Alternatywa dla nart. Jak jeździć na snowboardzie
Snowboard powstał z tęsknoty za surfingiem... na śniegu. Oprócz używania deski surferów, snowboardzistów i skateboardzistów łączy nastawienie na zabawę.
W tym artykule: Co łatwiejsze: snowboard czy narty? Jazda na snowboardzie Sprzęt do snowboardu – Co warto wiedzieć Dawno, dawno temu kiedy byłem małym chłopcem, a na świecie nie było jeszcze snowboardu, jeździłem na marnych plastikowych nartach. Na podstępnej muldzie skręciłem sobie oba kolana i zaraziłem obawą, że jest to nieunikniony element narciarstwa. Na szczęście którejś zimy lat 80. XX wieku w garażu w bogatej hamburskiej dzielnicy kupiłem używaną deskę od zdesperowanego pryszczatego młodzika. Pamiętam uczucie zdziwienia, kiedy pierwszy raz wpiąłem się w nią i zjechałem po schodach w domu. Zdziwienie spętaniem nóg nie odstępowało mnie przez pierwszy dzień drogi przez mękę, nauki na zupełnie do tego nienadającym się stoku Kasprowego Wierchu. Jednak ku mojemu zaskoczeniu ze stanu niewiary, że jeżdżenie na desce w ogóle jest możliwe, w ciągu czterech dni przeszedłem do odczuwania pierwszych, silnych snowboardowych przyjemności. Co łatwiejsze: snowboard czy narty? Okazało się, że na desce potrzebujesz zaledwie kilku dni, aby uzyskać płynność i kontrolę jazdy, to znacznie mniej czasu niż na nartach. Zniknęło też uczucie spętania zastąpione satysfakcją i radością zrozumienia sposobów utrzymywania równowagi i niemalże tanecznym balansowaniem ciałem przy skrętach. Nie powróciła też nigdy obawa o kolana. Jeżdżenie na desce jest anatomicznie bezpieczniejsze dla nóg. Niezapomniany jest też pierwszy zjazd po puchu. Wycinanie serpentyn w dziewiczym porannym śniegu, który rozpryskuje się w fontanny skrzące się światłem. Towarzyszy temu magiczne uczucie zespolenia z górą i płynącym pod tobą śniegiem. To taki drobny moment absolutnego szczęścia. Deska jest znacznie łatwiejsza od nart. Ma więcej luzu niż narty. Nie jest też używana do pracy, chyba że przez instruktorów snowboardu. Ludzie jeżdżący na desce w latach 80. i wczesnych 90. mieli się do narciarzy tak jak surferzy do ludzi uprawiających narciarstwo wodne. Teraz firmy narciarskie wchłaniają snowboardowe, a narciarze zastępują sztywne reguły zachowania i obcisłe ubiory luzem zainspirowanym przez deskarzy. Jednak jeszcze niedawno deskarze nie mieli wstępu na wiele stoków. Jeździli więc poza trasami, między drzewami, na dziko. W takich warunkach deska znów jest znacznie łatwiejsza od nart. Jak dobrać deskę snowboardową? Praktyczne wskazówki na co warto zwrócić uwagę Sporty zimowe zyskują coraz większą popularność. O ile narciarstwo zjazdowe wciąż jeszcze króluje na polskich stokach, to należy wyraźnie zaznaczyć, że coraz więcej miłośników biał... Jazda na snowboardzie Z powodu większej subtelności w utrzymywaniu równowagi i krótszej niż na nartach krawędzi deskarz musi bardziej „współpracować” z górą – z terenem, przez który jedzie. Dlatego deskarzom w przenośni i dosłownie bliżej jest do podłoża. Więcej czasu spędza się w bliskim kontakcie ze śniegiem, bo łatwiej jest uklęknąć, usiąść, położyć się, a podczas skrętu można efektownie szurnąć ręką po stoku, wzbudzając dodatkową kurzawę. Snowboard to sport bardzo towarzyski. Nieodłącznym elementem snowboardingu są „sesje” wspólnego siedzenia, opowiadania o jeżdżeniu, podziwiania gór, obserwowania innych deskarzy. Czasem sesje są nawet ważniejsze niż samo jeżdżenie. Można też zamiast zjeżdżać, zbudować małą skocznię, ubijając śnieg deską, i skacząc po kolei. Potem podchodzi się, aby omówić skok z kumplami siedzącymi nad skocznią. W miękkich snowboardowych butach znacznie łatwiej jest chodzić niż w narciarskich skorupach. Taka skacząca sesja przyciąga innych deskarzy ze stoku, ich sztuczki, opowieści i wydobywa pochowane po kieszeniach i plecakach czekolady i termosy. Sport zimowy dla dziecka: opcje dla początkujących i zaawansowanych. Który zimowy sport wybrać? Szeroko rozumiane białe szaleństwo to nie tylko świetny sposób na spędzenie weekendu w rodzinnym gronie. Sporty zimowe dla dzieci pozwalają też zadbać o prawidłowy rozwój pociechy. Któr... Sprzęt do snowboardu – Co warto wiedzieć Jest oczywiście dużo różnych sposobów czerpania przyjemności ze snowboardu. I każdy może znaleźć swój własny. Nie wszyscy lubią skakać albo jeździć po puchu. Aby różnorodne przyjemności były coraz większe, rozwinął się cały przemysł produkujący sprzęt. Jak jeździć na snowboardzie? Wiele zależy od samej deski. Napopularniejsze deski snowboardowe to: wąskie i twarde do szybkiego zjazdu alpejskiego, szerokie i dość elastyczne do free-ridingu (jazdy po różnorodnym terenie poza wytyczoną trasą), specjalne deski ułatwiające ślizg w głębokim puchu (swallowtail), free-style do skoków lub rynny, czy też deski do tzw. jibbingu, czyli jazdy po poręczach Nie ma co się zagłębiać w różnorodności innych mniej ważnych elementów sprzętu. Jest w czym wybierać, by zaspokoić najbardziej wysublimowane pomysły na własny styl. Elementem subkultury snowboardowej jest też malowanie lica deski. Tutaj snowboarding bezpośrednio spotyka się z graffiti. Niektórzy deskarze sami dobierają i malują wzory. Poznałem chłopaka, który zrobił deskę ze sklejki, przykleił plastikowy ślizg, krawędzie wykroił z puszek i zjeżdżał z Kasprowego Wierchu w gumofilcach przywiązanych grubym sznurkiem. Po ponad 30 latach od wymyślenia snowboarding stał się tak powszechny, że narciarze przyzwyczaili się do deskarzy i pogodzili z koniecznością dzielenia się górami. Coraz więcej osób potrafi jeździć i na boazerii, i na parapecie. Deskarze dochowali się też dzieci w wieku zjazdowym. I tu niespodzianka: wielu z moich znajomych deskarzy woli, by małe dziecko zaczynało naukę od nart. Tłumaczą to tym, że narty dają większe bezpieczeństwo przy nie do końca jeszcze rozwiniętym zmyśle równowagi dziecka, że są trudniejsze do nauczenia, więc dziecko samo później nauczy się jeździć na desce i pewnie przy desce zostanie. Narty są z całą pewnością bardziej uniwersalne. A konieczność opanowania trudniejszej techniki wielu narciarzy poczytuje za szlachetną cechę i powód do dumy. Na szczęście ja nie muszę się tym przejmować i po prostu mogę cieszyć się tym, że wymyślono deskę.
