To jeden z najważniejszych symboli chrześcijaństwa w Europie. Eksperci mówią o rekordzie frekwencji
Katedra Notre Dame zbliża się do pierwszej rocznicy wielkiego ponownego otwarcia po katastrofalnym pożarze z 2019 roku. Dziś, po latach intensywnej odbudowy, obiekt znów przyciąga tłumy jak nigdy dotąd, a eksperci przewidują, że bieżący rok zakończy z rekordową frekwencją.
Kiedy w kwietniu 2019 roku płomienie ogarnęły dach i iglicę katedry Notre Dame, świat obserwował dramat paryskiej świątyni z niedowierzaniem. W następnych miesiącach uruchomiono międzynarodowe zbiórki i rozpoczęto zakrojone na szeroką skalę prace ratunkowe, które dla wielu stały się symbolem walki o zachowanie europejskiego dziedzictwa. Proces odbudowy śledzono niemal na bieżąco – od pierwszych zabezpieczeń konstrukcji, po rekonstrukcję zniszczonych elementów. Gdy świątynia ponownie otworzyła swoje drzwi dla zwiedzających, zainteresowanie przerosło wszelkie oczekiwania. Odbudowa katedry po pożarze Renowacja katedry Notre Dame po pożarze w 2019 roku stała się jednym z największych projektów konserwatorskich współczesnej Europy. Tragiczne wydarzenia z 15 kwietnia 2019 roku doprowadziły do zawalenia się dachu, iglicy oraz części sklepienia. Ogień poważnie uszkodził wnętrze świątyni, obejmując również elementy konstrukcyjne uznawane za arcydzieła średniowiecznej inżynierii. Katedra, której budowę rozpoczęto w 1163 roku i kontynuowano blisko dwa stulecia, przez wieki była modyfikowana oraz restaurowana, pozostając jednym z najważniejszych symboli chrześcijaństwa w Europie. Po pożarze zespoły konserwatorskie musiały odtworzyć nie tylko strukturę budynku, lecz także całe wyposażenie liturgiczne – w tym nowy ołtarz, chrzcielnicę i siedziska. Ocalono i wyeksponowano również relikwiarz z koroną cierniową Chrystusa. Jak podkreśla Philippe Picaud, odbudowa wnętrza była dopiero pierwszym etapem, gdyż w kolejnych latach renowacja obejmie także zewnętrzną część świątyni, w tym łuki przyporowe, gargulce i nowe witraże. Mimo trwających prac katedra pozostaje dostępna dla turystów i wiernych. – Dostosowujemy liczbę odwiedzających w zależności od tego, czy w danym momencie trwa nabożeństwo – wyjaśnia Picaud. Obecnie cały proces przebiega już sprawnie, choć z miesiąca na miesiąc liczba odwiedzających wyraźnie rośnie. Rekordowe zainteresowanie turystów po ponownym otwarciu Notre Dame Zainteresowanie odbudowaną katedrą cały czas się zwiększa, a liczby odwiedzających przekraczają nawet najbardziej optymistyczne prognozy. We wrześniu 2024 roku ponownie otwarto wieżę katedry, co dodatkowo zwiększyło ruch turystyczny. Teraz zwiedzający mogą pokonać 424 schody prowadzące na jej szczyt. Według Michela Picauda, prezesa organizacji Friends Notre-Dame de Paris, do sierpnia 2025 roku liczba odwiedzających osiągnęła około ośmiu milionów. – Jesteśmy z pewnością najczęściej odwiedzanym zabytkiem i katedrą we Francji – podkreśla Picaud. Dodaje, że według szacunków do końca roku liczba turystów z pewnością przekroczy 12 milionów, a niektóre prognozy mówią nawet o rekordowych 15 milionach. Rosnące zainteresowanie to efekt nie tylko renowacji, ale przede wszystkim ogromnych emocji i znaczenia miejsca, które po pożarze w 2019 roku stało się dla wielu symbolem kruchości, nadziei i odrodzenia. Źródło: Fox News Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Katedra Notre-Dame przyciąga tłumy: 6 milionów odwiedzających w pół roku
Katedra Notre-Dame to jedna z ikon Paryża i arcydzieło gotyku. Poznaj burzliwą historię świątyni, jej wyjątkową architekturę oraz proces odbudowy po tragicznym pożarze z 2019 roku.
Spis treści: Historia katedry Notre-Dame Architektura i styl gotycki Znaczenie kulturowe i religijne Kiedy spłonęła katedra Notre-Dame? Dzwonnik z Notre-Dame – wpływ literatury na postrzeganie katedry Katedra Notre-Dame dziś Jak zaplanować zwiedzanie katedry Notre Dame? Podczas weekendu w Paryżu nie sposób pominąć wizyty w katedrze Notre-Dame, usytuowanej w sercu miasta na wyspie Île de la Cité. Od wieków przyciąga ona pielgrzymów, turystów i miłośników sztuki. Monumentalna struktura świątyni, jej bogata symbolika oraz znaczenie kulturowe sprawiają, że to jedno z najważniejszych miejsc na mapie europejskich zabytków. Historia katedry Notre-Dame Początki budowy i kontekst historyczny Budowa katedry Notre-Dame rozpoczęła się w 1163 roku z inicjatywy biskupa Maurice’a de Sully. Wznoszenie świątyni trwało ponad 180 lat, a jej konsekracja miała miejsce w 1345 roku. Katedra została wzniesiona na miejscu wcześniejszych świątyń chrześcijańskich i pogańskich, co podkreśla jej znaczenie jako centrum duchowego Paryża. Znaczące wydarzenia w dziejach katedry Katedra Notre-Dame była świadkiem wielu kluczowych wydarzeń w historii Francji. W 1804 roku Napoleon Bonaparte koronował się na cesarza w jej wnętrzu. Podczas rewolucji francuskiej świątynia została zdewastowana i przekształcona w Świątynię Rozumu. W XIX wieku, dzięki powieści Victora Hugo „Dzwonnik z Notre-Dame”, zainteresowanie katedrą wzrosło, co doprowadziło do jej gruntownej renowacji pod kierunkiem Eugène'a Viollet-le-Duca. Architektura i styl gotycki Elementy charakterystyczne dla gotyku Katedra Notre Dame w Paryżu to jeden z najbardziej reprezentatywnych przykładówarchitektury średniowiecza, a zwłaszcza gotyku francuskiego. Główne cechy gotyku to strzelistość, lekkość konstrukcji, duże przeszklenia oraz bogactwo detali dekoracyjnych. Najbardziej charakterystyczne elementy Notre Dame to: łuki przyporowe (łuki oporowe) – zastosowane po raz pierwszy w tak dużej skali, pozwoliły na przeniesienie ciężaru sklepienia poza mury budowli, umożliwiając wstawienie ogromnych okien w ścianach nawy głównej, sklepienia krzyżowo-żebrowe – tworzące estetyczne i konstrukcyjnie efektywne rusztowania dla sklepienia, witraże i rozety – monumentalne okna z barwionego szkła, z których najbardziej znana jest rozeta północna o średnicy 13 metrów, rzeźby i portal – fasady Notre-Dame zdobią dziesiątki postaci świętych, królów i stworzeń fantastycznych, w tym słynne chimery i gargulce. Innowacje architektoniczne i ich znaczenie Notre-Dame była nie tylko miejscem kultu, ale także laboratorium innowacji architektonicznych. Wprowadzenie łuków przyporowych pozwoliło architektom przełamać ograniczenia masywnych murów romańskich i osiągnąć zupełnie nowy wymiar wysokości i przestrzenności. Gotycka konstrukcja bazowała na równowadze sił, dlatego każdy element – od żebra sklepienia po przyporę – był przemyślany w kontekście całej budowli. Równocześnie wprowadzano coraz bardziej wyrafinowane detale zdobnicze, co sprawiło, że Notre-Dame stała się nie tylko budowlą sakralną, ale i manifestem artystycznym swojej epoki. Znaczenie kulturowe i religijne Rola katedry w kulturze francuskiej Katedra Notre-Dame od wieków pełniła rolę duchowego, politycznego i kulturowego centrum Paryża. To nie tylko miejsce modlitwy, ale również przestrzeń publiczna, gdzie rozgrywały się najważniejsze wydarzenia francuskiej historii. Jej znaczenie wykracza poza wymiar religijny – stała się symbolem narodowym, nośnikiem tożsamości i pamięci zbiorowej. W średniowieczu Notre-Dame była najważniejszą świątynią w królestwie Francji. To właśnie tutaj odbywały się koronacje, procesje, śluby królewskie i uroczystości narodowe, nadając świątyni status oficjalnej sceny państwowej. Wśród wielu ciekawostek o Francji warto wspomnieć, że katedra stała się także źródłem inspiracji dla artystów i pisarzy, a jej charakterystyczna sylwetka zapisała się trwale w kulturze wizualnej – od malarstwa po film. Relikwie i ich znaczenie dla wiernych Katedra Notre-Dame od wieków była miejscem przechowywania najcenniejszych relikwii chrześcijaństwa, co czyniło ją jednym z najważniejszych ośrodków pielgrzymkowych Europy. Najważniejsze z nich to: Korona Cierniowa Jezusa Chrystusa, według tradycji noszona przez Zbawiciela podczas męki, fragment Krzyża Świętego, gwóźdź z Krzyża. Te relikwie były udostępniane wiernym podczas szczególnych uroczystości liturgicznych, takich jak Wielki Piątek, przyciągając dziesiątki tysięcy pielgrzymów. Przechowywanie tak świętych przedmiotów świadczyło o duchowym znaczeniu katedry i jej randze w Kościele katolickim. Kiedy spłonęła katedra Notre-Dame? Przebieg wydarzeń i straty 15 kwietnia 2019 roku o godzinie 18:50 wybuchł pożar w katedrze Notre-Dame, który w ciągu kilku godzin zniszczył jedne z najbardziej charakterystycznych elementów świątyni. Ogień rozprzestrzeniał się błyskawicznie, zaczynając prawdopodobnie od miejsca prowadzenia prac konserwatorskich na dachu. Zawaliła się słynna neogotycka iglica, zaprojektowana przez Eugène’a Viollet-le-Duca oraz znaczna część drewnianej więźby dachowej z XII wieku, określanej mianem „Lasu” ze względu na ilość użytego drewna. Pożar uszkodził także sklepienie nawy głównej oraz część żeber konstrukcyjnych. W akcji ratunkowej uczestniczyło ponad 500 strażaków. Kluczowe było podjęcie decyzji o utworzeniu wewnętrznej linii obrony przed ogniem – dzięki temu udało się uratować główną strukturę murów, wieże frontowe oraz większość dzieł sztuki i relikwii. Reakcje społeczne i międzynarodowe Pożar Notre-Dame poruszył cały świat. W mediach społecznościowych tysiące osób dzieliło się wspomnieniami i zdjęciami, a w wielu miastach odbyły się spontaniczne czuwania i nabożeństwa. Prezydent Francji Emmanuel Macron już tego samego wieczoru ogłosił, że katedra zostanie odbudowana, a w kolejnych dniach rozpoczęła się globalna zbiórka funduszy. W ciągu 48 godzin zebrano ponad 800 mln euro – darczyńcami byli m.in. francuskie rodziny przemysłowców, znane domy mody oraz międzynarodowe instytucje. Proces odbudowy katedry Odbudowa katedry Notre-Dame po pożarze z 2019 roku stała się jednym z najbardziej ambitnych projektów konserwatorskich XXI wieku. Jej celem było nie tylko przywrócenie świątyni do dawnego stanu, ale także zabezpieczenie jej na przyszłość, z poszanowaniem dla oryginalnych technik i materiałów. Już w pierwszych tygodniach po pożarze rozpoczęto działania zabezpieczające. Najważniejsze było ustabilizowanie uszkodzonych sklepień, ścian i przypór, aby zapobiec zawaleniu się konstrukcji. Zainstalowano specjalne rusztowania i stalowe ramy, które podtrzymywały osłabione elementy, a całość budowli została przykryta tymczasowym dachem ochronnym. Zespoły konserwatorów, architektów i rzemieślników zostały dobrane spośród najlepszych specjalistów we Francji i Europie. Wśród nich byli cieśle wyszkoleni w tradycyjnych technikach średniowiecznych, rzeźbiarze pracujący ręcznie w kamieniu wapiennym oraz witrażyści rekonstruujący szkło zgodnie z oryginalnymi metodami. Ogromnym wyzwaniem było odtworzenie drewnianej więźby dachowej. Zdecydowano się na rekonstrukcję zgodną z oryginałem, wykorzystując drewno dębowe z lasów państwowych we Francji. Każdy element został wykonany ręcznie, co wymagało nie tylko rzemieślniczej precyzji, ale i głębokiego zrozumienia dawnych technik ciesielskich. Rekonstrukcja iglicy Viollet-le-Duca, która zawaliła się podczas pożaru, również odbyła się w zgodzie z historyczną dokumentacją. Zachowano nie tylko jej kształt i proporcje, ale także detale dekoracyjne, w tym miedziane figury dwunastu apostołów, które – szczęśliwie – zostały zdjęte z iglicy tuż przed katastrofą, co pozwoliło im przetrwać. Współczesne podejście do rekonstrukcji zabytków Jak można było przeczytać w magazynie National Geographic Polska: „rekonstrukcja nie była tylko technicznym wyzwaniem – była deklaracją francuskiej tożsamości narodowej” Decyzja o zachowaniu oryginalnej formy katedry, bez dodawania nowoczesnych elementów, wynikła z szerokiej debaty publicznej. Francuzi chcieli odbudować nie tylko mur, ale i mit. „To była kwestia serca. W gruzach leżało coś więcej niż kamień – leżała część duszy Francji.” – pisaliśmy w National Geographic Polska. Prace konserwatorskie prowadzone były z najwyższą precyzją, a każda decyzja – od wyboru dębu, po kolor farby używanej do renowacji detali – konsultowana była z historykami sztuki, archeologami, rzemieślnikami i teologami. Dzwonnik z Notre-Dame – wpływ literatury na postrzeganie katedry Victor Hugo i jego rola w ochronie katedry W 1831 roku Victor Hugo opublikował powieść „Notre-Dame de Paris”, znaną jako „Dzwonnik z Notre-Dame”. Dzieło to miało ogromny wpływ na odbiór katedry – zarówno w świadomości Francuzów, jak i całej Europy. Hugo stworzył wzruszającą opowieść o odtrąconym człowieku, ale też manifest literacki w obronie gotyku. W czasie, gdy Hugo pisał, katedra była w opłakanym stanie. Dzięki sukcesowi powieści wzrosło społeczne zainteresowanie jej losem, co doprowadziło do gruntownej restauracji prowadzonej przez Viollet-le-Duca. Symbolika postaci Quasimoda Quasimodo – zdeformowany, samotny dzwonnik – to symbol odrzucenia, ale i nadludzkiego poświęcenia. Jego historia zainspirowała miliony czytelników, a sama katedra, w której żył, nabrała nowego, emocjonalnego znaczenia. Dzięki Hugo, Notre-Dame stała się nie tylko miejscem modlitwy, ale i schronieniem dla dusz odrzuconych. Ciekawostki i mniej znane fakty Legendy związane z katedrą Katedra obrosła w liczne legendy. Jedna z nich opowiada o kowalu, który zawarł pakt z diabłem, by zdążyć ukończyć ozdobne drzwi. Gdy dzieło było zbyt doskonałe, duchowni bali się je otworzyć – dopiero po poświęceniu drzwi przez biskupa mechanizm zadziałał. Odkrycia archeologiczne i naukowe Podczas odbudowy konserwatorzy znaleźli zakopane skrzynie z reliktami z XIX wieku, a także fragmenty średniowiecznego ołtarza. Analiza drewna użytego do dachu pozwoliła odtworzyć dokładny wiek drzew – wiele z nich rosło już w XI wieku. Katedra Notre-Dame dziś Aktualny stan i dostępność dla zwiedzających W grudniu 2024 roku, po pięcioletniej rekonstrukcji, katedra Notre-Dame została ponownie otwarta. „To nie była tylko odbudowa kamienia, ale akt wiary w to, kim są Francuzi jako