Najmniejszy kraj w historii, który zakwalifikował się na Mistrzostwa Świata w Piłce Nożnej. Co kryje w sobie ta egzotyczna wyspa?
Fani piłki nożnej przywykli, że prym w tej dyscyplinie sportu wiodą głownie reprezentacje z Europy i Ameryki Południowej. Zbliżające się Mistrzostwa Świata to jednak idealna okazja, aby poszerzyć swoje piłkarskie horyzonty. Tym bardziej, że w USA, Kanadzie lub Meksyku zagra dotychczasowy rekordzista pod względem wielkości reprezentowanego kraju.
Spis treści: Niderlandy na Karaibach – co warto wiedzieć o Curaçao? Historia wyspy Mroczne lata Curaçao Zachwycające krajobrazy – co zobaczyć na Curaçao? Willemstad – perła kolonialnej architektury Likier, najstarsza synagoga i oryginalny język – ciekawostki z Curaçao Mistrzostwa Świata w piłce nożnej rozpoczną się w czerwcu 2026 roku. To pierwszy raz, kiedy mundial będzie organizowany przez trzech gospodarzy turnieju – Stany Zjednoczone, Kanadę i Meksyk. Mimo że kwalifikacje do tego turnieju jeszcze się nie zakończyły, już teraz można mówić o kilku nie lada zaskoczeniach. Wśród nich jest Curaçao – jak dotychczas najmniejszy kraj, który zakwalifikował się na mundial. Niderlandy na Karaibach – co warto wiedzieć o Curaçao? Curaçao jest jednym z trzech krajów leżących na Morzu Karaibskim i podlegających pod Królestwo Niderlandów. Wraz z Arubą i Sint Maarten przez lata tworzyły tzw. Antyle Holenderskie – zgrupowane holenderskie terytorium autonomiczne. Status wysp zmienił się w 2010 r., gdy po rozwiązaniu Antyli Curaçao stało się samodzielnym krajem autonomicznym. Państwo posiada m.in. własną flagę, hymn i parlament. Językami urzędowymi są niderlandzki, angielski oraz kreolski język papiamento. Holandii podlegają m.in. wojsko i polityka zagraniczna. Historia wyspy Historia Curaçao zaczyna się na długo przed przybyciem europejskich kolonizatorów. Tereny wysp położonych na południowym wybrzeżu Ameryki Łacińskiej były zamieszkiwane przez ludy Arawaków – rdzennych Indian tego regionu. Dopiero w 1499 roku wyspa została podbita przez hiszpańskich najeźdźców, którzy w 1634 roku zostali z niej wyparci przez Holendrów. To właśnie okres niderlandzkiego panowania przyniósł najintensywniejszy rozwój infrastrukturalny Curaçao. Holenderska Kompania Zachodnioindyjska założyła obecną stolicę – Willemstad, nazywaną „drugim Amsterdamem”, która dziś stanowi jedną z największych atrakcji wyspy. Mroczne lata Curaçao Czasy kolonialne to nie tylko okres intensywnego rozwoju wyspy, lecz także czas pełen wykorzystywania i prześladowania rdzennej ludności. Ponieważ Curaçao nie posiadało złóż złota, Holendrzy długo szukali najskuteczniejszego sposobu wykorzystania tych zamorskich terenów. Ostatecznie postawiono na handel – Curaçao stało się idealnym węzłem wymiany między koloniami karaibskimi a afrykańskimi. W Willemstad powstało jedno z największych centrów handlu zniewolonymi ludźmi, przywożonymi z obszaru Zatoki Gwinejskiej, a następnie transportowanymi do pracy na poszczególnych karaibskich wyspach. Do dziś na Curaçao można zobaczyć świadectwa tej bolesnej historii, opowiadanej m.in. w Muzeum Kurá Hulanda w stolicy wyspy. Zachwycające krajobrazy – co zobaczyć na Curaçao? Curaçao jest niewielką wyspą (ma 444 km kw. powierzchni) zamieszkiwaną przez 150 tys. mieszkańców. Kameralność sprawia, że jest ona idealnym miejscem na kilkudniową wycieczkę. Po wyspie najłatwiej poruszać się samochodem, dzięki któremu można dostać się do wszystkich najważniejszych atrakcji. Curaçao to przede wszystkim obcowanie z egzotyczną przyrodą. Plaże ulokowane na północy wyspy – w rejonie miejscowości Sabana Westpunt – pozwalają nie tylko na zaznanie relaksu, ale również zejście pod taflę wody w celu obejrzenia wyjątkowej podwodnej scenerii. Na Curaçao znajduje się jedna z najzdrowszych raf koralowych, pozwalająca nurkom dostrzec m.in. żółwie morskie, kolorowe papugoryby oraz delfiny białonose. Wśród najatrakcyjniejszych curaçaońskich plaż znajdują się: Kleine Knip – idealna do snorkelingu, Playa Porto Mari – niedaleko Willemstad; na plaży można spotkać wylegujące się miejscowe świnki, Playa Lagún – kameralna plaża na północy wyspy Willemstad – perła kolonialnej architektury Wyspa swój infrastrukturalny rozwój zawdzięcza działalności Holendrów. To oni zbudowali od zera miasto Willemstad – obecną stolicę Curaçao, która w 1997 roku została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Według organizacji miasteczko łączy w sobie „europejskie koncepcje urbanistyczne z adaptacją do tropikalnego klimatu oraz wpływami hiszpańskich, portugalskich i karaibskich stylów”. Zauważalna mieszanina stylów architektonicznych sprawia, że Willemstad ma swój oryginalny, autentyczny klimat, który przez lata funkcjonowania zachował swój pierwotny kształt. Mimo rozwoju turystyki, który ma miejsce na Curaçao od 2010 roku, stare części miasta pozostają nienaruszone, a spacer po wąskich uliczkach Willemstad nadal przenosi w czasie do XVII-wiecznej holenderskiej kolonii. Przy całym pięknie Willemstad należy pamiętać o mrocznych latach tego miejsca. Pamięć o wykorzystywanych tu niewolnikach jest ciągle obecna w tożsamości Curaçaończyków. Likier, najstarsza synagoga i oryginalny język – ciekawostki z Curaçao Nazwa Curaçao przywodzi na myśl znany na cały świat likier o niebieskiej barwie. Napój ten powstaje ze skórek lokalnych pomarańczy lahara, które sprowadzili na wyspę hiszpańscy kolonizatorzy. Swój charakterystyczny niebieski kolor drink zyskuje dopiero na kolejnych etapach przygotowań, gdy jest sztucznie barwiony na odcień przypominający wodę oceanu. Co ciekawe, produkt został wymyślony dopiero w latach 50. XX wieku na potrzeby turystycznej promocji regionu. Na Curaçao funkcjonuje jedna z najstarszych synagog obu Ameryk. Budynek został zbudowany w 1732 roku, gdy pierwsi wyznawcy judaizmu osiedlili się w Willemstad. Język papiamento, który jest jednym z języków urzędowych wyspy, łączy w sobie sposoby komunikowania charakterystyczne dla wielu grup zamieszkujących Curaçao na przestrzeni jego historii. Zawiera elementy m.in. języka hiszpańskiego, portugalskiego, holenderskiego oraz języków afrykańskich. Źródła: Lonely Planet, MojaNiderlandia Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Niebezpieczeństwo podczas podróży na Karaiby. Turyści są porywani dla okupu
Rajskie plaże Karaibów coraz częściej stają się scenerią dramatycznych wydarzeń. Porwania dla okupu, ataki gangów i narastające poczucie zagrożenia sprawiają, że region traci reputację bezpiecznej destynacji turystycznej. Coraz więcej państw ostrzega swoich obywateli przed podróżą, a armatorzy rejsów decydują się na zmianę tras, by chronić pasażerów.
Spis treści: Rejsy do Haiti odwołane. Labadee zamknięte dla turystów do 2026 roku Nie tylko Haiti. Gdzie na Karaibach rośnie zagrożenie dla turystów? Głośne porwania na Karaibach. Historie, które wstrząsnęły opinią publiczną Karaiby od lat uchodzą za symbol egzotycznego raju – turkusowe morze, złote plaże i gwarantowana pogoda przyciągają tu miliony podróżnych. Jednak za tą idylliczną scenerią kryje się rosnące zagrożenie. W ostatnich miesiącach coraz częściej dochodzi do porwań i brutalnych przestępstw, których ofiarami padają także turyści. Skala problemu sprawiła, że 15 lipca Departament Stanu USA podniósł poziom ostrzeżenia dla Haiti do najwyższej kategorii „Nie podróżować”. W efekcie znane linie wycieczkowe zaczęły modyfikować swoje trasy, by uniknąć najbardziej niebezpiecznych miejsc w regionie. Rejsy do Haiti odwołane. Labadee zamknięte dla turystów do 2026 roku 15 lipca Departament Stanu USA wydał ostrzeżenie: „Nie podróżuj na Haiti ze względu na porwania, przestępstwa, działalność terrorystyczną, niepokoje społeczne i ograniczony dostęp do opieki zdrowotnej”. Konsekwencje tej decyzji odczują m.in. turyści podróżujący w rejsach, gdyż Royal Caribbean Cruises ogłosiło właśnie zawieszenie wszystkich wizyt w swoim prywatnym porcie w Labadee aż do kwietnia 2026 roku. Rejsy, które miały tam zawijać, zostały przeorganizowane – pasażerom zaoferowano pełny zwrot kosztów lub alternatywne trasy obejmujące m.in. Cozumel w Meksyku, Nassau na Bahamach czy Falmouth na Jamajce. Jak podkreślają przedstawiciele linii, priorytetem pozostaje bezpieczeństwo podróżnych, a powrót do Haiti będzie możliwy dopiero wtedy, gdy sytuacja się ustabilizuje. Równocześnie eksperci zauważają, że wstrzymanie wizyt statków wycieczkowych w Labadee ma poważnie uderzyć w gospodarkę Haiti – to nie tylko cios dla turystów, lecz przede wszystkim dla mieszkańców, którzy od lat korzystali z ich obecności jako głównego źródła dochodu. Lokalne firmy zajmujące się handlem, transportem czy organizacją atrakcji turystycznych praktycznie z dnia na dzień utraciły dostęp do tysięcy klientów. „Travel and Tour World” zwraca uwagę, że sytuację dodatkowo pogarsza wzrost przestępczości – według doniesień w ostatnich miesiącach porwania stały się jedną z najczęstszych metod szybkiego wzbogacenia się gangów, które żądają od rodzin i biur podróży wysokich okupów. Tylko w pierwszej połowie 2025 roku odnotowano setki takich przypadków, a w wielu z nich ofiarami byli cudzoziemcy. Eksperci podkreślają, że dopóki problem bezpieczeństwa nie zostanie rozwiązany, Haiti może na długo utracić reputację atrakcyjnej i bezpiecznej destynacji turystycznej. Nie tylko Haiti. Gdzie na Karaibach rośnie zagrożenie dla turystów? Haiti nie jest jedynym karaibskim krajem borykającym się z problemem przestępczości. Amerykański Departament Stanu ostrzega również przed podróżami do Trynidadu i Tobago, gdzie w ostatnich latach odnotowano gwałtowny wzrost liczby napadów z bronią w ręku i zabójstw. Z kolei na Jamajce, mimo popularności wśród turystów, władze regularnie podnoszą poziom alarmu bezpieczeństwa w niektórych regionach, w tym w Kingston i Montego Bay. Eksperci zauważają, że choć zagrożenia w tych krajach są realne, to właśnie Haiti wyróżnia się skalą porwań – proceder ten stał się niemal codziennością, a gangi działają praktycznie bezkarnie. Dla turystów oznacza to konieczność zachowania szczególnej ostrożności i wybierania tras oraz portów, które uchodzą za bezpieczniejsze, jak Bahamy czy Kajmany. Głośne porwania na Karaibach. Historie, które wstrząsnęły opinią publiczną W ostatnich miesiącach temat porwań na Karaibach kilkukrotnie pojawiał się w światowych mediach. Jedną z głośniejszych spraw było uprowadzenie Geyi Heraty, irlandzkiej pracowniczki organizacji humanitarnej, która od ponad trzech dekad mieszkała na Haiti i prowadziła sierociniec Our Little Brothers and Sisters na obrzeżach Port-au-Prince. Kobieta została porwana 3 sierpnia wraz z siedmioma Haitańczykami, w tym trzyletnim dzieckiem. Jej historia wstrząsnęła opinią publiczną, ponieważ Heraty opiekowała się około 270 podopiecznymi w placówce w Kenscoff. Po trzech tygodniach dramat zakończył się szczęśliwie – dzięki negocjacjom oraz zaangażowaniu irlandzkiego rządu kobieta została uwolniona. Do innego głośnego incydentu doszło we wrześniu w Trynidadzie i Tobago, gdzie porwany został kapitan Caribbean Airlines, Daniel Kawall. Pilot zaginął 3 września. Po kilku dniach intensywnych poszukiwań policja zlokalizowała kryjówkę porywaczy. Operacja odbicia zakończyła się sukcesem, choć doszło do wymiany ognia, w której jeden z napastników poniósł śmierć. Kawall został uratowany, jednak sprawa wywołała niepokój wśród mieszkańców i turystów, pokazując, że problem porwań w regionie nie ogranicza się wyłącznie do Haiti. Źródła: Fox News, Daily Mail, BBC, The Guardian, ABC, Travel and Tour World Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Białe plaże, voodoo i Rihanna – Polacy pokochali Wyspy Karaibskie. Sprawdź na mapie
Wyspy karaibskie to raj na ziemi – tysiące wysp o wyjątkowym klimacie, bogatej kulturze i różnorodnej przyrodzie. Dziennikarze National Geographic Traveler przedstawiają Wyspy karaibskie – ich podział geograficzny i polityczny, atrakcje, idealny sezon turystyczny i wskazówki, jak zaplanować niezapomniane wakacje.
Spis treści: Czym są Wyspy karaibskie? Kultura, kuchnia i muzyka karaibska Najbardziej znane wyspy i atrakcje turystyczne Jak zaplanować wakacje na Karaibach Wyspy karaibskie, rozciągające się łukiem między Ameryką Północną a Południową, tworzą jeden z najbardziej zróżnicowanych kulturowo i przyrodniczo regionów świata. Choć często kojarzone głównie z rajskimi plażami i turkusową wodą, Karaiby to znacznie więcej – to złożony układ setek wysp należących do różnych państw i kultur, z własną historią, językami i tradycjami. Klimat, ukształtowanie terenu, życie społeczne i rytm codzienności różnią się tu nie tylko między poszczególnymi wyspami, ale często nawet w obrębie jednego archipelagu. Poznanie regionu wymaga spojrzenia na Karaiby nie tylko jak na popularny kierunek turystyczny, lecz także jak na fascynujące laboratorium różnorodności biologicznej, kolonialnej przeszłości i współczesnych wyzwań klimatycznych. Czym są Wyspy karaibskie? Geograficzne położenie i zakres regionu Wyspy karaibskie obejmują ponad 7 tys. wysp, wysepek i atoli rozmieszczonych głównie na obszarze Morza Karaibskiego, które znajduje się między Ameryką Północną, Południową i Środkową. Region ten rozciąga się od południowego wybrzeża Florydy aż po wschodnie wybrzeża Ameryki Południowej. W jego skład wchodzą również obszary nadbrzeżne kontynentalnych państw, takich jak Kolumbia, Wenezuela, Panama, Nikaragua, Honduras, Belize, oraz regiony przybrzeżne Meksyku i USA, jednak to właśnie archipelagi wyspiarskie są jego najbardziej rozpoznawalną częścią. Region ten położony jest na płycie karaibskiej, która jest częścią mozaiki tektonicznej obejmującej także płyty północnoamerykańską i południowoamerykańską. To położenie sprawia, że Karaiby są obszarem o wysokiej aktywności sejsmicznej i wulkanicznej, zwłaszcza w rejonie Małych Antyli, gdzie znajdują się aktywne wulkany, jak Soufrière Hills na Montserrat czy La Soufrière na Saint Vincent. Niektóre wyspy mają pochodzenie koralowe, inne wulkaniczne, co wpływa na różnice w ich rzeźbie terenu, florze i faunie. Geograficznie Karaiby są także ważnym elementem strategicznego szlaku morskiego, łączącego Atlantyk z Kanałem Panamskim. Ta lokalizacja miała historyczne znaczenie militarne i handlowe, a dziś wpływa na intensywny ruch turystyczny i gospodarczy w regionie. Podział: Wielkie Antyle, Małe Antyle, Bahamy Wielkie Antyle to największe i najludniejsze wyspy regionu. W ich skład wchodzą: Kuba– największa karaibska wyspa, z bogatym dziedzictwem kolonialnym i zróżnicowanymi krajobrazami od gór po rozległe doliny. Wyspa Haiti– podzielona między państwo Haiti i Dominikanę, o mieszanej kulturze i odmiennej historii politycznej. Jamajka– znana z górzystego wnętrza, plantacji i bogatej sceny muzycznej. Portoryko– terytorium nieinkorporowane Stanów Zjednoczonych, z silnymi wpływami amerykańskimi i hiszpańskimi. Małe Antyle rozciągają się łukiem od Wysp Dziewiczych po Trynidad i Tobago i dzielą się na: Wyspy Nawietrzne– m.in. Antigua i Barbuda, Saint Kitts i Nevis, Montserrat, Anguilla, Dominika, Saint Lucia, Saint Vincent i Grenadyny, Grenada. Wyspy Zewnętrzne – położone bliżej Wenezueli:Aruba, Curaçao, Bonaire – mają charakter bardziej suchy i niziny pustynne, różniące się od tropikalnych Małych Antyli. To tu znajduje się najmniejsze lotnisko na świecie. Bahamy oraz Turks & Caicos geologicznie nie znajdują się na Morzu Karaibskim, lecz na Oceanie Atlantyckim. Z powodów kulturowych i turystycznych często zalicza się je jednak do Karaibów. Wyspy te są w większości niskimi, wapiennymi formacjami koralowymi, z bogatymi rafami i piaszczystymi plażami. Kultura, kuchnia i muzyka karaibska Kulturowe dziedzictwo – europejskie, afrykańskie, rdzenne wpływy Kultura Karaibów to niezwykle złożona mozaika będąca efektem wieków migracji, kolonizacji, handlu niewolnikami oraz współczesnych przemian społeczno-kulturowych. Region był miejscem spotkania czterech głównych światów kulturowych: europejskiego, afrykańskiego, rdzennych mieszkańców wyspy, azjatyckiego (głównie hinduskiego i chińskiego), Każdy z nich odcisnął wyraźny ślad w językach, religii, muzyce i sztuce. Hiszpańskie, brytyjskie, francuskie i holenderskie imperia ustanowiły tu swoje kolonie, co skutkowało powstaniem językowych i administracyjnych podziałów trwających do dziś – stąd m.in. języki urzędowe regionu: angielski, hiszpański, francuski, holenderski, ale także lokalne kreole i pidżiny. Czasami w wyniku podziału postkolonialnego dochodzi sytuacji absurdalnych. Mała wyspa Sint Maarten w Małych Antylach jest wciąż podzielona między Francję a Holandię. Na północy językiem urzędowym jest francuski, a na południu niderlandzki. W wielu społecznościach Karaibów wciąż silne są afrykańskie tradycje rytualne (np. zwyczaje voodoo, santería, obeah), które mieszają się z chrześcijaństwem – dominującą religią regionu. Codzienne życie mieszkańców Karaibów to także dziedzictwo społeczeństw o przeszłości niewolniczej, które przekształciły narzucone struktury kolonialne w złożone, wielowarstwowe systemy kulturowe o ogromnym ładunku ekspresji, odporności i tożsamości. Kuchnia i typowe potrawy Kuchnia karaibska to wyraz kulinarnej kreatywności ukształtowanej przez ograniczone zasoby, kolonialną przeszłość i międzykontynentalne wpływy. Bazuje na lokalnych produktach – takich jak maniok, bataty, banany, ryby, mięso kozie i wieprzowe, a także tropikalne owoce: mango, papaja, ananas, tamarynd. Na tę bazę nałożyły się techniki kulinarne i przyprawy przywiezione przez Afrykanów i Azjatów. Dlatego potrawy są intensywnie przyprawione i często przygotowywane na grillu, wędzarni lub w glinianych garnkach. Popularne dania obejmują m.in.: Jerk chicken– marynowany kurczak z Jamajki z ostrymi przyprawami, pieczony na drewnie pimento, Mofongo– purée z zielonych platanów z Dominikany i Portoryko, Callaloo– gulasz z liści kolokazji jadalnej z dodatkami mięsa lub ryb, Roti– placki pochodzenia hinduskiego wypełnione curry, szczególnie popularne na Trynidadzie i Tobago, Pepperpot– gęsta zupa z mięsem i przyprawami, popularna zwłaszcza w Gujanie. Ważne miejsce w diecie zajmują też owoce morza, ryż z fasolą, a do posiłków często podawany jest rum – najważniejszy napój alkoholowy Karaibów, produkowany lokalnie i często w oparciu o regionalne receptury. Muzyka karaibska Muzyka to rdzeń karaibskiej tożsamości – zarówno jako forma ekspresji emocji, oporu wobec kolonializmu, jak i codziennego towarzysza życia. Rytmy Karaibów to potężne dziedzictwo afrykańskie, przetworzone przez europejskie formy melodyczne i lokalne tradycje ustne. Do najważniejszych gatunków należą: Reggae– wywodzące się z Jamajki, oparte na rytmie off‑beat i tekstach społeczno-politycznych, Calypso– pochodzące z Trynidadu, często satyryczne i improwizowane, Soca– taneczna, energetyczna odmiana calypso, Zouk– popularna muzyka taneczna z francuskojęzycznych wysp jak Gwadelupa i Martynika, Dancehall, ska, mento – lokalne wariacje muzyczne o dużym znaczeniu społecznym. Jedną z najbardziej znanych i rozpoznawanych Karaibek jest pochodząca z Barbadosu Rihanna. Najbardziej znane wyspy i atrakcje turystyczne Największe i najpopularniejsze: Kuba, Jamajka, Dominikana, St. Lucia, Grenada Choć Karaiby składają się z tysięcy wysp, tylko niektóre z nich zdobyły status turystycznych ikon. Każda z nich ma swój wyjątkowy charakter, historię i profil turystyczny – od luksusowych resortów po przyjazne środowisku bungalowy i lokalne pensjonaty. Kuba to największa wyspa Karaibów łącząca bogatą historię kolonialną z archaicznym systemem społeczno-politycznym. Turyści przyjeżdżają tu nie tylko dla plaż Varadero czy Cayo Coco, ale także by odkrywać stolicę Hawanę, z jej pastelowymi kamienicami, samochodami z lat 50. i bujną sceną muzyczną. Jamajka to ojczyzna reggae, Rastafari i jamajskiego stylu życia. Przyciąga bujną roślinnością, górami Blue Mountains, wodospadami (np. Dunn’s River Falls) i egzotyczną kuchnią. To wyspa o silnym poczuciu tożsamości kulturowej, z niezwykle serdecznymi mieszkańcami. Dominikana dzieli wyspę Haiti z państwem Haiti, lecz wyróżnia się jako turystyczna potęga Karaibów. Znana z kurortów Punta Cana i Puerto Plata, oferuje także zabytkową stolicę Santo Domingo, pierwsze europejskie miasto w Nowym Świecie. To tu można spotkać najwięcej turystów z Polski. Saint Lucia to raj dla miłośników ekoturystyki – znana z bliźniaczych szczytów Pitons, gorących źródeł, wulkanicznych plaż i dżungli. To wyspa o niskiej gęstości zaludnienia i doskonałych warunkach do trekkingu i nurkowania. Grenada, znana jako„wyspa przypraw”, produkuje ogromne ilości gałki muszkatołowej i goździków. Oferuje kameralną atmosferę, kolonialną architekturę oraz szlaki piesze prowadzące do wodospadów i jezior w dżungli. Inne cenione wyspy to: Aruba, Curaçao, Barbados, Antigua i Barbuda, Dominika, Anguilla, Turks & Caicos oraz Bahamy, z których każda ma własny wyjątkowy klimat. Co robić na karaibskich wakacjach: plaże, nurkowanie, trekking, ekowędrówki Region Karaibów oferuje nieprzebrane atrakcje. Najczęściej wybierane formy wypoczynku to: Plażowanie– Karaiby to setki kilometrów białych, złotych i czarnych plaż, z wodami o temperaturze powyżej 26°C niemal przez cały rok. Nurkowanie i snorkeling– dzięki bogactwu raf koralowych, jaskiń morskich i wraków, Karaiby należą do najlepszych miejsc nurkowych na świecie (m.in. Rafa Koralowa Belize czy Park Narodowy Bonaire, jeden z najstarszych morskich rezerwatów na świecie). Trekking i przyroda– wyspy takie jak Dominika, St. Vincent, Grenada, Saint Lucia czy Trinidad oferują górskie szlaki, tropikalne lasy, aktywne wulkany i wodospady. Rejsy jachtowe– Karaiby to idealny region do żeglowania między wyspami – szczególnie popularne wśród miłośników luksusowych katamaranów. Kultura i historia– zwiedzanie plantacji trzciny cukrowej, dawnych fortów, muzeów kolonialnych i miasteczek wpisanych na listę UNESCO. W ostatnich latach dynamicznie rozwija się także ekoturystyka, zwłaszcza w miejscach takich jak Dominika, Nevis, Saint Kitts, oferujących prawie nieinwazyjny kontakt z naturą i kulturą lokalną. O czym warto pamiętać na Karaibach Podróżując po Karaibach warto znać kilka zasad, które zwiększą komfort i autentyczność doświadczenia: Unikaj wyłącznie resortów all-inclusive– choć wygodne, często odcinają od lokalnej kultury i życia. Wybierając lokalne pensjonaty, apartamenty czy casas particulares, można doświadczyć prawdziwego życia wyspy. Smakuj lokalną kuchnię uliczną– to nie tylko tańsze, ale i bardziej autentyczne doznanie kulinarne niż restauracje w hotelach. Nie przemieszczaj się zbyt szybko– każda wyspa wymaga innego tempa. Nie planuj „zaliczania” kilku wysp w 7 dni – lepiej zatrzymać się dłużej i wczuć w lokalny rytm. Zadbaj o transport lokalny– promy i busy są tanie i pozwalają nawiązać kontakt z mieszkańcami. Szanuj lokalne zwyczaje i normy– nawet jeśli klimat sprzyja swobodzie, ubiór plażowy w miastach może być źle widziany. Nie fotografuj ludzi bez zgody i pytaj o zwyczaje, zwłaszcza w miejscach kultu religijnego. Pamiętaj o porze deszczowej i huraganowej– niektóre wyspy są bardziej narażone (np. Haiti, Dominikana), inne mniej (Aruba, Curaçao). Jak zaplanować wakacje na Karaibach Sezon turystyczny, ceny i tzw. sekretny sezon Sezon turystyczny na Karaibach trwa głównie od grudnia do kwietnia, kiedy pogoda jest najbardziej stabilna – sucha, słoneczna, z umiarkowaną wilgotnością i mniejszym zagrożeniem opadów. Jest to czas, kiedy region odwiedza najwięcej turystów, a ceny noclegów, przelotów i atrakcji są najwyższe. To także okres świąteczno‑karnawałowy, który przyciąga rzesze podróżnych. Z kolei maj i listopad to tzw. sekretny sezon – przejściowe miesiące między porami roku, oferujące bardziej przystępne ceny, mniejszy tłok i wciąż sprzyjające warunki pogodowe. Wtedy można liczyć na atrakcyjne promocje w hotelach i mniej zatłoczone plaże. Od czerwca do listopada trwa pora huraganowa – nie oznacza to jednak, że cały region staje się niedostępny. Wiele wysp, zwłaszcza tych na południu (np. tzw. wyspy ABC: Aruba, Bonaire, Curaçao) leży poza głównym pasem huraganowym i można je bezpiecznie odwiedzać nawet w tym czasie. Jak dojechać i poruszać się między wyspami Z Polski nie ma bezpośrednich połączeń lotniczych na większość wysp karaibskich, jednak podróż można zrealizować stosunkowo sprawnie z przesiadkami w dużych europejskich hubach: Najwygodniejsze przesiadki to Amsterdam, Paryż, Frankfurt, Londyn lub Madryt, skąd latają bezpośrednie loty m.in. na: Kuba (Hawana, Varadero) Dominikana (Punta Cana, Santo Domingo) Jamajka (Montego Bay, Kingston) Barbados, St. Lucia, Aruba, Curaçao, Gwadelupa, Martynika Coraz częściej dostępne są również sezonowe czartery i loty z biur podróży z Warszawy, Katowic czy Poznania – szczególnie do Dominikany i Kuby. Na miejscu komunikację między wyspami ułatwiają: loty lokalne obsługiwane przez małe linie regionalne (np. LIAT, Caribbean Airlines, interCaribbean), promy i łodzie motorowe, zwłaszcza na krótszych dystansach (np. między St. Kitts a Nevis, lub Antigua a Barbuda), w większych portach możliwe są również rejsy statkami pasażerskimi, oferujące kilka wysp w ramach jednego pakietu. Warto pamiętać, że nie wszystkie wyspy są ze sobą bezpośrednio połączone – często konieczne są loty powrotne przez port tranzytowy, co może wpływać na logistykę i budżet. Wskazówki dotyczące zakwaterowania – od ekologicznych pensjonatów po luksusowe hotele Baza noclegowa na Karaibach jest niezwykle różnorodna i dostosowana do różnych typów podróżnych: Ekologiczne pensjonaty i domki w naturze – często położone w dżungli, przy plantacjach, nad wodospadami czy w górach. Popularne na wyspach jak Dominika, Grenada, Saint Lucia – to idealna opcja dla miłośników natury i spokoju. Casas particulares i pensjonaty rodzinne – szczególnie popularne na Kubie, ale też np. w Portoryko. Oferują lokalny kontakt z mieszkańcami, domową kuchnię i przystępne ceny. Hotele butikowe – niewielkie, designerskie obiekty z indywidualnym charakterem, często prowadzone przez lokalnych właścicieli. Spotykane m.in. na Barbadosie, Nevis czy Saint Barthélemy. Luksusowe resorty i wille – dla szukających komfortu, prywatności i pełnej obsługi. Często z prywatnym dostępem do plaży, spa i ofertą all-inclusive – szczególnie w Dominikanie, Turks & Caicos, St. Vincent, Bahamach. Wynajem domów i apartamentów – przez popularne platformy można znaleźć szeroką ofertę noclegów – od tanich pokoi po wille z widokiem na ocean. Warto rezerwować z wyprzedzeniem, zwłaszcza w sezonie wysokim i podczas świąt narodowych lub karnawałów, kiedy ceny mogą wzrosnąć nawet dwukrotnie. Źródło: National Geographic Traveler Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Był prawdziwym postrachem Karaibów. Przez rok stał się tak popularny, że mówi się o nim do dziś
Choć rabował tylko ponad rok, Edward Teach stał się najsłynniejszym piratem Karaibów. A wszystko dlatego, że umiał zadbać o właściwy image.
