczaki zaczynają „polować” około godziny 16:00 i pozostają aktywne aż do 20:00–21:00. View Burdaffi on the source website Interaktywna mapa kleszczy w Polsce Naukowcy wyróżniają niemal 900 gatunków kleszczy na całym świecie. W Europie występuje około 70 z nich, a na terenie Polski zidentyfikowano 19 gatunków. Najczęściej spotykanym jest kleszcz pospolity (Ixodes ricinus), którego wygląd do złudzenia przypomina nasiona rącznika pospolitego. Kleszcze preferują środowiska wilgotne, zacienione i porośnięte roślinnością – szczególnie chętnie zasiedlają lasy liściaste, zarośla, parki miejskie, polany oraz łąki. W związku z tym ryzyko kontaktu z nimi rośnie zwłaszcza podczas wiosenno-letnich spacerów w naturze. Które rejony Polski są najbardziej zagrożone? Pomocna w odpowiedzi na to pytanie okazuje się interaktywna Mapa Kleszczy, udostępniona przez autorów serwisu ciemnastronawiosny.pl. Projekt opiera się na danych przesyłanych przez użytkowników – mapa jest na bieżąco aktualizowana i pokazuje lokalizacje, w których wykryto te pajęczaki. Jak zaznaczają jej twórcy, „miejsca niebezpieczne pokazane są dokładnie tam, gdzie wskazała go osoba dodająca, natomiast punkty kleszczy wyświetlane są w postaci zanonimizowanej – rzeczywiste miejsce znalezienia kleszcza znajduje się w promieniu około 100 metrów”. Centralna i południowa część kraju to dziś rejony o najwyższym natężeniu obecności kleszczy. Szczególnie narażeni są mieszkańcy woj. łódzkiego, mazowieckiego, śląskiego i małopolskiego. Choroby przenoszone przez kleszcze Choć ukąszenie przez kleszcza zazwyczaj przebiega bezboleśnie, jego konsekwencje mogą być poważne i długotrwałe. Nieleczony rumień wędrujący – jeden z pierwszych objawów zakażenia – może prowadzić do rozwoju groźnych chorób odkleszczowych, takich jak borelioza, kleszczowe zapalenie mózgu (KZM), tularemia, bartonelloza czy babeszjoza. Dlatego tak istotna jest odpowiednia profilaktyka, zwłaszcza przed wyjściem na łono natury. Aby zminimalizować ryzyko kontaktu z kleszczem, warto: stosować repelenty w formie kremu, sprayu lub płynu, przeznaczone do odstraszania pajęczaków, zakładać szczelną odzież zakrywającą jak największą powierzchnię ciała – najlepiej w jasnych kolorach, co ułatwia zauważenie pasożyta na ubraniu. Po każdym spacerze w parku, lesie czy na łące, należy dokładnie obejrzeć całe ciało, zwracając szczególną uwagę na miejsca, w których kleszcze najczęściej się wczepiają: okolice kolan, pachwiny, pośladki, szyję oraz pachy. W przypadku zauważenia pasożyta, należy jak najszybciej usunąć go za pomocą plastikowej pęsety i odkazić miejsce ukąszenia – lub skorzystać z pomocy medycznej. Statystyki nie pozostawiają złudzeń. W 2023 roku w Polsce odnotowano aż 659 przypadków zachorowań na kleszczowe zapalenie mózgu, co stanowi znaczny wzrost w porównaniu z poprzednimi latami – 445 przypadków w 2022 r. i 265 w 2019 r. Eksperci wskazują, że za ten wzrost odpowiadają przede wszystkim zmiany klimatyczne, które wpływają na wydłużenie sezonu aktywności kleszczy oraz ich migrację na nowe obszary. Badania biologów z Uniwersytetu Warszawskiego potwierdzają, że kleszcze coraz częściej występują także w miejskich parkach. W Warszawie stwierdzono ich liczne skupiska na terenach zielonych, co oznacza, że ryzyko ukąszenia dotyczy nie tylko lasów, ale i przestrzeni miejskich. Kleszcz u psa lub kota Wiele osób o tym zapomina, ale kleszcze mogą być przenoszone do domu także przez naszych pupilów. Nieleczone ugryzienie, tak jak w przypadku ludzi, może doprowadzić do szeregu chorób, a w najgorszym przypadku śmierci czworonoga. Aby uchronić psa lub kota przed wkłuciem się pajęczaka, warto zaopatrzyć się w specjalne obroże, krople, tabletki i inne preparaty zmniejszające ryzyko niechcianego spotkania z kleszczem. Zaleca się także zapobiegawczo obejrzeć skórę zwierzaka po dłuższym spacerze. Źródła: ciemnastronawiosny.pl, gov.pl.