wspólnota” – pisaliśmy w magazynie National Geographic Polska. Zwiedzający mają dziś dostęp do wnętrza katedry, kaplic bocznych, witraży, chóru i relikwii. Wprowadzone zostały audioprzewodniki, panele edukacyjne i aplikacje mobilne. Plany na przyszłość i znaczenie dla turystyki Władze Paryża planują utworzenie centrum interpretacyjnego dla zwiedzających, a także wystawy poświęconej pożarowi i odbudowie. Notre-Dame pozostanie miejscem liturgii, ale też wydarzeń kulturowych – koncertów, debat i wystaw. Katedra znów stała się sercem Paryża. Jak zaplanować zwiedzanie katedry Notre Dame? Wstęp do głównej nawy katedry Notre-Dame pozostaje bezpłatny, jednak ze względu na duże zainteresowanie zaleca się wcześniejszą rezerwację bezpłatnego przedziału czasowego za pośrednictwem oficjalnej strony internetowej lub aplikacji mobilnej katedry . Rezerwacje są dostępne zazwyczaj na dzień lub dwa przed planowaną wizytą i pomagają uniknąć długiego oczekiwania w kolejce. Dodatkowe atrakcje wymagają zakupu biletów: skarbiec: 12 euro za osobę dorosłą, krypta archeologiczna: 9 euro (bilet normalny), 7 euro (bilet ulgowy), bezpłatnie dla osób poniżej 18. roku życia, wieże katedry: planowane ponowne otwarcie latem 2025 roku; ceny biletów zostaną ogłoszone w późniejszym terminie. Godziny otwarcia katedry: poniedziałek – piątek: 7:50 – 19:00, czwartek: 7:50 – 22:00, sobota – niedziela: 8:15 – 19:30. Ostatnie wejście jest możliwe na 30 minut przed zamknięciem, jednak zaleca się przybycie co najmniej godzinę wcześniej, aby w pełni nacieszyć się zwiedzaniem. Dojazd: Katedra znajduje się na wyspie Île de la Cité w centrum Paryża. Najbliższe stacje metra to Cité (linia 4) oraz Saint-Michel (linie 4 i RER B/C). Dostępność: Katedra jest przystosowana do potrzeb osób z niepełnosprawnościami, oferując udogodnienia dla osób poruszających się na wózkach, a także dla osób z niepełnosprawnościami wzrokowymi i słuchowymi. Wskazówka: Aby uniknąć największych tłumów, warto zaplanować wizytę w godzinach porannych lub późnym popołudniem, szczególnie w dni powszednie. Źródło: National Geographic Polska Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Zobaczyłem skarb, o który walczyła Katedra Notre Dame. Znajduje się w Gnieźnie
Zabytki z Gniezna skrywają wiele tajemnic. Wśród nich są srebrne lichtarze sprzed 300 lat. Były przedmiotem starań słynnej Katedry Notre Dame. Skusiły też szajkę złodziei. Poznajcie ich niezwykłą historię.
Spis treści: Skarby w muzeum Zmagania z Notre Dame Lichtarze pożądania Gniezno to miasto z niezwykłą historią. Pierwsza stolica Polski byłą areną licznych ważnych wydarzeń na przestrzeni stuleci. Odzwierciedlają to zarówno zabytki architektury, ale również obiekty przechowywane w muzeach. Około 2 tysiące zabytków można zobaczyć w Muzeum Archidiecezji Gnieźnieńskiej. Taka liczba może przytłoczyć. Warto skupić się na kilku wybranych i poznać ich historię. Dzieje niektórych obiektów są naprawdę fascynując i zaskakujące, o czym przekonałem się w czasie ostatniej wizyty w Gnieźnie. Skarby w muzeum Po muzeum oprowadza mnie dyrektor placówki, Bartosz Przybyła. Gdy pytam go o najciekawsze zabytki z kolekcji, nie jest w stanie się zdecydować, bo za każdym z nich kryje się jakaś opowieść. Można też obejrzeć skarbiec katedry gnieźnieńskiej. – Ten skarbiec nie jest największy w Polsce, bo większe są jeszcze w Krakowie i Częstochowie, nasz plasuje się na trzeciej pozycji, natomiast jest skarbcem najstarszym – mówi mi szef muzeum. Niektóre obiekty pochodzą z X wieku, wśród nich jest kielich św. Wojciecha. – To jest chyba najcenniejsza rzecz – przyznaje Przybyła. Zmagania z Notre Dame Moją uwagę przykuwa jednak zestaw innych zabytków, zdecydowanie późniejszych – kilku srebrnych lichtarzy, czyli dużych świeczników ołtarzowych. Niespecjalnie rzucają się w oczy, ale staję przy nich jak wryty. Stało się to, gdy dyrektor muzeum mówi, że te obiekty chciały wypożyczyć władze słynnej Katedry w Notre Dame. Od razu zamieniam się w słuch. I pytam, co było tego przyczyną. Słyszę następującą opowieść: Arcybiskup gnieźnieński Michał Radziejowski (1645-1705) r. zamówił m.in. te lichtarze jako wystrój ołtarza do Katedry Gnieźnieńskiej z okazji ingresu, czyli uroczystego objęcia władzy nad diecezją. Ich wykonawcą był paryski złotnik Jacob Guillaume. Wystrój ołtarzowy wykonywał w latach 1705-1706. Zbiegło się to w czasie ze śmiercią zleceniodawcy. Po ich wykonaniu lichtarze umieszczono w jednej z kaplic w Notre Dame, ale w wyniku procesu sądowego wystrój ostatecznie trafił do Gniezna. Ta opowieść tutaj się nie kończy. W kwietniu 2019 roku miał miejsce katastrofalny pożar Katedry Notre Dame. Kilka lat później z pompą i paradą otwarto ją po kilkuletniej renowacji. Poszukiwano obiektów, które niegdyś się w niej znajdowały. Dlatego chciano wypożyczyć wystrój zamówiony przez arcybiskupa Radziejowskiego. – Zwrócono się do nas w roku 2022 roku. Pytano o cały komplet lub w ostateczności jeden element – przekazał mi dyrektor Przybyła. Ostatecznie gnieźnieńskie muzeum nie spełniło tej prośby. Lichtarze pożądania Okazuje się, że osób, które bardzo chciały wystrój ołtarzowy sprzed 300 lat było więcej. Szukając informacji na ich temat, natrafiam na historię kryminalną. I wyjaśnienie, dlaczego dziś w muzeum jest pięć a nie sześć lichtarzy. Obiekty te zdobiły ołtarz katedry do początku lat ’90. Ze względu na to, że wykonano je z cennego kruszca, zwróciły uwagę szajki złodziei. „Złodzieje weszli o godz. 16.00 do katedry, panował już mrok. Jak byśmy to określili dziś „centralnie” podeszli do ołtarza, jeden z nich zdjął świecznik z ołtarza i wsadził do worka, po czym - jak gdyby nigdy nic - wyszli z kościoła” – opisuje Jarosław Mikołajczyk na stronie Muzeum Początków Państwa Polskiego. Rabusiów udało się później zatrzymać, ale zdążyli przetopić zabytkowy lichtarz. Ważył 18,5 kg! Dziś pozostałe lichtarze, krzyż ołtarzowy i popiersia św. Piotra i Pawła, zlecone przez arcybiskupa Radziejowskiego, znajdują się w bezpiecznej muzealnej przestrzeni. Nigdzie się nie wybierają. Gdy poznaję niezwykłą historię tych zabytków, przyglądam się im z większą uwagą. Doceniam takie detale jak podstawy w formie zwierzęcych łap, zdobienia w postaci główek aniołków czy medaliony z wizerunkami Matki Bożej czy Chrystusa. Zabytków, za którymi kryją się niebanalne opowieści, jest w Muzeum Archidiecezji Gnieźnieńskiej zdecydowanie więcej. Takie historie warto sobie dawkować. A to i inne muzea w Polsce odwiedzać regularnie, a nie raz w życiu. Źródła: National Geographic Polska, MPPP Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Jutro otwarcie Notre Dame. W czasie renowacji w katedrze znaleziono cenne skarby
W sobotę ponownie zostanie otwarta katedra Notre Dame w Paryżu. Renowacja historycznego zabytku, jednej z ikon Europy, trwała pięć lat.
Spis treści: Notre Dame po pożarze Pięć lat odbudowy Co odkryto w Notre Dame? Jak będziemy zwiedzać Notre Dame po otwarciu Pożar w Notre Dame wybuchł 15 kwietnia 2019 roku. Ogień pojawił się w górnej części katedry i szybko rozprzestrzenił na cały dach. Został zaprószony przez przypadek. Winny mógł być niedopałek papierosa albo działający wadliwie system elektryczny. Katedra płonęła wiele godzin. Zawaliła się jej iglica, zniszczona została część nawy poprzecznej wraz z bezcennymi witrażami, a sufit się zapadł. Przez pewien czas nie było pewne, czy 860-letni budynek przetrwa, tak poważnie został nadwyrężony. I chociaż większość zabytków znajdujących się w środku udało się wynieść i uratować, nie było wątpliwości, że nie tylko Francję, ale i całą Europę spotkała katastrofa. Tak właśnie określił pożar prezydent Francji Emmanuel Macron. – Wydarzyła się okropna tragedia – stwierdził. Po czym zapowiedział, że Notre Dame zostanie odbudowana i to zaledwie w pięć lat. Notre Dame po pożarze Obietnica ta przez wielu została uznana za nierealistyczną. Notre Dame po wygaśnięciu ognia wyglądała, jakby miała się zaraz zawalić. W środku budynku straszyło stopione metalowe rusztowanie, ustawione jeszcze przed pożarem. Po pożarze rusztowanie to zrobiło się niestabilne. Dodatkowo i katedra, i cała okolica zostały zanieczyszczone ołowiem, którym pokryty był dach. Wszystko to wymagało zarówno natychmiastowych, jak i precyzyjnie zaplanowanych działań. Teren wokół zabytku wraz z przyległymi ulicami został na całe lata zamknięty. Z całego świata popłynęły datki: w sumie na odbudowę Notre Dame zebrano 845 mln euro. Wpłaciło je 340 tys. darczyńców ze 150 krajów. Przez pierwsze dwa lata – 2019–2021 – zabezpieczano budynek. Wokół katedry stanęły dźwigi (jeden miał aż 80 metrów). Wpierw wsparto ściany katedry, następnie renowatorzy musieli usunąć stare rusztowanie. Było to wyjątkowo trudna, wymagająca niezwykłej precyzji operacja. Rusztowanie, postawione wokół iglicy, składało się z 40 tys. metalowych części ważących prawie dwieście ton. Dostęp do nich był głównie z góry, a ponieważ się stopiły, trzeba było je ciąć na kawałki, a następnie usuwać dźwigami. Pięć lat odbudowy Mimo początkowych dyskusji ostatecznie zdecydowano, że katedrze przywrócony zostanie dokładnie taki sam wygląd, jaki miała w dniu pożaru. To zaś oznaczało m.in, że otworzona zostanie jej iglica, dobudowana w XIX wieku przez Violleta-le-Duca. Iglica Notre-Dame ma prawie 60 metrów wysokości, jest zaś zamontowana 40 metrów nad ziemią. Postanowiono również odtworzyć wszystkie drewniane elementy, czyli m.in. zrąb dachu. To zaś wymagało ogólnokrajowej mobilizacji. Największe elementy oryginalnego, średniowiecznego szkieletu miały kilkadziesiąt metrów długości, średnicę zaś 10 metrów. Do otworzenia iglicy i szkieletu transeptu potrzeba było tysiąca dębów o odpowiednich wymiarach. Drugie tysiąc należało ściąć na szkielet nawy i chóru. Nad obróbką drzew pracowało pięćdziesiąt tartaków w całym kraju, później zaś drewno trafiało w ręce wykwalifikowanych cieśli. Gdy zostało przycięte do zaplanowanego kształtu, transportowano je Sekwaną pod katedrę. Dach również jest teraz taki sam jak przed pożarem – czyli ołowiany. Płyty z ołowiu pokrywają łącznie powierzchnię prawie 4 tys. m kw. Odtworzono również ornamenty. Całe wnętrze katedry zostało oczyszczone, odrestaurowano organy, krypty, witraże (odtwarzając te, które się stopiły), rzeźby i krypty. A także przeprowadzono badania archeologiczne. Co odkryto w Notre Dame? Od naukowców w katedrze zaroiło się natychmiast po pożarze. W sumie dostęp do Notre Dame uzyskało 175 specjalistów z różnych dziedzin i z różnych krajów. Podzielono ich na dziewięć grup – tworzyli je m.in. antropolodzy, materiałoznawcy czy eksperci od akustyki. Oraz oczywiście historycy i archeolodzy. Ci ostatni dokonali w ciągu ostatnich pięciu lat kilku ważnych odkryć. Wiosną 2022 r. przy nawie poprzecznej znaleziono pozostałości lektorium – przegrody oddzielającej w średniowieczu chór od reszty kościoła. Okazało się, że było to malowane i rzeźbione arcydzieło gotyku, zdemontowane w XVIII wieku. Teraz archeolog Christophe Besnier wraz z zespołem odnalazł fragment jednej z figur: głowę i tułów martwego Chrystusa, z zamkniętymi oczami i krwią kapiącą z ran. Niedaleko naukowcy natrafili na inny skarb: dwa ołowiane sarkofagi. Po otworzeniu okazało się, że kryją szczątki dwóch mężczyzn. Pierwszy sarkofag miał tabliczkę, informującą, że w środku spoczywa Antoine de la Porte, wysokiej rangi duchowny. De la Porte na przełomie XVII i XVIII wieku był kanonikiem Notre Dame. Zmarł w 1710 roku, w wieku 83 lat. Identyfikacja drugiego mężczyzny okazała się trudniejsza. Naukowcy rozwiązali tę zagadkę dopiero w tym roku. Wpierw na podstawie śladów na kościach stwierdzili, że człowiek ten prawdopodobnie intensywnie jeździł konno. Później, po benedyktyńskiej pracy w archiwach, ustalili, że „jeźdźcem” z Notre Dame był Joachim du Bellay, poeta żyjący w XVI wieku. Jak będziemy zwiedzać Notre Dame po otwarciu Przed pożarem katedrę odwiedzało co roku 12 mln ludzi. Teraz ta liczba ma wzrosnąć – do 15 mln. – Wszystkie badania, jakie przeprowadziliśmy, pokazują, że Notre Dame będzie chciało odwiedzić 40 tys. osób dziennie – powiedział „National Geographic” Olivier Josse, sekretarz generalny katedry. – To dwa razy więcej niż Wersal albo Luwr – dodał. Tymczasem Notre Dame jest od tych dwóch ikonicznych francuskich zabytków znacznie mniejsza. Dlatego po otwarciu zmienią się nieco zasady zwiedzania katedry. Do kwietnia 2019 roku wstęp do niej był bezpłatny. Co prawda proponowano, by teraz kosztował 5 euro, jednak pomysł ten został ostatecznie odrzucony. Wprowadzono za to limit wejść w określonym czasie. To oznacza, że przed odwiedzeniem katedry najlepiej będzie zarezerwować sobie godzinowy bilet przez internetową platformę, która ma zacząć działać na początku grudnia. Oczywiście będzie można próbować wejść bez biletu. Jednak będzie to oznaczało konieczność czekania pod katedrą w kolejce. Nawet jeśli nie zarezerwujemy biletu, zdecydowanie będzie warto wybrać się pod Notre Dame. Budowa katedry trwała oryginalnie 170 lat, od położenia pierwszego do ostatniego kamienia. Pod koniec budowy budynek był już miejscami poczerniały i według dzisiejszych standardów, wymagałby konserwacji. Nigdy – aż do teraz – nie został odrestaurowany w całości. – Zobaczymy katedrę Notre Dame taką, jakiej nikt wcześniej nie widział – podsumował Olivier Josse. Źródło: National Geographic Polska Nasza autorka Magdalena Salik Dziennikarka i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Autorka powieści z gatunku fantastyki naukowej, ostatnio wydała „Płomień” i „Wściek”. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Kim był „jeździec” z Notre Dame pochowany w ołowianym sarkofagu? Naukowcy rozwikłali tę zagadkę
Naukowcom z Francji udało się zidentyfikować pochowanego w Notre Dame mężczyznę, którego szczątki znajdowały się w ołowianym sarkofagu. Okazało się, że był to francuski poeta z epoki renesansu. Zmarł w wieku 37 lat.