W tym artykule: Jak Edward Teach został piratem? Postrach Karaibów Chęć zemsty na Czarnobrodym Żona czy kochanka? Koniec i legenda pirata z Karaibów Czarnobrody na wielkim ekranie Ta włochata gęba o wiele bardziej przerażała Amerykę niż wszelkie komety, jakie się nad nią pojawiały – tak pisano o Czarnobrodym, najsłynniejszym korsarzu XVIII w. Prawdopodobnie nazywał się Edward Teach, a przezwisko zawdzięczał bujnej brodzie, którą zwykł splatać w warkoczyki i zakładać za uszy. Przed bitwą pod kapelusz wkładał dwa zapalone lonty. Tliły się bardzo powoli, co nie zmienia faktu, że – zdaniem mu współczesnych – Czarnobrody wyglądał jak mityczna Furia. Miewał też inne dziwne pomysły. Pewnego dnia, lekko podpity, postanowił zorganizować na okręcie zabawę w piekło. Wszedł z kilkoma ludźmi pod podkład, kazał pozamykać wszystkie luki i rozpalić garnki z siarką i innymi łatwopalnymi substancjami. Kiedy niektórzy zaczęli się dusić, Czarnobrody otworzył luki. Sam wyszedł ostatni, dumny z faktu, że wytrzymał najdłużej. Polscy piraci siali postrach na morzach. Korsarze znad Wisły łupili statki i służyli królom Polski Niektórzy wrócili w rodzinne strony i zrobili kariery w wojsku, po innych ślad zaginął. Polscy piraci byli niegdyś postrachem mórz. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/polscy-piraci-siali-postrach-na-morzach-korsarze-znad-wisly-lupili-statki-i-sluzyli-krolom-polski-fot-public-domain-913df5f.jpg" width="938" height="686" alt="Polscy piraci siali postrach na morzach. Korsarze znad Wisły łupili statki i służyli królom Polski (fot. public domain)" title="Polscy piraci siali postrach na morzach. Korsarze znad Wisły łupili statki i służyli królom Polski (fot. public domain)" /> Jak Edward Teach został piratem? Edward Teach (według niektórych późnych źródeł Edward Drummond) urodził się w Bristolu. Niektórzy próbowali zrobić z niego Amerykanina. W 1900 r. Thomas T. Upshur stwierdził, że pochodził z Wirginii, ale nie przedstawił na to żadnego dowodu. Już w XXI w. Kevin P. Duffus, znany amerykański dokumentalista, ogłosił, że Czarnobrody naprawdę nazywał się Edward Beard i był synem plantatora z Karoliny Południowej. „Moja wersja jest o wiele bardziej przekonująca niż ta, którą się nam narzuca od dwóch stuleci” – zapewniał w wywiadach. Duffus podważył wiarygodność wydanej w 1724 r. „Historii najsłynniejszych piratów” autorstwa niejakiego Charlesa Johnsona (przypuszczalnie pod tym pseudonimem krył się Daniel Defoe). Zdaniem Duffusa autor dowolnie miesza prawdę z fikcją literacką. W swoim twierdzeniu Duffus jest osamotniony. „Udowodniono, że większość informacji w »Historii« Johnsona jest wiarygodna” – stwierdził David Cordingly z Narodowego Muzeum Marynarki w Greenwich w Londynie, jeden z największych współczesnych specjalistów od tematyki pirackiej. Inni autorzy biografii Czarnobrodego, Robert E. Lee i Angus Konstam, też są zgodni co do miejsca pochodzenia słynnego pirata: Teach był Anglikiem! Nic nie wiadomo o dzieciństwie i młodości Edwarda. Pirat raczej nie pochodził z nizin społecznych, skoro potrafił czytać i pisać. Podobnie jak wielu młodych mężczyzn z portowego miasta – został marynarzem. W czasie tzw. wojny królowej Anny (1702–1713), jednego z wielu konfliktów prowadzonych przez europejskie mocarstwa w Nowym Świecie, znalazł zatrudnienie na statkach kaperskich z Jamajki. Brytyjscy korsarze za zgodą królowej i w majestacie prawa łupili Francuzów i Hiszpanów. Kryzys przyszedł w 1713 r., kiedy zawarto pokój w Utrechcie i wojna się skończyła. Pojawiło się wielu bezrobotnych kaprów. Znaczna ich część zdecydowała się kontynuować swój proceder, tyle że już niezgodnie z prawem. Szukający zajęcia Teach przeniósł się z Jamajki na New Providence, wyspę będącą prawdziwą stolicą piratów z Karaibów. Tam poznał najsłynniejszego wówczas morskiego rozbójnika Benjamina Hornigolda i w 1716 r.zaciągnął się do niego na służbę. Odważny, pomysłowy i – co równie ważne – mający niezwykle mocną głowę Teach szybko stał się ulubieńcem dowódcy. Nic dziwnego, że wiosną 1717 r. przy podziale łupów Czarnobrodemu przypadł francuski okręt wojenny „Concord”. Teach przerobił go na piracką modłę, zamontował czterdzieści armat i nazwał „Zemstą królowej Anny” (Queen Anne’s Revenge). Postrach Karaibów W tym czasie rozeszły się jego drogi z Hornigoldem, który wycofał się z branży, skorzystał z ogłoszonej amnestii i niedługo potem z błogosławieństwem nowego gubernatora Bahamów został... „łowcą piratów”. Teach tymczasem rozpoczął swój marsz po sławę. Montując flotyllę i zgarniając statek za statkiem, wiosną 1718 r. zjawił się w okolicach Charleston, najważniejszego miasta Karoliny Południowej, praktycznie odcinając tę angielską kolonię od świata. Zrezygnował z blokady dopiero po otrzymaniu sporego okupu. Niedługo potem postanowił – przynajmniej oficjalnie – zrezygnować z piractwa i skorzystać z amnestii ogłoszonej w tym czasie przez brytyjskiego króla Jerzego I. Z sobie tylko wiadomych powodów nie chciał uzyskać takiego zaświadczenia od Woodesa Rogersa, nowego gubernatora Bahamów, podobnie jak Teach pochodzącego z Bristolu. Według hipotezy Roberta E. Lee, jednego z biografów Czarnobrodego, słynny pirat obawiał się, że Rogers może poznać jego prawdziwą tożsamość. W każdym razie Teach postanowił otrzymać akt łaski królewskiej z rąk Charlesa Edena, gubernatora Karoliny Północnej. Wybór okazał się trafny, bo brytyjski urzędnik był nader chętny do współpracy. Najpierw jednak Czarnobrody zamierzał zdobyć jeszcze nieco łupów. Był czerwiec 1718 r. (a termin na objęcie amnestią mijał 5 września) kolejna wyprawa byłaby więc ryzykowna. Dlatego Teach postanowił wzbogacić się kosztem swoich ludzi. W tym czasie dysponował flotyllą złożoną z czterech statków, z czego jeden pełnił rolę magazynu. Jednostkę z majorem Stede’em Bonnetem na czele Czarnobrody wysłał do Bath w Karolinie Północnej, gdzie załoga statku miała skorzystać z amnestii. Pirat nie tylko na pewien czas pozbył się części ludzi, ale przy okazji mógł sprawdzić, jak zachowa się gubernator Eden. Chęć zemsty na Czarnobrodym Następnie celowo osadził na mieliźnie „Zemstę królowej Anny” i wezwał na pomoc mniejszy statek, który tże utknął na płyciźnie. Wtedy Czarnobrody z grupą około 40 towarzyszy przesiadł się na statek-magazyn i pożeglował w kierunku Karoliny Północnej. Po drodze wysadził część swoich ludzi na bezludnej wysepce, gdzie mieli umrzeć z pragnienia lub głodu. I tak by się stało, gdyby nie to, że dwa dni później wybawił ich wracający w te strony major Bonnet, przysięgający zemstę Czarnobrodemu. Jednak ci dwaj nigdy już się nie spotkali. Bonnet, mimo otrzymanej amnestii, zdecydował się kontynuować działalność piracką. Pokonany, dostał się do niewoli i 10 grudnia 1718 r. w Charleston zawisnął na szubienicy. W tym czasie Czarnobrodego nie było już na świecie. Kiedy wściekły Bonnet ratował nieszczęśników zostawionych na bezludnej wyspie, Teach wraz z około dwudziestu towarzyszami był już w Karolinie Północnej, gdzie udzielono mu łaski i otrzymał odpowiednie zaświadczenie od Edena. Gubernator poszedł nawet dalej i przyznał mu na własność statek, na którym przybył. Oficjalnie był to łup zdobyty na Hiszpanach. W rzeczywistości Czarnobrody nie posiadał listów kaperskich, a sam statek ukradł angielskim kupcom. Żona czy kochanka? Niedługo potem pirat ożenił się z szesnastoletnią dziewczyną. „Była to, jak mnie objaśniono, czternasta żona Teacha, z której to liczby jakieś dwanaście jeszcze żyło” – pisał Charles Johnson w „Historii najsłynniejszych piratów”. Trudno było formalnie oskarżać Czarnobrodego o bigamię, bo wszystkie poprzednie „ceremonie ślubne” były odprawiane na statku przez jego ludzi. „Wątpliwe, by któraś z wybranek uważała się za żonę kapitana Teacha” – twierdził Robert E. Lee. Z kolei Angus Konstam, autor „Blackbeard: America’s Most Notorious Pirate”, uważa, że nawet wspomniana szesnastolatka była jedynie kochanką Teacha. Brak jednak dowodów na poparcie tej tezy. Nie oznaczało to, że słynny pirat się ustatkował. Zaczął jednak dbać o pozory. Kiedy zagarnął dwa francuskie statki, na jednym umieścił załogę z obu i puścił wolno. Na drugim zgromadził wszystkie kosztowności, a po powrocie do Karoliny Północnej i rozładowaniu spalił go, by przypadkiem nie stanowił dowodu świadczącego przeciwko niemu. Handlował łupami, pił z miejscowymi plantatorami, niektórych nawet obdzielał prezentami. Nadal jednak rabował pływające w pobliżu statki. Koniec i legenda pirata z Karaibów Kupcy i plantatorzy z Karoliny Północnej nie mieli szans na znalezienie pomocy u gubernatora. Eden był głuchy na prośby mieszkańców, pewnie dlatego, że Czarnobrody dzielił się z nim łupami. W takiej sytuacji zdecydowano się wysłać delegację do sąsiedniej Wirginii. Wprawdzie tamtejszy gubernator mieszkał w Europie i nigdy nie postawił stopy na amerykańskiej ziemi, ale w Nowym Świecie miał energicznego zastępcę Aleksandra Spotswooda. Ten zareagował tak, jak powinien: wyznaczył nagrodę za zabicie każdego pirata, przy czym Teach został wyceniony na 100, dowódca innego statku na 40, podoficer – na 15, a zwykły pirat – na 10 funtów. Następnie wysłał przeciw Czarnobrodemu niewielką flotyllę na czele z porucznikiem Robertem Maynardem. Teach został poinformowany o tych przygotowaniach przez gubernatora Karoliny Północnej i jego sekretarza. Już wcześniej nieraz fałszywie ostrzegano go przed niebezpieczeństwem, więc zignorował informacje o zagrożeniu. Kiedy zorientował się, że tym razem sytuacja jest poważna, było już za późno. Anglicy go namierzyli. Czarnobrody próbował uciekać na swoim okręcie, salwą armatnią unieruchomił jeden z dwóch wrogich okrętów, jednak na krótko. Doszło do bitwy, w czasie której z czternastu piratów zginęło ośmiu. Wśród zabitych był sam Teach, który otrzymał 25 ran. Odciętą głowę Czarnobrodego Maynard kazał zatknąć na przednim maszcie swojego okrętu. Piracka działalność Czarnobrodego trwała stosunkowo krótko. Na własną rękę zaczął grabić na początku 1717 r., zginął 22 listopada 1718 r. Mimo to stał się najsłynniejszym karaibskim piratem. Broda zapleciona w warkoczyki, zabawy w piekło, czternaście żon – to wszystko działało na wyobraźnię. Już sześć lat po śmierci został uwieczniony w popularnej „Historii najsłynniejszych piratów”. Stał się bohaterem licznych utworów literackich. Czarnobrody na wielkim ekranie Bardzo szybko o słynnego pirata upomniała się kinematografia. Pierwszy film o nim powstał w 1911 r., jednak największe zainteresowanie jego osobą przypadło na lata 50. i 60. XX w. Wśród nakręconych wtedy obrazów znalazł się nawet familijny „Duch Blackbearda” z 1968 r. z Peterem Ustinovem w roli głównej. Później filmowcy jakby zapomnieli o Czarnobrodym. Przełomem była pierwsza część „Piratów z Karaibów” z 2003 r. Na fali renesansu tematyki pirackiej w 2006 r. powstały dwa filmy telewizyjne o Czarnobrodym. Nie odbiły się jednak większym echem. Po raz pierwszy odkryto tu wrak pirackiego statku. Byli łowcami niewolników U wybrzeży Maroka archeolodzy podwodni odnaleźli szczątki okrętu, którym niegdyś pływali piraci berberyjscy. Statek był bardzo dobrze uzbrojony. Pochodzi z XVII wieku. Mimo to Teach częściowo wrócił do popkultury. Zaczęło się od brody, którą zwykł zaplatać w warkoczyki – taką samą nosi kapitan Jack Sparrow, bohater „Piratów z Karaibów”, brawurowo grany przez Johnny’ego Deppa. Wreszcie w 2011 r., w czwartej części popularnej serii, pojawił się sam Czarnobrody (w jego postać wcielił się angielski aktor Ian McShane). Choć praktycznie nie ma nic wspólnego z Teachem, w filmowym uniwersum siał postrach niczym prawdziwy kapitan „Zemsty królowej Anny”.
Szukasz słońca i relaksu? Na bajkowe wyspy ABC dolecisz z Polski
Położone na Morzu Karaibskim „wyspy ABC”, czyli Aruba, Bonaire i Curacao, mają szansę dołączyć do ulubionych kierunków Polaków. Dzięki liniom KLM z Warszawy dolecimy tam tylko z jedną przesiadką.
To przyjemna rutyna. Na początek dnia – szklanka świeżego soku, popijanego na tarasie pokoju. Kilka łyków z widokiem na zielone jaszczurki szukające pierwszych promieni słońca. Później spacer do jednej z rodzinnych kawiarni, by zjeść śniadanie w cieniu palm. Skubiąc bajgle, można rozważyć opcje na kolejne godziny: wycieczka łodzią i snorkeling, przejażdżka rowerem, a może trochę wylegiwania się na śnieżnobiałych plażach? Kuszącą opcją wydaje się też wypożyczenie skutera i eksploracja wyspy. View Ediplayer on the source website Aruba na wyciągnięcie ręki Na Arubie, karaibskiej wyspie położonej 25 kilometrów od wybrzeża Wenezueli, codzienność łatwo sprowadzić do tego typu punktów. Wraz z sąsiednimi wyspami – Bonaire i Curaçao – Aruba tworzy trójcę określaną od pierwszych liter nazw wysp jako „ABC”. Wszystkie są terytoriami zależnymi Królestwa Niderlandów, będąc częścią Antyli Holenderskich. Psst... mało kto wie, że KLM lata na Antyle Holenderskie już od...1943 roku. Trasa z Amsterdamu na Arubę była pierwszym transatlantyckim połączeniem KLM. Dotarcie z Polski na „wyspy ABC” okazuje się zaskakująco łatwe. Bezpośrednio z Amsterdamu codziennie latają tam samoloty KLM (na Bonaire z międzylądowaniem na Arubie). W ramach lotu łączonego przewoźnik obsługuje też połączenia do Amsterdamu z 5 polskich miast (Warszawy, Krakowa, Gdańska, Wrocławia i Poznania), z częstotliwością nawet do czterech razy dziennie. Całą podróż można więc odbyć niemal jednym ciągiem, z szybką przesiadką w Amsterdamie. Niemal osiem tysięcy kilometrów, dzielących Amsterdam od Aruby, samolot pokonuje w około 10 godzin. To długa podróż, jednak z dostępem do Wi-Fi (komunikatory internetowe bezpłatnie), ciepłymi posiłkami, napojami oraz sporym wyborem filmów i gier lot upływa zaskakująco szybko. W zależności od potrzeb i naszego budżetu, na Antyle Holenderskie możemy podróżować w klasie ekonomicznej, biznesowej bądź też korzystając z Premium Comfort. Ta ostatnia opcja to nowa kabina dostępna na trasach międzykontynentalnych KLM. Co nam oferuje? Więcej przestrzeni, komfortu, prywatności, a także usług, ale w znacznie niższej cenie niż przelot w klasie biznes. Bilet w tej kabinie uprawnia do wzięcia większego bagażu (2 sztuki bagażu rejestrowanego oraz 2 sztuki bagażu podręcznego plus akcesorium o łącznej wadze 18 kg). W zależności od czasu trwania lotu, serwowany jest jeden lub dwa posiłki na ciepło, przekąski, kawa, herbata, likier oraz lody na deser. Do naszej dyspozycji jest zestaw akcesoriów podróżnych (w tym m.in. słuchawki z funkcją redukcji szumu). Podróżni mogą również liczyć na takie udogodnienia, jak pierwszeństwo w odprawie i wejściu na pokład. Więcej o klasie Premium Comfort przeczytacie TUTAJ. Holandia w tropikach Holenderskie dziedzictwo przybiera na Arubie różne formy. Najbardziej widoczne jest jednak w mnogości klasycznych kamienic o dwuspadowych dachach, z bogato zdobionymi fasadami w tęczowych kolorach. W stolicy wyspy, Oranjestad, wciąż stoi też zbudowany przez niderlandzkich przybyszów w 1796 roku Fort Zoutman, chroniący niegdyś Arubę przed piratami, a dziś zamieniony w muzeum. Dziesiątki utrzymanych w odcieniu sepii fotografii i biblioteka nieco pożółkłych dokumentów pozwalają przyjrzeć się najważniejszym punktom w historii wyspy. Jeśli jesteś na Arubie, prawdopodobnie jednak przybyłeś tu głównie dla plaż. Najbardziej znana, Eagle Beach – rozciągająca się pomiędzy stolicą i terminalem statków wycieczkowych – przyciąga miejscowych i turystów najbielszym na wyspie piachem i najbardziej turkusowym morzem. Wschodnia strona wyspy jest bardziej nieokiełznana, skąpa w hotele i bary, a ciemniejszy piach plaż, zalewany wysokimi falami, zajmują przede wszystkim surferzy. I tu jednak da się kąpać, korzystając z naturalnych basenów ochronionych przed uderzeniami rozhuśtanego morza skalnymi ścianami. Bonaire dla nurków i nie tylko Kto woli jeszcze bardziej kameralne warunki, może najpierw wybrać się na Bonaire, przeskakując samolotem na wyspę po krótkim przestoju na arubańskim lotnisku w Oranjestad. Na mającej kształt półksiężyca Bonaire żyje niecałe 20 tysięcy mieszkańców, których starania o ochronę lokalnej przyrody stały się wzorem dla reszty świata. Dotyczy to przede wszystkim raf koralowych. Koralowce ginące w innych miejscach na skutek zmian klimatu, tu mają się całkiem dobrze. Sprzyja im z pewnością kameralność wyspy (mniejsza liczba ludzi to mniejsza presja cywilizacyjna). Większe znaczenie zdaje się mieć jednak prowadzony od ponad 40 lat projekt ochrony i odtwarzania raf. W 1979 roku u wybrzeży Bonaire wytyczono pierwszy morski rezerwat na świecie. Mający 2,7 tysięcy hektarów obszar jest dziś domem dla 57 rodzajów korali i ponad 350 gatunków ryb. Zanurzenie się w tutejszym morzu – w większości miejsc dozwolony jest zarówno snorkeling, jak i nurkowanie z akwalungiem – pozwala w jednej chwili przenieść się do świata podwodnych łąk, raf i trudnego do wyobrażenia bogactwa życia. Pływanie w wodach Bonaire jest niemal jak medytacja. Jedyny dźwięk w uszach to szmer własnego oddechu. Wszystkie stresujące myśli, codzienne wyzwania i wątpliwości rozmywają się wraz z ruchem fal. Cały ten niezwykły świat jest na Bonaire dostępny zdumiewająco łatwo. Nie potrzeba wyszukanego sprzętu i umiejętności nurkowych. Wystarczy wypożyczyć płetwy, maskę i fajkę i wejść do wody w niemal dowolnym miejscu wzdłuż wewnętrznej krawędzi wyspiarskiego półksiężyca (po wschodniej stronie fale są zbyt duże, by swobodnie pływać). Idealna przejrzystość wody i jej stała wysoka temperatura (dochodząca do 28 st. C) sprawiają, że można godzinami komfortowo dryfować i przeczesywać wzrokiem to, co kryje się po powierzchnią. Z curaçao na plaży Wybierając za cel jedną z wysp Antyli Holenderskich, można też zdecydować się na tę największą, Curaçao, wsiadając w Amsterdamie do samolotu KLM lądującego na lotnisku w stołecznym Willemstad. Europejczycy dowiedzieli się o istnieniu wyspy dzięki hiszpańskiemu konkwistadorowi, Alonso de Ojeda, który dopłynął tu w 1499 roku. Dziś Curaçao jest jednak terytorium zależnym Królestwa Niderlandów. I z wszystkich trzech „wysp ABC” jest najbardziej holenderska. Willemstad wygląda niczym unurzany w jaskrawych kolorach mini-Amsterdam, a za zakupy wciąż płaci się na wyspie guldenami. Nawet w menu restauracji pojawiają się lubiane przez Holendrów smażone klopsiki bitterballen i piwo Heineken. Nie dajcie się jednak zwieść tym podobieństwom. Curaçao to zdecydowanie Karaiby. Europejska kultura nie tylko współistnieje z lokalnymi zwyczajami, ale też osadzona jest w iście idyllicznym krajobrazie palm i turkusowego morza. Po skorzystaniu z uciech stolicy, najlepiej wypożyczyć auto i ruszyć na wyprawę na jedną z plaż. Te najpopularniejsze to Porto Mari i Cas Abao. Jest też jednak Playa Lagun z dobrymi warunkami do snorkelingu oraz kameralna Playa Forti, zamknięta klifem z niebieskim budynkiem restauracji na szczycie. Na jej szerokim tarasie możesz coś przekąsić, ale też – patrząc na ciągnące się po horyzont morze i śmiałków skaczących do niego ze skał – wypić słynny niebieski likier curaçao, sporządzony na bazie skórek owoców cytrusowych laraha. Czyż może być bowiem na to lepsze miejsce? TUTAJ możecie zarezerwować bilety na podróże KLM. Udanego wyjazdu! Materiał promocyjny KLM.
Kolumbijczycy po 300 latach dotarli do legendarnego hiszpańskiego galeonu. Wydobywają zatopiony skarb
Kolumbia zaczęła w końcu wydobywać skarb z hiszpańskiego okrętu, który zatonął w 1708 roku. Kosztowności są dziś warte ok. 17 miliardów dolarów.
