Gdańsk oglądany z kajaka zachwyca na trzy sposoby. Jeden was zaskoczy
Zabytkowy, postindustrialny i zaskakująco zielony. Podróż kajakiem przez Gdańsk pozwala odkryć to piękne miasto z nowej perspektywy.
Spis treści: Kamienna Śluza Kajakiem przez Gdańsk Stocznia Cesarska Wzdłuż Wyspy Spichrzów Kajaki w Gdańsku – informacje praktyczne Czy to na pewno dobry pomysł? – zastanawiam się, stojąc przy przystani na ślepym końcu Starej Motławy. Kamienne nabrzeże schodzi szerokimi stopniami nad wodę. Tam kołysze się spory pomost. Tafla wygląda jak lustro, ale to tylko krótka zmyłka pomiędzy potężnymi podmuchami; kolejny przychodzi nagle, unosi ją jak tkaninę, a potem opadająca woda wdziera się na pomost. Wodowanie kajaka wydaje się co najmniej nierozsądne, ale... Jesienne słońce tak pięknie oświetla fasady, tak miło poczuć ciepłe promienie na twarzy, a na wodzie jest tak pusto. Jakbyśmy mieli miasto tylko dla siebie! Czy taka okazja szybko się powtórzy? Jedno spojrzenie i bez słowa decydujemy: spróbujmy! Jeśli się nie uda, najwyżej zawrócimy. Ściągamy kajak, pakujemy się i odbijamy. Płyniemy w kierunku Głównego Miasta, pod stalowo-żelbetowym mostem Popielnym. Wiosłując obok Wyspy Spichrzów, wypływamy na Nową Motławę, by zrobić kolejny zwrot – za miasto. Na razie to jednak obrzeża jego turystycznej części. Kamienna Śluza Równolegle do rzeki biegnie ulica. Zachwyt budzi tutejsza cisza i spokój. Z każdym machnięciem wiosłem dookoła jest coraz więcej zieleni, w całość malowniczo wpisuje się opuszczony stary młyn z czerwonej cegły na prawym brzegu. Dziś zrujnowany, z pustymi oknami, niegdyś był częścią niezwykłej konstrukcji, do której właśnie dopływamy – jednej z nielicznych tego typu na świecie. „Ale że takie coś? Co tu niezwykłego?” – myślę, przepływając przez surową Kamienną Śluzę, między żeliwnym wrotami w kolorze jasnej mięty. Żeby zrozumieć majstersztyk tego dzieła, trzeba na nie spojrzeć z góry, co nie jest trudne, bo w jego skład wchodzi też kilka bastionów, dziś zamienionych w punkty widokowe. Otóż Gdańsk miał ze swoimi trzema rzekami – Wisłą, Motławą i Radunią – utrapienie (czytaj: powodzie), ale nauczył się też z nich korzystać. Śluza łącząca Nową Motławę z Motławą tuż przed skrzyżowaniem z dawną fosą (dziś: Opływ Motławy), wytyczoną zygzakami pomiędzy bastionami, miała znaczenie hydrotechniczne. Pozwalała regulować poziom wody i zapobiegać powodziom. Poprawiała również bezpieczeństwo miasta. Tak zwany manewr wodny nie wymagał armii, broni ani walki; żeby wojsko nie podeszło z południa pod miasto, wystarczyło zalać jego przedpola. Co też skutecznie wykorzystano już w początkach istnienia konstrukcji w czasie – nomen omen – potopu. Zaskoczeni Szwedzi odstąpili od oblężenia. My też szybko poznajemy detale tej zmyślnej struktury. Gdy próbujemy wpłynąć w Opływ Motławy, utykamy na pasie ciągnących się tuż pod powierzchnią wody kamieni. Ani popłynąć dalej, ani zawrócić. To jedna z dwóch grodzi naprowadzających wodę między Motławą i śluzą. Na obu ich krańcach stoją pękate wieże zaporowe, a że wyrastające z wody budowle wyglądają dosyć urokliwie, w ogóle mnie nie irytuje ta przymusowa przerwa. W końcu udaje nam się zsynchronizować mocne machnięcie wiosłami z podmuchem wiatru, wycofujemy się i opływając małą wysepkę, skręcamy w Odpływ. Szybko się okazuje, że było warto. Wiatr cichnie, zieleń wylewa się z brzegów, nie mogę uwierzyć, że ta oaza natury znajduje się dosłownie kwadrans pieszo od centrum dużego miasta. Kajakiem przez Gdańsk Spływałam często przez różne miasta i wiem, że woda pozwala je zobaczyć z całkiem innej perspektywy, ale w Gdańsku trzeba przemnożyć zaskoczenie przez dwa. Nigdzie indziej nie ma tylu jednostek pływających, ze statkami pasażerskimi włącznie, nigdzie nie da się być tak blisko portu i stoczni. – Oczywiście, że najciekawsza i najpopularniejsza jest stara część miasta. Ale przy wypożyczaniu kajaków zawsze radzimy: „Popłyńcie najpierw na Opływ, oswójcie się, dopiero potem ruszajcie na Główne Miasto, gdzie pływają też inne jednostki, motorówki, łodzie, statki” – mówi Przemysław Siudem wypożyczający nam sprzęt w przystani o frapującej nazwie Żabi Kruk, gdzie działa najstarszy klub kajakowy w Gdańsku. Zygzakami z widokiem na kolejne bastiony, a potem nieduży neogotycki kościół Matki Bożej Bolesnej z charakterystyczną smukłą wieżyczką, dopływamy do Martwej Wisły. I wtedy zaczyna się dziać! Ze stanu „relaks” natychmiast przenosimy się w stan „przygoda”. – Trzymamy się blisko brzegu – instruuje doświadczony kolega. – Ale nie za blisko, bo jeśli przepłynie statek, odbiją się od niego silne fale. Spycha nas na środek, czasem buja jak na karuzeli, ledwie rejestruję, że przepływamy pod mostem Siennickim i obok ujścia Motławy, a wokół pojawiają się postindustrialne budynki. Płyniemy jeszcze kawałek. Gigantyczne żurawie portowe wydają się jeszcze większe, ale na otwartej przestrzeni znów nieźle dmucha i rozsądek każe zawracać. Poza tym chcę się przyjrzeć robotom. Stocznia Cesarska Wracamy, by przybić do jednego z pomostów w dawnych dokach Stoczni Cesarskiej. To nie lada gratka; założona w XIX w. była jedną z pierwszych nowoczesnych stoczni okrętów wojennych, wypływały z niej u-booty, krążowniki i pancerniki. Po wojnie dała podwaliny Stoczni Gdańskiej, ale ta jej część podupadła i niektóre budynki zwyczajnie się zawaliły. Do 2018 r. był to teren zamknięty, a kiedy go w końcu udostępniono, jego historia potoczyła się szczęśliwie: w postindustrialnej przestrzeni „coś” zobaczyli artyści, powstały alternatywne kluby, sypnęło wydarzeniami kulturalnymi. Roboty, do których chciałam wrócić, to niezwykła kolekcja rzeźb z portowego złomu: do stworzenia cudaków wychodzących z morza po pochylni dawnego Wydziału Kadłubowego rzeźbiarz Czesław Podleśny użył nieco już przerdzewiałych sprężyn, kół, części maszyn, fragmentów sieci elektrycznej. Kiedy wychodzimy na brzeg, rozglądam się po tym tyglu starego i nowego. Wybite okna i graffiti na budynkach, podniszczony dźwig z 1937 r. – najstarszy w stoczni. A nieopodal – jak ocalała baza na opuszczonej planecie – lśniący futurystyczny namiot-kopuła. Ludzie schodzący się na rejs statkiem wycieczkowym. – Państwo na kajaki? – zagaduje ktoś przychodzących. To Szymon z kajakowej firmy Around Gdansk czeka na czwórkę Anglików. Zagadujemy, kto i dlaczego pływa. – Wszyscy. Mieliśmy ludzi z całego świata, nawet z małych wysp na Pacyfiku. A po spływach zaskoczeni są nawet gdańszczanie. Mówią, że takiego oblicza metropolii nie znali, że czuli się tak, jakby byli w innym mieście. Chwilę wygrzewamy się na słońcu, gapimy na przypływające statki – w tym charakterystyczny wycieczkowy galeon Czarna Perła nazywany tu „Piratami”– i odbijamy. Szymon, patrząc na zegarek, mówi: – Zaraz zamykają kładkę, na 40 minut macie Motławę tylko dla siebie. Wracamy tą rzeką, by skończyć pętlę. Niedaleko stąd przerzucono nad nią kładkę na wyspę Ołowiankę. Jest zwodzona: przez pół godziny otwarta – i wtedy pływają tędy duże statki. Przez kolejne pół zamknięta, przeznaczona dla pieszych, ale przecież i kajakiem pod nią damy radę przepłynąć. Jest bajecznie! Przed nami przecież najciekawsza, stara część Gdańska. Wzdłuż Wyspy Spichrzów Napakowane zabytkami Główne Miasto to najczęściej wybierany cel wycieczek kajakowych. W godzinę, dwie można spokojnie opłynąć Wyspę Spichrzów i wyspę Ołowiankę, wreszcie wpłynąć w kanał Raduni – przy wysokim stanie wody aż do Wielkiego Młyna. My, płynąc z powrotem do Żabiego Kruka, machamy wiosłami od niechcenia, żeby spokojnie nacieszyć się widokami. Zdarza się tylko jeden zgrzyt, ale to ten, na który czekaliśmy. Opuszczanie kładki na Ołowiankę. Wyrasta ona długim ramieniem z tej wyspy tuż przed ikonicznym budynkiem Polskiej Filharmonii Bałtyckiej. Co nie tylko widać, ale i słychać. Płynąc wzdłuż Ołowianki, możemy obejrzeć budowle na obu brzegach Motławy z różnej perspektywy. Po jednej stronie ogromny diabelski młyn AmberSky, po drugiej – uroczo staroświecka Karuzela Gdańska, na której obracają się malowane ławki, konie i rydwany. Po lewej – statek muzeum, po prawej – koronkowe fasady kamienic Rybackiego Pobrzeża i charakterystyczna sylwetka starego Żurawia. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/gdansk-co-zobaczyc-i-zjesc-stocznia-i-wyspa-spichrzow-to-miejsca-pelne-sztuki-muzyki-i-swietnej-kuchni-fot-shutterstock-d399115.jpeg" width="2400" height="1600" alt="Gdańsk – co zobaczyć i zjeść? Stocznia i Wyspa Spichrzów to miejsca pełne sztuki, muzyki i świetnej kuchni (fot. Shutterstock)" title="Gdańsk – co zobaczyć i zjeść? Stocznia i Wyspa Spichrzów to miejsca pełne sztuki, muzyki i świetnej kuchni (fot. Shutterstock)" /> Tak samo nieśpiesznie płyniemy wzdłuż Wyspy Spichrzów. W złotych czasach stało na niej ponad 300 spichlerzy – magazynów, w których kupcy przechowywali towary. Kompletnie zrujnowany w czasie II wojny skrawek lądu jest teraz jednym z najszybciej zmieniających się rejonów w mieście. Patrzą na mnie fasady z dziesiątkami okien: jedne są już pięknie odnowione, zamienione na apartamenty i hotele, inne – z wyprutymi wnętrznościami – dopiero czekają na swoją kolej. Przepływamy jeszcze raz pod mostem Popielnym, tylko w odwrotnym kierunku. Kilka machnięć i cumujemy. Wiatr ucichł, stojące nisko słońce wydłuża cień Baszty pod Zrębem, malowniczej ruiny na tyłach klubu kajakowego. Wychodząc na ląd, myślę, że tak właśnie Gdańsk witał przybyszów wieki temu – prezentując się od strony wody. Kajaki w Gdańsku – informacje praktyczne Warto wiedzieć Kajak wypożyczyć można przy ul. Żabi Kruk 15 od wiosny do jesieni. Kajak jedno-/dwuosobowy na 3 godz.: 70/80 zł, instruktor dla grupy – od 250 zł, kajakiempogdansku.pl. Around Gdansk (Dokowa 1) oferuje spływy przez cały rok; jedynie z instruktorem, w grupie. 100–170 zł/os.; aroundgdansk.pl. Trasy Wycieczki trwają zwykle od 1,5 do 3,5 godz. Np. pętla Opływem i Motławą (8 km). Warto wyrwać się z miasta, płynąc w górę Motławy – woda stojąca, nie trzeba wiosłować pod prąd – do Krępca albo Dziewięciu Włók, gdzie są przystanie i dobre warunki na krótki biwak. Nocleg W okresie lipiec–wrzesień dla turystów otwierają się akademiki, np. Politechniki Gdańskiej: 80–100 zł/os.; pg.edu.pl, Uniwersytetu Gdańskiego, 110–210 zł/2 os.; akademikigdansk.pl. Domy na Wodzie: La Mare Motlava Houseboats. Przeszklone barki z tarasami na dachu na Nowej Motławie; 750 zł/noc. Źródło: archiwum NG
Oto Narwiański Park Narodowy. Ten rzeczny labirynt o każdej porze roku wygląda inaczej
Narwiański Park Narodowy to prawdziwa skarbnica natury, a sama Narew jest jedną z najbardziej niezwykłych rzek Europy. Niektórzy nazywają ją polską Amazonką. Dlaczego? O to najważniejsze informacje o NPN.
W tym artykule: Rzeka anastomozująca – co to takiego? Dolina Narwi ma unikalny charakter Bogactwo przyrody Narwiańskiego Parku Narodowego Zwierzęta w Narwiańskim Parku Narodowym Narwiański Park Narodowy: atrakcje i jak zwiedzać? Informacje praktyczne Narwiański Park Narodowy, usytuowany w północno-wschodniej Polsce, jest jednym z najcenniejszych obszarów chronionych w Polsce. Zajmuje powierzchnię ponad 6800 hektarów i obejmuje dolinę rzeki Narwi na długości 30 km, między Rzędzianami na północy, a Surażem na południu, w województwie Podlaskim. To niezwykłe miejsce, gdzie natura zachowała swoje pierwotne piękno, a różnorodność biologiczna zadziwia nawet najbardziej wymagających przyrodników. Rzeka anastomozująca – co to takiego? Narwiański Park Narodowy wyróżnia się na tle innych parków narodowych w Polsce dzięki swojej unikalnej hydrografii. Rzeka Narew, płynąca przez park, ma charakter anastomozujący. To oznacza, że ma wiele koryt: tworzy skomplikowaną sieć odnóg i kanałów. Takie rzeki są unikatowe nie tylko w Polsce, ale i na skalę europejską. Poza Narwią rzekami anastomozującymi są np. Amazonka i Kongo. Największe rzeki w Polsce – jak jest najdłuższa, a jaka najgłębsza polska rzeka? Największe rzeki w Polsce nie są tak imponujące, jak światowi giganci. W tej kategorii, niepodzielnie rządzi Nil, który osiąga 6853 km, a tuż za nim plasuje się Amazonka, mierząca 6437 km... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/najwieksze-rzeki-w-polsce-jak-jest-najdluzsza-a-jaka-najglebsza-polska-rzeka-fot-getty-images-2108e73.jpg" width="938" height="629" alt="Największe rzeki w Polsce – jak jest najdłuższa, a jaka najgłębsza polska rzeka? (fot. Getty Images)" title="Największe rzeki w Polsce – jak jest najdłuższa, a jaka najgłębsza polska rzeka? (fot. Getty Images)" /> Dolina Narwi ma unikalny charakter Powstanie wielokorytowego systemu Narwi związane było z narastaniem torfów w dolinie. Rozwój roślinności wodnej i roślinności szuwarowej powodował hamowanie i spiętrzanie wód. To doprowadzało do dzielenia się koryta i tworzenia się sieci koryt bocznych. Dolina Narwi jest miejscem, gdzie natura sama kreuje krajobraz, tworząc mozaikę siedlisk wodnych, bagiennych i lądowych. W zależności od poziomu wody, rzeka zmienia swoje koryto, co prowadzi do powstawania i zanikania wysp, zatok oraz kanałów. Taki dynamiczny ekosystem stwarza idealne warunki do życia dla ogromnej ilości gatunków roślin i zwierząt. Wiosną, kiedy poziom wody w rzece jest najwyższy, dolina Narwi przypomina prawdziwe labirynty wodne. Latem, kiedy wody opadają, odsłaniają się liczne łachy i wyspy. Na nich rozwijają się bujne łąki. Zimą, kiedy woda zamarza, cały obszar przybiera zupełnie inny, niemalże magiczny charakter. Narwiański Park Narodowy położony jest w większości na gruntach prywatnych. Trudno w to uwierzyć, ale w jego skład formalnie wchodzi około 12 tysięcy działek. Tylko 38% powierzchni Parku należy do Skarbu Państwa. To także jedyny Park Narodowy w Polsce, gdzie nie wytyczono żadnego obszaru ochrony ścisłej. W wielu obszarach Parku zatem wciąż toczy się zwykłe, wiejskie życie, podporządkowane rzece i rytmowi pór roku. Parki narodowe w Polsce. Ile ich jest i gdzie się znajdują? Parki narodowe w Polsce należą do najpiękniejszych zakątków, które obejmują najbardziej wyjątkowe obszary naszego kraju. Każdy z nich oferuje nieco odmienne walory przyrodnicze i krajobraz... Bogactwo przyrody Narwiańskiego Parku Narodowego Roślinność doliny w granicach Narwiańskiego Parku Narodowego została ukształtowana przez człowieka w ciągu wielu stuleci osadnictwa i tradycyjnego użytkowania gruntów. Tereny te koszono i wypasano na nich zwierzęta. To się zmieniło dopiero pod koniec XX wieku. Od tamtej pory trwa tam proces zanikania niektórych siedlisk i sukcesji – czyli zarastania terenów podmokłych przez np. wierzby. Władze Parku starają się te procesy zatrzymać, między innymi przez przywrócenie koszenia. Roślinność Parku przyprawia o zawrót głowy. Przyrodnicy doliczyli się w nim 704 gatunków roślin. Najbardziej charakterystyczne dla tych podmokłych terenów są m.in. czarcikęsik, gnidosz błotny, goździk pyszny czy mieczyk dachówkowaty. Zwierzęta w Narwiańskim Parku Narodowym Dolina Narwi to też doskonałe siedlisko dla wielu zwierząt preferujących wodno-błotne środowiska. Obfitość ryb, płazów i bezkręgowców w rozlanych wodach rzeki przyciąga przede wszystkim ptaki. Symbolem Parku jest duży, drapieżny błotniak stawowy, który zdobi jego logo. W Parku stwierdzono występowanie 213 gatunków ptaków, z czego 160 to gatunki lęgowe, co stanowi niemal połowę awifauny Polski. Występuje tu na przykład jeden z globalnie zagrożonych gatunków ptaków – wodniczka. To ptak wyjątkowo wrażliwy na pogorszenie warunków siedliskowych. Inne rzadkie ptaki to: rożeniec, uszatka błotna i zaroślówka. W takim środowisku świetnie czują się też lubiące wodę ssaki: wydra, bóbr, karczownik, ryjówka aksamitna i rzęsorek rzeczek. Narwiański Park Narodowy: atrakcje i jak zwiedzać? Ale jak właściwie zwiedzać ogromne rozlewiska, szuwary i bagna, położone na całkiem płaskim terenie? Narwiański Park Narodowy wychodzi tu naprzeciw turystom. Wybudowano w nim kilka wież widokowych, które pozwalają spojrzeć z góry na okolicę, m.in. w okolicach wsi Uhowo, Kurowo i Waniewo. Niektóre są całkiem wysokie. Wieża w pobliżu Uhowa ma 44 metry i jest najwyższa na Podlasiu. Do zwiedzania pieszo udostępnione są: Park przydworski i fragment ścieżki przyrodniczej „Kładka wśród bagien” przy dyrekcji Narwiańskiego Parku Narodowego w Kurowie. Grobla „zerwanego mostu” od strony miejscowości Kurowo i Kruszewo. Kładka Waniewo – Śliwno od strony obu miejscowości Szlaki dojściowe do wież widokowych. Ciekawym rozwiązaniem jest kładka na ścieżce przyrodniczej Waniewo – Śliwno. Łączy brzegi Narwi dwoma ruchomymi pomostami. Pomosty są samoobsługowe, wystarczy na nich stanąć i za pomocą łańcucha przeciągnąć pomost na drugi brzeg. Tereny Parku można zwiedzać także na wodzie, i jest to sposób nawet lepszy niż pieszo. Można bowiem dotrzeć w niedostępne miejsca i mieć bliższy kontakt z bujną przyrodą doliny Narwi. W Parku przygotowano dwa szlaki kajakowe. Pętla „wokół Kurowa” jest krótsza. W zależności od wariantu można ją pokonać w 45 minut, półtorej lub trzy godziny. Najdłuższy wariant jest polecany raczej zaawansowanym kajakarzom, ponieważ prowadzi w dużej części pod prąd rzeki. Drugi szlak kajakowy to znacznie dłuższy „Narwiański labirynt” którego pokonanie zajmuje 2-3 dni. Trasa ma w sumie 44 km i prowadzi z Suraża do Rzędzian. Można ją oczywiście skrócić i wybrać się na wycieczkę tylko którymś z odcinków. Jeśli chcemy skorzystać z któregoś ze szlaków, chęć wypożyczenia kajaka należy zgłosić w siedzibie Parku w Kurowie. Informacje praktyczne Wstęp do Parku jest płatny. Jeden bilet jednodniowy (normalny) kosztuje 8 zł, a trzydniowy – 20. Można je kupić na stronie eparki.pl oraz w punkcie informacji turystycznej w Ośrodku Edukacji Przyrodniczej „Młynarzówka” w Kurowie. W Ośrodku przygotowano także nowoczesną, multimedialną ekspozycję o przyrodzie doliny Narwi. Bilet normalny na ekspozycję kosztuje 12 zł. Park oferuje też 3 pola biwakowe: Kurowo (przy siedzibie dyrekcji Parku), Topilec oraz Kolonia Topilec. Z dwóch ostatnich można korzystać na podstawie ważnego biletu wstępu, w Kurowie trzeba uiścić dodatkową opłatę (20 zł/os/doba).
Archeolodzy odkryli najstarsze statki pływające po Morzu Śródziemnym. Przypominały kajaki
Kajaki to dziś sposób aktywny wypoczynek. Jednak ich prototypy sprzed kilku tysięcy lat miały bardziej złożone zastosowanie. Archeolodzy ustalili, jak żeglowali Europejczycy w neolicie.