Spis treści: Tajemnica sarkofagu z Notre Dame Kim był tajemniczy jeździec? Joachim du Bellay z Andegawenii przeniósł się do Paryża Gdy w 2019 roku katedra Notre Dame stanęła w płomieniach, wszyscy na chwilę wstrzymali oddech. Oto płonie jeden z symboli Paryża. Na szczęście mobilizacja paryskiej straży pożarnej i determinacja do ocalenia dziedzictwa narodowego Francji zwyciężyła. I chociaż elementy zewnętrzne częściowo uległy zniszczeniom, na szczęście udało się ocalić zabytki, które znajdowały się w środku katedry. Tajemnica sarkofagu z Notre Dame 3 lata później, już w trakcie renowacji katedry po pożarze, okazało się, że ta niewątpliwa tragedia przyniosła jednak coś dobrego. Badaczom udało się odnaleźć dwa tajemnicze, ołowiane sarkofagi. W ramach badań naukowcy otworzyli je. W środku znajdowały się szczątki dwóch mężczyzn. Pierwszego zidentyfikowano niemal błyskawicznie. To dlatego, że na sarkofagu duchownego widniała tabliczka, która wskazywała, że mężczyzna nazywał się Antoine de la Porte. Okazało się, że był to wysokiej rangi duchowny, który zmarł w 1710 roku. Naukowcy zbadali księgi historyczne. Kapłan na przełomie XVII i XVIII wieku był kanonikiem Notre Dame. Zmarł w wieku 83 lat. W ramach badań określono nawet chorobę, z którą się zmagał. Była to dna moczanowa, zwana również jako choroba królów. Kim był tajemniczy jeździec? Problemem była identyfikacja drugiego zmarłego. Tam nie znaleziono żadnego epitafium. W toku prac ustalono, że mężczyzna ten w chwili śmierci mógł mieć nie więcej niż 40 lat. Ponadto, badacze na podstawie różnych śladów na kościach stwierdzili, że prawdopodobnie intensywnie jeździł konno. Właśnie dlatego mężczyznę nazwano „jeźdźcem” z Notre Dame. Co więcej, analiza szkieletu wykazała, że ​​cierpiał na przewlekłe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i gruźlicę. Po 2 latach od znalezienia szczątków jeźdźca naukowcy w końcu odkryli, kim był ten człowiek. Okazuje się, że nazywał się Joachim du Bellay i był francuskim poetą, który żył w XVI wieku. Autorzy odkrycia przeszukali bazy danych Francuzów, którzy żyli w podobnym okresie i cierpieli na podobne choroby. Okazało się, że rysopis jeźdźca idealnie pasuje do pisarza. – Te szczątki spełniały wszystkie kryteria wyglądu du Bellaya. Był znakomitym jeźdźcem i cierpiał na schorzenia, o których sam pisał w swoich wierszach, m.in. w „La Complainte du désespéré”. Opisywał w nim „burzę, która zaciemnia jego umysł”. Dodatkowo rodzina pisarza była blisko dworu królewskiego, a także blisko samego papieża – wyjaśnia dr Éric Crubézy, profesor antropologii biologicznej na Uniwersytecie w Tuluzie i kierownik badań. Joachim du Bellay z Andegawenii przeniósł się do Paryża Joachim du Bellay urodził się w Andegawenii, historycznej krainie w Dolinie Loary w zachodniej Francji w 1522 roku. Już jako młodzieniec przeniósł się do Paryża, a następnie do Rzymu, gdzie napisał swoje najważniejsze wiersze. Po latach choroby du Bellay zmarł w 1560 roku w wieku 37 lat. Po śmierci pisarza pochowano w Notre Dame obok szczątków jego krewnego i duchownego, Jeana du Bellaya. Sarkofag Jeana znajdował się pod kaplicą katedry, o którym wiedziano od dawna. Młody Joachim miał dorastać pod okiem swojego wuja, który był wówczas biskupem Paryża. Co ciekawe, odkrycie wzbudziło we Francji kontrowersje wśród członków samego zespołu badawczego. Jeden z nich, Christophe Besnier nie zgadza się z tezą, że w sarkofagu pochowano du Bellaya. To dlatego, że analiza izotopów sugeruje raczej, iż mężczyzna ten dorastał w regionie Paryża lub Lyonu, a nie w Andegawenii. Być może kolejne badania pomogą rozwiać wszelkie wątpliwości. Źródło: LiveScience. Nasz autor Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Kiedy otwarcie Notre Dame? Długo wyczekiwany moment zbliża się wielkimi krokami
Wiadomo już, kiedy planowane jest ponowne otwarcie katedry Notre Dame. Wiosną 2019 roku świątynia uległa sporym zniszczeniom w wyniku pożaru i została zamknięta dla zwiedzających.
W tym artykule: Kiedy otwarcie Notre Dame? Odbudowa katedry Co warto wiedzieć o katedrze Notre Dame? Katedra Notre Dame jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli Paryża. Niestety, 15 kwietnia 2019 roku w słynnej świątyni wybuchł pożar, w wyniku którego uszkodzone zostały kluczowe elementy strukturalne budowli. Doszło m.in. do zawalenia się dachu, części sklepień, a także XIX-wiecznej iglicy. Co więcej, w pożarze katedra Notre-Dame straciła również akustykę. Od przeszło czterech lat obiekt jest tymczasowo zamknięty dla zwiedzających. Niebawem jednak to się zmieni, bowiem prace nad rekonstrukcją świątyni idą w dobrym kierunku. Kiedy otwarcie Notre Dame? Ze względu na pandemię koronawirusa i prace przygotowawcze, odbudowa katedry na dobre rozpoczęła się dwa lata po wybuchu pożaru. Według wstępnych zapowiedzi prezydenta Francji Emmanuela Macrona, remont miał zostać ukończony przed początkiem letnich igrzysk olimpijskich. Odbędą się one w dniach 26 lipca – 11 sierpnia 2024 roku w Paryżu. Ostatecznie ponowne otwarcie Notre Dame zaplanowano po zakończeniu najważniejszej imprezie czterolecia, dokładnie 8 grudnia 2024 r. Nieco wcześniej, bo jeszcze przed końcem bieżącego roku, zamontowany zostanie najważniejszy dla mieszkańców francuskiej stolicy element. Czyli iglica na dachu świątyni. – Powrót iglicy na niebo Paryża będzie, moim zdaniem, symbolem zwycięstwa w bitwie o Notre Dame – mówił w marcu gen. Jean-Louis Georgelin, cytowany przez agencję AP News. Przypomnijmy, że były szef sztabu armii francuskiej i koordynator odbudowy katedry Notre Dame w Paryżu zmarł w sierpniu 2023 r. w wieku 74 lat podczas samotnej wędrówki w Pirenejach. Odsłonięcie 96-metrowej konstrukcji, wykonanej z litego dębu i wzorowanej na pierwowzorze z XIX w., zaplanowano jeszcze przed Świętami Bożego Narodzenia. Odbudowaną iglicę ponownie zdobić będzie 16 posągów, które nie spłonęły w pożarze, a na czas remontu były przechowywane w Muzeum Cite de l’Architecture et du Patrimoine. Odbudowa katedry Z kolei na początku 2024 roku zakończyć ma się montaż szkieletów nawy i chóru katedry, które także poważnie ucierpiały w czasie pożaru z 15 kwietnia 2019 r. Ku końcowi zbliżają się również prace wewnątrz świątyni. – Jeśli chodzi o renowację wnętrz, kończymy czyszczenie ścian, dekoracji malarskich i sklepień. Stopniowo demontowane są też rusztowania – przyznają rekonstruktorzy pracujący przy odbudowie Notre Dame w rozmowie z francuskimi mediami. View oEmbed on the source website Prawdopodobną przyczyną pożaru z 2019 r. była awaria sieci elektrycznej lub niedopałek papierosa. Śledztwo w tej sprawie wciąż trwa. Przed wydarzeniami z kwietnia 2019 r. katedrę odwiedzało około 13 milionów turystów z całego świata rocznie, co czyniło ją jednym z najpopularniejszych zabytków na Starym Kontynencie. Co warto wiedzieć o katedrze Notre Dame? Notre Dame została zbudowana na polecenie biskupa Paryża Maurice’a de Sully w ciągu 182 lat. Budowa została ukończona w 1345 roku. Nazwa „Notre Dame” po polsku oznacza „Nasza Pani” i odnosi się do Matki Boskiej. W katedrze Notre Dame w 1804 r. odbyła się koronacja Napoleona Bonaparte na cesarza Francuzów. Przed pożarem z 2019 r. we wnętrzu katedry znajdowały się relikwie Męki Pańskiej – Korona Cierniowa oraz gwoździe, którymi przybito Chrystusa do krzyża. Na początku 2022 r., w trakcie prac rekonstrukcyjnych w katedrze Notre-Dame, archeolodzy odnaleźli dwa ołowiane sarkofagi sprzed kilkuset lat. Jeden ze szkieletów należał do wysokiej rangi duchownego, który zmarł w 1710 r. Uczeni twierdzą, że cierpiał najprawdopodobniej na „chorobę królów”, zwaną również dną moczanową. Paryska świątynia zawdzięcza swoją popularność m.in. słynnej historii o dzwonniku Quasimodo, tytułowym bohaterze powieści Viktora Hugo pt. „Dzwonnik z Notre Dame” z 1831 r. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Kim byli zmarli, których odnaleziono w katedrze Notre-Dame? Archeolodzy rozwiązali tę zagadkę
Na początku tego roku, w trakcie prac rekonstrukcyjnych w katedrze Notre-Dame, archeolodzy odnaleźli dwa ołowiane sarkofagi sprzed kilkuset lat. Po kilku miesiącach w końcu zostały otwarte. Kim byli zmarli, których pochowano w paryskiej świątyni?