W tym artykule: Wydobycie wraku San José Galeon od ponad 300 lat leży na dnie morza Wrak San José po raz pierwszy zlokalizowano w 2015 roku Skarb leży na wyciągnięcie ręki, ale wydobycie go jest bardziej skomplikowane niż się wydaje Co się stało z galeonem San José? Rząd Kolumbii realizuje ambitny plan odzyskania galeonu San José. Twierdzi, że drogocenne przedmioty na zatopionym statku są „dobrem narodowym”. W 2018 roku Organizacja Narodów Zjednoczonych ds. Oświaty, Nauki i Kultury poleciła Kolumbii, aby nie podejmowała działań na własną rękę dotyczących ratowania wraku. Wydobycie wraku San José Jednak Kolumbijczycy nie ustępują. Prace przy wydobyciu artefaktów mają ruszyć w kwietniu. Badacze podkreślają, że wrak interesuje ich przede wszystkim jako obiekt historyczny, a nie ze względu na skarby. W planach jest wydobycie całego statku do 2026 r. Eksponaty mają zostać starannie zbadane. Potem trafią do nowego muzeum poświęconego San José. Eksperci szacują, że misja może kosztować Kolumbię nawet 70 milionów dolarów. Jest to niemałe wyzwanie, ze względu na głębokość, na której leży wrak. Nie wiadomo również, kto i jak rozstrzygnie, do kogo ostatecznie powędruje drogocenny skarb. W 2022 r. Kolumbijczycy udostępnili opinii publicznej zdjęcia, które przedstawiały wrak galeonu wojennego San José. Widać na nich między innymi złote monety, zabytkową, chińską porcelanę i działa okrętowe. Zadanie odzyskania skarbu powierzono kolumbijskiej marynarce wojennej we współpracy z ministerstwem kultury. W oficjalnym oświadczeniu przyznano, że wcześniej odbyły się już cztery misje obserwacyjne z użyciem zdalnie sterowanych pojazdów podwodnych. Na pokładzie galeonu znajdowały się m.in. złote monety, srebro i biżuteria, fot. AFP Galeon od ponad 300 lat leży na dnie morza Okręt wojenny San José był 3-masztowym galeonem hiszpańskiej floty. Wyposażony był w 64 działa. Został zwodowany w 1697 roku, a na służbę wypłynął rok później. W 1708 roku został zatopiony podczas bitwy morskiej pomiędzy Anglią a Hiszpanią u wybrzeży miasta Cartagena de Indias w Kolumbii. Spośród załogi liczącej ok. 600 osób, zaledwie kilku marynarzy przeżyło. Na pokładzie znajdowało się m.in. złoto, srebro, drogocenne klejnoty, kolekcja królewskiej ceramiki czy chińska porcelana. Dziś skarb ten jest wart ok. 17 miliardów dolarów. Władze poinformowały, że galeon był w stanie „nienaruszonym przez człowieka”. Jest jednak dobrze strzeżony przez morskie stworzenia, które na pokładzie wraku stworzyły sobie dom. Działa zostały wykonane w Sewilli w 1655 roku, fot. AFP W oficjalnym komunikacie poinformowano również, że w okolicy San José leżały jeszcze dwa wraki statków. Drugi galeon, który pochodził z epoki kolonialnej Ameryki Środkowej oraz jeden szkuner, prawdopodobnie z XIX wieku. Wrak San José po raz pierwszy zlokalizowano w 2015 roku Przez trzy stulecia odnalezienie San José było marzeniem poszukiwaczy skarbów na całym świecie. Dopiero w 2015 roku udało się odnaleźć wrak okrętu. Odkryto go w trakcie przeszukiwania dna morskiego w ramach wspólnej brytyjsko-kolumbijskiej misji. Od tego czasu jeszcze nikt nie zdecydował się na wyciągnięcie go na powierzchnię. Aż do teraz. Kolumbia była hiszpańską kolonią, kiedy hiszpański galeon pływał po karaibskich wodach. Naukowcy zwracają uwagę na to, że skarby, które znajdowały się na pokładzie w całości pochodziły z krajów Ameryki Południowej, zwłaszcza z dzisiejszego Peru i Boliwii. Skarb leży na wyciągnięcie ręki, ale wydobycie go jest bardziej skomplikowane niż się wydaje Hiszpanie planowali przetransportować łup do Europy, na dwór króla Filipa V. Nie zdążyli. W 1708 roku trakcie starcia z angielską flotą „Expedition” kula armatnia dosięgnęła San José akurat w miejscu składu prochu pod pokładem. Okręt wysadziło w powietrze i momentalnie zatonął. Dziś wiemy, że znajduje się na głębokości ok. 600 metrów u wybrzeży miasta Cartagena de Indias. San Jose był kością niezgody Hiszpanii, Kolumbii i Boliwii. Madryt twierdzi, że zgodnie z prawem i międzynarodowymi konwencjami to oni mają prawo do wszystkiego, co znajduje się na pokładzie. Argumentem za jest to, że w momencie zatopienia okręt należał do Hiszpanów. Rdzenna ludność Boliwii uważa z kolei, że skarb należy do nich. Hiszpańscy najeźdźcy zmuszali ich przodków do ciężkiej pracy w kopalni w celu wydobycia srebra, które znalazły się na pokładzie galeonu.Teraz wszystko wskazuje na to, że to Kolumbia wygrywa wyścig o wrak. Co się stało z galeonem San José? Eksperci szacują, że na dnie znajduje się ok. 200 ton złota, srebra, szmaragdów oraz innych kosztowności. Przedstawiciele rządu Kolumbii w oświadczeniu przekazali, że cały skarb ma trafić do zbiorów Muzeum Narodowego. Bitwa u wybrzeży Kartageny, obraz autorstwa Samuela Scotta, fot. Wikimedia Commons Pod koniec maja 1708 roku hiszpańska flota płynęła z Panamy do Europy, aby przetransportować olbrzymi skarb na dwór króla Filipa V. W jej skład wchodziły trzy okręty wojenne i 14 statków handlowych. Ze względu na zbliżający się sezon huraganów, marynarze postanowili schronić się w kolumbijskim mieście Cartagena de Indias. Był to niezwykle niespokojny okres, ponieważ trwała wówczas tak zwana wojna o sukcesję hiszpańską. Prowadzona była w latach 1701–1714, a w konflikt zaangażowane były między innymi Wielka Brytania, Hiszpania, Holandia i Francja. W drodze do kolumbijskiego portu hiszpańska flota została zaatakowana przez Brytyjczyków. Bitwa w pobliżu półwyspu, na południe od Kartageny, zakończyła się bezsprzecznym zwycięstwem Wielkiej Brytanii. Źródło: Guardian.
Duvalierowie to dyktatorzy, którzy uwierzyli w czary. Rządzili Haiti, używając voodoo
Duvalierowie rządzili Haiti, okrutnie mordując przeciwników i rzucając na nich klątwy voodoo. Koniec dyktatorskiego rodu przyspieszyła wizyta polskiego papieża.
W tym artykule: Kapłani wodu na ulicach Papa Doc Duvalier używał lalek voodoo Krwawy terror na Haiti Jan Paweł II pomaga obalić reżim Duvalierowie rządzili krajem, w którym obok chrześcijaństwa współistnieje wodu – synkretyczny kult mieszający wierzenia chrześcijańskie i bóstwa rodem z Afryki. Z kolei voodoo to zabobony i czary związane z tym kultem. Kapłani wodu na ulicach O politycznej sile wodu niech świadczą wydarzenia z czasów prezydenta Louisa Borno, rządzącego od 1922 do 1930 roku pod „opieką” USA. Oto na ulicach Port-au-Prince pojawił się cały tłum kapłanów, przebranych za bóstwa tej religii: Pana Cmentarzy Barona Samedi oraz jego dzieci – duchy śmierci Guede. „Ubrani byli w »formalny« kostium pana: cylindry i czarne fraki. Ciemne okulary, palący papierosy albo cygara i z laseczkami w rękach. Ogromny tłum ludzi spontanicznie zgromadził się wokół nich i przyłączył do marszu w kierunku Pałacu Narodowego. Zaskoczyli straże i śpiewając przeszli przez bramę i podjazd aż do samych drzwi. Od prezydenta zażądali pieniędzy. Prezydent Borno (...) znalazł się w wielkiej rozterce. W końcu poddał się” – opisywała amerykańska antropolożka Maya Deren. A to był dopiero początek. Papa Doc Duvalier używał lalek voodoo Po wyborach prezydenckich w 1957 roku na Haiti doszedł do władzy 50-letni François Duvalier. Znany też jako Papa Doc, „tata doktorek”, z wykształcenia lekarz. Ten populista chciał odnowić afrykańskie korzenie Haiti i przywrócić narodowi dumę, podgrzewając konflikt miedzy czarnymi mieszkańcami a Mulatami i białymi, między woduistami a resztą społeczeństwa. Tam gdzie nie ma aptek - działają oni. Wędrowni aptekarze z Haiti Dla wielu mieszkańców Haiti uliczni sprzedawcy są głównym źródłem leków. Dla sprzedawców jest to sposób na przeżycie. Wyniósł też do władzy popierających go kapłanów i czarowników. Obejmowali wysokie stanowiska nawet w wojsku i służbach policyjnych. Sam Papa Doc nie tylko napisał monografię o wodu, ale nawet zaczął ubierać się jak Baron Samedi – w smoking i ciemne okulary. Istnieje legenda, wedle której wściekły na prezydenta USA Johna F. Kennedy’ego (który planował go obalić, podobnie jak Fidela Castro na Kubie) Papa Doc rzucił na niego klątwę. Tysiące razy nakłuwał lalkę voodoo JFK. Z czasem Duvalier zaczął jednak przymilać się USA, obiecując współpracę w powstrzymaniu komunizmu w regionie. Wtedy zaraz znalazły się dla niego pieniądze. Krwawy terror na Haiti Z Waszyngtonu popłynęła pomoc, pomimo szaleństw Papy Doca. Podglądał, jak jego oprawcy torturują więźniów i topią ich w kadziach z kwasem. Ściętą głowę swego oponenta, kapitana Bluchera Philogenesa, kazał włożyć do kubła z lodem i przewieźć samolotem do Port-au-Prince. Tam używał jej do magicznych rytuałów. Powołał Tonton Macoute – milicję wzorowaną na faszystowskich Czarnych Koszulach. Nocą najeżdżała z maczetami krnąbrne wioski. To ona wpadła 3 kwietnia 1969 roku do Cazale – miejscowości znanej z żyjących tam domniemanych potomków polskich legionistów. Straciło życie lub zaginęło kilkadziesiąt osób, przepadły historyczne pamiątki. Szef Tonton Macoute Clement Barbot doszedł do takiej pozycji, że próbował nawet obalić Duvaliera. Nie udało mu się, musiał uciekać. Gdy do uszu Papy Doca doszły pogłoski, że zamienił się w czarnego psa, dyktator na wszelki wypadek kazał wybić wszystkie czarne psy w kraju. Inny przywódca Tonton Macoute – były kasjer Luckner Cambronne – zyskał przezwisko Wampira Karaibów. Nie tylko katował swoje ofiary, ale też sprzedawał na Zachód krew i zwłoki z Haiti: na uczelnie, jako pomoce naukowe. Jan Paweł II pomaga obalić reżim Papa Doc zmarł w 1971 roku. Nawet po śmierci, podczas pogrzebu, pozostał Panem Cmentarzy, w czarnym smokingu z białą muszką. Władzę na karaibskiej wyspie odziedziczył po nim jego syn Jean-Claude Duvalier, zwany Baby Doc („dzidzia doktorek”). Po kilkunastu latach duvalieryzm zaczął się sypać. W marcu 1983 roku wyspę odwiedził papież Jan Paweł II. Podczas przemówienia ostro zaatakował rządzących: „Sprawujecie władzę w pięknym kraju, bogatym swymi mieszkańcami, ale chrześcijanin nie może nie widzieć niesprawiedliwości, rażącej nierówności, pogorszenia się warunków życia, nędzy, głodu oraz strachu, które są udziałem ogromnej większości tego narodu”. Coraz głośniej protestowano przeciw Duavalierowi, oskarżanemu o zbrodnie, korupcję, nadużycia. O upadek tyrana modlono się nie tylko w katolickich kościołach. Zapowiadano go także w świątyniach wodu. Ostatecznie Baby Doc uciekł z kraju na emigrację w roku 1986. Artykuł oparty jest na książce Adama Węgłowskiego „Żywe trupy. Prawdziwa historia zombie". Bibliografia: Maya Deren, Taniec nieba i ziemi. Bogowie haitańskiego wudu, Wydawnictwo A 2000. Bernard Diederich, Al Burt, Papa Doc: Haiti and its dictator, Penguin 1972 Laurent Dubois, Haiti. The Aftershocks of History, Picador 2012 Riccardo Orizio, Diabeł na emeryturze, Zysk i S-ka 2004 Kate Ramsey, The Spirits and the Law, The University of Chicago Press 2011 Adam Węgłowski, Żywe trupy. Prawdziwa historia zombie, Znak Horyzont 2016 Nasz ekspert Adam Węgłowski Adam Węgłowski – dziennikarz i pisarz. Były redaktor naczelny magazynu „Focus Historia”, autor artykułów m.in. do „Przekroju”, „Ciekawostek historycznych”. Wydał serię kryminałów retro o detektywie Kamilu Kordzie, a także książki popularyzujące historię, w tym „Bardzo polską historię wszystkiego” oraz „Wieki bezwstydu”. Napisał też powieść „Czas mocy” oraz audioserial grozy „Pastor” – rozgrywający się na przełomie wieków XVII i XVIII w Prusach. W swoich rodzinnych stronach, na Mazurach, autor umiejscowił także powieści „Pruski lód ” oraz „Upierz”.
Gdzie można lecieć bez paszportu? Z dowodem osobistym dotrzemy nawet na Karaiby
Strefa Schengen przyzwyczaiła Europejczyków do podróżowania wyłącznie z dowodem osobistym. Jednak w większości krajów poza Europą musimy mieć ważny paszport. W większości, ponieważ od tej reguły zdarzają się wyjątki. Bez paszportu polecimy nawet... na Karaiby.
W tym artykule: Wakacje bez paszportu Gdzie można lecieć bez paszportu? Turcja bez paszportu Ile kosztuje wyrobienie paszportu? Podróżując głównie po Europie można szybko przyzwyczaić się, że do przekroczenia granic większości krajów wystarczy nam jedynie dowód osobisty. To dlatego, że 27 państw europejskich znajduje się w strefie Schengen. Na mocy układu 1985 roku m.in. zniesiono kontrole graniczne. Jednak nawet w Europie wciąż są kraje, które wymagają ważnego paszportu. To wierny kompan każdego podróżnika i często obowiązkowa przepustka, która umożliwia nam swobodne podróżowanie. Właśnie dlatego przed podróżą należy zawsze sprawdzić trzy rzeczy: czy kraj wymaga paszportu, czy twój paszport jest ważny, czy kraj, do którego lecisz, wymaga wizy. Wakacje bez paszportu Co jeśli dokument stracił ważność? Oczywiście możesz złożyć wniosek o wyrobienie nowego paszportu. Teoretycznie na jego wydanie czeka się maksymalnie 30 dni, jednak przed sezonem urlopowym biura paszportowe przeżywają oblężenie, a czas oczekiwania może się wydłużyć. Warto pamiętać również o tym, że niektóre kraje wymagają od podróżujących, żeby ich paszport był ważny np. jeszcze co najmniej 3 lub 6 miesięcy przed planowaną datą przylotu. Tak jest np. w przypadku: Chin (6 miesięcy), Arabii Saudyjskej (6 miesięcy), Dominikany (6 miesięcy), Egiptu (6 miesięcy), Jordanii (3 miesiące), Albania (3 miesiące). Wiele osób przypomina sobie o dokumencie, dopiero wtedy, kiedy zaczyna myśleć o egzotycznych wyjazdach. Wakacje bez paszportu są możliwe także na końcu świata. Choćby na Karaibach.Brak paszportu nie przekreśla jednak marzeń o dalekich wyjazdach. Dokąd polecimy na wakacje bez paszportu? Lista zaskakuje. Tak wyglądają najlepsze plaże na świecie. W TOP 10 tylko jedna z Europy Piaszczyste z widokiem na turkusowe morze lub ocean. Tak według rankingów i zestawień wyglądają najlepsze plaże na świecie. Gdzie ich szukać? Gdzie można lecieć bez paszportu? Francuskie departamenty zamorskie takie jak Gwadelupę czy Martynikę odwiedzimy bez paszportu. Jeśli nie planujemy pobytu dłuższego niż 90 dni, wystarczy dowód osobisty. Łatwy wjazd to niejedyny powód, dla którego warto rozważyć lot na Karaiby. Gwadelupa i Martynika są znane z malowniczych plaż i krystalicznie czystej wody. Do tego bujna, egzotyczna roślinność i gwarancja dobrej pogody. Nie dziwne, że zdjęcia z obu wysp często lądują na okładkach katalogów biur podróży. Takie same zasady dotyczą Reunion – wyspy położonej na Oceanie Indyjskim. To propozycja dla osób, które lubią łączyć plażowanie z aktywnym wypoczynkiem. Na wyspie znajduje się aktywny wulkan Piton des la Fournaise. Reunion można poznać lepiej, spacerując po górskich szlakach turystycznych. Niecodziennym przeżyciem będzie też kąpiel w wodospadzie. Na Gwadelupę, Martynikę i Reunion bezpośrednio dolecimy między innymi z Francji. Najwygodniej będzie oczywiście z biurem podróży. Warto jednak porównać ceny polskich i francuskich touroperatorów. Wymienione wyspy nie są popularnymi kierunkami w Polsce, przez co ceny wycieczek są dość drogie. We Francji mogą być znacznie tańsze. Nawet wliczając lot do Paryża, takie rozwiązanie może okazać się tańsze. Bez paszportu dostaniemy się też do: Gujany Francuskiej Nowej Kaledonii Polinezji Francuskiej czy Majotty. Malediwy za darmo. Zadanie rekrutacyjne na staż na Malediwach jest bardzo proste Marzysz o podróży na Malediwy? Możesz połączyć wczasy z cennym doświadczeniem naukowym i to za darmo. Turcja bez paszportu Turcja jest krajem, którego większość powierzchni znajduje się w Azji, lecz maleńki fragment na zachodzie jest częścią Europy. Część europejska stanowi zaledwie 3% jej terytorium. Bliska odległość z naszego kontynentu czyni zatem Turcję bardzo atrakcyjnym kierunkiem podróży. To również kraj, który cieszy się niesamowitym dziedzictwem kulturowym (Stambuł – dawna stolica Bizancjum, ruiny Troi, region dawnego imperium Hetytów), a także przepiękną przyrodą i bajecznymi plażami. To wszystko sprawia, że Turcję rocznie odwiedzają miliony turystów. Co najważniejsze, turyści z Polski nie potrzebują ani paszportu, ani wizy, jeśli nasz pobyt nie przekracza 90 dni. W celach wyłącznie turystycznych oraz tranzytowych obywatele naszego kraju mogą podróżować za okazaniem ważnego dowodu osobistego, tak jak w przypadku krajów strefy Schengen. Inaczej sytuacja wygląda, jeżeli lecimy do Turcji w celach np. pracowniczych, na okres dłuższy niż 90 dni. Konieczne jest wówczas złożenie wniosku wizowego w Ambasadzie Turcji przy ul. Rakowieckiej 19 w Warszawie. Natomiast gdy nasz pobyt przedłuży się, należy przed upływem wspomnianego okresu uzyskać pozwolenie na pobyt w urzędzie ds. cudzoziemców. Przekroczenie ustalonego czasu może wiązać się z karami – grzywną lub zakazem ponownego wjazdu do kraju. Ile kosztuje wyrobienie paszportu? Opłata za wyrobienie paszportu to 140 zł. Poszczególnym grupom przysługują jednak zniżki. Są to: uczniowie i studenci, osoby niepełnosprawne, osoby przebywające w domach pomocy społecznej lub w zakładach opiekuńczych oraz osoby korzystające z pomocy społecznej w formie zasiłków stałych. Wnioski składa się punktach paszportowych. Ich adresy można znaleźć na stronach internetowych urzędów wojewódzkich. Co trzeba mieć ze sobą oprócz wniosku? jedno aktualne, kolorowe zdjęcie dowód osobisty dowód opłaty za paszport ewentualnie dokument upoważniający do przyznania zniżki. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Kuba – ciekawostki o największej wyspie na Karaibach. Słynie z gościnności i kapryśnej pogody
Karaibskie krajobrazy mieszające się z miejscami naznaczonymi trudną i burzliwą historią. Zwyczaje całkowicie odmienne od europejskich i gościnność, jakiej nie doświadczy się w większości turystycznych destynacji. Wspaniała, a jednocześnie kapryśna pogoda. Nie ulega wątpliwości, że kraj rozciągający się na największej ze wszystkich karaibskich wysp to miejsce niezwykłe pod wieloma względami. Co do zaoferowania ma Kuba? Ciekawostki na jej temat wymieniamy poniżej.
W tym artykule: Pory roku na Kubie Waluta na Kubie Miejsca na Kubie będące na liście UNESCO Noworoczne rytuały na Kubie Jaka jest przestępczość na Kubie? Wielu osobom Kuba kojarzy się wyłącznie z cygarami, Fidelem Castro i rewolucją. Warto jednak poznać nieco bliżej ten niezwykły kraj, całkowicie odmienny od europejskich destynacji turystycznych, w których cieniu wciąż jeszcze pozostaje. Mimo że tamtejsza sytuacja gospodarcza, która bezpośrednio przekłada się na warunki życia Kubańczyków nie przedstawia się kolorowo, to nie sposób nie zauważyć, że z twarzy mieszkańców niemal nigdy nie schodzi uśmiech. To dobitnie świadczy o tym, jak niezwykłym miejscem jest Kuba. Pory roku na Kubie Kuba leży w strefie klimatu tropikalnego. Występują tam tylko dwie pory roku – deszczowa i sucha. Dla nas, mieszkańców strefy umiarkowanej, Karaiby jawią się jako pogodowy raj. Faktem jest, że na Kubie jest ciepło przez cały rok. Najchłodniejszym miesiącem jest styczeń, kiedy słupek rtęci w ciągu dnia wskazuje średnio 25, a w nocy 19 stopni Celsjusza. Należy jednak wiedzieć, że w trakcie pory deszczowej, która trwa tam od maja/czerwca do listopada, pogoda bywa kapryśna. Średnia temperatura powietrza wynosi wówczas 32 stopnie Celsjusza, a ze względu na wysoką wilgotność, upał jest trudny do zniesienia. Warto także pamiętać, że wrzesień i październik to okres podwyższonego ryzyka wystąpienia huraganów. Waluta na Kubie Trudno wskazać drugi kraj z tak zawiłą polityką monetarną. Przez pewien czas na wyspie obowiązywał dualny system monetarny. Funkcjonowały dwie waluty: CUP, czyli peso kubańskie (peso cubano) i CUC, czyli peso wymienialne (peso convertible). Pierwsza funkcjonowała (i do dziś funkcjonuje) w obiegu wewnętrznym – Kubańczycy otrzymują wypłatę w CUP i płacą tą walutą. Drugą posługiwali się turyści i niektórzy uprzywilejowani mieszkańcy mieszkańcy, przede wszystkim pracujący w sektorze usług turystycznych. Od 1 stycznia 2021 roku na Kubie obowiązuje tylko jedna waluta – CUP. Kuba: wyspa jak wulkan gorąca Ta popularna piosenka oddaje klimat niezwykłej wyspy położonej na Morzu Karaibskim. W wielu miejscach można realizować płatności w euro, a mile widziane są też dolary kanadyjskie, funty szterlingi, franki szwajcarskie, peso meksykańskie i jeny japońskie. Nie warto jednak zabierać ze sobą dolarów amerykańskich. Ze względu na napiętą sytuację między Kubą a USA, możliwość wymiany tej waluty zmienia się jak obraz w kalejdoskopie. Co prawda w lipcu 2020 roku kubański rząd zrezygnował z 10-procentowego podatku pobieranego przy płatności w USD i wymianie na walutę lokalną, ale już w czerwcu 2021 roku obrót gotówką w dolarach został zawieszony. Czy na Kubie można zapłacić kartą? Do niedawna płatności elektroniczne realizowały tylko nieliczne punkty, głównie hotele i sklepy dla turystów. Sytuacja zaczęła się zmieniać dopiero po pandemii, gdy taka forma transakcji została uznana za bezpieczniejszą. Obecnie coraz więcej punktów handlowych i lokali usługowych akceptuje karty, ale wciąż jeszcze nie jest to powszechna metoda płatności. Miejsca na Kubie będące na liście UNESCO Kuba słynie z malowniczych plaż, oryginalnej architektury i zabytkowej motoryzacji. Historyczne, kulturowe i przyrodnicze dziedzictwo tego kraju docenili nie tylko turyści z całego świata, ale także komisarze UNESCO. Wpisu na Listę Światowego Dziedzictwa doczekało się dziewięć miejsc na Kubie: zespół zabytkowy w Hawanie i jego system fortyfikacji, Trynidad i dolina Los Ingenios, zamek San Pedro de la Roca w Santiago de Cuba, Park Narodowy Desembarca del Granma, Valle de Viñales, krajobraz archeologiczny pierwszych plantacji kawy na południowym wschodzie Kuby, Park Narodowy Alejandro de Humboldt, zabytkowe centrum Cienfuegos, historyczne centrum Camagüey. Noworoczne rytuały na Kubie Tak jak w niemal każdym kraju świata, na Kubie Nowy Rok wita się zabawą do białego rana, tym bardziej że na 1 stycznia przypada także rocznica rewolucji kubańskiej. Tradycyjnie Kubańczycy rozpoczynają sylwestrową noc od uroczystej kolacji w gronie rodziny, przyjaciół i sąsiadów. Później wychodzą na ulicę, gdzie przy gorących rytmach tańczą i bawią się. Zabawa w klubach i barach jest zarezerwowana dla turystów, Kubańczycy wolą świętować w domach i na ulicach. Warto jednak wspomnieć, że jako gościnny naród, z otwartymi ramionami witają każdego, kto chce przyłączyć się do fiesty. Kultura ludowa wciąż jest mocno zakorzeniona na Kubie. Do dziś kultywowane są tam noworoczne zwyczaje przodków. O ile o północy na całym świecie odpalane są sztuczne ognie, to Kubańczycy wylewają wówczas wodę na ulicę. Ta tradycja ma na celu wygnanie z domu złego ducha starego roku. W tamtejszej tradycji, woda jest symbolem negatywnej energii. Gdy zostaje wylana z okna lub balkonu i uderza o ziemię, odbija dobrą energię nowego roku, a ta przedostaje się do domostwa. W mniejszym miastach i na wsiach praktykowany jest jeszcze jeden zwyczaj – palenie kukły. Przebrane za najróżniejsze postaci (w tej kwestii Kubańczycy wykazują sporą fantazję), symbolizują mijający rok. Podpalając je, Kubańczycy symbolicznie zapraszają nowy. Co warte podkreślenia, w obrzędach uczestniczą wszyscy, bez względu na wykształcenie i wiarę. Nie ma znaczenia, czy ktoś ma tytuł naukowy czy nie potrafi czytać. Nie jest ważne, czy ktoś wyznaje katolicyzm czy inną religię. Tradycja wzbija się ponad różnice. Jaka jest przestępczość na Kubie? Ameryka Łacińska nie cieszy się reputacją najbezpieczniejszego regionu na świecie. W niektórych krajach tego regionu, napady na turystów nie są niczym niezwykłym, a gdzieniegdzie na porządku dziennym są też porwania dla okupu. Przyglądając się corocznemu raportowi Global Peace Index można dojść do wniosku, że Kuba należy do dość niebezpiecznych miejsc. W zestawieniu na rok 2022 największa wyspa na Karaibach uplasowała się na 98. miejscu (ze wskaźnikiem 2,08 na 5,0) spośród 163 krajów, które zostały w nim ujęte. 13 zdjęć z Kuby. Bez upiększania "Jak się masz Kubo?" tymi słowami przywitał się amerykański prezydent Barack Obama w 2016 roku z mieszkańcami kraju, którego nie odwiedził przedstawiciel USA przez ostatnie 88 lat - choć s... Warto jednak zaznaczyć, że kiepska pozycja w indeksie w żaden sposób nie wskazuje na to, że mieszkańcy Kuby i turyści odwiedzający ten kraj powinni czuć się szczególnie zagrożeni. Autorzy zestawienia uwzględniają wiele czynników społecznych i politycznych, które wpływają na ocenę, a które nie odnoszą się bezpośrednio do przestępczości. Jak pod tym względem wypada Kuba? W kontekście liczby zabójstw, to drugi najbezpieczniejszy kraj Ameryki Łacińskiej. Kuba otrzymała wskaźnik 2,749, a lepiej pod tym względem wypadło tylko Chile. W zakresie subiektywnego poczucia bezpieczeństwa (wskaźnik obrazuje, jak bardzo mieszkańcy boją się o zdrowie i życie i jak postrzegają poziom przestępczości), przyznano notę 2,08, najlepszą w całej Ameryce Łacińskiej. Z kolei wskaźnik przestępstw z użyciem przemocy wyniósł 2,0. Tak samo oceniono wskaźnik dostępności broni. W praktyce oznacza to, że Kuba jest jednym z najbezpieczniejszych krajów karaibskich i w całej Ameryce Łacińskiej. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Co jedli dawni mieszkańcy Karaibów? Zmumifikowane odchody zdradzają smakowitą dietę
Orzeszki ziemne, kukurydza, słodkie ziemniaki, pomidory – to tylko wybrane składniki bogatej diety mieszkańców Karaibów sprzed 1500 lat. Zmumifikowane odchody poddano badaniom genetycznym, które ujawniły starożytne menu.