W tym artykule: Jak żeglowano w neolicie? Tak wyglądały kajaki 7 tysięcy lat temu Przyszłość badań archeologicznych Kiedy ludzie zaczęli żeglować po Morzu Śródziemnym? Z badania opisanego na łamach „PLoS One” wynika, że nasi przodkowie dysponowali zaawansowanymi technologicznie łodziami już 7000 lat temu. Wiadomo, jak wyglądały. Jak żeglowano w neolicie? Basen Morza Śródziemnego to jeden z najważniejszych historycznie regionów w Europie. To tu rodziły się cywilizacje kształtujące kulturę i tożsamość całego kontynentu. Z ostatnich ustaleń badaczy wynika, że potencjał morza zauważano na długo przed założeniem Cesarstwa Rzymskiego. Już w neolicie ówczesne społeczności wykorzystywały drogę morską do podróży i w celach handlowych. Świadczą o tym zapisy archeologiczne dotyczące jednostek pływających oraz obecność osad na wybrzeżach i wyspach. Nowe światło na ten okres w historii rzuca ponowne zbadanie kajaków odkrytych w neolitycznej wiosce La Marmotta, położonej nad jeziorem niedaleko Rzymu. Pięć czółen znalezionych podczas wykopalisk powstało z wydrążonych drzew. Konstrukcje liczą ponad 7 tys. lat. Datuje się, że zostały wykonane między 5700 a 5100 r. p.n.e. Tak wyglądały kajaki 7 tysięcy lat temu Kajaki zostały zbudowane z czterech różnych rodzajów drewna. Badacze ustalili też, że ówcześni konstruktorzy wykorzystali zaawansowane techniki konstrukcyjne, takie jak wzmocnienia poprzeczne. Czółna różnią od siebie. I tak na przykład przy jednym z nich zaobserwowano trzy drewniane obiekty w kształcie litery T. Każdy z nich ma dodatkowo otwory, które prawdopodobnie służyły do mocowania lin przywiązanych do żagli. To wskazuje na to, że neolityczne kajaki były w rzeczywistości statkami zdolnymi do żeglugi. Autorzy opisują je jako wyjątkowe przykłady prehistorycznych łodzi. Ich budowa wymagała dokładnego zrozumienia konstrukcji i właściwości drewna, a także dobrze zorganizowanej, specjalistycznej siły roboczej. Z kolei podobieństwa między łódkami z neolitu a nowszymi technologiami żeglarskimi potwierdzają, że właśnie w tym okresie ludzie dokonali znaczących przełomów w podróżach morskich. Wielka kolonizacja – jak wyglądało zakładanie kolonii przez starożytnych Greków? Starożytni Grecy nieustannie porzucali swe siedziby, by zakładać nowe miasta w najdalszych zakątkach znanego im świata. W koloniach arystokraci zyskiwali szansę na większe bogactwa, a biedni... Przyszłość badań archeologicznych Więcej na ten temat mogą zdradzać inne łodzie w pobliżu La Marmotta. Autorzy badania sugerują bowiem, że może być ich tam więcej. – Bezpośrednie datowanie neolitycznych kajaków z La Marmotta ujawnia, że są to najstarsze kajaki na Morzu Śródziemnym, co zapewnia bezcenny wgląd w neolityczną nawigację. To badanie ujawnia niesamowite zaawansowanie technologiczne wczesnych społeczności rolniczych i pasterskich, podkreślając ich umiejętności obróbki drewna i budowy skomplikowanych statków – podsumowują. Źródło: PLOS ONE. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Maya Bay – Niebiańska plaża w Tajlandii znowu otwarta
„Natura jest w stanie sama się uzdrowić, jeśli tylko jej na to pozwolimy". Na Maya Bay, jedną z najsłynniejszych plaż na świecie, wrócili turyści. Czeka tam jednak na nich wiele obostrzeń.
W tym artykule: Maya Bay – Co się zmieniło na plaży Niebiańska Maya Bay Maya Beach – Kiedy warto zobaczyć Maya Bay – Nowe restrykcje Maya Bay nie dla nurków Maya Bay – Jak dotrzeć Tajlandia / Maya Bay – Co warto wiedzieć Kiedy w 2000 roku na ekran kin wchodził film „Niebiańska plaża" Danny'ego Boyle'a, władze Tajlandii liczyły, że hit z Leonardo DiCaprio ściągnie do ich kraju nowych turystów. Nikt się jednak nie spodziewał aż takiego sukcesu. Wkrótce po premierze filmu na wyspę Koh Phi Phi Leh zaczęło przybywać po tysiąc wczasowiczów dziennie. Delikatny ekosystem plaży Maya Bay nie miał prawa tego wytrzymać i w 2018 roku ostatecznie podjęto decyzję o zamknięciu plaży. Na wyspę ściągnięto ekologów i oceanologów, którzy mieli ratować całkowicie zniszczony ekosystem. Maya Bay – Co się zmieniło na plaży Naprawa szkód wyrządzonych przez turystów zajęła 4 lata. Plażę otwarto ponownie zimą 2022 roku. – Do zatoki powróciły rekiny, rafy koralowe znów się rozwijają, a woda jest nareszcie czysta – mówi agencji Reuters dr Yuthasak Supasorn, minister do spraw turystyki Tajlandii. – Natura jest w stanie sama się uzdrowić, jeśli tylko jej na to pozwolimy – dodaje polityk. Po zamknięciu w 2018 roku na plaży przeprowadzono szereg zmian: oczyszczono ze śmieci, posadzono nowe drzewa i inne rośliny zadbano o koralowce zbudowano nową promenadę, która ma chronić piasek i rośliny przed dalszymi skażeniami i zniszczeniami zakazano kotwiczenia łodziom w zatoce Przede wszystkim ograniczono jednak liczbę dziennych odwiedzających do maksymalnie 3 tys. osób. Na plaży można przebywać wyłącznie między godziną 10 a 16 i w jednej chwili nie może tam być więcej niż 300 osób. Tajlandia informacje ogólne, historia. Tajlandia dawniej i dziś To piękny i zasobny kraj, który ma trudną historię. Tajlandia dawniej była areną krwawych konfliktów. Dziś wygląda to inaczej. Opisujemy, jakim krajem jest Tajlandia. Informacje na ten tem... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/e8da1afb70ff8827eb71c9c2e643fdb121684a87-3d75f8e.jpeg" width="938" height="645" alt="Tajlandia informacje ogólne, historia. Tajlandia dawniej i dziś (Fot. Chaiwat Subprasom/SOPA Images/LightRocket via Getty Images)" title="Tajlandia informacje ogólne, historia. Tajlandia dawniej i dziś (Fot. Chaiwat Subprasom/SOPA Images/LightRocket via Getty Images)" /> Niebiańska Maya Bay Słynna plaża leży na małej, niezamieszkałej wyspie Koh Phi Phi Leh, w zatoce otoczonej przez sięgające 100 metrów strome klify. Sama wyspa zajmuje powierzchnię około 6 km2 i jest częścią archipelagu Koh Phi Phi w południowej Tajlandii. Zatoka Maya Bay składa się z kilku plaż, z których najdłuższa i najsłynniejsza ciągnie się na szerokości 200 metrów. Plaża jest bardzo dobrze przygotowana na przyjęcie turystów. Do dyspozycji są tu łodzie długoogonowe, łodzie motorowe i statki wycieczkowe, które oferują rejsy po Morzu Andamańskim. Statkami można się też dostać do najpopularniejszych punktów nurkowych i wędkarskich. Na niektórych statkach kucharz może przygotować i podać rybę złowioną przez turystów. Dużą popularnością cieszą się też wycieczki na okoliczną wyspę Phi Phi Don, gdzie na plaży Monkey Beach można zobaczyć małpy odwiedzające tę plażę z krystalicznie czystą turkusową wodą. W drodze na Phi Phi Don warto zwrócić uwagę na niezwykłe klify i jaskinie, w tym Jaskinię Wikingów z ptasimi gniazdami. Na sięgającej 20 metrów szerokości plaży na Maya Bay występują wydmy. Okala ją też gęsta roślinność. Krystalicznie czysta woda sprawia, że trudno oderwać oczy od morza. W pobliżu występują rafy koralowe. Bezpośrednio z plaży wiedzie krótki szlak (ok. 5 min.) do zatoki Loh Samah. Na jego krańcu znajduje się skała z otworem prowadzącym na kolejną piękną plażę. Zdarza się, że w okresie od maja do października, kiedy morze jest bardziej wzburzone, jest to jedyna droga, którą można dotrzeć do Maya Bay. Maya Beach – Kiedy warto zobaczyć Wyspę Koh Phi Phi Leh można odwiedzać jedynie w okresie od listopada do maja ze względu na wysokie fale występujące przez resztę roku. Najlepiej przypłynąć tu z samego rana lub późnym popołudniem. Do niedawna Interesującą opcją był również nocleg na tutejszym kempingu, dzięki czemu można było cieszyć się plażą zanim przybędą tłumy turystów. Kemping został jednak zamknięty, a nocowanie w zatoce zabronione. Dodatkową atrakcję stanowią oszałamiające zachody słońca. Na wyspie znajdują się toalety oraz sklepik przekąskami i napojami. Można skorzystać z grilla, ale rozpalanie ogniska jest zabronione. Z produkcją filmu „Niebiańska plaża" wiążą się pewne kontrowersje. Wytwórnia filmowa Fox postanowiła wprowadzić pewne „udoskonalenia” na plaży, aby wyglądała ona jeszcze bardziej tropikalnie. Posadzono m.in. ok. 60 palm, usunięto niektóre wydmy i drzewa kokosowe, aby poszerzyć teren. Mimo, że po zakończeniu zdjęć próbowano przywrócić dawny wygląd temu miejscu, nigdy do końca się to nie udało. Dopiero katastrofalne tsunami z 2004 roku przywróciło plaży dawny naturalny wygląd. Maya Bay – Nowe restrykcje W celu ochrony ekosystemu zatoki władze Tajlandii wprowadziły nowe ograniczenia i obostrzenia, które obowiązują od 2022 roku. Przed przybyciem wymagana jest uprzednia rezerwacja. Pływanie i snurkowanie zostały zabronione. Łodzie z turystami mogą cumować w wyznaczonym miejscu poza zatoką, skąd w kierunku plaży prowadzi drewniany deptak. Maya Bay nie dla nurków Zaledwie godzinę lotu od Bangkoku i 90 minut od Singapuru leży niewielki obszar, który zajmuje zarówno wyspę Phuket, jak również pobliskie miasto Krabi. To doskonałe punkty startowe do nurkowania w Tajlandii. W tych dwóch miejscach znajdują się jedne z najbardziej idyllicznych krajobrazów w Tajlandii. Rozreklamowane przez Leonardo di Caprio i ego kolegom z ekipy wyspy Phi Phi naprawdę robią wrażenie, nawet jeśli uznać je za mocno skomercjalizowane. Fantastyczna sceneria rozciąga się również poniżej linii wody. Jaskinie, nawisy i miejsca do przepływania są wyrzeźbione w miękkim wapieniu, pozostawiając wiele kącików i szczelin dla morskich zwierząt. To wszystko przez lata przyciągało amatorów nurkowania i profesjonalnych nurków. Południowy koniec malutkiej Ko Bida Nok był doskonałym przykładem tutejszych nurkowisk: płytka zatoka na wschodniej stronie ma ogromne ogrody korali Acropora cervicornis i niewiarygodnych ilości koralowych ryb rafowych, takich jak balistydy, pokolcowate i motylki. Dziś nurkowanie w zatoce Maya Bay jest zabronione. Jeśli zakochać się, to w Guanajuato. Miasto dla zakochanych i fanów mumii Guanajuato leży na wysokości ok. 2 000 m n.p.m. To niezwykłe miasto w środkowym Meksyku przyciąga tysiące turystów wspaniałą hiszpańską architekturą z końca epoki kolonialnej. Maya Bay – Jak dotrzeć Nie ma stałych i bezpośrednich połączeń lotniczych z Polski do Tajlandii. Szukając biletów, najlepiej jest szukać lotów na wyspę Phuket lub do Bangkoku z przesiadką w jednym z europejskich miast. Lot z Frankfurtu do Bangkoku trwa około 11 godzin. Tajlandia to kraj rozległy. Najłatwiej jest tam poruszać się lokalnymi samolotami. Z Bangkoku do Phuket leci się około półtorej godziny. Na dłużej warto zatrzymać się właśnie na Phuket lub na wyspach archipelagu Kho Phi Phi, gdzie jest dość rozbudowana baza hotelowa. Na wyspę Kho Phi Phi Leh, gdzie znajduje się Zatoka Maya Beach, można dotrzeć jedynie łódką lub statkiem. Rezerwację można bez problemu dokonać w jednym z hoteli lub resortów w tym turystycznym regionie. Tajlandia / Maya Bay – Co warto wiedzieć Tajlandia zasłużenie stała się jednym z głównych celów wypraw turystycznych do Azji Południowo-Wschodniej. Kraj składa się z czterech odmiennych regionów: tropikalnego południa – zachęcającego rozsłonecznionymi plażami i wyspami; górzystej północny – zamieszkanej przez plemiona górskie i obejmującej prawie legendarny Złoty Trójkąt; żyznych równin centralnych nazywanych ryżowym spichlerzem Azji oraz Isaanu – rozsławionej ruinami budowli Khmerów suchej równiny na północnym wschodzie kraju, którą opływa potężna rzeka Mekong. Mimo takiej różnorodności Tajlandia pozostaje jednym organizmem dzięki trzem spajającym czynnikom: religii buddyjskiej, monarchii i stabilnej demokracji. Wszędzie tu spotyka się uroczych ludzi, żyjących według zasady mai pen rai (nie martwić się). Waluta: bat (1 bat = ok. 0,13 zł) Język: tajski Strefa czasowa: +5 godzin w odniesieniu do czasu w Polsce Region: Krabi Akwen: Morze Andamańskie Sezon: od listopada do kwietnia Opalanie topless: zabronione Pływanie i snurkowanie: zabronione Cena: Za wejście na plaże trzeba zapłacić, gdyż miejsce stanowi obecnie część obszaru chronionego. Jedynie obywatele Tajlandii nie ponoszą opłaty. Opłata za wejście do Maya Bay wynosi 400 batów (ok. 50 zł). Dzieci mogą liczyć na 50% zniżki. Pogoda: Najgorętszym miesiącem w Maya Bay jest marzec, kiedy średnia maksymalna temperatura wynosi 34°C. Najchłodniejszym miesiącem jest luty, kiedy średnia maksymalna temperatura to 33°.
Nowy wyczyn w stajni Red Bulla – kajakarz zjechał ze śmiertelnie niebezpiecznego wulkanu
Firma Red Bull słynie z tego, że lubi przekraczać niebezpieczne granice w sportach ekstremalnych. Niedawno udostępniła nagranie, na którym 29-letni Hiszpan zjeżdża kajakiem z 2-kilometrowego zbocza ośnieżonego wulkanu z prędkością niemal 100 km/h, po czym przedziera się przez las i ląduje w rzece tuż przed zejściem wodospadu.
25 kilometrów w dół z prędkością 100 km/h Widocznym na nagraniu śmiałkiem jest 29-letni zawodnik marki Red Bull Aniol Serrasolses, którego początkowo obserwujemy na szczycie jednego z najbardziej aktywnych wulkanów w Chile (Villarrica), gdy podziwia majestatyczne widoki z wysokości prawie 3 kilometrów, a następnie wskakuje do kajaka, by pokonać około 25-kilometrowy zjazd. Na udostępnionym filmie widzimy, jak Serrasolses delikatnie wychyla się zza krawędzi, a następnie rusza jak strzała, trzymając się wyznaczonej trasy za pomocą wioseł. Miejscami obserwujemy, jak w szaleńczym pędzie sportowiec odrywa się od ziemi, a jego kajak odbija sobie od gzymsów śniegu, po czym znowu uderza w zbity śnieg i mknie przed siebie z niewyobrażalną prędkością. Po pokonaniu skalistej i najmocniej ośnieżonej części trasy kajak Hiszpana wjeżdża na zalesiony teren, gdzie drzewa, liście i inne elementy roślinności układają się w ekstremalny tor przeszkód. Tę część trasy również pokonuje śpiewająco, unikając jakichkolwiek kolizji. W końcu obserwujemy, jak Serrasolses dociera do wartko płynącej rzeki, którą pokonuje bez większych ekscesów – aż do wodospadu. Gdy dociera do jego progu, wykonuje w powietrzu dwa pełne obroty kajakiem, czyli trick zwany podwójnym kickflipem, i tym samym zostaje pierwszą osobą na świecie, która tego dokonała. Kiedy sportowiec się zatrzymuje, na jego twarzy widać euforyczną radość. “Chodzi o to, żeby po prostu żyć” Hiszpański zawodnik zmierzył się z tym zjazdem we wrześniu ubiegłego roku, czyli na początku chilijskiej wiosny, kiedy na ziemi leżał jeszcze śnieg, lecz rzeki już wartko płynęły. Ponieważ większość zawodów sportowca została odwołana z powodu pandemii, skupił się on na swoich ambitnych projektach, a zjazd z wulkanu Villarrica był jednym z nich. Korzystając ze wspaniałej zimy, jaką Chile przeżywało w 2020 roku i wszelkich trudności w podróżowaniu, które wynikają z sytuacji, w jakiej żyjemy, zadecydowałem, że właśnie ten rok będzie rokiem na rozwój tego projektu” – powiedział Serrasolses. Przed dokonaniem swojego historycznego wyczynu zawodnik wykonał jazdę próbną, ale nie poszła mu ona zbyt dobrze – podczas zjazdu treningowego uderzył w wybojnicę, prawie wykonał obrót o 360 stopni i przeleciał 10 metrów w powietrzu, po czym wylądował centralnie na twarzy. Na szczęście główny przejazd poszedł o wiele sprawniej, a pytany o swoje osiągnięcie Hiszpan opisuje je jako “całkiem fajne”. "Część na śniegu była najtrudniejsza, ponieważ kajak nie jest przystosowany do takiej jazdy, więc jedzie się na nim jak na sankach. Płyniesz naprawdę szybko, ale nie masz nad tym żadnej kontroli". Na pytanie, dlaczego podejmuje tak trudne wyzwania, ekstremalny kajakarz odpowiada, że chociaż adrenalina jest tu ważnym czynnikiem, to jednak “miejsca, ludzie i doświadczenia” dostarczają mu największych emocji w tym sporcie. “W kajakarstwie chodzi też o to, żeby po prostu żyć. Przenosi cię to w inny czas, gdzie wszystko jest prostsze" – powiedział w jednym z wywiadów.
Meandrujące rzeki, gęste lasy, do tego wszechobecna cisza. Z dala od telewizora, samochodu, klimatyzacji, za to w bliskim kontakcie z naturą. Kajaki to świetny pomysł na weekend!
W tym artykule: Poznaj 6 najlepszych tras kajakowych w Polsce >>> Poznaj 6 najlepszych tras kajakowych w Polsce >>> ###gallery-end###
Norwegia widziana z kajaka. Dzięki tym zdjęciom poczujecie, jakbyście tam byli!
Zobacz wszystkie zdjęcia >>> Tomasz Furmanek na świecie znany jest przede wszystkim jako autor niezwykłych zdjęć z perspektywy kajaka. Urodził się w Polsce, od wielu lat mieszka w Norwegii – wyjechał jeszcze w dzieciństwie. Jego fotografie są charakterystycznie symetryczne, w centrum każdej znajduje się dziób kajaka. Do tego dochodzi gra światła. Furmanek umieszcza widza w takim punkcie, aby ten poczuł się uczestnikiem wydarzeń w norweskiej scenerii. Jak powstają zdjęcia? Kajakarz na kasku montuje kamerę GoPro, często musi czekać, aż uspokoi się wiatr. Regularnie udowadnia, że da się zrobić świetne zdjęcia bez drogiego sprzętu. Wszystko zaczęło się od nurkowania. Żeby nurkować w wybranym miejscu, łatwiej było poruszać się małą łódką - kajak nadaje się do tego wyśmienicie! I stało się – od nurkowania do kajakowania, od kajakowania do fotografowania. Dziś na Instagramie znajdziemy ok. 870 jego zdjęć z kajakiem w roli głównej! Czas na Polskę Fotograf, jak przyznaje w rozmowie z national-geographic.pl - nie pływał jeszcze kajakiem w Polsce. Niestety. Zamierza to jednak zmienić - Mam składany kajak, który mogę transportować ze sobą w samolocie. Polskę zna nie najgorzej - w czasie studiów przez 3 lata mieszkał w Gdańsku. - Myślałem o robieniu zdjęć w niektórych polskich miastach - Krakowie, Warszawie i Gdańsku. Może w następnym roku uda mi się zrealizować mały projekt fotograficzny w Polsce - mówi Furmanek. Trzymamy za słowo. Kajakowe przygody Furmanka można śledzić na Instagramie.
Polska dla aktywnych: kajakowy szlak Gwdą. Cichcem bliżej natury
Chcesz uciec od cywilizacji, zdać się tylko na siebie? To wybierz się na jakąś odludną rzekę, na przykład Gwdę płynącą na obrzeżach Pojezierza Drawskiego w Zachodniopomorskiem.
Płynąc nią, można przez cały dzień nie zobaczyć żywego ducha. Wchodząc do lasu podczas przerwy na popas – nie znaleźć żadnej wydeptanej ścieżki ani śladu obozu po innych turystach. Kajakowy szlak Gwdą zaczyna się na jeziorze Wierzchowo, a pokonanie całości zajmuje około tygodnia. Przez pierwsze dni rzeka jest tak wąska, że kajaka nie da się obrócić na wodzie, a przyroda i las są dosłownie na wyciągnięcie ręki. Urok takiej wyprawy polega na obcowaniu z dziką, nieskalaną naturą. Kajaki poruszają się bezszelestnie, nie zakłócają ciszy, nie płoszą zwierząt. Po drodze przepływa się przez kilka jezior, ale żeby odnaleźć ukryte w trzcinach ujścia rzeki, koniecznie trzeba mieć mapę. Kiedy koryto Gwdy staje się szersze, pojawiają się elektrownie wodne. To jest atrakcja! Część pochodzi jeszcze z XIX w. Niektóre tkwią osamotnione w lesie, otoczone wysokim płotem, a ich właściciele tylko z daleka obserwują kajakarzy. Na szlaku zdarzają się też zrujnowane jazy, mosty i inne budowle hydrotechniczne. Niekiedy da się z duszą na ramieniu ześlizgnąć kajakiem z małego wodospadu, a czasem trzeba wysiąść i brodząc w wodzie, pchać wyładowaną łódeczkę po kamieniach i zwalonych drzewach. Na czas spływu cały sprzęt i żywność zabiera się ze sobą. Obóz rozstawia się na brzegu rzeki, w lesie, na polanie – tam, gdzie akurat ktoś wypatrzy atrakcyjne miejsce. Zapasy jedzenia można uzupełnić w napotkanych wioskach. Jeśli pada, trzeba zacisnąć zęby i mieć nadzieję, że namiot i śpiwór zawinięte w foliowe worki będą wieczorem suche. Burzę można przeczekać pod jakimś mostem. Najpiękniejsze w czasie takiej wyprawy są wieczorne ogniska – w leśnej głuszy, na dzikiej skarpie na zakręcie rzeki. Na patykach skwierczą kupione w wiosce kiełbaski, ktoś przygotował szaszłyki, ktoś ma jakąś ciekawą historię do opowiedzenia. Takie wyprawy to także ryzyko skaleczeń, kataru, utopienia iPhone’a (co nie ma znaczenia, bo ani prądu, ani zasięgu nie ma), pogryzienia przez komary i odcisków na dłoniach. To także gwarancja przygody, mocnych przeżyć i zdrowego wysiłku. Warto wiedzieć Rzeka Gwda płynie przez 145 km. Jej źródło znajduje się w okolicach wsi Porost. Spływy organizuje wiele firm – zawożą one ekipę na start razem z kajakami, a potem odbierają. Kajaki.pl oferują na kilkudniową wyprawę. W wakacje warto zrobić wcześniej rezerwację, bo to apogeum spływów.
