Gdzie wybrać się na wakacje, by pogoda nie zawiodła? To najbardziej słoneczne miejsce świata
Zimą, gdy dni są krótkie, a za oknem dominuje szarość i chłód, coraz więcej osób zaczyna marzyć o ucieczce w miejsca, gdzie słońce świeci niemal bez przerwy. Dla jednych to sposób na poprawę nastroju, dla innych – realna potrzeba regeneracji po miesiącach niedoboru światła. Gdzie jednak zaplanować wakacje, by mieć gwarancję dobrej pogody? Najnowsze zestawienie wskazuje miejsce, które pod tym względem nie ma sobie równych.
Odpowiedzi na pytanie, gdzie planować słoneczne wakacje, poszukano w ramach badania Holiday Happiness Index, przygotowanego we współpracy z Natalie Dattilo-Ryan – psycholożką kliniczną i ekspertką w dziedzinie holistycznego dobrostanu związaną z Uniwersytetem Harvarda. Analiza objęła 50 popularnych destynacji na całym świecie i opierała się na pięciu kluczowych czynnikach wpływających na samopoczucie podczas wypoczynku: dostępie do światła słonecznego, jakości snu, zdrowych nawykach żywieniowych, kontakcie z naturą oraz poziomie aktywności fizycznej. Dodatkowo uwzględniono całkowitą liczbę godzin słonecznych w ciągu roku, co pozwoliło precyzyjnie określić, które miejsca oferują najbardziej sprzyjające warunki do wypoczynku. Wynik analizy był jednoznaczny – na szczycie rankingu znalazło się miasto, które może pochwalić się ponad 3500 godzinami słońca rocznie. Światowa stolica słońca i pogody bez kompromisów Najnowsze zestawienie Holiday Happiness Index nie pozostawia wątpliwości, że to Dubaj jest najbardziej słonecznym miejscem wakacyjnym na świecie. Miasto może pochwalić się aż 3577 godzinami słońca rocznie, co przekłada się na średnio osiem do dziesięciu godzin pełnego nasłonecznienia dziennie. W praktyce oznacza to niemal całkowite wyeliminowanie ryzyka niepogody – opady deszczu są tu zjawiskiem rzadkim, a pochmurne dni należą do absolutnych wyjątków. To właśnie ta przewidywalność warunków atmosferycznych sprawia, że Dubaj od lat przyciąga turystów spragnionych światła, ciepła i stabilnej aury, szczególnie w miesiącach zimowych, gdy Europa zmaga się z krótkimi dniami i niedoborem słońca. Choć miasto bywa kojarzone z ekstremalnymi temperaturami, kluczowe znaczenie ma wybór odpowiedniego terminu podróży. Eksperci i doświadczeni podróżnicy zgodnie wskazują, że okres od listopada do marca oferuje najbardziej komfortowe warunki do wypoczynku. Wówczas dzienne temperatury utrzymują się na poziomie około 25–27°C, co pozwala w pełni korzystać zarówno z plaż nad Zatoką Perską, jak i z miejskich atrakcji – od spacerów po marinach, przez wizyty w restauracjach na dachach wieżowców, aż po relaks w klubach plażowych. Wysoki poziom nasłonecznienia idzie tu w parze z rozbudowaną infrastrukturą rekreacyjną i gastronomiczną, co sprawia, że słońce nie jest jedynie dodatkiem do urlopu, lecz jego centralnym elementem. Badanie zwraca również uwagę na fakt, że światło słoneczne w Dubaju sprzyja nie tylko wypoczynkowi, ale także ogólnemu dobrostanowi. Stały dostęp do naturalnego światła, możliwość aktywności fizycznej na świeżym powietrzu oraz bliskość morza i terenów spacerowych przekładają się na poprawę jakości snu i samopoczucia. W efekcie Dubaj jawi się nie tylko jako miejsce gwarantujące piękną pogodę, lecz teoretycznie także jako destynacja odpowiadająca na potrzeby osób szukających regeneracji, energii i realnego oderwania się od zimowej szarości. Nie tylko Dubaj. Te miasta też oferują niemal gwarantowane słońce Choć Dubaj znalazł się na absolutnym szczycie zestawienia, ranking najbardziej słonecznych destynacji pokazuje, że pewna pogoda nie jest zarezerwowana wyłącznie dla Zatoki Perskiej. Tuż za nim uplasował się Kair, który notuje 3477 godzin słonecznych rocznie – zaledwie około stu mniej niż lider zestawienia. To przekłada się na ponad 300 dni ze słońcem w ciągu roku, co czyni egipską stolicę jednym z najbardziej przewidywalnych pogodowo kierunków na świecie. Połączenie intensywnego światła, suchego klimatu i bogatego dziedzictwa kulturowego sprawia, że Kair przyciąga zarówno miłośników historii, jak i osoby uciekające przed zimową aurą. W pierwszej dziesiątce znalazły się również miasta z bardzo różnych regionów globu, co pokazuje, że wysoka liczba słonecznych godzin nie jest domeną jednego kontynentu. Na Bliskim Wschodzie wyróżnia się Doha, oferująca podobny klimat do Dubaju, choć w nieco bardziej kameralnym wydaniu. W Ameryce Północnej wysoko oceniono Los Angeles oraz Orlando, gdzie słońce idzie w parze z rozbudowaną ofertą rozrywkową i łatwym dostępem do plaż lub parków tematycznych. Europa również ma swoich reprezentantów: Lizbona, Ateny i Madryt łączą dużą liczbę pogodnych dni z umiarkowanymi temperaturami, szczególnie atrakcyjnymi poza szczytem letnich upałów. Listę uzupełniają Delhi oraz Santiago, pokazując, że wysoki poziom nasłonecznienia może iść w parze zarówno z wielomilionową metropolią, jak i miastem otoczonym górami. Wspólnym mianownikiem tych destynacji jest stabilność klimatu i duża liczba dni sprzyjających aktywności na świeżym powietrzu. Dla podróżnych oznacza to jedno: jeśli priorytetem jest słońce, wybór wcale nie musi ograniczać się do jednego miejsca na mapie. Więcej informacji o Dubaju znajdziecie w najnowszym numerze National Geographic Traveler. Źródła: Travel + Leisure, Holiday Happiness Index Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Byłem w nowym muzeum w Egipcie. Ten błąd popełniają turyści!
Poleciałem do Kairu, by zobaczyć nowe Wielkie Muzeum Egipskie w Gizie. I przyznaję, że jestem zszokowany jego rozmachem. To największa instytucja poświęcona jednej cywilizacji – kompleks o powierzchni około pół miliona metrów kwadratowych (to jak 70 pełnowymiarowych boisk piłkarskich), położony zaledwie dwa kilometry od piramid.