W tym artykule: Odchody z Karaibów Dieta. Zasuszone ekskrementy zdradzają menu Bawełna w kupie Koprolit to tylko „migawka” Dla badaczy przeszłości prawdziwą skarbnicą wiedzy bywają odchody zwierząt lub ludzi. Dzięki badaniom koprolitów, czyli skamieniałych odchodów dinozaurów, paleontolodzy na przykład wiedzą, czym żywiły się te olbrzymie gady. Na zasuszone odchody napotykają też badacze jaskiń, w których przed dziesiątkami tysięcy lat przebywały hieny lub niedźwiedzie. W koprolitach znajdowano pyłki roślinne. W ten sposób możliwe było rekonstruowanie ówczesnego środowiska naturalnego. Odchody z Karaibów Grupa badaczy przyjrzała się zasuszonym odchodom ludzkim sprzed 1500 lat, które pozostawili ludzie na niewielkiej wyspie Vieques na wschód od Portoryko. Wyniki badań opublikowali w periodyku naukowym „Plos One” eksperci amerykańscy i portorykańscy. – Naszym celem było zrekonstruowanie diety i otaczającej flory prekolumbijskich kultur Huecoid i Saladoid, analizując DNA roślin (zachowanych w koprolitach – przyp. red.) – wyjaśnili badacze. Analizy były jednak szersze, bo naukowcy przyjrzeli się też odchodom z innych epok. W ten sposób chcieli rzucić światło na nawyki żywieniowe starożytnych kultur prekolumbijskich w Portoryko. Prekolumbijskie kultury istniały do przybycia Europejczyków do Nowego Świata pod koniec XV wieku. Potem zostały podbite, zdominowane i zniszczone przez najeźdźców. Dieta. Zasuszone ekskrementy zdradzają menu Autorzy wyodrębnili i przeanalizowali roślinne DNA z dziesięciu próbek koprolitów ze stanowiska archeologicznego La Hueca. Porównali wyekstrahowane roślinne DNA z bazą danych różnorodnych próbek koprolitów i współczesnymi sekwencjami roślinnego DNA. Z badań wynika, że społeczności kultur Huecoid i Saladoid spożywały różnorodne rośliny, w tym orzeszki ziemne, papryczki chili, papaję, kukurydzę, słodkie ziemniaki. Oznacza to – zdaniem badaczy – że dieta była urozmaicona i bogata. Wykryto też śladowe ilości tytoniu. Różne społeczności do naszych czasów żują tytoń lub wdychają go w formie sproszkowanej. Tytoń bywa też dodatkiem do żywności. Stosowano go również do celów leczniczych lub halucynogennych. Bawełna w kupie Zaskoczeniem dla naukowców było odkrycie w odchodach śladów po bawełnie, która nie jest jadalna. Jaka była tego przyczyna? Być może nasiona bawełny trafiły do żołądka wraz z olejem bawełnianym. Inna opcja jest taka, że w czasie tkania kobiety zwilżały śliną pasma bawełny. Co ciekawe, autorzy nie znaleźli dowodów na spożycie manioku (Manihot esculenta), chociaż roślina ta była często opisywana przez kronikarzy jako podstawowy pokarm na obszarze prekolumbijskich Karaibów. Nie oznacza to jednak, że wcale nie spożywano manioku. Prawdopodobnie w odchodach nie zachował się jego DNA ze względu na złożoną technikę jego obróbki, w tym intensywne suszenie. Poza tym maniok mógł być spożywany sezonowo i akurat nie zachować się w przypadku niewielkiej liczby przebadanych odchodów. Twoja kupa żyje. Co w niej mieszka? Jeżeli wydawało się wam, że w waszej kupie są tylko martwe komórki to jesteście w błędzie. „To żyje!” - krzyknął szalony Frankenstein, gdy ożyło jego monstrum. Można to samo powi... Koprolit to tylko „migawka” Naukowcy zwracają uwagę na to, że każda próbka koprolitu jest tylko „migawką” tego, co ostatnio jadła jedna konkretna osoba. Analizy te nie dają zatem kompleksowego wglądu w dietę całych społeczności, tylko konkretnych jednostek. – Kto by pomyślał, że coś, na co nawet nie chcemy patrzeć, może zawierać tak wiele informacji? Szczególnie niewiarygodne jest to, że dzieje się tak nawet po tysiącach lat – podsumował prof. Gary A. Toranzos z Uniwersytetu w Portoryko, jeden z autorów publikacji. Źródło: Plos One Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Ostatni polski pirat zabił niedoszłą narzeczoną w Waszyngtonie. Jego skarbu nigdy nie odnaleziono
Józef Olszewski dorobił się na grabieżach i handlu niewolnikami. Do dziś nie wiadomo, co się stało ze złotem, które zgromadził ostatni polski pirat.
W tym artykule: Jak Polak spod Płocka stał się karaibskim piratem Olszewski dorobił się na przemycie niewolników Ostatni polski pirat zgromadził złoto w jaskini Nieznane losy skarbu Olszewskiego Pod koniec lat 70. XIX wieku Waszyngtonem wstrząsnęła wiadomość o zabójstwie pięknej Clothilde MacGregor i jej ojca, producenta wyrobów gumowych. Oboje zostali zasztyletowani przez człowieka, który od wielu miesięcy bezskutecznie starał się o rękę dziewczyny. Był nim trzydziestoparoletni imigrant Józef Olszewski. Polak pojawił się w stolicy USA kilka lat wcześniej i dzięki ogromnemu majątkowi z marszu wszedł do waszyngtońskiej socjety. Jednak dla Clothilde był zbyt nieokrzesany i tajemniczy, by uznawała go za dobrego kandydata na męża. Przeczucia nie myliły dziewczyny. Młodość Olszewski spędził na morzu jako pirat i handlarz niewolnikami. Jak Polak spod Płocka stał się karaibskim piratem Kilka lat po tym zdarzeniu do rodziny Olszewskich mieszkającej w guberni płockiej na zachodnich kresach Imperium Rosyjskiego dociera list, wysłany z meksykańskiego miasta Veracruz. Nadawcą jest ukrywający się przed amerykańskim wymiarem sprawiedliwości Józef. Clotilda: ostatni statek niewolników. Jak do dziś przetrwała ich kulturowa tożsamość W maju zeszłego roku, 400 lat po tym, jak pierwsi Afrykanie w łańcuchach postawili stopę na terenie angielskiej kolonii Wirginia, zespół archeologów podwodnych poinformował o odnalezieniu w... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/afrykanscy-niewolnicy-przewozeni-lodzia-na-statek-niewolnikow-clotilda-w-1860-roku-do-portu-niewolnikow-w-dzisiejszym-beninie-painting-by-kadir-nelson-6891bff.jpeg" width="938" height="528" alt="Afrykańscy niewolnicy przewożeni łodzią na statek niewolników Clotilda w 1860 roku, do portu niewolników w dzisiejszym Beninie. (PAINTING BY KADIR NELSON" title="Afrykańscy niewolnicy przewożeni łodzią na statek niewolników Clotilda w 1860 roku, do portu niewolników w dzisiejszym Beninie. (PAINTING BY KADIR NELSON" /> 20 lat wcześniej opuścił rodzinne strony, zostawiając rodziców, ósemkę rodzeństwa i niewielki rodzinny majątek. Z flisakami dopłynął do Gdańska, gdzie zamustrował się na holenderski okręt handlowy. Tak trafił do amerykańskiego Nowego Orleanu. Chociaż niewolnictwo w USA zostało już zniesione, handel żywym towarem wciąż był dochodowym zajęciem. Głównymi odbiorcami przywożonych z Afryki niewolników stali się teraz plantatorzy trzciny cukrowej z Brazylii. Od kiedy proceder stał się nielegalny i tępiony przez floty wielu państw, ceny znacznie wzrosły. Punktem przerzutowym były Karaiby. Transport zapewniali właściciele statków z Nowego Orleanu. To właśnie na jeden z nich, „Salamandrę”, zaciągnął się Olszewski. Olszewski dorobił się na przemycie niewolników Okręty zajmujące się przemytem niewolników były traktowane jak jednostki pirackie. Ich załogom groziła nie tylko konfiskata ładunku, ale i śmierć. Kiedy więc w czasie powrotu z Afryki Zachodniej „Salamandra” została przechwycona przez brytyjski szkuner patrolowy, incydent przerodził się w krwawe starcie. Przemycający niewolników statek poszedł na dno. W małej szalupie uratowali się tylko Józef Olszewski i zawdzięczający mu życie kapitan. Cudem wrócili do Nowego Orleanu. Po tej przygodzie Olszewski i jego pryncypał porzucili pirackie zajęcie. Zamieszkali na południu Stanów Zjednoczonych, żyjąc z majątku, który kapitan zbił na handlu niewolnikami. Umierając, wdzięczny kompan wszystko, co miał, zapisał Polakowi. A miał niemało. Po śmierci kapitana Olszewski opuścił południe Stanów Zjednoczonych i przeniósł się do Waszyngtonu. Tam kupił efektowną rezydencję i stajnię koni wyścigowych – przepustki do świata elity. Poznał Clothilde, której matka, z domu Morantowicz, była Polką. Ostatni polski pirat zgromadził złoto w jaskini Zawiedziona miłość i dokonane w afekcie podwójne zabójstwo powodują, że bogaty rentier znów staje się poszukiwanym przestępcą. Olszewski ucieka na zachodnie terytoria USA, przez pewien czas ukrywa się wśród Indian. Z pomocą zaufanych ludzi wycofuje z banków aktywa. Gdy ma już w rękach większość fortuny, przenosi się do Meksyku. Zamieszkuje w ustronnej wiosce nad morzem, niedaleko Veracruz. Sytuacja polityczna w Meksyku jest jednak niestabilna i Olszewski traci zaufanie do banków. Powoli skupuje złoto, które gromadzi w jednej z jaskiń. Część pieniędzy pozostawia jako kapitał na rozruch kolejnego przedsięwzięcia. Będzie nim znów handel niewolnikami. Olszewski odnawia stare kontakty, kupuje statek, mustruje załogę. Wie, że jako pirat nie ma przed sobą długiego życia. Pisze więc list do ojca w Polsce, informując o miejscu ukrycia skarbów. Nieznane losy skarbu Olszewskiego Jednak biedny, drobny szlachcic spod Płocka nie dysponuje wystarczającymi środkami, by wyprawić się do Meksyku po wskazaną przez syna fortunę. List ląduje na strychu, gdzie niemal dwadzieścia lat później odnajdzie go siostrzeniec adresata. Cieśnina piratów Cieśnina Malakka oddziela indonezyjską wyspę Sumatra od Półwyspu Malajskiego, na którego czubku tkwi pyszniący się bogactwem Singapur. Na to barwne wodne królestwo składają się setki rz... Opublikowane w 1899 roku na łamach tygodnika „Wędrowiec” opisy losów ostatniego polskiego pirata wzbudziły sensację. Nie wiadomo jednak, co stało się ze skarbem Józefa Olszewskiego i czy rodzina podjęła próbę jego odnalezienia. Nieznane są też dalsze losy Polaka. Prawdopodobnie zginął po zatopieniu jego okrętu przez brytyjskie patrolowce gdzieś na Karaibach, kiedy wiózł kolejną partię afrykańskich niewolników.
Na dnie oceanu odkryto tajemniczego „niebieskiego bloba”. Naukowcy nie wiedzą, czym jest ten zagadkowy organizm
Podczas badania dna morskiego na Karaibach naukowcy natrafili na zagadkowy organizm. Wygląda jak nieduża kula w niebieskawym odcieniu. Na razie nie udało się odpowiedzieć na pytanie, czym jest
W tym artykule: Tajemnica z głębin Zagadkowy organizm – Koral czy gąbka? Nieznane oceany – Widzieliśmy już coś takiego kilka razy. Myślę, że organizmy te pozostaną dla nas tajemnicą do czasu, aż zostaną pobrane próbki. Mamy dobrej jakości zdjęcia. Wyślemy je do ekspertów od koralowców – mówi naukowczyni podczas dyskusji zarejestrowanej 30 sierpnia 2022 roku i dotyczącej badania dna morskiego na Karaibach. Na filmie opublikowanym w serwisie Ocean Exploration należącym do amerykańskiej Narodowej Agencji Oceanów i Atmosfery (NOAA) widać bardzo dziwne stworzenie. Pierwsze ujęcie pokazuje niedużą – przynajmniej taka się wydaje, ponieważ nie ma punktu odniesienia pozwalającego określić skalę – niebieską kulę. Ma niewielkie, średniej grubości wypustki. Wydaje się przytwierdzona do dna. W drugiej połowie filmu pojawia się jeszcze jeden osobnik. Jest nieco bardziej rozpłaszczony. Ma jednak ten sam charakterystyczny kolor i podobne wypustki. Naukowcy zastanawiają się, co to jest. Tajemnica z głębin Zagadkowy organizm zarejestrowano w okolicach Saint Croix, jeden z Wysp Dziewiczych. Znajdują się na Morzu Karaibskim. Saint Croix jest największą wyspą. Ma prawie 220 km2 powierzchni i liczy 55 tys. mieszkańców. Okoliczne wody to teren działania ekspedycji „Voyage to the Ridge 2022”. Naukowcy, którzy do niej należą, pracują na statku Okeanos Explorer należącym do NOAA. Z pokładu opuszczają do wody zdalnie sterowany pojazd podwodny (ROV). Nagrywane przez robota filmy puszczane są w sieci na żywo, później zaś można je oglądać na stronie oceanexplorer.noaa.gov. Film nagrany 30 sierpnia pokazuje zagadkowy organizm. Został on znaleziony na dnie morskim – 425 metrów pod powierzchnią tafli wody. Stworzenie nie poruszało się. Zagadkowy organizm – Koral czy gąbka? Niewidziane wcześniej zwierzę wywołało ożywioną dyskusję. Jedna z badaczek zasugerowała, że może być to miękki koralowiec albo osłonica. Osłonice to bardzo proste morskie strunowce. Mają nietypową, zewnętrzną osłonkę zwaną tuniką. Stanowi ona szkielet zewnętrzny zwierzęcia, okresowo zrzucany. Osłonice mogą tworzyć kolonie, ale również mogą występować pojedynczo. Na razie znamy 3 tys. ich gatunków. Inny trop, jaki dyskutowano, to gąbki. Tych znamy znacznie więcej – aż 8,5 tys. gatunków. – Z całą pewnością mogę powiedzieć tylko tyle, że nie jest to skała – żartuje na filmie jedna z badaczek. Meksyk: w zatopionej 8 tys. lat temu jaskini znaleziono szczątki człowieka. Odkrycie może nie zostać zbadane do końca Meksyk słynie ze starożytnych odkryć archeologicznych. Tym razem nurkujący archeolog trafił pod wodą na szkielet, który może liczyć nawet 8 tys. lat. Prawda o jego wieku może pozostać ta... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/meksyk-w-zatopionej-8-tys-lat-temu-jaskini-znaleziono-szczatki-czlowieka-odkrycie-moze-nie-zostac-zbadane-do-konca-c3a9251.jpg" width="938" height="626" alt="Meksyk: w zatopionej 8 tys. lat temu jaskini znaleziono szczątki człowieka. Odkrycie może nie zostać zbadane do końca" title="Meksyk: w zatopionej 8 tys. lat temu jaskini znaleziono szczątki człowieka. Odkrycie może nie zostać zbadane do końca" /> – Myślę, że to jeden z tych elementów, które są najbardziej ekscytujące w ekspedycjach oceanicznych. Zawsze znajdzie się przynajmniej jedna rzecz, która cię zatrzyma. A często jest ich znacznie więcej niż jedna – dodaje. – I potem trzeba się zastanawiać, czym jest ta kulista niebieska rzecz? View Ediplayer on the source website Nieznane oceany Oceany zajmują nieco ponad 70 proc. powierzchni Ziemi. Mimo to wiemy o nich zaskakująco mało. Ile występuje w nich gatunków? Jakie organizmy kryją się w głębinach? To pytanie zadali kanadyjscy naukowcy w pracy opublikowanej w 2011 r. w czasopiśmie naukowym PLOS Biology. Nie wzięło się znikąd. Rok wcześniej Robert May, sławny australijski matematyk i zoolog, zastanawiał się, o co zapytaliby nas w pierwszej kolejności kosmici, gdyby wylądowali na Ziemi. Doszedł do wniosku, że chcieliby wiedzieć, ile mamy na tej planecie różnych form życia. Odpowiedzieć, wskazują Kanadyjczycy, byłoby raczej trudno. Według nich, nie zaobserwowaliśmy dotychczas 86 proc. gatunków żyjących na Ziemi i aż 91 proc. zamieszkujących oceany. Więcej o oceanach świata i o tym, jak się nieustannie zmieniają, przeczytasz również tutaj. Źródło: LiveScience, Ocean Explorer, PLOS Biology Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Dominikana – atrakcje i zwiedzanie. Jak spędzić wakacje na tej kolorowej wyspie?
Niegdyś pierwsza kolonia hiszpańska w Nowym Świecie, Dominikana dysponuje praktycznie wszelkimi atutami: od architektury kolonialnej, przez porośnięte bujną roślinnością górzyste wnętrze, po jedne z najlepszych plaż na Karaibach.
W tym artykule: Santo Domingo – co zobaczyć w stolicy Dominikany Dominikana – zwiedzanie wyspy Dominikana – co zobaczyć na wybrzeżu Dominikana – informacje praktyczne Opisując Republikę Dominikańską, zajmującą wschodnią część wyspy zwanej niegdyś Hispaniolą, a potem Haiti, można wielokrotnie używać określenia „naj": najstarsza europejska kolonia w Nowym Świecie, tu znajduje się najwyższy szczyt Karaibów, największe jezioro i największe miasta. Przede wszystkim jednak kraj znany jest z rozległych, pokrytych białym piaskiem plaż (o łącznej długości około 1500 kilometrów). Poza nadmorskimi ośrodkami wypoczynkowymi turystyka ma jednak minimalny zasięg. Aktywność i odwaga w poznawaniu kraju zostaną nagrodzone odkryciem jego niezwykłego bogactwa i różnorodności. Wyruszając poza ośrodki turystyczne, trzeba choć trochę umieć porozumiewać się po hiszpańsku. Santo Domingo – co zobaczyć w stolicy Dominikany Stolica i główny port Dominikany jest najstarszym miastem Nowego Świata założonym przez Europejczyków, a także siedzibą najstarszego uniwersytetu, katedry i szpitala obu Ameryk. Miasto zostało założone przez brata Krzysztofa Kolumba, Bartłomieja w 1498 roku, gdy Hiszpanie zrezygnowali z zamiaru utworzenia kolonii na północnym wybrzeżu. Santo Domingo stało się głównym ośrodkiem Dominikany i magnesem dla kupców z sąsiednich wysp. Współczesne Santo Domingo jest przemysłowym, finansowym i handlowym sercem Dominikany, a także miejscem zamieszkania około 2,5 miliona ludzi. Odrestaurowana Zola Colo (Dzielnica Kolonialna) została wpisana na listę światowego dziedzictwa. Historyczny kwartał, z pełnymi uroku skwerami, ulicznymi kawiarniami i obfitością zabytkowych budowli jest najatrakcyjniejszym zakątkiem miasta. We wschodniej części Santo Domingo znajduje się jeden z najbardziej niezwykłych obiektów miasta Faro a Colón (Latarnia Kolumba), zbudowany w ramach obchodów 500-lecia odkrycia Ameryki przez Kolumba w 1492 roku. Malowniczy ciąg jaskiń w pobliżu pomnika stanowi naturalny kontrapunkt dla kontrowersyjnej budowli. Niewątpliwie monumentalna Latarnia Kolumba jest tematem rozmów zarówno w Republice Dominikańskiej, jak i za granicą. Mimo że z zewnątrz przypomina betonowy blok mieszkalny, jej wnętrze zasługuje na uwagę. Na przecięciu ramion krzyża, w którego kształcie wzniesiono budynek, znajduje się marmurowy grobowiec Kolumba, przy którym czuwają umundurowani wartownicy. Sarkofag, który podobno zawiera szczątki odkrywcy, przeniesiono tu z katedry w dniu otwarcia monumentu, 6 października 1992 roku. Nowoczesne centrum Santo Domingo rozciąga się na południe i na zachód od dzielnicy kolonialnej, aż do brzegu morza i Avenida George Washington, zwanej potocznie Malecón. Ten nadbrzeżny bulwar tętni życiem zwłaszcza wieczorem, gdy Dominikańczycy spacerują lub nawet tańczą przy dźwiękach merengue dolatujących z przenośnych odbiorników. Tu odbywa się doroczny festiwal tej muzyki. W okolicy znajduje się kilka warto odwiedzenia muzeów: Muzeum Człowieka Dominikańskiego (Museo del Hombre Dominicano), największe muzeum archeologiczne i antropologiczne na obszarze Karaibów. Posiada bogate zbiory związane z kulturami prekolumbijskimi. Muzeum Sztuki Współczesnej (Museo de Arte Moderno) z wystawą współczesnych dzieł twórców dominikańskich i zagranicznych Historyczna Dzielnica Kolonialna zajmuje zachodni brzeg Rio Ozama, górując nad przystanią pasażerską i nadbrzeżami przeładunkowymi Puerto Ozama. Na jej zwiedzanie trzeba przeznaczyć co najmniej jeden dzień, a wybierając się na taką wycieczkę, warto mieć dobry plan i wygodne buty. Jednym z najważniejszych zabytków w tej okolicy jest Twierdza Ozama, zbudowana w 1502 roku na stromy brzegu u ujścia rzeki. Od XVI wieku twierdza była główną budowlą obronną Santo Domingo i pozostawała obsadzona wojskami aż do lat 70. XX wieku. Spacer po Dzielnicy Kolonialnej najlepiej zacząć i skończyć na Plaza Colón (Placu Kolumba), ruchliwym skwerze otoczonym starymi kamiennymi gmachami i łukowymi podcieniami. Pośrodku wznosi się pomnik odkrywcy. Po drodze przez kompleks pięknych budowli i zabytków odzwierciedlających niejednokrotnie burzliwą przeszłość kraju, można zakosztować smaku dumnej kolonialnej spuścizny Santo Domingo. Dominikana – zwiedzanie wyspy Odwiedzający Dominikanę rzadko zapuszczają się poza turystyczne wybrzeże i Santo Domingo. Tymczasem ten karaibski kraj ma do zaoferowania wiele więcej. W odległym południowo-zachodnim krańcu Republiki Dominikańskiej przeważają suche tereny, urozmaicone tu i ówdzie niezwykłymi nadbrzeżnymi krajobrazami. Rzadko docierają tutaj turyści, chociaż otwarcie nowego międzynarodowego lotniska w Barahonie i nowej autostrady ze stolicy ułatwiło dostęp do tych zakątków. W południowo-wschodniej części wybrzeża leży część piaszczystych plaż, oblewanych lazurowymi wodami Morza Karaibskiego i ocienionych przez kołyszące się palmy. W ciągu ostatnich lat na wielu z nich wyrosły hotele, oferujące komplet usług. Zamożni Dominikańczycy wznieśli tu luksusowe wille, uciekając od tłoku stolicy. Santiago de Los Caballeros to drugie co do wielkości miasto w Dominikanie, liczące 750 tys. mieszkańców. Jest głównym ośrodkiem przemysłowym i rolniczym żyznej doliny Cibao. Żródłem wszelkich przemysłowych kłębów dymu jest prawdopodobnie główna roślina uprawna, czyli tytoń. Santiago to największy ośrodek produkcji ręcznie zwijanych cygar i wytwarzanych fabrycznie papierosów. Nazwa miasta nawiązuje do 30 hiszpańskich szlachiców (caballeros), którzy w 1495 roku założyli je na rozkaz Kolumba. Warto się również wybrać w góry. Niegościnne co prawda i odległe rejony Kordyliery Środkowej z najwyższym szczytem wyspy Pico Duarte (3175 m. n.p.m.), przecinają w poprzek zachodnią część Dominikany. Dostęp do dzikich terenów, na których znajdują się dwa parki narodowe: Armando Bermundez i Jose del Carmen Ramirez, oraz źródła głównych rzek kraju, nie jest łatwy. Zdobycie Pico Duarte, najwyższego szczytu Karaibów, jest zwykle celem zorganizowanych wycieczek. Trzydniowa wyprawa wyrusza na szczyt z wioski La Cienega. (Dominikana wakacje) Rajska Gwadelupa. Kiedy jechać na francuską wyspę na Karaibach Feerie kolorów, tropikalne plaże, aromatyczna kuchnia kreolska. Gwadelupa to jeden z najciekawszych departamentów zamorskich Francji. Dominikana – co zobaczyć na wybrzeżu Atlantyckie wybrzeże Dominikany rozciąga się na odcinku 241 km między Monte Cristi na granicy z Haiti na zachodzie i półwyspem Samana na wschodzie. Malownicze tło dla linii brzegowej stanowi plama pól trzciny cukrowej u podnóży poszarpanego grzbietu Kordyliery Północnej. Na wybrzeżu znajduje się kilka znakomitych plaż, ale ze względu na sąsiedztwo Atlantyku morze bywa tu bardziej wzburzone, a niekiedy odcinki plaży lepiej nadają się do uprawiania surfingu niż do nurkowania. Około 5 km na wschód od Puerto Plata leży zespół ośrodków wypoczynkowych Playa Dorada (Złota plaża), złożony z kilkudziesięciu hoteli ciągnących się wzdłuż piaszczystej zatoki. Kompleks dysponuje wysokiej klasy polem golfowym i centrum handlowym ze sklepami, restauracjami i kawiarniami. Dalej na wschód wybrzeże jest mniej zabudowane, a urocza laguna w pobliżu Rio San Juan wśród wielu gości uchodzi za prawdziwą perłę. Półwysep Samana to jeden z najpiękniejszych zakątków Republiki Dominikańskiej. Półwysep wbija się w morze w północno-wschodnim narożniku wyspy. Dzieli go pasmo górskie Kordyliera de Samana, którego zbocza, porośnięte palmami kokosowymi i sosnami, schodzą do zatoki Bahia de Samana z jednej strony i Morza Karaibskiego z drugiej. Piękne plaże i tropikalne wysepki stanowią atrakcje wybrzeża. Dominikana – informacje praktyczne ■ Drugie po Kubie, największe państwo na Morzu Karaibskim, zajmuje dwie trzecie wyspy Haiti (dawniej Hispaniola). ■ Powierzchnia 48 730 km2. 9 mln mieszkańców. ■ Dominikana – kiedy jechać? Dominikana znajduje się w strefie klimatu podrównikowego wilgotnego. Najlepiej wybrać się do niej w porze suchej – od stycznia do kwietnia. Największe opady – w maju i czerwcu. Niewielkie roczne zmiany temperatury. ■ Zaleca się szczepienia przeciw żółtej febrze, tężcowi, dyfterytowi, wirusowemu zapaleniu wątroby typu A i B, zapaleniu opon mózgowych typu A i C. Występują zagrożenia malarią i chorobami układu pokarmowego, oraz wścieklizną. Lekarze oraz szpitale żądają opłaty przed udzieleniem porady lub pomocy. Z powodu bardzo wysokich cen lekarstw lepiej wziąć własne. ■ Dominikana – ile trwa lot? Bezpośredni lot (czarterowy) na Dominikanę trwa 11 godzin. Z Polski nie ma jednak bezpośrednich połączeń z tym krajem. Najlepiej lecieć Air Europa, Air France lub KLM z przesiadką z jednym z europejskich portów lotniczych. Lot będzie trwał około 15 godzin. Za bilety trzeba zapłacić około 3,5 tys. PLN Jakie atrakcje kryje Barbados, co warto zobaczyć i dokąd się wybrać? – Każde miejsce, które wydaje mi się znajome i bezpieczne jest moim domem. Chyba najbardziej traktuję tak Barbados – powietrze jest ciepłe, widoki piękne, wszędzie plaże i pyszne jedzen... ■ Dominikana – co zjeść? Imponująca mieszanka kuchni europejskiej, afrykańskiej i smaków Indian Taino. Warto spróbować chenchén – typowej potrawy południa (kawałki kukurydzy rozgotowanej w ziołowej marynacie, serwowanej do mięsa z koziny), oraz casabe, placka pieczonego z mąki manioku. Inne egzotyczne smaki: moro – ryż z fasolą, platanos maduros en cazuela – dojrzałe, gotowane banany z cukrem i cynamonem, sancocho de 7 carnes – zupa z 7 rodzajów mięs, catibia – smażone pierożki maniokowe. ■ To punkt przerzutowy ecstasy z Holandii i Belgii do USA i Kanady. Osoby posiadające narkotyki narażone są na kary od 2 do 5 lat więzienia oraz wysokie grzywny. ■ 24 lipca – Festiwal Merengue w Santo Domingo, narodowej muzyki i tańca Dominikany. ■ Warto sięgnąć po miejscowe cygara – są dobrej jakości, podobno nie ustępują kubańskim (najlepiej kupować je w fabryce). Dominikana słynie z rumu: biały rum o mocy 75 proc., sprzedawany jest w butelkach 0,75 l i litrowych. Takie same jak na Haiti. Im dalej od granicy, tym może być drożej – o ok. 20 proc.
Rajska Gwadelupa. Kiedy jechać na francuską wyspę na Karaibach
Feerie kolorów, tropikalne plaże, aromatyczna kuchnia kreolska. Gwadelupa to jeden z najciekawszych departamentów zamorskich Francji.