Kajaki - wszystko, co warto wiedzieć . Trasy dla początkujących, średniozaawansowanych i ekstremalistów
Daleko od telewizora, samochodu, klimatyzacji, za to w bliskim kontakcie z naturą! Ruszamy na spływ kajakowy.
Z wiosłem w dłoni Miarowy ruch wioseł: prawa ręka, lewa, prawa, lewa. Szum trzcin niespiesznie przesuwających się wzdłuż burt i odgłosy wody kapiącej z piór. Cisza, spokój, skupienie. Nagle w pobliskich zaroślach odzywa się głos drapieżnika i zaraz na niebie pojawia się sylwetka sokoła – ptak szuka porannej zdobyczy. Po chwili 50 m od kajaka kołuje myszołów. A rano widzieliśmy bielika. To nie wspomnienia z wizyty w zoo – tak potrafi wyglądać zwykły dzień podczas spływu kajakowego w dolinie Rospudy. Nie ma innego sposobu, by dotrzeć do takich dzikich i nietkniętych miejsc – kajak jest tu wprost wymarzonym środkiem lokomocji. Lekki, zwrotny, świetnie sobie radzi na odcinkach, gdzie rzeka meandruje. Jest wygodny na długich jeziorach rynnowych, w które wpływa kręta rzeka. I w dodatku pakowny, można w nim schować namioty, śpiwory i ekwipunek na kilkudniowy spływ. – Moda na kajaki wraca – powiedział mi jeden z właścicieli wypożyczalni na Suwalszczyźnie. Przez długi weekend w okolicach Bożego Ciała wynajął 80 kajaków – wszystkie, jakie miał. Większość dla jednego stołecznego banku, resztę dla indywidualnych kajakarzy, którzy sami skrzykują się w kilkunastoosobowe grupy – jak my. Nic dziwnego, że sport ten wraca do łask. Wraz z postępem technologicznym i zastosowaniem w łódkach nowoczesnych materiałów przestał być męczącą walką z cieknącymi drewnianymi wrakami lub kruchymi ciężkimi samoróbkami z włókna szklanego i żywicy. Teraz siedzi się wygodnie w lekkich łódeczkach z kolorowego polietylenu, a wszystkie ubrania przewozi się w wodoszczelnych workach. – Kajaki dają możliwość niezwykle bliskiego obcowania z przyrodą oraz są wspaniałym sposobem na wzmocnienie kondycji – mówi Marcin Chodorowski, który uprawia ten sport od lat, i to w każdą pogodę – nawet zimą! Podczas wiosłowania pracują nie tylko mięśnie rąk, ale (w zależności od stylu pływania, rodzaju sprzętu i rzeki) także grzbietu, obręczy barkowej, a nawet brzucha. Czasami biorą w nim udział... nogi! Po dniu spędzonym w kajaku na rzece o wartkim nurcie można się poczuć naprawdę zmęczonym. Wtedy z radością zasiada się do wspólnej kolacji, przy obowiązkowym dla kajakarzy ognisku. Od szuwarów do wodospadów Kajakami można pływać wszędzie tam, gdzie woda ma co najmniej 15 cm głębokości. W Polsce najpopularniejsze jest kajakarstwo jeziorowe (zwane przez niektórych z nutką pogardy „szuwarowo-bagiennym”). Od lat coraz tłoczniej robi się też na spływach rzekami Suwalszczyzny, Mazur, Kaszubów i Pomorza – wtedy jest się kilka–kilkanaście dni na rzece i można naprawdę poczuć smak przygody. Dla odważniejszych i bardziej zaawansowanych jest kajakarstwo górskie w kilku odmianach: pływania po tzw. białej wodzie, slalomu i niemal akrobatycznego freestyle’u. Na Zachodzie ogromną popularność zyskuje kajakarstwo morskie – śmiałkowie pływają od portu do portu, nawet między górami lodowymi! Jak zacząć? „Na kajaku pływać umie każdy” – taka jest obiegowa opinia. – Całkowicie błędna – uważa Piotr Sikora ze szkoły kajakarstwa „Retendo”. Niedoświadczony kajakarz męczy się bez potrzeby, a wystarczyłoby mu nawet dwudniowe szkolenie, by dużo lepiej pływać choćby i po szuwarach. Przygotowanie do radzenia sobie na rzekach górskich zajmuje kilkakrotnie więcej czasu i wymaga również siły fizycznej niezbędnej do walki wiosłem z białą wodą, jak nazywana jest spieniona górska rzeka. Na początek najlepiej jest wybrać się na krótkie, jednodniowe wycieczki. Rozsądek nakazuje, żeby dopiero po pewnym czasie i obyciu z kajakiem decydować się na kilkudniowe trasy po łatwych rzekach czy jeziorach. Projektując pierwszy spływ, nie należy liczyć na to, że pokonamy dziennie więcej niż 10–15 km rzeki. Od drewna do kewlaru Ile rodzajów kajakarstwa, tyle rodzajów kajaków. Na jeziorach i rzekach nizinnych używa się ok. 3-metrowych 1-2-osobowych łódek z dużymi przestrzeniami bagażowymi na dziobie i rufie w których przewozi się sprzęt biwakowy. Jeszcze dłuższe są kajaki morskie. Najkrótsze z rodziny kajakowej są te, na których pływa się w górach i robi freestylowe ewolucje. Dla podróżujących w dalekie kraje przydatny może być kajak dmuchany lub składany. Do lamusa odeszły (na szczęście) kajaki drewniane i z włókna szklanego (no, prawie). Większość dzisiejszego sprzętu jest zrobiona z lekkiego i trwalszego polietylenu. Koszt takiego kajaka waha się od 1 do 6 tysięcy złotych. Za wypożyczenie na jedna dobę zapłacimy. Coraz większą popularnością cieszą się też kanu (canoe, kanadyjka) – łodzie napędzane wiosłem o jednym piórze (pagajem), które mogą kojarzyć się z wyprawami na Dziki Zachód. Kosmiczne materiały zastąpiły drewno również w konstrukcji wioseł. Dziś coraz częściej zamiast prostego kija zakończonego dwoma owalnymi piórami spotkać można wyrafinowanie wyprofilowane gryfy z włókiem kompozytowych z końcówkami o hydro- i aerodynamicznych kształtach wymodelowanych komputerowo. Dla przeciętnego turysty rzeczno-jeziorowego proste wiosło za 200-300 zł będzie absolutnie wystarczające. Kosztowne drobiazgi Do kompletu sprzętu kajakowego doliczyć trzeba jeszcze kamizelkę ratunkową, a na rzeki górskie również kask i linkę asekuracyjną – tzw. rzutkę. W chłodniejsze dni profesjonaliści pływają kajakami w specjalnej odzieży – syntetycznych koszulkach, skafandrach neoprenowych lub kompletnych kombinezonach. Zdecydowanie warto zaopatrzyć się przed wyjazdem kajakowym w buty do chodzenia w wodzie i nieprzemakalne zawijane worki do przewozu sprzętu biwakowego, jedzenia, dokumentów i komórek. Bardzo ważne, a często niedoceniane drobiazgi na kajak to: czapka, krem z wysokim filtrem UV, butelka wody (może być z odrobiną soku) i „szturmżarcie” – coś do pogryzania w ciągu dnia, by nie opaść z sił (najlepiej jedzenie wysokowęglowodanowe: suszone morele, batony energetyczne, czekolada, banany). Nie wolno też ruszyć na wodę bez apteczki i specjalistycznych map trasy spływu. TRASY DLA POCZĄTKUJĄCYCH 1. Krutynia Jeden z najpiękniejszych szlaków nizinnych Europy. Prowadzi przez Puszczę Piską i Mazurski Park Krajobrazowy, zamieszkiwane m.in. przez bieliki i orły przednie. Ponad połowa z około 100 km trasy przebiega przez stojącą wodę – spokojne i łatwe dla początkujących kajakarzy jeziora. Spływ zaczyna się w Sorkwitach, gdzie w pobliżu rzeki wzniesiono w XIX w. wspaniały neogotycki pałac. Po drodze można zobaczyć rezerwat z wyspami pływającymi, flisaków w płasko-dennych łodziach, klasztor Starowierców w Wojnowie, a także Park Dzikich Zwierząt w Kadzidłowie. Metę w Rucianem-Nidzie osiąga się po ośmiu dniach. Noclegi w namiotach na brzegach rzeki lub na bezludnych wyspach. 2. Czarna Hańcza Suwalszczyzna w pełnej krasie – dzikie tereny, czysta woda i bogactwo przyrody. Rzeka ma dwa wyraźne odcinki: górny – trudny i środkowy – łatwy i ładny. Początek spływu to jezioro Wigry, nad którym góruje klasztor kamedułów. Rzeka jest szeroka, zasobna w wodę przez cały rok i wije się wśród lasów. Od miejscowości Rygol Czarna Hańcza płynie w stronę Niemna na Białorusi, my zaś kierujemy się na Kanał Augustowski. Zbudowany przez Polaków w pierwszej połowie XIX w. szlak prowadzi do Augustowa przez system siedmiu unikatowych śluz. Całość trasy od Wigier zajmuje ok. 8 dni. 3. Brda Ten lewy dopływ Wisły przecinający Bory Tucholskie ma urozmaicony i kręty bieg. Rzeka wije się wśród rozległych lasów, malowniczych jezior i wciąż jeszcze dzikiej przyrody. Cały szlak kajakowy prowadzący Brdą – od Jeziora Dużego Pietrzykowskiego do ujścia – liczy ponad 230 km, a na jego przebycie trzeba zarezerwować około trzech tygodni. Większość kajakarzy rozpoczyna jednak spływ w Nowej Brdzie, omijając w ten sposób górny, dość uciążliwy fragment rzeki. Na szlaku jest spora szansa na spotkanie z dziką zwierzyną – jeleniami, sarnami, dzikami, czarnymi bocianami i czaplami. TRASY DLA ŚREDNIOZAAWANSOWANYCH 1. Rospuda Najsłynniejsza rzeka IV RP. Warto ją odwiedzić nim dzikie bagna i unikatowe w skali europejskiej ekosystemy zostaną rozjechane i przecięte autostradą dającą wytchnienie od TIR-ów mieszkańcom Augustowa. Spływ rozpoczyna się zazwyczaj w okolicach Filipowa. Początkowo rzeka jest bystra i ma odcinki, gdzie kajak trzeba przenosić lub przeprowadzać pod mostkami, wysiadając z niego. Stopniowo jednak łagodnieje, wdzięcznie meandrując wśród trzcin i mokradeł. Na szlaku jest także kilka atrakcyjnych jezior rynnowych, ruiny pałacu Paca, a za miejscowością Raczki mija się Uroczysko Święte Miejsce – starodawny punkt kultu religijnego z krzyżem postawionym 700 lat temu przez Jadźwingów. Dopłynięcie do Augustowa zajmuje około 6 dni. www.rospuda.pl 2. Uła–Mereczanka–Niemen [Litwa] Spływa się przez malowniczy Dzukijski Park Narodowy – naturalnie dzikie tereny z minimalnymi śladami działalności człowieka. Nieliczne stare i słabo zaludnione wioski wzdłuż trasy są świetnie wkomponowane w krajobraz. Uła szerokością przypomina Czarną Hańczę. Przecina rozległe łąki i wije się wśród sosnowych lasów w głębokiej dolinie o piaszczystych, wysokich brzegach. Płynąc, często trzeba pokonywać zwalone drzewa. Spokojna rzeczka wpada do dwa razy szerszej Mereczanki, gdzie już nurt jest dość szybki. Po dwóch dniach kajakowania dociera się do Niemna. Tam co prawda nurt jest powolny, ale rzeka głęboka. Dodatkową zaletą 7-dniowego spływu jest niemal całkowity brak turystów. 3. Wąwóz Ardèche [Francja] Urokliwy wąwóz o wapiennych ścianach sięgających 300 m w sercu gór Ardeche w południowo-zachodniej Francji. Punktem kulminacyjnym kanionu jest potężny (60 m wysokości) skalny most Pont d’Arc. Większa część trasy 30-kilometrowego spływu prowadzi przez rezerwat niedostępny dla turystów w inny sposób, jak tylko od strony wody. Dzięki temu szansa na kontakt z nieskażoną przyrodą jest więcej niż pewna. Rzeka jest spławna od Wielkanocy do października. TRASY DLA ZAAWANSOWANYCH 1. Dunajec Pływanie kajakiem po wrzącej białej kipieli rzek górskich gwarantuje potężną dawkę adrenaliny. Dzisiejsi kajakarze pokonują odcinki górskich rzek jeszcze niedawno uznawane za „niespływalne”. To może być szalenie emocjonujące, ale i niebezpieczne, dlatego pływanie po np. Dunajcu jest zazwyczaj poprzedzone kilkudniowym szkoleniem na sztucznym torze kajakowym (w Wietrznicach koło Łącka, w odnodze rzeki). Dla nieco mniej wprawnych w kajakowaniu po „białej wodzie” dobrym pomysłem jest przepłynięcie trasy w dwuosobowym kajaku dmuchanym lub pontonie górskim. Emocje i tak gwarantowane. 2. Sardynia [Włochy] Skalista Wyspa na Morzu Śródziemnym znana jest ze wspaniałych plaż i krystalicznie czystej wody. Nie ma lepszego sposobu na poznanie morskich atrakcji Sardynii jak podróż wzdłuż jej wybrzeża przysposobionym do tego kajakiem. W Olbii, gdzie dobijają promy z kontynentu i docierają niektóre linie lotnicze, początek biorą dwie trasy – na południe, wzdłuż łagodnego wschodniego wybrzeża, stającego dęba w okolicach uroczego miasteczka Cala Gonone, lub na zachód, z widokiem na nieodległą Korsykę, wzdłuż północnych krańców wyspy usianych fantazyjnymi granitowymi forma- mi skalnymi. Wyprawa wymaga obycia z kajakiem morskim, kondycji, szczypty fantazji i sporej dawki zdrowego rozsądku. Satysfakcja pewna – niespieszny tryb życia mieszkańców tej czarującej wyspy w połączeniu z dietą bogatą w sery, warzywa i wina zapewniły im pierwsze miejsce na liście długowiecznych nacji Europy! 3. Zatoka Disko [Grenlandia/Dania] Kajakowanie między górami lodowymi to chyba najbardziej przygodowy rodzaj kajakarstwa mors-kiego. Jeśli gdzieś go spróbować, to tylko w ojczyźnie tego sportu – na Grenlandii. Tamtejsi Eskimosi od pokoleń bowiem polowali na foki z kajaków (do dziś powrót do pionu po wywrotce w wodzie nazywa się w kajakowej gwarze „eskimoską”). Dwutygodniowa wyprawa z Kangerlussuaq do Ilulissat wymaga sporego doświadczenia i wytrzymałości – temperatura powietrza latem waha się od 5 do 15°C, a wody od zera do 4. Jednak pływanie w okolicach lodowych gigantów będzie z pewnością przeżyciem. TRASY DLA EKSTREMALISTÓW 1. Kanion Kolorado [Stany Zjednoczone] Najbardziej znany kanion świata oferuje wyśmienite warunki do ekstremalnego kajakarstwa górskiego. Śmiałkowie mogą przedzierać się przez rwące bystrza i skakać z dziesięciometrowych wodospadów. Żeby móc spłynąć kanionem liczącym 370 km na własną rękę, trze-ba się postarać o specjalne rządowe zezwolenie. Przeciętny czas oczekiwania na nie wynosi... 14 lat! Rozwiązaniem jest więc skorzystanie z oferty jednej z licznych licencjonowanych firm, które oferują spływy kanionem w kajakach albo pontonach górskich na różnych odcinkach wąwozu. 2. Amazonka [ Peru/Brazylia ] Tylko jeden człowiek na świecie przepłynął najpotężniejszą rzekę świata od źródeł na zboczach Nevado Mismi w peruwiańskich Andach do Atlantyku. Jest nim Piotr Chmieliński, Polak mieszkający w Stanach Zjednoczonych. W ciągu 7 miesięcy pokonał 6 000 km. Śmiałkowie chcący powtórzyć jego wyczyn, muszą przygotować się na przedzieranie się z kajakiem przez najwyższe góry zachodniej półkuli, wąwozy, puszcze i meandry Amazonki. Ale za to miejsce w annałach zapewnione! SPRZĘT KAJAKARZA Kajak Ile rodzajów kajakarstwa, tyle rodzajów łódek. Na jeziorach i rzekach nizinnych używa się 3-metrowych 1-, 2-osobowych kajaków z dużymi przestrzeniami bagażowymi na dziobie i rufie, w których przewozi się sprzęt biwakowy. Jeszcze dłuższe są kajaki morskie. Najkrótsze są te, na których pływa się w górach i robi freestyle’owe ewolucje. Większość dzisiejszego sprzętu jest zrobiona z lekkiego polietylenu. Popularność zyskuje też kanu (kanadyjka) – łódź napędzana wiosłem o jednym piórze. Wodoszczelny worek gwarantuje, że przypadkowa wywrotka nie będzie oznaczać kłopotów. Odzież W chłodniejsze dni profesjonaliści pływają w specjalnej odzieży – syntetycznych koszulkach, skafandrach neoprenowych lub kompletnych kombinezonach. Zdecydowanie warto zaopatrzyć się przed wyjazdem kajakowym w buty do chodzenia w wodzie. Akcesoria. Na rzeki górskie konieczne są kask, czołówka wodoodporna, linka asekuracyjna – tzw. rzutka i nóż kajakowy.
Kajaki na Roztoczu. "W takich miejscach nietrudno uwierzyć, że Polska jest najpiękniejsza”
Łagodne wzgórza, gęste lasy, meandrujące rzeki. Do tego wszechobecna cisza. Kajakiem ruszamy po Wieprzu!
Startujemy wcześnie z Obroczy, malowniczej roztoczańskiej wioski, parę kilometrów za Zwierzyńcem. Świeci słońce, woda odbija świetlne refleksy. Jest nas piątka: dwoje dorosłych, troje dzieci. Wsiadamy do dwóch kajaków i ruszamy. Płyniemy Wieprzem, jedną z najbardziej przyjaznych dla kajakarzy rzek w Polsce. Płytko i wąsko. Nurt niespieszny. Rozglądamy się dookoła. Dzikość krajobrazu urzeka i fascynuje. Zamojszczyznę czasem nazywa się polską Toskanią. To wygodna szuflada i uproszczenie, ale jeśli chodzi o atrakcyjność krajobrazu, okolice np. pomiędzy Zamościem a Tomaszowem Lubelskim w niczym włoskiemu regionowi nie ustępują. Gdy jechaliśmy tu samochodem, co chwilę zatrzymywaliśmy się w pół drogi. A to różowa cerkiewka w Babicach, a to barokowy kościół w Tarnogrodzie z dwoma obrazami weneckiego malarza Domenica Tintoretta. A to imponująca rozmachem cerkiew Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny w Hrubieszowie. Przed wojną w regionie było około 70 cerkwi. Później w ramach akcji „Wisła” wielu prawosławnych zostało przesiedlonych na Mazury i ziemie zachodnie, cerkwie nierzadko zaadaptowano na kościoły katolickie. Dziś powoli prawosławie się odradza. Licząca sobie zaledwie stu wiernych parafia w Tomaszowie Lubelskim krok po kroku restauruje swoją świątynię. Ale już dziś naprawdę warto tam zajrzeć (i wrzucić skromną ofiarę do puszki, na remont). Kto w raju zerwał jabłko? Nurt nie jest szybki, ale trzeba być cały czas skupionym. Wieprz na tym odcinku meandruje niewiarygodnie i czasem trudno zmieścić się w zakręcie. Chwila nieuwagi i jesteśmy w tataraku. Dopływamy do zalewu Rudka. Przylega do niego miejscowość Zwierzyniec. To prawdziwe serce Roztocza, a także brama do Roztoczańskiego Parku Narodowego. Swoją nazwę miasto zawdzięcza hodowli zwierząt, m.in. konika polskiego, jaką prowadzili tu Zamoyscy. Miasto powstało u schyłku XVI w. jako część Ordynacji Zamojskiej, czyli wielkiego majątku ziemskiego, który aż do czasów PRL pozostawał niepodzielony; z czasem była to nawet siedziba ordynacji. Był tu dwór myśliwski i letnia rezydencja magnatów. A wokół wybudowano m.in. tartak, browar oraz fabrykę mydła i porcelany. Wszystko to na tle niekończących się roztoczańskich lasów. Po latach chudych ostatnio Zwierzyniec odzyskuje dawny wdzięk. Zachwyca przepiękny miejski park Zwierzyńczyk z licznymi oczkami wodnymi (a także strefą darmowego wi-fi i liną tyrolską rozpiętą nad stawami) i kościół pw. Jana Nepomucena zbudowany na wyspie, intryguje budynek browaru. Co roku w sierpniu odbywa się tu Letnia Akademia Filmowa, świetna plenerowa impreza dla wszystkich. Po Zwierzyńcu warto przejechać się rowerem. Np. do Florianki, gdzie można obserwować hodowlę koników polskich, a potem nad Stawy Echo – uwielbiane w tych okolicach kąpielisko. Jego nazwa pochodzi od doskonałego echa, które da się tu słyszeć. Gdy krzyknąć: „Kto w raju zerwał jabłko z drzewa”, echo zawsze – zgodnie z prawdą – odpowiada: „Ewa, Ewa, Ewa”. Płyniemy dalej. Wpierw jednak musimy przenieść kajak przez śluzę, nieopodal tutejszej elektrowni. Przecinamy dawny Ogród Skarbowy, czyli park miejski w Zwierzyńcu, zaraz potem przepływamy pod dwoma niewielkimi mostkami i mijamy odnogi potoku Świerszcz. Wieprz pięknie wygląda w słońcu, otoczony soczyście zielonym lasem i łąkami. W takich miejscach naprawdę nietrudno uwierzyć, że „Polska jest najpiękniejsza”. (…) Miasto idealne Na koniec Zamość. Już nie kajakiem, a samochodem. Mówi się o nim „perła renesansu”, „miasto arkad”. Nie bez przyczyny od ponad 20 lat miasto jest na liście światowego dziedzictwa UNESCO. Wrażenie robi zwłaszcza tutejszy Rynek Wielki na planie kwadratu o boku długości 100 m, przez niektórych uważany nawet za najpiękniejszy w Polsce (podobno wyjątkową estymą cieszy się wśród Japończyków). Równie imponujący jest cały układ architektoniczno-urbanistyczny Starego Miasta, pamiętający jeszcze czasy Wazów czy Sasów. Ulubionym miejscem turystów, a zwłaszcza nowożeńców, jest manierystyczno-barokowy ratusz z wachlarzowymi schodami. Nie ma weekendu, by nie powstała tam sesja zdjęciowa. Miasto założył w 1580 r. kanclerz koronny i doradca królów – Zygmunta II Augusta i Stefana Batorego – Jan Zamoyski, a zaprojektował włoski architekt Bernardo Morando. Ideą było stworzenie miasta idealnego, nawiązującego do koncepcji polimorficznych, którego głową miał się stać pałac Zamoyskich, kręgosłupem ulica Grodzka, a ramionami ulice poprzeczne. Do dziś robi to wrażenie. A tuż za miastem znów cisza i spokój. Nastrój sielanki. Jest dziko, dziewiczo. Sąsiedztwo niemal idealne.