Naukowcy wynaleźli nowy sposób na odstraszanie kleszczy. „Zachowują się jak pijane”
Opracowano nowy środek odstraszający kleszcze. W przeciwieństwie do istniejących, jest to repelent przestrzenny. Jeśli wyjdzie poza fazę testów i zostanie skomercjalizowany, będzie można go nosić przy sobie, zamiast rozpylać środek odstraszający na skórze albo na ubraniu.
W tym artykule: Nowy sposób na kleszcze Komary i kleszcze – jak się ich pozbyć? „Pole siłowe” odstraszające kleszcze Potrzebne dalsze badania nad repelentem O tym, jak groźne choroby mogą przenosić kleszcze, nie trzeba przypominać. Borelioza i kleszczowe zapalenie mózgu zagrażają mieszkańcom naszej strefy klimatycznej nie tylko w lecie, ale przez większość roku. Przed kleszczami można bronić się na kilka sposobów. Dwa najważniejsze to kontrola całego ciała i ubrania każdorazowo po spacerze na zewnątrz oraz stosowanie środków odstraszających, czyli repelentów. Te drugie w przypadku kleszczy są skuteczne, gdy rozpylamy je na skórze i ubraniu. Pajęczak musi mieć kontakt z substancją, by na niego podziałała. Inaczej jest, gdy walczymy z komarami. Komary odstraszają również repelenty przestrzenne. Czyli np. spirale, maty albo dozowniki elektryczne, które rozpylają środek owadobójczy w otoczeniu. Nowy sposób na kleszcze Nie jest wykluczone, że w przyszłości w podobny sposób będziemy odstraszać także kleszcze. W najnowszym numerze czasopisma naukowego „PLOS One” ukazał się artykuł opisujący nowy wynalazek. Opracowano go w laboratorium prof. Stephena Richa, mikrobiologa z Uniwersytetu Massachusetts Amherst. To pojemnik z nowym rodzajem repelentu, wydzielającym substancje lotne, które otumaniają kleszcze. Pewne wirusy powodują, że robisz się „smaczniejszy” dla komarów. To odkrycie może dać nam nowe repelenty Wirus wywołujący dengę i wirus Zika sprawiają, że myszy oraz ludzie zaczynają inaczej pachnieć. Zmieniony zapach częściej przywabia komary, które chętniej ich gryzą i w ten sposób prze... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/pewne-wirusy-powoduja-ze-robisz-sie-smaczniejszy-dla-komarow-to-odkrycie-moze-dac-nam-nowe-repelenty-fot-tom-ervin-getty-images-1fd79f9.jpeg" width="938" height="626" alt="Pewne wirusy powodują, że robisz się „smaczniejszy” dla komarów. To odkrycie może dać nam nowe repelenty (fot. Tom Ervin/Getty Images)" title="Pewne wirusy powodują, że robisz się „smaczniejszy” dla komarów. To odkrycie może dać nam nowe repelenty (fot. Tom Ervin/Getty Images)" /> Najpopularniejszym obecnie związkiem chemicznym stosowanym przeciwko owadom jest tzw. DEET, czyli N,N-dietylo-m-toluamid. To on jest najważniejszym składnikiem sprayów, z pomocą których bronimy się przed komarami, meszkami, końskimi muchami i kleszczami. – Niestety, większość repelentów została wymyślona ponad 75 lat temu. I to przeciwko komarom, a nie kleszczom – mówi prof. Rich, starszy autor pracy. – DEET to wśród nich złoty standard, który sprawdza się całkiem dobrze. Jednak świętym