Połączenia, które dają nam zdrowie OTACZAJĄCY NAS ŚWIAT poznajemy zmysłami: dotykiem, wzrokiem, słuchem, węchem i smakiem. Wśród tych pięciu dotyk jest szczególnie ważny, co potwierdza rosnąca liczba badań. Jak pisze autorka okładkowego artykułu Cynthia Gorney: większość ludzi potrzebuje fizycznej obecności drugiego człowieka. Pocieszającego dotyku. Potrzebujemy tego, by zachować zdrowie. W Szkole Kreatywności we włoskiej Andrii dzieci uczą się tego od wczesnych lat. – Kultura dotyku jest tam codziennością – mówi fotografka Lynn Johnson. – To bardzo fizyczne. Uczniowie zawsze się przytulają i całują. Dzieci np. oddają się zabawie, w której uczeń z zasłoniętymi oczami próbuje rozpoznać kolegę z klasy za pomocą dotyku. Johnson mówi, że zawsze im się udaje. Zilustrowanie artykułu wymagało od fotografki pokazania siły dotyku za pomocą obrazów. Jak mi opowiadała, w tym celu wyjechała z misją: szukać sytuacji, ludzi, dla których dotyk jest krytyczną częścią ich życia. Ich przetrwaniem, orientacją w świecie. Ta misja zaprowadziła ją m.in. do Margaret Malarney i jej rodziny w Chagrin Falls w stanie Ohio (patrz str. 58). – Poznałam Margaret, gdy była ledwie przytomna. Na jej twarzy nie dostrzegałam żadnych reakcji – wspomina Johnson. Ale podczas serii wizyt w trakcie siedmiu miesięcy fotografka była świadkiem zmiany. – Widziałam, jak rodzina za pomocą fizycznych działań przywraca ją do życia. Nie znamy stojących za tym procesów; nie wiemy, dlaczego tak się dzieje. A jednak możemy uwierzyć, że dotyk ma siłę. Dziękuję, że czytasz National Geographic. David Brindley p.o. redaktor naczelny
Kasprowy Wierch nowym najcieplejszym miejscem w Polsce. Jak to wytłumaczyć?
Od kilku dni w Polsce jest wyjątkowo chłodno i pochmurno. Spragnieni słońca i wyższych temperatur mogą ruszyć w góry.
W tym artykule: Kasprowy Wierch najcieplejszym miejscem w Polsce Morza mgieł w Tatrach Zjawiska optyczne w przyrodzie Złota polska jesień już dawno za nami. Od kilku dni aura za oknem nieszczególnie przypomina typowo jesienne obrazki, jakich nie brakuje w mediach społecznościowych. Z większości drzew opadły kolorowe liście, a temperatury – zwłaszcza rano i wieczorem – są coraz niższe. Nieodłącznym elementem ostatnich dni jest też mgła oraz towarzysząca jej mżawka. Gdzie uciec przed chłodami? Meteorolodzy rozwiewają wątpliwości. Obecnie najcieplej jest wysoko w Tatrach. Termometry na szczytach pokazują zaskakujące wartości. Jak się okazuje, takie zjawisko nie jest przypadkowe i można je wytłumaczyć w naukowy sposób. Kasprowy Wierch najcieplejszym miejscem w Polsce Według pomiarów w najwyżej położonej stacji meteorologicznej w Polsce 15 listopada w cały kraju najcieplej było właśnie na Kasprowym Wierchu. Termometry pokazały 8,2 st. Celsjusza. Dla porównania w innych miejscach temperatura wahała się od 3 do 7 stopni. Meteorolodzy informują, że w Tatrach początek tygodnia był nie tylko najcieplejszy, ale też najbardziej słoneczny. Reszta Polski była w tym czasie zachmurzona. Normalnie chłodne cięższe powietrze osiada na dole, podczas gdy lżejsze ciepłe jest wypychane ku górze i do takich warunków jesteśmy przyzwyczajeni. Tym razem zaszła jednak odwrotność. Jak wyjaśnić taką anomalię pogodową? Do nietypowej sytuacji doprowadził wyż znajdujący się na wschód od Polski. To dzięki niemu temperatura rośnie wraz z wysokością. Jest to dobrze znane naukowcom zjawisko inwersji. W Tatrach już zima. Trudno uwierzyć, że to zdjęcie zrobiono latem W kalendarzu lato, za oknem jesień, a w Tatrach… zima. I to taka, o jakiej wszyscy marzymy, choć może nie na początku września. TOPR już ma za sobą pierwszą nocną akcję ratunkową. Morza mgieł w Tatrach Wyższe temperatury sprzyjają uprawianiu górskiej turystyki. Zachętą są też malownicze morza mgieł. Zdjęcie nadesłane przez turystów zostały opublikowane na profilu „Grzegorz Zawiślak - Polish Storm Chaser” na Facebooku. – Na obszarach, zwłaszcza górskich, położonych na wysokości >800-1000 metrów n.p.m. można poczuć się jak w bajce i podziwiać absolutnie przepiękne morza mgieł duszone w przypowierzchniowej warstwie troposfery przez silną inwersję osiadania wyżowego – czytamy we wpisie fotografa. Wyższe temperatury i podobne obrazki w górach nie będą utrzymywały się na dłużej. Prawdopodobnie jeszcze w tym tygodniu inwersję zastąpią mrozy i opady śniegu. W „polskiej alei tornad” znowu zrobiło się ciemno. Mężczyzna nagrał lej kondensacyjny Charakterystyczny stożek wzbudził niepokój mieszkańców gminy Ujazd. 13 lat temu żywioł nawiedził to miejsce, pozostawiając ogromne straty. Zjawiska optyczne w przyrodzie Nie od dziś wiadomo, że przemierzając górskie szlaki, dobrze mieć oczy szeroko otwarte. W drodze na szczyt możemy podziwiać nie tylko malownicze widoki, ale również ciekawe zjawiska na niebie i gry świateł. Najciekawsze z nich to budzące postrach wśród turystów widmo Brockenu. Niesamowite wrażenie robi również widok halo, czyli pierścieni światła wokół słońca lub księżyca. Inne intrygujące zjawisko to iryzacja na chmurach. Mówimy o nim, kiedy obłoki na skutek interferencji światła są pokryte pastelowymi kolorami. Kilka tygodni temu fotograf schodzący z Babiej Góry uwiecznił z kolei na zdjęciu tajemniczy trójkąt. Jak się okazało, obraz ten można wytłumaczyć w prosty sposób. Źródło: Ogimet