W tym artykule: Dwa ołowiane sarkofagi w końcu zostały otwarte Duchowny był odpowiedzialny za renowację Notre-Dame Kim był drugi zmarły? Po tym, jak w 2019 roku nad IV dzielnicą Paryża zaczęły unosić się kłęby dymu, świat na chwilę zatrzymał się w miejscu. To Notre-Dame stanęło w płomieniach. 15 kwietnia o po godzinie 18 zagrożone zostało francuskie dziedzictwo narodowe. Dzięki błyskawicznej akcji gaśniczej udało się ocalić zabytki we wnętrzu katedry. Jednak pożar i tak spowodował bardzo duże zniszczenia. Zawalił się dach, a także część sklepień oraz iglica paryskiej świątyni. Dwa ołowiane sarkofagi w końcu zostały otwarte Chociaż przyczyna pożaru wciąż nie została ustalona, naukowcom udało się odkryć coś innego. W marcu 2022 roku podczas renowacji katedry, archeolodzy odnaleźli dwa ołowiane sarkofagi. Nikt jednak nie wiedział o ich istnieniu ani tym bardziej, kto został w nich pochowany. W końcu badaczom udało się odkryć tę tajemnicę Notre-Dame. Jak lata się dronem wokół Notre Dame? Bardzo ostrożnie Dlaczego fotografowi Tomasowi van Houtryve zajęło sześć miesięcy, aby zrobić zdjęcie lotnicze na lutowej okładce. W trakcie najnowszych badań sarkofagi zostały otwarte, a szczątki wyciągnięte i poddane analizie. Okazało się, że pierwszy szkielet należał do wysokiej rangi duchownego, który zmarł w 1710 roku. Uczeni twierdzą, że cierpiał najprawdopodobniej na „chorobę królów”, zwaną również dną moczanową. To bolesne zapalenie stawów, związane z nieprawidłową dietą. Duchowny był odpowiedzialny za renowację Notre-Dame Autorzy odkrycia twierdzą, że mężczyzna ten prawdopodobnie prowadził siedzący tryb życia i był bardzo zamożny. Na sarkofagu widniała tabliczka, która wskazywała, że kapłan nazywał się Antoine de la Porte. Zmarł w wieku 83 lat. Według oficjalnego oświadczenia Uniwersytetu w Tuluzie jego szczątki były bardzo dobrze zachowane. Duchowny był na przełomie XVII i XVIII wieku kanonikiem katedry. Został pochowany w miejscu, gdzie nawa poprzeczna krzyżuje się z nawą główną. Ta część katedry przeznaczona jest wyłącznie dla niezwykle zasłużonych zmarłych. De la Porte miał przeznaczyć swój majątek na renowację Notre-Dame, szczególnie tej części, w której znajduje się chór. Jean Jouvenet w 1708 roku stworzył portret z jego wizerunkiem, który obecnie znajduje się w zbiorach Muzeum Brytyjskiego. Kim był drugi zmarły? Identyfikacja człowieka, którego pochowano w drugim ołowianym sarkofagu, była trudniejsza. Nie znaleziono przy nim żadnej tabliczki z nazwiskiem. Naukowcy ustalili jednak, że w chwili śmierci miał co najmniej 25 lat, ale nie więcej niż 40. Analiza szczątek wykazała, że wiódł trudne życie, a kości miednicy sugerują, że od najmłodszych lat mógł jeździć konno. Archeolodzy uważają, że jeszcze przed śmiercią stracił większość zębów. Do odbudowy iglicy Notre Dame potrzeba 1000 dwustuletnich dębów. Ekolodzy oburzeni Straż leśna przeszukuje lasy w gminach Conches i Breteuil w regionie Eure w poszukiwaniu dębów, które muszą liczyć od 150 do 200 lat – podają francuskie media. Leśnicy szukają drzew, kt... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/pozar-katedry-notre-dame-uszkodzil-zabytkowa-swiatynie-calkowicie-niszczac-m-in-jej-dach-czesc-kamiennego-sklepienia-w-glownej-nawie-oraz-xix-wieczne-witraze-fot-getty-images-45f52d1.jpeg" width="938" height="625" alt="Pożar katedry Notre Dame uszkodził zabytkową świątynię, całkowicie niszcząc m.in. jej dach, część kamiennego sklepienia w głównej nawie oraz XIX-wieczne witraże (fot. Getty Images)" title="Pożar katedry Notre Dame uszkodził zabytkową świątynię, całkowicie niszcząc m.in. jej dach, część kamiennego sklepienia w głównej nawie oraz XIX-wieczne witraże (fot. Getty Images)" /> Co ciekawe, we wnętrzu sarkofagu odnaleziono ślady kwiatów i fragmenty tkaniny. Uczeni sugerują, że mężczyzna został zabalsamowany po śmierci, co było rzadką praktyką we Francji, a dotyczyła zazwyczaj szlachty. Niemniej jednak „jeździec”, bo tak nazwano nieboszczyka, musiał być ważną postacią w okresie, w którym żył, skoro pochowano go w Notre-Dame. Wstępne datowanie radiowęglowe wykazało, że zmarły mógł żyć pomiędzy XIV a XVII wiekiem. – Jeżeli człowiek ten zmarł w drugiej połowie XVI wieku lub początku XVII wieku, być może uda nam się go zidentyfikować na podstawie rejestru zgonów, który posiadamy. Jeśli jednak skończył swój żywot wcześniej, prawdopodobnie nigdy nie dowiemy się, kim był – mówił w rozmowie z The Guardian Christophe Besnier, archeolog, który kierował wykopaliskami. Naukowcy mają nadzieję, że w trakcie kolejnych badań uda im się dowiedzieć znacznie więcej o życiu i śmierci tej pary mężczyzn. Naukowcy jednak już mówią o tym, że jest to odkrycie o „nadzwyczajnej wadze naukowej”. Źródło: Uniwersytet w Tuluzie. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Jak będzie wyglądała katedra Notre Dame po odbudowie? Paryż wybrał projekt nastawiony na klimat i pieszych
Katedra Notre Dame jest obecnie odbudowywana po pożarze. Co zostanie przywrócone, a co się zmieni? Nagrodzony architekt pokazał swój projekt.
W tym artykule: Co zmieni się dookoła Notre Dame? Katedra Notre Dame dla klimatu Paryż szykuje się do Igrzysk Olimpijskich Katedra Notre Dame stanęła w ogniu 15 kwietnia 2019 r. po godzinie 18. Mimo włączenia alarmu przeciwpożarowego strażacy nie zostali wezwani na miejsce od razu po wykryciu dymu. W efekcie XIII-wieczna budowla straciła fragmenty dachu i ścian, a wraz z nimi akustykę. Specjaliści pracują nad przywróceniem jej do stanu pierwotnej świetności zgodnie z projektem uwzględniającym iglicę wysoką na 96 metrów. Przywrócony ma być także charakterystyczny pogłos katedry. Przyczyna pożaru jest badana przez paryską prokuraturę. Nieoficjalną przyczyną zaprószenia ognia miało być niedopatrzenie podczas prowadzonych prac remontowych. Śledczy wykluczają celowe podpalanie lub akt terrorystyczny. W gaszeniu katedry Notre Dame uczestniczyło prawie 400 strażaków. Jeden z nich został lekko ranny. Co zmieni się dookoła Notre Dame? Odbudowa katedry Notre Dame to okazja nie tylko do nadania jej dawnego blasku – w środku i na zewnątrz – ale też zaprojektowania od nowa terenu wokół świątyni. Zajmie się tym wyłoniony w konkursie architekt krajobrazu z Belgii, Bas Smets. Projekt jego autorstwa przewiduje zasadzenie większej liczby drzew, zainstalowanie systemu chłodzącego (mgiełki i kurtyny wodne) przed katedrą oraz nową recepcję i muzeum archeologiczne na opuszczonym parkingu pod placem prowadzącym nad Sekwanę. – Wcześniej moi paryscy przyjaciele nigdy tu nie przyjeżdżali i zastanawiałem się dlaczego. To piękna przestrzeń na wyspie. Chcemy sprowadzić ludzi z powrotem i sprawić, by to miejsce ożyło – mówi Smets cytowany przez „The Guardian”. Wizualizację zmian można zobaczyć na profilu architekta w mediach społecznościowych. W katedrze Notre-Dame znaleziono grobowce i kompletny ołowiany sarkofag. Odkrycie o „nadzwyczajnej wadze naukowej” W czasie prac rekonstrukcyjnych w paryskiej katerze Notre-Dame archeolodzy natrafili na niezwykłe znalezisko. W samym środku budowli pod podłogą odkryto kilka grobowców i nienaruszony sarkofag... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/w-katedrze-notre-dame-znaleziono-grobowce-i-kompletny-olowiany-sarkofag-odkrycie-o-nadzwyczajnej-wadze-naukowej-fot-magdalena-salik-28859ee.jpeg" width="933" height="700" alt="W katedrze Notre-Dame znaleziono grobowce i kompletny ołowiany sarkofag. Odkrycie o „nadzwyczajnej wadze naukowej” (fot. Magdalena Salik)" title="W katedrze Notre-Dame znaleziono grobowce i kompletny ołowiany sarkofag. Odkrycie o „nadzwyczajnej wadze naukowej” (fot. Magdalena Salik)" /> Katedra Notre Dame dla klimatu Projekt stworzenia przyjaznej pieszym przestrzeni wokół katedry Notre Dame kosztuje 50 mln euro i jest finansowany przez władze miejskie w Paryżu. Rewitalizacja obejmie łącznie 4500 metrów kwadratowych. Nowe miejsca zostaną otwarte w 2024 r., po zakończeniu części prac związanych z odbudową katedry po pożarze. Modernizacja przestrzeni potrwa jednak jeszcze kilka lat. Jeśli wszystko pójdzie zgodnie z planem, ma zostać zakończona dopiero w 2027 r., kiedy wokół katedry nie będzie już rusztowań i bungalowów budowlanych. Paryski ratusz podkreśla, że modernizacja placów dookoła katedry ma wymiar nie tylko estetyczny, ale również klimatyczny. Między innymi dlatego przed Notre Dame pojawi się więcej drzew. – Miasto takie jak nasze nie może już myśleć, nie uwzględniając zmian klimatu – powiedziała na konferencji prasowej burmistrzyni Anne Hidalgo. Planujesz podróż do Francji? Sprawdź, jakie dania warto spróbować w Paryżu i nie tylko. Jeśli nie masz jeszcze pomysłów na kolejną podróż, zobacz dostępne oferty: Do odbudowy iglicy Notre Dame potrzeba 1000 dwustuletnich dębów. Ekolodzy oburzeni Straż leśna przeszukuje lasy w gminach Conches i Breteuil w regionie Eure w poszukiwaniu dębów, które muszą liczyć od 150 do 200 lat – podają francuskie media. Leśnicy szukają drzew, kt... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/pozar-katedry-notre-dame-uszkodzil-zabytkowa-swiatynie-calkowicie-niszczac-m-in-jej-dach-czesc-kamiennego-sklepienia-w-glownej-nawie-oraz-xix-wieczne-witraze-fot-getty-images-d8c46d9.jpeg" width="938" height="625" alt="Pożar katedry Notre Dame uszkodził zabytkową świątynię, całkowicie niszcząc m.in. jej dach, część kamiennego sklepienia w głównej nawie oraz XIX-wieczne witraże (fot. Getty Images)" title="Pożar katedry Notre Dame uszkodził zabytkową świątynię, całkowicie niszcząc m.in. jej dach, część kamiennego sklepienia w głównej nawie oraz XIX-wieczne witraże (fot. Getty Images)" /> Paryż szykuje się do Igrzysk Olimpijskich W 2024 r. Paryż zorganizuje Letnie Igrzyska Olimpijskie. Przygotowania do imprezy trwają już od kilku miesięcy. Za dwa lata oczy całego świata będą zwrócone właśnie na francuską stolicę, dlatego poza obiektami sportowymi ważne jest też, jak będą prezentowały się wizytówki miasta. Jedną z nich jest wieża Eiffla. Władze Paryża zapowiedziały już, że budowla zostanie po raz kolejny odmalowana. Czy to wystarcza? Z najnowszych raportów wynika, że słynna wieża jest w nienajlepszym stanie i powinna być całkowicie wyremontowana. Zaawansowane prace były w planach, ale przez opóźnienia spowodowane pandemią, rewitalizacja obejmie tylko niektóre fragmenty konstrukcji.
W katedrze Notre-Dame znaleziono grobowce i kompletny ołowiany sarkofag. Odkrycie o „nadzwyczajnej wadze naukowej”
W czasie prac rekonstrukcyjnych w paryskiej katerze Notre-Dame archeolodzy natrafili na niezwykłe znalezisko. W samym środku budowli pod podłogą odkryto kilka grobowców i nienaruszony sarkofag z XIV wieku.