Graalem byłby repelent przestrzenny, działający na kleszcze równie dobrze albo nawet lepiej niż DEET – dodaje naukowiec. Komary i kleszcze – jak się ich pozbyć? Znalezieniem tego świętego Graala zajął się współpracujący z Richem naukowiec i przedsiębiorca Noel Elman. Opracował on urządzenie, w kontrolowany sposób uwalniające dwie syntetyczne substancje: transflutrynę i metoflutrynę. Obie należą do tzw. pyretroidów, środków ochrony roślin będących trzecią generacją insektycydów. Owady są na nie wrażliwe, ludzie i inne zwierzęta – nie. Następnie badacze pod kierunkiem Erica Siegela opracowali eksperyment, mający sprawdzić skuteczność urządzenia i zastosowanego repelentu. W tym celu zbudowali pojemnik z przezroczystymi ścianami o długości 30 centymetrów. W każdym znajdowały się trzy pionowo ustawione słupki. Do badania posłużyły samice kleszczy trzech różnych gatunków. Były one wkładane do testowej komory, do której przyczepiano dozownik z repelentem. Owady nie miały z nim bezpośredniego kontaktu. Jednak ich zachowanie wskazywało, że i transflutryna i metoflutryna mocno na nie działają. Gdy zaczęto rozpylać te środki w komorze, kleszcze wolniej wpinały się po słupkach, były mniej ruchliwe. A nawet, jak stwierdzili badacze, „zachowywały się jak pijane”. „Pole siłowe” odstraszające kleszcze Kleszcze atakują nas inaczej niż komary. Te drugie szybko podlatują i spędzają na skórze ofiary zaledwie sekundy. Stąd środki odstraszające mają sprawić, by w ogóle na nas nie usiadły. Natomiast kleszcze poruszają się stosunkowo wolno, a na naszym ciele mogą przebywać nawet kilka dni. – Repelenty nie zapobiegną wchodzeniu kleszczy na nas – mówi Rich. – Mamy jednak nadzieję, że zniechęcą je od pozostawania na naszej skórze – dodaje. Nowe środki odstraszające mają działać jak „pole siłowe”. Czyli zniechęcać owady do wędrówki po naszym ciele. Lekarz radzi. Co gryzie turystę? Uwaga! Wiosną zaczynają atakować komary, meszki, kleszcze, osy i pszczoły. Czy jest się czego bać? Warto bowiem pamiętać, że kleszcze nie spadają ani skaczą na ludzi z drzew. W rzeczywistości przyczepiają się do zwierząt (w tym ludzi), które ocierają się o gałązki zarośli. Potem szukają najlepszego miejsca do ugryzienia. Takiego, gdzie skóra jest cienka i dobrze ukrwiona. Np. pod kolanem, w pachwinie, pod ramieniem czy u nasady włosów. Potrzebne dalsze badania nad repelentem Naukowcy nie wiedzą, jaki dokładnie mechanizm zmienił zachowanie kleszczy. – Nadal mamy mnóstwo pracy do wykonania – przyznaje Rich. – Jednak wykazaliśmy, że przestrzenne repelenty mogą zmienić zachowanie kleszczy tak, by zmniejszyła się liczba ugryzień – dodaje. Jak może wyglądać zbudowany dzięki tym badaniom repelent przyszłości? Nie jest wykluczone , że kiedyś będziemy np. doczepiać do butów specjalnie zaprojektowany pojemniczek. Sprawi on, że te kleszcze, które na nas wejdą, zrezygnują z dalszej wędrówki. A my unikniemy przez to ich niebezpiecznych ugryzień. Źródła: EurekAlert, PLOS One.