W tym artykule: Gwadelupa – Kolorowa historia Gwadelupa – Atrakcje Gwadelupa – Co zjeść na wyspie Gwadelupa – Jak dotrzeć na wyspę? Gwadelupa – Kiedy jechać? Ukształtowana jak wielki motyl o niejednakowych skrzydłach Gwadelupa składa się w gruncie rzeczy z dwóch osobnych wysp, zbliżonych do siebie w wyniku wstrząsów sejsmicznych i połączonych mostem nad Rivière Salée (Słoną Rzeką). Zachodnie skrzydło nosi nazwę Basse-Terre. Skupione tu, pokryte zielenią wulkaniczne wzniesienia są ułożone południkowo, a ich kulminację stanowi krater aktywnego wulkanu Soufrière (1467 m. n.p.m.). Dla kontrastu wschodnie skrzydło, zwane Grande-Terre, jest rozległym, suchym płaskowyżem wapiennym, otoczonym plażami i rafami koralowymi. Archipelag Gwadelupy tworzą przybrzeżne wyspy La Désirade, Marie-Galante oraz osiem maleńkich wysepek Les Saintes. Gwadelupa – Kolorowa historia Być morze zainspirowani dziesiątkami potoków i wodospadów, spływającymi w dół pokrytych wilgotnym lasem równikowym zboczy Basse-Terre, Karaibowie nazwali wyspę Karukera (Wyspa Pięknych Wód). Krzysztof Kolumb przepłynął obok niej w 1493 roku i przemianował ją na Santa María de Guadelupe de Extramadura na część słynnego hiszpańskiego klasztoru. 150 lat później Francuzi zagospodarowali wyspę, osiedlając na niej kolonistów, którzy przez 3 lata odpracowywali koszty podróży. Nieprzyzwyczajeni do tropikalnych warunków, gospodarzyli ze zmiennym szczęściem do czasu, gdy czteroletnia okupacja brytyjska spowodowała ożywienie plantacji. Powolny początek sprawił, że Gwadelupa była zarządzana z szybciej rozwijającej się Martyniki i zmuszona do korzystania z jej portu St. Pierre. Kupcy płacili jednak zaskakująco niskie ceny za cukier z Gwadelupy. Kiedy na Antyle dotarła wiadomość o rewolucji francuskiej mieszkańcy Gwadelupy byli gotowi do przyjęcia zmian. Malutka Dominika to Karaiby w najczystszej postaci Jak mówią miejscowi, gdyby Krzysztof Kolumb zawitał po ponad pięciuset latach ponownie na karaibskie wyspy, poznałby dziś jedynie Dominikę. Tylko ona bowiem oparła się fali masowej turysty... Koloniści na Gwadelupie przyjęli rewolucyjne porządki z entuzjazmem. Uzbrojeni patriotes (zwolennicy rewolucji) obalili plantatorów i osadzili nowy rząd rewolucyjny. W Pointe-à-Pitres ustawiono nieodzowną gilotynę, na której stracono ponad 300 wrogów rewolucji. W 1794 roku wyzwolono niewolników. Okres ich wolności nie trwał jednak długo. Stary reżim odzyskał kontrolę i niewolnictwo zostało krwawo przywrócone. Wielu dawnych niewolników wolało jednak śmierć od niewoli. Brytyjczycy przybywali i odchodzili z wyspy jeszcze kilkakrotnie, nim Francuzi na dobre umocnili swoje panowanie nad kolonią w 1815 roku. Niezależność poglądów mieszkańców Gwadelupy utrzymała się do czasów współczesnych. Od czasu do czasu rozlega się wołanie o uniezależnienie się od Paryża, lecz francuskie pieniądze są potężnym argumentem za pozostawaniem pod starym kolonialnym parasolem, zwłaszcza że hojna pomoc rządu pomogła odbudować wyspę po przejściu huraganu. Gwadelupa – Atrakcje Na Gwadelupę dotrzemy bez paszportu, o czym niedawno pisaliśmy. Powierzchnia Gwadelupy wynosi 1372 km2, a ludność liczy około 408 tys. mieszkańców. Oba skrzydła wyspy mają też dwa różniące się od siebie centra miejskie. Na południowo-zachodnim wybrzeżu Basse-Terre leży miasto o tej samej nazwie, skromna stolica administracyjna wciśnięta w podnóże La Soufrière. Pierścień małych miasteczek i wsi, połączonych nadbrzeżną obwodnicą, otacza zachodnie skrzydło Gwadelupy. Tylko jedna droga La Traversée, pnie się przez centralny masyw do Parc National de la Guadelupe, wspaniałego parku narodowego z trasami turystycznymi, zaliczającymi się do najciekawszych i najtrudniejszych w całym regionie Karaibów. W południowo-zachodniej części Grande-Terre leży największe i najruchliwsze miasto wyspy – tętniący życiem ośrodek handlowy i port Pointe-à-Pitres. Nie jest zbyt urodziwe, ale żyje w szybkim tempie, tak kontrastującym ze swobodnym karaibskim stylem życia. Atrakcją dla turystów jest zwiedzanie miejscowych targowisk i przyglądanie się promom, odbijającym od nabrzeża w drodze na przybrzeżne wyspy. Rozlokowane na wschód od Pointe-à-Pitres, wzdłuż wybrzeża, leżą ośrodki turystyczne Gosier, St. Anne, St. François. Gosier jest najlepiej z nich zagospodarowane. Pozostałe dwa ośrodki zaś w większym stopniu zachowały swój lokalny koloryt. Czasem można tez natrafić na partyjkę boules, rozgrywaną na którymś z zakurzonych, ocenionych placyków przed obiadem jedzonym à la française w którejś ze znakomitych (choć nietanich) restauracji). Gwadelupa – Co zjeść na wyspie Kuchnia kreolska na Gwadelupie jest pełnym inwencji połączeniem francuskiej sztuki kulinarnej, tradycyjnej kuchni afrykańskiej i karaibskich składników. Podstawę kreolskiego menu stanowią owoce morza oferowane w najrozmaitszych postaciach: od prostych accras (rozdrobnionej i smażonej w głębokim oleju ryby) do blaff (gulaszu z ryb lub skorupiaków duszonych w winie i bulionie). Inne specjały to cirique lub étrille (drobne kraby morskie), chatrou (ośmiornica), lambi (sałatka ze stożków przyprawiona sokiem z limony), langouste (homar) ouassous (langusta) i soudrons (małże). Crabes farcis to faszerowane kraby lądowe, na których jest więcej mięsa niż na morskich. Warto spróbować colombo, korzennego gulaszu z kurczaka lub koziego mięsa (cabri), przyprawionego kolendrą, kminkiem, gorczycą, imbirem i pieprzem. Inne składniki menu to raczej pozbawione smaku owoce chlebowca (fruit à pain) oraz christophene, tropikalna dynia gotowana lub dodawana na surowo do sałatek. Takiej podróży nigdy nie zapomnisz. Na Gwadelupę śladami manatów Nurkowanie pośród zwierząt ważących nierzadko ponad tonę lub wyprawy kajakiem ich śladem zapewniają niezapomniane wrażenia. Manaty, z natury powolne i niezmiernie ciekawskie, chętnie podp... Jedzenie poza domem może być drogie, ale dania kreolskie kosztują zasadniczo mniej od kuchni francuskiej. Stałe zestawy dań (menu touristique) są na ogół warte żądanej ceny, a usługa jest z nią wliczona (service compris). Posiłek kończy się obowiązkowo kieliszeczkiem digestif, wybranego spośród wielu odmian rumu. Gwadelupa – Jak dotrzeć na wyspę? Na Gwadelupę najłatwiej dolecimy liniami Air France przez Paryż. W promocji pod hasłem pod hasłem „Rendez-Vous – 90 lat elegancji w cenach do świętowania", która trwa do 22 stycznia 2024 roku, na wyspę można dolecieć w cenie od 3,5 tys. złotych w dwie strony. Podróż powinna się odbyć do 10 czerwca. Co ciekawe, mimo że położona za oceanem, Gwadelupa jest częścią obszaru Unii Europejskiej. Pôle Caraibes Airport leży tuż obok Pointe-à-Pitres I jest dogodną bazą wypadową do Gosier i innych nadmorskich ośrodków na Grande Terre. Regularnie lądują tu też samoloty z regionalnych lotnisk na Antigui i Sint Maarten. Niedrogie połączenia promowe łączą codziennie Gwadelupę z Martyniką (rejs trwa 3 godz. 45 min) i innymi rejsami archipelagu. Promy na Dominikę i St. Lucię kursują kilka razy w tygodniu. Morze bywa wzburzone, więc turyści chętniej wybierają krótkie podróże. Gwadelupa – Kiedy jechać? Średnie temperatury roczne na Karaibach wynoszą 250–350C. Północno-wschodnie pasaty wieją ze stosunkowo niezmienną siłą i przynoszą wytchnienie od upału i wilgoci. Im wyżej położony teren, tym niższa temperatura, zwłaszcza w okresie od listopada do stycznia. Od maja do października trwa najwilgotniejszy okres, a sezon huraganów przypada od lipca do października. Rajska Gwadelupa kiedy jechać na wyspę? Najlepiej wiosną w kwietniu lub maju albo jesienią – w październiku lub listopadzie. Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska". Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów w technologiach. Miłośnik tenisa i europejskich stolic.
Trynidad i Tobago. Czy warto odwiedzić rajskie wyspy na Karaibach
Wprawdzie Trynidad i Tobago obfitują w różnorodne cuda przyrody, życie na Trynidadzie toczy się w żywym rytmie steelbandów i calypso oraz w atmosferze karnawału, na Tobago zaś płynie w bardziej spokojnym tempie.
W tym artykule: Trynidad – kolorowa historia Karnawał na Trynidadzie Port of Spain – stolica Trynidadu Tobago – Chillout w tropikach Trynidad i Tobago – Informacje praktyczne Położone na bliźniaczych wyspach na południowym krańcu Małych Antyli państwo Trynidad i Tobago to osobliwa para. Żywiołowy, wielokulturowy Trynidad jest większy i na nim znajduje się stolica, Port of Spain. Mierząca 80 na 61 kilometrów wyspa stanowi odprysk Ameryki Południowej, oderwany przed 10 tys. lat od kontynentu i osadzony w odległości zaledwie 11 km od brzegów Wenezueli. Trynidad do niedawna zrywał z karaibską tradycją, gdyż jego oparta na przetwórstwie ropy gospodarka przemysłowa opierała się inwazji turystów. Po naukę dotyczącą rozwoju tej dziedziny ekonomii mieszkańcy Trynidadu mogą udać się do swych pobratymców z Tobago – ich wyspa jest typowym zachodnioindyjskim rajem dla uciekających od gwaru i pośpiechu. Trynidad – kolorowa historia Kraina Kolibrów w języku Arawaków brzmi Iere i taką nazwę nosiła początkowo wyspa. Została przemianowana na Trynidad (po hiszpańsku Trójca z jasnym nawiązaniem do Świętej Trójcy) przez Krzysztofa Kolumba, który dotrzegł trzy wierzchołki na południowo-wschodnim krańcu wyspy podczas swojej trzeciej podróży do Nowego Świata w 1498 roku. Mimo objęcia przez Hiszpanię zwierzchności nad wyspą, jej rdzenni mieszkańcy zdołali powstrzymać inwazję europejskich kolonistów do 1592 roku. Wówczas Hiszpanom udało się zdobyć przyczółek, obsiać tytoniem niewielką powierzchnię i czuwać nad armadą wożącą skarby z Ameryki Południowej do Europy. Pod koniec XVIII wieku wraz z napływem francuskich osadników, uchodzących przed gilotyną na własnych wyspach, pojawiły się plantacje trzciny cukrowej i kakao. Ale Hiszpanie nie zdążyli osiągnąć z tego tytułu korzyści, bo Brytyjczycy zawładnęli wyspą w 1797 roku, a w 1814 roku objęli w posiadanie także sąsiadujące Tobago. Kolumbijczycy po 300 latach dotarli do skarbu z hiszpańskiego galeonu. Zdjęcia są oszałamiające Kolumbia zaczęła w końcu wydobywać skarb z hiszpańskiego okrętu, który zatonął w 1708 roku. Kosztowności są dziś warte ok. 17 miliardów dolarów. Plantacje Trynidadu podupadły po uwolnieniu niewolników w 1838 roku, ale wyspa ponownie zdołała znaleźć rozwiązanie problemu, zachęcając do imigracji. Tym razem na wezwanie pośpieszyli mieszkańcy Indii, którzy jako robotnicy kontraktowi przybyli na Karaiby, pracowali przez pięć lat na polach trzcinowych, a potem mogli wybierać między powrotem, a objęciem dwuhektarowych działek. Wielu pozostało i ich potomkowie stanowią obecnie 40% niezwykle zróżnicowanej etnicznie ludności wyspy, liczącej łącznie 1,25 miliona ludzi. Dalsze 40% Trynidadczyków wywodzi swoje korzenie z Afryki, pozostałe 20% zaś jest pochodzenia europejskiego, chińskiego, bliskowschodniego i południowoamerykańskiego. Karnawał na Trynidadzie Druga wojna światowa spowodowała przymusowy napływ Amerykanów na Trynidad. W 225 bazach stacjonował amerykański personel wojskowy o sile około 80 tys. ludzi. W tym samym mniej więcej czasie w portowych dzielnicach Port of Spain można było usłyszeć pierwsze steelbandy, złożone z muzykalnych wyspiarzy, utylizujących biciem puste metalowe beczki po oleju napędowym. Uniwersalność stalowych bębnów zwanych patelniami dodała nowego waloru tradycyjnym zespołom perkusyjnym. Wibrujące rytmy stalowych bębnów są tętnem sławnego karnawału na Trynidadzie. Towarzyszą one chrapliwie wyśpiewywanym tekstom calypso, soca (połączenie muzyki soul i calypso) oraz chutney (kombinacja calypso i tradycyjnej muzyki indyjskiej). Słynny karnawał na Trynidadzie sięga początkami schyłku XVIII wieku. Francuscy koloniści zaznaczali zbliżanie się Wielkiego Postu ciągiem wykwitnych świąt i przyjęć lub maskarad (od tego słowa utworzono skrót „mas", który na wyspie oznacza karnawał). Przygotowania do karnawału zaczynają się na Nowy Rok od konkursu calypso i współzawodnictwa steelbandów. Główne imprezy zaczynają się w Port of Spain w ostatni piątek przed Popielcem i osiągają kulminację we wtorek w paradzie orkiestr w Queen's Park Savannah. Każdy może wziąć udział w zabawie, tańcząc na ulicy lub śpiewając z zespołem w wypożyczonym bajecznym kostiumie. Tydzień przed karnawałową kulminacją zwany jest tygodniem bachusowym. Głównie z powodu przelanego wówczas wina. Liczba koncertów nasila się, kluby, dyskoteki i bary zapełniają się. Całe Port of Spain zaczyna bawić się do późnej nocy. Oficjalny początek karnawału to J’ouvert, czyli impreza, która startuje w poniedziałek przed środą popielcową około czwartej nad ranem, a jej uczestnicy wysmarowani są błotem, olejem, farbą lub czekoladą i przebrani w ole mas, czyli kostiumy nietoperzy, diabłów albo takich postaci jak dama Lorraine – kobieta wymyślona przez niewolników jako satyra na francuskie arystokratki. Na późniejsze parady warto zaopatrzyć się w pretty mas, czyli skąpe bikini przyozdobione koralikami, cekinami i piórami. Kupno mas, czyli charakterystycznego przebrania, od któregoś z występujących podczas imprezy zespołów pozwala paradować ulicami Port of Spain z tancerzami tej grupy. Dlaczego Dominikana jest tak popularna? 5 miejsc, które trzeba tam zobaczyć. Dominikana to jedna z najpopularniejszych wysp na Karaibach. Co warto zobaczyć, będąc w tym (k)raju? Port of Spain – stolica Trynidadu Tętniąca życiem stolica Trynidadu odzwierciedla wielokulturowe dziedzictwo wyspy. Jej zatłoczone ulice pełne są kupujących i straganów, a pompatyczne brytyjskie budowle kolonialne sąsiadują z muzułmańskimi meczetami, zachodnioindyjskimi domostwami z ażurowymi drewnianymi ornamentami i nowoczesnymi betonowymi biurowcami. Śródmieście powstało po wielkim pożarze w 1808 roku, ale Port of Spain rozciąga się obecnie na odcinku wielu kilometrów wzdłuż zatoki Paria oraz w głąb lądu aż po wzgórza zajmowane przez atrakcyjne willowe przedmieścia. Główną arterią w centrum Port of Spain jest Frederick Street, która łączy Brian Lara Promenade, noszącą imię sławnego miejscowego krykiecisty, z trawiastym terenem Queen's Park Savannah. Południowy kraniec Frederick Street przypomina orientalny bazar z indyjskimi sklepikami tekstylnymi i butikami. Co jeszcze warto zobaczyć w Port of Spain Woodford Square – niewielki poprzecinany ścieżkami park, w którym tubylcy spotykają się na leniwą przechadzkę pod karaibskimi drzewami. National Museum and Art Gallery – interesujący fragment ekspozycji poświęcono sławnemu karnawałowi. Można w nim zobaczyć naszyte cekinami stroje, wyszukane maski i fotomontaż wizerunków królów i królowych karnawału od lat 60. XX wieku. Ogród Botaniczny – założony w latach 20. XIX wieku przez sir Ralpha Woodforda. Mimo ponumerowania wszystkich wspaniałych okazów tropikalnych drzew brak tabliczek z nazwami. Tobago – Chillout w tropikach Mniejsza siostrzana wyspa Trynidadu także oderwała się przed kilkoma milionami lat od kontynentu południowoamerykańskiego, ale atmosferą i wyglądem bardziej przypomina położone na północ Wyspy Zawietrzne. Zaledwie 32 km od gwarnego i tłocznego Trynidadu leży górzysta i zielona oaza spokoju. Trynidadczycy przybywają tu, by odpocząć, a dla jej mieszkańców własna gościnność i dziewicze otoczenie są powodem do dumy. Tobago jest idealnym miejscem do zwiedzania, jeśli nie chce się odczuwać presji zbyt wielu wrażeń podczas jednej wycieczki. Niewielkie rozmiary wyspy gwarantują, że żadna wyprawa nie będzie trwać zbyt długo, a leniwa atmosfera zniechęca do pośpiechu i skłania do robienia przerw na podziwianie krajobrazu, pływanie lub pogawędkę z miejscowymi rybakami, naprawiającymi sieci na brzegu. Podczas wyprawy na Tobago warto odwiedzić rezerwat leśny Tobago Forest Reserve założony w 1764 roku, co czyni z niego najstarszy obszar leśny pozostający pod prawną ochroną na świecie. Wilgotny las równikowy na zboczach Main Ridge pozostał prawie nietknięty. Najlepszym sposobem zwiedzania rezerwatu bez przewodnika jest przebycie Gilpin Trace, oznakowanego w bok od drogi Parlatuvier-Roxborough Road. Trasa ma 2 km długości i kończy się w The Hut. Trynidad i Tobago – Informacje praktyczne Do Port of Spain najlepiej lecieć liniami British Airways z przesiadką w Londynie. Za bilety zapłacimy około 3 500 zł. Można też rozglądać się za połączeniami z przesiadką z jednym z dużych miast w USA. Trynidad i Tobago najlepiej odwiedzić w marcu, podczas słynnego karnawału. Jak polskie ostrzega Ministerstwo Spraw Zagranicznych, Trynidad i Tobago leży w strefie aktywnej sejsmicznie. Od czerwca do listopada występuje zagrożenie huraganami.
Dlaczego Dominikana jest tak popularna? 5 miejsc, które trzeba tam zobaczyć.
Dominikana to jedna z najpopularniejszych wysp na Karaibach. Co warto zobaczyć, będąc w tym (k)raju?
W tym artykule: Atrakcje Dominikany. Punta Cana Dlaczego warto zobaczyć Puerto Plata? Pico Duarte, czyli wypoczynek dla aktywnych Santo Domingo. Zwiedzanie stolicy Dominikany Taneczny urlop w Boca Chica Dominikana zyskała na popularności w pandemii. Do niedawna malownicza wyspa na Morzu Karaibskim wydawała się Polakom zbyt egzotyczna, żeby planować tam wypoczynek. Kiedy większość kierunków była zamknięta, Dominikana zachęciła przyjezdnych minimalnymi obostrzeniami dla przyjezdnych. Dodatkowym atutem jest oczywiście pogoda. Na Dominikanie słońce świeci niemal przez cały rok, przez co wyspa jest odwiedzana nie tylko w wakacje, ale także w pozostałych miesiącach. Coraz więcej par decyduje się na podróż poślubną właśnie na Karaiby. To już drugi rok, kiedy Dominikana utrzymuje się w czołówce najpopularniejszych kierunków nazywanych egzotycznymi. Wyspa nieprędko znudzi się turystom, a to dlatego, że ma do zaoferowania naprawdę wiele, a tygodniowy wypoczynek może nie wystarczyć, aby nacieszyć się nią w pełni. Co zobaczyć na Dominikanie? Oto 5 najciekawszych miejsc. Atrakcje Dominikany. Punta Cana Fot. Getty Images Punta Cana, czyli najdalej na wschód wysunięty przylądek Dominikany słynący z pięknych plaż. Dzięki rafom koralowym, które osłaniają zatoki przed falami Atlantyku, warunki do pływania są tu wręcz idealne. Temperatura wody dochodzi do ok. 25 st. Celsjusza – jeśli będziecie szukać cienia, wystarczy usiąść pod jedną z wielu palm kokosowych. Za najbardziej rajską plażę uchodzi Playa Punta Cana, która ciągnie się przez 2 km (jednak najpiękniej jest na Saona Island). Jeśli już trafisz na tę część wyspy, to odwiedź Park Manati, w którym spotkasz prawie wszystkie zwierzęta z Dominikany: flamingi, manaty, krokodyle i papugi. Kupili wyspę na Karaibach, a teraz każdy może zostać obywatelem ich nowej mikronacji. Jest jeden warunek Chyba każdy przynajmniej raz w życiu pomyślał „chciałbym zamieszkać na wyspie”. Są też tacy, którzy marzyli o tym, żeby mieć kawałek lądu na oceanie na własność. Czy to jest w... Dlaczego warto zobaczyć Puerto Plata? Fot. Getty Images Jeśli znudzi ci się leżenie na piasku, jedź do Puerto Plata, miasta na północy kraju z jedyną na Karaibach kolejką linową. Nazwę tłumaczoną jako Srebrny Port nadał temu miejscu Krzysztof Kolumb. Pojedź do Parku Narodowego Izabela – pierwszej europejskiej osady w Nowym Świecie – miejsca, gdzie zostały złożone prochy Kolumba. W parku jest też muzeum Indian Taino. Potem wybierz się do miejscowości Damajagua słynącej z 27 spektakularnych wodospadów. Wraz z przewodnikiem, po wypożyczeniu kasku i kamizelki ratunkowej, możesz wspiąć się na grzbiet góry, z której... skoczysz do naturalnych basenów. Niezapomniane przeżycie! Pico Duarte, czyli wypoczynek dla aktywnych fot. El Serrano / Flickr Wybierz się na trekking i zdobądź najwyższy szczyt nie tylko Dominikany, ale wszystkich karaibskich wysp. To wznoszący się na 3087 m n.p.m. Pico Duarte w paśmie Kordyliery Środkowej. Na wyprawę najlepiej ruszyć z górskiego kurortu Constanza. Tak wyglądają najlepsze plaże na świecie. W TOP 10 tylko jedna z Europy Piaszczyste z widokiem na turkusowe morze lub ocean. Tak według rankingów i zestawień wyglądają najlepsze plaże na świecie. Gdzie ich szukać? Santo Domingo. Zwiedzanie stolicy Dominikany Fot. Getty Images Stolica kraju została założona przez brata Krzysztofa Kolumba w 1496 r. To najstarsze miasto Nowego Świata. Przespaceruj się najstarszą ulicą – Calle Las Damas, oraz deptakiem Paseo de Los Nichos, podziwiając zabytkową architekturę. Zobacz Wieżę Hołdu – najstarszą budowlę fortyfikacyjną. Punktem obowiązkowym jest Plaza Maria de Toledo, gdzie w każdą niedzielę odbywa się targ. Taneczny urlop w Boca Chica Fot. Getty Images Wystarczy napisać, że jest to najbardziej imprezowe miejsce na wschód od stolicy. Tańczcie! Na Dominikanę najtaniej polecimy z biurem podróży. Ceny różnią się zależności od terminu wyjazdu. Zaoszczędzimy kupując wycieczki z kilkumiesięcznym wyprzedzeniem lub last minute. 10-dniowy wypoczynek na Dominikanie kosztuje średnio 6-7 tys zł. Na tej wyspie piękno nie ma rozmiaru. Figurki Chichi są wzorem dla kobiet z innego powodu Figurki Chichi to niekwestionowany symbol wyspy Curacao. Co symbolizują i dlaczego są tak ważne dla kobiet?
Kupili wyspę na Karaibach, a teraz każdy może zostać obywatelem ich nowej mikronacji. Jest jeden warunek
Chyba każdy przynajmniej raz w życiu pomyślał „chciałbym zamieszkać na wyspie”. Są też tacy, którzy marzyli o tym, żeby mieć kawałek lądu na oceanie na własność. Czy to jest w ogóle możliwe dla „zwykłego śmiertelnika”? Okazuje się, że tak.
W tym artykule: Księstwo Islandii to nowa mikronacja Niepodległość i suwerenność Księstwa Islandii nie jest uznawana przez społeczność międzynarodową Każdy może zostać obywatelem nowej mikronacji Eskapizm za setki tysięcy dolarów Jest rok 2018. Marshall Mayer wraz z Garethem Johnsonem zakładają projekt „Let’s Buy An Island” (Kupmy Sobie Wyspę). Tworzą spółkę, która oparta jest na finansowaniu społecznościowym, czyli tzw. crowdfundingu. Osoba, która wpłaci określoną kwotę, otrzymuje status obywatela i prawo do części wyspy. Księstwo Islandii to nowa mikronacja Brzmi to jak abstrakcja. Jednak rok później udaje się zebrać ponad 250 tysięcy dolarów, co pozwala na zakup wyspy. Znajduje się ona zaledwie o 15 minut łodzią od wybrzeży Belize. Inicjatorzy przedsięwzięcia chcieli jednak, aby projekt przerodził się w coś więcej niż tylko kupno nieruchomości. Postanowili stworzyć swój własny kraj. Tak powstało Księstwo Islandii (ang. Principality of Islandia). Znajduje się na wyspie Coffee Caye o powierzchni pół hektara. To czyni księstwo najnowszą mikronacją we współczesnej historii. Najmniejsze wyspy na świecie - gdzie się znajdują i która jest najmniejsza? Najmniejsze wyspy na świecie przyciągają turystów jak magnes. Nic dziwnego. To idealne miejsca dla osób, które szukają odpoczynku w miejscu oddalonym od cywilizacyjnego zgiełku, które poza... Księstwo ma swój hymn narodowy, flagę oraz administrację. Na czele „rządu” stanęła Jodie Hill, brytyjska biznesmenka, która przez lata pracowała w londyńskiej firmie zajmującej się doradztwem prawnym. Sekretarzem stanu jest zaś Alon Winnie, który ma koordynować wszystkie sprawy państwowe księstwa oraz dbać o rozwój nowego mikropaństwa. Niepodległość i suwerenność Księstwa Islandii nie jest uznawana przez społeczność międzynarodową Księstwo Islandii ogłosiło swoją niepodległość. Jednak nie jest uznawane przez społeczność międzynarodową. Na początku 2022 roku Marshall Mayer zorganizował pierwszą inauguracyjną wycieczkę na Coffee Caye. Ma w planach wypromować turystykę swojego „kraju”. – Kiedy Gareth pierwszy raz przedstawił mi pomysł kupienia wyspy i stworzenia swojego własnego kraju, pomyślałem sobie: „nie, to się nigdy nie uda” – wspomina Mayer. – Kiedy jednak zaczęliśmy analizować, ile wszystko może kosztować, zdałem sobie sprawę, że są na świecie miejsca, w których taki zakup nie jest niemożliwy – dodaje. Każdy może zostać obywatelem nowej mikronacji Założyciele „Let’s Buy An Island” ustalili, że każdy, kto będzie chciał wziąć udział w przedsięwzięciu, musi zapłacić 3250 dolarów. Od 2018 roku ponad 100 osób wpłaciło tę kwotę, ale licznik się nie zatrzymał. Cały czas są chętni, aby dołączyć do projektu i stać się częścią nowej społeczności. Mayer dodaje również, że każda osoba, która ma swoje udziały, ma również demokratyczne i równe prawa, aby decydować o losach wyspy. Tak wyglądają najlepsze plaże na świecie. W TOP 10 tylko jedna z Europy Piaszczyste z widokiem na turkusowe morze lub ocean. Tak według rankingów i zestawień wyglądają najlepsze plaże na świecie. Gdzie ich szukać? Do finalizacji transakcji doszło pod koniec 2019 roku, ale pandemia koronawirusa zatrzymała postępy w tworzeniu nowych struktur państwowych. Teraz wszystko wskazuje na to, że proces nabiera rozpędu i możemy stać się świadkami początku historii zupełnie nowej mikronacji. Eskapizm za setki tysięcy dolarów Gareth Johnson przyznaje, że bezpośrednią inspiracją do stworzenia swojej kraju było Księstwo Sealand. To mikronacja, którą założył Roy Bates w 1967 roku. Znajduje się na opuszczonej platformie przeciwlotniczej z czasów II wojny światowej. Położona jest na Morzu Północnym ok. 11 kilometrów od wybrzeża wschodniej Anglii. Z Sealand problemem jest jednak to, że nie znajduje się na terytorium lądowym i nie może być traktowane jako suwerenne państwo, a jedynie jako np. statek na morzu. Co nie zmienia faktu, że założyciele Sealand głęboko wierzą w swoją niezależność od Wielkiej Brytanii… Wyspy Owcze nie tak bardzo odizolowane? Sprawdzamy, jak się tam dostać Są zjawiskowe i odizolowane. Przynajmniej na mapie, bo dolecieć na Wyspy Owcze wcale nie jest aż tak trudno. Przy odrobinie szczęścia można trafić na bilety w bardzo atrakcyjnych cenach. Twórcy Księstwa Islandii podkreślają, że jest to ich forma eskapizmu. Administracja wierzy, że wkrótce uda im się doprowadzić do uniezależnienia swojego narodu. Mayer dodaje, że filarem ich gospodarki ma być turystyka. 11 lutego ma być obchodzone tam święto narodowe. Należy przypomnieć, że wyspa wciąż formalnie znajduje się pod jurysdykcją Belize. Wydaje się jednak, że mieszkańcy nowej mikronacji nie przejmują się kwestiami prawnymi i administracyjnymi. Oni już czują się jak w swoim kraju. Beztrosko spędzają czas wolny na wyspie. Godzinami rozprawiają na najróżniejsze tematy, popijają zimne piwo i biesiadują przy grillu. Mówi się, że dom jest tam, gdzie zostawiłeś swoje serce. Mayer i Johnson zostawili je właśnie na Coffee Caye. Źródło: Let's Buy An Island, CNN Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Budzi się wulkan na Karaibach. W 1902 roku zabił ponad 1600 osób
Rosnąca kopuła lawy i wyziewy z krateru La Soufrière wzbudzają uzasadnione obawy, jednak służby zarządzania kryzysowego wyspiarskiego kraju Saint Vincent i Grenadyny dementują fakt wydania nakazu ewakuacji kogokolwiek. Taki przekaz poszedł w świat w depeszach agencyjnych i doniesieniach największych serwisów informacyjnych.
