Aleksandria zniknie z mapy? Naukowcy ostrzegają przed dramatem olbrzymich rzecznych delt
Najnowsze badania satelitarne ujawniły groźną prawdę o przyszłości naszych wybrzeży. Delty rzek zapadają się znacznie szybciej, niż podnosi się poziom oceanów. Olbrzymie rolnicze obszary w kolejnych dekadach będą zmuszone do ewakuacji. Jednym z takich miejsc jest urodzajna Delta Nilu w Egipcie. Tam znajduje się słynna Aleksandria.
Delty rzeczne to jedne z najważniejszych miejsc na naszej planecie. Zajmują one zaledwie 1% lądu, ale są domem dla blisko pół miliarda ludzi. To tutaj znajdują się ogromne miasta i serca światowego rolnictwa. Niestety, te regiony leżą bardzo nisko, często mniej niż dwa metry nad poziomem morza. Przez lata sądziliśmy, że ich największym wrogiem jest podnoszące się lustro wody w oceanach. Nowe badanie opublikowane w czasopiśmie „Nature” pokazuje jednak coś innego. To ląd na terenie delt się zapada i to całkiem szybko. Satelita prawdę powie Naukowcy zbadali zmiany wysokości terenu w 40 największych deltach rzek na świecie. Wykorzystano do tego zaawansowane dane z radarów satelitarnych Sentinel-1 z lat 2014–2023. Pomiary wykonano z bardzo wysoką precyzją, osiągając rozdzielczość 75 metrów na piksel. Badacze określili wpływ wydobycia wód podziemnych, braku osadów oraz rozbudowy miast na osiadanie lądu. Aby to zrobić, zastosowali modele uczenia maszynowego. Umożliwiło to zrozumienie skomplikowanych i nieliniowych powiązań między tymi czynnikami. Delta Nilu. Serce Egiptu pod ogromną presją Naukowcy wskazali Deltę Nilu jako jeden z najbardziej zagrożonych obszarów. To kluczowy region dla całego Egiptu, zapewniający żywność i przestrzeń do życia milionom ludzi. Badania wykazały, że aż 80% powierzchni Delty Nilu zapada się szybciej niż 5 mm rocznie. To tempo znacznie przewyższa globalny wzrost poziomu mórz, który wynosi około 4 mm na rok. Wiele obszarów zapada się tam nawet dwukrotnie szybciej niż rośnie ocean. Dramat Delty Nilu widać w porównaniu z danymi liczbowymi z poprzednich lat. Jeszcze w ubiegłym wieku tempo zmian poziomu wody wynosiło tu zaledwie 1 mm rocznie. Delta Nilu zmaga się z „podwójnym ciężarem”. Z jednej strony ląd opada, a z drugiej ocean nieubłaganie napiera. Naukowcy sugerują, że Egipt nie jest gotowy na te zatrważające zmiany. Czy Aleksandrię pochłonie morze? Jednym z najbardziej znanych miast Delty Nilu jest Aleksandria. Miasto to wymieniane jest jako jeden z najbardziej narażonych ośrodków miejskich na świecie, obok Dżakarty czy Bangkoku. Oto, co konkretnie piszą źródła na temat zagrożenia dla tego miasta. Aleksandria doświadcza osiadania lądu w tempie, które jest równe lub nawet wyższe niż średnia dla całej delty Nilu. Oznacza to, że grunt pod miastem zapada się wyjątkowo szybko, co potęguje procesy niszczenia infrastruktury i utraty wysokości terenu. Pomimo skali zagrożenia, delta Nilu (wraz z Aleksandrią) została sklasyfikowana w grupie nieprzygotowanych. Oznacza to regiony, w których poziom morza rośnie bardzo szybko, a zdolność instytucjonalna i finansowa państwa do adaptacji do tych zmian pozostaje niska. Badacze ostrzegają, że dla miast takich jak Aleksandria, osiadanie gruntu stanowi bardziej bezpośrednie i dotkliwe zagrożenie niż sam globalny wzrost poziomu oceanów wywołany topnieniem lodowców. Może to prowadzić do masowych migracji i napięć społecznych wynikających z utraty zasobów Główny winowajca. Co sprawia, że ziemia znika? Naukowcy odkryli, że to odpowiedzialnym za te procesy jest człowiek. W 35% badanych delt to nadmierne wypompowywanie wód podziemnych powoduje osiadanie gruntu. W Delcie Nilu rolnictwo i przemysł potrzebują ogromnych ilości wody, co sprawia, że pustoszeją podziemne zbiorniki, a ląd traci oparcie. To jednak nie jedyny problem. Kiedyś Nil co roku przynosił świeży muł , który budował nowy ląd. Dziś wielkie tamy, w tym Wielka Tama Asuańska i wały zatrzymują ten osad, zanim dotrze on do morza. W ocenie badaczy walka o delty nie jest jeszcze przegrana, ale wymaga natychmiastowego działania. Źródło: Nature Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Ziemia nam nie wystarczy. By przetrwać, ludzkość potrzebuje jeszcze 5 takich planet
Ziemia weszła w fazę szóstego masowego wymierania gatunków. Tym razem jednak tempo zmian jest bezprecedensowe – nawet 100 razy szybsze niż w przeszłości. A to może zagrozić również ludziom.
W tym artykule: Najgorsze wymieranie w historii Winę za szóste wymieranie ponosi ludzkość Koniec mitu kreatywnej destrukcji Jak dużo konsumujemy? W XX wieku straciliśmy w wyniku wymierania 543 gatunki kręgowców lądowych. Specjaliści twierdzą, że tyle samo gatunków utracimy w kolejnych 20 latach. To jasno pokazuje, że szóste wielkie wymieranie, zwane holoceńskim, przyspiesza. Wymieranie, które wcześniej trwało setki lat, teraz zajmie zaledwie dziesięciolecia. Oznacza to utratę setek gatunków w bardzo krótkim czasie. To zakłóci działanie ekosystemów i łańcuchów pokarmowych, a nawet zmieni sposób życia ludzi. Najgorsze wymieranie w historii – Sposób, w jaki poradzimy sobie z obecnym kryzysem wymierania w ciągu najbliższych dwóch dekad, określi los milionów gatunków – powiedział Gerardo Ceballos. To ekolog i badacz z Narodowego Autonomicznego Uniwersytetu Meksyku. A także główny autor badania opublikowanego w czasopiśmie naukowym „Proceedings of the National Academy of Sciences” (PNAS). W swoich badaniach Ceballos i jego dwaj współpracownicy twierdzą, że wymieranie holoceńskie może być najpoważniejszym w historii zagrożeniem środowiskowym dla trwałości cywilizacji, ponieważ jest nieodwracalne. Wyjaśniają, że szybko rosnąca populacja ludzka w połączeniu z rosnącymi wskaźnikami konsumpcji to dwie główne przyczyny wymierania. Ostatnie wymieranie. Powstrzymać wielkie znikanie gatunków! Udało nam się przyspieszyć naturalne tempo wymierania gatunków od 100 do 1000 razy. Ciekawe, czy równie dobrze wyjdzie nam przyspieszanie odbudowy różnorodności życia po obecnej katastrofie. – Gatunki są ogniwami w ekosystemach, a gdy znikną, odejdą również gatunki, z którymi wchodzą w interakcje. W regionach, w których koncentrują się znikające gatunki, prawdopodobnie dochodzi do załamania regionalnej różnorodności biologicznej – dodają autorzy. Winę za szóste wymieranie ponosi ludzkość W programie CBS „60 minutes” do tematu nowego wielkiego wymierania odniósł się biolog i demograf Paul Ehrlich. Jest autorem książki „The Population Bomb”. Pozycja ta została wydana w 1968 roku, długo przed tym, nim oficjalne media podjęły temat. Naukowiec stwierdził, że nasz obecny kryzys sprowadza się do problemu, który można określić krótko. Otóż wzrost populacji ludzi pozbawia Ziemię zasobów, które wspierają nasze życie, w tym różnorodności biologicznej, która pomaga ją utrzymać. – Ludzkość siedzi na gałęziach, które sama podcina i jest tak zajęta, że tego nie dostrzega – powiedział. – Aby utrzymać nasz styl życia – twój i mój, w zasadzie całej planety – potrzebujemy jeszcze pięciu Ziemi. Nie wiadomo tylko, skąd je wziąć – dodał prof. Ehrlich. Tony Barnosky, kolejny naukowiec ze Stanfordu, który wziął udział w programie, dodał, że tempo wymierania jest do 100 razy szybsze niż typowe. – Badając historię świata można zauważyć, że obecny poziom wymierania pojawiał się wcześniej tylko jako skutek ogromnych klęsk żywiołowych. Jesteśmy świadkami tego, jak co najmniej trzy czwarte znanych gatunków znika z Ziemi – powiedział Barnosky. Koniec mitu kreatywnej destrukcji Tymczasem naukowcy mają nowe dowody na to, że wiele okresowych masowych wymierań na Ziemi przebiega w cyklach co około 27 milionów lat. Łączy to pięć głównych masowych wymierań z mniejszymi, występującymi w okresach sprzyjających życiu Ziemi. Do analizowania tematu zaprzęgnięto też algorytmy sztucznej inteligencji. Już pierwsze dane pokazują, że SI pomaga podważyć pewne powszechne przekonania dotyczące masowych wymierań gatunków. Odkryto prehistoryczne zwierzęta-zombie. Przetrwały masowe wymieranie, ale były „chodzącymi trupami" Naukowcy odkryli, że chociaż niektóre zwierzęta przetrwały masowe wymieranie permskie sprzed 250 mln lat, to i tak konsekwencje odczuło wiele gatunków. Między innymi gorgonopsy, które prze... Naukowcy od dawna wierzyli, że masowe wymieranie tworzy produktywne okresy ewolucji gatunków, zwane „kreatywną destrukcją”. Nowe badanie, prowadzone przez naukowców związanych z Earth-Life Science Institute (ELSI) w Tokyo Institute of Technology wykorzystało uczenie maszynowe do zbadania współwystępowania gatunków kopalnych. To pozwoliło odkryć, że „kreatywna destrukcja” i wymieranie rzadko są ze sobą powiązane. A zatem masowe wymieranie prawdopodobnie nie wywołuje pojawienia się nowych, bardziej rozwiniętych gatunków. Jak dużo konsumujemy? Według The World Counts już teraz potrzebujemy dwóch planet takich, jak Ziemia, by zaspokoić potrzeby ludzkości. Przy populacji, która osiągnęła 8 miliardów ludzi, ludzkość rok rocznie zużywa: 22,5 miliarda ton biomasy, 15 miliardów ton paliw kopalnych, 9,1 miliardów ton rud metali, 41,7 miliardów ton innych zasobów. Rok rocznie wycinamy pod uprawy 28 milionów hektarów lasów, a przy obecnej eksploatacji mórz i oceanów ich zasoby skończą się za 24 lata. Gdyby wszyscy na świecie żyli tak konsumpcyjnie, jak Amerykanie, do zaspokojenia potrzeb ludzkości potrzebne byłyby cztery Ziemie. Ale gdybyśmy weszli na poziom konsumpcji Emiratów Arabskich, pięć Ziemi byłoby za mało – przekonują naukowcy związani z organizacją Global Footprint Network. Źródła: Scitechdaily, PNAS, Popular Mechanics, Nature. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Wiadomo już, co zabiło ryby w Odrze w 2022 roku. To nie toksyczne algi
W 2022 roku na Odrze doszło do jednej z najpoważniejszych katastrof ekologicznych w Europie. Zdaniem dr. Leszka Satory winne nie były sugerowane przez wielu badaczy złote algi, lecz występujący u niektórych gatunków mechanizm adaptacyjny skrzeli oraz warunki środowiskowe.
Spis treści: Gwałtowny spadek ilości ryb Kluczem do rozwiązania zagadki są skrzela Hiperplazja międzyblaszkowa Na ratunek rzekom Od końca lipca do początku września 2022 w pięciu polskich województwach – śląskim, opolskim, dolnośląskim, lubuskim i zachodniopomorskim – masowo wymierały ryby. W dolnym biegu Odry biomasa ryb zmniejszyła się o około 60%, co wpłynęło na równowagę ekosystemu rzecznego i lokalną gospodarkę rybacką. Kilka dni temu w czasopiśmie naukowym „Diseases of Aquatic Organisms” ukazał się artykuł autorstwa polskiego biologa, specjalisty z zakresu histopatologii skrzeli i toksykologa dr. Leszka Satory. Artykuł obala powszechnie przyjętą hipotezę, że do gwałtownego wymierania ryb w Odrze w 2022 roku przyczynił się zakwit złotych alg (Prymnesium parvum). Te mikroskopijne organizmy wydzielają toksyny (prymnezyny), które są śmiertelne dla ryb i małży, ale nie szkodzą ludziom. Do ich intensywnego rozmnożenia miały przyczynić się wysokie zasolenie rzeki, niski poziom wody i wysokie temperatury. Jednak badania polskiego naukowca wskazują na inny mechanizm. Gwałtowny spadek ilości ryb Dodajmy, że szczególnie dotknięte zostały gatunki preferujące zimne wody. Śmiertelność ryb nie była równomierna – niektóre odcinki rzeki pozostały nietknięte, a w innych nastąpił gwałtowny spadek biomasy ryb. – Już na pierwszych zdjęciach z katastrofy dostrzegłem, że śnięte ryby miały otwarte pyszczki i w charakterystyczny sposób odgięte wieczka skrzelowe. To sugerowało uduszenie się. Faktycznie w tamtym okresie panowały ogromne upały, a natlenienie wody na niektórych odcinkach rzek było bliskie zeru. Ale ani martwe osobniki, ani tym bardziej fotografie, nie są podstawą do badań. Potrzebowałem żywych okazów, bo skrzela mają tę właściwość, że już dosłownie w dwie minuty po śmierci ryby, ich nabłonek nabiera cech patologicznych – wyjaśnia dr Satora. Największa liczba martwych ryb odnotowana została w województwie zachodniopomorskim (67,9%), podczas gdy w śląskim i opolskim wyniosła zaledwie 3%. W dolnośląskim zginęło 10,5% ryb, a w lubuskim 18,6%. Martwe ryby najczęściej znajdowano w dniach 13–17 oraz 19–25 sierpnia 2022 roku. Zanieczyszczenie wody w próbkach pobranych z rzeki nie odbiegało wówczas znacząco od wcześniejszych wyników badań. To sugeruje, że główną przyczyną śmierci organizmów wodnych były niekorzystne warunki środowiskowe. Kluczem do rozwiązania zagadki są skrzela Badacz przeprowadził analizę dwóch gatunków ryb – certy (Vimba vimba) i płoci (Rutilus rutilus). U certy zaobserwowano uszkodzenia nabłonka skrzelowego oraz wzmożoną produkcję śluzu, co mogło być reakcją obronną organizmu. Ale najpoważniejsze zmiany wykazywały płocie. Przede wszystkim dostrzeżono przerost komórek nabłonka, zrośnięcie (złączenia) listków skrzelowych oraz pogrubienie bariery woda-krew, co mogło zwiększać podatność na niedotlenienie. U obu gatunków nie zaobserwowano oznak regeneracji skrzeli nawet kilka miesięcy po katastrofie. Dodajmy, że w czasie katastrofy odnotowano wysokie, wynoszące ponad 24 stopnie Celsjusza temperatury wody. Ponadto duże stężenie amonu (>4 mg/l) i niskie stężenie azotanów (<6,5 mg/l). Zasolenie rzeki było bardzo wysokie (maksymalnie 1,4 g/l), a stężenie tlenu drastycznie niskie – w dolnym odcinku Odry wynosiło zaledwie 0,26 mg/l. Oficjalne raporty wskazywały na zwiększoną przewodność elektryczną wody oraz wysokie stężenia chlorków i siarczanów, co w połączeniu z niską zawartością tlenu doprowadziło do nagłej śmierci ryb. W sierpniu 2022 r. koncentracja tlenu w dolnej Odrze spadła do poziomu poniżej 1 mg/l, co mogło być kluczowym czynnikiem powodującym śmierć organizmów wodnych. Hiperplazja międzyblaszkowa Niektóre gatunki, takie jak płoć, leszcz i okoń, rozwijają tzw. hiperplazję międzyblaszkową polegającą na przeroście masy komórek międzyblaszkowych (ILCM), która pomaga im chronić skrzela przed toksynami i pasożytami. Jednak w warunkach hipoksji (niedotlenienia) mechanizm ten może stać się szkodliwy, ponieważ zmniejsza powierzchnię wymiany gazowej. Właśnie te gatunki były najbardziej dotknięte katastrofą. Certy, które nie wykazują tej adaptacji, przeżyły w większym stopniu. U płoci stwierdzono zwiększoną obecność komórek śluzowych, które mogły ograniczać zdolność do pobierania tlenu. Dodatkowo zaobserwowano rozległe złączenia listków skrzelowych i znaczne pogrubienie komórek nabłonka. – To właśnie fakt, że to płocie, a nie certy miały większe zmiany w skrzelach, nasunął mi pomysł, że te gwałtowne śnięcie mogło wiązać się z mechanizmem adaptacyjnym, jaki wykształciły niektóre gatunki ryb. Mowa o hiperplazji międzyblaszkowej, która, w zależności od warunków tlenowych, sprawia, że ryby wykorzystują całą lub jedynie część powierzchni skrzeli. Przy niedotlenieniu działa cała powierzchnia skrzeli. W dobrych warunkach tylko część. Mechanizm ten dobrze się sprawdza w wielu sytuacjach. Kłopoty zaczynają się wtedy, gdy skrzela zaatakują pasożyty. Aby się przed nimi chronić, organizm niejako zamyka część skrzeli. Niestety, po zarażeniu pasożytem nie jest już w stanie pobierać tlenu całą powierzchnią skrzeli. Gdy dochodzi do dużego niedotlenienia, ryba po prostu się dusi – wyjaśnia dr Satora. Wszystko na to wskazuje, że śmierć ryb była raczej wynikiem ostrego niedotlenienia. Wysokie temperatury wody mogły sprawić, że nawet standardowe stężenia zanieczyszczeń stały się bardziej toksyczne dla organizmów wodnych. W konsekwencji mogło dojść do zakłócenia równowagi biologicznej rzeki, co może mieć wpływ na ichtiofaunę przez kolejne lata. Prawdopodobnie część gatunków ryb będzie miała trudności z odbudową populacji. Na ratunek rzekom Badanie pokazuje, że kluczowym czynnikiem katastrofy mogło być połączenie wysokiej temperatury, zasolenia i niskiego stężenia tlenu. Uszkodzenia skrzeli sugerują, że toksyny mogły odgrywać rolę w śmierci ryb, ale bardziej prawdopodobne jest, że ryby padły na skutek ostrego niedotlenienia. Wyniki te podkreślają znaczenie monitorowania, jakości wody i zarządzania ekosystemami rzecznymi, aby uniknąć podobnych tragedii w przyszłości. Konieczne są dalsze badania, aby zrozumieć pełne konsekwencje tej katastrofy dla ekosystemu Odry. Czy w takim razie istnieje sposób, by pomóc rybom przetrwać upały i niedostateczną ilość tlenu w wodzie? – Można naturalnie próbować napowietrzania, lecz jest to trudne do przeprowadzenia w warunkach rzeki. Moim zdaniem pomóc mógłby kilkudniowy zakaz zrzutów wodnych z zakładów przemysłowych w sytuacjach, gdy dane wskazują na niskie natlenienie wody, a temperatura wody i powietrza jest bardzo wysoka. Jednak te kwestie muszą rozwiązać już inni specjaliści – dodaje dr Satora. Uczony podkreśla konieczność współpracy międzyinstytucjonalnej. Badania były przeprowadzone we współpracy z Zachodniopomorskim Uniwersytetem Technologicznym w Szczecinie. Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Wody gruntowe są coraz cieplejsze. Naukowcy podali datę, kiedy staną się niezdatne do picia
Wody gruntowe, kluczowe dla zaopatrzenia w wodę pitną, stają się coraz cieplejsze z powodu globalnego ocieplenia. Ten niepokojący trend zagraża nie tylko jakości wód, ale i stabilności ekosystemów oraz dostępności zasobów dla przyszłych pokoleń. Naukowcy podali niepokojące prognozy.