Spis treści: Co skrywa grobowiec Tutanchamona? Niezwykła ekspozycja w nowym muzeum Nie tylko Tutanchamon. Nie popełniajcie tego błędu Co czeka na zwiedzających po zwiedzaniu? Czekoladki, szale i kuchnia faraonów Praktyczne wskazówki dla zwiedzających. Jak uniknąć tłumów i ile kosztuje bilet? Budynek GEM (Grand Egyptian Museum) zaprojektowany przez irlandzkich architektów, faktycznie jest ogromny i nowoczesny, a swoją formą i detalami nawiązuje do piramid. W holu głównym gości wita 11-metrowy i ważący 83 tony posąg Ramzesa II. Potem przechodzi się do głównych galerii z ponad 100 tysiącami artefaktów. I to jakimi! Co skrywa grobowiec Tutanchamona? Niezwykła ekspozycja w nowym muzeum Po raz pierwszy w jednym miejscu pokazano kompletny zbiór ponad pięciu tysięcy obiektów z grobowca Tutanchamona. I ta kolekcja zrobiła na mnie największe wrażenie. Galerie Tutanchamona są zaprojektowane tak, aby odtworzyć strukturę samego grobowca. Każda sekcja odpowiada jednemu z pomieszczeń: przedsionkowi, komorze grobowej, czy skarbcowi. To pozwala bardziej zrozumieć rytuał, estetykę i logistykę pochówku młodego faraona. W muzeum zobaczycie najsłynniejsze obiekty, m.in. złotą maskę, trzy antropoidalne trumny (z których jedna, ta wewnętrzna, wykonana jest z litego złota), a także elementy czterech złoconych skrzyń-sarkofagów, które niczym matrioszki otaczały miejsce pochówku. Są także łuki i kołczany, tarcze, łoża ceremonialne w kształcie zwierząt, skrzynie podróżne, stołki, naczynia na kosmetyki, alabastrowe lampy, kosze na żywność, wino i ziarno. Wszystko to – często zaskakująco codzienne przedmioty – miało towarzyszyć faraonowi w życiu pozagrobowym. Nie tylko Tutanchamon. Nie popełniajcie tego błędu Mam do Was pewną prośbę, bo zauważyłem, że mnóstwo turystów zaraz po wejściu idzie prosto do zbiorów z grobowca Tutanchamona, w ogóle nie patrząc na to co mija po drodze. A to wielki błąd, którego tutaj nie popełnijcie. Łatwo bowiem zapomnieć, że GEM to o wiele więcej niż tylko złoto młodego faraona. Warto więc zatrzymać się na dłużej w pozostałych częściach muzeum, bo to właśnie one budują pełniejszy obraz starożytnego Egiptu. Niesamowita jest wielka klatka schodowa, gdzie ustawiono dziesiątki kolosalnych rzeźb i fragmentów świątyń. Wygląda jak archeologiczna aleja prowadząca przez epoki: mijamy faraonów, bogów, strażników grobowców, monumentalne głowy, fragmenty stel i posągów – i można to wszystko zobaczyć jadąc ruchomym chodnikiem. Równie imponująca jest odbudowana i przeniesiona tu Słoneczna Łódź Cheopsa, pokazana w sposób pozwalający z bliska prześledzić kunszt starożytnych cieśli oraz rytualne znaczenie „statków duszy”. W innych galeriach znajdziecie sekcje poświęcone życiu codziennemu: naczynia, biżuterię, narzędzia, zabawki, elementy wyposażenia domów i świątyń – rzeczy, które przybliżają dawne życie w dolinie Nilu może i lepiej niż najbardziej spektakularne skarby królewskie. Co czeka na zwiedzających po zwiedzaniu? Czekoladki, szale i kuchnia faraonów Kiedy już nacieszycie oko tym przepychem sprzed wieków i wrócicie do teraźniejszości, możecie odpocząć w restauracjach i kawiarniach znajdujących się w muzeum albo zajrzeć do sklepu z pamiątkami – są i ciekawe albumy, także egipskie książki kucharskie, repliki artefaktów, a także czekoladki w kształcie piramid (Japończycy oszaleli na ich punkcie, sam widziałem ich spontaniczne reakcje), poszewki na poduszki czy lniane szale i szaty dobrej jakości. Praktyczne wskazówki dla zwiedzających. Jak uniknąć tłumów i ile kosztuje bilet? W muzeum spędziłem ponad 4 godziny, a mógłbym zostać dłużej – nikt nikogo tu nie popędza, kolekcje można oglądać tak długo, jak się chce. Ile to kosztuje? Cena biletu to 1450 funtów egipskich, czyli ok. 110 zł. Bilet kupiłem przez internet, bo chciałem mieć pewność, że wejdę – muzeum odwiedza teraz dziennie blisko 20 tysięcy osób. Żeby uniknąć tłumów, zarezerwowałem wejście na godzinę 8:30 i to była dobra decyzja. Muzeum dostępne jest dla osób z ograniczona mobilnością. Źródło: gem.eg Nasz autor Michał Cessanis Redaktor prowadzący „National Geographic Traveler", autor podróżniczej serii telewizyjnej „Do zobaczenia” w Dzień Dobry TVN oraz książek „Opowieści z pięciu stron świata” i „Made in China”. Prowadzi blog podróżniczy „Cessanis na walizkach".
W tym bałaganie jest metoda. Na czym polega fenomen kairskich zabbaleen, czyli zbieraczy śmieci?
Międzynarodowa organizacja World Economic Forum szacuje, że zabbaleen odbierają 50-60% wszystkich śmieci produkowanych przez Kair. Mniej więcej 80% z tego, co zbiorą, zostaje przez nich poddane recyklingowi. Proces odzysku prowadzony przez zabbaleen od dziesięcioleci ułatwia życie mieszkańcom stolicy Egiptu.