Wiele ludzkich mikrobów jest śmiertelnych dla kleszczy. Jednak te znalazły sposób, by sobie z nimi radzić
Dobrze wiemy, że kleszcze mogą być niebezpieczne dla ludzi. Okazuje się jednak, że żyjące w naszych organizmach mikroby mogą być także groźne dla tych stawonogów.
W tym artykule: Białko w ślinie kleszczy Kleszcze kontrolują poziom bakterii powodującej boreliozę Kleszcz – doskonale zaprojektowany krwiopijca Boicie się kleszczy? Te pajęczaki mogą mieć powody, by być tak samo nieufne wobec nas, jak my wobec nich. Na ludzkiej skórze żyją bowiem bakterie, które są potencjalnie śmiertelnie niebezpieczne dla tych małych stawonogów. Jak to możliwe, że w takim razie te są w stanie nas ukąsić? Nowe badania sugerują, że około 40 milionów lat temu kleszcze, włączyły do swojego kodu genetycznego gen, który pochodzi od bakterii i pomaga chronić je przed niedoszłymi mikrozabójcami. Białko w ślinie kleszczy Jak donoszą naukowcy, gen ten tworzy białko zwane Dae2, które kleszcze czarnonogie (Ixodes scapularis) mogą wykorzystać do odpierania mikrobiologicznych zagrożeń. Nie jest to jednak broń równych szans – w probówce to białko nie zadziera z bakteriami, które nie przeszkadzają kleszczom, w tym z Borrelia burgdorferi, czyli bakteryjną przyczyną boreliozy. Nowe odkrycie może wyjaśnić, w jaki sposób kleszcze mogą omijać barierę obronną ludzi, by przez ukąszenie przenosić na nich choroby, w tym właśnie boreliozę, która jest najczęstszą chorobą przenoszoną przez te pajęczaki. Ślina kleszczy kryje w sobie wiele białek, które zabijają bakterie, jednak dotychczas niewiele badań przeanalizowało to, jak te białka pozwalają kleszczom bronić się przed niektórymi mikrobami, jednocześnie zachowując te gatunki, które nie są niebezpieczne dla kleszczy – wyjaśnił Albert Mulenga, biolog wektorowy na Texas A&M University w College Station, który nie był zaangażowany w badanie. Obecnie bakterie korzystają swojej wersji Dae2 do atakowania i zabijania innych bakterii konkurujących o składniki odżywcze – dzieje się tak poprzez namierzanie i degradację składnika ściany komórkowej, bez którego konkurencyjne komórki bakteryjne rozpadają się i umierają. Przez długi czas nie było jednak jasne, w jaki sposób kleszcze czarnonogie używają swojej wersji Dae2, która znajduje się w ślinie i wnętrznościach kleszczy. Seemay Chou, mikrobiolog i biochemik z Uniwersytetu Kalifornijskiego w San Francisco przyznaje, że najważniejsze pytanie nowych badań dotyczyło tego, które bakterie są u kleszczy celem Dae2. Kleszcze kontrolują poziom bakterii powodującej boreliozę Chou i jego współpracownicy przewidzieli, że białko Dae2 może pomóc kleszczom czarnonogim kontrolować wzrost B. burgdorferi. Wcześniejsze prace wykazały, że kleszcze bez Dae2 przenosiły więcej mikroorganizmów boreliozy niż kleszcze z Dae2, gdy pajęczaki żywiły się myszami zarażonymi tym mikroorganizmem. Jednak powtórzone eksperymenty wykazały, że białko nie zabiło bakterii w probówce, co sugeruje, że hipoteza zespołu była błędna. Kiedy zespół badaczy zaczął w końcu testować białko przeciwko innym rodzajom bakterii, okazało się, że Dae2 kleszczy jest zaskakująco skuteczne. W probówce testowej Dae2 zabiło Bacillus subtilis (powszechny gatunek bakterii występujący w glebie), jak również gatunki żyjące na ludzkiej skórze, takie jak Staphylococcus epidermidis i Corynebacterium propinquum. Bakterie te zazwyczaj nie wywołują chorób u ludzi, ale dla kleszczy mogą być złą wiadomością. Kleszcz – doskonale zaprojektowany krwiopijca Kiedy kleszcze, którym uniemożliwiono wytwarzanie Dae2 (lub zablokowano