W tym artykule: Dlaczego potrzebujemy wód gruntowych? Wody gruntowe będą coraz cieplejsze Jak ratować wody gruntowe? Wody gruntowe znajdują się na różnych głębokościach pod powierzchnią ziemi. Od kilku do kilkuset metrów. Występują w szczelinach skalnych oraz w glebach i biorą udział w cyklu hydrologicznym. Obejmuje on parowanie wody z powierzchni ziemi, opady atmosferyczne, wsiąkanie wód w glebę oraz ich przemieszczanie się w głąb ziemi. Najbliższa powierzchni warstwa wód gruntowych nazywana jest strefą nasycenia. Dlaczego potrzebujemy wód gruntowych? Wody gruntowe są głównym źródłem wody pitnej dla wielu ludzi na całym świecie, zwłaszcza w miejscach, w których zasoby wody powierzchniowej są niewystarczające lub zanieczyszczone. Wykorzystuje się je również do nawadniania upraw oraz w procesach przemysłowych, takich jak chłodzenie i produkcja. Niestety, wobec zmian klimatu nic na naszej planecie nie jest nam dane na zawsze. Woda to żywioł, który najbardziej odzwierciedla postępujące globalne ocieplenie. Widać to chociażby po topniejących lodowcach i coraz wyższym poziomie mórz i oceanów. Według najnowszych badań opublikowanych na łamach czasopisma naukowego „Nature Geoscience” wody gruntowe również są podatne na ogrzewanie planety. Wody gruntowe będą coraz cieplejsze Autorami niepojących prognoz są naukowcy z Instytutu Technologii w Karlsruhe (KIT). To oni sprawdzili, jak do 2100 r. będą zmieniały się temperatury wód gruntowych. Zespół badawczy opierał się na dwóch scenariuszach klimatycznych: SSP 2–4,5 i SSP 5–8,5. Każdy z nich opisuje inne tempo rozwoju społeczno-gospodarczego oraz przyszłe stężenia gazów cieplarnianych. Z prognoz wynika, że w niespełna 80 lat wody gruntowe staną się cieplejsze o 2,1 st. C lub 3,5 st. C. Nie wszędzie zmiany będą odczuwalne tak samo. – Najwyższego na świecie tempa ocieplenia wód gruntowych można się spodziewać w lokalizacjach o płytkim zwierciadle wód gruntowych i/lub wysokim ociepleniu atmosfery – tłumaczy dr Susanne Benz z Instytutu Fotogrametrii i Teledetekcji w KIT, cytowana przez serwis „IFL Science”. W efekcie wody gruntowe staną się niezdatne do picia nawet dla kilkuset milionów ludzi na świecie. Konkretne liczby zależą od scenariusza, który się spełni. W przypadku SSP 2–4,5 może być to od 77 do 188 milionów ludzi, a w ramach SSP 5–8,5 nawet 588 milionów. – W pewnych warunkach rosnąca temperatura wód gruntowych może prowadzić do wzrostu stężenia szkodliwych substancji, takich jak arsen czy mangan. Te wyższe stężenia mogą mieć negatywny wpływ na zdrowie ludzi, zwłaszcza gdy wody gruntowe wykorzystuje się jako wodę pitną – dodaje Benz. Aż 2 miliardy ludzi na świecie nie mają dostępu do czystej wody pitnej. Przybywa obszarów zagrożonych suszą Do 2030 r. wszyscy mieszkańcy Ziemi mieli mieć dostęp do czystej wody i urządzeń sanitarnych. Niestety, raport ONZ pokazuje, że wciąż daleko nam do osiągnięcia tego celu. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/az-2-miliardy-ludzi-na-swiecie-nie-maja-dostepu-do-czystej-wody-pitnej-przybywa-obszarow-zagrozonych-susza-fot-wassilios-aswestopoulos-nurphoto-via-getty-images-2e067cc.jpg" width="938" height="627" alt="Aż 2 miliardy ludzi na świecie nie mają dostępu do czystej wody pitnej. Przybywa obszarów zagrożonych suszą (fot. Wassilios Aswestopoulos/NurPhoto via Getty Images)" title="Aż 2 miliardy ludzi na świecie nie mają dostępu do czystej wody pitnej. Przybywa obszarów zagrożonych suszą (fot. Wassilios Aswestopoulos/NurPhoto via Getty Images)" /> Jak ratować wody gruntowe? Rosnąca temperatura wód gruntowych to zła wiadomość nie tylko ludzi, ale też dla całych ekosystemów. Im cieplejsza woda, tym lepsze warunki do rozwijania się mają patogeny. Te z kolei mogą zaburzyć bioróżnorodność Ziemi oraz obieg węgla i składników odżywczych. Autorzy badań apelują do rządzących o podjęcie działań na rzecz ochrony wód gruntowych oraz wdrożenie trwałych rozwiązań przeciwdziałających negatywnemu wpływowi zmian klimatu na nie. Przegrzanie i degradację wód gruntowych może spowalniać zalesianie oraz utrzymanie terenów zielonych. Roślinność pomaga w regulacji temperatury gleby i zmniejsza parowanie wody z powierzchni ziemi. Kluczowe strategie dotyczą też zrównoważonego rolnictwa i monitorowania zasobów wodnych – najlepiej na globalną skalę. Źródła: „Nature Geoscience”; IFLScience. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Japonia wyleje ścieki z elektrowni Fukushima do oceanu. Naukowcy ostrzegają przed rakotwóczymi izotopami
Wiadomo, co się stanie z zanieczyszczoną wodą z elektrowni Fukushima. Zdania ekspertów są podzielone. Nie brakuje głosów, jakoby ścieki były bogate w szkodliwe dla ludzi pierwiastki.
W tym artykule: Japonia podjęła decyzję w sprawie elektrowni Czy Fukushima zatruje Ocean Spokojny? Ryzyko dla ekosystemów i ludzi Władze Japonii zapowiedziały, że już w czwartek 24 sierpnia 2023 r. wystartuje proces odprowadzania ścieków z uszkodzonej elektrowni jądrowej Fukushima-Daiichi do oceanu. Pomysł od początku wzbudza kontrowersje mieszkańców i ekspertów. Japończycy zapewniają jednak, że ścieki zawierające radioaktywny izotop zwany trytem i prawdopodobnie inne śladowe ilości promieniotwórczych substancji będą bezpieczne dla mórz i oceanów. Japonia podjęła decyzję w sprawie elektrowni Aby zrozumieć, co dokładnie dzieje się w Fukushimie, musimy cofnąć się do 2011 r. Wówczas na wschodnim wybrzeżu głównej wyspy Japonii doszło do trzęsienia ziemi o sile 9,1 w skali Richtera. W efekcie dwie fale tsunami uderzyły w elektrownię jądrową. Po stopieniu trzech reaktorów operatorzy zaczęli pompować do nich wodę morską, aby schłodzić stopione paliwo. 12 lat później skutkiem ubocznym trwającego procesu chłodzenia jest zanieczyszczanie ponad 130 ton wody dziennie. Eksperci z krajów sąsiadujących z Japonią uważają, że odprowadzanie ścieków, których używano do chłodzenia uszkodzonych reaktorów w elektrowni, stwarza zagrożenie dla środowiska. Szacuje się, że negatywny wpływ operacji odczują kolejne pokolenia, a skażenie może wpłynąć nie tylko na ekosystemy w pobliżu Japonii, ale nawet Ameryki Północnej. W 2021 r., po wieloletniej dyskusji, Japonia podjęła decyzję o wylewaniu do morza 500 000 litrów ścieków każdego dnia. Według firmy TEPCO, operatora instalacji, specjalny system filtrowania o nazwie ALPS usuwa z zanieczyszczonej wody wszystkie pierwiastki radioaktywne. Wyjątkiem jest tryt. Czy Fukushima zatruje Ocean Spokojny? Tony Hooker z Uniwersytetu w Adelajdzie zapewnił w rozmowie z agencją AFP, że poziom trytu jest znacznie niższy od limitu ustanowionego dla wody pitnej przez Światową Organizację Zdrowia. Jak dodaje, „tryt jest regularnie uwalniany z elektrowni jądrowych do dróg wodnych na całym świecie” i do tej pory nie zaobserwowano, aby miał szkodliwy wpływ na środowisko lub zdrowie. Nie wszyscy są jednak tego samego zdania. Ken Buesseler, radiochemik morski i doradca Forum Wysp Pacyfiku, kwestionuje skuteczność systemu filtracji ścieków. – Przypadkowe uwolnienie materiałów radioaktywnych z Fukushimy do Pacyfiku w 2011 r. było stosunkowo masowe, ale mimo to poziomy wykryte u zachodniego wybrzeża Ameryki Północnej były miliony razy niższe niż najwyższe poziomy u wybrzeży Japonii, które były niebezpiecznie wysokie w pierwszych miesiącach – wspomina w rozmowie z National Geographic. – Nie sądzę, że [planowane – przyp. red.] odprowadzenia ścieków nieodwracalnie zniszczą Ocean Spokojny. Nie umrzemy. To nie jest ta sytuacja. Nie oznacza to jednak, że nie powinniśmy się martwić. W tym roku czeka nas powtórka katastrofy ekologicznej na Odrze? Szokujące ustalenia naukowców Naukowcy twierdzą, że katastrofa ekologiczna na Odrze może powtórzyć się już w tym roku. Badacze przyznają, że ryzyko jest naprawdę duże. Ryzyko dla ekosystemów i ludzi Buesseler ostrzega, że ​​nie wykazano jeszcze, aby system filtracji był skuteczny przez cały czas. Zwraca również uwagę na inne „bardzo niepokojące pierwiastki, których nie udało się oczyścić”. Wśród nich są cez i stront-90, izotop zwiększający ryzyko nowotworów kości i białaczki. Japoński rząd długo próbował przekonać sceptyków do swojego pomysłu. Jednym z argumentów były transmisje przedstawiające ryby żyjące na co dzień w zanieczyszczonej wodzie. Tu rodzi się jednak pytanie, czy 12 lat wystarcza, aby ocenić wpływ tych pierwiastków na organizmy żywe? Według szacunków cały proces uwalniania ścieków do oceanu zajmie od 30 do 40 lat i będzie kosztować około 55 miliardów dolarów. Źródło: National Geographic. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
W tym roku czeka nas powtórka katastrofy ekologicznej na Odrze? Szokujące ustalenia naukowców
Naukowcy twierdzą, że katastrofa ekologiczna na Odrze może powtórzyć się już w tym roku. Badacze przyznają, że ryzyko jest naprawdę duże.