Tej wiosny minęło 75 lat od zakończenia II wojny światowej, w której życie straciło ponad 66 mln żołnierzy i cywilów (przede wszystkim cywilów). Ci, którzy uczestniczyli w tym konflikcie i przeżyli, obecnie mają ok. 90 lat. Każdego dnia coraz mniej z tych osób może nam opowiedzieć, co wtedy widzieli i słyszeli. W National Geographic od 1888 r., kiedy to nasz magazyn pojawił się na rynku, opowiadamy o ludzkiej podróży. Gdy to pokolenie przechodzi do historii, ważne jest, abyśmy uważniej spojrzeli na losy tych niezwykłych kobiet i mężczyzn i wyciągnęli wnioski z ich doświadczeń. Dziś, w czasach koronawirusa, który najgroźniejszy jest dla osób starszych i chorych, wydaje się to jeszcze ważniejszym zadaniem – usłyszeć ich głosy, zanim ucichną na zawsze. To, czego się dowiedzieliśmy od ostatnich świadków wojny, nie było zaskoczeniem: bez względu na to, ile masz lat i po której stronie walczyłeś, wojna była tak palącym doświadczeniem, że dla ciebie nigdy nie minęła. Każda osoba, z którą rozmawialiśmy, zaświadcza o jej horrorze. Przywołajmy tu japońskiego weterana, który wspomina, jak on i inni młodzi mężczyźni „zostali wysłani na śmierć za cesarza i naród i każdy zachowywał się tak, jakby w to wierzył. Ale, jak mówi, kiedy żołnierze umierali, nigdy nie słyszałem, by ktoś wołał cesarza albo naród”. Słyszał tylko imiona bliskich. Pewna Niemka, w czasie wojny będąca dzieckiem, mówi o wstydzie, jaki wciąż odczuwa z powodu zaangażowanych działań jej ojca, wysoko postawionego SS-mana. Wspomina też głód, jakiego doświadczyła, gdy zbliżająca się Armia Czerwona odcięła dostęp do jej miasta. Dziś odwiedza szkoły w Hamburgu, aby ostrzec przed niebezpieczeństwem, które znowu rośnie. „Ludzie niczego się nie nauczyli” – mówi. „To przerażające, że neonaziści wracają. I to nie tylko w Niemczech. Ludzie wciąż tak łatwo pozwalają sobą manipulować”. Relacje z pierwszej ręki osób, które przeżyły II wojnę światową, mają teraz dużo większe znaczenie niż kiedykolwiek wcześniej. Po trzech czwartych stulecia, w czasach, gdy niektórzy zaprzeczają, że miały miejsce nawet pewne wydarzenia wojenne, ich naoczni świadkowie mają nam do przekazania ważne lekcje. Dzielenie się tymi historiami daje nam jeszcze jedną szansę, aby podziękować kobietom i mężczyznom z tego wspaniałego pokolenia za ich służbę i poświęcenie. Dziękuję, że czytasz National Geographic.
Zima, czyli czas na decyzję. Co roku ten sam dylemat: narty czy tropiki. Robi się najpierw deszczowo, potem chłodno, wreszcie bardzo zimno, choć nie zawsze śnieżnie. Słońca coraz mniej. Zaakceptować czy uciekać? Polubić i zapomnieć, na przykład szusując czy wspinając się gdzieś? Czy może wyjechać daleko, w stronę słońca? Szkoły są dwie i wcale nie mam zamiaru przekonywać nikogo do żadnej z nich. Oba rozwiązania lubię tak samo. Tym razem jednak zdecydowaliśmy się bliżej przyjrzeć opcji numer 2. Nasi autorzy ruszyli w świat, dotarli do miejsc nierzadko bardzo odległych i specjalnie dla Was przebadali je pod kątem zimowych wakacji. Piotr Trybalski nurkował na Malediwach i zachwycał się podwodną fauną i florą, Ania Janowska testowała tunezyjskie hammamy i ośrodki talasoterapii. Iza Klementowska przejechała Republikę Południowej Afryki, która zachwyciła ją kulturową różnorodnością. Wreszcie Marzena Filipczak wybrała się na wulkaniczną wyspę Lanzarote, by – jak sama mówi – stanąć na granicy piekła i raju. Propozycji na zimowy wyjazd jest całe mnóstwo. Sami zdecydujcie, czy może fajniej spędzić ten czas w polskich Tatrach albo nad Bałtykiem. Tak czy inaczej, warto mieć wybór. Martyna Wojciechowska Podróż życia Syberia – 1000 km przygody Planeta Travelera Wieści ze świata Kierunek kultura Podróżuj z głową Tanie podróżowanie: Nowa Zelandia Zoom na zabytek: Twierdza Alhambra w Hiszpanii Ludzie w drodze Rafał Sonik – mistrz ekstremalny Zima w tropikach Malediwy. Podwodny raj Wietnam. Nowy Rok na plaży Gwatemala. W krainie Majów RPA. Najlepsze safari na świecie Lanzarote. Mieszanka wybuchowa Malezja. Wyspy orłów i żółwi Tunezja. Relaks bez tłumów Ranking Travelera Najlepsze ośrodki narciarskie Polska jest najfajniejsza Toruń. Kulturalny pomysł na weekend Wyprawy No limits Najciekawsze wyprawy z ekspertami National Geographic Adventure Warto spróbować: W curling grać każdy może Test Travelera. Termosy i kubki Adventure Ekipa Traveler Adventure Team na Węgrzech Raport specjalny Witkacy w podróży na Cejlon Przerwa techniczna Świat na patelni Kultowe dania z całego świata Swoją drogą Igor Zalewski pisze o podróżach Polaków Akademia foto Najlepsze zdjęcia czytelników W 24 godz. Seul
O tytuł Tatramana - żelaznego człowieka gór - śmiałkowie powalczą na terenie polskich i słowackich Tatr. Start I edycji triathlonu 30 sierpnia 2014
Tylko dla twardzieli „Ekstremalne wyzwanie w Tatrach”, „Tu zmagają się najwytrwalsi” – „ostrzegają” hasła na stronie organizatora. Przed czym? Przed 123 km w górskich warunkach, czyli godzinami pływania, jazdy rowerem i biegania. Start wyścigu w Polsce z niedzickiej plaży Zamajerz, następnie długi dystans po słowackiej stronie i meta na Kasprowym Wierchu. 3 etapy do szczęścia Pierwszym wyzwaniem będzie przepłynięcie dwukilometrowego dystansu na Jeziorze Czorsztyńskim. Aby przejść do kolejnego etapu, należy zmieścić się w limicie czasowym. Na pływanie zawodnicy mają godzinę. Następny będzie rower i ok. 100 km do pokonania w górskim terenie. Przejazd obejmuje głównie drogi asfaltowe z nachyleniami osiągającymi nawet 20 proc. Dodatkowym utrudnieniem jest fakt, że zawody odbywają się w otwartym ruchu. Na stronie imprezy pojawiła się informacja, że ze względu na przebudowę dróg, trasa rowerowa zostanie skrócona do 90km. Na wykonanie tego zadania zawodnicy również mają ograniczony czas. Z rowerów na buty biegowe zawodnicy przerzucą się w okolicy słowackiego Hotelu Permon. Bieg liczy ponad 20 kilometrów i ma charakter typowo górski. Meta usytuowana jest na imponującym 1987 metrze n.p.m. Tatry zobowiązują Skąd ta inicjatywa? W Polsce coraz popularniejsze stają się triathlony, a biegi górskie przyciągają tłumy. Pojawił się pomysł połączenia tego w jednej z najpiękniejszych i najbardziej wymagających okolic. Impreza zamyka cykl zawodów triathlonowych ZEW Triathlonu, rozgrywanych na terenie Podhala. Przy okazji Spisz i Tatry przypominają o sobie, jako terenach atrakcyjnych sportowo i rekreacyjnie. Trasa wyścigu przebiega w końcu na terenie Parku Narodowego (w związku z czym, może w nim wziąć udział ograniczona liczba zawodników). Dodatkowo impreza umacnia polsko-słowacką współpracę. Jest moc!