W tym artykule: Odbudowa katedry Notre-Dame Niezwykłe znalezisko w Notre-Dame Co kryje średniowieczny sarkofag znaleziony w Notre-Dame? Co jeszcze odkryto pod podłogą Notre-Dame? 15 kwietnia 2019 r. był dniem, który wstrząsnął nie tylko Paryżem. Wieczorem, około godziny dziewiętnastej, na dachu katedry Notre-Dame wykryto ogień. Pożar szybko rozprzestrzenił się, obejmując cały dach świątyni. Jednemu z najsłynniejszych zabytków świata groziła zagłada. Akcja ratunkowa trwała cały wieczór i całą noc. Dopiero o czwartej nad ranem strażnicy ogłosili, że pożar został ugaszony. Chociaż zabytki znajdujące się wewnątrz katedry zostały w porę wyniesione i ocalały, zniszczenia i tak były ogromne. M.in. przepadł cały dach zbudowany z ośmiusetletnich dębów. Zawaliła się również charakterystyczna iglica z XIX wieku zbudowana według projektu architekta Eugene'a Viollet-le-Duca. Odbudowa katedry Notre-Dame Przywrócenie katedrze Notre-Dame jej poprzedniej świetności stało się dla Francji sprawą prestiżową. Prezydent Emmanuel Macron ogłosił, że świątynia zostanie ponownie otwarta dla zwiedzających już w 2024 r. Odbudowa katedry Notre Dame wstrzymana z powodu koronawirusa. Zobacz, jak wygląda rok po pożarze Rok temu świat płakał nad płonącą katedrą Notre Dame w Paryżu. Niektórzy sądzili, że ogień na zawsze odbierze nam to niezwykłe dzieło sztuki i architektury. Obecnie odbudowa 850-letni... Ten bardzo ambitny termin wymusił błyskawiczne rozpoczęcie prac nad odbudową katedry. By nic ich nie zakłócało, zamknięto nie tylko zabytek, ale i całą okolicę. Dla przechodniów i turystów niedostępny stał się plac przed świątynią oraz otaczające ją uliczki. Prace postępowały szybko. Uprzątnięto nawę główną, budowla została przykryta, ściany wsparte. Rozpoczęto również wznoszenie rusztowań niezbędnych do odbudowy dachu. Niezwykłe znalezisko w Notre-Dame W marcu tego roku, w czasie prac w samym środku katedry archeolodzy natrafili na niezwykłe znalezisko. Odkrycia dokonano w miejscu, gdzie transept, czyli nawa poprzeczna krzyżuje się z nawą główną. Przed postawieniem rusztowań musiano sprawdzić, czy podłoga jest odpowiednio wytrzymała. Jak brzmiała Notre-Dame? Badacze pracują nad przywróceniem pogłosu katedry W pożarze katedra Notre-Dame straciła nie tylko dach i ściany, ale również akustykę. Jest szansa, żeby ją odzyskać. Okazało się wówczas, że tuż pod nią znajduje się kilka grobowców z XIV wieku. Między nimi zaś stał ołowiany sarkofag. Jak napisano w komunikacie francuskiego ministerstwa kultury, znalezisko ma „nadzwyczajną wagę naukową”. Co kryje średniowieczny sarkofag znaleziony w Notre-Dame? Sarkofag ma kształt ludzkiego ciała. Naukowcy podejrzewają, że kryje zwłoki średniowiecznego dygnitarza. Na razie zajrzeli do środka z pomocą kamery endoskopowej. – Dostrzegliśmy kawałki tkaniny, włosy, a także charakterystyczną poduszkę z liści – opowiada Christophe Besnier, główny archeolog pracujący w katedrze. – To sygnał, że w sarkofagu pochowano ważnego religijnego dostojnika. Pożar katedry Notre Dame zatruł ołowiem miód z Paryża. Bomba z opóźnionym zapłonem? Podwyższone poziomy ołowiu wykryto w próbkach miodu z paryskich uli, pobranych w zaledwie trzy miesiące po wielkim pożarze katedry Notre Dame. Pożar, który miał miejsce w kwietniu 2019 roku... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/d1dcf3d4dc2e5b61f3512188a9a020b6de30b7ee-e208576.jpeg" width="938" height="626" alt="Pożar Katedry Notre Dame uwolnił do atmosfery szkodliwe związki ołowiu (Photo by Nicolas Liponne/NurPhoto via Getty Images)" title="Pożar Katedry Notre Dame uwolnił do atmosfery szkodliwe związki ołowiu (Photo by Nicolas Liponne/NurPhoto via Getty Images)" /> To, że do dziś dnia zachowały się elementy roślinne, stanowi dobry znak. – Ciało musi być bardzo dobrze zachowane – ma nadzieję Besnier. Naukowcy spodziewają się, że dokładne przebadanie znaleziska pozwoli lepiej poznać średniowieczne rytuały pogrzebowe. Co jeszcze odkryto pod podłogą Notre-Dame? Oprócz sarkofagu naukowcy znaleźli również fragmenty lektorium – drewnianej przegrody oddzielającej w katedrach nawę główną od prezbiterium. Na razie udało się odsłonić rzeźbione dłonie i popiersie brodatego mężczyzny. Na kawałkach drewna widoczne są również ślady farby. Jedno z najbardziej zagadkowych miast w Europie. Oto Paryż, jakiego nie znacie Dobrze, że znów zobaczyłem Paryż – powtarzam za francuskim powieściopisarzem Gustawem Flaubertem zawsze, kiedy tam jestem. Jak można się spodziewać, odkrycie przerwało prace rekonstrukcyjne prowadzone w katedrze. Jednak nie na długo. Archeolodzy mają czas na zajęcie się znaleziskiem tylko do 25 marca. Później odbudowa katedry zostanie wznowiona. Źródło: The Guardian
Jak lata się dronem wokół Notre Dame? Bardzo ostrożnie
Dlaczego fotografowi Tomasowi van Houtryve zajęło sześć miesięcy, aby zrobić zdjęcie lotnicze na lutowej okładce.
W tym artykule: Historia za okładką Co znajduje się na okładce? Co dalej u Tomasa van Houtryve? Tomas van Houtryve to belgijsko-amerykański fotograf, artysta i filmowiec. W swojej twórczości łączy dziennikarstwo śledcze, filozofię i metafory. Jego prace można oglądać w International Centre for Photography Museum w Nowym Jorku, Southeastern Center for Contemporary Art w Północnej Karolinie, BOZAR Centre for Fine Arts w Brukseli i galerii Baudoin Lebon w Paryżu. Fotograf opowiedział o swojej pierwszej okładce dla National Geographic w rozmowie z Emily Martin i Sylvią Mphofe z amerykańskiej redakcji. Historia za okładką W 2019 r. katedra Notre Dame – jeden z najcenniejszych zabytków Paryża – została częściowo zniszczona przez pożar. Wówczas znalazła się w centrum krajowej dyskusji, tak jak w XIX wieku, kiedy Victor Hugo napisał „Dzwonnika z Notre Dame”. Zabytek liczy 850 lat i jest symbolem dziedzictwa francuskiego średniowiecza. Van Houtryve mówi, że pożar i trwająca odbudowa rzuciły nowe światło na katedrę. – Niczego nie można brać za pewnik. Zawsze musisz pracować nad zachowaniem, ochroną i pielęgnowaniem tego, co jest ważne wokół ciebie – tłumaczy. Jak dodaje, kościół stał się instytucją i atrakcją turystyczną, na którą wielu paryżan, tak jak on sam, na co dzień nie zwracało uwagi. Dopiero kiedy pożar zagroził historycznej budowli van Houtryve, spojrzał na nią w inny sposób. Zazwyczaj pociągają go historie ukrywane i pomijane. Mówi, że „jeśli coś staje się zbyt sławne, ucieka w inną stronę”. Tym razem zafascynowała go jednak słynna katedra. Van Houtryve podkreśla, że dostęp do rekonstrukcji był mocno ograniczony. – Niewielu ludzi mogło podejrzeć ten cały sekretny wszechświat. Zawsze, kiedy jest coś, czego nie mogę zobaczyć, jestem jeszcze ciekawszy i zmotywowany, aby spróbować i zobaczyć, co jest w środku – opowiada. Jak brzmiała Notre-Dame? Badacze pracują nad przywróceniem pogłosu katedry W pożarze katedra Notre-Dame straciła nie tylko dach i ściany, ale również akustykę. Jest szansa, żeby ją odzyskać. Co znajduje się na okładce? Przed opublikowaniem książki Hugo w 1831 gotycka katedra Notre Dame była mocno zaniedbana. Szum wokół powieści sprawił, że znów stała się popularna. W XIX w. została też odremontowana, a jej unikalny projekt odzyskał powszechne uznanie. Na lutowej okładce amerykańskiego wydania National Geographic widzimy jedyne w swoim rodzaju przypory na szczycie katedry i znajdujące się za nimi dzwonnice. Według van Houtryve'a to jeden z najpiękniejszych widoków. Jak mówi, dzięki nim Notre Dame jest wyjątkowa w porównaniu z architekturą innych epok we Francji. Obszar na tyłach katedry był w większości niedostępy od czasu pożaru. Van Houtryve mówi, że próbował sfotografować go z innych wysokich budynków w pobliżu Notre Dome. Z żadnego z nich nie udało mu się jednak objąć na zdjęciu uszkodzeń i efektów odbudowy. Po wykluczeniu możliwości przelotu helikopterem i użycia dźwigu lub ramienia hydraulicznego do podniesienia kamery fotograf zdał sobie sprawę, że rozwiązanie było tylko jedno: lot dronem. Po raz pierwszy zapoznał się z techniką fotografowania dronem w 2012 r. Postanowił wykorzystać swoje doświadczenie, aby ożywić tę historię. Po drodze napotkał jednak pewne przeszkody. Przejście przez wszystkie kanały zajęło mu około 6 miesięcy. W tym czasie zdobył licencję, ubezpieczenie, pozwolenia policyjne i zezwolenia na lot dla drona, a także ogólną zgodę na sesję zdjęciową od instytucji publicznej odpowiedzialnej za renowację. Musiał również poinformować lokatorów pobliskich budynków mieszkalnych o locie dronem. Podczas jednej z porannych sesji zdjęciowych policja poprosiła go o pokazanie wszystkich dokumentów. Van Hourtryve twierdzi, że przez to przegapił tęczę. Mimo to wykonał doskonałe zdjęcie. Zależało mu na tym, żeby właśnie ten kadr znalazł się na okładce. Nie tylko dlatego, że fotografował w pionie. Kiedy go zobaczył, po prostu widział, że to specjalne ujęcie. Miał szczęście – promienie słońca oblały słynne przypory tylko na kilka chwil, zanim chmury zasłoniły niebo na resztę grudniowego dnia. Van Houtryve chce pozostawić czytelnikom poczucie inspiracji, jaką Notre Dame jest od lat. W końcu katedra fascynowała niektórych z pierwszych mieszkańców Paryża, od Hugo po architekta Viollet-le-Duca, który odrestaurował ją w XIX wieku. – To, co jest fajne w Notre Dame, to to, że to dziedzictwo po prostu przepłynęło w czasie jak statek. Czasami ignorujemy Notre Dame, ale to jest to miejsce, w które tak wielu ludzi włożyło tak wiele w tak długim czasie – podsumowuje fotograf. Więcej o odbudowie katedry Notre Dame dowiesz się na stronie NationalGeographic.com Co dalej u Tomasa van Houtryve? Van Houtryve będzie pracował w Notre Dame jeszcze przez kilka lat, obserwując kluczowe etapy renowacji, aż do jej zakończenia, co ma nastąpić w 2024 r. przed Letnimi Igrzyskami Olimpijskimi w Paryżu. W międzyczasie przygotowuje też nowy projekt, fotografując z dronu krajobrazy w Alpach, które zostały przekształcone przez ludzi, takie jak tamy i kopalnie. Opracowanie: Mateusz Łysiak
Rusza odbudowa zniszczonej pożarem katedry Notre Dame!
Po ponad dwóch latach od pożaru i pracach przygotowawczych obejmujących każdy szczegół, odbudowa Notre Dame może się wreszcie rozpocząć!
W tym artykule: 850 lat historii 40 000 kawałków drewna i dziesiątki specjalistów Tradycyjna forma i wyścig z czasem by zdążyć na 2024 r. Wszyscy chyba pamiętamy tragiczny pożar który zniszczył sklepienie najsłynniejszej katedry świata – paryskiej Notre Dame w marcu 2019 roku. W jego wyniku uszkodzone zostały kluczowe elementy strukturalne liczącej sobie 850 lat świątyni. Bezcenny zabytek, który jest skarbem nie tylko francuskiego, ale i światowego dziedzictwa był bardzo bliski całkowitego zawalenia się podczas pożaru. Najpoważniejsze uszkodzenia dotyczyły, oprócz drewnianego szkieletu sklepienia, ołowianego pokrycia dachu i iglicy, która nie przetrwała pożaru. Pożar został jednak ugaszony, a budowla zabezpieczona. 850 lat historii Przed fatalnym dla katedry 2019 odwiedzało ją około 13 milionów turystów z całego świata rocznie, czyniąc ją najpopularniejszym zabytkiem całej Europy. Notre Dame została zbudowana na polecenie biskupa Paryża Maurice’a de Sully w ciągu 182 lat. Budowa została ukończona w 1345. Od tamtej pory, choć trudno w to uwierzyć, katedra przeszła tylko jedną gruntowną renowację w XV wieku! Oprócz tego, jej oryginalna, centralna iglica, która była niestabilna została rozebrana i zastąpiona nową w XIX wieku (na zdj. poniżej). 40 000 kawałków drewna i dziesiątki specjalistów Po pożarze w 2019 roku, francuska narodowa organizacja badawcza, CNRS, rozpoczęła kosztowne i skrupulatne badania katedry, które objęły każdy jej element. Od fundamentów, przez elementy metaloplastyki, stolarki po wszystkie artefakty jakie się w niej znajdują. Celem tych badań, było nie tylko przygotowanie się do renowacji budynku, ale również stworzenie rozwiązań, dzięki którym podobny pożar już nigdy się tam nie wydarzy. Prace zabezpieczające obejmowały „zapakowanie” w specjalną ochronną powłokę słynnych gargulców katedry, wzmocnienie jej przypór, umocnienie szczytów i usunięcie spalonego rusztowania. Samo to, było niebagatelnym wyzwaniem, bowiem drewniana konstrukcja dachu, która uległa spaleniu zawierała aż 40 000 kawałków drewna! Ponadto zbudowano specjalne tymczasowe struktury, aby zabezpieczyć wieże, sklepienia i ściany ogromnej, pozbawionej dachu katedry. Aby zabezpieczyć budowlę przed zawaleniem, zniszczone przez pożar sklepienie zostało zastąpione drewnianymi łukami, które następnie przykryto specjalnym „parasolem", aby chronić jej wnętrze przed wpływem czynników atmosferycznych. W fazę zabezpieczenia katedry zaangażowano dziesiątki stolarzy, ekspertów od rusztowań, zawodowych alpinistów, mechaników organowych i wielu innych ekspertów a także najnowsze technologie. Tradycyjna forma i wyścig z czasem by zdążyć na 2024 r. Jean-Louis Georgelin, szef jednostki publicznej, której zadaniem jest odbudowa katedry powiedział: „Katedra stoi solidnie na swoich fundamentach, jej ściany są mocne, wszystko trzyma się razem. Jesteśmy zdeterminowani, aby wygrać walkę z czasem i zdążyć na 2024 rok, aby ponownie otworzyć naszą katedrę! Będzie to zaszczyt dla Francji, a dokonamy tego, ponieważ wszyscy jesteśmy zjednoczeni w tym celu". Katedra zostanie teraz przywrócona do stanu swojej pierwotnej świetności i odbudowana zgodnie z poprzednim projektem, który obejmuje iglicę o wysokości 96 metrów zaprojektowaną przez architekta Eugène Viollet-le-Duc w połowie XIX wieku przy okazji jej ówczesnej wymiany. Co ciekawe, Prezydent Francji Emmanuel Macron mocno nalegał, aby na szczycie Notre Dame zbudować nowoczesną iglicę zamiast wiernej rekonstrukcji poprzedniej. Jednak po zdecydowanym sprzeciwie opinii publicznej i protestach konserwatorów zabytków, podjęto decyzję o odbudowie wieży w jej pierwotnej formie. Prezydent Macron zobowiązał się, że odbudowa Notre Dame zostanie ukończona przed Igrzyskami Olimpijskimi w 2024 roku, których organizatorem będzie właśnie Paryż. Teraz, po dwóch latach prac badawczych, przygotowaniach i zabezpieczeniu niezbędnych środków finansowych, wreszcie ruszają właściwe prace!