Spis treści: Ludzie pustyni – początki społeczności zabbaleen Koptyjski zwyczaj – jak narodził się system recyklingu w Kairze Jak pracują zabbaleen? Codzienny rytm życia w „mieście śmieci” Ekologiczny wymiar pracy zabbaleen – 80% odpadów wraca do obiegu Rządowe programy i przyszłość zabbaleen w nowym Kairze Po wejściu do Mukattam – dzielnicy zamieszkiwanej przez zabbaleen – nozdrza od razu atakuje nieznośny zapach. Żrąca woń unosząca się znad stert odpadów sprawia, że dla osoby z zewnątrz przebywanie w tej części miasta jest wręcz niemożliwe. Walające się wszędzie śmieci, zaniedbane bloki mieszkalne i ciężarówki wożące góry odpadów mogłyby oznaczać, że dzielnica przytłoczona jest śmieciami. Nic bardziej mylnego. Za tym nieatrakcyjnym widokiem kryje się niezwykle interesujący system społecznych zależności, który pozwala stolicy Egiptu funkcjonować. Ludzie pustyni Aby dowiedzieć się, skąd wziął się ten wyjątkowy system gospodarowania odpadami, należy cofnąć się do początków XX wieku. Wtedy to do Kairu przybyli imigranci z odległej oazy na Pustyni Zachodniej. Zabójcze upały, które towarzyszyły ich dotychczasowemu życiu, zmusiły nowych przybyszów do zamieszkania i przystosowania się do warunków panujących w prężnie rozwijającej się stolicy nad Nilem. Uchodźcy (nazywani wahija, czyli „ludzie pustyni”) zajęli się zbieraniem śmieci. Kilogramy odpadów trafiały do kuchenek umieszczanych na ulicznych wózkach, na których przygotowywany był ful – tania potrawa z gotowanego bobu stanowiąca istotny element egipskiej kuchni. Koptyjski zwyczaj W latach trzydziestych i czterdziestych do Kairu przypłynęła nowa fala migracji. Tym razem do miasta trafili przybysze z miasta Asjut w południowym Egipcie. W przeważającej większości byli to Koptowie – egipscy chrześcijanie, którzy od wieków zajmowali się uprawą roli i hodowlą zwierząt. Nie inaczej było w Kairze. Rozwijająca się stolica generowała coraz większą ilość śmieci, z którą wahija nie dawali już sobie rady. Na pomoc przybyli chrześcijańscy duchowni, którzy organicznymi odpadkami wytwarzanymi przez mieszkańców miasta zaczęli karmić hodowane świnie. Z czasem koptyjsko-wahijski system zaczął być popularny w całym mieście. Niewdzięcznej pracy w XX-wiecznym, szybko rozwijającym się Kairze nie brakowało, a i chętnych do jej podjęcia migrantów było sporo. Synergia nowych i starych przybyszów pozwoliła złagodzić komunalne konsekwencje gwałtownej rozbudowy stolicy. Jak pracują zabbaleen? Sposób pracy zabbaleen nie różni się w dużej mierze od gospodarki odpadami znanej z europejskich miast. Zbieracze odpadów działają w systemie domowych odbiorów resztek, który opiera się na nieformalnych, ale bardzo stabilnych relacjach z mieszkańcami Kairu. Każde mieszkanie ma swojego zbieracza, któremu jest wypłacana miesięczna gaża za wynoszenie śmieci. Po zbiorach odpady są wstępnie segregowane. Na tym etapie rozdziela się np. organiczne resztki od materiałów nadających się do recyklingu. Następnie towar podlega czasochłonnemu ręcznemu sortowaniu, podczas którego ustala się wtórne przeznaczenie konkretnych odpadków. Przykładowo: karton jest zgniatany i sprzedawany do zakładów produkujących tekturę, a szkło i butelki są sortowane według koloru. Uszkodzone fragmenty zostaną przetopione. Odrębnym procesom poddaje się aluminium oraz plastik. To pierwsze jest prasowane hydrauliczną prasą w zwarte bele, które następnie trafiają do pieców hutniczych. Powstałe aluminiowe bloki sprzedaje się dalej do zakładów przetwórstwa m.in. w Hiszpanii, Włoszech i Chinach. W przypadku plastiku następuje proces niemal bliźniaczy do tego, który ma miejsce chociażby w mumbajskich slumsach. Syntetyk jest myty i suszony, a następnie rozdrabniany w specjalnych maszynach na małe plastikowe granulki. W tej formie może zostać użyty do produkcji nowych tworzyw. Ekologiczny wymiar pracy zabbaleen Dochód z recyklingu stanowi podstawowe źródło utrzymania całej społeczności zabbaleen. Oznacza to, że im więcej odpadów uda się odzyskać, tym więcej pieniędzy trafi do kieszeni zbieraczy. W ten sposób każdy śmieć nabiera wartości. Szacuje się, że dzięki swojej pracy zabbaleen przetwarzają nawet 80% odpadów, które trafiają do ich dzielnicy, co jest jednym z najwyższych współczynników recyklingu na świecie. Nic więc dziwnego, że egipski rząd próbuje korzystać z tego oddolnie rozwiniętego systemu gospodarowania odpadami. Rządowe programy i przyszłość zabbaleen W 2019 r. egipskie ministerstwo środowiska postanowiło włączyć zabbaleen do formalnego schematu, poprzez wspieranie ich działalności za pomocą prostych technologii, np. SMS-owego sposobu informowania o wywózce. Mimo rządowych działań zabbaleen nadal stanowią główny podmiot gospodarki odpadami, rozszerzając swoje działania na kolejne dzielnice Kairu. Pod znakiem zapytania stoi jednak przyszłość zbieraczy w obliczu nowo powstającej Nowej Stolicy Administracyjnej. Źródła: Egyptian Streets, National Geographic Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
LOT nie wpuścił na pokład znanej tenisistki. Przewoźnik tłumaczy swoją decyzję
Rosyjska tenisistka Witalija Djaczenko nie została wpuszczona na pokład samolotu PLL LOT, który miał odlecieć do Warszawy z Kairu. Jak swoją decyzję tłumaczy narodowy przewoźnik?