W tym artykule: Co spowodowało katastrofę ekologiczną na Odrze? Sytuacja rzeki wciąż jest fatalna W tym roku może dojść do kolejnego zakwitu złotych alg Jak powstrzymać katastrofę? To jedna z największych katastrof ekologicznych w historii Polski. W lipcu 2022 roku pierwsi wędkarze zaobserwowali, że w Odrze znajdują śnięte ryby. Martwych zwierząt codziennie było coraz więcej. Miesiąc później na Dolnym Śląsku wyłowiono kilkanaście ton śniętych ryb. Co spowodowało katastrofę ekologiczną na Odrze? Wstępne raporty niemieckich naukowców wspominały o działalności człowieka w katastrofie. Władze w Berlinie wzywały wówczas polski rząd do pilnych działań, aby ratować Odrę. Polska analiza wykazała, że do zatrucia rzeki doprowadziła toksyna wytworzona przez tzw. złote algi, czyli mikroglony Prymnesium parvum. Organizmy te odpowiadają w sumie za pomór ponad 360 ton ryb. Raport zespołu ds. sytuacji na Odrze, za który odpowiada Ministerstwo Klimatu i Środowiska, wskazał, że za zakwit alg w Odrze odpowiadają przede wszystkim upały i susza hydrologiczna, które są spowodowane ociepleniem klimatu. W badaniach brało udział 49 naukowców z państwowych instytutów badawczych i uniwersytetów. Polscy uczeni przeanalizowali kilkadziesiąt tysięcy materiałów, aby dokładnie ustalić przyczyny katastrofy. Polski raport nie uwzględniał jednak działalności człowieka. Sytuacja rzeki wciąż jest fatalna Minęło już ponad pół roku od pierwszego przypadku odnalezienia martwych ryb w Odrze, a sytuacja wciąż jest daleka od poprawnej. Na początku lutego Finn Vielhberg, szef bałtyckiego oddziału WWF Niemcy, ocenił, że stan rzeki nadal jest „fatalny i bardzo niepokojący”. Największe rzeki w Polsce – jak jest najdłuższa, a jaka najgłębsza polska rzeka? Największe rzeki w Polsce nie są tak imponujące, jak światowi giganci. W tej kategorii, niepodzielnie rządzi Nil, który osiąga 6853 km, a tuż za nim plasuje się Amazonka, mierząca 6437 km... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/najwieksze-rzeki-w-polsce-jak-jest-najdluzsza-a-jaka-najglebsza-polska-rzeka-fot-getty-images-2108e73.jpg" width="938" height="629" alt="Największe rzeki w Polsce – jak jest najdłuższa, a jaka najgłębsza polska rzeka? (fot. Getty Images)" title="Największe rzeki w Polsce – jak jest najdłuższa, a jaka najgłębsza polska rzeka? (fot. Getty Images)" /> Vielhberg twierdzi, że oprócz ograniczenia odprowadzania zanieczyszczeń, należy również powstrzymać rozbudowę koryta Odry po stronie Polski i dążyć do renaturyzacji terenów zalewowych. Niemieccy naukowcy od początku uważali, że sytuacja na Odrze to efekt „zaniedbań”, które zostały spotęgowane przez zmiany klimatu. Nowy raport, który został przygotowany Wspólne Centrum Badawcze, jedną z Dyrekcji Generalnych Komisji Europejskiej, stwierdza, że w tym roku w Odrze może dojść do kolejnego rozkwitu złotych alg. Naukowcy podkreślają, że wciąż nie wiadomo dokładnie, jak to się stało, że glony Prymnesium parvum dostały się do Kanału Gliwickiego. Badacze przyznają jednak, że chociaż ten rzadki gatunek fitoplanktonu występuje głównie w wodach słonych, to ma zdolność adaptacyjną do warunków panujących w rzekach i jeziorach, czyli w wodach słodkich śródlądowych. W tym roku może dojść do kolejnego zakwitu złotych alg Zespół naukowców, który odpowiada za najnowszą analizę twierdzi, że złote algi „zadomowiły się” w rzece i w każdej chwili może pojawić się nowy toksyczny zakwit. – To jedna z naszych głównych obaw. Zakwit, który spowoduje kolejną katastrofę ekologiczną, może pojawić się ponownie w Odrze. Co więcej, toksyna może rozprzestrzenić się na inne rzeki – twierdzi Gary Free ze Wspólnego Centrum Badawczego. – Zła jakość wody stwarza idealne warunki dla Prymnesium parvum – dodaje uczony. Co robili wikingowie między Wisłą i Odrą? Nie tylko walczyli Dzięki archeologicznym odkryciom między innymi w okolicy Lednicy i na Wolinie śmiało można uznać, że wojownicy z Północy mieli wpływ na historię Polski. Prawdopodobnie byli czymś więce... Autorzy raportu zwracają uwagę, że nie można dopuścić do powtórzenia sytuacji z ubiegłego roku. Niewystarczająca komunikacja pomiędzy władzami niemieckimi i polskimi spowodowała, że wysiłki na rzecz ochrony ekosystemu Odry były zbyt późne i niekompletne. Naukowcy podkreślają, że na długości ok. 500 kilometrów zginęło nie tylko wiele ryb, ale również małży i ślimaków. Dietrich Borchardt z niemieckiego Helmholtz Centre for Environmental Research zaznacza, że organizmy te są naturalnym filtrem, który pomaga kontrolować zakwit toksycznych glonów. Spadek ich liczebności sprawia, że rzeka jest jeszcze bardziej podatna na kolejne zakwity. – W tym roku Odra będzie jeszcze bardziej wrażliwa na obecność Prymnesium parvum – zaznacza Borchardt. Jak powstrzymać katastrofę? Ekolodzy alarmują, że kolejna katastrofa na Odrze może być punktem krytycznym. Specjaliści przyznają, że nowy zakwit złotych alg może niemalże doszczętnie zniszczyć życie w rzece. Badania przeprowadzone przez Leibniz Institute for Freshwater Ecology and Inland Fisheries w Niemczech wykazały, że po ubiegłorocznych wydarzeniach populacja ryb zmniejszyła się o połowę. Źródło Odry znajduje się w Czechach. Rzeka ta płynie dalej przez Polskę i Niemcy, ale to u nas znajduje się aż 86% jej biegu. Badacze przyznają, że konieczne są działania, które oczyszczą rzekę i powstrzymają legalne i nielegalne zrzuty ścieków. Eksperci z Komisji Europejskiej sugerują, że władze powinny dysponować konkretnymi regulacjami prawnymi, które umożliwiają ograniczanie odprowadzania zanieczyszczeń w sytuacji zagrożenia. Źródło: Komisja Europejska Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Wykryto nową, olbrzymią dziurę ozonową. Jest aż 7 razy większa od tej nad Antarktydą
Nowa dziura ozonowa została wykryta na większości obszarów tropikalnych. Naukowcy twierdzą, że zagraża połowie populacji naszej planety.
W tym artykule: Czym jest dziura ozonowa? Nowa dziura ozonowa powstała nad tropikami Jak to się stało, że od 30 lat nikt nie wiedział o istnieniu zupełnie nowej dziury ozonowej? Dziura ozonowa jest zjawiskiem, na obszarze którego dochodzi do redukcji stężenia ozonu w stratosferze ziemskiej atmosfery. Ozon to trójatomowa forma tlenu o wzorze O3. Jego zanikanie w stratosferze jest niezwykle niebezpieczne dla planety, ponieważ ozonosfera jest naszą naturalną ochroną przed szkodliwym promieniowaniem ultrafioletowym. Może ono zwiększać ryzyko m.in. nowotworów skóry i zaćmy. A gdyby warstwy ozonowej kompletnie zabrakło, bardziej złożone życie na Ziemi prawdopodobnie by nie istniało. Czym jest dziura ozonowa? Problem powstawania dziury ozonowej pojawił się, gdy powszechnie zaczęto używać tzw. freonów. To związki chemiczne, które na szeroką skale wykorzystywane były m.in. w klimatyzatorach, lakierach, przemyśle kosmetycznym, sprężarkach, a nawet w medycynie. Cząsteczki freonów nie wchodzą w reakcję z innymi substancjami i nie rozpadają się w troposferze. To znaczy, że mogą pozostać w atmosferze w niezmienionym stanie przez ponad 100 lat. Badania z lat 70. wykazały, że związki te w znacznym stopniu przyczyniały się do niszczenia warty ozonowej. Pojawiła się ona nad biegunem południowym Ziemi. Dziura ozonowa się zmniejsza! Zasługa człowieka czy natury? Dziura ozonowa nad Antarktydą wciąż maleje – potwierdziło NASA. Jednak dopiero teraz udało się ustalić czy za tą poprawą stoją naturalne zjawiska pogodowe czy część zasług można pr... W 1985 i 1987 roku podpisano dwa dokumenty, w których kraje na całym świecie zadeklarowały, że ograniczą emisję gazów, które powodują powstawanie dziury ozonowej. Rozwiązanie okazało się skuteczne. Jednak chociaż światowa produkcja substancji, które niszczą ozonosferę, spadła o ponad 90%, ONZ szacuje, że pełna regeneracja warstwy ozonowej może potrwać nawet do 2060 roku. Nowa dziura ozonowa powstała nad tropikami Co gorsza, gdy wszyscy myśleliśmy, że stare problemy to już historia i jesteśmy na dobrej drodze, żeby powstrzymać potencjalne niebezpieczeństwa, okazuje się, że jesteśmy świadkami kolejnego precedensu. Profesor Quing-Bin Lu z kanadyjskiego University of Waterloo w Ontario odkrył, że a olbrzymim obszarze tropików obecna jest nowa dziura ozonowa. Co więcej, ma istnieć tam już od ponad 30 lat. Pamiętacie dziurę ozonową? Dobra wiadomość! Mamy dowody, że się zmniejsza Naukowcy mają dowody na to, że dziura w końcu się kurczy – dzięki wycofywaniu szkodliwych substancji chemicznych 30 lat temu. Uczony opisał swoje odkrycie na łamach czasopisma naukowego „AIP Advances”. Czytamy w nim, że w przeciwieństwie do dziury nad Antarktydą, która pojawia się głównie w sezonie wiosennym, nowa jest praktycznie całoroczna. Badacz twierdzi, że jej powierzchnia jest aż siedem razy większa od starej. Kanadyjski profesor zwraca również uwagę, że ta tropikalna redukcja stężenia ozonu może być o wiele bardziej niebezpieczna. Jak to się stało, że od 30 lat nikt nie wiedział o istnieniu zupełnie nowej dziury ozonowej? Quing-Bin Lu przestrzega, że będziemy się zmagać z dużo większym wzrostem promieniowania ultrafioletowego. A to może mieć negatywne skutki zarówno dla ludzkiego zdrowia, jak i ekosystemów w regionach tropikalnych. Uczony zaznacza, że tropiki stanowią połowę powierzchni Ziemi i są domem dla ok. 50% światowej populacji. Jak to się jednak stało, że nikt wcześniej nie wykrył tak dużej dziury ozonowej? Dotychczas żaden z naukowców nie przewidział, że taki ubytek ozonu może wystąpić nad regionem tropikalnym. Modele fotochemiczne nie przewidziały takiego scenariusza. Prof. Quing-Bin Lu uważa, że to dlatego, że tropikalna dziura ozonowa przez cały rok jest niezmienna, co sprawia, że dużo trudniej ją dostrzec. Trzęsienia ziemi, tornada, tsunami. Największe katastrofy naturalne na świecie i w Polsce Katastrofy naturalne to zjawiska wywołane działaniem sił natury, w wyniku których na dotkniętym nimi obszarze powstają szkody przyrodnicze i ekonomiczne. Jeżeli na ich skutek giną ludzie, w... Badania kanadyjskiego naukowca wykazały, że poziom ozonu w centrum nowej dziury jest mniejszy o ok. 80% niż w obszarach z nienaruszoną warstwą ozonową. Dokładnie o tyle samo, ile w dziurze polarnej. Praca uczonego dodaje również nowe dane dotyczące tego, co wpływa na powstawanie dziury ozonowej. Możliwe, że większą niż sądzono rolę odgrywa tu promieniowanie kosmiczne. Eksperci są zgodni, że wymaga to dalszych analiz, ponieważ skutki mogą w przyszłości okazać się katastrofalne. Źródło: AIP Advances.
Maya Bay – Niebiańska plaża w Tajlandii znowu otwarta
„Natura jest w stanie sama się uzdrowić, jeśli tylko jej na to pozwolimy". Na Maya Bay, jedną z najsłynniejszych plaż na świecie, wrócili turyści. Czeka tam jednak na nich wiele obostrzeń.
W tym artykule: Maya Bay – Co się zmieniło na plaży Niebiańska Maya Bay Maya Beach – Kiedy warto zobaczyć Maya Bay – Nowe restrykcje Maya Bay nie dla nurków Maya Bay – Jak dotrzeć Tajlandia / Maya Bay – Co warto wiedzieć Kiedy w 2000 roku na ekran kin wchodził film „Niebiańska plaża" Danny'ego Boyle'a, władze Tajlandii liczyły, że hit z Leonardo DiCaprio ściągnie do ich kraju nowych turystów. Nikt się jednak nie spodziewał aż takiego sukcesu. Wkrótce po premierze filmu na wyspę Koh Phi Phi Leh zaczęło przybywać po tysiąc wczasowiczów dziennie. Delikatny ekosystem plaży Maya Bay nie miał prawa tego wytrzymać i w 2018 roku ostatecznie podjęto decyzję o zamknięciu plaży. Na wyspę ściągnięto ekologów i oceanologów, którzy mieli ratować całkowicie zniszczony ekosystem. Maya Bay – Co się zmieniło na plaży Naprawa szkód wyrządzonych przez turystów zajęła 4 lata. Plażę otwarto ponownie zimą 2022 roku. – Do zatoki powróciły rekiny, rafy koralowe znów się rozwijają, a woda jest nareszcie czysta – mówi agencji Reuters dr Yuthasak Supasorn, minister do spraw turystyki Tajlandii. – Natura jest w stanie sama się uzdrowić, jeśli tylko jej na to pozwolimy – dodaje polityk. Po zamknięciu w 2018 roku na plaży przeprowadzono szereg zmian: oczyszczono ze śmieci, posadzono nowe drzewa i inne rośliny zadbano o koralowce zbudowano nową promenadę, która ma chronić piasek i rośliny przed dalszymi skażeniami i zniszczeniami zakazano kotwiczenia łodziom w zatoce Przede wszystkim ograniczono jednak liczbę dziennych odwiedzających do maksymalnie 3 tys. osób. Na plaży można przebywać wyłącznie między godziną 10 a 16 i w jednej chwili nie może tam być więcej niż 300 osób. Tajlandia informacje ogólne, historia. Tajlandia dawniej i dziś To piękny i zasobny kraj, który ma trudną historię. Tajlandia dawniej była areną krwawych konfliktów. Dziś wygląda to inaczej. Opisujemy, jakim krajem jest Tajlandia. Informacje na ten tem... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/e8da1afb70ff8827eb71c9c2e643fdb121684a87-3d75f8e.jpeg" width="938" height="645" alt="Tajlandia informacje ogólne, historia. Tajlandia dawniej i dziś (Fot. Chaiwat Subprasom/SOPA Images/LightRocket via Getty Images)" title="Tajlandia informacje ogólne, historia. Tajlandia dawniej i dziś (Fot. Chaiwat Subprasom/SOPA Images/LightRocket via Getty Images)" /> Niebiańska Maya Bay Słynna plaża leży na małej, niezamieszkałej wyspie Koh Phi Phi Leh, w zatoce otoczonej przez sięgające 100 metrów strome klify. Sama wyspa zajmuje powierzchnię około 6 km2 i jest częścią archipelagu Koh Phi Phi w południowej Tajlandii. Zatoka Maya Bay składa się z kilku plaż, z których najdłuższa i najsłynniejsza ciągnie się na szerokości 200 metrów. Plaża jest bardzo dobrze przygotowana na przyjęcie turystów. Do dyspozycji są tu łodzie długoogonowe, łodzie motorowe i statki wycieczkowe, które oferują rejsy po Morzu Andamańskim. Statkami można się też dostać do najpopularniejszych punktów nurkowych i wędkarskich. Na niektórych statkach kucharz może przygotować i podać rybę złowioną przez turystów. Dużą popularnością cieszą się też wycieczki na okoliczną wyspę Phi Phi Don, gdzie na plaży Monkey Beach można zobaczyć małpy odwiedzające tę plażę z krystalicznie czystą turkusową wodą. W drodze na Phi Phi Don warto zwrócić uwagę na niezwykłe klify i jaskinie, w tym Jaskinię Wikingów z ptasimi gniazdami. Na sięgającej 20 metrów szerokości plaży na Maya Bay występują wydmy. Okala ją też gęsta roślinność. Krystalicznie czysta woda sprawia, że trudno oderwać oczy od morza. W pobliżu występują rafy koralowe. Bezpośrednio z plaży wiedzie krótki szlak (ok. 5 min.) do zatoki Loh Samah. Na jego krańcu znajduje się skała z otworem prowadzącym na kolejną piękną plażę. Zdarza się, że w okresie od maja do października, kiedy morze jest bardziej wzburzone, jest to jedyna droga, którą można dotrzeć do Maya Bay. Maya Beach – Kiedy warto zobaczyć Wyspę Koh Phi Phi Leh można odwiedzać jedynie w okresie od listopada do maja ze względu na wysokie fale występujące przez resztę roku. Najlepiej przypłynąć tu z samego rana lub późnym popołudniem. Do niedawna Interesującą opcją był również nocleg na tutejszym kempingu, dzięki czemu można było cieszyć się plażą zanim przybędą tłumy turystów. Kemping został jednak zamknięty, a nocowanie w zatoce zabronione. Dodatkową atrakcję stanowią oszałamiające zachody słońca. Na wyspie znajdują się toalety oraz sklepik przekąskami i napojami. Można skorzystać z grilla, ale rozpalanie ogniska jest zabronione. Z produkcją filmu „Niebiańska plaża" wiążą się pewne kontrowersje. Wytwórnia filmowa Fox postanowiła wprowadzić pewne „udoskonalenia” na plaży, aby wyglądała ona jeszcze bardziej tropikalnie. Posadzono m.in. ok. 60 palm, usunięto niektóre wydmy i drzewa kokosowe, aby poszerzyć teren. Mimo, że po zakończeniu zdjęć próbowano przywrócić dawny wygląd temu miejscu, nigdy do końca się to nie udało. Dopiero katastrofalne tsunami z 2004 roku przywróciło plaży dawny naturalny wygląd. Maya Bay – Nowe restrykcje W celu ochrony ekosystemu zatoki władze Tajlandii wprowadziły nowe ograniczenia i obostrzenia, które obowiązują od 2022 roku. Przed przybyciem wymagana jest uprzednia rezerwacja. Pływanie i snurkowanie zostały zabronione. Łodzie z turystami mogą cumować w wyznaczonym miejscu poza zatoką, skąd w kierunku plaży prowadzi drewniany deptak. Maya Bay nie dla nurków Zaledwie godzinę lotu od Bangkoku i 90 minut od Singapuru leży niewielki obszar, który zajmuje zarówno wyspę Phuket, jak również pobliskie miasto Krabi. To doskonałe punkty startowe do nurkowania w Tajlandii. W tych dwóch miejscach znajdują się jedne z najbardziej idyllicznych krajobrazów w Tajlandii. Rozreklamowane przez Leonardo di Caprio i ego kolegom z ekipy wyspy Phi Phi naprawdę robią wrażenie, nawet jeśli uznać je za mocno skomercjalizowane. Fantastyczna sceneria rozciąga się również poniżej linii wody. Jaskinie, nawisy i miejsca do przepływania są wyrzeźbione w miękkim wapieniu, pozostawiając wiele kącików i szczelin dla morskich zwierząt. To wszystko przez lata przyciągało amatorów nurkowania i profesjonalnych nurków. Południowy koniec malutkiej Ko Bida Nok był doskonałym przykładem tutejszych nurkowisk: płytka zatoka na wschodniej stronie ma ogromne ogrody korali Acropora cervicornis i niewiarygodnych ilości koralowych ryb rafowych, takich jak balistydy, pokolcowate i motylki. Dziś nurkowanie w zatoce Maya Bay jest zabronione. Jeśli zakochać się, to w Guanajuato. Miasto dla zakochanych i fanów mumii Guanajuato leży na wysokości ok. 2 000 m n.p.m. To niezwykłe miasto w środkowym Meksyku przyciąga tysiące turystów wspaniałą hiszpańską architekturą z końca epoki kolonialnej. Maya Bay – Jak dotrzeć Nie ma stałych i bezpośrednich połączeń lotniczych z Polski do Tajlandii. Szukając biletów, najlepiej jest szukać lotów na wyspę Phuket lub do Bangkoku z przesiadką w jednym z europejskich miast. Lot z Frankfurtu do Bangkoku trwa około 11 godzin. Tajlandia to kraj rozległy. Najłatwiej jest tam poruszać się lokalnymi samolotami. Z Bangkoku do Phuket leci się około półtorej godziny. Na dłużej warto zatrzymać się właśnie na Phuket lub na wyspach archipelagu Kho Phi Phi, gdzie jest dość rozbudowana baza hotelowa. Na wyspę Kho Phi Phi Leh, gdzie znajduje się Zatoka Maya Beach, można dotrzeć jedynie łódką lub statkiem. Rezerwację można bez problemu dokonać w jednym z hoteli lub resortów w tym turystycznym regionie. Tajlandia / Maya Bay – Co warto wiedzieć Tajlandia zasłużenie stała się jednym z głównych celów wypraw turystycznych do Azji Południowo-Wschodniej. Kraj składa się z czterech odmiennych regionów: tropikalnego południa – zachęcającego rozsłonecznionymi plażami i wyspami; górzystej północny – zamieszkanej przez plemiona górskie i obejmującej prawie legendarny Złoty Trójkąt; żyznych równin centralnych nazywanych ryżowym spichlerzem Azji oraz Isaanu – rozsławionej ruinami budowli Khmerów suchej równiny na północnym wschodzie kraju, którą opływa potężna rzeka Mekong. Mimo takiej różnorodności Tajlandia pozostaje jednym organizmem dzięki trzem spajającym czynnikom: religii buddyjskiej, monarchii i stabilnej demokracji. Wszędzie tu spotyka się uroczych ludzi, żyjących według zasady mai pen rai (nie martwić się). Waluta: bat (1 bat = ok. 0,13 zł) Język: tajski Strefa czasowa: +5 godzin w odniesieniu do czasu w Polsce Region: Krabi Akwen: Morze Andamańskie Sezon: od listopada do kwietnia Opalanie topless: zabronione Pływanie i snurkowanie: zabronione Cena: Za wejście na plaże trzeba zapłacić, gdyż miejsce stanowi obecnie część obszaru chronionego. Jedynie obywatele Tajlandii nie ponoszą opłaty. Opłata za wejście do Maya Bay wynosi 400 batów (ok. 50 zł). Dzieci mogą liczyć na 50% zniżki. Pogoda: Najgorętszym miesiącem w Maya Bay jest marzec, kiedy średnia maksymalna temperatura wynosi 34°C. Najchłodniejszym miesiącem jest luty, kiedy średnia maksymalna temperatura to 33°.