Kasprowy Wierch zdobyty biegiem po raz szósty
VI Polartec® Alpin Sport Tatrzański Bieg Pod Górę odbył się 19 października br. W zawodach wystartowały 342 osoby. Zwycięzcami biegu zostali Daniel Wosik oraz Dominika Wiśniewska-Ulfik.
Z roku na rok zainteresowanie imprezą jest co raz większe i w tym roku również było więcej chętnych niż miejsc na liście startowej. Wspaniała sceneria Tatr sprawia, że udział w tych zawodach to zupełnie inne doznanie, którego zawodnicy nie doświadczą w tradycyjnych biegach ulicznych. Ostatecznie w zawodach wzięły udział 342 osoby. Uczestnicy V Polartec® Alpin Sport Tatrzańskiego Biegu Pod Górę musieli pokonać trasę liczącą 8,5 kilometra, która prowadziła z Ronda Jana Pawła II przez Myślenickie Turnie aż na szczyt Kasprowego Wierchu (1 987 m n.p.m.). Suma przewyższeń na trasie to 1 072 m. W dniu imprezy w Tatrach panowały dobre warunki pogodowe - świeciło słońce, a termometr wskazywał ok. 10°C, jednak powyżej górnej granicy lasu zalegał śnieg - miejscami nawet 30 cm - a pod nim były zalodzenia. Z tego powodu ostatnie pół kilometra stanowiło dla zawodników nie lada wyzwanie - nie dość że trasa wiodła już ostro pod górkę to zawodnicy musieli brnąć w śniegu. W tych warunkach pogodowych najszybszy okazał się Daniel Wosik (RMD Montrail Team/ MUKS THM Ostrowiec Świętokrzyski), który na mecie zameldował się na mecie z czasem 53 minut i 2 sekund. Wsród pań, najszybsza była Dominika Wiśniewska-Ulfik (RMD Montrail Team), która wbiegła na szczyt Kasprowego w czasie 1 godziny i 3 sekund. Bieg był także finałem Montrail Ligi Biegów Górskich - zwycięzcą klasyfikacji generalnej tej ligi okazał się Piotr Koń (GLKS Fałków/RMD Montrail Team). Dla zawodników biorących udział VI Polartec® Alpin Sport Tatrzańskim Biegu Pod Górę, przygotowano specjalną, pamiątkową koszulkę wykonaną przez RMD z dzianiny Polartec® Power Dry®. Dzianina ta została stworzona aby utrzymywać wilgoć z dala od skóry i zawodnicy, którzy zdecydowali się niej pobiec potwierdzili że w akcji biegowej sprawdziła się doskonale. Pełna lista zwycięzców znajduje się na: http://www.alpinsport.pl/bieg/pages.php?id=3
VI Polartec® Alpin Sport Tatrzański Bieg Pod Górę
Zawodnicy już po raz szósty będą wbiegać na Kasprowy Wierch
Polartec® Alpin Sport Tatrzański Bieg Pod Górę wystartuje 19 października w Zakopanem. Trasa biegu liczy 8,5 kilometra i ponad 1 km różnicy wzniesień. Zawodnicy będą biec z Ronda Jana Pawła II, przez Myślenickie Turnie, aż na szczyt Kasprowego Wierchu (1 986 m n.p.m.). VI Polartec® Alpin Sport Tatrzański Bieg Pod Górę to impreza, która na dobre zadomowiła się w kalendarzu biegów górskich i zyskała uznanie uczestników. Bieg będzie również finałem Montrail Ligi Biegów Górskich. Można się zatem spodziewać że na starcie pojawią się najlepsi, a rywalizacja będzie zacięta. Oprócz czołówki polskich biegaczy górskich na starcie staną również amatorzy, ratownicy górscy oraz goście z zagranicy. Dla zawodników biorących udział w VI Polartec® Alpin Sport Tatrzańskim Biegu Pod Górę przygotowano specjalną, pamiątkową koszulkę wykonaną z Polartec® Power Dry®. Dzianina ta została stworzona, aby utrzymywać wilgoć z dala od skóry. Umożliwia to jej „komorowa konstrukcja“, w której zastosowano dwa rodzaje przędz po obu stronach materiału. Wewnętrzna warstwa ma za zadanie odprowadzać wilgoć z powierzchni skóry, a zewnętrzna – szybko ją odparować z dzianiny. Miękka powierzchnia Polartec® Power Dry® zapewni biegaczom komfort podczas zawodów.
Odkrycia Maso Corto dla polskich narciarzy dokonała kilkanaście lat temu grupka instruktorów z warszawskiego AWF-u. Po tym wydarzeniu rozpoczął się okres polskiej kolonizacji i dziś pod względem liczebności Polacy zajmują pierwsze miejsce wśród cudzoziemców odwiedzających to miasteczko.