Ona, on, mops i kajak. Dmuchane canoe to ich sposób na podróżowanie
Planowali kupić tylko bagażnik rowerowy, ale skoro i tak mieli zamontować hak... kupili przyczepę kempingową. Rowery zostawili w domu, a do przyczepy wrzucili dmuchane canoe. Od tamtej pory są nierozłączni: ona, on, kajak i - od niedawna - mops.
Cztery nogi i cztery łapy na pokładzie Nasza przygoda z kajakiem zaczęła się od podróży na Lofoty. Z początku mieliśmy kupić tylko bagażnik rowerowy, ale skoro i tak mieliśmy zamontować hak.... kupiliśmy przyczepę kempingową. Rowery zostawiliśmy w domu, a do przyczepy wrzuciliśmy dmuchane canoe. Wspaniale jest mieć wspólne pasje i dzielić je z rodziną, a skoro jest już nas trójka (dołączył mops o imieniu Toudi) - do kajaka postanowiliśmy wskoczyć wszyscy razem. Nasz pies świetnie odnalazł się w kajaku, mimo że za pierwszym razem rzeka trochę nas poniosła. Przepłynęliśmy już razem przez norweskie fiordy, kolorowe wody Bałkanów i poznaliśmy możliwości polskich rzek. Dmuchane canoe to był strzał w dziesiątkę! Przez norweskie fiordy Krainę fiordów najlepiej poznawać od strony wody. Nie ma nic piękniejszego od przemierzania norweskich wód kajakiem. Przed przyczepą dmuchamy kajak i ruszamy na podbój bezludnych wysp. Takich niezamieszkałych wysp na Lofotach są tysiące. Dopływając do jednej z nich, czujemy się jak pierwsi odkrywcy, szalejemy po onieśmielająco białym piasku i zbieramy muszelki niczym nie odbiegające od tych z krajów śródziemnomorskich. A wszystko to 300 kilometrów za kołem podbiegunowym. Znów wyruszamy na wody fiordów. Zarzucamy wędkę i zerkamy za przynętą znikającą w otchłani. Błystka przecina taflę wody kusząco mieniącą się błękitem, by zaraz dać się pochłonąć w gęstniejących mrocznych odcieniach. Coraz głębiej i głębiej. Pod nami ponad pół kilometra niezbadanych otchłani wodnego świata. Czasami aż strach zarzucać wędkę – halibuty w fiordach potrafią ważyć 50 kilogramów, a na otwartych wodach mogą osiągnąć zawrotne 200 kilogramów. Na szczęście w naszym kajaku wylądowały tylko tłuściutkie makrele, zapowiadające wspaniałą kolację. Okazuje się, ze wcale nie jesteśmy sami. Brzeg został już obstawiony przez armię mew, a wkurzona wydra podchodzi do nas na wyciągniecie ręki, by głośnym ofukiwaniem dać nam znać, że jesteśmy na jej terenie. Po chwili ostentacyjnie odwraca się do nas plecami, by dać nura do fiordu i wypłoszyć wszystkie ryby. Już nic dzisiaj nie złowimy. Zasiadamy do kolacji przy świdrujących spojrzeniach mew. Nie potrzebujemy świec - wieczorem czeka nas spektakl świateł. Zielona łuna zorzy rozpościera się nad naszymi głowami, by rozbudzić nasze marzenia i zniknąć jak gdyby nigdy nic chwilę potem . O to jej chodziło - trzeba tu wrócić po jeszcze! Polska kajakiem Canoe kupiliśmy z myślą o wodach Norwegii, ale od tamtej pory na innych wyjazdach jesteśmy nierozłączni. Nie musimy jechać aż 3 tysiące kilometrów żeby poczuć wiatr przygody na twarzy. Rozejrzyjmy się wokół nas. Polska też kryje mnóstwo zapomnianych wodnych ścieżek. Na pierwszy spływ wybraliśmy krótki odcinek Wisły – dosłownie kawałek za znanymi miastami ta rzeka potrafi onieśmielać dzikością. Bezludne wyspy? Prawie nietknięta przez człowieka przyroda? Tak, to piękny fragment Wisły z zaraz za Annopolem w kierunku Kazimierza Dolnego. Canoe zapakowaliśmy do plecaka i wiosłem w ręce złapaliśmy stopa, by płynąc z nurtem wrócić po samochód w okolicach Józefowa. A może by tak kiedyś przepłynąć całą rzekę...? Mops na pokładzie Pewien bardzo zimny weekend majowy postanowiliśmy spędzić na dmuchanym canoe z mopsem w kapoku na pokładzie. Zaczynamy spływ Dunajcem! Przed nami trasa znana dobrze ze spływów tratwą: Sromowce Wyżne - Szczawnica. Malowniczy początek nie zwiastuje silnych prądów. Powoli mkniemy kajakiem pomiędzy górami, a Toudi na zmianę pochrapuje cicho lub oszczekuje wymijających nas flisaków. Majestatyczny widok na Trzy Korony trochę nas rozleniwił, zaraz potem czekały nas fale i silne prądy! Jedna osoba za burtą, lodowata woda i tylko mops wyszedł z tego suchą łapą. Pamiętajmy o kamizelkach i kaskach na głowę – spływ kajakiem różni się od przepłynięcia rzeki tratwą - czeka nas mały rafting. Dunajec nie jest rzeką łatwą, ale dostarcza wrażeń i oczywiście widoków. A może spływ Bugiem? Tuż przy granicy z Ukrainą czas płynie wolniej, a komórki tracą zasięg, my za to możemy zatracić się w tym spokoju i zaszyć gdzieś pomiędzy polami rzepaku. Przed nami jeden z najbardziej malowniczych odcinków tej rzeki – przełom Bugu w okolicach Ślipcza. Wieżowce w skarpach piachu budują tu jaskółki, a śpiewu ptaków nie zakłóca żaden samochód. Nurt rzeki jest… spacerowy, ale tego nam było trzeba. Sielsko anielsko! Nie obyło się jednak bez przygód. Jaskółki nas nie ostrzegły przed nawałnicą – musieliśmy kryć się pod kajakami. Przekonaliśmy się, że pod canoe zmieści się całkiem sporo osób, plus mops. Cali mokrzy ogrzewaliśmy się przy ognisku i zasiedliśmy do smakowitego kociołka. Na Bałkany Kto raz pojedzie na Bałkany, na pewno tam wróci. Klasyczna Chorwacja nie musi być nudna – zwłaszcza gdy zabierzmy ze sobą canoe i przepłyniemy wzdłuż skalistego wybrzeża Wyspy Pag. Góry, krystalicznie czysta woda i te kolory... Księżycowy krajobraz przypomina mi trochę Lofoty, z tą różnicą, że możemy zanurzyć się w tym błękicie bez szczękania zębami. Pakujemy grilla i ruszamy do opuszczonego szałasu w jednej z zatoczek. Przepis na idealną kolację? Kiełbaski, paski ser i regionalne wino doprawione zachodzącym słońcem i cichym pobekiwaniem owiec pasących się tuż za skałą Tuż za chorwacką granicą czekają na nas najpiękniejsze wodospady. Może nie są największe, nie tak znane jak Park Narodowy Chorwacji, ale to w Bośni i Hercegowinie możemy podziwiać je przy świetle księżyca, a w dzień podpłynąć pod samą ścianę wody kajakiem. Wstajemy z samego rana, by z kawą w ręce ruszyć na wody Kravicy. Cykady budzą się do życia, temperatura podnosi, a my podpływamy pod samą taflę wodospadów. Obłoczek wody zrasza nam twarze i jeden pomarszczony pyszczek. Zadowolony Toudi mości się wygodnie na dziobie - to jak płyniemy dalej? Canoe organizacyjnie Po złożeniu zajmuje bardzo mało miejsca – można je schować w plecaku. Z canoe na plecach i wiosłem w ręce łapaliśmy nawet stopa. Może wygląda niepozornie, ale to dmuchane cudo zostało stworzone do raftingu i jest odporne nawet na otarcia o skały (model naszego canoe - Gumotex Palava). Jest bardzo pojemne. Oprócz nas mieści się nasz mops i obowiązkowo kosz piknikowy albo grill. Gdy mamy do przejechania krótki odcinek mocujemy canoe pasami na dachu. Pompką samochodową dmucha się dosłownie chwilę, ale zawsze w razie czego zabieramy ze sobą pompkę ręczną. A jak sobie radzi Toudi? Chwilę zajęło mu zapoznanie się z wodą i złapanie balansu na krawędzi, a teraz wszystko mu jedno - byle z nami :D Przeważnie patrzy się na wodę, a potem idzie pochrapać na dziobie. Kamizelkę zakładamy prawie zawsze, a na rzekach dodatkowo przypinamy go mocną liną do naszych kamizelek. Nasza baryłka zdecydowanie woli pływać kajakiem niż wpław. Tekst: Karolina Siwkiewicz Love krowe - nasze podróże
Nad Limą unosi się gęsta szara mgła zwana garúa. Powstaje wskutek opadania zimnego powietrza, które nie może się przedrzeć przez barierę Andów. Peruwiańczycy wierzą, że to klątwa zesłana przez bóstwa na Hiszpanów. Za karę, że wymordowali ich lud, mieli już nigdy więcej nie zobaczyć słońca.
Nad Limą unosi się gęsta szara mgła zwana garúa. Powstaje wskutek opadania zimnego powietrza, które nie może się przedrzeć przez barierę Andów. Peruwiańczycy wierzą, że to klątwa zesłana przez bóstwa na Hiszpanów. Za karę, że wymordowali ich lud, mieli już nigdy więcej nie zobaczyć słońca. Olbrzymie ośmiomilionowe miasto atakuje zewsząd rykiem klaksonów i nieustannym nawoływaniem sprzedawców. W gęstym od mgły i spalin powietrzu daje się wyczuć zapach palonego kadzidła. Co roku w październiku procesje ubranych na fioletowo wiernych przechodzą ulicami na pamiątkę cudu, jaki miał miejsce właśnie w październiku 1655 r. Miasto zostało wówczas zrujnowane przez straszliwe trzęsienie ziemi, przetrwała jedynie ściana kościółka Nazarenas z malowidłem ukrzyżowanego Chrystusa. Mieszkańcy zanoszą teraz modły do Jezusa, prosząc go o ocalenie w czasie kolejnych trzęsień ziemi, które regularnie pustoszą ten piękny kraj. Większość z 43 dzielnic Limy to nowo powstałe obszary biedy, dokąd sprowadziła się ludność z odległych prowincji w poszukiwaniu lepszego życia. Miasto stanowi swoisty mikrokosmos, gdzie obok siebie egzystują światy nie mające ze sobą kontaktu – od peryferyjnych slumsów, gdzie ludzie mieszkają w nędzy, bez bieżącej wody i prądu, do opływających w luksusy dzielnic nadmorskich. Spaceruję po Plaza de Armas (Plaza Mayor), głównym placu miasta, gdy do moich uszu docierają znajome takty. Tak rozpoczyna się El condor pasa – nieformalny hymn Peru. Później okaże się, że podczas pobytu w tym kraju usłyszę tę melodię co najmniej sto razy – na ulicy, w restauracji, na statku, w autobusie, do znudzenia. Teraz jednak w euforii biegnę przed Pałac Prezydencki, skąd dochodzą dźwięki. Po chwili widzę uroczystą zmianę warty – ubrani na czerwono strażnicy maszerują w rytm orkiestry dętej. Zaledwie sześć godzin jazdy autobusem od Limy znajduje się największy obraz świata. Tak określono gigantyczne figury utworzone na płaskowyżu Nazca. Jaszczurka ma długość 180, małpa 100, a kondor 120 m. Pomiędzy nimi krzyżują się precyzyjnie wytyczone, idealnie proste linie, których długość dochodzi do 8 km. Ogółem geometryczne lub figuralne wzory pokrywają powierzchnię aż 500 km2. W 1926 r. widok ten zdumiał antropologów przypadkowo przelatujących nad pustynnym płaskowyżem: Amerykanina Alfreda Kroebera i Peruwiańczyka Mejia Xesspe, których uważa się za odkrywców tajemniczych geoglifów. Nadal bez odpowiedzi pozostają podstawowe pytania: jak i w jakim celu powstały te ogromne znaki? Jeśli stworzyli je ludzie, dlaczego zadali sobie trud rysowania figur, które widać tylko z lotu ptaka? A może były przeznaczone dla obiektów pozaziemskich i służyły im jako lądowisko? Autorem tej ostatniej teorii jest pisarz fantasta Erich von Däniken, ale przecież hipotez jest dużo więcej: to miejsce kultu religijnego, gigantyczny cmentarz, bieżnie do zawodów sportowych lub wielka księga astronomiczna. Najbardziej prawdopodobna wydaje się jednak teoria Marii Reiche, która całe życie poświęciła badaniu tajemniczych znaków. Niemiecka matematyczka stwierdziła, że obrazy stanowią kalendarz astronomiczny, w którym figury zwierząt odpowiadają określonym gwiazdozbiorom. Juan, jeden z uczniów Marii, kreśli przede mną patykiem na piasku dziwne znaki. – To małpa – wyjaśnia mi z uśmiechem. Jak się jej dobrze przyjrzeć, widać, że jedna łapa ma pięć palców, druga zaś – tylko cztery. A że Maria miała amputowany jeden palec, doszła do wniosku, iż przywiodło ją tutaj przeznaczenie. Postanowiła chronić zagadkowe linie, bo miejscowi ich nie szanowali. – Rozjeżdżali je samochodami, deptali – żali się Juan. – Drogę Panamerykańską wytyczono przez płaskowyż Nazca w taki sposób, że przecięła jedną z figur – pysk i przednie łapy jaszczurki zostały po jednej stronie autostrady, a ogon – po drugiej. Maria doczekała się miana czarownicy, ponieważ chodziła po pustyni z miotłą i naprawiała rozjechane znaki. Za to lubiły ją dzieci, bo opowiadała im historie o niezwykłych figurach. W końcu zaczęto ją doceniać, a po śmierci matematyczki w 1998 r. postawiono jej pomnik. To ona uświadomiła nam, jaki skarb posiadamy. Ja jestem jednym z tych dzieci – wzrusza się Juan. Na pamiątkę wręcza mi kamień z wymalowanym znakiem małpy o dziewięciu palcach i dziwacznie zakręconym ogonie. Autobus do Arequipy trzęsie się na wertepach, silnik huczy, dzieci płaczą, kury gdaczą, a kierowca na cały regulator puszcza muzykę. Bum, bum. Kakofonia dźwięków tłucze mi się w głowie. Piosenki z radia mieszają się z dialogiem i ze strzelaniną z filmu puszczanego na DVD. Prosto w oczy świecą mi mocne kolorowe światła. Choć muzyka nie cichnie przez całą noc, wszyscy tubylcy, o dziwo, śpią. Kierowca oparty ramionami na kierownicy także wygląda, jakby drzemał. Przednią szybę ma całą zawieszoną pstrokatymi ozdobami. Na jej środku tkwi wielka naklejka „Jezus mnie prowadzi”. To mnie trochę uspokaja. Naciskam mocniej kaptur na głowę i w końcu zasypiam. Gdy po dziesięciu godzinach podróży otwieram oczy, już świta, a przede mną roztacza się widok na kolonialne miasto, malowniczo położone u stóp trzech majestatycznych wulkanów. To Arequipa zwana „białym miastem” ze względu na kolor tufu wulkanicznego, z którego została zbudowana. Spoglądam w górę i w ostrych promieniach słońca rysuje się przede mną ośnieżony szczyt najwyższego wulkanu Ampato (6288 m n.p.m.). To na nim w 1995 r. Johan Reinhard znalazł mumię Juanity, nazywaną „lodową księżniczką”. Zginęła około 1400–1450 r. Dziewczynkę, prawdopodobnie w wieku 12–14 lat, najpierw doprowadzono na czele wystawnego orszaku na szczyt wulkanu, potem odurzono, a w końcu zabito uderzeniem w głowę. Ta ofiara miała udobruchać Apu Ampato (boga góry Ampato) i zapobiec kolejnym wybuchom wulkanu. W ostatnich latach na okolicznych szczytach znaleziono aż 17 mumii. Można je dziś oglądać w muzeum w Arequipie, podobnie jak zahibernowaną w olbrzymiej szklanej chłodni „lodową księżniczkę”. Jak wielka była wiara w potęgę gór, świadczy lokalny obyczaj zakazany dopiero przez Hiszpanów. Miejscowa ludność deformowała sobie czaszki ku czci bóstw – wulkanów. By głowy zyskały pożądany stożkowaty lub lekko spłaszczony kształt, małym dzieciom przywiązywano do nich deseczki, które potem ściśle owijano materiałem. O trzeciej w nocy wyjeżdżam z Arequipy do Cabanaconde. Droga serpentynami pnie się coraz wyżej i wyżej. Głowa staje się ciężka, w żołądku dziwnie ściska. Czyżby to były objawy choroby wysokościowej? Wszak już dawno przekroczyliśmy 4000 m n.p.m. Szybko sięgam po woreczek z koką i zaczynam powoli żuć gorzkie listki. Liście krasnodrzewu to cudowne zioło Inków. Dawniej przysługiwało tylko inkaskiej arystokracji, ponieważ dzięki koce mogła ona wchodzić w kontakt z siłami wyższymi. Roślina rozpowszechniła się po przybyciu Hiszpanów, mimo że w 1551 r. Kościół wyklął ją jako szatańskie ziele. Jej znieczulające właściwości pozwalały miejscowym przetrwać ciężkie warunki pracy w kopalniach, do której byli zmuszani przez konkwistadorów. I najbiedniejsi nadal ją żują, ponieważ znakomicie oszukuje głód i zmęczenie. Pod wpływem koki drętwieje mi szczęka. Popadam w ogólne otępienie i w takim stanie docieram do małej miejscowości Cabanaconde. W niej rozpoczyna się szlak trekkingowy do gigantycznej szczeliny w ziemi – kanionu Colca. Po kilku godzinach schodzenia, przy kolejnym ostrym uskoku, czuję silne szarpnięcie w nodze i moje kolano staje się nagle wiotkie i dziwnie obluzowane. Resztę drogi pokonuję na zmianę na czworakach albo podpierając się znalezionym przy ścieżce kijem. Wyczerpana docieram w końcu na dno kanionu, tysiąc metrów poniżej jego krawędzi. Majaczy tam oaza Llahuar – kilka skromnych trzcinowych chatek zbudowanych dla potrzeb turystów przez tutejszych osadników. Leży ona tuż nad rzeką Colca, przy cudownych gorących źródłach (ach! cóż za ulga dla ciała obolałego po męczącej wspinaczce). Co ciekawe, w oazie trwa wiosna – jest ciepło i zielono, kwitną drzewa owocowe. Ciężko siadam przy stole i zamawiam piwo, choć kosztuje ono trzy razy drożej niż na powierzchni kanionu. Wypijam je duszkiem. Jeszcze nigdy nie smakowało mi aż tak bardzo. Kolano też jeszcze nigdy tak bardzo mnie nie bolało. Zapamięta tę wyprawę na zawsze. Przez całą noc moja chatka trzeszczy i gnie się pod naporem wiatru. Drzwi przytrzymywane tylko słabym skoblem kilka razy otwierają się z impetem. We wnętrzu unoszą się tumany kurzu. Rano wraz z kocem zrzucam z siebie chyba z kilo naniesionego w nocy piachu. To ten ciężar dusił mnie przez sen. Zaczynam powrotną wspinaczkę, gdy jest jeszcze ciemno, ale za to rześko. Dzięki temu uniknę ostrych promieni słońca przypiekających między stromymi ścianami kanionu. Drogę pod górę, o dziwo, pokonuję znacznie szybciej, niż zajęło mi mozolne schodzenie. Mijam muły – stękają pod ciężarem turystów, którzy przecenili swoje możliwości. Pełni optymizmu zeszli na dno kanionu, ale nie starczyło im sił, by z niego wyjść. Kiedy w 1981 r. grupa siedmiu kajakarzy kierowana przez Piotra Chmielińskiego zapuściła się w głąb kanionu, Polacy nie wiedzieli jeszcze, że wyjdą z niego w glorii chwały. Udało im się bowiem, jako pierwszym na świecie, przepłynąć kanion Colca. Ten brawurowy wyczyn rozsławił nie tylko ich samych, lecz także spowodował naniesienie tego niezwykłego cudu natury na mapy atrakcji turystycznych świata. Pomiary zrobione przez Polaków wykazały, że kanion rzeki Colca jest jednym z najgłębszych na Ziemi – dochodzi nawet do 3400 m, a więc jest dwukrotnie głębszy od Wielkiego Kanionu Kolorado. Nasi odkrywcy zostali wpisani do Księgi rekordów Guinnessa, opisani w wielu prestiżowych gazetach, a nawet zaproszeni na prywatną audiencję do ówczesnego prezydenta Peru. Na pamiątkę tego wydarzenia jedna z ulic w miasteczku Chivay została ochrzczona nazwą naszego kraju – avenida Polonia. Żeby do niej dojść, kieruję się w stronę kanionu. Po drodze mijam lokalne kuriozum: pomnik klapka. (Indianie w Peru chodzą w sandałach uszytych z opon, bardzo wygodnych i praktycznych). W miasteczku jest także tablica upamiętniająca wyczyn naszych bohaterów i – jak słyszałam – pozostawiony przez nich kajak. Jednak gdy pytam miejscowych o sławnych Polaków, widzę tylko zdziwione spojrzenia. Niektórzy bardzo chcą mi pomóc i potakująco kiwają głowami. – Tak, tak. Polacos. Byli tu. – Kiedy? – Wczoraj. Sama widziałam. Kajak, jak się okazuje, też był, ale ktoś go ukradł. Tablicę odnajduję w centrum miasta. Codziennie mijają ją setki ludzi. I nikt nie słyszał o wyczynie kajakarzy z