ONZ tworzy globalny system ostrzegania przed ekstremalnymi zjawiskami pogodowymi. Wyda na to 1,5 mld dol.
W tym tygodniu ONZ ogłosiła, że zamierza zbudować system ostrzegania przed zjawiskami pogodowymi, który obejmie cały świat. Ma on powstać w ciągu najbliższych pięciu lat.
W tym artykule: Które części świata narażone są na ekstrema pogodowe? Jak będzie działał globalny system wczesnego ostrzegania? Kiedy powstanie globalny system ostrzegania przed zjawiskami pogodowymi? Po co nam system ostrzegania przed zjawiskami pogodowymi. Mohamed Adow jest założycielem klimatycznego think tanku Power Shift Africa z siedzibą w Nairobi. W rozmowie z agencją AFP zwraca uwagę, że w wielu rejonach Afryki decyzje dotyczące ochrony przed ekstremalnymi zjawiskami pogodowymi – upałami czy suszami – podejmowane są na ślepo. – Powiedzmy, że zdecydujesz się zbudować metrową tamę, która ma chronić ląd przed podnoszeniem się poziomu morza – mówi Adow. – A co jeśli morze podniesie się jeszcze wyżej, a ty o tym nie wiesz? – pyta retorycznie. Naukowcy odkryli, że dinozaur większy od tyranozaura potrafił pływać i polować pod wodą Jedynym znanym dinozaurem, który mógł prowadzić wodny tryb życia był spinozaur. Dotychczas jednak nie było to wcale takie oczywiste. Teraz paleontolodzy odkryli, że spinozaury bardzo dobrze... Które części świata narażone są na ekstrema pogodowe? Pytanie jest zasadne. Według raportów ONZ aż 60 proc. mieszkańców Afryki jest zagrożonych ekstremalnymi zjawiskami pogodowymi spowodowanymi katastrofą klimatyczną. Niektóre afrykańskie kraje – takie jak Maroko czy Kenia – mają systemy pozwalające ostrzegać swoich obywateli przez niebezpieczeństwami, jakie może przynieść rozchwiany klimat. Jednak państwa w środkowej Afryce – i wiele innych miejsc na świecie, np. sporo wysp – są atakowane przez powodzie, susze, upały czy gwałtowne burze z zaskoczenia. Jak będzie działał globalny system wczesnego ostrzegania? Problem postanowiła rozwiązać Organizacja Narodów Zjednoczonych. – W ciągu 5 lat zbudujemy system, który sprawi, że każdy mieszkaniec Ziemi znajdzie się pod ochroną globalnego systemu wczesnego ostrzegania – zapowiedział w środę 23 marca 2022 r. António Guterres, sekretarz generalny ONZ. System będzie informował mieszkańców dowolnego terytorium, że mogą spodziewać się ekstremalnej pogody. Będzie też wspierał rządy i obywateli. Podpowiem bowiem, jakie środki przedsięwziąć, by najlepiej zabezpieczyć się przed nadchodzącym niebezpieczeństwem. – Rozwijająca się katastrofa klimatyczna sprawia, że ekstrema pogodowe będą coraz częstsze i coraz gwałtowniejsze – powiedział Guterres. – Systemy wczesnego ostrzegania ratują życie: sprawmy, by dotyczyło to wszystkich – dodał. Perfumy inspirowane miastami świata. TOP 6 zapachów, które zabiorą was w daleką podróż Począwszy od Londynu, poprzez Paryż, Rzym, Barcelonę, na Pekinie i Nowym Jorku kończąc. Oto perfumy inspirowane miastami świata, które z pewnością trafią w gusta niejednego miłośnika po... Kiedy powstanie globalny system ostrzegania przed zjawiskami pogodowymi? Dokładny plan zbudowania takiego systemu zostanie przedstawiony na następnej konferencji klimatycznej ONZ, która odbędzie się w listopadzie tego roku w Egipcie. Zaprezentuje go Światowa Organizacja Meteorologiczna. Jej przewodniczący Petteri Taalas mówi, że globalny system wczesnego ostrzegania będzie kosztował 1,5 mld dolarów. Jednak jego zdaniem oszczędności, jakie przyniesie – nie tylko mierzone ocalonymi życiami ludzkimi, ale i zabezpieczoną infrastrukturą – sprawią, że będzie to jedna z inwestycji klimatycznych o najwyższej stopie zwrotu. Według danych Światowej Organizacji Meteorologicznej w latach 1979–2019 r. liczba zarejestrowanych katastrof pogodowych wzrosła pięciokrotnie. I będzie dalej rosła, choćby z tego powodu, że katastrofa klimatyczna przyspiesza. Niestety osiągnięcie zeroemisyjności do 2015 r. – niezbędne, by ograniczyć globalny wzrost temperatury do 1,5 st. C – staje się coraz mniej realne. By tak się stało, do 2030 r. globalne emisje gazów cieplarnianych powinny zmniejszyć się o 45 proc. Tymczasem w ostatniej dekadzie wzrosły – o 14 proc. Źródło: ScienceAlert Rekordowe fale upałów uderzyły jednocześnie w Arktykę i Antarktykę. To skutki zmian klimatu W tym tygodniu i w Arktyce, i w Antarktyce odnotowano rekordowo wysokie temperatury. I choć ta zbieżność jest prawdopodobnie przypadkowa, to pokazuje, że dramatyczne skutki katastrofy klimatyc... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/rekordowe-fale-upalow-uderzyly-jednoczesnie-w-arktyke-i-antarktyke-to-skutki-zmian-klimatu-fot-nsf-josh-landis-employee-1999-2001-wikimedia-commons-public-domain-49180a2.jpeg" width="875" height="700" alt="Rekordowe fale upałów uderzyły jednocześnie w Arktykę i Antarktykę. To skutki zmian klimatu (fot. NSF/Josh Landis, employee 1999-2001, Wikimedia Commons, public domain)" title="Rekordowe fale upałów uderzyły jednocześnie w Arktykę i Antarktykę. To skutki zmian klimatu (fot. NSF/Josh Landis, employee 1999-2001, Wikimedia Commons, public domain)" /> Znamy wyniki World Happiness Report 2022. Do najszczęśliwszego kraju dolecimy z Polski w niecałe 2 godziny Które kraje na świecie są najszczęśliwsze? Odpowiedź przynosi coroczny raport World Happiness Report przygotowywany na zlecenie Organizacji Narodów Zjednoczonych. Warmia, nie Mazury. Przewodnik po „zaczarowanej wyspie”, do której chce się wracać Warmia – przez wielu błędnie łączona z Mazurami – zachęca turystów do odkrywania uroków całego regionu. Zobacz, jakie atrakcje skrywa i co warto zobaczyć w okolicy.
Wielka Rafa Koralowa zagrożona. Czy można ją jeszcze uratować?
Według prognoz do końca stycznia może dojść do kolejnego masowego blaknięcia koralowców. Wielka Rafa Koralowa jest zagrożona, a ostatnią deską ratunku może być zmiana pogody.
W tym artykule: Ratunek dla raf Masowe blaknięcie W ciągu ostatnich 7 lat doszło już do trzech przypadków masowego tak zwanego blaknięcia Wielkiej Rafy Koralowej. To poważny problem. Zjawisko jest uważane za największe zagrożenie dla raf koralowych. Dzieje się tak wtedy, kiedy koralowce są narażone na długotrwały stres temperaturowy, spowodowany podwyższoną temperaturą wody. Koralowce tracą wtedy symbiotyczne glony, co w rezultacie prowadzi do śmierci kolonii. Ma to oczywiście związek ze zmianami klimatu. Ostatnie masowe blaknięcie dotknęło Wielka Rafę Koralową w 2020 roku. Z kolei to z 2017 roku, było na tyle poważne, że naukowcy uważają, że spowodowało nieodwracalne straty. Badacze alarmują, że do końca stycznia 2022 roku może dojść do kolejnego, czwartego masowego blaknięcia. Ratunek dla raf Wielka Rafa Koralowa jest największą na świecie rafą koralowa. Leży leży wzdłuż północno-wschodnich wybrzeży Australii, na Morzu Koralowym. Jest równocześnie największą na tej planecie pojedynczą strukturą, którą tworzą tylko organizmy żywe. Znajduje się na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO. Jednak prognozy amerykańskiej Narodowej Agencji Oceanów i Atmosfery (NOAA) są przerażające. Jak podają pracownicy tej rządowej instytucji, jeżeli wysokie temperatury będą się utrzymywać, do stycznia przyszłego roku dojdzie do kolejnego masowego blaknięcia. Temperatura wody na obszarze całej Wielkiej Rafy Koralowej utrzymuje się obecnie na poziomie powyżej średniej. Eksperci zauważają, że chociaż prognoza dla koralowców, mówiąc najdelikatniej, nie jest optymistyczna, to nie jest zaskoczeniem. Ocieplanie klimatu od wielu lat ma katastrofalny wpływ na ekosystemy. Być może jest jeszcze nadzieja na uratowanie koralowców. Na ratunek nie ruszy jednak człowiek, lecz natura. Naukowcy twierdzą bowiem, że jeśli w ciągu najbliższych tygodni zmieni się pogoda, dojdzie między innymi do częstszych zachmurzeń i opadów deszczu. Meteorologowie przyznają, że zbawienny mógłby okazać się cyklon La Niña (anomalia pogodowa, w trakcie której utrzymują się ponadprzeciętnie niskiej temperatury na powierzchni wody). Niestety nie jest to coś, co można dokładnie przewidzieć. Dlatego możemy liczyć tylko na cud dla Wielkiej Rafy Koralowej. Masowe blaknięcie Należy zwrócić uwagę na to, że koralowce nie umierają od razu po zjawisku blaknięcia. Jest szansa, że jeśli rafy nie są zbyt długo narażone na stres temperaturowy, potrafią później się zregenerować. Naukowcy w ochłodzeniu pogody upatrują szansy na to, aby blaknięcie nie spustoszyło szczególnie młodych koralowców, które od kilku lat się regenerują. Niestety ze względu na ocieplenie klimatu coraz częściej słyszymy o zagrożeniach związanych z ich wymieraniem. Na początku grudnia tego roku informowaliśmy o badaniach, które pokazują, że w ciągu najbliższych 50 lat, rafy koralowe w zachodniej części Oceanu Indyjskiego mogą całkowicie ulec zjawisku blaknięcia. W ciągu ostatnich 60-70 lat ich na całym świecie zmniejszyła się aż o połowę. To niestety katastrofalny skutek działalności człowieka i zmian klimatu. W historii pięciokrotnie odnotowano masowe blaknięcie Wielkiej Rafy Koralowej - w 1998, 2002, 2016, 2017 i w 2020. Od 1998 roku zaledwie 2 proc. Koralowców obroniło się przed blaknięciem. Eksperci zaznaczają, że z roku na rok sytuacja jest coraz trudniejsza. Zwracają uwagę, że w coraz mniejszym stopniu jakiekolwiek działania ochronne przynoszą upragniony efekt. Coraz częściej jesteśmy zdani na naturę, która jest naszą ostatnią deską ratunku. Dlatego tym bardziej musimy ją szanować i zaprzestać zanieczyszczaniu środowiska. Jeżeli już nawet przyroda nie będzie w stanie pomóc sobie, to nic nie pomoże ludzkości. Źródło: The Guardian
Tak słońce rozkłada plastik. „Dziesiątki tysięcy związków”
Niestety, mimo wielu kampanii edukacyjnych plastikowych odpadów w środowisku jest coraz więcej. Naukowcy zbadali proces ich rozpadu w wodzie.
W tym artykule: Nowe informacje o rozkładzie plastiku Co słońce robi z plastikiem? Co stanie się z plastikową torebką zostawioną na długie godziny na słońcu? Lepiej nie sprawdzać. Zrobili to już naukowcy i ustalili, że siatka po prostu się rozsypie, a petrochemiczne pozostałości zostaną rozwiane po okolicy. Cząsteczki te są zagrożeniem dla środowiska, jednak rozkład plastiku może wiązać się z jeszcze poważniejszymi konsekwencjami. Przybywa opuszczonych stacji na Antarktydzie Antarktyda to największa pustynie na Ziemi. Jest ona jednak coraz bardziej naznaczona działalnością człowieka. Nowe informacje o rozkładzie plastiku Naukowcy z Woods Hole Oceanographic Institution przeprowadzili badanie, które wykazało, że światło słonecznie nie tylko rozkłada plastikowe śmieci, ale też przekształca ich podstawowe polimery, tworząc tym samym niebezpieczną mieszkankę chemikaliów. Wbrew pierwotnym przypuszczeniom cały proces nie trwa wielu lat, a mniej niż 100 godzin. Właśnie dlatego tak ważne jest ograniczanie używania plastikowych opakowań. Siatki bardzo często zamiast do recyklingu lądują na wysypiskach śmieci. W najgorszych wypadkach wyrzucane gdziekolwiek plastikowe odpady trafiają do rzek, mórz lub oceanów. Szacuje się, że w akwenach na całym świecie pływa już ponad 600 tys. ton plastikowych śmieci. Część plastikowych odpadów jest zjadana przez zwierzęta morskie, nierzadko doprowadzając do ich zgonu. Reszta rozkłada się na coraz mniejsze i coraz bardziej szkodliwe kawałki. Ich skład długo był zagadką dla ekologów. Archiwalne nagranie tygrysa tasmańskiego po raz pierwszy w kolorze Od połowy lat 30. ubiegłego wieku wilki workowate zaczęto coraz rzadziej obserwować na wolności. Gatunek oficjalnie uznano za wymarły w 1986 r. Co słońce robi z plastikiem? W swoich badaniach naukowcy wykorzystali torby polietylenowe z największych amerykańskich supermarketów. Opakowania zostały opisane pod kątem składu oraz właściwości chemicznych. Następnie zanurzono je w zjonizowanym roztworze, imitującym wodę morską. Połowa próbek na sześć dni trafiła do zaciemnionego pomieszczenia. Reszta była w tym czasie naświetlana sztucznym światłem słonecznym. W pierwszej grupie badacze zaobserwowali niewielkie ilości rozpuszczonych związków organicznych, za to w drugiej nowopowstałych chemikaliów było znacznie więcej. – To zdumiewające, że światło słoneczne może rozkładać plastik, który jest zasadniczo jednym związkiem, na dziesiątki tysięcy związków, które rozpuszczają się w wodzie – komentuje badania chemik Collin Ward. Przeprowadzony eksperyment rzuca nowe światło na obecność plastikowych odpadów w środowisku i proces ich rozkładu. Niestety, mimo wielu kampanii edukacyjnych zanieczyszczeń jest coraz więcej. Ich ogromne ilości w połączeniu z ociepleniem klimatu mogą przynieść tragiczne skutki. – Musimy zbadać tworzywa sztuczne, które są reprezentatywne dla tych, które faktycznie przedostają się do środowiska, a także zbadać działające na nie procesy wietrzenia – zapowiada Ward. Źródło: Environmental Science & Technology
W Zatoce Meksykańskiej nadal stosuje się szkodliwe dla środowiska metody wydobycia ropy
Wiosną 2010 r. w Zatoce Meksykańskiej doszło do katastrofy ekologicznej, której symbolem stały się pelikany z posklejanymi ropą naftową skrzydłami. Ponad 10 lat później w tym samym miejscu nadal praktykuje się ekstremalne metody wydobycia ciekłej kopaliny i gazów. Najnowszy raport przedstawia niepokojące dane.