W komunikacie z 2 stycznia NEMO (National Emergency Management Organization) uczula mieszkańców przed dużym stężeniem siarki w okolicy drzemiącego do niedawna wulkanu. Na miejscu pracują wulkanolodzy. Rozstawiony już został sprzęt monitorujący i zbierane są dane do analizy. Choć skorygowano fake news dotyczący ewakuacji, nikt nie udaje, że sytuacja nie daje powodu do niepokoju. Soufrière wybuchał regularnie w latach 1718, 1812, 1902, 1971 i 1979. Erupcja z 7 maja 1902 doprowadziła do śmierci 1680 osób. Właśnie dzięki bacznemu monitorowaniu sytuacji stożka wulkanicznego w 1979 roku udało się uniknąć ofiar. Analizujący sytuację na Saint Vincent i Grenadyny, wulkanolodzy z Ośrodka Badań Sejsmicznych Uniwersytetu Indii Zachodnich 3 stycznia opublikowali nagranie znad wulkanu. Widać na nim rosnącą kopułę lawy wewnątrz krateru. - Wulkan nadal stanowi zagrożenie. Uprasza się ludność cywilną o unikanie tego obszaru – napisano w komentarzu do nagrania. Soufrière, słowo oznaczające z języka francuskiego „ujście siarki” jest dość popularną nazwą dla wulkanów na Karaibach. Tak nazwano te na wyspie Montserrat, Saint Lucia czy na Basse-Terre (część Gwadelupy). Najaktywniejszym z nich jest Soufrière Hills na Montserrat, który nie zasypia właściwie wcale od 1995 roku (w 1997 roku zniszczył stolicę w Plymouth zabijając 19 osób). 17 spośród 19 aktywnych wulkanów we wschodniej części Karaibów znajduje się na 11 wyspach archipelagu. Pozostałe dwa znajdują się pod wodą koło Grenady, z czego jeden (o nazwie Kick ‘Em Jenny) aktywny pozostaje od lat. ​
Malutka Dominika to Karaiby w najczystszej postaci
Jak mówią miejscowi, gdyby Krzysztof Kolumb zawitał po ponad pięciuset latach ponownie na karaibskie wyspy, poznałby dziś jedynie Dominikę. Tylko ona bowiem oparła się fali masowej turystyki, ogromnych inwestycji i pędzącemu na złamanie karku rozwojowi. Tu wciąż rządzi natura.
Dziewięć aktywnych wulkanów, 365 rzek, spektakularne wodospady, plaże z czarnym piachem, niemal wrzące wody w źródłach geotermalnych. A do tego pyszniące się zielenią liściaste lasy deszczowe. Pofalowana, górzysta Dominika pozostała w dużej mierze dziewicza, niezamieniona nigdy w wyspiarski resort. Aż prosi się, by zabrać do plecaka trochę prowiantu, butelkę wody i wybrać się w pełną przygód wędrówkę. Po trudnym czasie w 2017 r., w którym Dominikę nawiedził huragan Irma, czyniąc dotkliwe zniszczenia, wyspa wróciła do życia. Połamane drzewa odrosły, a zdewastowane miasta i wioski odbudowano. Rząd podszedł jednak poważnie do wyzwań, przed którymi stoi wyspa – pojawianie się coraz intensywniejszych huraganów wiąże się ze zmianami klimatu. Ambicją Dominiki stało się więc uczynić wyspę pierwszym na świecie miejscem odpornym na kataklizmy klimatyczne. Jednym z elementów tego projektu jest przyznawanie obcokrajowcom obywatelstwa w zamian za wpłatę minimum 100 tys. dol. na takie projekty jak zabudowa wytrzymująca huraganowe wiatry czy geotermalne elektrownie zapewniające energię bez pozostawiania śladu węglowego. To fragment tekstu, który znajdziesz w nowym numerze Travelera. Już do kupienia na kultowy.pl.
Nasz przewodnik po Kubie. Jak przygotować się do podróży na Kubę?
Kuba to nie tylko doskonałe miejsce na wakacje na plaży. To wyjątkowa kultura i historia oraz możliwość przeniesienia się do nieco innej rzeczywistości, socjalizmu, w którym wciąż tkwi Kuba. Kraj ten różni się jednak w znacznym stopniu od naszych wyobrażeń związanych z komunistyczną rzeczywistością. W tym artykule opowiemy wam, gdzie jest Kuba i co warto zobaczyć na Kubie.
Kuba: co warto wiedzieć? Piękne plaże, wyjątkowy klimat i zabytki z epoki kolonialnej, z tego właśnie słynie Kuba. Państwo to jest położone właściwie na jednej dużej wyspie, a jej zwiedzanie warto rozpocząć od stolicy kraju. Jednak zanim wybierzesz się na wycieczkę, powinieneś wiedzieć jak przygotować się do wyjazdu na Kubę. Kuba jest państwem wyspiarskim na północy Karaibów. Kraj zajmuje terytorium wyspy o tej samej nazwie, która stanowi część Wielkich Antyli. Kuba jest oddzielona od Ameryki Północnej Cieśniną Florydy na północy i Cieśniną Jukatan na zachodzie. Co powinniśmy wiedzieć, zanim przylecimy na Kubę? Przede wszystkim weź ze sobą gotówkę. Nie wszędzie są bankomaty, nie wszędzie można zapłacić kartą. Po godzinie 20:00 znalezienie działającego bankomatu nawet w Hawanie jest trudne. Dolar na Kubie nie cieszy się dużym uznaniem i dlatego jego kurs wymiany jest nieopłacalny. Dlatego lepiej mieć ze sobą dolary kanadyjskie lub euro. Nie zapomnij o ubezpieczeniu. Lepiej mieć je przy sobie, ponieważ w przypadku jego braku zostaniesz poproszony o wykupienie ubezpieczenia na lotnisku, a to będzie kosztować więcej. Pamiętaj, że Internet na Kubie jest słabo rozwinięty. Niektóre hotele mają kafejkę internetową, ale Wi-Fi nie występuje wszędzie. Jeśli idziesz wieczorem ulicami miasta - nie zapomnij o latarce. Wieczorem ulice nie są oświetlone. W starej Hawanie turyści nie powinni pojawiać się po godzinie 22.00. Weż pod uwagę, że transport publiczny na Kubie jest raczej słabo rozwinięty, sami Kubańczycy wolą autostop, który jest tutaj bardzo popularny. Restauracje i kawiarnie na wyspie to okazja aby spróbować narodowej kuchni kubańskiej, która jest mieszanką hiszpańskich, chińskich, afrykańskich i latynoamerykańskich tradycji kulinarnych. Pamiętaj że na Kubie nie ma supermarketów. Wszelkie zakupy musisz robić w małych sklepikach i na bazarach. Kuba: atrakcje Gorąca, tropikalna pogoda i przepiękne piaszczyste plaże – z tego słynie na całym świecie Kuba. Co zobaczyć podczas wyprawy na tą wyspę? Jakie miejsca powinniśmy odwiedzić i gdzie szukać najpiękniejszych i najstarszych zabytków epoki kolonialnej? Postaramy się odpowiedzieć na te pytania w tym artykule. Wybrzeże Karaibów zachwyca turystów turkusowym kolorem czystej wody, białym piaskiem i serdeczną gościnnością mieszkańców. Kurorty Hawany, Varadero i Villa Clara oferują wysokiej jakości usługi. Duch wolności, niemal bezwarunkowe uwielbienie bohatera narodowego Che Guevary, zabytkowe samochody na ulicach i ciągła sjesta sprawiają, że ten kraj jest wyjątkowy i niepodobny do innych. Prawie cała Kuba to jedno wybrzeże z plażami. Bliżej centrum wyspy znajdują się bardziej autentyczne kubańskie miasta i wioski z historycznymi zabytkami. Kuba jest dość zwartym krajem i można ją zwiedzić w ciągu kilku tygodni. Hawana, stolica Kuby, jest jednym z najpiękniejszych miast Nowego Świata. To wiele epok w jednym mieście: kolonialne pałace, Cadillaki z lat 50 - tych i nowoczesne drapacze chmur. Hawana ma ponad 25 km piaszczystych plaż i prawie wszystkie są zatłoczone. Na plażach i ulicach miasta znajduje się wiele restauracji serwujących dania kuchni karaibskiej, wszędzie ludzie tańczą salsę, piją mojito. W tym mieście znajduje się słynny bar El Floridita, w którym lubił wpadać Ernest Hemingway - w barze znajduje się pomnik pisarza. Narodowe Muzeum Sztuk Pięknych to największe muzeum sztuki na Kubie, jedno z najczęściej odwiedzanych miejsc kultury w Hawanie. Ekspozycja istnieje od 1913 roku, ale dopiero w 1954 roku zbudowano dla niej osobny budynek. Bogata kolekcja muzeum obejmuje dzieła artystów latynoamerykańskich i europejskich z XVIII-XXI wieku, eksponaty z wcześniejszych okresów. Wystawiono także wiele prac związanych ze sztuką współczesną. Katedra w Hawanie to kolejne miejsce na liście must see. Główna katolicka katedra kraju, zbudowana została w dość oryginalnym stylu. Architekci odeszli od tradycyjnych europejskich kanonów i dodali trochę lokalnego smaku. Katedra ma asymetryczne wieże, a linie elewacyjne są wygładzone. W tej katedrze przez prawie 100 lat przechowywano szczątki Krzysztofa Kolumba. Odwiedzić warto też Muzeum Ernesta Hemingway. Muzeum Rumu „Havana Club” i przejście po Prado Boulevard. To jedna z centralnych ulic Hawany, rozciągająca się od Central Parku do morza. Bulwar pojawił się pod koniec XVIII wieku, został całkowicie odnowiony i zaktualizowany w 1929 roku. Poza Hawaną głównym celem wycieczek jest Mauzoleum Che Guevary w mieście Santa Clara, gdzie miała miejsce decydująca bitwa rewolucji kubańskiej. Twierdza La Real Fuerza Fort jest z kolei jedną z najstarszych w Ameryce Łacińskiej, pierwotnie służyła do ochrony przed atakami piratów. Twierdza została wzniesiona w połowie XVI wieku, w ciągu następnych dwóch wieków była kilkakrotnie przebudowywana i wzmacniana. Kiedy w XIX wieku funkcje obronne straciły na znaczeniu, w budynku zorganizowano archiwum, a następnie bibliotekę i muzeum ceramiki. W 2000 roku w twierdzy powstało muzeum morskie. Twierdza San Pedro de la Roca to zaś XVII-wieczna budowla obronna wzniesiona w celu obrony miasta Santiago de Cuba. W Północno wschodniej części wyspy znajduję się zaś Park Narodowy Aleksandra Humboldta, a w pobliżu Santiago de Cuba - Park Narodowy Bakonao. To idealne miejsca, żeby zobaczyć przyrodę karaibskiej wyspy. Kilkadziesiąt kilometrów od kurortu Varadero usytuowana jest zaś Jaskinia Belyamar. Jaskinię odkryli w połowie XIX wieku miejscowi pasterze, którzy szukali zbłąkanego bydła. Jej wiek, według różnych szacunków, wynosi około 40 tysięcy lat. Turyści mogą zejść tylko 300 metrów głębiej, pozostałe poziomy są zamknięte dla odwiedzających. Kuba: kiedy jechać? Szczyt sezonu na Kubie przypada na okres od listopada do kwietnia. W tym okresie na wyspie jest sucho, upał nie jest tak silny, jak latem i jest o wiele łatwiej go tolerować. Niski sezon na Kubie charakteryzuje się okresem opadów i silnych wiatrów, które mogą zakłócać relaks na plaży. Ponadto upał w lecie jest czasami nie do wytrzymania. Ceny wycieczek poza sezonem są o 30 procent niższe niż zimą, kiedy loty na Kubę są najdroższe. Zima to najlepszy czas na podróż na Kubę. Temperatura wody nie spada poniżej + 24 ° C, a temperatura powietrza jest na poziomie + 25-26 ° C. Opady w tym czasie praktycznie nie występują, nie ma silnych wiatrów, dzięki czemu można bez problemu pływać i się opalać. Większość świąt przypada na okres zimowy. Kuba: waluta i ceny Na Kubie istnieją dwie oficjalne waluty w oficjalnym obiegu: narodowy kubański peso CUP (moneda nacional lub peso cubano) i wymienialny peso kubańskie CUC (peso wymienialne). Pierwsza jest używana głównie przez lokalnych mieszkańców, a druga jest przeznaczony dla turystów. Przed wyprawą warto wiedzieć ile pieniędzy i co zabrać na Kubę. Jeśli planujesz korzystać wyłącznie z infrastruktury turystycznej, wystarczy ci peso wymienialne. Są akceptowane w hotelach, muzeach, restauracjach i sklepach dla obcokrajowców. Peso Kubańskie pozwoli zaś zaoszczędzić pieniądze i lepiej poznać życie w Hawanie. Z ich pomocą możesz tanio zjeść w kawiarni na świeżym powietrzu lub podróżować komunikacją miejską dla lokalnych mieszkańców. Najwygodniej jest wymienić walutę w specjalnych wymiennikach Cadeca (są one również na lotnisku). Średnio turysta wydaje w Hawanie około 50 CUC dziennie, z wyłączeniem biletów lotniczych. Wersja minimalistyczna to 15 CUC, jeśli zdecydujemy się na łóżko w hostelu, będziemy jeść uliczne jedzenie i zrezygnujemy z wycieczek. Chociaż Kuba jest uważana za biedny kraj, dla turystów istnieje zakwaterowanie na dowolnym poziomie komfortu: od skromnego hostelu po luksusowo urządzony hotel z basenem, siłownią i Spa. W Hawanie znajdują się też prywatne domy, w których mieszkańcy wynajmują pokoje dla turystów. Życie tutaj jest znacznie tańsze i ciekawsze niż w hotelu: kubańskie apartamenty wyglądają, choć prosto, ale są bardzo autentycznie. Miejsce w hostelu w centrum miasta - 5-13 € za dzień. Pokój dwuosobowy w ładnej willi szczególnie w centrum miasta - 20-40 € dziennie. Pokój dwuosobowy w hotelu 4 gwiazdkowym - od 117 € za noc. Najtańsze są przekąski w lokalnych pizzeriach z kubańską pizzą. Inną opcją budżetową jest jedzenie w stołówkach. Zwróć uwagę na restauracje, w których wielu kubańskich pracowników gromadzi się w porze lunchu. Zwykle w takich miejscach można zjeść za 1-2 CUC. Najdroższe są restauracje koncentrujące się na zamożnych turystach. Przykładowe ceny wyglądają następująco: Kubańska pizza - 10-25 CUP (0,3-0,9 €) Domowe śniadanie w casa lub paladar - 3-5 CUC (2,7-4,5 €) 3 szt. Awokado na zewnątrz - 10 CUP (0,3 €) Lunch w casa lub paladar - 7-10 CUC (6.3-9 €) Filiżanka cappuccino - 1,5-2 CUC (2 €) Koktajl z rumem w barze - 1-4 CUC (1-3,6 €) Kanapka z szynką lub serem - 0,4-1 CUC (0,9 €) Obiad dla dwojga w niedrogiej restauracji - 20-40 CUC (18-36 €) Obiad dla dwojga w restauracji turystycznej - od 40 CUC, z programem pokazowym może wzrosnąć do 100-120 CUC (90-109 €) Jeśli chodzi o produkty spożywcze i ceny w sklepach i na bazarze, to kształtują się one na takim poziomie: Mleko, 1 litr - 1,8-2,23 CUC (2 €) Jajka, 12 sztuk - 1,07 CUC (1 €) Świeży chleb, 500 g - 0,7 CUC (0,6 €) Biały ryż, 1 kg - 0,4-1,1 CUC (0,4-1 €) Kurczak, 1 kg - 4 CUC (3,6 €) Lokalny ser, 0,5 kg - 3 CUC (2,7 €) Jabłka, 1 kg - 3,75 CUC (3,4 €) Banany, 1 kg - 0,5-1 CUC (0,9 €) Pomidory, 1 kg - 1,5 CUC (1,4 €) Ziemniaki, 1 kg - 1,5 CUC (1,4 €) Butelka wody, 1,5 l - 1-2 CUC (1,5 €) Butelka wina, 0,75 l - 4-10 CUC (3,6-9 €) Butelka dobrego rumu kubańskiego, 1 litr - od 8 CUC (7 €), w zależności od producenta i starzenia, czasami rum nawet za 3 CUC (2,7 €) Ziarna kawy, 1 kg - 15 CUC (13,6 €) Kuba: co przywieźć z Kuby? Ilość pamiątek, jaką możemy przywieść z Kuby, jest olbrzymia. To nie tylko słynne cygara oraz rum kubański, ale lokalne produkty rękodzielnictwa czy owoce, a także słynne ziarna kawy oraz oczywiście kapelusze. Cygara są jednym z głównych prezentów, które turyści przynoszą nawet przyjaciołom, którzy nie palą. Istnieje na to proste wytłumaczenie - na Kubie dobre cygaro można kupić 10 razy taniej niż w krajach europejskich. Na Kubie istnieją dwa rodzaje cygar - niektóre są produkowane przez światowej sławy fabryki tytoniu, a inne są wytwarzane bezpośrednio na farmach. Który wybrać należy do ciebie. Najpopularniejszymi markami są bez wątpienia Cohiba, Romeo y Juieta i Montecristo. Są to cygara premium. Na Kubie koszt cygar tych marek oscyluje - od 4 do 20 USD w zależności od odmiany i regionu. „Puro” - to cygaro, walcowane bezpośrednio na farmie tytoniu. Ich trwałość jest znacznie krótsza (do 3 lat w zamkniętym miejscu, w którym nie przenikają obce zapachy), nie są ozdobione etykietami i są sprzedawane w naturalnych opakowaniach wykonanych z trzciny cukrowej. „Puro” jest wyjątkowym produktem, którego nie można kupić w europejskich sklepach tytoniowych. Na Kubie rum jest pijany wszędzie i zawsze i jest sprzedawany w niesamowitych opakowaniach. Havana Club można kupić w każdym sklepie. Słynie z doskonałej jakości i jest tani. Santiago de Cuba jest produkowany w kulturalnej stolicy kraju, mieście Santiago de Cuba. Koszt butelki zaczyna się od 4 USD, ale nadal radzę zwrócić uwagę na ciemny rum, który ma lepszą jakość (z powodu starzenia) i bardziej intensywny aromat. W takim przypadku cena za butelkę wyniesie co najmniej 8 USD. Cubay to prawdziwy rum sztetlowy. To wytrawny rum i ma raczej ostry smak. Innym popularnym prezentem jest kawa. Ziarna są smażone prawie na węgiel drzewny, a napój ma czarny kolor i lekko przypalony zapach. Kubańczycy warzą go bardzo mocno i dodają dużo cukru, dzięki czemu na świecie pojawiło się określenie „cafecubano”, czyli słodkie espresso. Obowiązuje tylko jedna ważna zasada: warto kupować ziarna. Kawa mielona na Kubie jest wytwarzana nie tylko ze złych i uszkodzonych owoców, ale także rozcieńczona prażonym groszkiem. Na Kubie mieszka wielu utalentowanych malarzy, więc na ulicach miast turystycznych spotkasz obrazy - jeden z najpopularniejszych rodzajów pamiątek z Kuby. Dzieła sztuki przedstawiają życie zwykłych Kubańczyków, krajobrazy kolonialnych miast lub plaż, a także szereg aluzji do rewolucyjnych tematów. Na ulicach turystycznych miast Kuby stoiska z ubraniami rozciągają się jeden po drugim. Najczęściej turyści kupują nie tyle jako prezent, ale dla siebie. Są to głównie rzeczy zaprojektowane na upały - lekkie lniane sukienki i spodnie, słomkowe czapki i torby plażowe. Sprzedawane są również wyroby skórzane, takie jak paski i plecaki. Ostatecznie wielu turystów wybiera tak zwane rewolucyjne pamiątki. Mogą to być towary z nadrukami kubańskich flag i rewolucyjnych motocykli. Che Guevara bez wątpienia stał się główną „marką” rewolucji. Jest na koszulkach, torbach, ręcznikach plażowych i czapkach.
Sędziwy wędrowiec. Podążając szlakiem żółwi
Żółwie skórzaste – ogromne, najgłębiej nurkujące i mające największy zasięg spośród wszystkich żółwi – trwają na Ziemi od milionów lat.