W tym artykule: Witalija Djaczenko nie została wpuszczona na pokład samolotu PLL LOT LOT tłumaczy, dlaczego nie wpuścił Rosjanki na pokład samolotu Witalija Djaczenko to rosyjska tenisistka, sklasyfikowana aktualnie w trzeciej setce światowego rankingu. Najwyżej notowana była na 71. pozycji w listopadzie 2014 roku. Największym osiągnięciem zawodniczki ze Wschodu jest trzecia runda wielkoszlemowego Wimbledonu sprzed pięciu lat. Pokonała po drodze swoją utytułowaną rodaczkę Marię Szarapową i Amerykankę Sofię Kenin, późniejszą mistrzynię Australian Open. W ostatnim czasie Rosjanka nie błyszczy formą i uczestniczy głównie w zawodach niższej rangi. W minionym tygodniu 32-latka rywalizowała w Egipcie, gdzie zdołała wygrać zaledwie jeden mecz. Z Kairu miała polecieć do Calvi – to tam od poniedziałku rozgrywany jest turniej Ladies Open de Calvi-Eaux de Zilla. Choć nazwisko rosyjskiej tenisistki widniało na liście zgłoszeń, Witalija Djaczenko ostatecznie nie powalczy o triumf na Kostaryce. Dlaczego? Pochodząca z Soczi zawodniczka nie została bowiem wpuszczona na pokład samolotu PLL LOT, który miał odlecieć do Warszawy. Witalija Djaczenko nie została wpuszczona na pokład samolotu PLL LOT Witalija Djaczenko poinformowała za pośrednictwem mediów społecznościowych, że musiała spędzić noc na lotnisku w Kairze. Była 71. rakieta świata nie została bowiem wpuszczona na pokład samolotu Polskich Linii Lotniczych LOT, lecącego ze stolicy Egiptu poprzez Warszawę do Nicei. Powodem miał być rosyjski paszport. Przypomnijmy, że po tym, jak Władimir Putin wypowiedział wojnę Ukrainie, obywatele Federacji Rosyjskiej nie mogą wjeżdżać na terytorium Polski przez granicę zewnętrzną w celach gospodarczych, sportowych, turystycznych lub kulturalnych. Ograniczenie obowiązuje także na lotniczych i morskich przejściach granicznych. Sama zainteresowana nie kryła oburzenia całą sytuacją. W internetowym poście zaznaczyła, że miała ze sobą listy wspierające od WTA i ITF, a także dokumenty potwierdzające, że jej ojciec urodził się w Ukrainie i pracuje dla ONZ. – PLL LOT odmówiły mi lotu na turniej na Korsyce, ponieważ jestem posiadaczką rosyjskiego paszportu. Takie są zasady linii. Miałam wszystkie listy poparcia od WTA, ITF, ale w dzisiejszym świecie niczego to nie zmienia – żaliła się Djaczenko. W dalszej części wpisu czytamy: – Skontaktowałam się z moim ojcem, który urodził się na Ukrainie, a obecnie pracuje w ONZ, by wyjaśnić tę sytuację. Rodziny osób z paszportem dyplomatycznym mogły zawsze latać po świecie. Niestety, teraz wszystko się zmieniło. Odmówiono mi wstępu na pokład tylko ze względu na to, gdzie się urodziłam. Co ciekawe, Djaczenko próbowała dostać się do Europy samolotem Lufthansy, ale niemieckie linie lotnicze, podobnie jak LOT, nie wpuściły reprezentantki Rosji na pokład swojej maszyny. – W efekcie tego spędziłam osiemnaście godzin na lotnisku w Kairze. Spałam na ławce, nie miałam nic do jedzenia i nie mogłam opuścić terminalu. Zostałam potraktowana jako obywatel trzeciej kategorii. Wydałam kilka tysięcy euro, by tylko dostać się na turniej. Nie udało się, bo żadne linie lotnicze nie chcą przewozić Rosjan – skwitowała. Gdzie zagra Iga Świątek w 2023? Połącz kibicowanie pierwszej rakiecie świata z podróżowaniem Zwiedzaj świat i kibicuj najlepszej zawodniczce globu. Poniżej przedstawiamy kalendarz tenisowych rozgrywek na nadchodzące miesiące, byś mógł już teraz zaplanować wymarzony urlop. Gdzie za... LOT tłumaczy, dlaczego nie wpuścił Rosjanki na pokład samolotu Przedstawiciele PLL LOT w komunikacie wysłanym Polskiej Agencji Prasowej podkreślili, że działali zgodnie z prawem i nie było żadnych uchybień z ich strony. – PLL LOT nie mogły zaakceptować na swoim rejsie obywatelki Federacji Rosyjskiej, działając zgodnie z rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 13 marca 2020 r. w sprawie czasowego zawieszenia lub ograniczenia ruchu granicznego na określonych przejściach granicznych (Dz.U. 2020 poz. 435 z późniejszymi zmianami). W zapisach rozporządzenia zostały wprowadzone ograniczenia na określonych przejściach granicznych, w tym lotniskowych, w stosunku do obywateli Federacji Rosyjskiej podróżujących spoza Strefy Schengen – brzmi oficjalne stanowisko polskiego przewoźnika. Sprawa odbiła się szerokim echem w rosyjskich mediach, które zarzucają polskiej stronie rusofobię i dyskryminację ze względu na narodowość. Rodacy namawiają Djaczenko, by ta walczyła o zadośćuczynienie i odszkodowanie za niesłuszną ich zdaniem decyzję polskiego przewoźnika. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
W egipskim Luksorze odkryto królewski grobowiec. Czy pochowano w nim żonę jednego z faraonów?
Archeolodzy twierdzą, że odnaleźli grobowiec sprzed 3500 lat, który należał do jednego z władców XVIII dynastii. To okres, w którym Egiptem rządzili m.in. słynna Hatszepsut oraz młody faraon Tutanchamon.
W tym artykule: Do kogo należał odnaleziony w Luksorze grobowiec? Grobowiec był w bardzo złym stanie Krytycy uważają, że odkrycie ma jedynie zwrócić uwagę na otwarcie nowego muzeum Wielkie Muzeum Egipskie ma zostać otwarte w tym roku Dzisiejszy Luksor w południowym Egipcie to jedno z najbardziej turystycznych miejsc w kraju. Miasto nazywane jest największym muzeum świata, ponieważ odkryto tam najwięcej zabytków i grobowców z czasów faraonów. To region, który w przeszłości był jednym z ważnym centrów kulturowych. To właśnie w Dolinie Królów pochowano najsłynniejszych władców jednej z największych cywilizacji w historii. Do kogo należał odnaleziony w Luksorze grobowiec? Okazuje się, że u wybrzeży Nilu wciąż jest jeszcze wiele do odkrycia. Zespół egipskich i brytyjskich archeologów poinformował, że udało im się w trakcie najnowszych wykopalisk odnaleźć królewski grobowiec, który pochodzi sprzed ok. 3500 lat. Badacze twierdzą, że mógł należeć do jednego z faraonów lub ich najbliższych krewnych z XVIII dynastii, która władała krajem w latach 1550–1292 p.n.e. Grób odnaleziono na zachodnim brzegu rzeki, właśnie w Dolinie Królów. Grobowiec Tutanchamona. Gdzie jest, jak go odkryto, jakie krył tajemnice? Czy istniała klątwa Tutenchamona? To zaledwie jeden z kilku niesplądrowanych grobowców faraonów egipskich. Zawierał nietkniętą mumię i liczne skarby. Poznajcie historię i tajemnice otaczające grobowiec Tutanchamona, okreś... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/grobowiec-tutanchamona-gdzie-jest-jak-go-odkryto-jakie-kryl-tajemnice-czy-istniala-klatwa-tutenchamona-fot-editorfrommars-wikimedia-commons-cc-by-sa-4-0-8f1806e.jpeg" width="933" height="700" alt="Grobowiec Tutanchamona. Gdzie jest, jak go odkryto, jakie krył tajemnice? Czy istniała klątwa Tutenchamona? (fot. Editorfrommars, Wikimedia Commons, CC-BY-SA-4.0)" title="Grobowiec Tutanchamona. Gdzie jest, jak go odkryto, jakie krył tajemnice? Czy istniała klątwa Tutenchamona? (fot. Editorfrommars, Wikimedia Commons, CC-BY-SA-4.0)" /> – Pierwsze odkryte przez nas elementy wewnątrz grobowca są charakterystyczne dla czasów XVIII dynastii. To czas, w którym Egiptem władali m.in. Akhenaton, Tutanchamon oraz królowa Hatszepsut – stwierdzili w oficjalnym oświadczeniu archeolodzy. Grobowiec był w bardzo złym stanie Piers Litherland, archeolog z Uniwersytetu w Cambridge twierdzi, że w środku złożona została żona jednego z władców lub księżniczka jednego z Totmesów. Naukowcy przyznają, że to bardzo ważne odkrycie, ponieważ większość krewnych władców oraz ich partnerów pozostaje nieodkryta. Badacze przyznają jednak, że bardzo trudno będzie dowiedzieć się, do kogo należał grobowiec, ponieważ wnętrze było w bardzo złym stanie. W przeszłości grób został dotknięty przez powodzie. Komory wypełniły się osadami wapiennymi i piaskiem, a większa część napisów grobowych została zniszczona. Badacze planują jednak dalsze badania, które pozwolą odkryć tożsamość pochowanych w grobowcu osób. Krytycy uważają, że odkrycie ma jedynie zwrócić uwagę na otwarcie nowego muzeum Jednak w środowisku archeologów pojawiły się głosy krytyki. Część badaczy uważa, że nowe odkrycie ma na celu jedynie zwrócenie uwagi wokół Doliny Królów. Władzom kraju zależy na tym, aby turyści znów odwiedzali Egipt. Szczególnie, że branża turystyczna bardzo ucierpiała podczas pierwszych lat pandemii COVID-19. Wcześniej poważnego kryzysu doświadczyła w wyniku tzw. arabskiej wiosny, czyli serii protestów społecznych i politycznych, która dotknęła kraje arabskie w latach 2010–2012. Zabytki Egiptu - najważniejsze obiekty i miejsca zachowane z czasów starożytnych Zabytki Egiptu należą do najcenniejszych artefaktów antycznej historii. Które z nich warto zobaczyć na własne oczy? Poniżej wymieniamy najciekawsze zabytki Egiptu. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/zabytki-egiptu-najwazniejsze-obiekty-i-miejsca-zachowane-z-czasow-starozytnych-fot-visions-of-america-universal-images-group-via-getty-images-9d65412.jpeg" width="938" height="626" alt="Zabytki Egiptu - najważniejsze obiekty i miejsca zachowane z czasów starożytnych (fot. Visions of America/Universal Images Group via Getty Images)" title="Zabytki Egiptu - najważniejsze obiekty i miejsca zachowane z czasów starożytnych (fot. Visions of America/Universal Images Group via Getty Images)" /> To nie pierwszy raz, gdy Egipt spotyka się z podobnymi zarzutami. W maju ubiegłego roku zespół naukowców poinformował, że w trakcie ostatnich wykopalisk odnalazł 250 pięknie zdobionych, drewnianych sarkofagów oraz niezwykłe posągi egipskich bóstw. Wielkie Muzeum Egipskie ma zostać otwarte w tym roku Wśród nich był również posąg Imhotepa, czyli pierwszego architekta, który odpowiada m.in. za budowę piramidy Dżesera. Kierownik wykopalisk Mostafa Waziri przekazał wówczas, że głównym celem wykopalisk jest odnalezienie grobowca Imhotepa. Jednak krytycy znów stwierdzili, że badania mają charakter bardziej promocyjny niż naukowy. Władzom zależało bowiem, aby o Egipcie zrobiło się głośno w związku z otwarciem nowego muzeum, którego premiera przekładana jest już od 2018 roku. Wielkie Muzeum Egipskie w Gizie miało ostatecznie zostać otwarte pod koniec 2022 roku. Tak się jednak nie stało. Przedstawiciele obiektu przyznali, że ostatecznie otwarcie odbędzie się już w tym roku. Jest jednak na co czekać. We wnętrzu znajdziemy ok. 100 tys. eksponatów z czasów starożytnego Egiptu, w tym większość skarbów należących do faraona Tutenchamona oraz odnalezioną zawartość jego grobowca. W muzeum wystawione zostaną również łodzie słoneczne Cheopsa. Egipcjanie mają nadzieję, że ich kraj znowu stanie się ważnym ośrodkiem turystycznym. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Ciekawostki o Egipcie. Co skrywa kraj w cieniu piramid?
Egipt to jedno z najbardziej znanych państw na świecie. Jest to kraj wielu kontrastów, na pustyniach budują się nowe miasta, kurorty pękają od ilości turystów, a połowa mieszkańców mieszka w biedzie. Nasze ciekawostki o Egipcie pomogą poznać szerszy obraz kraju nad Nilem.
W tym artykule: Kim są współcześni Egipcjanie? Kair – Stolica Egiptu Egipt ciekawostki – Co to jest Miasto Śmieci? Egipt ciekawostki – Co to jest Miasto Umarłych? Nowe miasta i nowa stolica Egiptu Półwysep Synaj – kraina turkusów Ciekawostki o Egipcie. Herbata to coś więcej niż napój Ciekawostki o Egipcie. Bakaszysz to coś więcej niż napiwek Oprócz piramid i starożytnych świątyń Egipt skrywa wiele innych atrakcji. Stolica kraju Kair nie jedną ma twarz, niektóre wyjątkowe rzeczy są omijane przez turystów. Piękne i mniej piękne fenomeny przedstawiają poniższe ciekawostki o Egipcie. Kim są współcześni Egipcjanie? Egipt jest najludniejszym krajem z kręgu świata arabskiego. Egipcjanie ogólnie stanowią ok. 99% ludności kraju, a ich tożsamość narodowa jest silnie związana z położeniem geograficznym. Dominująca większość Egipcjan to muzułmanie (sunnici) pochodzenia arabskiego, mówiący jednak lokalnym dialektem języka arabskiego o nazwie Masri. Egipt ciekawostki – Kto zamieszkuje Egipt? Egipscy Arabowie Koptowie Nubijczycy Amazygowie (Berberowie) Beduini Grecy i Ormianie Koptowie