W tym artykule: Zatoka Meksykańska cały czas jest tykającą bombą Realne zagrożenie dla ludzi i zwierząt Z raportu opublikowanego na początku lipca przez Center for Biological Diversity w USA dowiadujemy się, jak powszechne i szkodliwe dla środowiska stały się ekstremalne metody wydobywania ropy naftowej i gazu w Zatoce Meksykańskiej. Jak dobrze pamiętamy, to właśnie w tym miejscu wiosną 2010 r. doszło do katastrofy ekologicznej po eksplozji platformy wiertniczej Deepwater Horizon. Plama ropy dotarła wówczas aż do wybrzeży stanu Luizjana. Wymownym symbolem tej tragedii stały się pelikany z posklejanymi ciekłą kopaliną piórami. Wichura uszkodziła Dąb Bartek. „Bardzo silny wiatr odłamał konar” 3 czerwca 1991 r. Dąb Bartek ucierpiał po uderzeniu pioruna. Teraz na skutek silnych wiatrów uszkodzona została korona liczącego kilkaset lat drzewa. Zatoka Meksykańska cały czas jest tykającą bombą Po przeanalizowaniu danych uzyskanych na mocy ustawy o wolności dostępu do informacji, autorzy raportu udokumentowali ponad 3 tys. przypadków szczelinowania hydraulicznego na morzu, 700 zakwaszeń studni przybrzeżnych i co najmniej 250 milionów litrów odpadów zrzuconych do Zatoki Meksykańskiej w przeciągu ostatniej dekady. Substancje chemiczne stosowane w szczelinowaniu i zakwaszaniu stanowią poważne zagrożenie dla zdrowia nie tylko dzikich zwierząt. W przypadku ludzi mogą doprowadzać do nowotworów, chorób układu rozrodczego, a nawet śmierci. Co więcej, kontynuowanie opisanych w raporcie praktyk może zagrozić turystyce i rybołówstwu, branżom, które zapewniają około 2,85 miliona miejsc pracy mieszkańcom wybrzeży Zatoki Meksykańskiej. – „Szczelinowanie hydrauliczne na otwartych wodach zagraża mieszkańcom Zatoki Meksykańskiej o dzikiej faunie o wiele bardziej, niż opisuje to amerykański rząd. Aby chronić życie i klimat, powinniśmy zakazać tych ekstremalnych technik wydobycia. [...] 10 lat po eksplozji urzędnicy nadal nie zbadali rzetelnie ich wpływu na zdrowie publiczne. Jestem zdumiona niepowodzeniem w powstrzymaniu tego głównego źródła zanieczyszczeń” – mówi Miyoko Sakashita, dyrektor programu ds. oceanów w Center for Biological Diversity. Jeden ze słoni idących przez Chiny wrócił do domu. Co z resztą stada? Po opuszczeniu rezerwatu słonie pokonały łącznie ponad 500 kilometrów. Eksperci zaczynają zastanawiać się nad tym, co skłoniło je do ucieczki. Realne zagrożenie dla ludzi i zwierząt W ciągu ostatniej dekady szczelinowanie hydrauliczne stało się niemal codzienną praktyką w Zatoce Meksykańskiej. Metoda ta opiera się na zrzucaniu chemikaliów na dno oceanu w celu rozbicia skał, a następnie wydobycia ropy i gazu. Nie mniej szkodliwe jest zakwaszanie, czyli wstrzykiwanie do wody kwasu fluorowodorowego lub chlorowodorowego w celu uwolnienia paliw kopalnych spod skalnych ścian. Amerykańska Agencja Ochrony Środowiska cały czas zezwala na odprowadzanie do Zatoki Meksykańskiej nieskończonej ilości ścieków podchodzących ze szczelinowania. Z raportu wynika, że każda szczelina uwalnia około 81 tys. litrów chemikaliów, w tym polimerów i rozpuszczalników. Wiadomo, że wiele z nich szkodzi reprodukcji i rozwojowi żywych organizmów, jednak około 76 proc. środków stosowanych w szczelinowaniu nadal nie zostało zbadanych pod kątem ich wpływu na zdrowie ludzi i dzikich zwierząt. Pomimo potwierdzonych zagrożeń, rząd USA godzi się na praktykowanie szczelinowania i zakwaszania Zatoki Meksykańskiej w celu wydobywania ropy naftowej i gazów.
Indie: pękł lodowiec w Himalajach. Są zabici i zaginieni
Po zerwaniu się w niedzielę lodowca poniżej Nanda Devi, drugiego najwyższego szczytu w indyjskich Himalajach, wojsko i służby ratunkowe szukają blisko 180 zaginionych. Większość z nich to robotnicy pracujący w tunelach przy dwóch hydroelektrowniach.
Uwolnione z kieszeni wewnątrz lodowca tony wody przetoczyły się wraz z bryłami lodu i skał przez dolinę niszcząc budynki, porywając ludzi i zwierzęta. Znaleziono przynajmniej 19 zabitych. Udało się też 12 ludzi uwolnić z jednego z zasypanych tuneli technicznych. View oEmbed on the source website Zniszczona została mała hydroelektrownia Rishiganga, poważnie uszkodzona dużo większa, budowana przez państwową firmę NTPC Dhauliganga. View oEmbed on the source website Projekty mające wpłynąć na rozwój ekonomiczny regionu górskiego stanu Uttarakhand krytykowane są przez organizacje ekologiczne jako naruszające lokalną gospodarkę wodną. View oEmbed on the source website - Wszystko zostało zmiecione. Ludzie, bydło, drzewa – Sangram Singh Rawat, urzędnik ze wsi Raini najbliżej położonej miejsca tragedii opisywał później sytuację lokalnym mediom. Na filmach umieszczonych w mediach społecznościowych widać jak szara breja spływająca doliną rozbija małą tamę, niszcząc sprzęt budowlany i mosty. View oEmbed on the source website Indyjskie wojsko i pogranicznicy z ITBP na bieżąco informują o akcji poszukiwania zaginionych. Największą uwagę poświęca się próbie wydrążenia korytarza do zasypanego tunelu długości 2,5 km koło hydroelektrowni Tapovan Vishnugad. W tunelu znajdującym się 5 km od miejsca zerwania się fragmentu lodowca pracowało 30 robotników. View oEmbed on the source website Nie jest jasne co spowodowało pęknięcie lodowca i uwolnienie wody zgromadzonej w wewnętrznej komorze. Woda musiała pochodzić właśnie z takiego tworu, bo w pobliżu nie ma zbiorników wodnych z których mogła się wydostać. W ostatnich tygodniach nie padał też deszcz a temperatury utrzymywały się dobrze poniżej zera. W poniedziałek rano na miejsce wysłano grupę naukowców, glacjologów i hydrologów z Indyjskiego Instytutu Technologicznego w mieście Indore w celu ustalenia przyczyn katastrofy.
Doszliśmy do krytycznych punktów nieodwracalnej zmiany klimatu Ziemi
Nawet kilka jednocześnie aktywnych elementów krytycznie ważnych dla zmian klimatu na Ziemi może wywołać efekt domina prowadzący do globalnej katastrofy i zagrożenia naszego istnienia jako gatunkowi, ostrzegają naukowcy.
Koncepcja ”punktów krytycznych” (ang. tipping points) została wprowadzona do języka opisującego problemy klimatu Ziemi ok. 20 lat temu przez Międzyrządowy Zespół ds. Zmian Klimatu, IPCC. Badacze z brytyjskiego uniwersytetu w Exeter są zdania, że dużo wcześniej niż sądzono doszliśmy do momentu aktywowania aż połowy z nich. Chodzi m.in. o nawracające susze w amazońskim lesie deszczowym, osłabienie prądów morskich na Atlantyku czy topnienie wiecznej zmarzliny. Swoje przemyślenia zawarli w czasopiśmie ”Nature”. View oEmbed on the source website - Rosnące zagrożenie uruchomieniem szeregu procesów gwałtownych i nieodwracalnych zmian w systemie klimatycznym Ziemi każe sądzić, że zwyczajnie nie stać nas już dłużej na bezczynne siedzenie i obserwowanie sytuacji. Ta jest pilna i równie pilnych rozwiązań potrzebujemy – tłumaczy klimatolog Tim Lenton. Na czym polega problem? Szacunki sprzed dekady okazały się błędne. Sądzono, że przewrócenie tych kilku czy kilkunastu (najbardziej istotnych z punktu widzenia klimatu Ziemi) kostek domina będzie możliwe dopiero przy podniesieniu się globalnej temperatury o 5 st. Celsiusza (wobec stanu z czasu rewolucji przemysłowej). Tymczasem efekt domina prowadzący do naszej zagłady ”uruchomił się” przy wzroście o 1 – 2 stopni. Według Lentona, tego procesu nie da się już powstrzymać. To jest już pewne. Możemy jedynie próbować kontrolować czas upadku jednego klocka klimatycznego domina na drugi. Zmuszając się do ograniczeń w zakresie emisji gazów cieplarnianych możemy najwyżej ”kupić” nieco czasu następnym pokoleniom. View oEmbed on the source website Przy wzroście o 1,5 st. C. wszystko może załamać się za 10 tys. lat. Niech globalna temperatura wzrośnie ponad 2 st. C. to będzie to niecałe 1000 lat, piszą w ”Nature” klimatolodzy z Exeter. 45 proc. znanych nam klimatycznych punktów krytycznych jest w stanie wywołać kaskadę uruchamiającą wszystkie pozostałe. - Elementy krytyczne dotyczące kriosfery (część hydrosfery obejmująca wody w postaci lodowców, lodu morskiego czy gruntowego, zmarzliny) są najbliżej ”punktu bez powrotu”. Żeby osiągnęły go później niż aktualne dane wskazują, musimy zmniejszyć poziom emisji. To da nam czas na dostosowanie się – tłumaczy Tim Lenton. Każdy, kto układał kostki domina w długim rzędzie i niechcący jedną z nich potrącił, rozumie jak trudno w takiej sytuacji uratować całą konstrukcję przed przewróceniem się. Tymczasem tu kilka elementów przewraca się jednocześnie w różnych miejscach. Pozornie nie mają nic ze sobą wspólnego, jak syberyjska zmarzlina z atlantyckim prądem morskim, ale wszystkie prowadzą do jednego skutku. Chodzi o przyszłość cywilizacji człowieka.
2020 jest na dobrej drodze, by zostać drugim najgorętszym rokiem w historii
Obecny rok ma bardzo duże szanse wylądować w pierwszej trójce najgorętszych lat w historii, a Organizacja Narodów Zjednoczonych ostrzega, że jesteśmy na skraju katastrofy klimatycznej.
Według raportu Światowej Organizacji Meteorologicznej przy ONZ (WMO) ostatnie 6 lat to najcieplejsze lata od 1850 roku, kiedy to oficjalnie rozpoczęto odnotowywanie zmian temperatury. Najcieplejszy rok w najcieplejszej dekadzie "Apokaliptyczne pożary i powodzie, cyklony i huragany są w coraz większym stopniu nową normą" – powiedział Sekretarz Generalny ONZ Antonio Guterres w przemówieniu na Uniwersytecie Columbia w Nowym Jorku – "Ludzkość toczy wojnę z naturą. To jest samobójstwo. Natura zawsze uderza z powrotem i robi to z narastającą siłą oraz furią." Paryskie porozumienie z 2015 r. w sprawie zmian klimatycznych wzywa do ograniczenia globalnego ocieplenia na poziomie mniejszym niż dwa stopnie Celsjusza powyżej poziomu sprzed epoki przemysłowej (1850-1900), podczas gdy kraje mają dążyć do ograniczenia wzrostu do 1,5 stopnia Celsjusza. "Rok 2020 był niestety kolejnym niezwykłym rokiem dla naszego klimatu" – powiedział sekretarz generalny WMO Petteri Taalas – "Średnia temperatura na świecie w 2020 r. jest wyższa o około 1,2 C od poziomu sprzed epoki przemysłowej. Istnieje co najmniej jedna szansa na pięć, że do 2024 r. uda nam się osiągnąć swój cel". Według WMO rok 2020 może okazać się drugim najgorętszym rokiem w historii, również średnie temperatury z ostatnich 10 lat są najwyższe w historii współczesnej meteorologii. Neville Nicholls z Uniwersytetu Monash w Melbourne powiedział, że jest to najlepszy dowód na przyspieszenie globalnego ocieplenia. “Potrzebowaliśmy około stu lat, żeby nasze gazy cieplarniane ogrzały glob o 1 stopień Celsjusza i jesteśmy na dobrej drodze, by w ciągu zaledwie 30 lat dodać do niej kolejny” – podsumował. By spowolnić nadchodzącą katastrofę klimatyczną, produkcja ropy naftowej, gazu i węgla powinna spadać o 6 procent rocznie – sugeruje coroczny raport ONZ, który mierzy różnice między celami porozumienia w Paryżu a planami produkcji paliw kopalnych w poszczególnych krajach. Świat płonie i tonie Główny czynnik wpływający na zmiany klimatyczne, czyli gazy cieplarniane, osiągnęły rekordowy poziom już w 2019 roku, nadal rosnąć w 2020 r., pomimo działań mających na celu powstrzymanie pandemii COVID-19. Oczekiwano, że roczny wpływ pandemii spowoduje spadek emisji dwutlenku węgla na poziomie 4,2-7,5 proc., jednak CO2 pozostaje w atmosferze od dziesiątek lat, co oznacza, że zmiany spowodowane przez sparaliżowanie świata koronawirusem są bardzo znikome, jeśli chodzi o stan naszej planety. Taalas powiedział, że w 2020 roku wystąpiły "nowe ekstremalne temperatury na lądzie, w morzu, a zwłaszcza w Arktyce". Nie mija się z prawdą – w tym roku dzikie pożary pochłonęły ogromne obszary Australii, Syberii, zachodniego wybrzeża USA i Ameryki Południowej, a powodzie w niektórych częściach Afryki i Azji Południowo-Wschodniej doprowadziły do masowych przesiedleń ludności i podważyły bezpieczeństwo żywnościowe milionów ludzi. WMO stwierdziła również, że w mijającym roku ponad 80 procent powierzchni oceanów doświadczyło do tej pory co najmniej jednej morskiej fali upałów w 2020 roku, co wpłynęło topnienie pokrywy lodowej na Grenlandii i Antarktydzie, w wyniku czego poziom mórz wzrósł w szybkim tempie. Wstępny raport o stanie klimatu na świecie w 2020 r. opiera się na danych dotyczących temperatury w okresie od stycznia do października. Ostateczny dokument podsumowujący ten rok 2020 zostanie opublikowany w marcu 2021 roku.
Coraz bliżej gigantycznej kopalni odkrywkowej na Alasce. „To katastrofa, która czeka na swoją kolej”
Krok bliżej do otwarcia odkrywkowej kopalni największych znanych nietkniętych depozytów miedzi na Ziemi. Planowana od ponad 30 lat Pebble Mine ma znaleźć się na brzegach Zatoki Bristolskiej, w południowej części Alaski, miejscu zwanym ekologicznym kołem napędowym alaskańskiej gospodarki i domem dla słynnego łososia czerwonego (Oncorhynchus nerka).