Polski? Niewiedza mieszkańców zapewne wynika z faktu, że większość nie potrafi czytać. Tak jak taksówkarz, któremu zadowolona wetknęłam wizytówkę hotelu, gdzie miał mnie zawieźć. Dopiero po kilku minutach jazdy, gdy uśmiechnięty kierowca zapytał mnie: „To dokąd jedziemy, senorita?”, zrozumiałam, że nie był w stanie przeczytać adresu. Stąd też w lokalnych autobusach poza kierowcą znajduje się jeszcze osoba, którą nazwałam „wołaczem”. Jej zadanie polega na rytmicznym wywrzaskiwaniu nazwy miejscowości docelowej. Pewnego dnia, po ośmiu godzinach słuchania monotonnego ryku „Puno, Puno, Puno!”, zaczęłam się zastanawiać, jakie prawo zezwala na zakłócanie spokoju w autobusie, na którym i tak widnieje napis „Puno”. Wytłumaczenie jest proste. Nie wszyscy potrafią czytać, a głos „wołacza” słychać z daleka. Dzięki niemu autobus do Puno zyskuje kolejnych pasażerów. Podczas częstych podróży po Peru dochodzę do kolejnych odkryć. Oto bowiem w zwykłym autobusie oprócz kierowcy i „wołacza” znajduje się cała grupa osób trudniących się nie-wiadomo-dokładnie-czym. Jest bagażowy, który pakuje nasze plecaki do luków, jest pomocnik bagażowego, który później często zostaje „wołaczem”. Jest bileter – sprzedaje nam bilety w autobusie, ale po sekundzie jak spod ziemi wyrasta kontroler, którego zadanie polega na starannym rozerwaniu biletu na pół. Na końcu przystępuje do działania… „kontroler kontrolera”, który sprawdza, czy wszystkie bilety zostały poprawnie naderwane. Na jeden autobus przypada więc około siedmiu osób z obsługi. Prawie jak w samolocie. Jeżeli to peruwiański sposób na zwiększenie zatrudnienia, to świetnie. Na dłuższych trasach dopatrzyłam się jeszcze jednej znaczącej funkcji. To „narzeczona kierowcy”. Ta wyjątkowa postać niemal przez całą długą podróż spoczywa na tobołku umieszczonym w przejściu, blisko siedzenia szofera. Czasami na kolanach trzyma zawiniątko, które po bliższych oględzinach okazuje się dzieckiem – zapewne kierowcy. Jaka jest funkcja „narzeczonej”? – długo się nad tym zastanawiałam, obserwując milczącą postać. Zrozumiałam dopiero wtedy, gdy w pewnym momencie kobieta podniosła się, rozwiązała tobołek służący jej za siedzisko, wyjęła ugotowaną kurzą nogę i wetknęła ją kierowcy w usta. Puno to niemal całkowicie wyludnione miasto, po którym hula przejmująco zimny wiatr. Po pustych ulicach błąkają się bezdomne kulawe psy. Indianki okutane w koce i w kilka warstw spódnic leniwie żują kokę i odsłaniają w uśmiechu złote koronki na zębach. – Puerto? Tam. Podążam we wskazanym kierunku. Wyprawa na wyspy rozsiane po jeziorze Titicaca musi się zacząć, oczywiście, w porcie. Jezioro Titicaca jest „naj” pod wieloma względami. To największe jezioro Ameryki Południowej (8287 km2), najwyżej położone żeglowne jezioro (3820 m n.p.m.) i zarazem największe z wysokogórskich jezior na świecie. Te dane są powszechnie znane, łatwo też można je sprawdzić. Ale mało kto wie, że przez długie lata dyrektorem żeglugi parowej na jeziorze Titicaca był zdolny polski inżynier Władysław Folkierski, uczestnik powstania styczniowego. Nazwa „Titicaca” dostarcza tematu do żartów w sąsiedzkich kłótniach pomiędzy Peru i Boliwią, które podzieliły się wodami jeziora. Caca po hiszpańsku oznacza ni mniej ni więcej tylko kupę. Peruwiańczycy często śmieją się, że do nich należy Titi, a pozostała część – do Boliwii. Oczywiście w Boliwii wszyscy twierdzą na odwrót. Skąd na jeziorze wzięły się wyspy? Indianie Uros mieli dość najazdów Inków, postanowili więc uciec na środek Titicaca i stworzyć tam pływające wyspy. Jak je zbudować? Wystarczy ściąć sitowie zwane totora porastające brzegi jeziora i ułożyć je w kilkumetrową warstwę. Dla bezpieczeństwa mocuje się je za pomocą zatopionych ciężkich brył mułu. Takich wysp powstało kilkadziesiąt. Odizolowane od wybrzeża mają własną szkołę, kościół, a nawet energię elektryczną – pozyskiwaną z baterii słonecznych. Są też, niestety, minusy takiego życia. Mieszkańcy wysp cierpią na chroniczny reumatyzm i dzień w dzień przeżywają istny najazd turystów. Na zgiętych nogach robię ostrożnie kilka kroków po miękkim, gąbczastym podłożu. Niziutcy i korpulentni Indianie Uros poruszają się o wiele zgrabniej ode mnie. Błyskawicznie otaczają nadpływający statek, witają przybyłych turystów i zanim człowiek zdąży zaprotestować, prowadzą do swoich straganów. – Kup coś. Pomóż mi – prosi Indianka. Na widok gromadki usmarkanych dzieciaczków, błagalnie wyciągających do mnie rączki, miękkie mam już nie tylko nogi, lecz także serce. W sekundę staję się posiadaczką trzcinowej łódeczki, wyszywanej makatki oraz glinianej miseczki. Potem okaże się, że grubo przepłaciłam. Po kolejnych dwóch godzinach rejsu dopływam na wyspę Taquile – jak najbardziej naturalną. Do centrum osady prowadzi ponad 500 stromych kamiennych stopni. To miejsce jest prawdziwym rajem dla domatorów. Zgodnie z wieloletnią tradycją ziemię uprawiają tu kobiety, za to mężczyźni oddają się… szydełkowaniu. Wszyscy mieszkańcy wyspy noszą kolorowe czapki z pomponami, co upodabnia ich do krasnali. W zależności od sposobu zakładania tego nakrycia głowy można dowiedzieć się, czy mężczyzna jest wolnego stanu. Ponoć kawaler osłania czapką swoje delikatne lico przed ostrym palącym słońcem. Co robi w takim razie żonaty? Czyżby było mu już wszystko jedno? Mieszkańcy wyspy, w liczbie około 2 tys., żyją w komunie. Dochody ze sprzedaży wyrobów są dzielone pomiędzy wszystkich obywateli. To jedyne miejsce w Peru, gdzie nie wypada się targować. Przysiadam się do migającego drutami pana. Trudno stwierdzić, czy jest kawalerem, bo czapkę ma jakoś dziwnie nasuniętą na bakier. Mimo to nawiązujemy rozmowę. Na hasło Polonia twarz mężczyzny rozjaśnia się w szerokim uśmiechu. Ciągnie mnie na siłę do swojego domu i z dumą pokazuje wiszący na ścianie dyplom. Czytam: „Za zajęcie I miejsca na Festiwalu Tańca w Zakopanem”. Zgodnie z legendą u zarania dziejów Słońce wyłoniło się z ciemności na maleńkiej wyspie jeziora Titicaca, nazwanej na tę cześć Wyspą Słońca. Do dzisiaj miejscowi pokazują odciśnięte w głazie ślady pierwszych promieni. Słońce wydało na świat pierwszą parę Inków. Manco Capac i Mama Ocllo wyruszyli w poszukiwaniu żyznej ziemi i miejsca, gdzie mogliby założyć miasto. Wkrótce potem znaleźli urodzajną dolinę, która szybko stała się pępkiem świata, czyli qosqo. Dziś Cuzco, jako najstarsze wciąż zamieszkane miasto kontynentu, jest uznawane za archeologiczną stolicę Ameryki. W obskurnej knajpie w Cuzco Indianka wita mnie uśmiechem i dla przełamania pierwszych lodów podaje gliniane naczynie, w którym przelewa się lepka, brunatna, sfermentowana breja o ostrym zapachu. W ciemnym kącie dostrzegam żarna do mielenia kukurydzy. Wstrzymuję oddech, zamykam oczy i pociągam długi łyk chichy. Zamawiam z wytłuszczonej karty pierwsze z brzegu danie i wracam do studiowania historii Inków. Najpotężniejszy lud Ameryki Południowej nie znał tak podstawowych wynalazków, jak pismo czy koło, posiadał za to olbrzymią i do tego świetnie zorganizowaną armię, która dzięki rozbudowanemu systemowi dróg mogła się błyskawicznie przemieszczać. To tłumaczy szybkość dokonywanych przez Inków podbojów. Poza tym państwo miało silnie scentralizowaną władzę, która działała za pomocą doskonałej administracji. Przywódca, zwany Sapa Inka, był synem Słońca i zarazem stanowił jego boskie przedstawicielstwo na Ziemi. Żeby nie skazić boskiej krwi, żoną Inki zostawała zazwyczaj jego rodzona siostra. Codziennie Król Słońce słał po swoim imperium posłańców, czyli chasqui, z wiadomościami dotyczącymi zasiewu, zbioru plonów czy planowanych wojen. Posłańcy co pewien czas zmieniali się, przekazując sobie pałeczkę z kipu – kolorowymi wełnianymi sznureczkami, będącymi pismem węzełkowym. Sztafeta potrafiła pokonać nawet 320 km w ciągu dnia. Kroniki wspominają, że ryba złowiona rankiem w oceanie na obiad trafiała na stół władcy znajdującego się w Cuzco. Z talerza szczerzy do mnie zęby drobniutkie stworzonko. Przed oczyma staje mi nagle jak żywa puchata pupilka moich małych kuzynek. Niestety, intuicja mnie nie myli. To świnka morska – znany przysmak Inków. Motyw tego zwierzęcia kilkakrotnie powraca podczas mojej podróży po Peru. Znajduję je nawet w kościele! W katedrze w Cuzco, w samym środku obrazu Ostatnia Wieczerza, Chrystus rozkłada ręce do modlitwy nad talerzem… ze świnką morską. No tak, logiczne. To właśnie świnka morska była „chlebem powszednim” mieszkańców Peru. Drżącą ręką biorę sterczącą łapkę do ust. Smakuje nieźle, choć mięsa na niej niewiele – sama skóra i kości. Ogryzając kosteczki, rozmyślam o inkaskich obyczajach i historii. Państwo Inków należało do tworów niezwykle biurokratycznych. Jego obywatele byli podzieleni na jednostki administracyjne liczące po dziesięć osób. Podstawę gospodarki stanowiło rolnictwo. Na tarasach zbudowanych na stokach gór uprawiano przede wszystkim ziemniaki i kukurydzę, a także fasolę, paprykę i chili. Każda rodzina otrzymywała też niewielki, wystarczający na skromne utrzymanie kawałek ziemi, z którego dziesiąta część plonów szła na potrzeby dworu. Spore zapasy gromadzone były jednak na wypadek wojny czy nieurodzaju, dlatego nikt nie głodował. Inkowie hodowali świnki morskie, które były ich przysmakiem, a także alpaki i lamy. Zajmowali się też tkactwem i rękodziełem, a ich wyroby, które tak jak płody rolne należały do króla, były rozdzielane między mieszkańców imperium. Ludzie byli biedni, ale wystarczało im to, co mieli. Dziś Peruwiańczycy także mają niewygórowane potrzeby. Nie interesuje ich masowa produkcja czy hodowla bydła. Każdy z mieszkańców wioski posiada niewielki kawałek pola, kilka zwierząt, maleńką chatkę. Tak żyli ich ojcowie, tak żyją oni i tak też będą żyły ich dzieci. Jak upadło olbrzymie państwo Inków? Przez 400 lat (od około 1100 r.) imperium rządziło kolejno 12 władców, którzy systematycznie je powiększali. „Złoty wiek” nastąpił za czasów Pachacuteca, dziewiątego króla Inków, panującego od 1438 do 1471 r. Dzięki podbojom i zręcznej polityce rozszerzył on obszar państwa o tereny obecnej Boliwii, Ekwadoru i Kolumbii oraz północne krańce Argentyny i Chile. W 1525 r., po śmierci jedenastego władcy Inków Huayna Capaca, podzielone przez niego imperium odziedziczyli synowie: Huascar i Atahualpa, który w 1532 r., po zwycięstwie w krwawej wojnie domowej, zamordował brata. Niemal w tym samym czasie do wybrzeża kraju przybiły hiszpańskie okręty pod wodzą Francisca Pizarra. Konkwistador podstępem zwabił inkaskiego władcę, a gdy ten przyjął zaproszenie i dumnie został wniesiony w złotej lektyce przed jego oblicze, Hiszpanie zamordowali jego świtę, a samego Atahualpa wzięli do niewoli. Oskarżony o kazirodztwo – małżeństwo z siostrą, poligamię, wydanie wyroku śmierci na brata król miał ponieść śmierć na stosie. Próbował wykupić się z niewoli w zamian za złoto i srebro, którym można było wypełnić trzy sale. Z całego państwa spłynęły do skarbca drogocenne ozdoby. Hiszpanie wszystko przetapiali na wygodne do transportu sztaby i okrętami wysyłali do Europy. W sumie do Hiszpanii popłynęło 6 ton złota i 12 srebra. Mimo przekazania bezcennego okupu Atahualpę czekała śmierć. Aby uniknąć stosu, król w ostatniej chwili przyjął chrześcijaństwo i został uduszony garotą. Rok 1532 stał się symbolicznym końcem imperium Inków, choć walki o jego niepodległość trwały jeszcze około 40 lat – do dnia, w którym zginął ukrywający się w dżungli ostatni potomek rodziny królewskiej Tupac Amaru. Jak to możliwe, że Hiszpanom tak szybko udało się opanować inkaskie imperium? Na ten temat mnożą się domysły. Być może większość jego obywateli zobaczyła w konkwistadorach sprzymierzeńców w walce z ciemiężcą? Śmierć Atahualpy była przecież na rękę zarówno podbitym przez Inków plemionom, jak i zwolennikom zamordowanego Huascara. Istnieje również teoria mówiąca, że Inkowie w przerażających jeźdźcach rażących ogniem zobaczyli apokaliptyczną wizję zejścia na ziemię białego brodatego boga Słońca Wirakoczy. Do czasu przybycia Europejczyków na kontynent południowoamerykański nie znali oni bowiem ani koni, ani broni palnej, uciekali więc w popłochu z pola bitwy. Prawdopodobne jest też, że wraz z uwięzieniem króla przestały zapadać jakiekolwiek decyzje, sztafety chasqui nie przemierzały kraju, nastąpił zastój w przepływie informacji. Państwo Inków zamarło. Niedobitki wojsk inkaskich wraz z ostatnim królewskim potomkiem uciekły przed hiszpańskim pogromem w głąb dżungli i tam utworzyły królestwo Vilcabamby, swoją ostatnią stolicę. To w jej poszukiwaniu przybył tutaj w 1911 r. amerykański archeolog Hiram Bingham. Miejscowy wieśniak za jednego sola zaprowadził go na przełęcz góry Machu Picchu, gdzie oczom podróżnika ukazało się miasto leżące między dwoma szczytami, pokryte bujną roślinnością. Przekonany, że oto udało mu się odnaleźć dawną stolicę Inków, opisał swe dokonanie w dziele o znamiennym tytule Zagubione miasto Inków, wydanym w 1948 r. Teoria, że odkryte ruiny to pozostałości Vilcabamby, szybko jednak upadła. Podczas badań lokalnego cmentarza odnaleziono szczątki 173 osób, w tym aż 150 kobiet. Nie mogło to więc być zwykłe miasto, a raczej zapomniane miejsce kultu, być może klasztor Dziewic Słońca. Nie wspomina o nim niestety żadna kronika, co oznacza, że Hiszpanie nigdy tutaj nie dotarli. Ruiny są trudno dostępne i świetnie ukryte w gąszczu roślinności. Mimo to dzień w dzień przybywają tutaj (przede wszystkim pociągiem z Cuzco – cztery godziny jazdy) tysiące turystów z całego świata, aby napawać się niecodziennym widokiem. Niewiele jest osób, które nie słyszałyby o Machu Picchu. Nic dziwnego, że w 2007 r. inkaskie miasto zostało wybrane przez internautów jednym z siedmiu nowych cudów świata. Nie wiadomo, kiedy dokładnie powstało owo sanktuarium. W sferze domysłów pozostaje również przeznaczenie tego miejsca. Za kultem słońca przemawia bryła niezwykłego monolitu zwanego Intihuatana, co oznacza „słupek do przywiązywania Słońca”. Prawdopodobnie jest to przyrząd astronomiczny skonstruowany do obliczania ważnych dat, takich jak, na przykład, zrównanie dnia z nocą. Do symbolicznego „chwytania” Słońca służy też zbudowana z doskonale przylegających do siebie głazów Świątynia Słońca. W dniu przesilenia zimowego przez jej okno wpadają do wnętrza słoneczne promienie. Chodzę wzdłuż imponujących murów, wciąż nie mogąc się nadziwić umiejętnościom inkaskich budowniczych. Jak udało im się wznieść tak gigantyczne budowle w niedostępnych górach? Jakimi narzędziami się posługiwali? Wiadomo, że budowali bardzo dużo, ale zostało po nich zaskakująco mało narzędzi. Na dodatek te odnalezione są bardzo prymitywne – wykonane z kamienia lub brązu. W takim razie Inkowie musieli chyba mozolnie obrabiać kamień kamieniem, bo żelazo nie było przecież im znane. A jak transportowali ciężkie głazy tak wysoko? – Machu Picchu leży na ponad 2000 m n.p.m. Inkowie czcili kamienie, bo były dla nich symbolem wieczności i początku wszech rzeczy. Przede mną leży olbrzymi rozłupany głaz. Kto go tutaj przyniósł? To kolejne pytanie bez odpowiedzi. Nagle staję oko w oko z następną zagadką, w dodatku jak najbardziej żywą. Wąziutką kamienną ścieżkę zagradza mi lama. Spokrewniona z wielbłądem, przystosowana do życia na dużych wysokościach, od wieków służy miejscowej ludności jako zwierzę juczne, dostarcza też mięsa, mleka i wełny, niczym nasze owce. Wiem też, że lama nie jest, niestety, potulna jak owieczka, ma bardziej złośliwe usposobienie. Kiedy się zdenerwuje – pluje. I właśnie teraz, gdy dyskretnie, boczkiem próbuję ją wyminąć, nagle odwraca głowę w moją stronę i zaczyna podejrzanie ruszać szczęką. Na szczęście udaje mi się uskoczyć – strumień lepkiej śliny ląduje na szlachetnych inkaskich murach. Podobno po takim ataku nieprzyjemny zapach utrzymuje się przez kilka godzin. Do Cuzco wracam pociągiem. Malownicza trasa ciągnie się wzdłuż koryta rzeki Urubamba. Pociąg, aby pokonać góry, pnie się zygzakami to przodem, to tyłem. Wsłuchuję się w monotonny stukot kół. Tuk tuk. Zapadam w sen. Śni mi się, że siedzę w kamieniołomach i kamieniem mozolnie obrabiam wielki głaz. Tuk tuk. Tak już bez końca.
Pomysł na weekend: Wielka Pętla Wielkopolski
Zwykle pada na góry albo na morze, ewentualnie Mazury lub po prostu gdzieś niedaleko. Na liście weekendowych wypadów Wielkopolska rzadko zajmuje miejsce na szczycie - nie dlatego, że nie zasługuje - po prostu pozostaje nieodkryta.
Górska Wielkopolska Wielka Pętla Wielkopolski to szlak wodny o długości 687,9 km, który obejmuje Wartę, Noteć i Kanał Bydgoski, przecina trzy województwa (wielkopolskie, bydgoskie i kujawsko-pomorskie), kilka jezior i parków krajobrazowych. Zapalonym kajakarzom i żeglarzom pokonanie różnic poziomu wody na trasie umożliwia aż 28 śluz. Wbrew pozorom nie są to wyłącznie zalesione równiny. Aby się o tym przekonać wystarczy przyjechać do Obornik. To połączone trzema mostami stare królewskie miasto nad Wartą leży w miejscu, gdzie uchodzi Wełna – mierząca 118 km długości nizinna rzeka z górskim charakterem. Zawdzięcza go licznym, niewysokim i pofałdowane wzgórzom, które 100 tys. lat temu ukształtował lodowiec skandynawski. Kiedy stopniał, z jego wód powstał Bałtyk i liczne jeziora Wielkopolski, które po drodze przecina prawy dopływ Warty. Swój bieg rozpoczyna we wsi Osiniec na wysokości 115 m n.p.m. Dalej, jak na górską rzekę przystało jej koryto kształtują liczne głazy i częste załamania. Bystry nurt, kamieniste dno, na którym kajak utknie nie raz i niska temperatura wody sprawią, że na nudę z pewnością nie będziecie narzekać!
5 powodów, dla których Estonię warto odwiedzić wiosną
Sezon rozpoczęty! Zobacz, dlaczego Estonia powinna znaleźć się na liście wiosennych kierunków podróży.
Aleksander Doba: Podsumowanie wyprawy. Solidarność transatlantycka
Piotr Chmieliński podsumowuje brawurową przeprawę Aleksandra Doby przez Atlantyk. Ostatnia wyprawa kajakarza dostarczyła i jemu i jego kibicom ogromnych emocji.