Technologia 3D, dzięki której można tworzyć trójwymiarowe modele obiektów, pozwala chronić i odbudowywać cenne zabytki
Technologia skanowania przy pomocy laserów pozwala na tworzenie odwzorowujących w najdrobniejszych detalach modeli budynków i konstrukcji w trzech wymiarach. To nieocenione narzędzie w rękach naukowców, którzy dzięki niemu mogą lepiej dbać o najcenniejsze zabytki, lub w razie potrzeby, naprawiać je i odbudowywać.
W tym artykule: Modelowanie 3D na pomoc Notre Dame Cyfrowe dziedzictwo Od Wyspy Wielkanocnej do Mjanmy Doskonałym przykładem jest zniszczona pożarem sprzed kilku lat, słynna paryska katedra Notre Dame. Przy pomocy skanowania laserowego zespół ekspertów stworzył jej wierny trójwymiarowy, cyfrowy model. Ta rekonstrukcja, początkowo przeprowadzona jedynie na dyskach komputerów, jest niezwykle pomocna dla ekspertów którzy zajmują się faktyczną odbudową i obejmuje znacznie więcej niż tylko odwzorowanie kształtu budynku w najdrobniejszych szczegółach. Modelowanie 3D na pomoc Notre Dame Model 3D zawiera też szczegółowe dane dotyczące składu chemicznego materiału budulcowego katedry, fizyczne parametry budowli takie jak ciężar poszczególnych elementów czy naprężenia występujące w całej konstrukcji. Oprócz tego, cyfrowy model jest też pełen uwag dotyczących historii budowli, danych na temat gruntu na którym stoi wraz z wynikami badań archeologicznych oraz wszelkich innych informacji z dziedziny architektury i inżynierii niezbędnych do jak najlepszego odbudowania Notre Dame po pożarze. O tym, jak wysoki jest stopień dokładności tego modelu świadczy to, iż każdy z kawałków drewna tworzących sklepienie, które spłonęło jest również szczegółowo opisany i skatalogowany. Cyfrowe dziedzictwo Wszystkim zajmuje się organizacja pozarządowa o nazwie CyArk. Działa ona w obszarze tzw. „dziedzictwa cyfrowego”. Jej działalność polega na skanowaniu i katalogowaniu danych cyfrowych dotyczących najcenniejszych pod względem historycznym i kulturowym miejsc na świecie. Jej przewodniczący, informatyk John Ristevski, opisuje działanie wykorzystywanej w tym procesie technologii LIDAR (to skrót od Light Detection and Ranging, co można przetłumaczyć jako „wykrywanie i skalowanie fotometryczne”): „Pozwala nam ona na bardzo dużą dokładność. W przeciwieństwie do fotogrametrii (która jest procesem polegającym na pozyskiwaniu informacji na temat terenu na podst. zdjęć), LIDAR zapewnia uzyskanie wspaniałych tekstur i pięknej geometrii, w procesie modelowania". Od chwili swojego powstania CyArk przechowuje kopie danych zawierających informacje na temat każdego zeskanowanego miejsca w specjalnym, podziemnym bunkrze, głęboko pod ziemią, służącym za swoisty sejf dla serwerów i dysków, dla różnych instytucji. To daje pojęcie o tym, jak poważnie ta organizacja traktuje swoje zadanie. W 2018 roku CyArk zaczęła również udostępniać swoje zbiory danych za darmo w Internecie w oparciu o licencję Creative Commons, co pozwala na korzystanie z nich każdemu chętnemu. Od Wyspy Wielkanocnej do Mjanmy Misją CyArk oprócz pomocy w zachowaniu najcenniejszych światowych zabytków w jak najlepszym stanie jest też szkolenie specjalistów zajmujących się zabytkami na całym świecie. Na początku 2020 roku np. Ristevski i razem ze swoimi pracownikami przeprowadził szkolenia dla pracowników troszczących się o słynne posągi na Rapa Nui, czyli na Wyspie Wielkanocnej. Wielkie posągi są wystawione na ciągłe działanie silnych pacyficznych wiatrów i soli pochodzącej z oceanu. CyArk wykonała tam zestaw trójwymiarowych modeli, które posłużą jako nieocenione źródło informacji o procesie starzenia się i erozji każdego z ogromnych kamiennych posągów znajdujących się na wyspie. Innym z miejsc, które odwiedził Ristevski ze swoim zespołem z CyArk jest Mjanma czyli dawna Birma. Przeprowadzono tam skanowanie wielkich świątyń Bagan zbudowanych z kamienia. Dane zebrane przy tej okazji okazały się nieocenione, gdy w to miejsce nawiedziło potężne trzęsienie ziemi w 2016 roku. Dzięki trójwymiarowym modelom, tamtejsi konserwatorzy byli w stanie szczegółowo ocenić powstałe zniszczenia i zaplanować proces odbudowy, co byłoby bardzo utrudnione, jeśli w ogóle nie niemożliwe bez pomocy CyArk.
Do odbudowy iglicy Notre Dame potrzeba 1000 dwustuletnich dębów. Ekolodzy oburzeni
Straż leśna przeszukuje lasy w gminach Conches i Breteuil w regionie Eure w poszukiwaniu dębów, które muszą liczyć od 150 do 200 lat – podają francuskie media. Leśnicy szukają drzew, które mogłyby posłużyć do budowy nowej iglicy katedry Notre Dame, zniszczonej przez tragiczny pożar.
W tym artykule: Wycinka do końca marca "Ślepota na rzeczywistość" Pożar katedry Notre Dame, który miał miejsce w 2019 r., spustoszył jeden z najważniejszych zabytków Paryża. Dzięki wpłatom od darczyńców, a także wsparciu francuskiego rządu, wysiłki na rzecz odbudowy katedry wciąż trwają. Prezydent Francji Emmanuel Macron postawił sobie za cel odbudowę iglicy do 2024 r. Wycinka do końca marca Zadanie nie jest łatwe, bo aby zachować szczególny charakter i styl katedry, potrzebnych jest niemal 1000 dwustuletnich dębów. Na razie trwa poszukiwanie odpowiednich drzew. Ścięte dęby będą musiały też wyschnąć, zanim trafią do obróbki. A to może trwać od 12 do 18 miesięcy. Oznacza to, że wszystkie drzewa wybrane do odbudowy iglicy, muszą zostać ścięte do końca marca 2021, zanim zaczną wypuszczać wiosenne soki – twierdzi Le Figaro. – W tej chwili jesteśmy na etapie selekcji drzew pod kątem elementów konstrukcyjnych, które będą niezbędne dla iglicy. Drzewa będziemy wybierać na podstawie ich wymiarów: wysokości, średnicy, jakości, aby móc wydobyć [z nich] odpowiednie elementy konstrukcyjne – powiedział François Hauet, ekspert ds. leśnictwa w Louviers i wiceprezes Stowarzyszenia Ekspertów Leśnych Normande w wywiad z France Inter. Plan wycięcia tak dużej liczby wiekowych drzew budzi spore kontrowersje. Philippe Gourmain, ekspert ds. leśnictwa i członek France Bois Forêt, stowarzyszenia koordynującego drzewne żniwa na rzecz Notre Dame, opisuje projekt jako rodzaj „naturalnego cyklu historii Francji”. Twierdzi, że dawni królowie często sadzili duże lasy, aby mieć surowce do projektów lub budowy ich floty morskiej – przywołuje jego słowa Forbes. Odbudowa katedry Notre Dame wstrzymana z powodu koronawirusa. Zobacz, jak wygląda rok po pożarze Rok temu świat płakał nad płonącą katedrą Notre Dame w Paryżu. Niektórzy sądzili, że ogień na zawsze odbierze nam to niezwykłe dzieło sztuki i architektury. Obecnie odbudowa 850-letni... "Ślepota na rzeczywistość" Ale nie wszyscy w działaniach rządu i konserwatorów zabytków widzą dziejową sprawiedliwość. Aktywiści ekologiczni skrytykowali plan wycinki. „Świadomy wybór wycięcia tysiąca dwustuletnich drzew w celu odtworzenia iglicy katedry i jej ram może wydawać się jedynie ślepotą na rzeczywistość lub, co gorsza, niemożnością wyciągnięcia wniosków z obecnej sytuacji” - tak o decyzji napisała Sandra Plantier, profesor nadzwyczajna geografii w Państwowym Wyższym Instytucie Nauczania i Edukacji (INSPE), która m.in. prowadzi wykłady dotyczące zrównoważonego rozwoju. W felietonie dla Reporterre Plantier napisała również, że „mówienie o zbiorze drzew jest anachroniczne” i ignoruje związek między ludźmi a światem przyrody. Za bardziej właściwe uznała nazywanie drzew „katedrami bioróżnorodności naszych lasów”. Pożar katedry Notre Dame w dużym stopniu uszkodził zabytkową świątynię, całkowicie niszcząc m.in. jej dach, część kamiennego sklepienia w głównej nawie oraz XIX-wieczne witraże. Macron obiecał, że 850-letnia kaplica zostanie odbudowana do 2024 roku, kiedy w Paryżu mają odbyć się Letnie Igrzyska Olimpijskie. Pożar katedry Notre Dame zatruł ołowiem miód z Paryża. Bomba z opóźnionym zapłonem? Podwyższone poziomy ołowiu wykryto w próbkach miodu z paryskich uli, pobranych w zaledwie trzy miesiące po wielkim pożarze katedry Notre Dame. Pożar, który miał miejsce w kwietniu 2019 roku... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/d1dcf3d4dc2e5b61f3512188a9a020b6de30b7ee-e208576.jpeg" width="938" height="626" alt="Pożar Katedry Notre Dame uwolnił do atmosfery szkodliwe związki ołowiu (Photo by Nicolas Liponne/NurPhoto via Getty Images)" title="Pożar Katedry Notre Dame uwolnił do atmosfery szkodliwe związki ołowiu (Photo by Nicolas Liponne/NurPhoto via Getty Images)" />
Odbudowa katedry Notre Dame wstrzymana z powodu koronawirusa. Zobacz, jak wygląda rok po pożarze
Rok temu świat płakał nad płonącą katedrą Notre Dame w Paryżu. Niektórzy sądzili, że ogień na zawsze odbierze nam to niezwykłe dzieło sztuki i architektury. Obecnie odbudowa 850-letniej katedry jest wstrzymana z powodu pandemii koronawirusa.
Wielki pożar w katedrze Notre Dame wybuchł dokładnie 15 kwietnia 2019 roku o godzinie 18.30. Jak twierdzą francuscy prokuratorzy do zapłonu mogło dojść z powodu wyrzuconego przez robotnika niedopałka albo awarii instalacji energetycznej. W pożarze ucierpiały trzy osoby. Wieść o wybuchu ognia w paryskiej katedrze błyskawicznie obiegła świat. Wydarzenia na żywo relacjonowały media na całym świecie, a Facebook, Twitter i Instagram dosłownie zalała fala słów wsparcia i solidarności z Paryżem. Natychmiast pojawiły się też napływające z całego świata zapewnienia o wsparciu finansowym odbudowy katedry. Darowizny płynęły z całego świata, nie tylko od celebrytów, polityków czy przedsiębiorców, lecz także od zwykłych mieszkańców. Zebrano łącznie 850 mln euro. Teraz – w związku z panującą pandemią koronawirusa – prace w katedrze wstrzymano. Jednak dzięki zdjęciom katedry, także z wnętrza, możemy zobaczyć, jak Notre Dame prezentuje się rok po tragicznych wydarzeniach. Delikatna konstrukcja Choć część prac przygotowujących do remontu została przeprowadzona, wciąż nie ma pewności co do tego, czy katedrę uda się całkowicie uratować, a tym bardziej jeśli chodzi o otwarcie jej dla zwiedzających. Jean-Louis Georgelin, specjalny przedstawiciel prezydenta Emmanuela Macrona ds. odbudowy katedry pod koniec stycznia przed francuskim senatem przyznał, że ​​jest zbyt wcześnie, aby stwierdzić czy katedrę można uratować. Poinformował, że konieczne jest jeszcze wykonanie szeregu delikatnych zadań, aby dokładnie sprawdzić stan konstrukcji budynku – w tym uzyskanie dostępu do sklepień sufitowych i usunięcie starych rusztowań, które zostały wzniesione przed pożarem i częściowo się stopiły. Georgelin powiedział również, że duże ilości pyłu ołowianego w katedrze stwarzają „poważne ryzyko”. Większym optymizmem wykazała się Aline Magnien, dyrektorka Laboratorium Badań Zabytków (LRMH), która w zeszłym miesiącu stwierdziła: „serce Notre Dame zostało ocalone”. – Liczy się nie dach i sklepienie, ale sanktuarium, które chronią. Notre Dame zostanie przywrócone. Jego dzieła sztuki, kamienie i witraże zostaną oczyszczone; będzie jaśniejsze i piękniejsze niż wcześniej – powiedziała Magnien cytowana przez magazyn „Science”. Symboliczne nabożeństwo Zniszczone rusztowania miały zostać zdemontowane w czerwcu tego roku, a francuskie Ministerstwo Kultury i prezydent Macron szacowali ponowne otwarcie Notre Dame na 2024 rok. Na razie nie wiadomo, jak bardzo przestój spowodowany pandemią wpłynie na opóźnienie w pracach rekonstrukcyjnych i naprawczych katedry. W pierwszej połowie tego roku rozstrzygnięty miał też zostać konkurs na projekt nowej iglicy Notre Dame. Poprzednia zawaliła się w wyniku pożaru. Na razie nie wiadomo, czy konkurs zostanie rozstrzygnięty w terminie. View oEmbed on the source website W Wielki Piątek arcybiskup Paryża Michel Aupetit udał się do kaplicy przy katedrze, aby nagrać w niej nabożeństwo wielkopiątkowe. – Rok temu katedra została zniszczona. Dziś kraj jest spustoszony przez pandemię. Zawsze jest jednak przesłanie nadziei, a ta uroczystość w sercu katedry będzie znakiem naszej nadziei – mówił. Katarzyna Grzelak
Średniowiecze to ciemne wieki? Bzdura! Oto dowód - katedry
Średniowieczne katedry były majstersztykiem zadającym kłam tezie o wiekach ciemnych.