View oEmbed on the source website Projekt blokowany przez prezydenta Baracka Obamę (”cud natury nie będzie przehandlowany najlepszemu oferentowi”) jest ”na siłę” przepychany przez kolejne agencje rządowe pod kierownictwem Donalda Trumpa. Zielone światło dał właśnie Korpus Inżynieryjny Armii Stanów Zjednoczonych (USACE), odpowiedzialny za wskazanie ”najbardziej praktycznego” sposobu zbudowania kopalni. Warte 300 mld dolarów złoża (szacunki z 2010 roku) miałyby być wydobywane przynajmniej 45 lat (plany z 2010 roku zakładały wydobycie do 42 proc. złoża) przynosząc inwestorom już na początku 2 mld dolarów zysku rocznie (z każdym rokiem więcej). Koszt inwestycji szacowanych na niecałe 5 mld miałby zwrócić się w 3 lata. Problem w tym, że miejscowi jej nie chcą, a amerykańska Agencja Ochrony Środowiska (EPA) dopiero pod naciskiem Trumpa wycofała swoją absolutnie krytyczną ocenę projektu budowy kopalni dokonaną jeszcze w 2014 roku. Niechęć administracji Obamy, niemożność otrzymania praw do ziemi od miejscowych oraz masowy sprzeciw organizacji ekologicznych sprawiły, że w ostatnich 10 latach z największej niegdyś kooperatywy górniczej na świecie, Pebble Limited Partnership, kolejno wycofwali się niemal wszyscy parnterzy (Mitsubishi Corporation w 2011, Anglo American w 2013 i Rio Tinto Group w 2014) pozostawiając na placu boju jedynie firmę Northern Dynasty, w pełni kontrolowaną przez kanadyjską korporację górniczą Hunter Dickinson. Gdy sąd w 2019 roku uznał prawo EPA do wycofania swojej negatywnej opinii wobec kopalni odkrywkowej rudy miedzi (ale też złota i molibdenu), zgodnie z amerykańską praktyką do pracy nad projektem wydobywczym przystąpili inżynierowie w mundurach. Zmienili oni pierwotną koncepcję wożenia rudy promem przez jezioro Iliamna i budowy tam całorocznego terminala. Lepiej, zdecydowali w swoim raporcie, wozić rudę miedzi wokół jeziora. View oEmbed on the source website Sęk w tym, że grunty, po których miałaby biec ta droga niemal w pełni są własnością ludzi szczerze nienawidzących koncepcji kopalni – członków miejscowych plemion indiańskich, rybaków i ludzi żyjących z wartego 1,5 mld przemysłu zatrudniającego 14 tys. osób i źródła połowy dostępnego na rynku łososia czerwonego. Dali temu jasny wyraz wykupując w 2019 roku całostronicowe ogłoszenie w dzienniku ”New York Times” przekonując potencjalnych inwestorów, że ludzie dążący do stworzenia kopalni chcą popełnić ekologiczną zbrodnię. Teraz, gdy korpus inżynierów ogłosił swój raport a za 30 dni, zgodnie z procedurami, zgodę na kontynuowanie projektu wskazaną ścieżką, Pebble Limited Partnership ma prawo ubiegać się o stanowe pozwolenia, m.in. na wydobycie. Ocenia się, że może to potrwać do 3 lat. Amerykańskie prawo zezwala przyznawać inwestorom, deweloperom prawa do działania, na gruntach których nie są jeszcze właścicielami. Oczywiście nie mogą rozpocząć wydobycia czy budowy domów zanim właściciele nie sprzedadzą im praw do gruntu. Raport USACE wskazuje, że olbrzymia kopalnia odkrywkowa miedzi w środku alaskańskiej dziczy nie zaszkodzi miejscowemu ekosystemowi. Eksperci przeciwni koncepcji rozkopywania Alaski wytykają armii błędy oraz ignorowanie krytyki państwowych naukowców wskazujących na problemy z koncepcją kopalni już 6 lat temu. View oEmbed on the source website – Pebble Mine to katastrofa, która tylko czeka na swój moment – przekonuje szef National Wildlife Federation Collin O’Mara. Według USACE negatywny wpływ kopalni będzie ograniczał się jedynie do ”zniszczenia 160 km habitatu ryb i 18 km kwadratowych strumieni i mokradeł”. Pisząc o obszarze 110 tys. km przeplatanym gęstą siecią rzek i jezior przekonują, że ”kopalnia nie wpłynie na wartość tego terenu czy życie mieszkających tam ludzi”. Raport korpusu inżynierów Armii USA wskazuje, że lepszą opcją byłoby zmniejszyć skalę pierwotnego projekt (kopalnia działałaby też tylko 20 lat zamiast 45). Dopuszcza jednak możliwość późniejszego rozbudowania do wcześniej planowanych rozmiarów. W tym czasie z dziury w ziemi głębokiej na ponad pół kilometra miano by wydobyć 1,4 mld ton skały. Odpad po ekstrakcji rudy z którego wycieka szczególnie kwaśna woda, byłby trzymany za specjalnie zbudowaną tamą przez czas istnienia kopalni a potem przeniesiony w miejsce odkrywki. To, czego krytykom analizy inżynierów brakuje najbardziej, to brak informacji o potencjalnych długofalowych skutkach dopuszczanego rozszerzania kopalni. Zwraca się uwagę, że w podejrzany sposób w planach opracowanych przez mundurowych najcenniejsze fragmenty złoża znajdują się poza terenem wskazanej przez nich pomniejszonej wersji kopalni. Według Daniela Schindlera z University of Washington w Seattle, inżynierowie bagatelizują też znaczenie wzajemnych powiązań bogatej sieci strumieni pozwalających przetrwać dużej populacji łososia. Jego zdaniem, zniszczenie nawet części tej sieci miałoby dramatyczny efekt dla całego systemu wodnego, a w konsekwencji dla ryb. View oEmbed on the source website – To nad czym tutaj debatujemy, to czy zmienić całe dorzecze Zatoki Bristolskiej w teren wydobycia miedzi, bo do tego prowadzą te plany – zwraca uwagę Joel Reynolds, prawnik Natural Resources Defense Council, jednej z organizacji próbujących zablokować Pebble Mine. EPA w 2014 roku oceniała skutki wydobycia całego złoża miedzi wokół planowanej kopalni. Jego wydobycie potrwałoby 80 lat i stworzyłoby w ziemi dziurę 2/3 wielkości Wielkiego Kanionu. Jezioro toksycznych ścieków byłoby wystarczająco duże, by utopić tam cały Manhattan. Jedyne, co miałoby uchronić Alaskę przed katastrofę ekologiczną to mająca wytrzymać tysiące lat i częste w tym rejonie trzęsienia ziemi tama.
Rosja: z nieczynnej kopalni miedzi wylała toksyczna rzeka. O katastrofie ostrzegano wcześniej
Z nieczynnej kopalni miedzi w obwodzie swierdłowskim, w okolicy umownej granicy między Europą i Azją na Uralu, wyciekła olbrzymia ilość toksycznych odpadów. Zatrute zostały okoliczne rzeki i jeziora w pobliżu wioski Ljovicha. Po upublicznieniu zdjęć pokazujących skalę ekologicznej tragedii, prokuratura z odległego o 45 km miasta Niżny Tagił wszczęła śledztwo.
Oczyszczona, w teorii, woda z kopalni trzymana była w zbiornikach ziemnych. Prawdopodobnie pod wpływem niedawnych obfitych opadów nastąpiło ich rozszczelnienie. Sądząc po zdjęciach z drona (udostępnił je ekolog-amator), ilość mazi, która wylała się do pobliskich cieków wodnych jest olbrzymia. Śledczy sprawdzają czy właściciel kopalni może zostać pociągnięty do odpowiedzialności karnej i finansowej. Koszty sprzątania skażenia w tej skali będą potężne. – Sprawdzamy próbki wody, żeby ustalić, czy zgodnie z przepisami przed przelaniem do zbiorników odpady poddano filtracji – wyjaśniła rzeczniczka prokuratury, Marina Kanatova. View oEmbed on the source website Według Andreja Wolegowa z pozarządowej organizacji ekologicznej EcoPravo, rozszczelnione zbiorniki miały jedynie charakter techniczny i znajdująca się tam woda powinna była zostać uzdatniona. Wszystko jednak wskazuje, że trzymane tam kwaśne ścieki nigdy oczyszczane nie były. View oEmbed on the source website Wolegow pisał do prokuratury w Niżnym Tagile już rok temu, ostrzegając przed możliwymi skutkami przepełniania się zbiorników. Odpisano mu, że firma zarządzająca nieczynną od 2004 roku kopalnią nie ma wystarczających środków na zakup wapna do neutralizacji kwaśnych odpadów. Władze centralne w Moskwie nie chciały ostatecznie zalać kopalni i zapieczętować jej na dobre licząc na nikłą szansę wznowienia jej działalności. Cała Syberia, nie tylko okręg swierdłowski, ma ekologiczny problem. Pomijając lokalne skażenia, jak opisywane tutaj, czy to z 29 maja (rozszczelnienie zbiornika na paliwo w miejscowości Norylsk w Kraju Krasnojarskim), dramatyczne skutki niosą wywołane zmianami klimatu fale gorąca, pożary i topnienie wiecznej zmarzliny (prowadzące do uwalniania metanu) Sama wioska Ljovicha w mediach pojawia się już trzeci raz w ostatnich dekadach. Pierwszym razem w 2007 roku zainteresowanie mediów wzbudziło makabryczne znalezisko - ciała 15 kobiet i dziewczynek, najpewniej ofiar handlarzy ludźmi. Kolejnego straszliwego odkrycia dokonał miejscowy rybak w 2012. Z dna jeziora wyłowił beczki z 248 zmumifikowanymi płodami.
Ptaki zaczęły się dosłownie kurczyć. To ich reakcja na zmiany klimatyczne
Globalne ocieplenie nie pozostaje bez wpływu na żywe organizmy. Amerykańscy badacze sprawdzili, jak na zmiany klimatyczne reagują ptaki migrujące. Okazało się, że na przestrzeni ostatnich 40 lat ich ciała się skurczyły, a skrzydła wydłużyły.
David Willard, ornitolog z Muzeum Historii Naturalnej w Chicago, prowadzi badania od 1978 roku. Co roku, podczas wiosennych i jesiennych migracji ptaków, zbierał padłe zwierzęta, które ginęły m.in. w zderzeniu z budynkami. Następnie wraz z zespołem badawczym dokonywał pomiarów każdego okazu. Łącznie zbadano i zmierzono prawie 71 tysięcy ptaków, należących do 52 gatunków. Głównie są to małe ptaki śpiewające z rzędu wróblowatych – wróble, gajówki, drozdy. Skala zbiorów Willarda pozwoliła na wyciągnięcie wniosków, że zmiany w masie i wielkości ptaków są odpowiedzią na wzrost temperatur. Hipoteza, na której swoje badania oparł zespół z Chicago i Michigan, wywodzi się z reguły Bergmanna. Reguła ta mówi, że zwierzęta niektórych gatunków stałocieplnych są tym większe, im chłodniejszy jest klimat, w którym żyją. A im wyższa temperatura – tym mniejsza powierzchnia ciała. Przystosowane do nowego klimatu – Na podstawie wcześniejszych badań mogliśmy oczekiwać, że wzrost temperatury doprowadzi do redukcji rozmiaru ciała ptaków. Szokujące było to, jak konsekwentne są te zmiany. Byłem niesamowicie zaskoczony, że wszystkie te gatunki zareagowały w podobny sposób – komentuje Brian Weeks, ornitolog z Uniwersytetu w Michigan. Zespół badaczy udowodnił, że skurczyły się rozmiary przedstawicieli wszystkich 52 badanych gatunków. W przypadku 49 gatunków zmiany – choć subtelne – były znaczące statystycznie. Z kolei u 40 gatunków stwierdzono wydłużenie się skrzydeł. Średnio o 1,3 proc. długości. Co ciekawe, wzrost skrzydeł idzie w parze ze zmniejszeniem wielkości ciała. Eksperci oceniają, że wydłużenie skrzydeł ma na celu zrekompensowanie strat w masie ciała ptaków. Naukowcy przebadali i zmierzyli prawie 71 tysięcy ptaków (fot. The Field Museum) Trend się utrzyma? – Kiedy zaczynaliśmy zbierać dane do badań, chcieliśmy odpowiedzieć na kilka prostych pytań dotyczących różnic między ptakami z roku na rok – mówi David Willard. Tymczasem zbieranie danych przez 40 lat pozwoliło zaobserwować stałą tendencję – po okresach gwałtownych wzrostów temperatur, naukowcy mogli odnotować znaczące różnice w wielkości ptaków. Jak mówią, to dowód na „plastyczność rozwojową” gatunków. – Wyniki tego badania pokazują, jak ważne są długoterminowe zbiory danych pozwalające identyfikować i analizować trendy spowodowane zmianami w naszym środowisku – podkreśla Willard. Katarzyna Grzelak
Czeka nas ”niewyobrażalne cierpienie”. 11 tys. naukowców ogłasza: stan zagrożenia dla ludzkości
Jeżeli tysiące ekspertów z różnych dziedzin nauki ze 153 krajów potrafi wspólnie dojść do jakiegoś wniosku, to wiedz że coś się dzieje.
Alians 11 tys. badaczy motywowanych ”moralnym obowiązkiem” ostrzega świat przed zagładą: jeżeli nie dokonamy szybkich, głębokich i trwałych zmian w naszym życiu – przekonują – już wkrótce będziemy świadkami ”cierpienia ludzi na nieznaną dotąd skalę”. - Deklaracja o rychłej katastrofie poparta jest publicznie dostępnymi danymi na temat zużycia energii, wzrostu temperatur i populacji, masowej wycinki lasów, topnienia pokrywy lodowej na biegunach, wskaźnikach dzietności, wzroście PKB i emisjach gazów cieplarnianych – wylicza sciencealert.com. Naukowcy utyskują, że choć ich wołanie na alarm słychać od dawna, ich głos jest ignorowany. – Pomimo 40 lat globalnej dyskusji na ten temat, ludzie zachowują się jak dawniej. Nie stajemy na wysokości zadania wobec tego kryzysu. Zmiany klimatyczne to nasza rzeczywistość, która niestety pogarsza się szybciej niż przewidywano – tłumaczy William Ripple, jeden z sygnatariuszy i profesor ekologii z wydziału leśnictwa uniwersytetu stanowego w Oregonie. Wraz z kolegami i koleżankami proponuje rozwiązanie globalnego problemu w 6 punktach. Energetyka. Konieczne jest wprowadzenie na masową skalę zasad oszczędzania energii; zamienić paliwa kopalne źródłami odnawialnymi; pozostawić w ziemi niewykorzystane paliwa kopalne i zaprzestać dopłat dla firm które je wydobywają; wprowadzić ”podatki węglowe” na tyle wysokie, by używanie paliw kopalnych stało się nieopłacalne. Krótkotrwałe zanieczyszczenie powietrza (SLCP). Należy szybko ograniczyć emisję metanu, fluorowęglowodorów, sadzy i innych zanieczyszczeń typu SLCP. Samo to niesie potencjalną możliwość szybkiej i widocznej (do 50 proc.) poprawy niekorzystnego trendu podnoszenia się globalnych temperatur. Przyroda. Trzeba powstrzymać się przed masową wycinką lasów. Przywrócić i chronić ekosystemy leśne jak i bagienne, bo są w stanie trzymać w ryzach nadmiar emitowanego do atmosfery dwutlenku węgla. Jedzenie. Ludzie masowo powinni przechodzić na dietę opartą o składniki roślinne, ograniczając maksymalnie produkty pochodzenia zwierzęcego. Ta zmiana znacznie ograniczyłaby emisję metanu i innych gazów cieplarnianych, a do tego uwolniłaby dla celów upraw olbrzymie obszary ziemi wykorzystywane na pastwiska. Niezwykle ważne jest też ograniczanie marnowania jedzenia – dziś szacunkowo 1/3 niezjedzonych produktów trafia do kosza. Ekonomia. Globalna gospodarka nie powinna być zależna od paliw kopalnych. Należy zmienić sposób myślenia o gospodarczych celach rozwoju – zamiast na budowie PKB kraje powinny się skupić na projektach wzmacniających biosferę, od której tak mocno zależy życie ludzi. Zakłada to też ograniczenia wydobywania surowców i eksploatacji ekosystemów dokonywanej dziś w celach zwiększania produkcji dóbr. Populacja. Każdego dnia przybywa na Ziemi 200 tys. ludzi. Ta liczba powinna być niższa, ale wszelkie procesy służące stabilizacji wzrostu populacji powinny uwzględniać sprawiedliwość ekonomiczną i społeczną. - Dostosowywanie się do procesu ograniczania zmian klimatycznych wymaga od nas wszystkich zmiany sposobu rządzenia, zarządzania i konsumpcji przy jednoczesnym zapewnieniu odpowiednich środków materialnych i źródeł energii do funkcjonowania. Ostatnie inicjatywy osób indywidualnych, ruchów społecznych, ale i rządów dostosowujących się do nowych wymagań napełniają nas wiarą, że możliwe jest uratowanie świata przed – co potwierdzają posiadane przez nas dane – pewną katastrofą – pisze w czasopiśmie ”BioScience” dr Thomas Newsome, biolog z uniwersytetu w Sydney odpowiedzialny za tę międzynarodową inicjatywę i deklarację przedstawicieli świata nauki. Jan Sochaczewski
Kryzys klimatyczny zmieni życie obecnych dzieci. "Odbieramy kolejnym pokoleniom szansę na normalne życie"
Urodzeni w tym roku jako 70-letni emeryci będą prawdopodobnie żyć w świecie cieplejszym o 4 stopnie Celsiusza. Zmiany klimatu wpłyną na każdy aspekt ich zdrowia. 120 lekarzy i naukowców z 35 instytucji ostrzega we wspólnym raporcie przed odbieraniem szans na normalne życie kolejnym pokoleniom.