to grupa ok. 7% Egipcjan, kultywujący chrześcijaństwo od czasów starożytnych. Uważa się, że potomkowie starożytnych Egipcjan to właśnie współcześni Koptowie. Pewnym jest natomiast język koptyjski był ostatnią fazą istnienia języka egipskiego. Jednakże dzisiaj używa się go jedynie podczas liturgii. Południowe tereny kraju zamieszkują Nubijczycy, a na oazach Pustyni Libijskiej spotkać można grupy Berberów (poprawniej mówiąc Amazygów). Warto tutaj zaznaczyć, że niektóre grupy Nubijczyków posługują się językiem nubijskim w dużym stopniu podobnym to tego używanego jeszcze w czasach starożytnych. Egipcjanie z reguły są uznawani za życzliwych, ale mają dużo reguł obyczajowych, które mogą spotkać się z niezrozumieniem europejskich turystów. Nie należy się też dziwić, że zaczepki uliczne i przypadkowe rozmowy są częstym zjawiskiem na ulicach miast. Poruszanie się pomiędzy miejscami jest praktyką o wiele bardziej społeczną niż w Europie, gdzie generalnie nie rozmawia się obcymi na ulicy. Po raz pierwszy w historii każdy może wirtualnie wejść do Piramidy Cheopsa w Gizie [WIDEO] Naukowcy z Uniwersytetu Harvarda stworzyli dokładny, wirtualny model Piramidy Cheopsa oraz jej wnętrza. Teraz każdy może wejść do środka i zwiedzać zakamarki grobowca jednego z największyc... Kair – Stolica Egiptu Stolica Egiptu zwana jest pod nazwą Matka Świata lub Miasto tysiąca minaretów. W gruncie rzeczy jest to największe miasto w świecie islamu. Minarety w pejzażu miasta trudno zliczyć. Oprócz wielkich meczetów i Cytadeli Kairskiej znajduje się jeszcze najwyższa ze wszystkich Wieża Kairska, która minaretem już nie jest. Jest to stacja telewizyjna i popularny punkt turystyczny. Stolica i największe miasto Egiptu jest wielce ludnym miastem, mieszka tam 22 milionów ludzi. Zagęszczenie ludności jest więc ekstremalnie wysokie, jest to jeden z powodów dla których buduje się w Egipcie nowe miasta, żeby odciążyć przeludniony Kair. Egipt ciekawostki – Co to jest Miasto Śmieci? Stolica Egiptu słynna jest niestety ze światowej skali zanieczyszczeń. Dotyczy to intensywnego smogu czy też codziennych odpadków gromadzonych przy ulicach miasta. Szokuje zwłaszcza fakt, iż odprowadzaniem śmieci w zdecydowanej większości nie zajmuje się żadna firma wywozu odpadów. Zadanie to spełniają tzw. Zabbaleen (Zabelin), czyli śmieciarze, nieformalni śmieciarze. Grupa ta zbiera licznie walące się po mieście odpady i zabierają je na przedmieścia Mokattam, gdzie znajduje się tzw. Miasto Śmieci. Okazuje się, że działalność Zabbaleen jest bardzo ważna dla utrzymania już i tak mocno niezdrowej higieny Kairu. Otóż ludzie ci przetwarzają aż 80% wszystkich śmieci. Bez ich działalności trudno sobie wyobrazić czym byłby Kair dzisiaj. Ponieważ Miasto Śmieci znajduje się przy przedmieściu oryginalnie zamieszkałym przez Koptów, to właśnie oni stanowią większą część Zabbaleen. Chrześcijańscy Koptowie używają np. świń (czego nie mogą teoretycznie robić muzułmańscy Egipcjanie ze względów religijnych) do czyszczenia odpadków z resztek żywności, co jest tam istotnym elementem w procesie przetwarzania śmieci. Obraz Miasta Śmieci mocno przypomina na myśl dystopijne osiedle, zawalone śmieciami a mimo to nadal zamieszkałe. W ostatnich latach co raz więcej do Zabbaleen dołącza ludności muzułmańskiej. Ataki rekinów w Egipcie i na Florydzie. Czy te drapieżniki rzeczywiście są tak niebezpieczne? Nad Morzem Czerwonym dwie kobiety zginęły w wyniku ataku rekinów. Na Florydzie 17-latka ledwo uszła z życiem i jest ciężko ranna. Do konfrontacji człowieka z tym drapieżnikiem dochodzi jed... Egipt ciekawostki – Co to jest Miasto Umarłych? Obok Miasta Śmieci, również na przedmieściach Mokattam, znajduje się dzielnica nazywana Miastem Umarłych. Mieszka tam około 3 milionów ludzi, głównie muzułmanów, których dotyka skrajna bieda. Miejsce to jest niepopularnym i niebezpiecznym miejscem, omijanym przez turystów i miejscowych. Na terenie starego cmentarza ludzie odgradzają się murem, a nagrobki służą za łóżka czy stoły. Co więcej wśród grobów znajdują się drogi samochodowe, a nawet szkoły. Wznoszone są niewielkie budynki rodzinne, często to też pomieszczenia grobowców są zajmowane przez przybyłych lokatorów. Na uliczkach cmentarzyska szerzy się bezdomność, wielu znajduje pracę w segregacji śmieci jako Zabbaleen. Nowe miasta i nowa stolica Egiptu Od paru lat Egipt realizuje wielkosalowe przedsięwzięcia inwestycyjne, najlepiej to widać na przykładzie budowanych od zera nowych miast. Przykładem jest choćby nowe miasto Al-Alamajn al-Dżadida i będące w planach Al-Galala. Nowa stolica Egiptu będzie największym z owych miast. Nie jest jeszcze pewna nazwa nowej stolicy, ale zarówno wizualizacje, jak i relacja z otoczonego pustynią wielkiego placu budowy, obrazują nam wygląd przyszłej stolicy państwa. Otworzono już katedrę koptyjską i główny miejski meczet, a wiele innych budowli już jest już wznoszonych od pewnego czasu. Na ukończeniu jest Iconic Tower, który już w tym momencie jest największym wieżowcem Afryki. Ukończono również budowę szeregu innych budynków, np. Oktogon, czyli nowa siedziba Ministerstwa Obrony. W planach jest też postawienie Obelisco Capitale, wieżowca w kształcie masywnego obelisku. Ma on mierzyć kilometr wysokości, co czyniłoby go najwyższym budynkiem na świecie. Ambitny plan jest mocno związany z politykami środowiska wojskowego. O tym jak wygląda panowanie współczesnego „faraona”, którym jest Abd al-Fattah as-Sisi, można przeczytać tutaj. Królowa Hatszepsut – kim była najsłynniejsza faraonka? Królowa Hatszepsut zdobyła zaskakująco władzę w pokojowy sposób i panowała przez 21 lat. Ludzie ją kochali, choć nie było miejsca dla kobiety na męskim tronie. Jak starożytny Egipt ją ... Półwysep Synaj – kraina turkusów Półwysep Synaj stanowi dzisiaj azjatycką część państwa. W niedawnej historii był to teren wielkich starć politycznych i nawet wojskowych między Egiptem a Izraelem. Od kilkunastu lat, kiedy uzgodniono pokojowe warunki pomiędzy państwami, Synaj stał się atrakcyjną