Pewnego dnia w lecie 1961 r. biolog Sherman Bleakney został poinformowany telefonicznie o dziwnym stworzeniu, które rybacy właśnie wyładowali na nabrzeżu w Halifax w Nowej Szkocji. Bleakney, który mieszkał w pobliżu, szybko się tam zjawił i zobaczył przewróconego na grzbiet, otoczonego tłumem ciekawskich gada. Był to ogromny, ważący 400 kg czarny żółw morski o miękkiej, gumowatej skorupie, przednich płetwach jak skrzydła i potężnej, stożkowatej głowie w kształcie pocisku artyleryjskiego. Bleakney rozpoznał w nim żółwia skórzastego – największego z morskich gadów. O ile pamiętał, było to stworzenie tropików, równie nie na miejscu w zimnych, szarych kanadyjskich wodach, jak papugi w parku w Halifax. Kiedy jednak zaczął się dopytywać, okazało się, że rybacy widywali żółwie skórzaste u atlantyckich wybrzeży Kanady na tyle regularnie, by nazywać późne lato „sezonem żółwi”. Wyraźnie mamy tu do czynienia z coroczną inwazją żółwi tropikalnych na chłodne wody naszych atlantyckich wybrzeży – napisał w 1965 r. Południowe pochodzenie żółwi było dlań jasne już po przyjrzeniu się kilku martwym okazom. Jeden straszył wbitą w oko gałązką mangrowca; inne miały na ciałach ciepłowodne wąsonogi. Najwyraźniej żółwie skórzaste przeżywały też, a nawet miały się doskonale w temperaturach, które zabiłyby ich kuzynów. Jeszcze dziwniejsze było to, co znaleziono w ich wnętrznościach: żołądki zawierały masę przeżutych parzących meduz, a przełyki wysłane były siedmiocentymetrowymi, skierowanymi w głąb kolcami, które utrzymywały tę śliską zdobycz w żołądku. Rodowód żółwi skórzastych sięga 100 mln lat wstecz. – Żyły na plażach w czasach, gdy najważniejszym drapieżcą był T. Rex – mówi Scott Eckert z Wider Caribbean Sea Turtle Conservation Network na Duke University. Gady te wyróżniają się cechami pozwalającymi przetrwać wiele. Mogą nurkować na ponad kilometr, przepływać oceany i utrzymywać ciepłotę ciała w wodzie bliskiej zamarznięcia. Przeżywają na diecie, którą tolerują nieliczne stworzenia. I, co najważniejsze, nie przywiązują się do swoich wyborów. Inne żółwie są wierne konkretnym plażom gniazdowania i określonym żerowiskom, co sprawia, że są szczególnie wrażliwe na skutki coraz aktywniejszej działalności człowieka. Żółwie skórzaste są większymi oportunistami, wykorzystującymi sprzyjające warunki – niezamieszkane plaże do składania jaj, bogate zakwity meduz – gdy tylko się na nie natkną. – Te żółwie traktują cały ocean jak swój staw – mówi Jeanette Wyneken, biolog z Florida Atlantic University. W rezultacie w niektórych rejonach populacje żółwi skórzastych rosną. Wiosna na Matura Beach, 10 km od porośniętych palmami, obmywanych falami piasków wybrzeża Trynidadu. Za dnia plaża wygląda jak arena igraszek olbrzymich terenówek. Jodełkowate ślady szerokości 1,5 m wiją się po piasku, przerywane płytkimi jamami wielkości samochodu. Nocą pojawiają się prawdziwe machiny ziemne. Ich ruchowi nie towarzyszy ryk silników, ale szept piasku, głuchy odgłos zderzających się ciał, które z trudem posuwają się do przodu. To żółwie skórzaste budują gniazda. Każda samica, czarna i lśniąca w świetle księżyca, gramoli się z wód przyboju, po czym zabiera się do pracy. Tylnymi odnóżami wykopuje w piachu dół. Kiedy nie może już dosięgnąć dna, składa jaja – jedną połyskliwą kulę bilardową co kilka sekund. Gdy zmagazynuje ich mniej więcej 80, zasypuje gniazdo i wygładza piasek. Potem przenosi się metr czy dwa dalej i robi kolejne „orły” na plaży – zabieg, który służy zmyleniu drapieżników. Po dwóch lub trzech godzinach wyczerpana samica wraca do morza. Żółwie skórzaste gniazdowały na Matura Beach, od kiedy sięga pamięć ludzka. Nawet w złych latach 70. i 80. XX w., gdy plaża cuchnęła rozkładającymi się w słońcu ciałami pozabijanych gadów, a na piasku gęsto było od dołków wykopanych przez kłusowników szukających jaj. Obecnie żółwie gniazdują bez przeszkód, a ich krainę patrolują Nature Seekers – grupa strażników ochrony przyrody. Liczebność populacji podskoczyła, od kilku setek rocznie 10 lat temu do około 3 000. Zeszłego roku na Grande Riviere, najwyżej kilometrowej plaży, każdej nocy po 500 żółwi skórzastych rywalizowało o miejsce w takim ścisku, że rozkopywały sobie nawzajem gniazda, zostawiając resztki dla sępów i bezpańskich psów. Na całej wyspie żółwie rozpoczęły kolonizację plaż, które były puste zaledwie kilka lat temu. W sumie Eckert szacuje, że w minionym roku Trynidad odwiedziło 8 000 żółwi skórzastych, które złożyły tam jaja. Liczba ta zadziwia, tym bardziej że pora gniazdowania gadów to także okres, gdy setki rybaków w odległości kilku kilometrów od brzegu zaciąga kurtyny sieci na makrele. Zamiast ryb coraz częściej wyławiają ważące 450 kg gady. Na nabrzeżu rybackim w małym porcie Toco chudy, półnagi i wściekły Shazam Mohammed wskazuje na górę zielonych, poplątanych sieci. – Wszystkie są posiekane – mówi. Zostały pocięte, by usunąć żółwie skórzaste, które zaplątały się w nie zeszłej nocy. – Jak zarobimy 200 dolarów [trynidadzkich, ok. 30 dolarów USA], to zaraz musimy zapłacić 500 za naprawę sieci. Nie mam zamiaru tracić czasu na ratowanie żółwi. Jeśli jeszcze jakiegoś złapię, zabiję – grozi. Jednocześnie coraz więcej rybaków szuka alternatywnych sposobów zarabiania na życie w sezonie lęgowym żółwi. Eckert i inni badacze szacują jednak, że co roku u wybrzeży Trynidadu ginie w sieciach tysiąc „pancerników”. Mimo to liczba żółwi skórzastych nadal rośnie, nie tylko na Trynidadzie, ale także na całych Karaibach – w St. Croix, wzdłuż północnego wybrzeża Ameryki Południowej, a nawet na Florydzie. Nikt nie wie na pewno, jak długo żółwie skórzaste dojrzewają. Jednakże badania, oparte na warstwach wzrostowych maleńkich kości otaczających źrenicę oka tych gadów, sugerują, że może to trwać 30 lat. Znaczyłoby to, że młode uratowane w ciągu minionych kilku lat nie mogą się jeszcze przyczyniać do szybkiego wzrostu liczby żółwi na plażach. Wydaje się zatem, że jeszcze coś innego sprzyja atlantyckim gadom. Żółwie skórzaste są stworzone do podróżowania. Na plaży wyglądają nie na miejscu, jak okręt podwodny w suchym doku. Co innego w wodzie. – Pod względem hydrodynamicznym należą do najprecyzyjniej „zaprojektowanych” zwierząt – mówi Scott Eckert. W przeciwieństwie do masywnych, obwisłych skorup innych żółwi morskich elastyczny, dopasowany do ciała karapaks żółwia skórzastego łączy się niemal bez śladu z grubą szyją i umięśnionymi barkami. Na karapaksie występuje siedem podłużnych fałd – być może przystosowanie służące ukierunkowaniu przepływu wody. Głowa żółwia to dziób; karapaks zwęża się ku tyłowi ciała na kształt kropli. Wszystkie morskie żółwie potrafią unosić się w toni dzięki silnym ruchom płetw w dół i w górę. Jednakże gdy inne gatunki czasem przerzucają się na mniej skuteczne wiosłowanie, żółwie skórzaste używają swych dłuższych płetw wyłącznie jak skrzydeł. – To prawdziwy podwodny lot – mówi Jeanette Wyneken, która analizowała sposób pływania gadów. Współcześnie dowody na migracje żółwi skórzastych nie pochodzą z gałązek i wąsonogów, które opowiadały swą historię pół wieku temu, ale z przymocowywanych do zwierząt nadajników satelitarnych. Satelity śledziły ich wędrówki wzdłuż i wszerz Atlantyku Północnego, od Karaibów po Kanadę, i w poprzek, do Wysp Kanaryjskich i Morza Irlandzkiego. Na Pacyfiku oznakowane telemetrycznie żółwie wykonały najdłuższą znaną wędrówkę: 10 500 km między plażami gniazdowania na Nowej Gwinei i wodami wybrzeży Oregonu i Kalifornii. Podróże te zapędzają gady na wody o temperaturze niższej niż 15oC, bardziej przyjazne dla wielorybów i fok niż dla żółwi morskich. Jednakże te żółwie mogą lekceważyć zimno. Połóż dłoń na mięsistym barku żółwia skórzastego, a wyczujesz bardzo delikatne, ale zdecydowanie mało gadzie ciepło – produkt tzw. gigantotermii, zespołu cech, które utrzymują temperaturę ich ciał na poziomie o kilka stopni wyższym niż temperatura wody, w której pływają. Jak sugeruje sama nazwa, po części przyczynia się do tego masa: duże zwierzęta w sposób naturalny zachowują ciepło. Umieszczając 450-kilogramowe żółwie w takiej samej ilości lodu (tak, to prawdziwe doświadczenie, a zwierzęta do niego użyte szybko wróciły do siebie), badacze stwierdzili, że przepływ krwi między powierzchnią i wnętrzem płetw może mieć charakter przerywany, co pomaga w utrzymaniu ciepłoty ciała. Liczy się też gruba warstwa tłuszczu. Żółwie skórzaste czerpią najlepsze z dwóch światów: oszczędny, powolny metabolizm gadów, a jednocześnie zdolność do funkcjonowania – pływania, żerowania i trawienia – w zimnej wodzie, czyli tam, gdzie meduzy występują najliczniej. Dziesiątki lat po tym, jak Sherman Bleakney porzucił żółwie skórzaste, młody naukowiec Mike James podjął badania tam, gdzie Bleakney skończył. James przedstawił się mieszkańcom leżących na uboczu wiosek rybackich i poprzyczepiał tam pineskami plakaty z napisem: Czy widziałeś tego żółwia?, ze zdjęciem gada i numerem darmowego telefonu. W 1998 r., pierwszym roku badań, rybacy zgłosili 200 przypadków. Latem następnego roku Mike James pojechał do małego portu Nail’s Harbour na wyspie Cape Breton, na północnym krańcu Nowej Szkocji, i zapukał do drzwi Berta Frickera. Bert pochodzi z rodziny rybackiej. Kiedy w latach 90. zasoby dorsza gwałtownie spadły, spędził koniec lata, uganiając się za włócznikami, ale one również zaczęły znikać. Tak więc Bert Fricker i jego brat Blair mieli czas, który mogli poświęcić energicznemu młodemu człowiekowi z ogromnym, ręcznie wykonanym więcierzem na dachu auta, który zażądał: Zabierzcie mnie na swoją łódź, żebym mógł złapać żółwia skórzastego. Żywego. – Jużeśmy myśleli, że to żart – mówi Bert – ale zapowiadało się na frajdę. Od tego czasu, pracując na pokładzie dwóch szkunerów Berta i Blaire’a, James i jego koledzy z Canadian Sea Turtle Network w Halifax odłowili i wypuścili ponownie do wody kilkaset żółwi skórzastych. Pierwszą rzeczą, jakiej szukali u przyholowanego zwierzęcia, był identyfikator – metalowa płytka przyczepiona na tylnej płetwie, lub mikroczip wszczepiony przez badaczy w bark na jakiejś odległej plaży gniazdowania. Zarejestrowali tak przez lata gady z różnych rejonów – północnej Ameryki Południowej, Ameryki Środkowej, wysp Karaibów z Trynidadem, i Florydy. – Jesteśmy terenem zbiórki dla żółwi z zachodniego Atlantyku – mówi James. Żółwie skórzaste odbywają długą podróż i znoszą zimną wodę z jednej przyczyny: by poucztować. Meduzy są skąpym pożywieniem – według pewnych szacunków zawierają mniej niż 2 proc. kalorii mięsa ryby. Żółwie, nawet przy ich oszczędnym metabolizmie i wydajnym pływaniu, muszą zjadać ogromne ilości meduz. Zeszłego roku James, za pomocą kamery wideo wbudowanej w przysysany przyrząd, rzucił okiem na ogrom tego obżarstwa. Na filmie, nakręconym na głębokości około 18 m gady pożerają meduzę za meduzą, szybko redukując każdą falującą istotę do chmury resztek. W ciągu trzech godzin jeden żółw skórzasty zjadł 69 meduz z gatunku zwanego bełtwa włosiennik, o średnicy niczym wieko pojemnika na śmieci i wadze czterech lub więcej kilogramów. Nietrudno uwierzyć, że 450-kilogramowy żółw zjada dziennie tyle meduz, ile sam waży. Meduzy z pewnością były tu również za czasów Shermana Bleakneya. Jednakże naukowcy sądzą, że współczesny ocean może być nawet żyźniejszy niż wtedy. Prawdopodobnie zmiany klimatyczne zmieniły dynamikę północnego Atlantyku, wprowadzając doń dodatkowe składniki odżywcze, które sprzyjają rozkwitowi meduz. A być może nadmierne połowy spowodowały zmiany w ekosystemie: starsi ludzie mówią, że żółwie skórzaste zaczęły rosnąć w siłę 20 lat temu, w czasach gdy podupadło rybołówstwo Neil’s Harhour. Gdy skurczyły się zasoby dorsza, plamiaka i włócznika, nagle wzrosły populacje kraba śnieżnego i homara. Nikt nie badał populacji meduz, ale James sądzi, że musiała się mnożyć w ślad za skorupiakami. – Ni z tego, ni z owego mamy tu ekosystem zdominowany przez meduzy. Żółwie nie są głupie. Dlatego jest ich tu tak wyraźnie więcej niż kiedyś. To ironia losu, że ludzka działalność – tak niszczycielska dla oceanu i dla większości jego stworzeń – może jednocześnie stymulować przyrost atlantyckich żółwi skórzastych. Zanim jednak uczcimy odporność przyrody, warto przypomnieć sobie, co zaszło na wschodnim Pacyfiku. Wszystko tam zdaje się działać przeciwko żółwiom: kłusownicy i inwestorzy na plażach, sieci dryfujące i sznury hakowe na morzu, nawet sam ocean. Wschodniopacyficzne żółwie skórzaste, gniazdujące na zachodnich wybrzeżach Meksyku i Ameryki Środkowej, migrują na południe, w poprzek równika, by żerować w bogatych w składniki odżywcze wodach, które wznoszą się z głębin u wybrzeży Chile i Peru. Jednak co kilka lat, gdy pojawia się El Nino, prądy się zmieniają, wznoszenie zatrzymuje, a Pacyfik równikowy staje się pustynią. Każdy chudy rok u wybrzeży Ameryki Południowej oznacza słaby sezon rozrodczy następnej zimy. Zaledwie garstka samic odwiedza wtedy plaże, które zwykle gościły ich setkę. Nawet w dobrych latach żółwie skórzaste wschodniego Pacyfiku mają objawy niedoboru pożywienia: są nieco krótsze i składają mniej jaj. El Nino są ostatnio znacznie silniejsze, być może z powodu efektu cieplarnianego, choć mierzonego w dekadach naturalnego cyklu Pacyfiku też nie można pominąć. Tak czy inaczej, wydaje się, że tamtejsze żółwie są obecnie o krok od wyginięcia, choć jeszcze 25 lat temu w samym Meksyku niemal puste dziś plaże gościły co roku nawet do 75 tys. samic. Ten gwałtowny spadek uświadamia, jak szybko może się ujawnić wpływ człowieka na ocean i w jak nieprzewidywalny sposób może się on połączyć z czynnikami naturalnymi. Jednakże żółwie trwają od 100 mln lat, wędrując przez oceany. W dłuższej perspektywie, jedynej skali, która ma znaczenie dla tak sędziwego stworzenia, ludzie mogą się okazać tylko jeszcze jedną przeszkodą. Tim Apenzeller, 2009
Karaiby śladem piratów. Rejs po Morzu Karaibskim to jedna z rzeczy, które warto przeżyć
- Przemierzyłam Karaiby jako oficer na żaglowcu. Na szczęście mogłam je podziwiać nie tylko z perspektywy kajuty - wspomina Małgorzata Czarnomska.
Zaplanuj wakacje na Dominikanie Tekst: MAŁGORZATA CZARNOMSKA Pachnie roślinnością, ziemią, kwiatami i tytoniem. Ta nutka słodyczy oznacza, że wybrzeże kubańskie jest blisko. Nigdy nie sądziłam, że można poczuć zapach lądu, który jest jeszcze za horyzontem. W Hawanie wszystko jeszcze pozamykane. Niedziela rano. Słońce rozgrzewa budynki i bruk, rosa dyskretnie znika z poręczy trapu. Mam dzień wolny, co dla oficera na żaglowcu jest nie lada świętem. Spaceruję po zaspanych uliczkach. Ląd kołysze mi się pod stopami, jak zawsze po dłuższym czasie na morzu. Kubańczycy krzątają się smętnie wokół sklepików i knajpek. Słyszę parę nieśmiałych cmoków i charakterystycznych „tssst”. To forma zwrócenia na siebie uwagi w sposób grzeczny. W sumie jest to miłe. Wspólnie z Jess, kucharką ze statku, ruszamy w miasto. Naszym celem jest Fábrica de Tabacos Partagás. Tu można kupić jedyne na całej wyspie legalne cygara. Z daleka omijamy ulicznych handlarzy, którzy oferują tytoń w atrakcyjnej cenie. Dzień wcześniej po takich zakupach kilka osób z naszej załogi przez długie godziny musiało tłumaczyć się celnikom. W oczekiwaniu na wycieczkę z przewodnikiem zaszywamy się w sklepie. Półmrok, atmosfera jak w starej brytyjskiej bibliotece, tylko zamiast książek – na półkach pudełka cygar, a zamiast aromatu whisky – słodkawa woń tabaki. Tuż obok znaku „zakaz palenia” przechodzi przygarbiony człowiek w mundurze ochroniarza, w ręku trzyma ćmiące się grubaśne cygaro. Pozostaje za nim zapach palonego tytoniu. Ten odurzający aromat towarzyszy nam przez całą wędrówkę po fabryce. Wierci w nozdrzach, nie daje spokoju. Po jakimś czasie nie mogę myśleć już o niczym innym. Wreszcie tlen. Z ulgą łapiemy oddech i ruszamy w miasto. Ulicami suną stare cadillaki, chevrolety czy jaguary. Do taktu rozklekotanych silników pobrzmiewają dźwięki salsy. Po całym dniu szwendania się nie czujemy nóg, siadamy więc w brudnym barze nad wodą. Pijemy mojito. W szklance – łodyga z listkami mięty chwilę wcześniej zerwana z trawnika. Na deser – przyjemnie chłodne, choć nieco wodniste piwo Cristal. Kuba zdecydowanie ładniej pachnie od strony morza. POD WODOSPADEM Dominikana. Cumujemy przy długim betonowym nabrzeżu na odludziu. Nie bardzo jest do czego przywiązać cumy. W okolicy – mały bar i droga przez dżunglę prowadząca z Santo Domingo do Samany. Na statku mamy dzień wolny, cóż robić, ruszamy w interior. W Samanie idziemy na kawę – trzeba ustalić plan dnia. Kelnerka radzi, abyśmy pojechały pod mostek przy plaży i znalazły Raymonda; on zabierze nas w ciekawe miejsce. Ładujemy się do busa i wjeżdżamy w niskie góry La Terrena. Tam każda z nas dostaje konika niewiele większego od kuca. Posturą bardziej przypomina osła, ale jest wykorzystywany do transportu w trudnych górskich rejonach. Siodło mojego wierzchowca spoczywa na wielkiej poduszce z błękitnej gąbki i jest ustrojone girlandą kolorowych szmatek. Wjeżdżamy stromą skalistą ścieżka pod górę, potem w dół; wokół łyse skały i korzenie drzew. Dookoła dżungla, imponująca roślinność, przebłyski słońca podkreślające żywe kolory. Mijamy drzewo mangowe i drzewo papai oraz rosnące w ziemi ananasy. Wyglądają trochę jak buraki, tyle że wielkości sporych krzaków. Pół godziny później zatrzymuje nas narastający odgłos, jakiś trzask, grzmot, szum w jednym. Zsiadamy z koników i zasuwamy stromą ścieżką po głazach i korzeniach. Nagle szlak się urywa. Stoimy u podstawy wodospadu Limon w La Terrena i zadzieramy głowy. Ma szmaragdowobłękitny kolor, wiatr rozwiewa roziskrzone słońcem strumienie wody. Strugi mkną wartko po gładkiej narośli mchów pokrywającej strome zbocze. Przechodzę po skałach pod wodospad. Czuję się, jakbym grała w filmie przygodowym – chowam się w grocie za kurtyną wody, a moim jedynym towarzyszem jest napotkany przypadkiem krab. Wieczorem siedzimy w barze z widokiem na Cayo Levantado zwaną Wyspą Bacardi; niegdyś kręcono tu reklamę sławnego rumu. Potem kolacja – przy chwiejącym się stoliku w knajpie krytej liściem palmowym oraz plandeką. Do wyboru cztery dania: smażony banan, gotowana juka, wołowina i ryba. MAPA, CZASZKA, SKARB Samanę zostawiamy za rufą. Pracuję na pokładzie, przeglądam pasy ratunkowe. W wodzie widać żeglarzy portugalskich – jedyne w swoim rodzaju meduzy. Wystawiają one nad powierzchnię wody kawałek galaretowatego ciałka i płyną z wiatrem – stąd ich nazwa. Duże osobniki podobno potrafią poparzyć na śmierć. Przed nami kilka dni żeglugi. Znów wchodzę w okrętowy rytm doby. W dzień wachta, potem praca na pokładzie, a od północy znów wachta. Gdy nad ranem rzucamy kotwicę przy Barbadosie, pomimo zmęczenia odczuwam ekscytację. Już sama nazwa Barbados brzmi dobrze – ten dawny ośrodek niewolnictwa z plantacjami trzciny cukrowej to dziś symbol luksusu. Wyspa, z której pochodzi Rihanna, w pełni zasłużyła na swą sławę. Jest jak z filmów lub folderów biur podróży. Woda ma idealnie lazurowy kolor, drinki smakują tak, jak wyglądają, a niebo jest rozświetlone słońcem. Zieleń i błękit. Do Bridgetown idziemy dobrze utrzymaną dróżką. Miasto ma ciasną zabudowę, ale nie przytłacza. Poziom rozwoju wyspy jest wyjątkowo wysoki – np. okazuje się, że Barbados jako pierwszy na Karaibach miał wodociągi. Ceny są trochę wydumane, więc ograniczamy się do koktajlu owocowego. Po południu stawiamy żagle i wypływamy. Pogoda iście karaibska, nastroje również. Trzeba uważać na małe jachty, które lubią nonszalancko zapuszczać się zbyt blisko bukszprytu naszego żaglowca. Nie mija nawet 20 godz. od podniesienia kotwicy, a tu powtórka z rozrywki. Tym razem Saint Vincent – największa z ośmiu zamieszkanych wysp archipelagu Saint Vincent i Grenadyny. Na mapie elektronicznej jedna z zatok oznaczona jest trupią czaszką – Jolly Roger. Kapitan wskazuje na skałę z dziurą na przestrzał, po lewej stronie wejścia do zatoki. Po chwili olśnienie: Jack Sparrow szerokim ukłonem oddaje honor straconym tu niegdyś piratom. To tu kręcili Piratów z Karaibów! Przy plaży widać rozpadające się elementy scenografii filmu. Robimy sobie zdjęcia w opartych o ścianę trumnach. Kąpiel w wodzie kończy się poparzeniami, bo meduzy są wszędzie. Pozostaje przejść kilka metrów i w barze pod palmowymi liśćmi ukoić ból produkowanym na wyspie rumem Sunset, z tonikiem. Rwiemy mango prosto z drzewa, zębami zdzieramy z nich skórę i wgryzamy się w soczysty słodki miąższ. Po drodze mijamy drzewo chlebowe, którego smażony owoc jest uznawany za lokalny przysmak. Wszędzie witają nas uśmiechy. Rzucamy kotwicę przy Saint Lucia. Nazwę tę wymyślili francuscy żeglarze, którzy rozbili się nieopodal – na cześć świętej Łucji z Syrakuz. Do szesnastej mam wachtę kotwiczną, a potem schodzę na brzeg. Zmęczona po nocy na mostku piję mleko z zakupionego po drodze kokosa. Domy mieszkańców są porządniejsze niż te na St Vincent, ale i tak wyglądają, jakby miały się wkrótce zawalić. Nic dziwnego – w rejonie nawiedzanym regularnie przez huragany nie opłaca się budować trwałych konstrukcji. Uliczka wygląda tak, jakby przeszła po niej lawina błotna – trzeba uważać na wyżłobione przez wodę koleiny. W oddali – dwa spiczaste szczyty Pitons, znak charakterystyczny wyspy, oba znajdują się na liście światowego dziedzictwa UNESCO. Zbocza są niemal pionowe. Cieszę się w duchu, że moja towarzyszka nie wpadła na pomysł, by się tam wdrapać. W sumie i tak nie ma na to czasu, niebawem wypływamy. Znów stoję na pokładzie w nocy i myślę o Karaibach. Są jak osobny mikrokosmos. Coś, co – wydawałoby się – istnieje tylko w bajkach lub w hollywoodzkich filmach. Są jakby nierealne. Morze ma tu niesamowity kolor. Jest ciepłe i miękkie. Przed nami znów nocne żeglowanie, które w moim przypadku oznacza mocno ograniczony sen. Żaglowiec idzie łagodnie w przechyle, ciepły wiatr delikatnie smaga twarz. Mrużę oczy, czuję, jak na skórze osiada mi sól. W powietrzu nie ma już zapachu kwiatów i rozgrzanej ziemi. Kiedy lecieć? ■ Najlepiej przyjechać poza sezonem huraganów, który obejmuje miesiące od czerwca do października. Od maja do października trwa pora deszczowa, co oznacza deszcz przez 10–12 dni w miesiącu. ■ Okres turystyczny na Karaibach idealnie pokrywa się z polską zimą i wczesną wiosną. Średnie temperatury wahają się wtedy w granicy 25°C. WIZA I WALUTA ■ Każda wyspa rządzi się swoimi prawami, część ma swoją walutę (np. na Barbadosie są to dolary, ale lokalne). ■ Wszędzie można posługiwać się dolarami amerykańskimi lub euro albo bez problemu wymienić je w kantorze bądź banku. ■ Wymagania wizowe są bardzo różne. Np. na Kubie wystarczy karta turysty, którą najlepiej wykupić w Polsce, a na Saint Vincent wjedziemy bez żadnych formalności. Czasem wymagane jest okazanie biletu powrotnego i posiadanie ze sobą określonej kwoty. DOJAZD ■ Z Warszawy np. Aerofl otem lub Air France. Ceny przelotów na Dominikanę czy Kubę: 2,5–3,5 tys. zł. Na mniejsze wyspy – nawet dwukrotnie drożej. ■ Oprócz samolotów rejsowych latają tam również czartery. Opłaca się nawiązać kontakt z biurem podróży. TRANSPORT ■ Komercyjne rejsy w tym rejonie oferują żaglowce, tj. Blue Clipper, Vela czy Sagitta, koszt tygodniowego rejsu to ok. 2,5 tys. dol. ■ Między niektórymi wyspami istnieją połączenia promowe, np. z Martyniki na Saint Lucię można dostać się w 1,5 godz. promem Express des Iles za 70–80 dol. ■ Można też skorzystać z opcji „jachtostop” – często wystarczy popytać w marinie lub barze na plaży, a za niewielką opłatą coś znajdziemy. NOCLEG ■ Tropical Paradise View Au Tabur, Marigot Bay, Saint Lucia. Od 311 zł. ■ Hotel Le Manguier 27 Lot Morne Pavillon, 97220 Morne Pavillon, Martynika. Cena za noc: 345 zł. ■ Butterfl y Hostel Rue Schoelcher, 97118 Saint-François, Gwadelupa. Cena za noc: 105 zł (dormitorium). ■ Casa Jorge y Mercy Calle Carlos III N° 902 Bajos, 10400 Havana, Kuba. Cena za noc: 177 zł. ■ Macao Beach Hostel La Cazita azul, Macao, Uvero Alto, 23000 Punta Cana, Republika Dominikany. Od 43 zł/dormitorium. JEDZENIE ■ Na Karaibach królują owoce, ryby i owoce morza. Z lokalnych specjałów polecam green fi gs and saltfi sh – nie chodzi tu o figi, a o niedojrzałe banany. Smaży się je wraz z rybą morską, uzyskując słodkawo-słone danie. ■ Wyborna jest też conch chowder – zupa rybna na bazie pomidorów, w której zamiast ryb wykorzystano ślimaki morskie. Przeważnie zawiera sporo ziół. ■ Accras to kawałki dorsza w cieście smażone w głębokim tłuszczu. Specjalność z Martyniki. ■ Callaloo – potrawka z liści amarantusa lub innej jadalnej rośliny, mleka kokosowego oraz krabów, homara czy innych owoców morza.
Poznaj przepis na przygodę życia. Stopem na Karaiby!
Autostopem na Gibraltar, stamtąd jachtostopem na Karaiby. Wiemy, że właśnie przeżywamy najlepszy czas naszego życia – bez pieniędzy i konkretnego planu realizujemy marzenia.