Dzieci są szczególnie podatne na skutki podnoszenia się globalnej temperatury, bo ich ciała i układy odpornościowe nie są w pełni ukształtowane. Chorują, bo w tym klimacie rosną w siłę bakterie i wirusy. Są głodne, bo zbiory są coraz słabsze. Umierają przedwcześnie wdychając zatrute powietrze, bo politycy bojąc się o stołki nie chcą przestać wspomagać przemysł węglowy. Młodzi rozumieją, co im robią dorośli i wychodząc na ulice krzyczą nam o tym w twarz. View oEmbed on the source website - Młodzi ludzie rozumieją nagłość problemu i domagają się od nas ochrony. Musimy ich słuchać i działać. W tym roku wpływ zmian klimatycznych był odczuwalny bardziej niż kiedykolwiek. Najwyższe temperatury w znanej historii odnotowane w zachodniej części Europy oraz pożary trawiące Syberię, centralną Australię i Kalifornię wywołały globalny wzrost przypadków astmy, infekcji układu oddechowego i udarów słonecznych – tłumaczy prof. Hugh Montgomery z University College London, współkierujący projektem Lancet Countdown. Ta organizacja związana z funduszem Wellcome i rodziną czasopism naukowych Lancet zajmuje się zbieraniem informacji na temat skutków globalnego ocieplenia m.in. na rozwój chorób, problem głodu i suszy. W najnowszym raporcie przygotowanym przy udziale ekspertów z Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), Banku Światowego, uczelni Yale i Tsinghua, opisano 41 wskaźników rosnącego kryzysu, w tym rozprzestrzenianie się chorób zakaźnych. View oEmbed on the source website - Pod wpływem rosnących temperatur wirus gorączki denga, tropikalnej choroby roznoszonej przez komary, namnażał się w niemal najwyższym tempie od 70 lat. Według Nicka Wattsa, szefa Lancet Countdown, to najszybciej obecnie roznoszona infekcja na świecie. 2019 rok był także ”najlepszym” dla namnażania się przecinkowca cholery, wywołującej chorobę bakterii. Nie trzeba przebywać w tropikach, by dopadły nas konsekwencje zmian klimatu. View oEmbed on the source website - Ocieplanie się Bałtyku stwarza coraz korzystniejsze warunki dla rozwoju przecinkowców, rodzaju bakterii powodujących między innymi zakażenia przyranne, cholerę lub sepsę. Tego lata odnotowano zakażenia paciorkowcem – w tym jedno śmiertelne – w niemieckiej Meklemburgii-Pomorzu Przednim. Nastąpił ponad dwukrotny wzrost obszaru potencjalnego występowania paciorkowca – do 11.8 proc. wybrzeża Morza Bałtyckiego w 2014-2018 w porównaniu z 5.1 proc. w latach 1982-1986. W zeszłym roku zagrożenie zakażeniami występowało przez rekordowy okres 107 dni, dwukrotnie dłużej niż w latach 80 – opisuje problem z perspektywy polskiej serwis Oko Press. – Stwierdzony w październiku pierwszy przypadek kleszczowego zapalenia opon mózgowych w Wielkiej Brytanii to też efekt globalnego ocieplenia. To przykład choroby, która przenosi się w nowe miejsca właśnie dzięki zmianom klimatu – mówi Watts. W raporcie Lancet Countdown dużo uwagi poświęca się też wywołanym wysoką temperaturą mniejszym plonom głównych zbóż. Nieprzerwany spadek obserwowany jest na całym świecie już od 30 lat. Konsekwencje najbardziej groźne są dla niemowląt i małych dzieci. Im głód zagraża najmocniej. Podobnie zatrute powietrze. Urodzone dziś oddychać nim będą przez całe swoje życie. - Osłabia to wydajność ich płuc, częściej pojawia się astma i to w silniejszej postaci. Zanieczyszczenie powietrza niesie za sobą nawet ryzyko zawałów serca. Według WHO co roku z powodu obecności w powietrzu toksycznych cząsteczek i pyłów umiera 7 mln osób. W 2016 roku zanotowano 2,9 mln przedwczesnych zgonów wywołanych przebywaniem na nieświeżym powietrzu. Za 440 tys. z nich odpowiadają emisje z pieców opalanych węglem. View oEmbed on the source website - Przy utrzymaniu wzrostu temperatury poniżej 2 st. C. (cel opisany w Porozumieniu Paryskim z 2015 roku – red.), urodzone dziś dziecko dopiero w okolicy swoich 30. urodzin zacznie żyć w świecie zerowych emisji CO2 (tyle samo będzie emitowane do atmosfery, co pochłaniane – red.) – wyjaśnia Lancet. By pozostać przy wzroście 1.5 st. C., emitenci tego cieplarnianego gazu musieliby zmniejszyć zatruwanie o połowę w przeciągu 12 lat. Tymczasem globalne zużycie węgla jako głównego źródła energii wzrosło w latach 2016-2018 o 1,7 proc. Wsparcie finansowe dla producentów paliw kopalnych wzrosło w tym samym okresie o 50 proc. i wyniosło na koniec 2018 roku 430 mld dolarów. Jan Sochaczewski
Greta Thunberg człowiekiem roku magazynu "Time"
16-letnia aktywistka ekologiczna jest najmłodszą osobą w historii, która otrzymała ten prestiżowy tytuł.
Szwedzka aktywistka zainicjowała m.in. młodzieżowe protesty we wrześniu 2018 roku, kiedy zamiast do szkoły udała się pod budynek szwedzkiego parlamentu Riksdagu z transparentem "Strajk szkolny dla klimatu". Swoją jednoosobową pikietę kontynuowała w każdy piątek tego roku szkolnego. W maju pojawiła się na okładce magazynu "Time", gdzie nazwano ją "liderką młodej generacji". View oEmbed on the source website Tytuł człowieka roku jest przyznawany przez czasopismo od 1927 roku osobom bądź ideom, które wywarły największy wpływ na wydarzenia na świecie.
ONZ: obecna polityka klimatyczna to pewna droga do katastrofy
Eksperci Programu Środowiskowego ONZ (UNEP) zaprezentowali właśnie swój raport “Emissions Gap” dotyczący poziomu emisji gazów cieplarnianych na świecie. Jak głosi sama publikacja, tegoroczne wnioski są bardzo “ponure” – jeśli nie zwiększymy zakresu działań w obronie klimatu co najmniej pięciokrotnie, czeka nas nieodwracalna katastrofa.
Według ekspertów ONZ, nawet gdyby wszystkie kraje świata zrealizowały obecne cele klimatyczne, i tak oznaczałoby to ocieplenie klimatu o co najmniej 3,2 stopnia do 2100 roku, co wiąże się z globalną katastrofą ekologiczną i zagrożeniem, że będzie już za późno na jakiekolwiek zmiany. Dane opublikowane w raporcie rzeczywiście są ponure – poziom emisji gazów cieplarnianych rośnie o 1,5% rocznie od ponad dekady, a w 2018 roku wyniósł rekordowe 55,3 gigaton ekwiwalentu dwutlenku węgla. W praktyce oznacza to, że gdybyśmy chcieli mieć szansę na ograniczenie wzrostu średnich temperatur do 2°C, wszystkie kraje na świecie musiałyby włożyć ogromny wysiłek, by ograniczyć ten poziom o 15 gigaton w ciągu kolejnych 10 lat. Gdybyśmy zaś ambitnie celowali w ograniczenie wzrostu średnich temperatur do 1,5°C, ograniczenia w emisji szkodliwych gazów musiałyby wynieść aż 32 gigatony, a wygląda na to, że póki co prawie żaden kraj nie planuje takiej rewolucji. View oEmbed on the source website Eksperci dodają również, że tego rodzaju działania wcale nie dają nam gwarancji sukcesu, lecz około 66% szans na spowolnienie galopującego ocieplenia klimatu. Kolejną niezbyt dobrą wiadomością, która wynika z analiz ekspertów, jest to, że najmniejszy zakładany wzrost średniej temperatury, czyli 1,5°C, będzie niósł za sobą natężenie intensywności skutków globalnego ocieplenia, czyli pożarów, huraganów, czy powodzi, ale i wymierania kolejnych gatunków zwierząt oraz całych ekosystemów. Publikacja wytyka też zbyt mały poziom aktywności w obronie klimatu w przypadku największych światowych gospodarek. Według danych zawartych w publikacji za 78% poziomu emisji gazów cieplarnianych odpowiadają kraje grupy G20, podczas gdy tylko trzy z nich (Wielka Brytania, Włochy i Francja) przyjęły za swój cel obniżenie go do zera. "Nasza zbiorowa niezdolność do szybkiego i zdecydowanego działania na rzecz przeciwdziałania zmianom klimatycznym oznacza, że musimy teraz dokonać głębokich cięć emisji – ponad 7% rocznie, jeśli rozłożymy je równomiernie w ciągu następnej dekady" – powiedziała na konferencji prasowej w Genewie Inger Andersen, dyrektorka wykonawcza UNEP – "to oznacza, że kraje nie mogą po prostu czekać do końca 2020 r., kiedy przypada termin na wprowadzenie nowych regulacji w zakresie klimatu. Każdy kraj, każde miasto, region, biznes i jednostka musi działać już teraz". Według ekspertów ONZ bez poważnych zmian w polityce klimatycznej większości krajów nie ma szans na osiągnięcie celu 1,5°C. "Potrzebujemy szybkich zwycięstw, aby w jak największym stopniu zredukować emisje w 2020 r., a następnie zapoczątkować kluczowe przemiany gospodarcze i społeczne" – dodała Anderson. Specjaliści ONZ szacują, że zmiany mające na celu oddalenie planety od katastrofy klimatycznej mogą kosztować światową gospodarkę niemal 4 miliardy dolarów rocznie. W raporcie nakreślono też kilka konkretnych rozwiązań klimatycznych dla różnych krajów grupy G20. Na ten przykład, ONZ zaleca Argentynie, by zmniejszyła ilość aut osobowych na rzecz środków publicznego transportu w dużych miastach, a Chiny wzywa do wprowadzenia zakazu palenia węglem w elektrowniach. View oEmbed on the source website Główne przesłanie raportu jest jasne: czas ucieka i za chwilę może być za późno na ratunek. Już w przyszłym tygodniu startuje szczyt klimatyczny COP25 w Madrycie, podczas którego prawdopodobnie poznamy nowe ambicje klimatyczne na 2020 i kolejne lata. Katarzyna Mazur
Ty też możesz zatrzymać katastrofę klimatyczną. Jak to zrobić?
Etap dyskusji o tym „czy występuje gwałtowna zmiana klimatu i czy człowiek jest za nią odpowiedzialny” jest już dawno za nami. Teraz czas na decyzje „co zrobić” oraz szybkie wprowadzenie ich w życie. Temperatura na Ziemi rośnie, a jeśli nie uda się wyhamować tego wzrostu naszą cywilizację może spotkać los podobny do mitycznej Atlantydy: zatoniemy (i to dosłownie), o ile oczywiście wcześniej nie zniszczą nas powodzie, huragany i cyklony.
Ludzkość, poprzez swoją działalność, w znacznym stopniu przyspieszyła zachodzące na Ziemi procesy. Już od czasów rewolucji przemysłowej, przez wiek pary, aż po obecne czasy eksploatujemy zasoby planety nie przywiązując specjalnej uwagi do produktów ubocznych. Rosną wysypiska, ilość plastiku w oceanach i wreszcie rosną emisje gazów cieplarnianych – a za nimi temperatura. Jak podają eksperci, dotychczasowymi emisjami gazów cieplarnianych już doprowadziliśmy do wzrostu średnich globalnych temperatur o ponad jeden stopień w porównaniu do początku epoki przemysłowej. Jeśli nie podejmiemy zdecydowanych działań by to zatrzymać, to według raportu IPCC, temperatura podniesie się do 2103 roku nawet o cztery stopnie. To jednak uśredniona wielkość, bo na lądzie różnice będą znacznie większe. Zdaniem naukowców taka różnica temperatur porównywalna jest do tej między epoką lodowcową, a naszymi czasami. Wówczas planeta dochodziła do nich stopniowo, w ciągu tysięcy lat. Obecny skok miałby miejsce właściwie w przeciągu jednego stulecia. Fale gorąca, lawiny błotne, powodzie, huragany, cyklony to zjawiska, o których w naszej części Europy nie mówi się aż tak często, a jednak niedługo mogą stać się elementami stałymi pogody. Nietrudno sobie wyobrazić, jak wpłynie to na gospodarkę, życie ludzi i ich pracę. Kataklizmy w rodzaju huraganu niszczącego całe miasto (przykład Nowego Orleanu), czy katastrofalne powodzie będą statystycznie przydarzać się coraz częściej. O ile oczywiście ludzkość nie powie sama sobie „stop!” Jak zatrzymać bieg ku przepaści? Pewnych zjawisk nie zatrzymamy, jednak możemy znacznie spowolnić ich tempo, co pozwoli przetrwać ludzkości. Walczyć może każdy z nas. Nie trzeba stać na czele megakorporacji czy państw, by pomóc w hamowaniu procesów, które tak niebezpiecznie szybko przebiegają. Jednym ze sposobów dostępnych „od ręki” jest zabranie głosu w dyskusji i głośne wyrażenie swojej woli. „Przede wszystkim powinniśmy popierać ambitną politykę klimatyczną – podczas kampanii wyborczych, spotkań z przedstawicielami rządu i politykami. Decydenci muszą czuć poparcie i presję ze strony społeczeństwa, że jest to kierunek którego Polki i Polacy żądają” - piszą aktywiści z międzynarodowej organizacji WWF, która walczy o lepszy los zarówno dla zwierząt, roślin jak i ludzi na całym globie. Kolejnym sposobem jest zmiana stylu życia. Sami świata nie zmienimy, ale powinniśmy zacząć od siebie. Dokonuj zakupów świadomie, ogranicz do minimum jednorazowy plastik (torby sklepowe, opakowania, słomki do picia, patyczki do uszu i wiele innych codziennych przedmiotów, które zaraz po użyciu lądują w koszu – a zaraz potem na wysypiskach lub w oceanach). Zamiast samochodu wybierz rower i komunikację publiczną. Ogranicz też latanie samolotami, bo choć to wygodne, koszt ekologiczny takiej podróży jest spory Również dieta, w której znacząco ograniczymy bądź wyeliminujemy mięso, nabiał i jajka oraz egzotyczne produkty będzie ważnym elementem „rozpoczynania od siebie” Trzeba zadać sobie poważne pytanie: „być, czy mieć”? Wcale nie chodzi o dysputy filozoficzne, tylko bardzo konkretne decyzje. Kupując mnóstwo niepotrzebnych rzeczy napędzamy z jednej strony nadprodukcję, która kończy się marnowaniem, a z drugiej przyczyniamy się do dodatkowych emisji gazów cieplarnianych z fabryk, elektrowni, czy środków transportu towarów do sklepów. Warto pamiętać, że nie jest to kwestia mody, czy zachowania, które będzie dobrze wyglądać w mediach społecznościowych na zdjęciach. Sprawa jest realna i poważna, tylko konkretne działanie “od zaraz” da nam szansę na uniknięcie katastrofy, która zresztą nie jest niczym odległym - to nie jest scenariusz filmu sf, tylko realna prognoza, której doczekać możemy my i nasze dzieci. WWF wzywa także do wspierania niskoemisyjnej polityki energetycznej oraz zdecydowanego powiedzenia „nie” energetyce opartej na paliwach kopalnych, szczególnie węglu kamiennym. Niedawno organizacja apelowała do mieszkańców Polski o zmianę nawyków hasłem „Jestem zagrożonym gatunkiem” - nie jest to przesada, czy metafora. Człowiek swoim aktualnym modelem gospodarczym może spowoduje, że zagrożeni będziemy bardzo szybko, pociągnąć za sobą wiele innych bezcennych form życia, o ile wcześniej nie zatrzyma swojego biegu ku przepaści. Chcesz wesprzeć WWF i pomóc zatrzymać katastrofę klimatyczną? Skorzystaj z formularza umieszczonego w treści artykułu. Źródło: WWF
Największe z odkrytych złóż ropy w USA leżą w głębinach Zatoki Meksykańskiej, gdzie wiercenia są niezwykle ryzykowne.