destynacją dla turystów, zwłaszcza kurorty nadmorskie cieszą się dużym powodzeniem. Południowe wybrzeże półwyspu obfituje w liczne rafy koralowe. Z tego m.in. względu utworzono parki krajobrazowe, a na półwyspie funkcjonują liczne centra nurkowania. Wyjątkowe walory przyrodnicze, obecność wyjątkowych gatunków endemicznych i wiele innych czynników sprowadzają nurków z całego świata, dla których jest to podwodny raj. Na Półwyspie znajduje się mityczna Góra Synaj, która jest celem pielgrzymek trzech wielkich religii świata. Sprowadza chrześcijan, żydów i muzułmanów. Wraz z pobliskim chrześcijańskim klasztorem św. Katarzyny obszar ten jest wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Wielkim walorem Synaju są jej pustynno-górzyste pustynie. Formacje geologiczne na Synaju są wyjątkowe w skali światowej. Wspomnieć należy zadziwiający Kolumnowy Las lub monumentalny Kolorowy Kanion. Rdzennymi mieszkańcami półwyspu są koczowniczy Beduini, wyróżniający się swoją odrębną kulturą i kolorowym odzieniem. Pakistan nawołuje do ograniczenia w piciu herbaty. Czai to ulubiony napój Pakistańczyków, a jego import kosztuje miliony dolarów Pakistan to kraina herbatą płynąca. Pakistański czai pije się od rana do wieczora, co zdaniem rządu ma nie sprzyjać trudnej sytuacji finansowej w kraju. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/pakistan-nawoluje-do-ograniczenia-w-piciu-herbaty-czai-to-ulubiony-napoj-pakistanczykow-a-jego-import-kosztuje-miliony-dolarow-6607d7f.jpeg" width="938" height="543" alt="Pakistan nawołuje do ograniczenia w piciu herbaty. Czai to ulubiony napój Pakistańczyków, a jego import kosztuje miliony dolarów" title="Pakistan nawołuje do ograniczenia w piciu herbaty. Czai to ulubiony napój Pakistańczyków, a jego import kosztuje miliony dolarów" /> Ciekawostki o Egipcie. Herbata to coś więcej niż napój Podobnie jak w pozostałym świecie arabskim, herbata jest ważnym napojem w Egipcie. Egipcjanie traktują picie herbaty jako element dziedzictwa kulturowego spożywanie go przypomina nawet swoisty rytuał. Przede wszystkim mowa tutaj o Shay bil na’na, jest to herbata miętowa o oryginalnej recepturze i będąca codziennym elementem w egipskim domu. Ciekawostki o Egipcie. Bakaszysz to coś więcej niż napiwek W Egipcie panuje ciekawa kultura dawania napiwków w przeróżnych sytuacjach życia codziennego. Handlując na bazarze, jedząc w lokalu, czy nawet w zwykłym sklepie dawanie dodatkowej drobnej sumy spotyka się z życzliwym odbiorem. Napiwek ten nazywa się bukaszysz i uciekanie od niego na pewno jest spotykane z podejrzliwością. Trzeba przy tym dodać, że targowanie się jest elementem kulturowym i często wystawcy produktów schodzą mocno z ceny.
Polscy archeolodzy odnaleźli grobowiec urzędnika, który był odpowiedzialny za tajne dokumenty faraona
Grób ważnego urzędnika pochodzi sprzed 4 300 lat. Polscy naukowcy odkryli go w egipskiej Sakkarze. Mężczyzna żył w czasach panowania Userkare, jednego z pierwszych faraonów VI dynastii.
W tym artykule: Mężczyzna miał dostęp do wielu tajemnic faraona Mehczeczi był urzędnikiem na dworze Usarkare Naukowcy nie odkryli jeszcze wnętrza grobowca, ale już wiedzą o nim bardzo dużo Chociaż odkrycie jest niezwykłe, dla polskich archeologów nie było wielkim zaskoczeniem Zespół polskich i egipskich archeologów prowadził wykopaliska w Sakkarze. To miejscowość położona na południe od Kairu, gdzie znajduje się starożytna nekropolia, w której spoczywają egipscy królowie najstarszych dynastii oraz wysocy urzędnicy starożytnego Egiptu. Naukowcy twierdzą, że odnaleźli grobowiec jednego z ważniejszych dostojników. Mężczyzna miał dostęp do wielu tajemnic faraona Badacze odnaleźli naziemną cześć grobu, na której widoczne są zdobione płaskorzeźby. Na fasadzie wykute były hieroglify, które oznaczają, że grobowiec należy do człowieka o imieniu Mehczeczi. – Na razie odsłoniliśmy tylko fasadę kaplicy, wnętrze czeka na najbliższą kampanię wykopaliskową – powiedział w rozmowie z PAP prof. Kamil O. Kuraszkiewicz, archeolog z Uniwersytetu Warszawskiego. Polscy archeolodzy to światowa czołówka. Przypominamy ich największe odkrycia Polska archeologia zasługuje na więcej uwagi. Szczególnie że badacze z Polski mogą pochwalić się spektakularnymi odkryciami. Oto najciekawsze z nich! – Zapewne dzięki dobrej posadzie Mehczeczi mógł zatrudnić sprawną ekipę rzemieślników, bo jego kaplica jest ozdobiona reliefami wyjątkowej urody – dodaje uczony. Z analizy reliefów wynika, że mężczyzna miał dostęp do tajemnic i dokumentów faraona. Archeolodzy przypuszczają, że urzędnik miał do nich wgląd jeszcze przed tym, nim zostały oficjalnie ogłoszone. Mehczeczi był urzędnikiem na dworze Usarkare Naukowcy wywnioskowali, że Mehczeczi sprawował funkcję inspektora posiadłości królewskiej i był kapłanem kultu grobowego króla Teti. Właśnie dlatego najbardziej prawdopodobne jest to, że pełnił swój urząd za czasów panowania jego następcy, czyli faraona Userkare. W tym okresie wezyrem na jego dworze był Merefnebefa. Był to najwyższy dygnitarz egipski, odpowiednik dzisiejszego premiera w rządzie. Co ciekawe, grobowiec tego wezyra również został odkryty przez polskich archeologów. Zespołem w 1997 roku kierował Karol Myśliwiec. Polscy archeolodzy na tropie Można już mówić o kolejnym sukcesie polskich archeologów z Ośrodka Badań nad Antykiem i z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego, którzy w Tanais, u północno-wschodniego wybrze.. Naukowcy nie odkryli jeszcze wnętrza grobowca, ale już wiedzą o nim bardzo dużo Archeolodzy przekazali, że na płaskorzeźbie widać wizerunki zwierząt ofiarnych. To między innymi krowy, oryksy (rodzaj antylopy) i koziorożce. Uczeni zwrócili uwagę na to, że skała, w której wykonano dekoracje, „jest bardzo krucha i mocno zerodowana, więc całe podłoże, w tym malowany tynk, wymagały natychmiastowej interwencji konserwatorów”. Naukowcy wciąż jeszcze nie rozpoczęli prac wewnątrz grobowca. Co ważne, dużo informacji udało się zdobyć jedynie poprzez odczytanie samych inskrypcji, które