Maso Corto - polska kolonia W restauracjach, hotelach i na wyciągach obsługa oprócz niemieckiego (który jest pierwszym językiem południowego Tyrolu), włoskiego i ladyńskiego coraz częściej posługuje się polskim. Polskie napisy wypierają włoskie, a włoskiego słowa oznaczającego zakręt używa się już w innym znaczeniu, nie mającym nic wspólnego ze slalomem. Co roku organizowane są tu dni polskie, podczas których gwiazdy naszych szklanych ekranów oddają się gotowaniu tyrolskich potraw i fotografują na nartach. Polscy wychowankowie hali Goryczkowej i weterani walk o miejscówki do kolejki linowej na Kasprowy Wierch wiedzą, że wystarczy jedna dobra góra i jedna sprawna kolej, żeby przez kilka dni dało się zapomnieć o wszystkim, co pozostało w dolinach. W Maso Corto jest kolej, która w 6 minut wywozi narciarzy z dwóch na ponad trzy tysiące metrów, jest jedna świetna trasa na lodowcu, gdzie warunki śniegowe panujące podczas weekendu majowego nie odbiegają od tych z połowy stycznia, jest jedna trasa długa – licząca osiem kilometrów – prawdziwy horror dla mięśni ud, jedna trasa trudna – poprowadzona szlakiem wytyczonym wcześniej przez alpejskich przemytników, jeden halfpipe po łagodnej stronie lodowca, jedna trasa południowa, świetna na poranną rozgrzewkę, trasa czarna na niepogodę, gdzie osłonięte plastikową kapsułą krzesło daje wytchnienie od mrozu i zamieci, kilka urokliwych schronisk, w których podają smakowite bombardino, czyli ajerkoniak na gorąco ze śmietanką, i tłuste, południowotyrolskie, ciężkie jak mokry śnieg potrawy. Tych kilka naprawdę atrakcyjnych propozycji może zapełnić narciarski tydzień (na dłuższe wyjazdy sprawdzają się raczej większe ośrodki), tym bardziej, że kilka dni można poświęcić treningowi na tyczkach, biorąc przykład z włoskich zawodników... Maso Corto znane jest jednak nie tylko wybitnym sportowcom. Nikomu, kto interesuje się... mumifikacją, imię Ötzi nie powinno wydawać się obce. Nadano je pewnemu pasterzowi, który przed 5000 lat, posiliwszy się przypieczonym w ogniu mącznym plackiem i resztką zwęglonego mięsa, wyruszył z doliny, gdzie zapewne mieszkał, na wysokogórską, ostatnią swoją wycieczkę. W jakiej sprawie brnął przez śniegi na szczyt, tego nie wiemy. Wiemy natomiast, że przyczyną jego śmierci była strzała, która przeszyła łopatkę i tętnicę podobojczykową. Tymczasem świat szedł naprzód, a ludzie ciągle lubili wyruszać na samotne górskie wyprawy. Zakonserwowane w lodzie ciało pasterza z neolitu 15 lat temu zostało odnalezione przez małżeństwo niemieckich turystów. O śmiertelnym wypadku powiadomili policję, ale okazało się, że sprawę powinni poprowadzić raczej archeolodzy. Wkrótce odkrywca Ötziego miał podzielić los swego odkrycia i zamarzł podczas kolejnej wyprawy w góry. Gdy zmarły też inne osoby związane z lodową mumią, zaczęto mówić o klątwie Ötziego, a o nim samym krążyły doniesienia, jakoby był szamanem. Klątwy można jednak uniknąć, jeśli przestrzega się obowiązujących na stokach zasad. Dlatego gdy obsługa tras zamyka je, nie chowamy się w skalnych wyłomach, nie zamawiamy w schronisku kolejnej grappy, ale zjeżdżamy do Maso Corto. W propozycjach na wieczór nie można tu przebierać, ale też i przebierać nie ma potrzeby. Znakomity, 25-metrowy basen z widokiem na ostatnie promienie słońca ślizgające się jeszcze po szczytach gór znajduje się w Top Residence Kurz (Kurzas to po niemiecku Maso Corto właśnie) – najłagodniejszej dla kieszeni opcji mieszkaniowej, zwykle okazuje się zaprawą przed prawdziwym nocnym wyzwaniem, jakim jest K2 – jedyna, ale już z nazwy ekstremalna dyskoteka. NO TO W DROGĘ - NOCLEGI: Top Residence Kurz – 100 m od kolejki linowej, od 78 euro apartament dwuosobowy, od 360 euro/tydzień ze skipassem; www.topresidencekurz.it; Hotel Vernagt am See, od 375 euro 3 dni ze ski-passem; www.vernagt.com - INTERNET: www.polskiedni-masocorto.pl
U każdego bacy smakuje inaczej, bo jego walory zależą od ziół i traw porastających łąki, na których pasą się owce, oraz od receptury. Znawcy uważają, że najsmaczniejszy jest wiosną, gdy mleko zawiera najwięcej tłuszczu. Oscypek od 400 lat wytwarza się ręcznie, w szałasach i tylko w okresie dojenia owiec, czyli od maja do września.
Szlak, na którym znajduje się 25 wybranych bacówek, wiedzie przez powiaty tatrzański i nowotarski. Bacówki trudno odwiedzić podczas jednej podróży, zresztą nie ma takiej potrzeby. Lepiej nawet, jeśli szałasy nie będą celem samym w sobie, a tylko przystankiem podczas spaceru czy trekkingu. Do większości bacówek nie da się dojechać samochodem (na szczęście!). Kierunek pokazują drewniane drogowskazy z symbolem szałasu i, oczywiście, sera. Bazą wypadową może być Zakopane lub każde inne miejsce pod polskimi Tatrami. Oscypek spod Tatr Przygodę można zacząć od odwiedzenia bacówki leżącej najbliżej Zakopanego – w Kuźnicach. Należy ona do pochodzącego z rodu bacowskiego Andrzeja Staszka Furtka, który oscypki wyrabia od 20 lat. Z Kuźnic warto się wybrać kolejką linową na Kasprowy Wierch albo pójść niebieskim szlakiem na Giewont przez Kalatówki, gdzie stoi druga bacówka Furtka (obie znajdują się na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego). Polana wzięła swoją nazwę od nazwiska jej dawnych właścicieli, sołtysów Kalatów. Przed wojną stało na niej aż 11 szałasów, dziś pozostał tylko jeden. Trzeba pamiętać, że bacowie niechętnie wpuszczają obcych na dłużej do bacówek. Jeżeli jednak uzyskamy zgodę i przekroczymy próg jednej z nich, czeka nas krótka podróż w przeszłość, bo sposób wyrobu oscypka nie zmienił się prawie wcale. Wewnątrz nawet w dzień panuje półmrok, dym gryzie w oczy, a nos atakuje ostry zapach wędzonych na górnych półkach oscypków. Ognisko pasterskie – watra, pali się od wiosny do