Minął miesiąc od zakończenia Trzeciej Transatlantyckiej Wyprawy Kajakowej Aleksandra Doby. Ekspedycja realizowana trasą przez północny Atlantyk, ze Stanów Zjednoczonych do Europy stanowiła szczególne wyzwanie dla samego kajakarza, jak i całego grona osób, które zaangażowały się w osiągnięcie jego celu. Kiedyś ktoś mi powiedział, że ciekawi świata ludzie dążący z uporem i determinacją do spełniania swoich marzeń zawsze mogą liczyć na czyjąś bezinteresowną pomoc. Przekonałem się, że tak jest, gdy mnie pomagano realizować cele wypraw, w których uczestniczyłem, przekonałem się o tym także przy okazji podróży Olka. Gdy było potrzebne wsparcie – zawsze znalazł się ktoś, kto chętnie go udzielił. Czas więc na podziękowania. Sandy Hook w stanie Nowy Jork, USA Start wyprawy do łatwych nie należał. Olek wyruszył pod koniec maja 2016 roku, ale już po czterech dniach był zmuszony przerwać podróż ze względu na uszkodzenie kajaka, do którego doszło w efekcie uderzenia o piaszczysty brzeg. Razem z Dorotą i Luisem Muga oraz moim synem Alexem ściągnęliśmy wówczas rozbitego „OLO” z plaży, a firma Adama Rutkiewicza przewiozła go do Polski, gdzie został naprawiony, bo wypadek wcale nie oznaczał końca ekspedycji. Rok później, 7 maja Olek wypłynął ponownie, już z zatoki Sandy Hook, czyli z miejsca, gdzie na skutek fatalnej awarii podczas pierwszej próby przerwał wyprawę. Warunki pogodowe nie ułatwiały wyjścia na pełny ocean. Po zerwaniu się z kotwicy „OLO” omal nie rozbił się o skały. Dzięki pomocy poławiacza małży, Randy Stevensa oraz braci Pete’a i Jeffa Patach, właścicieli łodzi motorowej, która zholowała kajak, udało się uniknąć tragedii, a Olek wkrótce wypłynął na otwarte wody Atlantyku. Zatoka Barnegat w stanie New Jersey, USA Olek nie zdążył oddalić się od wybrzeża Stanów Zjednoczonych na bezpieczny dystans 150 mil morskich, gdy pojawiło się zagrożenie pierwszym z wielu oczekiwanych na tej części oceanu sztormów. Podjął wówczas decyzję o przeczekaniu nawałnicy w zatoce Barnegat, w okolice której dotarł pięć dni po opuszczeniu Sandy Hook. Ze względu na silne prądy pływowe wejście do zatoki przez wąski przesmyk pomiędzy skałami nastręczało poważnych trudności, o czym ostrzegał ówczesny nawigator wyprawy, Jacek Pietraszkiewicz - w początkowych tygodniach ekspedycji odpowiadający za strategię rejsu i dostarczający informacji o pogodzie. Pomni tych przestróg wraz z kapitanem Chuckiem Tharpem wypłynęliśmy jego kutrem 10 mil morskich w głąb Atlantyku, by przygotować bezpieczne dotarcie Olka na spokojne wody basenu Barnegat. Już na lądzie okazało się, że niezbędne jest zakupienie nowych kompasów i naprawa uszkodzonego reflektora radarowego. W tym wypadku nieoceniona była pomoc mechaników Tima Brindleya, jego syna Thomasa oraz Howarda Lawsona. Gdy tylko sztorm się skończył, popłynęliśmy łodzią kapitana Alana Thomasa, by asekurować Olka podczas wychodzenia znanym już wąskim przesmykiem na Atlantyk. Wtedy po raz ostatni po amerykańskiej stronie pożegnaliśmy podróżnika wraz z Dorotą i Luisem Muga, Adamem Rutkiewiczem i Małgorzatą Borowską-Piątek, która wyposażyła go w kanapki na drogę. To znaczy na kilka dni tej drogi. Akcja „ster” Informacja, jaką po kilku tygodniach na oceanie otrzymaliśmy od Olka zelektryzowała cały zespół wspierający podróżnika – uszkodzony w czasie sztormu ster stawiał pod znakiem zapytania kontynuację wyprawy. Tak przynajmniej wynikało z pierwszej oceny sytuacji dokonanej zaraz po zdiagnozowaniu problemu. Kajakarz-inżynier szybko jednak doszedł do wniosku, że sam skonstruuje zastępczy układ sterowania, który przynajmniej na jakiś czas zadziała. O zakończeniu wyprawy już nie było mowy. Olek zdecydował, że będzie dryfował, czekając na pomoc jednego z przepływających nieopodal statków, na pokładzie którego można byłoby dokonać niezbędnej naprawy. Tyle, że statek to nie taksówka, którą zatrzymuje się machnięciem ręki. Wyzwanie zdawało się proste – skontaktować się z armatorem bądź kapitanem statku płynącym na tyle blisko lokalizacji kajakarza, by dotrzeć do niego, wziąć kajak na pokład i w ciągu kilku godzin pospawać uszkodzony element. W realizacji już tak proste to nie było – ruch na oceanie był co prawda duży, ale statki przewoźników, z którymi się kontaktowałem akurat w tamtym rejonie nie pływały. Tygodniami wydzwaniałem i rozmawiałem z ludźmi którzy mogliby pomóc i chętnie zaangażowali się w poszukiwanie pomocy dla Olka; wśród nich byli między innymi: Bożena Marszałek, H. Matuszak, Hanna Sobota z C. Hartwig Szczecin, Jan Darski z Spiethoff Poland, Bartosz Misztal i Krzysztof Gogol z Polska Żegluga Morska PP (Polsteam), Jacek Szulc i Andrzej Rozek z Ice Transport, New York. Informacje o naszych staraniach znalezienia rozwiązania dla znajdującego się na środku oceanu Olka ukazały się w mediach, Magdalenia Czopik, menadżerka Olka, publikowała je na facebooku. Odzew był niezwykły. Jedni proponowali kontakt ze swoimi krewnymi pływającymi po Atlantyku, inni podsuwali dane kontaktowe do armatorów, jeszcze inni oferowali sami dostarczyć ster. Wreszcie stanęło na tym, że ta ostatnia opcja w wykonaniu załogi Bartka Dawidowskiego, właściciela katamaranu „Poly” z Bahamów jest najbardziej realna. Wiązało się to co prawda z kosztem 14.500 dolarów, ale bezpieczeństwo Olka było znacznie cenniejsze. Już niemal dawałem „Poly” sygnał do startu, gdy Bartosz Biliński, nowojorski adwokat i żeglarz, namierzył znajdujący się o dzień drogi od Olka „Baltic Light” statek armatora z Hongkongu z filipińską załogą na pokładzie. Przekonał zarządzającego flotą Isaaqa Ansariego, a ten z kolei przekonał kapitana Wilfredo Milanesa, by jednostka zboczyła z kursu do Panamy i przypłynęła z odsieczą kajakarzowi z kraju nad Bałtykiem. Kilkanaście godzin później otrzymałem z „Bałtyckiego Światła” informację, że znaleźli Olka – co łatwe nie było - i już pracują nad naprawą steru. Poza wymienionymi osobami, w tej akcji wielkiego wsparcia udzielili panowie: Andrzej Armiński - strateg poprzednich wypraw Olka oraz Jarosław Krzemiński, który przygotował plany techniczne steru aby spawacz Menandro Jabat, mógł zrozumieć, na czym miała polegać naprawa i przygotować się do niej. Szczególne podziękowania należą się także redakcji „National Geographic-Polska” i redaktor naczelnej Agnieszce Franus, która z ogromnym entuzjazmem włączyła się w rozpowszechnianie apelu o pomoc w znalezieniu rozwiązania i relacji z podjętych działań. Przez sztormy Koniec wyprawy był niemniej emocjonujący. Najpierw potężne sztormy nawiedziły Atlantyk w rejonie, przez który przepływał Olek. Informacje o warunkach pogodowych na bieżąco przekazywane przez meterologa wyprawy dr Roberta Krasowskiego, kardiologa ze szpitala w Północnej Karolinie, brzmiały groźnie. Społeczność przyjaciół Olka wiernie towarzysząca mu od początku wyprawy za pośrednictwem facebooka zadrżała z niepokoju, o czym świadczyły wpisy pod doniesieniami o zbliżających się nawałnicach. Brak sygnału satelitarnego uniemożliwiający komunikację tylko potęgował obawy, jak taka mała jednostka jak „OLO” da radę przeciwstawić się zalewającym ją grzywaczom, rzucającym go jak zabawkę falom i szalejącym wiatrom. Nawet lokalizator nie pokazywał aktualnej pozycji kajakarza. Długa chwila wyczekiwania i wreszcie nadszedł moment, niemal jak wyjęty z kadru filmu „Apollo 13”, w którym słychać głos Jima Lovella: „Hello Houston. This is Odyssey. It’s good to see you again”. W tym przypadku nie był to komunikat audio, ale kilka słów wysłanych tekstem, informujących, że Olek przeżył sztormy. Skaliste wybrzeże Francji Nawałnice ustały, ale nadal mocno wiało i to nader często w kierunku przeciwnym od oczekiwanego przez Olka. W efekcie zmierzającego do Portugalii kajakarza zniosło na północ w stronę Archipelagu Scilly nieopodal brytyjskiej Korwalii. To tam po raz pierwszy od ponad trzech i pół miesiąca oglądania wyłącznie bezkresu oceanu, Olek zobaczył ląd. Ale znowu zrobiło się groźnie, ponieważ coraz bardziej ściągało go na skały u wybrzeży wysepek, pomiędzy którymi płynął. Na dodatek z uszkodzonym akumulatorem do zasilania systemu pozwalającemu „OLO” być widocznym dla innych jednostek pływających, zwłaszcza w nocy. Na moją prośbę Alan Hartwell, Zastępca Kapitana Portu Wysp Scilly, choć niezbyt zadowolony z pobudki, jaką mu urządziłem około 3 nad ranem, popłynął sprawdzić położenie Olka i ewentualnie pomóc mu uniknąć zderzenia z głazami. Kajakarz już na tym etapie mógł zakończyć swoją wyprawę, bo przecież dotarł do Europy, ale zdecydował się zrealizować swoje zamierzenie do końca – dopłynąć do kontynentalnej Europy. Obserwowany przez straż przybrzeżną Wielkiej Brytanii, a potem Francji ruszył zatem do celu, na który kilka tygodni wcześniej, po rezygnacji z zakładanej pierwotnie Lizbony, wybrał Hawr we Francji. Silne wiatry i prądy niezwykle jednak utrudniały przeprawę przez Kanał La Manche. Wydawało się, że cel jest już w zasięgu ręki, a raczej wiosła, a ciągle zdawał się nieosiągalny. W efekcie Olek zdecydował się zrezygnować z mety w Hawrze, a zakończyć wyprawę w Breście. Z uwagi na warunki pogodowe, zbliżający się sztorm i warunki panujące na oceanie, po kilku dniach prób dotarcia do brzegu, uległ moim namowom, by zejść na ląd w historycznym miasteczku Le Conquet, około 30 kilometrów od Brestu. Informacje o planowanym w Bretanii lądowaniu polskiego podróżnika, który właśnie kończy swój transatlantycki rejs wywoływały najpierw zdumienie, a potem pełen entuzjazm wśród osób, które w czasie prowadzonych przeze mnie ponad tydzień przygotowań do przyjęcia Aleksandra Doby na lądzie służyły nieocenioną pomocą. Zacznijmy od Guillaume le Marchand i Melia Decomble z Finist’mer Company, którzy swoją łodzią motorową wyruszyli wraz ze mną na poszukiwanie Olka, by znaleźć go nieopodal wyspy Quessant. Szczególne zaangażowanie w organizację powitania i rozpowszechnianie informacji na temat wyprawy wykazali Marc Jorand i Bernadette Abiven, przedstawiciele burmistrza Brestu, odpowiedzialni za sprawy medialne. Sam burmistrz zresztą nadał temu wydarzeniu wysoką rangę, otwierając dla mnie na okres kilku dni biuro organizacyjno-medialne w Brest-Marina. Nie można zapomnieć i o mieszkańcach Le Conquet, którzy mimo ulewy i zimna 3 września br. stawili się w porcie kwadrans przez 13, by oklaskami powitać człowieka, który po raz trzeci przepłynął kajakiem Atlantyk. Wśród witających byli także syn Olka, Bartek, który przywiózł z Polski przyczepę do przetransportowania kajaka do kraju, Magdalena Czopik, i wreszcie ja, Piotr Chmieliński – koordynator medialny wyprawy. Myślami niewątpliwie byli z nami także Gabi Doba, żona Olka i drugi syn, Czesław oraz wszyscy przyjaciele podróżnika. Wszystkim, którzy pomogli mi w organizacji działań związanych z wyprawą Aleksandra Doby, poszukiwaniem i udzielaniem pomocy w sytuacjach trudnych oraz z koordynacją medialną, pragnę serdecznie podziękować za wsparcie, czas i zaangażowanie. Tekst: Piotr Chmieliński
Udało się ! Aleksander Doba dotarł do Europy - po raz 3 przepłynął Atlantyk
Szczęśliwe zakończenie trzeciej wyprawy najsłynniejszego kajakarza świata! To jednocześnie jego najtrudniejszy dotąd wyczyn.
​3 września o godzinie 12.45 w Le Conquet, około 30 kilometrów od Brestu, Aleksander Doba oficjalnie zakończył Trzecią Transatlantycką Wyprawę Kajakową. Nieprzypadkiem na ląd wyszedł kwadrans przed trzynastą – dokładnie o tej samej godzinie wypłynął 16 maja z Zatoki Barnegat w stanie New Jersey w Stanach Zjednoczonych. W tym czasie przepłynął trasę północnoatlantycką liczącą około 3000 mil morskich w linii prostej, faktycznie jednak przewiosłowawszy ponad 4150 mil. Końcowy etap podróży był niezwykle emocjonujący i trudny do przewidzenia, jeśli chodzi o miejsce lądowania. Był także ogromnie wyczerpujący dla Olka, z uwagi na warunki panujące na oceanie i warunki pogodowe. Dziesięć dni przed finałem Miesiąc wcześniej Olek zdecydował o zmianie punktu docelowego, którym pierwotnie była Lizbona i postanowił dopłynąć do Hawru. Już na europejskich wodach Atlantyku, wiatry zaczęły znosić go na północ w kierunku Kornwalii. Krążenie pomiędzy wyspami archipelagu Scilly groziło rozbiciem o skały. Pilotowany przez Kapitanat Portu St. Mary’s wpłynął do spokojnej zatoki, by poczekać na sprzyjające wiatry umożliwiające wejście do Kanału La Manche. Prognozy pogody jednak nie układały się pomyślnie dla realizacji powziętego planu. „Za kilka godzin chcę wypłynąć na południe, w kierunku Brestu. Chcę dopłynąć do kontynentu! Dokąd dopłynę i kiedy?” – napisał do mnie Olek w niedzielne południe. Faktycznie wkrótce wyruszył w kierunku francuskiego wybrzeża. Niestety, wiatry zaczęły znosić go z powrotem na ocean. Okazało się, że im bliżej lądu tym trudniejsza stawała się odpowiedź na pytanie „dokąd dopłynę i kiedy?” Dwa dni przed finałem Okolice Pointe Saint- Mathieu, niespełna 30 kilometrów od Brestu. Słońce zachodzi za jedną wysp, które strzegą wejścia do zatoki. Za tę większą. Na horyzoncie maluje się przynajmniej kilkanaście wysp i wysepek, tworzonych przez wystające z wody głazy. Jak mówi Gauillame, właściciel łodzi motorowej, którą dzień wcześnie podpłynąłem do Olka, każda z nich „ma na sumieniu” niejeden statek i niejedną łódź. Współcześnie, elektroniczne urządzenia nawigacyjne w znacznym stopniu ograniczają zagrożenie roztrzaskania się o skały, ale dla takiej jednostki, jak „OLO” ciągle jest ono aż nadto realne. - Wiatr jest dość silny. Boję się, że wrzuci mnie na głazy. Schowałem się za wysepkę, która osłania mnie. Za kilka godzin wiatr powinien nieco ustać. Zastanawiam się, co zrobić w tej sytuacji – mówi Olek przez telefon. Światło latarni morskiej i specyficzny kształt jednej ze skał, które sobie nawzajem opisujemy pozwalają mi określić położenie kajakarza. Przez okular lunety zainstalowanej na murach ruin opactwa Saint-Mathieu widzę Olka! Mały punkcik kołyszący się na wodzie niedostrzegalny z tej odległości gołym okiem. Wydaje się być już tak blisko, ale trudności ze sterowaniem w tym rejonie, przy niesprzyjających wiatrach, ciągle czynią metę odległą. - Olek, gdy wiatr osłabnie kieruj się na południowy wschód. Trzymaj się przynajmniej kilometr od lądu, bo tu też jest skalisty brzeg. Jakieś cztery kilometry dalej jest marina, gdzie będziesz mógł wpłynąć – wołam do telefonu. Krzyczę, powtarzając ten sam komunikat kilka razy, bo nie dość, że Olek ma problemy ze słuchem, to jeszcze zakłócenia na łączach utrudniają przekaz. Odtąd co kilka minut sprawdzam SPOT – urządzenie pokazujące położenie OLO. Przez kilka następnych godzin brak postępów, Olek tkwi w tym samym punkcie. W nocy wskazania lokalizatora zamarły. Dzwonię na numer komórki, ale ta nie odpowiada... Dzień przed finałem Po kilku próbach wreszcie około godziny 9 rano udało mi się połączyć z Olkiem. - Jestem ciągle w tym samym miejscu. Przespałem się i odpocząłem po tych ostatnich dniach, gdy musiałem się solidnie napracować walcząc z prądami. Poczekam na zmianę pływów i ruszam – oznajmia. Wydaje się w bardzo dobrym humorze – Jest piękny słoneczny dzień, trochę mglisto. Wiatr jest słaby. Myślę, że bez problemu będę mógł płynąć. Fort de Bertheaume. Wczesne popołudnie. Ze szczytu ruin starego fortu rozciąga się wspaniały widok na Atlantyk i zatokę zamkniętą w granicach skalistego wybrzeża. Pogoda faktycznie idealna, z czego korzystają kajakarze wypływający z pobliskiej mariny. Tędy wkrótce powinien płynąć Olek. Wkrótce, ale kiedy? Mapa z oznaczeniami SPOT-a znowu informuje o braku aktualizacji danych. Sprawdzam położenie Olka na portalu MarineTraffic. Niestety, zniosło go na północ, znacznie oddalając od punktu docelowego. Znowu jest niebezpiecznie blisko skał. Razem z Markiem Jorand, specjalistą ds. mediów burmistrza Brestu, płyniemy w kierunku lokalizacji OLO. Olek wygląda na zmęczonego, zmagania z prądami i wiatrami spychającymi go na głazy były wykańczające, jak przyznaje. Brest niestety wydaje się coraz mniej osiągalny w tych warunkach pogodowych, a prognozy na najbliższe dni pokazują, że lepiej nie będzie. - Olek, stosunkowo niedaleko stąd jest Le Conquet, sympatyczne, historyczne miasteczko z małym portem. Może tam wpłyniesz i tam wejdziesz na ląd? Ze względu na twoje bezpieczeństwo to chyba najlepsze rozwiązanie – proponuję, patrząc badawczo na kajakarza. Olek łatwo nie ustępuje i jak sobie coś postanowi, to zwykle trzyma się tego. Ale zwykle też myśli zdroworozsądkowo i choć jego aktywność wiąże się z dużym ryzykiem, kalkuluje stopień zagrożenia i swojej gotowości na stawienie mu czoła. - Le Conquet to już kontynent. Więc... tak, w Le Conquet zakończę wyprawę – oznajmia po chwili namysłu. – Mimo, że nie dopłynę do Brestu jestem usatysfakcjonowany i szczęśliwy. W końcu przepłynąłem Atlantyk! Teraz dopłynę do portu, ale nie będę wychodził na brzeg. Oficjalne zakończenie wyprawy z postawieniem pierwszego kroku na lądzie nastąpi jutro o 12.45! – postanawia. W milczeniu patrzymy z Markiem, jak wpływa do Le Conquet i ustawia się pomiędzy zacumowanymi tam łodziami, z których nawet najmniejsza wydaje się większa od „OLO”. I pomyśleć, że przepłynął nim ocean! Metodycznie, „po inżyniersku” wykonuje wszystkie czynności związane z zabezpieczeniem kajaka. - Gotowe - woła wreszcie. I to już koniec wielkiej podróży! Najtrudniejsza wyprawa Spośród trzech wypraw, ta ostatnia realizowana trasą północnoatlantycką, zgodnie zresztą z przewidywaniami, była najtrudniejsza. Jeśli brać pod uwagę datę, kiedy sie rozpoczęła – to można powiedzieć, że także najdłuższa. Start bowiem nastąpił 29 maja 2016 roku, w marinie nieopodal nowojorskiej Statuy Wolności. Krótko po tym, uderzony o brzeg w Zatoce Sandy Hook, kajak „OLO” uległ uszkodzeniu, a Olek zdecydował o przerwaniu podróży. Rok później powrócił do miejsca, gdzie doszło do wypadku i 6 maja ruszył ponownie. I znowu nie obyło się bez komplikacji. Jeszcze w zatoce silny wiatr niemal porwał „OLO”, spychając wprost na skały. W ostatnim momencie udało się wziąć go na hol, dzięki czemu uniknął rozbicia się o głazy. Ledwie szczęśliwie wypłynął wreszcie na otwarty Atlantyk, pojawiło się zagrożenie sztormem, z przeciwnymi do kursu wiatrami, czyli wiejącymi w stronę lądu. Olek, który nie zdążył oddalić się od brzegu przynajmniej na dystans 150 mil morskich, co stanowiło bezpieczną odleglość na wypadek cofania, musiał zatrzymać się w Zatoce Barnegat w stanie New Jersey i poczekać na lepsze warunki. Jednak nawet ten krótki pobyt na oceanie dał mu przedsmak tego, jak będzie wyglądać dalsza części ekspedycji – przenikliwe zimno, wysokie fale, porywiste wiatry o często zmieniających się kierunkach. Potem dojdą kolejne aspekty związane z pobytem na tym wielkim akwenie – wysoki poziom zasolenia, ogromna pusta przestrzeń, samotność, utrudniona komunikacja i zmęczenie mające wpływ zarówno na samopoczucie fizyczne, jak i psychiczne. Pierwsze tygodnie na Atlantyku mijały na walce z przeciwnymi wiatrami, które a to cofały Olka, a to kręciły w kółko zbliżając lub oddalając go od Golfsztromu. Ten silny prąd oceaniczny wespół ze sprzyjającymi wiatrami i wiosłowaniem miał pomóc kajakarzowi płynąć na wschód. A gdy już się na nim znalazł faktycznie ruszył ostro pokonując nawet po 100 mil morskich dziennie. Tyle, że podczas jednego ze sztormów uszkodzony został ster „OLO”. Pierwsza ocena sytuacji dokonana przez kajakarza wydawała się dość jednoznaczna. „Z ogromnym rozczarowaniem stwierdzam, że wyprawę muszę przerwać z powodu niemożliwej dla mnie naprawy układu sterowania” – pisał z oceanu. Wkrótce jednak zmienił zdanie, decydując się nawet na trzymiesięczne dryfowanie, aż dobije do Azorów. Albo nadejdzie pomoc. I pomoc nadeszła. A raczej przypłynęła wraz z „Baltic Light”, statkiem, który zboczył z kursu do Panamy, by dotrzeć do polskiego podróżnika i naprawić uszkodzony ster. Jak potem Olek przyzna, tylko dzięki akcji ze znalezieniem statku, na pokładzie którego zreperowano jeden z najważniejszych elementów budowy „OLO”, możliwa była kontynuacja wyprawy. Jednak skorzystanie z tej pomocy „Baltic Light” jednocześnie przekreśliło szanse na ustanowienie rekordu Guinnessa w samotnym i bez zewnętrznego wsparcia przepłynięciu kajakiem Atlantyku, na którym Olkowi zależało. A potem nadeszły dni grozy. Aleksander znajdował się jakieś 500 mil morskich od kontynentu europejskiego, kiedy mapy pogody zaczęły pokazywać zbliżający się do niego sztorm o sile 8-10 stopni w skali Beauforta. A właściciwe dwa sztormy. Kajakarz niemało już sztormów przetrwał na oceanie w czasie tej i poprzednich wypraw, ale żaden z nich nie wyglądał tak groźnie! Wysokie fale, potężne grzywacze, załamujące się i spadające z całą siłą na kajak oraz porywisty wiatr stwarzały ogromne ryzyko dla małej jednostki pływającej, zdanej na umiejętności sterownicze kajakarza, choć ograniczone w tych warunkach, łut szczęścia i łaskawość Neptuna. Pierwsza, najmocniejsza nawałnica trwała dwie doby. Druga – kilka godzin. Z obu podróżnik wyszedł bez szwanku, choć bardzo zmęczony. Dalej już bez większych trudności dotarł nieopodal wspomnianej na początku Korwalii. Choć ląd był już w zasięgu jego wzroku, nie zdecydował się zakończyć wyprawy na wyspie. Jego założeniem od początku ekspedycji było dopłynięcie do kontynentalnej Europy. I tak dotarł właśnie do Brestu. Trzecia i ostatnia wyprawa transatlantycka Olek zapowiada, że to była już jego ostatnia wyprawa przez Atlantyk. Przypomnijmy, pierwsza Transatlantycka Wyprawa Kajakowa miała miejsce w 2011 roku. Olek pokonał wówczas trasę prowadzącą po najkrótszym odcinku oceanu, pomiędzy Afryką a Ameryką Południową. W ciągu 99 dni przepłynął z Dakaru w Senegalu do Fortalezzy w Brazylii. I to była jedyna z trzech podróży, którą zrealizował wpełni samodzielnie, bez wsparcia z zewnątrz. W drugą ekspedycję wyruszył w 2014 roku, za początek i koniec trasy wybierając najbardziej oodalone od siebie punkty w Europie i Ameryce Północnej. Wypłynął z Lizbony, a po 167 dniach dotarł do New Smyrna Beach na Florydzie. Po drodze jednak zatrzymał się na kilka tygodni na Bermudach, gdzie konieczne było naprawienie uszkodzonego steru. Ostatnia podróż znacząco różniła się od poprzednich pod względem wspomnianej wyżej skali trudności wynikających z charakterystyki trasy wiodącej północną cześcią Atlantyku, a także kierunku poruszania się. Tym razem Olek płynął z zachodu na wschód. Dotarcie z Ameryki Północnej do Europy zajęło mu dni 110 dni. I jak sobie i rodzinie obiecywał, zdążył do domu na swoje 71. urodziny. Piotr Chmieliński Le Conquet, Francja, 3 września 2017
Pierwszy ląd już w zasięgu wzroku Aleksandra Doby! Coraz bliżej domu
Aleksander Doba, płynący kajakiem ze Stanów Zjednoczonych do Europy, po raz pierwszy od trzech i pół miesiąca zobaczył ląd.