Zawdzięczamy im pierwszą spójną europejską kulturę, pierwszy podręcznik i związki zawodowe. Były największą rewolucją w dziejach architektury, a rozwój cywilizacyjny, jaki nastąpił dzięki budowie gotyckich katedr, porównuje się do rewolucji przemysłowej. Ludzkość do dziś nie stworzyła z kamienia niczego, co mogłoby się im równać. Niezwykły, graniczący z szałem, ruch wznoszenia katedr, który opanował średniowieczną Europę I omal nie zrujnował Francji, rozpoczął się drugiej niedzieli czerwca 1144r. Ten dzień opat z podparyskiej bazyliki Saint-Denis przygotowywał przez lata. Stara świątynia, którą zarządzał, była zniszczona, ciasna, ciemna i posępna, jak wiara tamtego okresu – straszyła zamiast dodawać otuchy. W romańskim kościele kobiety mdlały, krzyczały i ratowały się przed uduszeniem, brnąc do wyjścia po głowach wiernych, mnisi przed religijnym uniesieniem tłumu uciekali, skacząc przez okno z cudownymi szczątkami Świętego Dionizego. W potwornym ścisku niewielu mogło dostrzec bogactwo, jakim dysponował opat Suger. Tymczasem ten człowiek z ludu o nowobogackim guście chciał zabłysnąć. Pochwalić się złotem ołtarzy, kosztownością naczyń liturgicznych, wspaniałością relikwiarzy i wytwornością swoich szat. Do tego potrzebował w kościele światła. I tak z opactwa Saint-Denis stworzył pierwszy gotycki kościół. Choć na takie stwierdzenie oburzają się Anglicy. – Różne formy gotyckie pojawiają się w Anglii już wcześniej – mówi profesor Antoni Ziemba z UW i Muzeum Narodowego w Warszawie. – Samego jednak łuku ostrego nie można uznać za gotyk. Saint Denis jest pierwszym kościołem z gotycką konstrukcją szkieletowo-przyporową. Za prawdziwy gotyk często uznaje się właśnie ten francuski, ale wynika to z nacjonalistycznej historiografii francuskiej oraz z przyjęcia założenia, że musi istnieć centrum oraz jego peryferie. A przecież gotyk włoski, odwołujący się do architektury klasycznej, też jest wspaniały, bogaty, ozdobny, nie mówiąc już o gotyku hiszpańskim. L’art Gothique to nic innego jak sztuka Gotów, dzikich najeźdźców, którzy złupili Rzym. Tak pogardliwie został ten styl nazwany w renesansie. Symbolizował coś prostackiego, w złym guście, barbarzyńskiego. Coś co zbyt daleko odbiega od klasycznego piękna i harmonii. Renesansowi wielbiciele kultury antycznej złupili gotyckie katedry jak Goci Rzym. Bajecznie kolorowe ściany bielili, gargulcom odłupywali głowy, niszczyli rzeźby. Tymczasem dziś uważa się, że ruch budowy gotyckich katedr był nie tylko wielkim przełomem kulturowym, ale też technicznym. Znacznie udoskonalono wtedy m.in. dźwig i wynaleziono kafar. No i nauczono się wznosić drapacze chmur. Dzięki odciążeniu ściany można było radykalnie przeszklić i wpuścić do kościoła niematerialny mistyczny element – boskie światło. Teraz kościół jaśnieje i dzieło jaśnieje – napisano na jednej z inskrypcji w Saint-Denis. Ostre łuki, zawieszone na nich elastyczne sklepienie żebrowe i przypory, które z zewnątrz utrzymują szkielet szklanej świątyni, stworzyły gotycką katedrę. To jedyny styl, który konstrukcję wystawia na zewnątrz budowli. suger, który był także snobem, na uroczystość konsekracji bazyliki zaprosił, kogo zdołał. Dopiął swego. Biskupi oniemieli, widząc delikatne światło sączące się do zalanego złotem wnętrza. Jam był wodzem, gdy powstało to dzieło – nie omieszkał zaznaczyć opat na jednej inskrypcji w bazylice Saint-Denis, która dziś znajduje się na ostatnim przystanku najbardziej zatłoczonej i kolorowej, słynnej „Ligne 13” paryskiego metra. Biskupi rozjechali się, drżąc z zazdrości, i gdy tylko szczęśliwie nadarzał się pożar kościoła (co w tamtych czasach było nagminne), na zgliszczach natychmiast wyrastała nowa gotycka budowla. W samej Francji co 5–10 lat powstawała katedra. Coraz wyższa, coraz smuklejsza, coraz bardziej przezroczysta. Miasta i biskupi prześcigali się w wysokości sklepień, ozdobności wież, ilości witraży. Nie liczyli pieniędzy i wysiłku. W Irlandii wycięto w pień dęby, przetrzebiono lasy we Francji, sprowadzano też nadbałtyckie sosny. Katedry wymagały wznoszenia skomplikowanych rusztowań. W ciągu trwającego 300 lat szaleńczego wyścigu w samej tylko Francji powstało 80 katedr i 500 dużych kościołów gotyckich. Każda nowa budowla starała się prześcignąć poprzedniczkę. Katedrę w Laon udekorowano pięcioma wieżami, świątynia w Amiens mogła pomieścić 10 tys. osób, czyli całe miasto, i nie dość, że kościół był dwa razy większy od paryskiej Notre-Dame, to jeszcze 90 proc. powierzchni ścian zajmowały w nim witraże. Gdy budynek dosłownie zaczął pękać w szwach, opasano go obręczą z najlepszego wówczas żelaza z Toledo. Wyścig z prawami fizyki zakończył się 50 km dalej, w Beauvais, w dzień Wniebowstąpienia 1573 r. Gdy pogrążona w śpiewach i dymie kadzideł procesja opuściła kościół, sklepienie zawieszone na wysokości 50 m runęło. Wyżej już się nie dało. Podczas tej katastrofy tylko jedna osoba złamała rękę, ale w Beauvais do dziś toczą się prace remontowe. Katedry nie rosłyby tak licznie i szybko, a biskupi nie mieli takiej władzy, majątku i autorytetu, gdyby nie reformy papieża Grzegorza VII, który scentralizował Kościół i umocnił jego wpływy. Wobec zrujnowanych przez wyprawy krzyżowe władców i obdartych z majątków możnych Kościół jawił się jako prawdziwa siła, zdobywał władzę i umacniał ją, propagując siebie jako jedyną drogę do zbawienia. Świat poza Kościołem był nędzny, ciemny i głupi. Nie umiał czytać, ale właściwie nie miał też co czytać, bo wszystkie księgi należały do Kościoła. Jedyne światło sączyło się przez witraż gotyckiej katedry, obiecując zbawienie. Duchowni właśnie wymyślili czyściec, co było świetnym, choć może nieco populistycznym manewrem. Kościół przechwycił też święte relikwie napływające z kolejnych krucjat. Wokół namacalnej, a jednocześnie świętej relikwii łatwiej było wznieść katedrę, niebiańskie Jeruzalem na ziemi. I tak katedra w Chartres powstała dla sukni, w której rodziła Maryja Dziewica, Soisson zdobyło cudowny pantofel, czyli but Maryi. Do Chalons trafił napletek Jezusa z obrzezania, a jedna z dwudziestu przynajmniej czaszek Jana Chrzciciela znajduje się w Amiens. Relikwie zarabiały na katedry, ale później katedry zarabiały na relikwiach. Na katedrach z kolei zarabiały całe miasta przyjmujące pielgrzymów. Budowa była ogromną inwestycją finansową. Obliczono, że Chartres liczące wówczas 10 tys. mieszkańców, musiało zebrać sumę równą miliardowi dolarów. Duchowni obnosili po wsiach prefabrykowane relikwie i zbierali datki, możni ofiarowywali klejnoty i majątki, w miastach nie było rzemieślnika, u którego nie stałaby skarbonka. Stosowna opłata skracała podróż do raju nawet o 140 dni, a do nabycia były też religijne polisy, czyli odpusty. Można było zaliczyć krucjatę, wyruszając jedynie z datkiem do kościoła. Gdy w Rouen zabrakło środków na budowę drugiej wieży, tamtejszy biskup wystarał się u papieża o dyspensę na jedzenie masła w Wielki Post. Kto nie pościł, fundował wieżę nazwaną później maślaną. Jednak katedry nie powstawały – tak jak chcielibyśmy wierzyć – z religijnego uniesienia i patriotycznego zrywu całego miasta, które zakasało rękawy do pracy. Było to ogromne przedsięwzięcie deweloperskie prowadzone przez wyspecjalizowany przykościelny organ. Przy samej budowie pracowała wąska grupa hojnie opłacanych wędrownych rzemieślników, którzy zatrudniali się na kilkuletnie kontrakty. Tworzyli one zwarte grupy zawodowe, często strzegące tajników fachu, godzin pracy i wysokości wynagrodzenia. Tak było w przypadku wędrownych murarzy, którzy utworzyli najdłużej działające tajne ugrupowanie – masonerię. Tajemne masońskie znaki, które mieli pozostawić w katedrach, to nic innego jak podstawa wypłaty dla każdego z nich. Murarze opłacani byli w zależności od ilości bloków, które udało im się ociosać i wmurować. Patronem masonerii jest budowniczy świątyni Salomona, na kształt której wędrowni murarze budować mieli gotyckie katedry – oblane złotem, przebogate budowle ze światła. Wznoszono je dla światła, a ono było już domeną witrażystów. Ci wieńczyli dzieło, wyczarowując w swoich tajemnych pracowniach kolory z tlenków metali. Ich fach był bardzo intratny, a jego tajniki strzeżone. Do dziś nie udało się odtworzyć słynnego błękitu z Chartres, który tamtejszy witrażysta opracował specjalnie dla Maryi Panny. Witraże były kosztowne, dlatego uciekano się do sprzedaży powierzchni reklamowych i sponsoringu. Apostołów z Chartres ufundowali piekarze, a szewcy przy pracy sami znaleźli się na jednym z tamtejszych witraży. Różne też były oczekiwania donatorów, którym starał się sprostać Kościół, stąd pewne ikonograficzne nieścisłości – w katedrze w Chartres jest np. aż pięć witraży poświęconych św. Jakubowi. Podobno jedno z okien Notre-Dame ufundowały paryskie kurtyzany, nie pozwolono im jednak na coś, co dziś nazwalibyśmy umieszczeniem logo. Gotowa świątynia miała być odzwierciedleniem boskiego porządku stworzenia. Za św. Augustynem wierzono, że Bóg – architekt i matematyk – stworzył świat według miary, liczby i wagi. W ten sam sposób budowano symetryczne, oparte na niebiańskim kole i ziemskim kwadracie katedry. Wznoszenie coraz wyższych świątyń było jak pokonywanie materii. Przezwyciężając kamień, człowiek łączył się z Bogiem. Światło pozwalało obcować z nieskończonością. Ludzie zadzierali głowy do góry, patrzyli na witraże, ale widzieli nieskończone dobro. Napoleon miał podobno powiedzieć, że w Chartres ateista zaczyna się bać, i do dziś wielu ludzi doświadcza tam duchowych przeżyć. W czasach katedr wierzono głęboko, że Bóg ingeruje w dzieło, że Matka Boska realnie wspiera budowę świątyni dla swojej sukni. W 1940 r. mnisi odkryli, że katedry pod wezwaniem Matki Boskiej odwzorowują na mapie Francji zodiak Panny. Maryja w odróżnieniu od srogiego Stwórcy i jego zbyt doskonałego Syna była idealną patronką miejskich katedr – opiekuńczą i wyrozumiałą, choć wówczas bardzo jeszcze młodą świętą. Kościół, żeby kontrolować mężczyzn, represjonował kobiety. Grzmiał o ich nieczystości, o grzechu pierworodnym. Dopiero w XI w. pojawiła się Maryja jako symbol czystości, a wraz z nią żeński pierwiastek w religii. Dzięki Maryi do katedr trafiły posągi kobiet. Nie były to już kostuchy przynoszące śmierć, ale rzeźby, do których pozowały żony, córki, sąsiadki, kobiety obdarowane uczuciami. Na ich twarzach rysowały się smutek, uniesienie, radość i cierpienie. Zmienił się też sam stosunek Kościoła do kobiet. Przyznano im prawo do miłości. Samo uczucie przestało być grzeszne, a zaczęto je postrzegać jako dar. Oprócz posągów Maryi kościoły zaludniały inne kobiety. Są naga Ewa, Esmeralda i Maria Magdalena, a w Chartres wyrzeźbiono nawet syrenę z odkrytym biustem. Oczywiście, wysoko w górze, bo im wyżej, tym większą swobodą cieszyli się rzeźbiarze. Jeden z nich w Chartres zostawił nawet płaskorzeźbę z biskupem udającym się wprost do piekieł. Ale rzeźby, podobnie jak witraże, miały przede wszystkim edukować niepiśmiennych wiernych. Dlatego tematy biblijne przeplatały się z historycznymi i wiedzą ogólną, np. z zakresu rolnictwa. Na portalach w Chartres, które było wówczas ważnym ośrodkiem naukowym, wśród świętych znaleźli się nawet pogańscy starogreccy uczeni. trudno uwierzyć, że katedry, które zwiedzamy dziś z nabożną ciszą, tętniły niegdyś życiem. Było w nich gwarno, dochodziło nawet i do bijatyk. Sfera sacrum ograniczała się jedynie do prezbiterium, a kościelne nawy były popularnym miejscem spotkań. Urządzano tu pikniki, bawiły się dzieci, biegały psy. Ławnicy udzielali porad, rzemieślnicy rozstrzygali swoje spory. W niektórych miastach, tam gdzie stała już katedra, rezygnowano z budowy ratusza. Na schodach i placu wystawiano misteria. W XIII w. Kościół odkrył moc kazania, które zaczęło pełnić funkcję dzisiejszych mediów. Przestał straszyć i grozić, a zaczął dodawać nadziei. Chrystus w Chartres jest piękny, a anioły z Reims uśmiechają się pochylone nad ludźmi. Średniowieczna wiara, jak katedra do swego wnętrza, wpuszcza do duszy światło. Kościół zachwyca spektaklem i przepychem. We wspaniałych lichtarzach palą się świece, migocze kolorowe światło witraży, na sklepieniach lśnią złote gwiazdy, dymią kadzidła, a polifoniczna muzyka rezonuje o kolumny. Być może jedyne wówczas multimedialne widowisko oferowała katedra w Wells uznawana dziś za najbardziej poetycką z angielskich katedr. W niedzielę palmową kler ubrany w odświętne stroje, w obłoku dymu z kadzideł płynął ku katedrze uroczystą procesją. Nabożnymi śpiewami prosił świętych o modlitwę, a wtedy 176 naturalnej wielkości statui umieszczonych na frontowej ścianie cudownym śpiewem odpowiadało klerowi. I choć za statuami ukryty był chór, to jednak śpiewała katedra.