jesieni. W dniu św. Wojciecha, czyli 23 kwietnia, święci się szczapy drew do uroczystego rozpalenia watry w czasie redyku, na początku wypasu owiec. Utrzymaniu ognia w nocy służy tzw. zawaterniok – świerkowa lub sosnowa kłoda, która może tlić się kilka godzin. W szałasie zadymione są ściany i zgromadzone tam sprzęty. Osoba nieprzyzwyczajona do dymu i specyficznego zapachu nie wytrzyma w bacówce długo. Zauważy jednak gielety, czyli drewniane skopki z mlekiem owczym, puciery, do których przez lniane płótno jest odcedzane mleko, a ponadto czerpaki, cebrzyki i wiadra. Za jedną z najpiękniejszych w Tatrach i z pewnością jedną z najbardziej zatłoczonych w sezonie uchodzi Dolina Kościeliska. Kto nie ma samochodu, z Zakopanego dojedzie busem do Kir – osiedla podhalańskiego położonego u wylotu doliny. Stoi w niej bacówka Józefa Słodyczki Maśniaka słynącego z dużego poczucia humoru. Po degustacji jego pasterskich wyrobów moż-na przejść się zielonym szlakiem do schroniska na Ornaku albo odwiedzić którąś z pobliskich jaskiń. To właśnie w Dolinie Kościeliskiej odkryto ich najwięcej w Tatrach – pięć udostępniono turystom (Mroźną, Mylną, Obłazową, Raptawicką oraz Smoczą Jamę). Mylna, połączona czerwonym szlakiem z „głównym traktem” biegnącym dnem doliny, jest rzadziej odwiedzana, choć ma bardziej urozmaicone korytarze niż osławiona i zatłoczona Mroźna. We wschodniej części Tatrzańskiego Parku Narodowego leży Rusinowa Polana. Roztaczają się z niej piękne widoki na Tatry Wysokie i krzyżują się szlaki wiodące w wyższe partie gór. Hala od dawna jest miejscem wypasu owiec – w połowie XX w. osada pasterska składała się z 20 szałasów. Rusinowa to jedna z ponad 20 polan w Tatrzańskim Parku Narodowym, na których jest prowadzony tzw. wypas kulturowy. Kiedy po utworzeniu parku i wykupieniu hal w latach 60. XX w. zakazano tradycyjnego ich użytkowania, zaczęły one zarastać jagodziskami i malinami, zagłuszając m.in. krokusy (jak często są nazywane szafrany spiskie). Aby zapobiec niekorzystnym zmianom w lokalnej florze oraz faunie i zachować stare pasterskie tradycje, w 1981 r. zezwolono na wypas. Bacowie są jednak zobowiązani do przestrzegania różnych nakazów, np. używania w bacówkach tradycyjnego sprzętu, gwary góralskiej i ubrań, a także hodowania owiec oraz psów pasterskich tylko miejscowych ras. Liczba wypasanych zwierząt została ograniczona, by nie powodowały one szkód. Na Rusinowej Polanie gazdowała legendarna Aniela Kobylarczyk zwana Babką, która stała się znana po tym, jak przyszłego papieża, wówczas kardynała, wysłała z wiadrami po wodę do strumienia. Obecnie bacówka należy do Stanisława Rychtarczyka z Gronia. Na północ od polany, przy niebieskim szlaku biegnącym wzdłuż Złotego Potoku, stoi kaplica Matki Boskiej Jaworzyńskiej. Została zbudowana w miejscu, gdzie małej pasterce Marysi Murzańskiej w 1860 r. ukazała się Matka Boska. Dzisiaj to jeden z najważniejszych ośrodków kultu maryjnego w Tatrach i na Podhalu. W gminie Poronin, na końcu wsi Bustryk, stoi bacówka Bogdana Lasaka. Należy on do nielicznego grona baców mających pozwolenie na legalny handel oscypkami. Można do niego dojechać z Zębu – najwyżej położonej miejscowości w Polsce (1 013 m n.p.m.), która od południa graniczy z Zakopanem. Gorczańskie klimaty Ci, którzy od zatłoczonych Tatr wolą spokojniejsze Gorce, mogą z Kowańca, dzielnicy Nowego Targu, wyruszyć żółtym szlakiem na Turbacz – najwyższy szczyt w tym pasmie górskim. Po 2 godzinach dotrą na polanę Wisielakówka, gdzie w drugą niedzielę sierpnia hucznie obchodzi się Święto Gór. Na grzbiecie Turbacza (trzeba iść czerwonym szlakiem na Kiczorę) znajduje się Hala Długa – rozległa polana ze wspaniałym widokiem na szczyty Gorców, Beskidu Wyspowego i Sądeckiego oraz Pienin i Tatr. Ze stadem 150 owiec bacuje tam Krzysztof Gach. To trudny teren, więc nie ma tam pasterskiej konkurencji. W Gorcach także odbywa się wypas kulturowy owiec, jednak nie ma on tak dużego znaczenia jak w Tatrach. Po zejściu do Nowego Targu można odwiedzić Stanisława Łasia, który juhasi z całą rodziną, nie wyłączając żony, w okolicach lotniska niedaleko miasta. Baca ma jedno z największych stad na Podhalu – do 1 200 owiec. Tropem oscypka da się podążać także daleko od utartych szlaków. Dursztyn, odległy 15 kilometrów na południowy wschód od Nowego Targu, to jedna z najpiękniej położonych wsi na polskim Spiszu, a także najwyżej zlokalizowana miejscowość w Pieninach Spiskich. Do bacówki Andrzeja Zubka turyści trafiają sporadycznie. Ten kolejny „unijny” baca wypasa ok. 700 owiec na pastwiskach z widokiem na Tatry, Gorce i Babią Górę. W pobliżu znaj-dują się malowniczo położone wapienne Dursztyńskie Skałki. Przez wieś przechodzi czerwony szlak turystyczny prowadzący z Bukowiny Tatrzańskiej do Niedzicy. Można nim szybko, bo tylko w godzinę, dojść na najwyższy szczyt Pienin Spiskich – Żar (883 m n.p.m.). Będąc w tamtych okolicach, warto zwiedzić Frydman – wieś z przełomu XIII i XIV w. z zabytkowym kasztelem (dworem obronnym) i kościołem. Za zgodą właściciela można wejść do słynnych piwnic frydmańskich, gdzie dawniej magazynowano wino z Węgier. W Łapszach Wyżnych blisko Dursztyna swoją bacówkę posiada pierwszy baca unijny – Kazimierz Furczoń. Do niedawna był jedynym, który legalnie mógł sprzedawać oscypki. Twierdzi, że wyborny smak sery jego produkcji zawdzięczają ziołom rosnącym na łąkach, gdzie wypasa swoje stado. Drugą bacówkę ma w Leśnicy na Podhalu. W październiku tego roku na Międzynarowych Targach Poznańskich Polagra-Farm odebrał statuetkę za najbardziej ekologiczne gospodarstwo oraz „Perłę” za przygotowaną osobiście pieczoną podhalańską jagnięcinę (w poprzednich latach za bundz oraz redykołkę). W okolicach Łapsz biegnie kilka oznakowanych