Szwedzka bandera powiewa na rufie 12-metrowego jachtu „Ally”, targana coraz silniejszym wiatrem. Stoję za sterem i próbuję się wspinać na wysokie fale i zjeżdżać z nich tak, aby nie stracić prędkości. Neptun jeszcze nie wpadł w gniew, ale daje się wyczuć jego irytację. Woda bryzga spod dziobu i wlewa się do kokpitu, zapewniając dużo emocji całej załodze. Zmoknięty patrzę przed siebie, na pojawiający się w oddali zielony ląd. Dominika. Górzysta wysepka w całości porośnięta lasem deszczowym, słynąca z dziewiczej natury. Zaczyna padać. Nie robi mi to różnicy, bo i tak cały jestem mokry. Właśnie przechodzi jedna z częstych, ale krótkich tropikalnych ulew. Kiedy zbliżamy się do wysokich brzegów, porywiste podmuchy zamierają. Po chwili słońce przebija się przez ciemne chmury. Zmoczone deszczem drzewa w dolinach zaczynają wypuszczać kłęby pary. Majestatyczny widok skrywa jakąś tajemnicę. Już za chwilę będę ją odkrywał. Żeglujemy po Małych Antylach, czyli w miejscu, gdzie Ocean Atlantycki zmienia się w Morze Karaibskie. Nasza czteroosobowa załoga składa się wyłącznie z polskich jachtostopowiczów. Każde z nas, wyruszając w drogę, miało inne motywacje. Jednak cel był ten sam: Karaiby. Teraz razem z Michałem, Mileną i Bartkiem mamy łódkę na własny użytek. Właściciele zostawili ją pod opieką Michała. Pod ich nieobecność eksplorujemy rajskie wysepki. Wiemy, że właśnie przeżywamy najlepszy czas naszego życia – bez pieniędzy i konkretnego planu realizujemy marzenia. Bujanie żołądka Wszystko zaczęło się trzy miesiące wcześniej. Skończyłem studia i wiedziałem, że praca na etacie nie jest dla mnie. Chciałem odnaleźć swoje miejsce na ziemi. Długa podróż miała mi w tym pomóc. Zawsze marzyłem o odwiedzeniu wysp, skąd wywodzą się historie o skarbach i piratach. Nie było mnie stać na samolot na Karaiby. Zamiast pójść do pracy, spakowałem plecak i autostopem pojechałem na Gibraltar. Miałem nadzieję pokonać Atlantyk w podobny sposób – żeglując jachtostopem. Nie miałem pojęcia, że wszystko potoczy się tak szybko. Wysiadłem pod bramą miejscowej mariny. Stałem i zastanawiałem się, jak przekonać kapitanów, żeby mnie zabrali na pokład. O żeglarstwie nie wiedziałem nic. Nigdy wcześniej nie byłem na żadnym jachcie, a jedynym szotem, jaki wtedy znałem, był kieliszek wódki. Walczyłem z myślami, gdy niespodziewanie zaczepił mnie jakiś żeglarz wychodzący z portu. Zobaczył mój plecak i zapytał, czy nie chciałbym popłynąć na Wyspy Kanaryjskie! Tak poznałem Denysa. Nowozelandczyk od razu zaprosił mnie na swój katamaran i przedstawił swoją żonę, która miała na imię… Bożena. Początkowo obawiali się, jak sobie poradzę podczas debiutanckiego rejsu. Problemem nie był wcale brak doświadczenia. Kapitan stwierdził, że nauczy mnie wszystkiego, co muszę potrafić. Pozostawała kwestia choroby morskiej. Nie wiedziałem, jak mój organizm zareaguje na bujanie. Jednak Denys zdecydował się zaryzykować, bo sam w młodości podobnie zaczynał przygodę z żeglarstwem. Pomógł też fakt, że jego żona była Polką. Wyjeżdżając z Polski, zakładałem, że będę pomagał przy remoncie jachtu wymagającego napraw, licząc na wdzięczność jego właściciela. Tymczasem dostałem się na pokład, zanim zacząłem szukać! I płynąłem już w kierunku Lanzarote. Rozpocząłem pilną naukę pod okiem nowozelandzkiego kapitana i od razu zapałałem miłością do żagli. Podstawowa wiedza i umiejętności, jakie zdobyłem podczas siedmiu dni na oceanie, miały wkrótce zaprocentować. Przekonałem się też, że rozkołysane morze nie robi wrażenia na moim żołądku, co utwierdziło mnie w przekonaniu, że ta szalona wyprawa się uda. Poszukiwania następnego jachtu zajęły mi kilka dni. Pewien samotnie pływający bułgarski staruszek zgodził się podrzucić mnie swoim jednokadłubowcem na Gran Canarię. Tam trafiłem do Las Palmas – miejsca, gdzie zaczyna się przygoda. Z tego miasta żeglarze od stuleci wyruszają w przeprawę przez Atlantyk. Lokalna marina jest duża, dobrze zaopatrzona i tania. To świetny przystanek przed trzytygodniowym rejsem. Dlatego przyjeżdżają tu jachtostopowicze z całego świata. Gdy żegnałem się ze starym Bułgarem, byłem jednym z pierwszych. Jednak każdego dnia przybywali nowi. W pewnym momencie 60 osób chodziło od kei do kei, próbując zaskarbić sobie zaufanie właścicieli jachtów. Dla kogoś, kto dopiero zaczynał poznawać tajniki życia na morzu, ogromna konkurencja była sporym problemem. Po jakimś czasie uznałem, że standardowe przepytywanie wszystkich kapitanów jest bezsensowne. Pożyczyłem kajak od jednego ze stałych mieszkańców mariny i wypłynąłem do pobliskiej zatoki. Kilkanaście łódek, dla których nie było miejsca w porcie, stało na kotwicach. Wiosłując pomiędzy nimi, spostrzegłem biało-czerwoną banderę. To był strzał w dziesiątkę! Kapitan polskiego katamaranu potrzebował pomocy w przygotowaniach. Jeśli się sprawdzę, to popłynę. Miesiąc później byłem już na Karaibach. Czarny bezkresny ocean Kompletny brak doświadczenia żeglarskiego wcale nie był przeszkodą. Oczywiście warto przynajmniej móc powiedzieć, że nie choruje się na morzu, bo nie każdy zaryzykuje wzięcie kogoś, kto później będzie wymagał opieki. Jako argumentu w rozmowie z kapitanami podawałem swoją pracowitość i to ich przekonywało. Na jachtach zawsze jest coś do zrobienia. I większość tych robót nie wymaga żadnej wiedzy. Polerowanie stali nierdzewnej, kadłuba, czyszczenie komór silników. Nikt nie ma czasu, a kiedyś trzeba to zrobić. Inne przydatne umiejętności to: znajomość języków, gotowanie, nurkowanie czy opieka nad dziećmi. Najważniejszym czynnikiem jest jednak zaprzyjaźnienie się z załogą. Atmosfera na pokładzie w czasie długiego rejsu ma ogromne znaczenie. Środek oceanu to nie miejsce na konflikty. O takie nietrudno, gdy przebywa się ze sobą cały czas na bardzo małej przestrzeni. Sam rejs przez Atlantyk był niesamowitym przeżyciem. W ciepłą listopadową noc czekaliśmy w Las Palmas na wybicie północy. Kapitan nie chciał zaczynać w piątek, bo to ponoć przynosi pecha. Żeglarze są wszak ludźmi przesądnymi. Niespodziewanie o dwunastej niebo rozświetlił pokaz fajerwerków. Kotwica poszła w górę. Wypływaliśmy, zostawiając za sobą łunę świateł. Staliśmy w szóstkę na mostku. Każdy z nas miał błysk w oku, gdy spoglądał na bezkresny i czarny ocean. Mieliśmy trzy tysiące mil falującej wody do pokonania. Dla niektórych była to codzienna praca, dla innych wakacje. A dla mnie i czarującej Włoszki, także autostopowiczki, rejs miał się okazać wyprawą życia. Przepłynięcie z Europy na Karaiby nie jest ekstremalnym wyczynem. Żegluje się w stabilnych pasatach i jeśli jednostka jest dobrze przygotowana, spokojnie dotrze na drugą stronę. Załoga trafiła mi się wyśmienita. Zgrani ludzie to klucz do udanego rejsu. Gdy ten warunek jest spełniony, pozostaje się cieszyć słońcem i łowić ryby. Przynajmniej do czasu, aż coś się zepsuje. Bo zepsuje się na pewno. Taki jest urok tego fachu. Nas dotknęła awaria autopilota, na szczęście było już niedaleko do celu. Po siedemnastu dniach rejsu zobaczyłem jeden z tych widoków, których nie zapomina się do końca życia. Po mojej lewej pojawiła się Saint Lucia, po prawej Martynika. Pomiędzy nimi zachodziło czerwone słońce. Karaiby! Patrzyłem i nie wierzyłem, że udało mi się przepłynąć Atlantyk. A to był dopiero początek, o czym wtedy jeszcze nie wiedziałem. Ananas zamiast choinki Zostałem na polskim katamaranie aż do świąt Bożego Narodzenia. Pomagałem w przygotowaniach do sylwestrowego czarteru. Na wigilijny wieczór zaprosiłem Michała, jachtostopowicza, którego poznałem jeszcze w Las Palmas. Zamiast choinki był ananas przyozdobiony światełkami, a w miejsce karpia – rekin po kaszubsku. Przy kolacji okazało się, że Szwedzi, którzy zabrali Michała na pokład, wrócili do domu. Łódkę zostawili pod jego opieką, mianując go kapitanem. Nie miał z kim pływać, a że ja nie miałem od następnego dnia żadnych planów… Tak trafiłem na pokład SY „Ally”. Michał miał się przez pięć miesięcy troszczyć o jacht w zamian za możliwość żeglowania i pokrycie kosztów związanych z jego utrzymaniem. Po krótkich pracach konserwatorskich mogliśmy wyruszyć. Wkrótce dołączyli do nas Bartek i Milena, kolejni polscy jachtostopowicze. Spotkaliśmy ich przypadkiem w jednej z portowych tawern. Zwiedziliśmy zachodnie wybrzeża Martyniki i popłynęliśmy do Roseau. To właśnie stolica Dominiki stała się naszą pierwszą bazą wypadową do eksploracji wyspy. Senne za dnia, gdy upał i wilgoć odbierają chęć do robienia czegokolwiek, Roseau budzi się do życia wieczorami. To miasto przesiąknięte kolonialną atmosferą i tym fantastycznym karaibskim chaosem, tutaj widocznym bardziej niż gdziekolwiek indziej. Bębny, muzyka Boba Marleya, imprezy w barach na plaży, zapach marihuany mieszający się z wonią grillowanego kurczaka i ryb oraz niezwykle pozytywni, stale wyluzowani ludzie pozwalają zapomnieć o pędzącej Europie. Na pokładzie SY „Ally” mieszkałem siedem tygodni, odkrywając mnóstwo interesujących lokacji na kilku wyspach. W sumie na Karaibach spędziłem pięć miesięcy, a cała wyprawa trwała dziewięć. Głównie podróżowałem, trochę dorabiałem, wykonując drobne roboty na jachtach. Odwiedziłem plany filmowe Piratów z Karaibów. Zobaczyłem, jak powstają czekolada i słynny rum. Przez dwa tygodnie byłem gościem na Brytyjskich Wyspach Dziewiczych, w miejscu, gdzie mieszkał Władysław Wagner – pierwszy Polak, który opłynął świat. Brak stałego dostępu do internetu pozwolił mi się cieszyć każdą chwilą spędzoną w karaibskim raju. Do Europy wróciłem na tym samym katamaranie, którym przepłynąłem Atlantyk po raz pierwszy. Teraz, półtora roku później i 14 tys. mil morskich dalej, ponownie znalazłem się na Karaibach. Tym razem przypłynąłem w poszukiwaniu pracy. Jeszcze w Polsce zrobiłem kilka kursów, by związać na dłużej swoją przyszłość z morzem. Dalej przemieszczam się od wyspy do wyspy jachtostopem. Po czasie, jaki spędziłem, pływając, i dzięki nabytym umiejętnościom znalezienie łódki jest dosyć proste. Zresztą drugi pobyt na Małych Antylach to nieustanne odwiedzanie przyjaciół, których poznałem ostatnim razem. Mimo że i ja, i oni ciągle jesteśmy w drodze, natykamy się na siebie na każdym kroku. WARTO WIEDZIEĆ ■ WALUTA Na Małych Antylach obowiązują trzy różne waluty. Na wyspach należących do Francji (m.in. Martynika, Gwadelupa) zapłacimy w euro. Wyspy Dziewicze i holenderska Sint Maarten posługują się dolarami ameryk. W niepodległych państwach trzeba się zaopatrzyć w dolary wschodniokaraibskie (XCD); 1 XCD = 1,20 zł. ■ KIEDY? Karaiby najlepiej odwiedzać od grudnia do kwietnia, gdy temperatura jest nieco bardziej znośna. Trwa wtedy pora sucha, co oznacza krótkie ulewy niemal codziennie. W pozostałych miesiącach deszcze są znacznie częstsze, jest gorąco i duszno, co zmniejsza chęć do eksploracji wysp. Istnieje także ryzyko huraganów. ■ Na Karaibach są dwie duże bazy czarterowe. Pierwsza to żeglarskie miasteczko Le Marin na Martynice. Jachty płyną na południe, aż do Grenady, po drodze odwiedzając Saint Lucię oraz Saint Vincent i Grenadyny. Druga znajduje się na Brytyjskich Wyspach Dziewiczych znanych jako żeglarski raj. Jest tam mnóstwo zatoczek z plażami o białym piasku, kwitnie też życie nocne. ■ Zaopatrzenie dla jachtu na dłuższy rejs najlepiej zrobić na jednej z francuskich wysp. Europejskie supermarkety są najlepiej zaopatrzone i do tego najtańsze na Karaibach. Ceny są takie jak we Francji. ■ Urząd imigracyjny w miejscach nienależących do Europy bywa restrykcyjny. Zostaniemy zapytani o cel i długość naszego pobytu oraz o sposób, w jaki opuścimy wyspę. Warto mieć powrotny bilet lotniczy lub list kapitański, który potwierdza, że odpłyniemy jachtem. W przeciwnym razie możemy mieć problem z miejscowymi oficerami. Autor: Marek Karmarczyk
Takiej podróży nigdy nie zapomnisz. Na Gwadelupę śladami manatów
Nurkowanie pośród zwierząt ważących nierzadko ponad tonę lub wyprawy kajakiem ich śladem zapewniają niezapomniane wrażenia. Manaty, z natury powolne i niezmiernie ciekawskie, chętnie podpływają i zaczepiają odwiedzających, często zachęcając do wspólnej zabawy.
Ledwie zanurkowałem, a tu proszę! Nie dalej niż dwa metry ode mnie przepłynęła trzymetrowa samica z młodym. Zaciekawiony maluch zbliżył się, aby mi się przyjrzeć, po czym nadstawił brzuch do drapania! – opowiada wciąż jeszcze podekscytowany Sébastien. – Kiedy przestałem go głaskać, trącił nosem moją rękę, zupełnie jak szczeniak, który domaga się więcej pieszczot – śmieje się mój kolega z pracy. Sébastien niedawno wrócił ze szkolenia w USA, gdzie manaty, zwane syrenami morskimi, żyją jeszcze w naturalnym środowisku. Zwłaszcza Floryda słynie z licznej ich populacji oraz dobrze rozwiniętej ekoturystyki. Zimą, kiedy spada temperatura wody, manaty szukają gorących źródeł lub gromadzą się w okolicach elektrowni. Co roku do Crystal River czy Homosassa Springs ściągają setki turystów chcących zobaczyć te stworzenia. Nurkowanie pośród zwierząt ważących nierzadko ponad tonę lub wyprawy kajakiem ich śladem zapewniają niezapomniane wrażenia. Manaty, z natury powolne i niezmiernie ciekawskie, chętnie podpływają i zaczepiają odwiedzających, często zachęcając do wspólnej zabawy. Uwaga pacjent Te największe roślinożerne ssaki morskie można spotkać także w Ameryce Południowej i Afryce Zachodniej. Grozi im jednak wyginięcie na skutek urbanizacji i działalności człowieka, w tym polowań. Na Małych Antylach, czyli drobnych wysepkach oddzielających Morze Karaibskie od otwartego Atlantyku, manaty zostały wybite już ponad wiek temu. Do Małych Antyli należy m.in. francuska Gwadelupa. To właśnie na tej wyspie biorę udział w niezwykłym projekcie – pierwszej na świecie próbie reintrodukcji morskich ssaków. Celem jest stworzenie od zera zupełnie nowej populacji manatów. Jako weterynarz projektu badam zwierzęta przekazywane z różnych ośrodków na świecie do centrum rozrodu na Gwadelupie. Na wyspie w miejscowości Lamentin, co po francusku znaczy właśnie manat, czeka na nie naturalny basen w postaci zatoki odgrodzonej od otwartego morza. Po okresie adaptacji i urodzeniu młodych zostaną przeniesione do tymczasowej zagrody w zatoce Grand Cul-de-Sac Marin, miejscu ich historycznego występowania. Tam będą się uczyć sztuki przetrwania, czyli szukania pożywienia i słodkiej wody oraz unikania łodzi motorowych, które są przyczyną ciężkich, nierzadko śmiertelnych obrażeń. W tym czasie będą pod bacznym nadzorem biologów i weterynarzy, a kiedy specjaliści uznają, że manaty są gotowe, bramy wolności zostaną przed nimi otwarte i pierwsze syreny po ponad stu latach wypłyną na wody Małych Antyli. Jednak aby projekt reintrodukcji manatów odniósł sukces, trzeba chronić środowisko, w którym te zwierzęta występują, a mieszkańcy Gwadelupy muszą zrozumieć, dlaczego warto to wszystko robić. Z przeprowadzonych na wyspie ankiet wynika, że ponad 80 proc. osób popiera ideę. To pierwszy pozytywny sygnał. Prelekcje w szkołach i dni otwarte w centrum rozrodu mają przybliżyć manaty ludziom, którzy z reguły widzieli te ssaki tylko w internecie, jeśli w ogóle. Niektórzy wcale nie wiedzą o ich istnieniu, a co dopiero o tym, że grozi im wyginięcie! Na początek badam piątkę manatów z Brazylii. To osierocone zwierzęta znalezione przez rybaków. Ich ogromne cielska pokrywają całe dno basenu. Schodzę do niego ostrożnie po drabinie. Co prawda manaty nie są zdolne ugryźć, mają jednak niezwykle umięśniony, duży ogon, na który lepiej uważać. Potrzeba dwudziestu mężczyzn, aby obezwładnić pacjenta, do którego zbliżam się z igłą w ręku. Pobieram wszystkim manatom krew, wykonuję pomiary ciała i badanie USG, co pozwala mi ocenić ich stan zdrowia. Towarzyszący mi specjaliści z Florydy dzielą się swoją wiedzą. Na uczelniach weterynaryjnych nie uczy się wiele na temat dzikich zwierząt, więc pierwszym elementem mojej pracy jest przejście wielu szkoleń, które mnie przygotują do tej wymagającej misji. Kończymy badania przed największym upałem. Wreszcie basen znów napełnia się wodą, a manaty powoli opływają go dookoła w poszukiwaniu ulubionej marchewki – nagrody za cierpliwość. Jeden z nich podpiera się płetwami na krawędzi basenu, żeby wychylić nos z wody i spojrzeć mi prosto w oczy. Nie mogę oprzeć się wrażeniu, że doskonale wie, po co tu jesteśmy. Według relacji amerykańskich opiekunów manaty są tak samo inteligentne jak delfiny, z tą różnicą, że poruszają się zdecydowanie wolniej, więc wykonują polecenia z opóźnieniem. Piknik na plaży Wypływam kajakiem w stronę lasów namorzynowych w zatoce Grand Cul-de-Sac Marin, gdzie w przyszłości mają trafić „moje” manaty. To tutaj łączą się skrzydła motyla, jak zwykło się nazywać Gwadelupę, która kształtem przypomina tego właśnie owada. Początkowo zmagam się z silnym prądem i utrzymanie właściwego kierunku nie jest łatwe. W końcu docieram do samotnego drzewa. Łapię za gałąź i wreszcie mogę się spokojnie przyjrzeć otoczeniu. Choć miejsce tętni życiem, na pierwszy rzut oka nie jest ono zauważalne. Dopiero po chwili wyławiam wzrokiem strzykwy, meduzy wielkości dłoni i nastroszone jeżowce, które skrywają się pośród gęstwin trawy morskiej – przysmaku manatów. Z zamyślenia wyrywają mnie fregaty wielkie. Ptaki nagle poderwały się z drzewa, żeby odlecieć w kierunku wyspy Basse-Terre, której góry jakby wyrastają prosto z wody, a pokrywająca je egzotyczna roślinność aż razi intensywną zielenią. Skupiam wszystkie swoje siły na wiosłowaniu, pokonując kolejne fale. Morze uspokaja się w chwili, kiedy wpływam do lasu. Mozolnie przedzieram się przez kanały powstałe pomiędzy korzeniami drzew, które wyglądają, jakby rosły na szczudłach. Lasy namorzynowe w naturalny sposób chronią ląd przed tsunami i huraganami. Penetruję ten niezwykły labirynt i docieram do ujścia rzeki. Wyobrażam sobie, że za parę lat to tutaj manaty będą przybywać, aby zaspokoić pragnienie. Choć większość czasu spędzają w morzu, co kilka dni muszą się napić słodkiej wody. Nie mam wątpliwości, że jestem w raju dla manatów. Jest tu wszystko, czego potrzeba im do szczęścia. W weekendy odrywam się od pracy i poznaję wyspę. To prawda, że jest niewielka, ale jej skarby można odkrywać latami. Samotne plaże z krystalicznie turkusową wodą, niewielkie laguny czy naturalne baseny górskich rzek skryte w tropikalnym lesie. Miejscowi mają tutaj swoje sekretne miejsca, gdzie docierają sobie tylko znanymi ścieżkami, aby oddawać się błogiemu lenistwu na łonie natury. Poza tym Kreole są specjalistami od pikników. Ładują na ciężarówki telewizory, lodówki, nawet nagłośnienie, i całą rodziną jadą na plażę. Rozkładają się pod palmami, grają w siatkówkę, rozpalają grill, dyskutują. Na żadnym prawdziwym pikniku nie zabraknie rumu, reggae i tańca. Stopniowo i ja wdrażam się w ten karaibski rytm, gdzie życie toczy się powoli i bezstresowo. – U nas nie ma problemów – mawiają mieszkańcy wyspy. – U nas są tylko rozwiązania. Zaopatrzona w prowiant jadę do portu w Trois-Rivières, gdzie czekają już na mnie znajomi. Stawiamy żagle i wypływamy na ocean. Obieramy kierunek na Les Saintes – wysepki należące do archipelagu Gwadelupy. To moja pierwsza przygoda z żeglugą morską. Koledzy uwijają się przy linach, ja trzymam stery, starając się trzymać kurs. Patrzę na wyskakujące obok łodzi ławice latających ryb. Po dwóch godzinach przed dziobem ukazuje się ląd. Za zatoką pełną jachtów wyłaniają się wzgórza i rysują falisty półkrąg na wodzie. Bandery łopoczące na masztach zdradzają, że zawijają tu żeglarze z całego świata, choć miejscowych też nie brakuje. Pompujemy ponton i docieramy na ląd. Tam zaskakuje mnie miniaturowa architektura jak w domku dla lalek. Przed chatynkami zdobionymi kolorowymi okiennicami przesiadują rybacy i pasterze kóz. Wynajmujemy skutery i kierujemy się na plażę u podnóży wzgórza Pain de Sucre, co dosłownie oznacza Głowa Cukru. Na miejscu zamiast wczasowiczów zastajemy tylko wygrzewające się nieruchomo legwany. W tafli wody odbijają się cienie palm, a jej barwa jest tak intensywnie turkusowa, że aż wydaje się nierealna. Skuszona zakładam płetwy i maskę, po czym znikam na dobrą godzinę. Oczarowuje mnie morski świat. Unoszę się tuż ponad rafą koralową otoczona zewsząd przez ryby o rozmaitych kolorach. W ogóle nie zwracają na mnie uwagi, przez co czuję się, jakbym znalazła się w wielkim egzotycznym akwarium. Podwodne życie zachwyca swoim bogactwem i różnorodnością, a barwy na tle morskiego błękitu są niezwykle wyraziste. Kolega ze snorklingu wraca ze zdobyczą – na kolację będzie typowo kreolskie fricassé de chatrou, czyli pasta z podsmażanej ośmiornicy w sosie pomidorowo-czosnkowym. To proste danie, choć o mało przystępnym aromacie, szybko staje się moją ulubioną potrawą. Morskie spotkania Po doświadczeniach snorklingu czuję, że złapałam bakcyla i mam ochotę na więcej. W kolejny weekend decyduję się spróbować prawdziwego nurkowania. Tutejsza rafa jest uważana za jedną z najpiękniejszych na świecie, a niedaleko plaży Malendure na wyspie Pigeon, blisko miasta Bouillante, utworzono nawet morski rezerwat Jacques’a Cousteau. Przechodzę szybkie szkolenie, zakładam kamizelkę z butlą i wskakuję do łodzi, która zabiera mnie na wyspę Pigeon. Już na miejscu zanurzam się na próbę i chwytam pierwszy oddech pod wodą. Towarzyszy mi dziwne uczucie i z początku nie potrafię się skupić na niczym innym niż tylko na oddychaniu. Daję znak instruktorowi, że wszystko w porządku. Dopiero kiedy przed oczami ukazuje mi się ruchoma ściana intensywnie kolorowej rafy o kosmicznych kształtach, zapominam o całym stresie. Promienie słoneczne przebijają się przez błękitną otchłań, oświetlając ryby zaabsorbowane żerowaniem. Trafiam w sam środek akcji jednego z filmów dokumentalnych o podwodnym świecie, które wielokrotnie oglądałam w telewizji. Instruktor macha do mnie i każe spojrzeć w górę. Żółw szylkretowy jakby w zwolnionym tempie wiosłuje długimi kończynami i wynurza się, by zaczerpnąć oddechu. Powoli podążam jego śladem, nie chcąc go spłoszyć. Docieram na powierzchnię i spoglądamy sobie w oczy. Żółw jest na wyciągnięcie ręki, ale moja obecność zdaje się nie robić na nim wrażenia. Wreszcie nurkuje i znika w głębinach, podczas gdy ja wciąż nie mogę uwierzyć w to spotkanie. Jak się później dowiaduję, gdy się nurkuje przy plaży Malendure, niemal pewnikiem jest, że napotka się żółwia. Zdecydowanie więcej szczęścia potrzeba, żeby natrafić na delfiny. Jeśli jednak taka okazja się nadarzy, można się spodziewać, że zwierzęta będą podpływać do nurków tak samo ciekawe nas, jak my ich. Kiedy pytam mojego instruktora o jego spotkanie z delfinami, opowiada o tym niemal z wypiekami na twarzy, choć pływa tutaj niemal codziennie. Ja z kolei wyczekuję dnia, kiedy ludzie z zachwytem będą opowiadać o manatach, z którymi pływali w Morzu Karaibskim. Tekst: Natalia Rożniewska
To ślady pierwszych spotkań ludzi Starego i Nowego Świata. Krzyże w jaskini
Głęboko w wapiennych czeluściach na osamotnionej wyspie położonej 66 kilometrów na zachód od Portoryko archeolodzy odkryli sieć podziemnych galerii pełnych intrygujących dzieł sztuki. Jak podaje czasopismo Antiquity, rysunki, autorstwa zarówno rdzennych mieszkańców jak i pierwszych przybyłych na wyspę Europejczyków, są dowodem na pierwszy kontakt pomiędzy dwoma zupełnie różnymi światopoglądami.
Niecałe 50 kilometrów w głąb wyspy Mona można znaleźć około 200 jaskiń. Archeolodzy zbadali 70 z nich, a w ponad 20 znaleźli przykłady lokalnej sztuki. Jaskinie stanowią jedyne stałe źródło słodkiej wody na wyspie, która obecnie jest niezamieszkałym rezerwatem przyrody. Eksperci widzą wyraźne połączenie pomiędzy tym zasobem, który umożliwia życie na wyspie, i bogatymi malowidłami na ścianach jaskiń. Fantastyczne zawijasy, linie i figury to efekt malowania paznokciem po miękkiej powierzchni ścian i sufitów. – Te żłobione palcem rysunki odzwierciedlają wierzenia duchowe rdzennej ludności – twierdzi badacz Jago Cooper, kustosz zajmujący się Amerykami w Muzeum Brytyjskim w Londynie. Jego praca częściowo jest wspierana dotacjami Towarzystwa National Geographic. To najbardziej zróżnicowana kolekcja tego typu na Karaibach. Tysiące wzorów przedstawia ludzi, zwierzęta i symbole geometryczne. Niektóre mają kilka metrów szerokości. Wiele rysunków nachodzi na siebie tworząc ilustracje upamiętniające liczne wizyty w jaskiniach. Style ikonografii, znalezione naczynia oraz pochodzące z XIV wieku latarki, których używano, by oświetlać ciemne przestrzenie – niektóre nawet z XII wieku – wszystko to wskazuje na sztukę przedkolumbijską. Rdzenni mieszkańcy zamieszkiwali te skaliste tereny przez ponad 5 tysięcy lat, a ostatni wiek pokrył się z początkiem kolonializmu Europejczyków. Krzysztof Kolumb zatrzymał się tam w 1494 roku i umieścił wyspę na mapie hiszpańskich zdobyczy w regionie – wyspa stała się więc częścią często uczęszczanej trasy pomiędzy Europą i Nowym Światem. I właśnie w tym momencie sytuacja robi się podwójnie interesująca w podziemnych korytarzach. W jednej z jaskiń ze sztuką tubylczą archeolodzy natrafili na ślady, które prawdopodobnie zostawili tam wcześni Europejczycy przybyli na wyspę z okolicznych hiszpańskich zdobyczy - Portoryko i dzisiejszego Haiti. Ślady zawierają hiszpańskie imiona, zdania po hiszpańsku i łacinie, skróty imienia Jezus i całą masę chrześcijańskich krzyży. Wiele z nich wyryto w skałach przy użyciu ostrych narzędzi. Z punktu widzenia historii najbardziej przydatne okazały się zaskakująco młode przykłady graffiti – imiona, nazwiska i daty, większość datowana na połowę XVI wieku – które ludzie musieli wyryć, by zaznaczyć swoją obecność. Jedno imię wyraźnie wskazuje na Europejczyków: Francisco Alegre. Dokumenty historyczne identyfikują go jako Hiszpana, który dotarł do Indii Zachodnich w latach 30. XVI wieku. Osiadł w San Juan w Portoryko, gdzie ostatecznie powierzono mu kierownictwo nad posiadłościami królewskimi, w tym wyspę Mona. Podobieństwa pomiędzy jego podpisem i napisem w jaskini sugerują, że Alegre osobiście odwiedził tę jaskinię i uległ starej jak świat pokusie zostawienia po sobie śladu. - To, co tu widzimy to podział na dwa zupełnie odmienne zbiory sztuki – opowiada Cooper. – Późniejszy zbiór z pewnością jest dziełem Europejczyków, którzy reagowali na sztukę tubylców, a nawet wchodzili z nią w dialog. Zestawienie europejskich i tubylczych rysunków, brak malowideł wskazujących na konflikt oraz fakt, że Europejczycy z pewnością potrzebowali pomocy tubylców, by znaleźć tę jaskinię wskazują na relację, która diametralnie różni się od tej zazwyczaj przedstawianej w opowieściach o hiszpańskim podboju Nowego Świata. To był moment, kiedy dwie obce sobie grupy zaczynały się poznawać, dzieląc się pomysłami i próbując zrozumieć, co ta nowa wymiana międzykulturowa może znaczyć dla ich przyszłości. Tekst: A. R. Williams Źródło: National Geographic News