- Znaleźliśmy OLO (red.: kajak Aleksandra Doby) o brzasku dzisiejszego ranka, na południe od St. Mary’s, Isles of Scilly. Olek był w świetnej kondycji. Z radością powitał nas w ten piękny letni dzień, ale jest zdecydowany płynąć na kontynent, do Francji, około 100 mil morskich na południe – pisze Alan Hartwell, Zastępca Kapitana Portu z Wysp Scilly nieopodal Kornwalii. Aleksander Doba, płynący kajakiem ze Stanów Zjednoczonych do Europy, po raz pierwszy od trzech i pół miesiąca podróży po Atlantyku, po raz pierwszy zobaczył ląd! Wiatry, które zniosły go na północ, spowodowały, że zbliżył się do Archipelagu Scilly na zachód od wybrzeża Anglii. Przepłynął pomiędzy wyspami Samson, New i Old Gromsby, St. Agnes i St. Mary’s. Tam właśnie znalazł go A. Hartwell, który na moją prośbę popłynął Olkowi na spotkanie, a przede wszystkim, by zapytać, czy kajakarz nie potrzebuje pomocy np. przy akumulatorze, o którego awarii wspominał we wcześniej wysyłanych tekstach. Podstawowe pytanie brzmiało jednak, czy nie chce zakończyć swojej wyprawy w Kornwalii. Dopłynięcie do Anglii już spełnia podstawowe założenie Trzeciej Transatlantyckiej Wyprawy Kajakowej, którym było dotarcie do Europy. Aleksander Doba stawiał sobie jednak za cel dopłynięcie do Europy kontynentalnej i …. tego się trzyma. - Płynę do Francji! – oznajmił mi w rozmowie telefonicznej krótko po spotkaniu z załogą z portu St. Mary’s. – Nie potrzebuję żadnej pomocy, ani wymiany akumulatora. Zgodził się jedynie na popilotowanie go do nieco spokojniejszego miejsca, gdzie będzie mógł odpocząć kilka godzin i przygotować się na wejście do Kanału La Manche. Trasę OLO śledzi brytyjska straż przybrzeżna, aż do momentu, gdy wejdzie w strefę podlegającą francuskiej straży przybrzeżnej, która już czeka na kajakarza z Polski. Piotr Chmieliński
Aleksander Doba: Olo już na wodach europejskich
- Czuję wielką ekscytację tym, że kończąc moją Trzecią Transatlantycką Wyprawę Kajakową mam wpłynąć w najtrudniejszy akwen świata: Kanał La Manche. Tu są duże pływy i silne prądy. Do tego bardzo duży ruch statków, co już odczuwam – pisze Aleksander Doba. Jeszcze z Atlantyku. Ale już na jego europejskich wodach.
Pierwotnym celem ekspedycji Olka północnoatlantycką trasą ze Stanów Zjednoczonych do Europy miała być Lizbona. Jednak mniej więcej w połowie drogi podróżnik zdecydował o zmianie lokalizacji mety. Zatem nie będzie to Portugalia, a Francja. Ciągle jednak nie wiadomo na pewno, w którym porcie nastąpi zakończenie wyprawy. Znaczący wpływ na jego wybór mają niezmiennie warunki pogodowe, od których kajakarz jest uzależniony. Jak wynika z jednego z ostatnich nadesłanych przez niego komunikatów, w grę wchodzą: Brest, Cherbourg i Le Havre. Niemniej, priorytetowym dla Olka jest ten ostatni, choć jest najbardziej oddalony i wymaga wejścia w głąb Kanału La Manche, w którym – według meteorologa wyprawy, dr. Roberta Krasowskiego – panuje tłok „jak na Marszałkowskiej”. - Jako miejsce docelowe wybrałem Le Havre przy ujściu Sekwany. Ale to bardzo skomplikowane i trudne zadanie – informuje Aleksander Doba. – Takie sobie postawiłem na zakończenie atlantyckich wypraw kajakowych. Już samo wpłynięcie do Kanału stanowi wyzwanie, gdzie głównym zagrożeniem jest tam bliskość lądu. Jak pamiętamy, na oceanie bezpieczną odległość od wybrzeża amerykańskiego, pozwalającą na uniknięcie uderzenia o brzeg w przypadku mocnych przeciwnych do pożądanego kierunku podmuchów, kajakarz osiągnął po oddaleniu się od lądu na odległość 150 mil morskich. A kanał ma szerokość zaledwie 50 mil. W najbliższych dniach „wiatry będą kręcić, więc trzeba się dobrze wstrzelić” - pisze Robert Krasowski. Wstrzelić, czyli poczekać na wiatry wiejące z zachodu na wschód. Z ich pomocą Olek powinien wpłynąć w wąskie gardło La Manche, a potem w ciągu kilku dni dotrzeć do wybranego przez siebie celu. A Europa jest już naprawdę blisko. Zaledwie 80 mil morskich dzieli Olka od kornwalijskiego wybrzeża Anglii. Do Brestu we Francji jest jeszcze 150 mil. Cherbourg znajduje się około 90 mil dalej. I wreszcie oczekiwany przez kajakarza port w Le Havre, do którego pozostało mu jakieś 300 mil morskich. Tym samym, od Barnegat Light w USA, skąd wypłynął 16 maja dzieli go już odległość 2800 mil morskich. Niemniej dystans, jaki pokonał, cofany i spychany z trasy, to 3950 mil morskich. Choć meta wydaje się już niemal w zasięgu „wiosła”, nadal niemożliwe jest dokładne określenie daty zakończenia wyprawy. Podobnie jak w przypadku miejsca docelowego, o terminie dotarcia do brzegu zdecydują warunki pogodowe. Z dużym jednak prawdopodobieństwem można stwierdzić, że swoje 71 urodziny, przypadające na 9 września, Olek spędzi już na lądzie. Tekst: Piotr Chmieliński
Zbudowali kajaki z butelek PET. Płyną na nich ze Szczecina do Świnoujścia
3 młodych chłopaków, 5 dni rejsu, prawie 90 kilometrów do przepłynięcia. Może nie byłoby w tym nic niezwykłego, gdyby nie środek transportu – kajaki, które postanowili zbudować z… butelek PET i rurek PCV. Wszystko po to, by przywrócić uśmiech swojemu choremu koledze.
Plastikowe cuda W pewien deszczowy, lipcowy dzień, grupa młodych przyjaciół zastanawiała się, jak mogą pomóc choremu koledze, który każdego dnia walczy o powrót do normalnego życia. Wpadli na dość nietypowy pomysł – wymyślili, że ruszą w podróż! Wodną podróż. I może nie byłoby w tym nic niezwykłego, gdyby nie środek transportu, którym zamierzają się poruszać. Sławomir, Łukasz i Krzysztof postanowili zbudować trzy kajaki. Banalne? Bynajmniej! Płynące cuda powstały z butelek PET i rurek PCV. Autorzy projektu zamierzają przetrzeć nimi szlak wodny Szczecin-Świnoujście. „Uśmiech za jedną podróż” Celem zwariowanej akcji „Uśmiech za jedną podróż” jest pomoc Piotrkowi, który zmaga się z dziecięcym porażeniem mózgowym i na domiar złego, w lutym tego roku został potrącony przez samochód. Przeszedł cztery bardzo skomplikowane operacje i na tę chwilę potrzebuje długiego oraz kosztownego leczenia. Miesięczna rehabilitacja wynosi, bagatela, prawie 25 tysięcy złotych. Ich zadanie jest proste – chcą sprawić, by Piotrek miał każdego dnia, powód do uśmiechu i szanse na powrót do pełnej ruchomości i sprawności fizycznej. Każdy kto chce, wesprzeć Piotra, może wejść na www.pomagam.pl/PiotrPietras lub wysłać tradycyjny przelew. Uczestnicy spływu wypłynęli 29 lipca o godz. 10:00 z Mariny przy wyspie Grodzkiej w Szczecinie. Do Szczecina zamierzają wrócić na finał regat The Tall Ships Races 2017. Szczegółowe informacje i relacja z przebiegu projektu znajdują się na stronie: www.facebook.com/usmiechzajednapodroz Jeśli też lubisz takie wrażenia, chcesz się z nami podzielić swoimi aktywnościami, zgłoś się i stwórz z nami przewodnik po Polsce Pełnej Przeżyć!
Nawet ON się tego nie spodziewał. Stresująca podróż Aleksandra Doby przez Atlantyk
- W najgorszych scenariuszach nie przypuszczałem, że może mnie spotkać coś tak paskudnie dołującego. Moją próbą wyjścia z tego okropnego konfliktu był „strajk” sygnałowy. To był znak rozpaczy, że dzieje mi się krzywda, a znikąd pomocy! – wiadomość tekstową tej treści przesłał Aleksander Doba krótko po ponownym uruchomieniu urządzeń pozwalających na określenie jego lokalizacji na Atlantyku.
Urządzenia wyznaczające położenie kajakarza na oceanie i umożliwiające śledzenie jego postępów nie pracowały blisko pięć dni. Potwierdzeniem tego, że nie doszło do żadnej tragedii, że podróżnik żyje i płynie były wiadomości przekazywane przez niego poprzez sms-y i rozmowy telefoniczne. Aczkolwiek były to dość niepokojące wiadomości poruszające niezrozumiałe dla nikogo kwestie jakiegoś konfliktu, braku odpowiedzi na zadawane pytania, a przede wszystkim odnoszące się do problemów z łącznością. Właściwie trudno określić, na czym polegają te problemy łącznościowe. Urządzenia komunikacyjne oraz sygnał są dużo lepsze niż w poprzednich wyprawach, dochodzi do wymiany tekstowej, jest możliwość prowadzenia rozmowy telefonicznej. Poza, oczywiście, sytuacjami, gdy Olek walczy z żywiołami, bądź gdy następuje czasowy zanik zasięgu satelitarnego, czego na środku oceanu jak najbardziej należy się spodziewać. Zmienne reakcje Zaledwie dwa tygodnie wcześniej Olkowi - dryfującemu z uszkodzonym sterem – przypłynął na pomoc statek „Baltic Light”, którego armatorów i kapitana udało się przekonać, by jednostka zboczyła „nieco” z kursu i dopłynęła do kajakarza w potrzebie. Wydawało się, że cała akcja zakończyła się „happy endem” - ster został naprawiony, a podróżnik nakarmiony i serdecznie pożegnany przez filipińską załogę ruszył w swój rejs do Europy. Jego słowa uznania o dynamicznej, profesjonalnej, spektakularnej akcji marynarzy Bałtyckiego Światła, kilka dni poźniej zastąpił komunikat: „Sama naprawa jak u kowala na wsi. Bardzo skromne wyposażenie warsztatu i umiejętności mechanika. Zdawałem sobie doskonale sprawę z mojego położenia i ich chęci pomocy oraz możliwości pomocy. Zakres prac ograniczyłem do minimum. Jakość spoin jest taka, że trzeba trzymać wszystkie kciuki, by wytrzymały.” Reakcja ta i wiele innych wydaje się być z jednej strony zaskakująca, z drugiej.... pokazuje, jak silnie samotna podróż oddziałuje nawet na tak wprawionego w bojach wilka morskiego, jakim jest Olek. Pokazuje również, jak nieprzewidywalna jest natura ludzka. Dwukrotne przepłynięcie Altantyku wcale nie daje pewności, że odczucia, zachowania, postrzeganie pewnych sytuacji i problemów także za trzecim razem będą takie same. Wyładowywanie napięć często dotyka natomiast tych, którzy służą pomocą. Samotny rejs Samotna podróż dla wielu stanowi swoiste katharsis. Jedni wyruszają w nią, by odnaleźć się na powrót w świecie, rozprawić ze swoim życiem i problemami, inni – by udowodnić sobie, że wytrzymają trudy, a pokonanie słabości z nimi związanych ich wzmocni, a jeszcze inni uciekają w ten sposób od nieakceptowanej przez siebie rzeczywistości. Nader często występująca jako motyw literacki i filmowy kojarzy się z oczyszczającą wędrówką jak u Cheryl Strayed w „Dzikiej drodze” czy poszukiwaniem lepszego, nieco idealistycznego świata jak w przypadku Christophera McCandlessa, bohatera „Wszystko za życie”. Ale to nie to samo, co samotna podróż po oceanie. „Samotna żegluga zwłaszcza długodystansowa na jachcie czy w kajaku należy bezsprzecznie do sportów ekstremalnych, często porównywana jest do lotów kosmicznych. Notabene wyniki psychologicznych badań naukowych prowadzonych na uczestnikach takich rejsów są wykorzystywane przez NASA w planowanych lotach – mówi dr Robert Krasowski, lekarz-kardiolog i żeglarz, nawigator wielu wypraw i rejsów morskich i oceanicznych, a obecnie meteorolog ekspedycji Aleksandra Doby. Bezkresna przestrzeń oceanu z pewnością jest fascynująca, ale jednocześnie przytłaczająca, niemal wchłaniająca, a przede wszystkim wszechogarniająca. Zmieniające się pod wpływem pogody kolory i wysokość fal stają się z czasem monotonne, a żeglarz zaczyna tęsknić za widokiem innym niż ogrom wody, umysł podsuwa mu więc różne obrazy wywołując swoistą oceaniczną fatamorganę. Dominująca samotność, brak kontaktu z bliskimi, ciągłe napięcie psychiczne wywołane tym poczuciem osamotnienia, zagrożenia i świadomości bycia zdanym wyłącznie na siebie powodują długotrwały stres, który czasem przeradza się wręcz w depresję. Do tego dochodzą zmęczenie fizyczne, brak snu, uboga lub mało zróżnicowana dieta, brak nawodnienia, zwłaszcza związany z długim przebywaniem w silnie zasolonym środowisku, a nawet zwykła nuda. Swoje doświadczenia z rejsu po Atlantyku tak opisywał kapitan Tomasz Cichocki: „Zmęczenie i samotność powodowały, że często zdarzało mi się słyszeć jakieś głosy, które mój umysł interpretował opacznie. To było chyba najtrudniejsze. Do tego dochodziła świadomość, że jestem w sytuacji gdzie nikt nie jest w stanie mi pomóc i mogę liczyć tylko na siebie. W czasie bardzo ciemnych, samotnych nocy, a takich było sporo, ta świadomość była bardzo przygnębiająca.” Współczesna samotność Nowoczesne technika i technologia spowodowały, że współczesny samotny rejs rozpatrywany jest w zgoła odmiennych kategoriach niż przed laty. Samotny podróżnik wyrusza na ocean wyposażony w radio, telefony, internet, urządzenia namierzające jego położenie. - Pamiętam, jak na koniec drugiego samotnego rejsu dookoła świata Krzysztofa Baranowskiego żartowaliśmy, że powinna być dodatkowa kategoria samotnego żeglowania: bez radia – wspomina R. Krasowski – Codzienne rozmowy radiowe, telefoniczne czy zwykła wymiana e-maili często umożliwiają utrzymywanie psychicznej „homeostazy”. Początkowo bardzo się dziwiłem, kiedy samotnicy mówili mi, że codzienna radiowa rozmowa ze mną była dla nich najistotniejszą, najatrakcyjniejszą i najciekawszą częścią dnia. Stresująca wyprawa Trzecia Transatlantycka Wyprawa Kajakowa, choć pozornie taka sama, bo odbywająca się w tym samym kajaku i po tym samym oceanie, zasadniczo różni się od dwóch poprzednich. Przede wszystkim realizowana jest trasą północnoatlantycką, obfitującą w sztormy, silne wiatry, zimno. Te warunki same w sobie stanowią czynniki stresogenne. Do tego należy dodać incydenty z trudnościami z wydostaniem się z zatoki Sandy Hook, potem konieczność postoju w Barnegat Light spowodowanego zagrażającym życiu cofaniem kajakarza w kierunku lądu, potem uszkodzenie steru i oczekiwanie na pomoc. Skorzystanie z tej pomocy zaoferowanej przez “Baltic Light” jednocześnie przekreśliło szanse na ustanowienie rekordu Guinnessa w samotnym i bez zewnętrznego wsparcia przepłynięciu kajakiem Atlantyku od kontynentu do kontynentu, na którym Olkowi zależało. Moim zdaniem rekord Guinnessa traci jednak na znaczeniu w porównaniu z determinacją, jaką okazał decydując się - pomimo ogromnego zmęczenia i zdenerwowania - zejść ze statku ponownie na wodę i odpłynąć w stronę Europy, choć w tym momencie najprostsze i najbardziej sugerowane przez żonę, rodzinę i przyjaciół wydawało się po prostu dopłynięcie razem z załogą do lądu. W kierunku Europy Aleksander Doba dociera do najtrudniejszego, zdaniem żeglarzy, odcinka swojej wyprawy. Odpłynął już od wybrzeża amerykańskiego na odległość około 1900 mil morskich i obecnie znajduje się na wysokości Azorów. Wiatry wiejące przez kilka ostatnich dni w kierunku północno-wschodnim spychają go na północ, znacznie oddalając od Lizbony – 1120 mil. Możliwe jest też, że Olek nie informując mnie o tym, zmienił punkt docelowy swojej wyprawy. W tej chwili znajduje się 980 mil od wybrzeża Hiszpanii, 1100 – od Francji i tylko 890 od brzegu Irlandii (choć Olek nie chciał kończyć ekspedycji na wyspie). Istnieje jeszcze opcja, o której czasem wspominał, to jest dopłynięcie przez Kanał La Manche i Kanał Kiloński bezpośrednio do Polic, od których dzieli go tylko .... 1900 mil morskich. Tekst: Piotr Chmieliński Waszyngton, 23 lipiec, 2017
Tak wyglądała akcja ratowania Aleksandra Doby. Trzecia Transatlantycka Wyprawa Kajakowa trwa
Pisząc o awarii steru w kajaku „OLO”, którym Aleksander Doba płynie po Atlantyku i apelując o wsparcie, obiecaliśmy Czytelnikom National Geographic relację z akcji naprawczej. Akcja „sprawna, dynamiczna i widowiskowa”, jak ją określił Olek, miała miejsce tydzień temu. Zapraszamy do przeczytania opowieści o bezinteresownej pomocy i solidarności na dalekim oceanie, których doświadczył nasz rodak podczas swojej niezwykłej podróży.