tras spacerowych. Czerwonym szlakiem dojdzie się na Pawlikowski Wierch i do Rzepisk, a stamtąd do Bukowiny Tatrzańskiej. Bacówki znajdziemy też w Pieninach. Na dojście niebieskim szlakiem na Trzy Korony z Czorsztyna potrzeba przynajmniej trzech godzin. Wspaniałe widoki zachęcają do częstych postojów. Ten dłuższy warto zaplanować przy bacówce Wojciecha Komperdy znajdującej się przy szlaku. Swoje sery baca prezentował m.in. na targach w Turynie. Miał ich próbować także poprzedni prezydent. Przy stadzie liczącym 800 owiec pracuje w sezonie 4 juhasów, codziennie powstaje tu 40 oscypków. Oscypek wyrafinowany Po peregrynacjach w terenie warto skierować kroki do zakopiańskich restauracji. Niemal w każdej można zamówić oscypka smażonego z żurawiną (9–12 zł). Tych z bardziej wyrafinowanym podniebieniem powinien zadowolić karp marynowany w occie balsamicznym na oscypku (hotel Belvedere) albo oscypek panierowany w estragonie podany z sałatką z rukoli i orzeszkami pinii (25 zł), serwowany w restauracji hotelu Stamary. Można tam również skosztować risotto ziołowego, do którego zamiast parmezanu używa się specjalnie suszonego i startego oscypka (16 zł). A co powiecie na podawany do polędwicy wołowej torcik z płatków owsianych z oscypkiem na moskolu, czyli podhalańskim placku z gotowanych ziemniaków (73 zł)? Życzę smacznego! JAK POWSTAJE OSCYPEK Ten owczy ser to dziś pilnie strzeżony znak towarowy i jedna z najbardziej rozpoznawalnych wizytówek górali podtatrzańskich i beskidzkich. W ostatnich latach stał się nawet przedmiotem sporów ze Słowakami, i to na forum Unii Europejskiej. Nasi sąsiedzi z południa rościli sobie prawo do jego produkcji, co wydłużyło procedurę i na kilka miesięcy zablokowało rejestrację. W konsekwencji to nie oscypek, ale bryndza podhalańska została pierwszym polskim produktem regionalnym UE. Po porozumieniu z Bratysławą od 5 marca 2008 r. unijny certyfikat chroni także oscypka. Oznacza to, że może być on wytwarzany tylko według tradycyjnej, kilkusetletniej receptury i tylko w kilku powiatach południowej Polski: tatrzańskim, nowotarskim i we wskazanych gminach powiatów: suskiego, limanowskiego, nowosądeckiego, cieszyńskiego i żywieckiego. Bacowie muszą się teraz poddawać ścisłej kontroli i uzyskać specjalne zezwolenia na sprzedaż tego sera. Dziś prawo do legalnego handlu oscypkiem ma zaledwie kilku baców, pozostali starają się o certyfikat lub produkują i sprzedają „po cichu”. Aby powstał oscypek, serową masę wielokrotnie na przemian parzy się w gorącej wodzie i wyciska (pucy). Kiedy staje się elastyczna, baca nadaje jej kształt wrzeciona, spina zdobionymi foremkami, a końce formuje w stożki. Niektórzy, tak jak Kazimierz Furczoń z Leśnicy (pierwszy baca, który uzyskał unijny certyfikat), przechowują stare formy – wiele z nich ma 100 lat. Dawniej wzory były prostsze, juhasi sami wycinali je podczas wypasania owiec. Dzisiaj bacowie bardzo często powierzają ich wykonanie ludowym artystom. Wzory na formach są znakiem firmowym każdego z baców, np. u Kazimierza Furczonia to szarotka oraz inicjały KF. Ostatnie etapy produkcji oscypka to moczenie w solance i wędzenie w dymie ogniska pod dachem szałasu, co trwa od 3 do 14 dni. Owczy oscypek zawsze uważano za luksusowy wyrób, był podawany podczas szczególnych okazji – na weselach, chrzcinach, w czasie świąt. Oryginalny oscypek z owczego mleka można poznać po tym, że jest gładki, lśniący od tłuszczu, a po przekrojeniu, jeśli jest świeży – elastyczny i ma żółtawy kolor. No to w drogę - szlak oscypka Folder „Szlak Oscypkowy”, wydany przez Starostwo Powiatowe w Zakopanem, jest dostępny w: ■ Centrum Informacji Regionalnej, ul. Krupówki 20, Zakopane (w budynku poczty). ■ Tatrzańska Agencja Promocji, Rozwoju i Kultury, ul. Tetmajera 24, Zakopane, tel. 018 20 73 991. ■ Centrum Informacji Turystycznej, ul. Kościuszki 17, Zakopane, tel. 018 201 22 11. ■ www.tatry.pl (w zakładce Atrakcje) Od maja do września, tj. w okresie dojenia owiec i wytwarzania serów. Pokoje gościnne od 20 zł za osobę. www.noclegi.ezakopane.pl www.tatryipodhale.pl Oprócz oscypka na bacówce warto spróbować żętycy (zwykle za darmo) i bundzu. ■ Żętyca jest bardzo kwaśna, smakiem nieco przypomina maślankę. Jej kiszenie stanowi swoistą sztukę. Serwatkę należy podgrzewać, mieszając, by się nie przypaliła. Gdy zaczyna się warzyć, baca musi uchwycić moment, kiedy powierzchnia żętycy „pęka”. Wtedy należy ją odsunąć z ognia, wlać do tzw. puciery, w której płyn naturalnie się będzie kisił. Górale ten kwaśny napój polecają szczególnie na kaca. Turystów często straszą, że zaraz po wypiciu pierwsze kroki trzeba skierować do toalety. W istocie żętyca może działać przeczyszczająco. ■ Bundz – biały owczy ser o łagodnym słodkim smaku przypominającym trochę włoską mozarellę. Można go jeść lekko posolony, ale najlepszy jest bez dodatków, z chlebem albo konfiturą lub miodem. Do jego produkcji wykorzystuje się podpuszczkę. Dodana do słodkiego ciepłego mleka powoduje jego ścinanie. Z upływem czasu bundz dojrzewa, nabiera aromatu i zaczyna lekko kwaśnieć. ■ Z bundzu powstaje bryndza – już tylko sporadycznie na bacówkach. Najczęściej wyrabia się ją w domach lub w mleczarniach na skalę przemysłową z mleka krowiego. ■ Z resztek bundzu, który nie został wykorzystany do produkcji oscypka, robi się redykołki – serki w kształcie zwierząt, serca lub wrzeciona (na zdjęciu). Kiedyś były upominkiem dawanym (zawsze po 2 sztuki) gazdom – właścicielom wypasanych owiec. ■ Ceny góralskich serów: oscypek – 25 zł za sztukę, bundz – do 20 zł/kg, bryndza – 2,50 zł/15 dkg, redykołka – 1–2 zł za sztukę. Tekst: Marek Tomalik, www.australia-przygoda.com
Warunki naturalne sprawiają, że nasze ośrodki narciarskie są raczej kameralne.