Był upalny czerwcowy dzień. W lokalnej kwaterze BP w Houma w Luizjanie tłoczyli się zasępieni mężczyźni i kobiety w jaskrawych kamizelkach. Na ścianach największego „pokoju dowodzenia” wielkie ekrany pokazywały mapy rozlewu oraz lokalizację statków ratowniczych. Konsultant Mark Ploen, zastępca dowódcy sztabu kryzysowego, w ciągu 30 lat kariery uczestniczył w zwalczaniu skutków katastrof na całym świecie – od Alaski po deltę Nigru. Teraz otaczali go ci sami ludzie, z którymi przed 20 laty pracował przy likwidacji gigantycznego wycieku z tankowca Exxon Valdez u wybrzeży Alaski. Należący do BP odwiert Macondo – zlokalizowany 80 km od brzegu, milę pod powierzchnią morza – w ciągu czterech dni wypluwał tyle ropy, ile wyciekło z Exxon Valdez. Pod koniec kwietnia eksplozja wydobywającego się z niego gazu zmieniła Deepwater Horizon, jedną z najnowocześniejszych platform wiertniczych na świecie, w stertę stopionego, pogiętego żelastwa. Nic podobnego nie zdarzyło się w Zatoce Meksykańskiej od 1979 r., kiedy na płytkich wodach zatoki Campeche doszło do wybuchu meksykańskiej platformy Ixtoc I. Od tamtej pory technika wiertnicza tak się rozwinęła, a popyt na ropę stał się tak wielki, że kompanie naftowe nie mogły oprzeć się pokusie i wierciły poza szelfem, na coraz głębszych wodach. Agencja BOEMRE (Bureau of Ocean Energy Management, Regulation and Enforcement) dawna Służba Zarządzania Minerałami (MMS), agencja rządowa sprawująca nadzór nad wierceniami u wybrzeży USA, utrzymywała, że prawdopodobieństwo eksplozji nie przekracza jednego procenta, a nawet gdyby doszło do wybuchu, dużego wycieku nie będzie. W kwaterze BP w Houma ponad tysiąc osób zajmowało się organizacją akcji oczyszczania. W terenie dziesiątki tysięcy przemierzały plaże w białych kombinezonach, z samolotów i helikopterów wypatrywały zmian na powierzchni wody, walczyły z rozprzestrzeniającą się plamą ropy za pomocą skimmerów (zgarniaczy ropy), specjalnie przystosowanych łodzi rybackich i deszczu chemicznych dyspersantów. Na morzu ropy, wokół miejsca nazywanego przez Ploena po prostu „źródłem”, unosiła się na falach mała armada. Ze statku wiertniczego Discoverer Enterprise dobiegał ogłuszający huk towarzyszący spalaniu metanu wyłapywanego ze zbuntowanego szybu. W pobliżu dwa kutry do połowu krewetek ciągnęły zaporę przeciwolejową i wypalały ropę na powierzchni wody, w wyniku czego utworzyła się łukowata ściana płomieni i olbrzymi pióropusz czarnego dymu. Wody zatoki poniżej 300 m pod poziomem morza to jedno z najtrudniejszych na ziemi miejsc do wiercenia. Łagodnie nachylony szelf kontynentalny nagle opada, przechodząc w silnie urzeźbiony teren z głębokimi kanionami, grzbietami oceanicznymi i wulkanami błotnymi wyrzucającymi błoto na wysokość 150 m. Z naturalnych wypływów w morskim dnie wycieka ponad 2 tys. baryłek ropy dziennie. Ale złoża o znaczeniu gospodarczym leżą głęboko pod dnem, często poniżej pokładów plastycznej soli, wrażliwych na trzęsienia ziemi. Temperatury na dnie morza są bliskie zera, podczas gdy złoża ropy mogą mieć temperaturę 150OC – są jak butelki wody sodowej po wstrząśnięciu, tylko czekają, by wystrzelić, gdy ktoś je otworzy. Także złoża gazu ziemnego magazynujące metan i hydraty metanu (naturalne struktury wody i metanu) – zamarznięte, ale niestabilne termodynamicznie – czają się w podmorskich osadach, zwiększając ryzyko wybuchu. Przez dziesiątki lat astronomiczne koszty głębokich wierceń sprawiały, że platformy wiertnicze nie oddalały się daleko od brzegu. Lecz kurczące się zasoby, skaczące w górę ceny i spektakularne odkrycia złóż na pełnym morzu zapoczątkowały globalną gorączkę morskiej ropy. Nowe pola pojawiły się w samą porę, by zrównoważyć postępujący spadek wydobycia z płytkich akwenów. Obecnie eksploatacja ropy w Zatoce Meksykańskiej stanowi 30 proc. produkcji USA, z czego połowa pochodzi z wód głębokich (305–1524 m), a jedna trzecia z bardzo głębokich (1525 m lub więcej). Należący do BP szyb Macondo, przebijający słup 1525 m wody i 3960 m skał pod dnem morza, nie był szczególnie głęboki. Przemysł naftowy ma na swoim koncie odwierty na morzu o głębokości 3048 m oraz wiercenia na łączną głębokość 10 683 m. Od pierwszych lat XXI w. raporty sporządzane przez branżę naftową i instytuty naukowe ostrzegały o rosnącym ryzyku eksplozji głęboko pod wodą, zawodności głowic przeciwerupcyjnych i trudnościach w zatamowaniu ewentualnego wycieku. Podkreślano przede wszystkim fakt, że szyby na głębokim morzu poddawane są ogromnym ciśnieniom, mogą więc wypluwać nawet 100 tys. baryłek ropy dziennie. Agencja MMS takie obawy rutynowo bagatelizowała. Studium opracowane przez nią w 2007 r. stwierdzało, że w latach 1992–2006 w Zatoce Meksykańskiej miało miejsce jedynie 39 eksplozji na ponad 15 tys. pracujących tam szybów. Tylko niektóre wybuchy spowodowały większy wyciek ropy, zaledwie jeden przyniósł skutek śmiertelny. Z Macondo od początku były kłopoty. Do wywiercenia tego szybu BP wynajęło Transocean – firmę z siedzibą w Szwajcarii. Pierwsza platforma wiertnicza Transoceanu przestała być zdatna do użytku po uderzeniu huraganu Ida, zaledwie po miesiącu. Deepwater Horizon rozpoczął swe pechowe działanie w lutym 2010 r. Na początku marca przewód wiertniczy utkwił w otworze, taki sam los spotkał urządzenie wysłane na dół, aby zlokalizować miejsce awarii. Trzeba było się wycofać i wiercić wokół przeszkody. E-mail wysłany przez BP wspominał, że w czasie wykonywania odwiertu wystąpiły problemy z „opanowaniem szybu”. Na tydzień przed eksplozją inżynier wiertnik pisał: To jest pechowy szyb. 20 kwietnia Deepwater Horizon miał sześciotygodniowe opóźnienie w stosunku do planu, co kosztowało BP pół miliona dolarów dziennie. Planując odwiert, BP zdecydowało się wiercić w najszybszy możliwy sposób – wybrano model otworu z długą kolumną rur wiertniczych umieszczonych pomiędzy złożem ropy a głowicą szybu. Taki otwór ma dwie bariery oddzielające ropę od głowicy przeciwerupcyjnej na dnie morza: cementowy korek na dnie szybu i metalowe szczęki przy samej głowicy. Kiedy eksplodował szyb Macondo, nie były one zaciśnięte. W dodatku kongresowi śledczy i eksperci twierdzą, że przy cementowaniu BP cięło koszty. Nie wtłoczono cieczy buforującej w przestrzeń pomiędzy rurami okładzinowymi i ścianą otworu. Taka praktyka pozwala cementowemu zaczynowi porządnie stwardnieć. Nie wprowadzono do środka wystarczającej ilości centralizatorów – elementów, które dają pewność, że cement utworzy pełne uszczelnienie dookoła rur okładzinowych otworu. Nie przeprowadzono też testu sprawdzającego, czy cement związał właściwie. A tuż przed wypadkiem, podczas przygotowań do zakończenia prac i odłączenia platformy od szybu, zastąpiono ciężką płuczkę wiertniczą w szybie znacznie lżejszą wodą morską. BP odmówiło komentarza na ten temat. Niewykluczone, że wszystkie decyzje były legalne, na pewno zaoszczędziły BP czasu i pieniędzy – jednak każda z nich zwiększała ryzyko wybuchu. Śledczy przypuszczają, że w nocy 20 kwietnia wielka poduszka gazu jakoś przedostała się przez obudowę, być może przez puste przestrzenie w cemencie, i wystrzeliła w górę. Głowica przeciwerupcyjna winna była powstrzymać to uderzenie na dnie morza; jej tarany hydrauliczne powinny zgiąć rurę wiertniczą jak słomkę do lemoniady, blokując wytrysk i chroniąc znajdującą się powyżej platformę. Ale ten automatyczny mechanizm bezpieczeństwa był w kiepskim stanie. Gdy na platformie trysnął gejzer płuczki, nie udało się uruchomić zaworów bezpieczeństwa. Według obliczeń BP sprzed wypadku w najgorszym razie wyciek z szybu miał objętość 162 tys. baryłek dziennie. Plan przeciwdziałania jego ewentualnym skutkom dla całej zatoki zakładał, że koncern jest w stanie odzyskać prawie 500 tys. baryłek ropy dziennie przy użyciu standardowych technologii, tak więc nawet najgorszy scenariusz nie powinien wyrządzić większych szkód rybołówstwu i dzikim zwierzętom, w tym morsom, wydrom i uchatkom. Tyle że w Zatoce Meksykańskiej nie ma morsów, wydr ani uchatek. Poza tym plan BP wymieniał nazwisko morskiego biologa, który od lat nie żyje, jako osoby mającej w razie potrzeby pełnić rolę eksperta. Był też japoński adres rozrywkowej strony internetowej, który miał być adresem dostawcy sprzętu do zwalczania ewentualnego wycieku. Te szeroko komentowane gafy występowały także w planach reagowania kryzysowego innych firm naftowych. Najwyraźniej mechanicznie skopiowano je z dawniejszych planów opracowanych dla Arktyki. Kiedy doszło do wycieku, podjęte przez BP działania tylko w niewielkim stopniu spełniły obietnice koncernu. Na początku sierpnia naukowcy stwierdzili, że zniszczony szyb po eksplozji codziennie wyrzucał 62 tys. baryłek ropy – to ogromna ilość, niemniej daleko poniżej najbardziej pesymistycznego scenariusza założonego przez BP. W czerwcu Mark Ploen szacował, że jego ludzie używający skimmerów zbierają 15 tys. baryłek. Zwyczajne wypalanie ropy, metoda zastosowana po wycieku z Exxon Valdez, było bardziej skuteczne. Flota BP do spalania liczyła 23 statki, w tym łodzie poławiaczy krewetek, które ogradzały plamy ropy, a potem podpalały ciecz za pomocą napalmu. Środek Zatoki Meksykańskiej. W czerwcu Discoverer Enterprise zaczął zbierać ropę bezpośrednio przy zniszczonej głowicy przeciwerupcyjnej, do połowy lipca zwiększając wydajność do 25 tys. baryłek dziennie. To ilość wciąż zdecydowanie mniejsza od deklarowanych przez BP przed katastrofą niemal 500 tys. baryłek. W połowie lipca kompania zdołała umieścić szczelną kopułę na szybie, po 12 tygodniach tamując wytrysk ropy. Do środowiska dostało się 4,9 mln baryłek ropy. Naukowcy obliczyli, że BP udało się usunąć czwartą jej część. Druga ćwiartka wyparowała lub rozpuściła się i rozpierzchła, tworząc drobne cząsteczki. Trzecia pozostaje rozproszona w wodzie w postaci kropelek, które mogą być toksyczne dla niektórych organizmów. I wreszcie ostatnia ćwierć – prawie pięciokrotnie większa niż wyciek z Exxon Valdez – pozostaje w środowisku w postaci plam ropy na powierzchni wody albo w formie kul smoły na plażach. Katastrofa Deepwater Horizon stała się największym w dziejach przypadkowym wyciekiem ropy do oceanu. Rozmiarami przewyższa go tylko świadomie spowodowany przez człowieka wypływ w Kuwejcie w 1991 r. podczas wojny w Zatoce Perskiej. W maju naukowcy zaczęli monitorować chmury metanu i kropelki ropy dryfujące na głębokości 900–1200 m na odległość do 48 km od uszkodzonego szybu. Jednym z nich jest biogeochemik Mandy Joye z Uniwersytetu Stanu Georgia. Odkryła ona „chmurę” ropy o rozmiarach Manhattanu, w której stężenie metanu było najwyższe, jakie kiedykolwiek wykryła w zatoce. Bakterie ucztujące na rozlanej ropie i metanie pozbawiają wodę tlenu – w jednym miejscu pomiary Joye w warstwie wody o grubości 180 m, na głębokości, gdzie normalnie żyją ryby, wykazały niebezpiecznie niską, groźną dla życia zawartość tlenu. Ponieważ w głębi zatoki mieszanie wód zazwyczaj przebiega powoli, takie ubogie w tlen strefy mogą utrzymywać się przez dziesiątki lat, twierdzi Joye. Podczas czerwcowego rejsu zespół Joye pobierał próbki wody w promieniu mili od Discoverer Enterprise – dość blisko, by słychać było apokaliptyczny ryk ogromnego płomienia metanu. Gryzące opary ropy, oleju i asfaltu paliły płuca. Wszędzie w zasięgu wzroku kobaltowobłękitne głębiny zatoki pokryte były brązowawoczerwonymi plamami. Joye wróciła do kabiny zamyślona. – Przypadek Deepwater Horizon jest konsekwencją globalnego uzależnienia od ropy – powiedziała. – Takie wypadki są nieuniknione, bo wiercimy w coraz głębszych akwenach. Prowadzimy niebezpieczną grę. Jeśli to nie jest sygnał, by przestawić się na zieloną energię, to ja nie wiem, co by to mogło być.
Wyciek toksycznych substancji z przerwanego zbiornika z odpadami w zakładach aluminiowych w Ajkai na Węgrzech w poniedziałek jest już druga w tej dekadzie katastrofa tego typu, która poważnie zagraża Dunajowi. Takich tykających bomb zegarowych jest w tym regionie Europy więcej, alarmuje organizacja ekologiczna WWF.
Z przerwanego zbiornika wyciekło milion metrów sześciennych wyjątkowo żrącego i lekko radioaktywnego materiału, tzw. „czerwonego szlamu”, poważnie szkodząc ludziom i przyrodzie. Szlam zawiera bardzo niebezpieczne metale ciężkie, takie jak ołów, kadm, arsen i chrom. Wczoraj substancja przedostała się do Dunaju. Trudno na razie przewidzieć, jakie będą długofalowe konsekwencje katastrofy – metale ciężkie przenikają do łańcucha pokarmowego i pozostają w środowisku przez długi czas. W Europie jest wiele podobnych zbiorników. Często zawierają metale ciężkie lub radioaktywne. Ta katastrofa pokazuje nam, że żaden z nich nie jest całkowicie bezpieczny. Bez zaostrzenia obecnych norm bezpieczeństwa i stałego monitoringu takich miejsc, możemy być świadkami kolejnych wycieków i szkód społecznych, gospodarczych i środowiskowych – mówi Piotr Nieznański, Kierownik Działu ochrony przyrody WWF Polska. Wypadek przypomina to, co stało się w Rumunii 10 lat temu, w styczniu 2000 roku. Z fabryki złota Aurul w Baia Mare, w wyniku przerwania zapory wyciekł wtedy cyjanek i inne metale ciężkie. Toksyczne związki szybko przedostawały się do kolejnych rzek w Rumunii, na Węgrzech, w Serbii i Bułgarii, zabijając ryby i inne organizmy żywe oraz zatruwając wodę pitną. Na terytorium samych Węgier znajdują się dwa podobne składowiska, zawierające równie toksyczny, zasadowy czerwony szlam z wytwarzania boksytu. Jeden z nich, w Almásfüzitő, 80 km w górę rzeki od Budapesztu zawiera około 12 milionów ton tego typu substancji. WWF przygotował mapę zbiorników z toksycznymi odpadami znajdujących się pomiędzy Węgrami a Deltą Dunaju. Sama Delta, niezwykle cenny przyrodniczo obszar, jest zagrożona przez stumetrowe hałdy porzuconych pojemników z huty stali oraz składowisko czerwonego szlamu z zakładów aluminiowych Tulcea o powierzchni 20ha, z którego toksyczne związki przenikają do środowiska. Katastrofom tego typu miała zapobiec unijna dyrektywa EU Mining Waste Directive, przyjęta po katastrofie Baia Mare. WWF był zaangażowany w jej przygotowanie. Już w 1999 roku dla krajów starej Unii przygotowaliśmy raport, który opisywał potencjalne skutki tego typu katastrof dla środowiska i wskazywał sposoby, jak im zapobiec. Niestety, regulacje zawarte w dyrektywie zostały poważnie osłabione ze względu na lobbing ze strony przemysłu i nie odzwierciedlają wszystkich naszych postulatów – dodaje Nieznański.