jego aktywność), pasożytowały na myszach, wykazywały wyższy poziom bakterii Staphylococcus niż kleszcze z aktywnym Dae2. A kiedy badacze zainfekowali kleszcze pozbawione Dae2 bakterią S. epidermidis, mniej niż 40 procent z nich przeżyło dłużej niż jeden dzień. Większość zainfekowanych kleszczy, które posiadały Dae2, przeżyła jednak tak długo, jak niezainfekowane kleszcze. Patogen boreliozy żyje w wyraźnie harmonijnym partnerstwie z kleszczem, więc jeśli system odpornościowy pajęczaków ewoluował, aby celować w cokolwiek, to właśnie w te wszystkie rzeczy, których tam nie ma – twierdzą badacze. Wyniki badań podkreślają, że kleszcze są bardzo dobrze „zaprojektowanymi” maszynami do wysysania krwi. Jak mówią naukowcy, mamy tu do czynienia z lustrzaną sytuacją – pajęczaki przenoszą patogen boreliozy, który jest niebezpieczny dla ludzi, a ludzkie mikroby mogą być bardzo niebezpieczne dla kleszczy. Sęk w tym, że - w przecwieństwie do ludzi - zdołały one wykształcić w sobie mechanizmy obronne.
Kleszczowe zapalenie mózgu pokonało kanał La Manche. Pierwsi pogryzieni
Najpewniej to ptaki migrujące na Wyspy Brytyjskie przeniosły z Europy kontynentalnej kleszcze zarażone nieobecną dotąd w Anglii chorobą. Wyniszczający mózg wirus został odkryty na pajęczakach zamieszkujących lasy hrabstwa Norfolk oraz tereny na granicy Hampshire i Dorset.
Pierwsza osoba z kleszczowym zapaleniem mózgu została ugryziona w parku przyrody New Forest na zachód od Southampton. Brytyjscy lekarze zapewniają, że ryzyko zapadnięcia na tę chorobę jest dość niskie a umiera jedynie 2 proc. chorujących. Nie znaczy to, że można pozwolić sobie na ignorowanie kleszczy. Polacy doskonale to rozumieją. Zarówno wspomniany tu wirus, jak i inne przenoszone przez te pajęczaki choroby (w tym borelioza) są od lat stałym problemem dla mieszkańców kilku województw. Z 70 gatunków kleszczy żyjących w Europie na stałe w naszym kraju przebywa 19. Zachorowania na kleszczowe zapalenie mózgu występowały głównie na terenach wokół Białegostoku, Suwałk i Olsztyna. View oEmbed on the source website Choroba przebiega dwufazowo. Na początku może przypominać grypę, wywołując objawy w rodzaju nudności, wymiotów czy biegunki. Trwać to może 7 dni. Na szczęście nawet w trzech na cztery przypadki organizm jest w stanie samodzielnie uleczyć się. Niestety u niektórych zakażonych po kilku dniach od ustąpienia pierwszych objawów może nastąpić druga faza: neuroinfekcja występująca jako zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie móżdżku albo zapalenie rdzenia kręgowego. Po 2-3 tygodniach główne objawy powinny ustąpić, ale na wiele miesięcy pozostać może niedowład kończyn czy upośledzenie pamięci. Wyspiarze nie musieli dotąd przejmować się kleszczowym zapaleniem mózgu, najwyżej – równie groźną – boreliozą. Pajęczaki zadomowiły się w angielskich lasach tam, gdzie jest największa populacja jeleni. Tak jak w Polsce obsiadły też lisy i zbyt daleko hasające domowe koty czy psy. Teraz jednak Public Health England (PHE) musiało potwierdzić obecność nowego wirusa w dwóch miejscach w kraju. – Nie chcemy straszyć. Zależy nam przede wszystkim, żeby ludzie zdawali sobie sprawę z istnienia takiego zagrożenia i w odpowiedni sposób się zabezpieczali – mówi wiceszef PHE, dr Nick Phin. View oEmbed on the source website Jan Sochaczewski
Zielone Dni - wizyta Kleszczobusu w Warszawie
W marcu w całej Polsce ruszyła druga edycja „Zielonych Dni”, Programu Szczepień przeciw KZM, organizowana w ramach długoterminowego projektu edukacyjnego „Kleszczowe Zapalenie Mózgu. Zapobiegaj! Zaszczep się!”.