To, co w Alpach małe, u nas bywa określane jako wielkie... Największy polski ośrodek narciarski, Szczyrk, oferuje 22 km tras zjazdowych obsługiwanych przez spójny system wyciągów, w ramach jednego karnetu. Polskie ośrodki można więc śmiało nazwać weekendowymi. Kłopot polega jedynie na tym, że w weekendy w większości z nich nie ma gdzie szpilki wetknąć. Nie zmienia to faktu, że z racji malowniczego usytuowania rekreacyjna jazda może w nich sprawić sporo przyjemności. TATRY Kasprowy wierch (1 987 m) Wyżej nie da się w Polsce wyjechać narciarskim wyciągiem. Trasy nie są najlepiej przygotowane i gdy pogoda się pogarsza, zaczyna sypać śnieg, szaleje wiatr... jazda na Kasprowym przestaje być dziecinną igraszką. Ba, staje się czymś w rodzaju narciarskiego chrztu. I choćby dlatego każdy szanujący się narciarz na Kasprowy powinien się wybrać. Przy ładnej pogodzie, zwłaszcza gdy poniżej tatrzańskich turni rozlewa się morze chmur, każdy przyzna, że to bardzo piękne miejsce. Jazdę można nieco urozmaicić, zjeżdżając raz do Goryczkowego, raz do Gąsienicowego Kotła. Zważywszy też na trudności z dostaniem się do kolejki linowej w Kuźnicach, jazda na Kasprowym wiąże się zwykle ze spacerem na Goryczkową z nartami na plecach. ■ Teren narciarski obsługują: kolej linowa na Kasprowy Wierch (kursy co 10 min, bilet w górę 20 zł), wyciąg na Hali Gąsienicowej (przejazd 8 zł, karnet 10-przejazdowy 60 zł) i w Kotle Goryczkowym (przejazd 10 zł, karnet 10-przejazdowy 75 zł). Wyciągi krzesełkowe ruszają 15 grudnia, jeśli będzie śnieg. www.kasprowywierch.biz, www.pkl.pl www.sezonnazakopane.pl PODHALE Białka Tatrzańska Jazda z widokiem na Tatry po niezbyt długich, ale dość szerokich trasach. Białkę chwalą fani carvingu oraz deskarze. To jedno z nielicznych, o ile nie jedyne w Polsce miejsce, w którym kilku właścicieli pojedynczych wyciągów (Kaniówka, Bania, Kotelnica) stowarzyszyło się, oferując gościom jeden karnet. ■ Karnet dzienny 75 zł, 6-dniowy 320 zł. www.bialkatatrzanska.pl BESKID ŚLĄSKI Wisła I Ustroń Rozrzucone w dolinach ośrodki z niewielką liczbą wyciągów byłyby całkiem niezłe, gdyby łączyły je kursujące przytomnie skibusy. Ponieważ w każdym ośrodku są po dwie, góra trzy trasy zjazdowe, warto odbyć rajd po dolinie Wisły i pojeździć codziennie w innym miejscu. Można zacząć np. od Czantorii w Ustroniu Polanie. Na górę kursują krzesełka, ze szczytu jest ładny widok, a trasy zjazdowe są dość długie. Kolejne godne uwagi miejsce to Soszów Wielki. Stację obsługuje wyciąg krzesełkowy, orczyki i wyciąg talerzykowy. Ze szczytowej polany roztacza się przyjemny widok, który można podziwiać z restauracji pensjonatu „Lepiarzówka”. Jeśli się odpowiednio wcześnie zakrzątnąć, znajdzie się tam również zakwaterowanie. Kolejnym miejscem jest Cienków. Działają tam dwa równoległe wyciągi, co skraca czas oczekiwania, ale nie zmienia faktu, że można zjeżdżać tylko albo po jednej, albo po drugiej stronie. Ostatnim względnie dużym ośrodkiem jest Stożek z najtrudniejszymi wiślanymi trasami. Po drodze szumi szereg innych, mniejszych wyciągów, ale przecież trudno każdy wyciąg z zaśnieżoną łąką obok nazywać narciarską stacją. ■ Ośrodki narciarskie: – Czantoria/Ustroń Polana (3,5 km tras; przejazd 10 zł). www.czantoria.com.pl – Soszów/Wisła Jawornik (5,5 km; karnet czasowy 15 zł/godz. oraz karnety punktowe). www.soszow.pl – Cieńków/Wisła Malinka (3,5 km tras). www.nat.pl – Stożek/Wisła Łabajów (3,5 km tras zjazdowych; karnet całodzienny 58 zł, 6-dniowy 225 zł). www.stozek.wisla.pl www.infomaza.bielsko.pl www.narty.pl PIENINY, GORCE Nad Jeziorem Czorsztyńskim Dwa niewielkie i odrębne co do własności oraz organizacji grupy wyciągów w Niedzicy i Kluszkowcach. Trasy są dobre głównie dla stawiających pierwsze kroki oraz do rodzinnego zsuwania się po stoku z małymi dziećmi. Każdy jednak z tych dwóch narciarskich karzełków jest niezłym miejscem na urlop, podczas którego tylko trochę się jeździ na nartach, a przez resztę czasu zwiedza okolicę. Główne cele to zamek w Niedzicy i ruiny zamku w Czorsztynie, Czerwony Klasztor po słowackiej stronie, świątynie w Dębnie, Łopusznej, Harklowej i Grywałdzie. W Trybszu na stropie kościółka z XVII w. w scenie Sądu Ostatecznego malarz pokazał miejscowe krajobrazy. Piekło umieścił na tle groźnych Tatr Bielskich, a Raj wśród oświetlonych słońcem pagórków z wijącą się wstęgą Dunajca. ■ Ośrodki narciarskie: – Polana Sosny w Niedzicy (niespełna 1 km zjazdów; karnety punktowe). www.niedzica.com.pl/narty.htm – Czorsztyn-Ski w Kluszkowcach (2,8 km zjazdów; karnet dzienny 70 zł lub karty punktowe). www.czorsztyn-ski.com.pl BESKID SĄDECKl Wierchomla Mała (Pasmo Jaworzyny Krynickiej) O Wierchomli można powiedzieć, że to jedyny tak sprawnie rozbudowywany ośrodek w Polsce, gdzie jest wszystko w jednym – wyciągi, kwatery i gastronomia. Kiedy Wierchomla Mała raczkowała, „odkrywcy” nie mogli się nachwalić przyjemnej atmosfery tego miejsca. Popularność sprawiła, że w następnym sezonie czar kameralności prysł. Gospo-darze stanęli jednak na wysokości zadania i rozbudowali stację. Zorganizowali dojazd skibusem z parkingu, otworzyli też nowy wyciąg ze Szczawnika – wioski koło Muszyny. Trasy wiodą teraz z grzbietu łączącego Runek z Pustą Wielką na dwie strony – macierzystą do Wierchomli i do Szczawnika, zatem, choć nie jest ich za wiele, jeździ się bez znudzenia. Ponadto Wierchomla jest dobrym miejscem dla tych, którzy lubią na nartach powędrować, bo można z niej wyruszyć na szczyt Pustej Wielkiej i zjechać na stronę Szczawnika albo pójść na Jaworzynę Krynicką, by skorzystać z tamtejszych tras i wyciągów. ■ Działa 10 wyciągów, najdłuższy zjazd na stronę Wierchomli liczy 1 600 m, na stronę Szczawnika 1 525 m. Karnet dzienny „Dwie Doliny” 60 zł, 6-dniowy 324 zł. www.wierchomla.com.pl