I jak tu nie wierzyć w niezwykłe zbiegi okoliczności, a może metafizyczne przyciąganie się w przestrzeni bytów, które łączy ze sobą coś .... na przykład Bałtyk? Inaczej chyba nie można wytłumaczyć faktu, że spośród pięciu statków armatora z Hongkongu nie „Północne Światło”, nie „Południowe Światło”, ani „Atlantyckie Światło” czy „Indyjskie Światło”, ale właśnie „Bałtyckie Światło” znalazło się we właściwym czasie w takim miejscu na Atlantyku, z którego możliwe było udzielenie pomocy polskiemu kajakarzowi. To także wywołany ogromną determinacją wielu życzliwych osób szczęśliwy traf, że w ogóle udało się znaleźć jednostkę gotową zmienić nieco swój kurs i pospieszyć na ratunek Aleksandrowi Dobie odbywającemu Trzecią Transatlantycką Wyprawę Kajakową z New Jersey w USA do Lizbony. Koniec wyprawy? Olek od 10 już dni płynął po oceanie z ręcznie skleconym sterem, po tym jak w czasie sztormu uszkodzony został system sterowniczy w jego kajaku „Olo”. I choć w całkiem niezłym tempie zmierzał w kierunku Europy, miał świadomość, że konstrukcja jego autorstwa to tylko tymczasowe rozwiązanie, które prawdopodobnie nie przetrwa kolejnej nawałnicy. “Z ogromnym rozczarowaniem stwierdzam, że wyprawę muszę przerwać z powodu NIEMOŻLIWEJ DLA MNIE NAPRAWY UKŁADU STEROWANIA – pisał w jednym z pierwszych po fatalnym sztormie tekstów. - Przyglądam się całemu kajakowi, wyposażeniu, materiałom, narzędziom, by zmontować zastępczy układ sterowania. Nawet gdy to zrobię, to będzie rozwiązanie na kilka dni lub do silnego wiatru.” Zepsuty ster to dla Olka nie pierwszy tego typu incydent na Atlantyku. Trzy lata wcześniej z tego właśnie powodu w drodze do Stanów Zjednoczonych „zahaczył” o Bermudy, gdzie dokonano naprawy. Teraz był niemal w takiej samej odległości od wyspy jak wtedy. Niestety powtórzenie znanego już scenariusza tym razem było niemożliwe. Trasa północnoatlantycka, z zachodu na wschód jest - o czym Olek dość szybko się przekonał - zdecydowanie trudniejsza, jeśli chodzi o manewrowanie, a zwłaszcza manewrowanie bez steru. Sytuacja wydawała się patowa. Pierwsza próba naprawy steru okazała się bezskuteczna. Ukręcona górna tuleja wymagała ingerencji kowala, spawacza i inżyniera – jak stwierdził podróżnik. Na środku oceanu mógł liczyć tylko na tego trzeciego, czyli na siebie. A jednak nie! Na decyzję Olka odnośnie pomocy w naprawie uszkodzonego elementu kajaka lub ewakuacji przyszło nam czekać prawie tydzień. Im dłużej pracował nad zastępczym sterem, tym mniej myślał o zakończeniu rejsu. Przerwanie wyprawy wbrew pozorom także nastręczałoby pewnych trudności, bo żeby ściągnąć Olka ze środka oceanu konieczne byłoby albo wynajęcie i wysłanie po niego jednostki pływającej z Bermudów, albo poprzez naciśnięcie sygnału SOS wezwanie najbliższego statku na pomoc. Tyle, że wtedy kajak „Olo” już by na ląd nie wrócił. „Mogę dryfować przez trzy miesiące, na tyle wystarczy mi jedzenia. O rezygnacji z wyprawy nie ma mowy” – powiadomił mnie Olek, oznajmiając jednocześnie, że udało mu się skontruować zastępczy ster. Ile się da, tyle na nim popłynie. Może nawet udałoby się dotrzeć do Azorów. A w międzyczasie.... „Najlepszym wyjściem byłoby znalezienie jakiegoś statku, który jest niedaleko mnie. Mógłby podpłynąć, wziąć na pokład zepsuty ster i pospawać go. Góra godzina pracy i odpływa w swoją stronę.” – zaproponował w jednym z tekstów, którymi wymienialiśmy się szukając rozwiązania. Solidarni w potrzebie Reakcja na apel o pomoc dla transatlantyckiego podróżnika rozbudziła nadzieję, że pomysł Olka da się zrealizować. Armatorzy i spedytorzy, tacy jak Polska Żegluga Morska i Hartwig, natychmiast włączyli się do akcji poszukując statku na oceanie, który mógłby ruszyć na ratunek kajakarzowi. Podobnie międzynarodowi przewoźnicy morscy. Zgłaszały się także prywatne osoby oferując wsparcie. Jedna z nich chciała nawet zawiadomić amerykańską lub kanadyjską straż przybrzeżną i natychmiast ściągnąć Olka z wody, odczytując nasze komunikaty jako alarm o niebezpieczeństwie zagrażającym życiu. Choć Atlantyk należy do niezwykle uczęszczanych akwenów, to rejon, w którym właśnie przebywał Olek zdawał się być kompletnie opustoszały. W tej sytuacji najbardziej realnym, choć kosztownym, rozwiązaniem stała się propozycja wystosowana przez Bartka Dawidowskiego. Załoga trimaranu Poly, która w piątek 30 czerwca miała wyruszyć z Bahamów w rejs po Atlantyku, zgłosiła swoją gotowość zmiany wcześniej obranego kursu, zabrania niezbędnego sprzętu naprawczego i popłynięcia w kierunku lokalizacji Olka. Dotarcie do niego miało zabrać około 10 dni. Już prawie wszystko było dograne, już prawie trimaran miał ruszać z portu, już prawie przelewałem pieniądze na konto firmy Bartka, gdy Bartosz Biliński, nowojorski prawnik, można powiedzieć człowiek morza, pasjonat żeglarstwa, założyciel Jacht Klubu Polski Nowy Jork, przekazał mi wiadomość o płynącym w pobliżu kajakarza statku, którego właściciele i załoga gotowi są zmienić nieco kurs, by pospieszyć mu z pomocą. I jeszcze jedno, że statek nosi nazwę ... nomen omen - Baltic Light czyli Bałtyckie Światło. - Kiedy obserwując serwis internetowy do śledzenia jednostek pływających zobaczyłem wśród tych znajdujących się o dzień drogi od Olka Baltic Light, pomyślałem, że ze statkiem o takiej nazwie nasze przedsięwzięcie musi się udać – opowiadał mi Bartosz, który od początku akcji intensywnie poszukiwał kogoś, kto dotrze do kajakarza, analizował trasy statków transatlantykich, godzinami rozmawiał ze wszystkimi armatorami, do jakich mógł dotrzeć, a przede wszystkim był przekonany, że te starania prędzej czy później przyniosą skutek. - Skontaktowałem się najpierw z jego armatorem „Lighthouse”, gdzie otrzymałem dane kontaktowe do zarządzającego flotą w Hongkongu. Po kilkunastu rozmowach telefonicznych i wymianie e-mailowej uzyskaliśmy zgodę na akcję pomocy dla Olka. Cała naprzód! Kierunek – „OLO” Krótko po północy z czwartku na piątek kapitan Baltic Light Wilfredo Milanes odebrał wiadomość o kajakarzu w potrzebie płynącym po Atlantyku z uszkodzonym sterem. - Issaq Ansari, przedstawiciel Fleet Management poinformował mnie, że nasza jednostka będzie przepływać najbliżej niego i że nie chcemy zostawić go bez pomocy, jeśli możemy coś zrobić – relacjonuje kapitan Milanes. –Sprawdziłem jego ostatnią pozycję i obliczyłem, jak daleko jesteśmy. Potem nakazałem oficerowi wachtowemu zachowanie szczególnej czujności i nasłuchiwanie przez radio, czy ktoś nie wzywa pomocy. Bałtyckie Światło było jakieś 9,5 godziny drogi od Aleksandra Doby. Po korekcie kursu statek ruszył w kierunku ostatnio zapisanej pozycji kajakarza. Dopłynąwszy na odległość 14 mil morskich od oznaczonej lokalizacji, zwolniono obroty silnika i rozpoczęto poszukiwania małej białej łódeczki na wielkiej rozkołysanej przestrzeni. Ale gdzie nie spojrzeć – pusto, Olka ani śladu. Próbowano wywołać go przez radio. Zgłosili się tylko rybacy, którzy przebywali niedaleko na połowach. - Zasugerowali, żebyśmy skierowali się nieco bardziej na południe, bo tam prowadził prąd, który prawdopodobnie niósł kajakarza – opowiada kapitan, którego dopadły wątpliwości, czy zdołają namierzyć tak małą jednostkę, a przede wszystkim, czy zdołają pomóc podróżnikowi zanim wydarzy się jakaś tragedia. – Wiele myśli krążyło w mojej głowie odnośnie tego, jak w sytuacji poważnej awarii można przetrwać w maleńkim kajaku na ogromnym oceanie. Widywałem ludzi pływających kajakami, ale dla sportu, na rzekach. Zastanawiałem się, co ten człowiek robi tu na Atlantyku płynąc tylko w kajaku. Na prośbę kapitana Milanesa, który podkreśla, jakie to szczęście, że ich jednostka ma połączenie internetowe, przekazaliśmy z Bartoszem najnowsze informacje o położeniu Olka wraz z danymi umożliwiającymi śledzenie jego trasy.Wtedy okazało się, że „OLO” znajduje się około 12 mil morskich na południe od aktualnej pozycji statku. Nie było na co czekać. Silnik ponownie ruszył pełną parą i Bałtyckie Światło podążyło do wyznaczonego punktu. Akcja „Naprawa steru” Mały kajak unoszący się na falach zobaczyli w odległości około 4 mil morskich. Krótko po tym nawiązana została łączność radiowa. Kapitan wyjaśnił Olkowi, jak planuje przeprowadzić akcję ratunkową, a ściślej naprawczą, starając się przy tym poinformować podróżnika, że to nie jest ewakuacja. Naprawa uszkodzonego steru miała odbyć się na pokładzie statku. Dzięki przesłanej wcześniej przeze mnie dokumentacji przygotowanej przez Andrzeja Armińskiego, konstruktora kajaka, oraz Jarosława Krzemińskiego, który zajmował się jego modyfikacją, załoga miała możliwość zorientować się w zakresie prac do przeprowadzenia i już była gotowa do działania. Najpierw jednak kajakarz, a potem kajak musieli trafić na 200-metrowy statek. - Nie byłem pewien, czy zdołam wciągnąć go bezpiecznie na pokład – obawy kapitana Milanesa rosły wprost proporcjonalnie do zmniejszającej się odległości pomiędzy statkiem a kajakiem. – Zobaczyłem starszego mężczyznę w kajaku, który wyglądał na bardzo mały i bardzo delikatny. Jeśli uderzyłby w naszą burtę w czasie podnoszenia, mógłby się rozbić i zatonąć. Niestety nie mogłem spuścić na wodę szalupy, bo tej nie ma możliwości wciągnąć ponownie na pokład. Jednocześnie nie mogłem narażać na niebezpieczeństwo swojej załogi. Podpływając do kajaka, kapitan Milanes ustawił kurs Baltic Light tak, by podejść od zawietrznej, a więc swoją burtą osłonić go przed oddziaływaniem wiatru. - Kiedy kajak był blisko, po lewej od dziobu, wyłączyliśmy silnik. Wtedy zauważyłem, że dryfujemy na siebie, co groziło zderzeniem, ponieważ obie jednostki płynęły bez sterowania. Z powodu dźwigów na pokładzie ograniczających widoczność i ze względu na rozmiar kajaka nie mogłem go zobaczyć na wodzie podczas manewrowania. Dlatego wahałem się, czy użyć silnika na „wolno naprzód” i wychylić ster mocno na lewą burtę, spodziewając się, że statek obróci się zanim kajak zbliży się za bardzo do naszej burty. Kiedy w końcu zobaczyłem go z lewej burty, ulżyło mi – opowiada przejęty tą akcją kapitan. Kiedy już kajak znalazł się w odpowiednim ustawieniu, załoga zrzuciła na wodę liny, którymi Olek miał otoczyć kadłub. To też nastręczało pewnych trudności, co w kilku wiadomościach tekstowych opisał Olek: „Dwie rzutki – niecelne. Trzecią złapałem. Kajak pociągnięty mocno wyłożył się na bok, a ja wypadłem, ale byłem przywiązany do niego liną. Wpełzłem z powrotem do kajaka i wyprostowałem go. Miał być wciągnięty na wysokość drugiego piętra. Podawali mi kolejne trawersy. Przełożyłem je pod kadłubem i wszedłem na pokład statku. Kajak sprawnie wciągnięty i położony bokiem. Omawiam zakres prac i ...idę coś zjeść do mesy.” Dwudziestoosobowa załoga Baltic Light, składająca się głównie z Filipińczyków bardzo serdecznie przyjęła na pokładzie mieszkańca kraju leżącego nad Bałtykiem. Nakarmili go, sfotografowali, naprawili ster i po czterech godzinach zwodowali ”OLO”. Zanim Olek wszedł z powrotem na swój pokład kapitana dopadły kolejne wątpliwości. Zadzwonił do mnie z pytaniem, czy na pewno ma zostawić tego mężczyznę w słusznym wieku w sprawiającej wrażenie kruchej i delikatnej łupince na środku oceanu. - Decyzja o dalszym rejsie należy wyłącznie do Olka. Ani ty, ani ja nie możemy go zatrzymać. A jako inżynier i od wielu lat użytkownik „OLO” on sam najlepiej potrafi ocenić stan techniczny i wytrzymałość swojego kajaka – odparłem. A Olka nic już nie było w stanie odwieść od kontynuacji wyprawy. Kiedy rozmawiając z nim telefonicznie przekazałem w imieniu żony Gabi, rodziny i najbliższych przyjaciół prośbę o zakończenie podróży i pozostanie na statku aż dobije on do lądu, do Panamy, dokąd zmierzał statek, a potem powrót do domu odpowiedział krótko: Nie, płynę dalej. Chcę zrealizować swój cel. Podziękował wylewnie załodze Bałtyckiego Światła, pożegnał się, wsiadł do kajaka i odpłynął w kierunku Europy. Przy czym najpierw musiał odrobić 20 mil morskich, o które cofnął się przebywając na pokładzie dryfującego na zachód statku. - Pan Doba wsiadł z powrotem do kajaka z ogromnym uśmiechem na twarzy i podążył za swoim celem. A ja stałem na mostku i przez lornetkę sprawdzałem, czy z nim i z kajakiem wszystko jest w porządku. Patrzyłem za nim, aż zniknął mi z pola widzenia i wtedy wróciliśmy na swój kurs – napisał w relacji z akcji „naprawa steru” kapitan Wifredo Milanes. W swoim i Olka imieniu, a także wszystkich przyjaciół i fanów Aleksandra Doby pragnę serdecznie podziękować wszystkim, którzy pomogli i tym którzy chcieli pomóc zrealizować to niezwykłe przedsięwzięcie. Szczególne podziękowania przekazuję Bartoszowi Bilińskiemu, który znalazł Baltic Light i przekonał jego armatora do udzielenia wsparcia polskiemu kajakarzowi. Za zgodę na zmianę kursu i udzielenie pomocy dziękujemy firmom Eagle Shipping International, LLC ze Stamford, USA (czarterującym ten rejs Baltic Light), Lighthouse Navigation, armatorowi statku oraz Fleet Management z Hongkongu, zarządcy flotą. Sprawna i dynamiczna akcja możliwa była dzięki Issaqowi Ansari, przedstawicielowi Fleet Management, a przede wszystkim kapitanowi Wilfredo Alberto Milanes i całej załodze „Baltic Light”, którym składamy wyrazy wdzięczności. Do podziękowań przyłącza się Redakcja National Geographic - Polska. Tekst: Piotr Chmieliński, koordynator medialny wyprawy
Ster naprawiony! Aleksander Doba płynie dalej
Olek znów płynie! Rejs kajakiem przez ocean, mimo trudnych przygód, trwa!
Tekst: Piotr Chmieliński - Pan Doba i jego kajak są już na pokładzie. Dokładamy starań, by naprawić ster – napisał do mnie w piątek krótko po 12 czasu wschodnioamerykańskiego Isaac Ansari, przedstawiciel armatora z Hongkongu, który zdecydował się na przesunięcie kursu jednego ze swoich statków znajdujących się na Atlantyku, by przyjść, a raczej przypłynąć z pomocą wiosłującemu z USA do Europy Aleksandrowi Dobie. Niezwykłym zbiegiem okoliczności polskiemu kajakarzowi wsparcia na oceanie udzieliła załoga statku o znamiennej nazwie .... Baltic Light. Poszukiwania polskiej jednostki, która byłaby na tyle blisko lokalizacji Olka, by móc dotrzeć do niego, trwały od ponad tygodnia. Choć wszelkie rejestry statków odbywających rejs przez Atlantyk wskazywały, że ruch na oceanie jest duży, to niestety informacja ta nie dotyczyła rejonu, po którym dryfował kajak „OLO” z uszkodzonym sterem. W tej sytuacji najbardziej realnym rozwiązaniem, niemniej kosztownym, wydawała się propozycja Bartka Dawidowskiego, który zgłosił gotowość popłynięcia wraz ze swoją załogą trimaranem POLY z Bahamów i dokonania koniecznej naprawy. Dotarcie do podróżnika miało zabrać około 10 dni. Tymczasem parę dni przed startem Bartosz Biliński, nowojorski adwokat, żeglarz i założyciel Yacht Klubu Polski Nowy Jork, który przez ostatnie dni niemal bez przerwy „wisiał na linii” z armatorami i kapitanami statków transatlantyckich, przekazał mi wiadomość, że załoga Baltic Light próbuje namierzyć Olka na oceanie! - Kiedy obserwując serwis internetowy do śledzenia jednostek pływających zobaczyłem wśród tych znajdujących się o dzień drogi od Olka Baltic Light, pomyślałem, że ze statkiem o takiej nazwie nasze przedsięwzięcie musi się udać – Bartosz, pasjonat morza, jak sam siebie określa. - Skontaktowałem się najpierw z jego armatorem Lighthouse Maritime Ltd w Singapurze, gdzie otrzymałem dane kontaktowe do zarządzającej ich flotą firmy Fleet Management Ltd w Hongkongu. Po kilku rozmowach telefonicznych i wymianie e-mailowej Baltic Light ruszył na akcję pomocy dla Olka. Ostatnie rozmowy telefoniczne od zarządzającego flotą i kapitana Baltic Light odbierałem wisząc na maszcie mojego jachtu, przygotowując go do regat w sobotę, ale przecież warto! Wraz z dokładnymi danymi o położeniu „OLO” na pokład statku trafiły również rysunek techniczny steru i instrukcje dotyczące naprawy, przygotowane przez Andrzeja Armińskiego, konstruktora kajaka oraz Jarosława Krzemińskiego, który dokonywał w nim ostatnich modyfikacji. Załoga Baltic Light zatem natychmiast mogła przystąpić do działania, wprawiając Olka w zachwyt swoim profesjonalizmem. Akcja związana z naprawą uszkodzonego w czasie sztormu steru trwała cztery godziny. - Pan Doba jest już na wodzie i rusza w dalszą podróż – krótko po 16 oznajmił mi przez telefon kapitan statku Baltic Light, Wilfredo Milanes.
Aleksander Doba dryfuje bez steru na ocenie. Najnowsze doniesienia z wyprawy
- Przyglądam się całemu kajakowi, wyposażeniu, materiałom, narzędziom, które byłyby przydatne do zmontowania mocniejszego zastępczego układu sterowego – pisze Aleksander Doba z Atlantyku.
Podróżnik od kilku dni dryfuje na oceanie, około 650 mil morskich od wybrzeża Stanów Zjednoczonych i 2350 od Europy, celu Trzeciej Transatlantyckiej Wyprawy Kajakowej. Te dane pokazują, że niestety od ubiegłego piątku cofnął się o 50 mil. Pomimo poważnego uszkodzenia steru kajaka „OLO”, Olek jednak nie zdecydował się na przerwanie ekspedycji. Przynajmniej do czasu, gdy podejmowane próby rozwiązania problemu nie przyniosłyby skutku. Obecnie rozważane są trzy warianty naprawy steru. Pierwsza, to skonstruowanie przez Olka kolejnego zastępczego układu sterowania, na tyle sprawnego, by umożliwić mu dotarcie do najbliższego lądu na terytorium Europy – na przykład do Azorów. Niestety, w dostępnych na oceanie warunkach trudno będzie zmontować urządzenie tak trwałe, by doprowadzić bezawaryjnie „OLO” do brzegu. Dużo bardziej skuteczna może być naprawa steru na pokładzie jednego ze statków przepływających nieopodal lokalizacji kajakarza. „Wystarczy godzina, by zreperować uszkodzenie” – zapewnia Olek. Trwają poszukiwania jednostki, która mogłaby podpłynąć do miejsca, gdzie kajak obecnie dryfuje i udzielić pomocy. Do tych poszukiwań włącza się również redakcja magazynu „National Geographic - Polska”, prosząc o kontakt armatorów, którzy zechcieliby pomóc Polakowi w realizacji jego niezwykłego przedsięwzięcia. A Czytelnikom obiecujemy relację, a może nawet reportaż/fotoreportaż z akcji naprawiania steru na Atlantyku. Trzecia opcja to dopłynięcie do Olka z najbliższego lądu, w tym wypadku z Bermudów i przekazanie mu gotowego układu sterowania wraz z częściami zamiennymi. To jednak dość kosztowna operacja, w związku z koniecznością wynajęcia jednostki, którą można dotrzeć do punktu na Atlantyku oddalonego o około 400 mil morskich. Istotne jeszcze jest, żeby warunki pogodowe umożliwiły przyjście Olkowi z pomocą. A te powinny być dość sprzyjające w tym tygodniu, jak informuje meteorolog wyprawy dr Robert Krasowski: - Pogoda w okolicy będzie zdominowana przez silny stacjonarny wyż znajdujący się na wschód od Olka. Wyż ten powoli będzie się przemieszczał w kierunku południowo- zachodnim. Zapewni sprzyjające wiatry południowe do południowo-zachodnich o sile do 4 stopni w skali Beauforta. W środę możliwe przejście słabego zimnego frontu. Bezdeszczowo aż do czwartku, temperatura 24 st. Celsjusza. Niesprzyjająca fala do półtora metra wysokości z kierunku południowo-wschodniego zmieni kierunek na bardziej sprzyjający południowy, a następnie południowo-zachodni pod koniec tygodnia. Ogólnie nadchodzący tydzień wygląda spokojnie i oby się to sprawdziło. W kolejnych relacjach będziemy informować o sytuacji Olka na Atlantyku. Tekst: Piotr Chmieliński
Aleksander Doba ma kłopoty! Awaria „OLO” na Atlantyku
- Fatalnie! Górna tuleja ukręcona u góry steru. Do naprawy konieczni: kowal, spawacz i inżynier. Był tylko inżynier – pisze z Atlantyku Aleksander Doba od miesiąca płynący kajakiem ze Stanów Zjednoczonych do Europy w ramach Trzeciej Transatlantyckiej Wyprawy Kajakowej.
Z opisu przedstawionego przez Olka wynika, że ster uszkodzony został przez linę dryftkotwy w czasie sztormu o sile 8 stopni w skali Beauforta. Jeszcze kilka dni temu wydawało się, że inżynier da radę naprawić ten niezwykle istotny, decydujący o bezpieczeństwie płynącego element konstrukcji kajaka. Niejednokrotnie w trakcie swoich ekspedycji wrodzony spryt i techniczne umiejętności pozwalały mu znaleźć rozwiązania problemów z „OLO” i urządzeniami na jego pokładzie. - O świcie zdemontowałem ster. Za kowadło użyłem kokpit, za młot posłużyła kotwica. Waliłem mocno. Oś wygięta o 30 stopni nie poddała się prostowaniu. Przeciąłem ukręconą tuleję powyżej wygięcia. Na górze płetwy sterowej zrobiłem cztery otwory nożem i świderkiem. Używając dwudziestu opasek umocowałem krążek na górze płetwy sterowej. Potem założenie linek sterowych na krążek. Musiałem dobrze zabezpieczyć oś steru przed utopieniem. Pod wieczór montaż. Jedną ręką trzymam w wodzie balansującą płetwę. Druga ręka usiłuje połączyć układ. Trzecia ręka...? Przydałaby się. Regulacja linek i testuję zastępczy układ sterowy. Niestety, bardzo silny wiatr rozwala moją koncepcję. Teraz dryfuję po ponowny zdemontowaniu zastępczego układu sterowania – swoje zmagania opisuje podróżnik w tekstach przesyłanych do koordynatora medialnego wyprawy, Piotra Chmielińskiego. Jak się okazało jedynego, który w związku z problemami łącznościowymi otrzymuje sms-y Olka z oceanu. To jak poważna jest awaria kajakarz potwierdził w rozmowie telefonicznej ze swoją menedżerką, Magdaleną Czopik, której dzisiaj jakimś cudem udało się z nim połączyć. Uszkodzony ster i problemy z komunikacją telefoniczną znowu nasuwają skojarzenie z Drugą Transatlantycką Wyprawą Kajakową. Tym bardziej, że Aleksander Doba znajduje się jakieś 400 mil morskich od Bermudów, gdzie trzy lata temu zmuszony był zatrzymać się, by dokonać niezbędnych napraw. Czyżby Bermudy miały jakąś tajemną siłę przyciągającą Olka? O sytuacji Olka i podejmowanych próbach rozwiązaniach problemu ze sterem będziemy informować na bieżąco. A jak dotąd podróżnik pokonał ponad 700 mil morskich czyli około 1300 kilometrów od wybrzeża amerykańskiego. Do Lizbony zostało mu jeszcze prawie 2300 mil morskich. Tekst: Piotr Chmieliński
Adventure dla dzieci! Poznaj 6 pomysłów na aktywne wakacje
Zapytaj dzieciaki, kto chce przeżyć przygodę, a zobaczysz las rąk niezależnie od stopnia uzależnienia od komputera i telewizji. Przedstawiamy 6 pomysłów na aktywne wakacje i podpowiadamy, jak je zorganizować.
Poznaj 6 pomysłów na aktywne wakacje dla dzieci >>> Mali podróżnicy i sportowcy mogą stawiać pierwsze kroki w nowoczesnych szkółkach i na ciekawie prowadzonych zajęciach sportowych pod okiem instruktorów – często za darmo. Podpowiadamy, jak zapewnić im frajdę, naukę i bezpieczną zabawę na świeżym powietrzu. Tekst: Paweł Kempa