W tym roku „Zielone Dni” miały wyjątkową formę – 13 marca, po raz pierwszy, ruszył bowiem w trasę po kraju mobilny Punkt Szczepień przeciw KZM, czyli Kleszczobus z dwoma gabinetami lekarskimi i dwoma gabinetami szczepień w środku. 11 kwietnia, w niedzielę, Kleszczobus stanie przed Pałacem Prymasowskim w Warszawie. W godzinach od 10 do 18 mieszkańcy stolicy, po bezpłatnej konsultacji z lekarzem, będą mogli przyjąć w Kleszczobusie pierwszą dawkę szczepionki przeciw KZM, w promocyjnej cenie 2 zł. Wszystkich, którzy chcieliby dowiedzieć się więcej o wirusie KZM, kleszczowym zapaleniu mózgu, możliwych drogach zakażenia, ale i o samych kleszczach: stadiach ich rozwoju, okresie żerowania, rozszerzających się strefach ich występowania zapraszamy także do namiotu edukacyjnego, rozbitego w sąsiedztwie Kleszczobusu. Warto przyjść w niedzielę przed Pałac Prymasowski z całą rodziną. Szczepienia przeciw KZM przeznaczone są zarówno dla dzieci (po ukończeniu pierwszego roku życia), jak i osób dorosłych, w tym seniorów, którzy w przypadku zakażenia wirusem KZM ciężej przechodzą chorobę. Wczesna wiosna to optymalny, rekomendowany przez środowisko medyczne, termin rozpoczęcia cyklu szczepień przeciw KZM, pozwalający uzyskać odporność przeciw wirusowi przed sezonem weekendowych wyjazdów i wakacji. Pula szczepionek w Kleszczobusie jest ze względów technicznych ograniczona. Na pełny schemat podstawowego szczepienia przeciwko KZM składają się trzy dawki. Drugą dawkę należy przyjąć do trzech miesięcy po pierwszej, a trzecią po upływie 5 do 12 miesięcy. Tylko w ten sposób można uzyskać pełną odporność przeciwko Kleszczowemu Zapaleniu Mózgu na najbliższe trzy lata. Ponieważ w Kleszczobusie można przyjąć tylko pierwszą dawkę szczepionki, po drugą i trzecią trzeba będzie zgłosić się do wybranego punktu szczepień. Kolejne dwie dawki szczepionki będą więc już pełnopłatne: orientacyjna cena rynkowa jednej dawki waha się od 80 do 120 zł. Wybrane Punkty Szczepień prowadzące szczepienia przeciw KZM i więcej informacji o kleszczach i kleszczowym zapaleniu mózgu, można znaleźć na stronie www.kleszczeinfo.pl Dla osób, które zwykły planować wiosenne wyjazdy i wakacje w ostatniej chwili, istnieje również przyspieszony schemat szczepienia, w którym dwie pierwsze dawki podawane są w odstępie 2 tygodni.