W mieście zakochanych chciałem odszukać wampiry, ucałować nagrobek Oscara Wilde’a i zjeść mnóstwo croissantów.
Podobno w Paryżu mieszkają wampiry, te najstarsze, znudzone życiem w Transylwanii. A ucałowanie nagrobka Oscara Wilde’a przynosi szczęście w miłości. Przeszukując przez ponad dwa tygodnie oferty tanich linii lotniczych, odświeżyłem sobie w głowie wszystkie obejrzane filmy, przeczytane książki, zasłyszane piosenki o Paryżu. Im dłużej szukałem, tym coraz bardziej chciałem już tu być. W końcu znalazłem – przełom maja i czerwca. Akurat nie wypadają żadne święta, nie ma jeszcze wakacji. Idealnie. Nie będzie dzikich tłumów turystów – myślałem i snułem plany zwiedzania. Naiwny. Już wiem, że Paryż bez turystów to coś niemożliwego. W labiryncie uliczek Ale z pewnością nie każdy turysta w tym mieście pragnie spotkania z wampirami. Ja tak. Opowieści o nich pociągają mnie od czasów filmu Wywiad z wampirem. W moim przypadku to jakaś swoista nieuleczalna obsesja połączona z wiarą, że istoty owe nie tylko istnieją, ale również niebawem odmienią moje życie, czyniąc mnie jednym z nich. Postanowiłem je odszukać w Muzeum Wampirów (Le Musée Des Vampires). Znajduje się w podparyskim Lilas, na północnym wschodzie miasta, zagubione w labiryncie małych uliczek. Dotarcie na miejsce zajęło mi blisko godzinę. Niestety drzwi były zamknięte. Urocza dziewczyna opowiada mi, że muzeum jest prywatne, założone przez pisarza i wykładowcę Jacques’a Sirgenta, który poświęcił całe swoje życie badaniom nad wampirami. I że otwierane jest ono wyłącznie na specjalną prośbę przedstawioną panu Jacques’owi, ale akurat nie ma go w mieście. Szkoda, bardzo szkoda – powtarzam w myślach. Tym bardziej że dowiedziałem się też, iż wizyta w muzeum oznacza kolację z gospodarzem, mroczne opowieści oraz degustację czerwonego napoju. No cóż, pozostaje powrót do Paryża i spacer po Champs-Élysées. Wciąż niepocieszony siadam w parku i na obiad zjadam bagietkę i oliwki. Cały czas liczę pieniądze, żeby zmieścić się w kosztach ok. 1400 zł. Na razie jest dobrze. Mój „obiad” kosztował mniej niż 6 euro. Miałem też farta, bo obok piknik urządziła sobie grupka Hiszpanów i poczęstowali mnie winem. Po chwili poczułem się już lepiej. Resztę dnia spędziłem, błądząc po Paryżu, i było cudownie. Zabłądzić w tym mieście jest tak samo bosko, jak znaleźć się w nim po raz pierwszy. Zmęczenie nawet mi posłużyło. Zasnąłem bowiem bez trudu w wieloosobowym pokoju w tanim hostelu. Nawet nie przeszkadzała mi para baraszkująca za ścianą. Następnego dnia obieram drugi cel – pocałować nagrobek Wilde’a. Najpierw jednak objadam się croissantami. Poprzestaję na trzech rogalikach o różnych smakach po 1,5 euro za sztukę. Maślane zwyciężają. Czas na zwiedzanie. Oczywiście będąc w Paryżu, trzeba zrobić to co wszyscy, czyli popatrzeć na miasto z wieży Eiffla. Stojąc w trzygodzinnej kolejce (winda na sam szczyt 13 euro, na drugi poziom 8 euro, dla oszczędnych pozostają schody za 4,5 euro), byłem świadkiem trzech oświadczyn. Banalne? Może. Romantyczne? Na pewno. Na górze widoki zapierają dech, jednak dziki tłum szybko odbiera radość. Próbuję uciec od tłumu nad Sekwaną i średnio mi się to udaje. Pośpiesznie zwiedzam katedrę Notre Dame i zachwycam się gargulcami, które sprawiają wrażenie żywych. Następnie plac Pigalle i Moulin Rouge. Na ulicy kupuję ogromnego naleśnika z bananami i czekoladą za 3,5 euro. To na obiad. Nasycony i zasłodzony, z przewodnikiem w dłoni zmierzam w kierunku Rue des Degrés – najkrótszej ulicy Paryża, która ma zaledwie 5,75 m długości i składa się z 14 schodków. Od nich wzięła się zresztą nazwa ulicy – degrés to po francusku „stopnie”. Przy ulicy nie ma żadnych budynków, drzwi czy okien. Tutaj były kręcone sceny do filmu Pan Ibrahim i kwiaty Koranu. Tak dla porównania – wyczytałem, że najdłuższą paryską ulicą jest Rue Vaugirard w dzielnicy Montparnasse, licząca ponad 4 km, a najszerszą 140-metrowa Avenue Foch w 16. dzielnicy. Ulec pokusie Przyszedł czas na najsłynniejszy paryski cmentarz Père-Lachaise. O swoim głównym celu już wspomniałem – muszę pocałować nagrobek Oscara Wilde’a, ponieważ gest ten zapewnia podobno niebywałe szczęście w miłości. Po drodze odwiedzam, jak każdy Polak w Paryżu, miejsce spoczynku Fryderyka Chopina, jak każdy obywatel świata – grób Jima Morrisona, jako miłośnik Francji – grób Édith Piaf, gdzie wzruszony przysłuchuję się, jak grupa osób śpiewa szeptem Non, je ne regrette rien. Gdy docieram do grobu Wilde’a, drżą mi kolana. Jestem tu, gdzie jest pochowany Mój pisarz, autor ukochanego cytatu: Jedynym sposobem pozbycia się pokusy jest uleganie jej. Niestety. Modernistyczny pomnik stworzony przez Jakuba Epsteina, przedstawiający anioła w locie, otoczono szklaną barierą. No i nici z pocałunków. No cóż, w przeszłości tysiące całusów szkodziły ponoć pomnikowi. Cmokam więc szklaną taflę. W sumie cel zaliczony, odhaczony. Na koniec zostawiłem sobie najbardziej paryskie muzeum – Luwr. Wizja czekania w kilkugodzinnej kolejce zniechęciła mnie wystarczająco. Decyduję się więc na wizytę w położonym na lewym brzegi Sekwany Muzeum d’Orsay. Po drodze bagietka, czerwone wino i słoik oliwek zjedzone na trawniku w Ogrodzie Luksemburskim, pogapienie się na ludzi. I dopiero po tej sjeście obcowanie w towarzystwie dzieł. Edgar Degas, Paul Gauguin, Claude Monet, Vincent van Gogh i inni. Między nimi wielki obraz Williama-Adolphe’a Bouguereau zatytułowany Dante And Virgil In Hell, czyli Dante i Wergiliusz w piekle, a na nim… demoniczne wampiry. Ten obraz z magnetyzującą sceną „ukąszenia” przez wampira powstał ok. 1850 r. No i znalazłem dowód na to, że wampiry są w Paryżu! Warto wiedzieć: Albert Finers - pedagog z Poznania Albert Finers (Fot. Archiwum prywatne) Wybrałem to miejsce, bo: Zostałem nakarmiony filmami i książkami o Paryżu. Moja podróż jest wyjątkowa, bo: Mogłem nie tylko poznać główne atrakcje miasta, ale kilka razy zabłądzić, porozmawiać z paryżanami. Ta podróż była sprawcą małych i dużych wzruszeń. Mój patent: Stawiam na tanie linie lotnicze. Staram się być elastyczny i zawsze znajduję bilet w przyzwoitej cenie. Poza tym śledzę promocje. Wtedy można upolować loty nawet za złotówkę. Albert Finers
Paryż - zobacz go jak na dłoni. Oto kilka informacji praktycznych.
• Samolotem – bezpośrednie samoloty rejsowe z Krakowa, Katowic i Warszawy (PLL LOT, Brit Air, Air France) lądują na lotnisku Charles de Gaulle – od 700 zł brutto w dwie strony, tanie linie latają z Katowic i Warszawy: Wizz Air na lotnisko Beauvais, SkyEurope na Orly, loty codziennie (z wyjątkiem sobót); wylot z Warszawy o godz. 17:50, ceny biletów od 39 zł. Na stronach skyeurope.com można również dokonać rezerwacji hotelu, wynająć samochód czy wykupić ubezpieczenie. • Autokarem – bilety w dwie strony od 100 zł do 360 zł; cena zależy m.in. od daty zakupu, te najtańsze trzeba kupić 60 dni przed planowanym wyjazdem, zniżki dla dzieci, młodzieży i seniorów; bezpośrednie kursy 4 razy w tygodniu; podróż z Warszawy trwa ok. 23 godzin; www.wikel.pl • Pociągiem – najlepsze połączenie z przesiadką w Kolonii – 16,5 godziny z Warszawy; bilet w dwie strony – 1400 zł + 160 zł za miejsce do leżenia; www.pkp.pl • Z lotniska Charles de Gaulle: taxi (ok. 45 min. do centrum, ok. 50 euro), autobusy co kwadrans: Air France na Plac Charles de Gaulle (ok. 40 min, 12 euro); Roissybus do Opery Narodowej (ok. 45 minut, 8,40 euro), pociąg RER (co 15 mi-nut, do centrum ok. 30 min., 8 euro), z Terminala nr 2 kursuje pociąg TGV do Gare du Nord, Châtelet-les-Halles, Saint-Michel i Denfert-Rochereau, z połączeniami do stacji metra. http://paris-cdg.com • Z lotniska Orly: taxi (do centrum ok. 30 euro), autobusem – Orlybus/RATP na stację metra Denfert Rochereau (30 min), Jetbus do stacji metra Villejuif-Louis Aragon. Autobus Air France do stacji metra Montparnasse Bienvenue lub Aerogare des Invalides (40–50 min, 2,70 euro), autobus RATP nr 183 do stacji metra Porte de Choisy (co 35 min, 2,70 euro), Orlyval – kolejka do stacji RER Antony, Orlyrail – łączy lotnisko z linią RER C, mikrobusy PariShuttle, Paris Airport Service i Airport Shuttle zawiozą w dowolne miejsce Paryża za ok. 25 euro. • Z lotniska Beauvais: autobus ekspresowy zawiezie do stacji metra Porte Maillot (odjeżdża 20 minut po wylądowaniu samolotu, do centrum jedzie ok. 60 minut, 13 euro). • Metro (15 linii) – działa w połączeniu z podmiejską kolejką ekspresową RER (5 linii), od 5.30 do 00.30; warto sięgnąć po bezpłatne plany połączeń, np. Grand Plan de Paris; 1,40 euro za przejazd, warto kupić karnet Paris Visite – 1-, 2-, 3- lub 5-dniowy (dzienny na trzy strefy już od 8,35 euro, zniżki dla dzieci 4-11 lat) lub 10 przejazdów za 10,70 euro; karnet Carte Orange – to tygodniowa przejazdówka (od 18,35 euro za trzy strefy), www.ratp.info • Noctambus – nocne kursy po zamknięciu metra (od 1.00 do 5.50, 2,40 euro). • Taksówka – jest ich w Paryżu 15 000, ceny za kilometr od 0,77 do 1,31 euro w zależności od i pory i dnia tygodnia; www.infotaxiparis.com • Autobusy turystyczne – Balabus (RATP) jeędzi specjalną trasą atrakcji Paryża z Gare de Lyon do La Défense; do przejazdu upoważniają karnety Paris Visite i Carte Orange; L’Open Top – dwupiętrowy, dwudniowy bilet – 25 euro. • Rower – ponad 130 km tras rowerowych po mieście, warto sięgnąć po mapę tras Paris a` Vélo; www.parisvelosympa.com, wypożyczenie roweru od 12,50 euro/dziennie (weekend – 24 euro); www.fattirebiketoursparis.com • Bateau-mouche – godzinny rejs statkiem po Sekwanie,ok. 10 euro; kolejne przystanki: wieża Eiffla, Musée d’Orsay, St.-Germain des Prés, Katedra Notre-Dame, Hôtel de Ville, Luwr, Champs-Elysées.
Na terenie dzisiejszego Śląska klimat jest upalny, monsunowy. Dwa drapieżne dinozaury, stojąc na tylnych łapach, zażarcie walczą o partnerkę. Zwinnie lawirują między wielkimi miłorzębami i paprociami. W oddali przypominający hipopotama gad ssakokształtny tapla się w starorzeczu. Rośliny kwiatowe jeszcze nie wyewoluowały.Człowiek pojawi się tu za ponad 200 mln lat. Przez ostatnie dwa stulecia naszej ery będzie poszukiwał kości lądowych zwierząt z ery dinozaurów, próbując odtworzyć tamte dzieje. Nie jest to łatwe zadanie, ponieważ obszar obecnej północnej i środkowej Polski znajdował się wtedy pod wodą. Poszukiwania paleontologów koncentrują się więc na południu kraju. Niespodziewanie 28 lipca 2008 r. naukowcy ogłaszają: wykopaliśmy fragmenty szkieletu pierwszego polskiego dinozaura drapieżnego. Obok niego leżały szczątki dicynodonta, ostatniego wielkiego gada ssakokształtnego. To prawdziwa sensacja. W Polsce spodziewaliśmy się odkrycia zwierząt morskich. – Znalezienie pierwszych dużych drapieżnych dinozaurów oraz gada ssakokształtnego na tym terenie jest niezwykłe i całkiem nieoczekiwane – komentuje odkrycie prof. Michael Benton, wybitny paleontolog z Uniwersytetu Bristolskiego w Wielkiej Brytanii.
Smok ze Śląska. Wreszcie mamy polskiego dinozaura. Ziemia w bliznach. Planeta „pod ostrzałem” planetoid. Prawie ludzie. Szympansy, które polują z dzidami. Joseph Skarbek. Polski budowniczy chińskiej kolei. Biblijne ślady. Co zostało po Sodomie i Gomorze? Morskie ślimaki. Niesmaczne, ale zachwycają kolorami. Tylko dla prenumeratorów Wielkie Równiny. Pustoszejące miasteczka Dakoty Północnej.