znajdowały się na fasadzie kaplicy. – Na razie zlokalizowaliśmy kaplicę. Niemal na pewno w niej znajduje się szyb grobowy, w którym właściciel został pochowany, ale tego dowiemy się po eksploracji kaplicy, podobnie jak tego, czy został wyrabowany – powiedział PAP prof. Kuraszkiewicz. Chociaż odkrycie jest niezwykłe, dla polskich archeologów nie było wielkim zaskoczeniem Archeolodzy poinformowali również, że w okolicy grobowca Mehczecziego znajdują się pomieszczenia, które pochodzą z czasów III dynastii. Z tejże pochodzi słynny Dżeser. Był pierwszym królem, któremu wzniesiono grobowiec w kształcie piramidy. Piramida Schodkowa jest najstarszą tego typu budowlą w Egipcie. Historycy szacują, że panował w latach 2690-2670 p.n.e. lub 2720-2700 p.n.e. Jego imię oznacza „świętego”. Czym zajmuje się archeolog – na czym polega jego praca i jak zostać archeologiem? Ziemia skrywa wiele bezcennych artefaktów przeszłości, które czekają na odkrycie. Czym zajmuje się archeolog? Jakie trzeba mieć kwalifikacje, by móc podjąć pracę w tym zawodzie? Na jakie... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/czym-zajmuje-sie-archeolog-na-czym-polega-jego-praca-i-jak-zostac-archeologiem-fot-ozkan-bilgin-anadolu-agency-via-getty-images-dfd1d87.jpeg" width="938" height="626" alt="Czym zajmuje się archeolog - na czym polega jego praca i jak zostać archeologiem? (fot. Ozkan Bilgin/Anadolu Agency via Getty Images)" title="Czym zajmuje się archeolog - na czym polega jego praca i jak zostać archeologiem? (fot. Ozkan Bilgin/Anadolu Agency via Getty Images)" /> Prof. Kuraszkiewicz podkreśla jednak, że odkrycie grobowca wysokiego rangą urzędnika, nie było dla nich wielkim zaskoczeniem. To, co wyróżnia jednak to odkrycie, to jakość reliefów oraz imię dostojnika. Grobowiec odnaleziono we wschodnim brzegu „Suchej Fosy”. W starożytnym Egipcie był to gigantyczny rów wykonany na prostokątnym planie, który otaczał kompleks piramidy Dżesera. Dziś po „Suchej Fosie” nie pozostało wiele dawnej świetności. Jest prawie niewidoczna. Źródło: PAP Czytaj więcej fascynujących artykułów: Arabia Saudyjska buduje pierwsze miasto linearne. Bez dróg, samochodów i emisji dwutlenku węgla Budowa 170-kilometrowego, futurystycznego miasta Neom ma być przykładem ekologicznej metropolii – bez ulic, samochodów i smogu. Pierwsi mieszkańcy mają się tu wprowadzić już za 2 lata Pogoda na życzenie: Czy słońcem i deszczem można manipulować? Pogodą można sterować na różne sposoby: jodkiem srebra rozprasza się mgłę wokół lotnisk, powstrzymuje grad i burze śnieżne, a przede wszystkim wywołuje deszcz. To było największe trzęsienie ziemi w historii. Jego skutki odczuwalne były przez 1000 lat. Gdzie do niego doszło? Naukowcy odnaleźli dowody na największe trzęsienie ziemi, które spowodowało katastrofalne skutki dla ludzkości. Jego magnituda wynosiła 9,5.
Egipt dołącza do grona państw, które przeniosły swoje stolice na kompletne pustkowie.
Ogłoszony w 2015 roku projekt Nowej Stolicy Administracyjnej (tak dziś mówi się o nowej stolicy, nieoficjalnie ma to być Wedian, liczba mnoga słowa wadi oznaczającego dolinę na pustyni, która sezonowo wypełnia się wodą) dobiega końca. Kair pozostać ma stolicą Egiptu do grudnia 2021. Położony na pustyni na wschód od stolicy “projekt flagowy” prezydentury Abdela Fattah al-Sisiego powoli będzie wypełniał się urzędnikami i innymi ludźmi, których władza zdoła ściągnąć na kompletne pustkowie oferując luksusy i bezpieczeństwo, których ponoć brakuje w obecnej stolicy. Rozmiarami nowe budynki rządowe jeszcze ustępują piramidom, ale i tak mocno widać wpływ tej antycznej gigantomanii faraonów. Obok alei ministerstw znajdzie się kompleks religijny, posiadający dwie kopuły parlament i zielony park długości 10 km. Sercem Nowej Stolicy Administracyjnej ma być mierząca 385 metrów wieża, do której dowozić będzie ludzi kolej jednoszynowa. Miejsca jest dużo (168 km kwadratowych), więc przenosić się tam będzie uczelnie, centra biznesowe i placówki handlowe. Osobną dzielnicę wypełnią budynki ambasad. Część biznesowa ukończona ma być do 2023 roku. View oEmbed on the source website Wszędzie ma być elektronika, sterująca i kontrolująca. Bezpiecznie i wygodnie to słowa chętnie powtarzane na wszystkich spotkaniach z mediami. Także ekologiczna, bo dachy budynków pokryte będą panelami fotowoltaicznymi. Płatności, naturalnie, bezdotykowo. Ma to być technologiczny raj dla 6 mln mieszkańców. Chwilowo sprzedano 5 tys. z 20 tys. mieszkań w pierwszym gotowym osiedlu. Według planu urzędnicy sprowadzą się do nowej stolicy w lipcu, gdy będą jeszcze trwały prace wykończeniowe. Dziś ta sponsorowana m.in. przez wojsko (Emiraty wycofały się z obietnicy 25 mld dolarów wsparcia dla I fazy) inwestycja na pustyni ukończona jest w 60 proc. Prace opóźniła, jak wszędzie indziej, pandemia. Żeby zachęcić urzędników do przeprowadzki na stałe, a nie dojazdów, władze ogłosiły plan ulg finansowych wart 1,5 mld egipskich funtów, czyli 370 mln zł. Czy i jak się uda, pokaże czas. Nie jest to w końcu pierwszy raz, gdy stolicę wymyślano pośrodku niczego. Sydney i Melbourne o status najważniejszego miasta Australii walczyły dobrą część XIX i większość XX wieku. 9 maja 1927 roku ostatecznie przerwano spór dotyczący tego, gdzie powinien znajdować się ośrodek władzy centralnej. Po 14 latach budowy nową stolicą kraju stała się Canberra. Prezydent Juscelino Kubitschek w 1955 roku rozpoczął realizację XVIII-wiecznego planu przeniesienia stolicy Brazylii w głąb kontynentu. Oficjalna inauguracja Brasilii jako stolicy nastąpiła 21 kwietnia 1960 roku. Rio de Janeiro miało pozostać już tylko „turystyczną stolicą”. 31 października 1961 roku mieszkańcy Belize przeżyli niemały szok, po tym jak huragan Hattie niemal zmiótł stolicę ich kraju z powierzchni ziemi. Los położonego nad brzegiem Morza Karaibskiego Belize City został przesądzony w 1970 roku, gdy po trzech latach w środku kraju ukończono budowę nowej stolicy, Belmopanu (do 1981 roku mieszkało w niej ok. 3 tys. osób). Félix Houphouët-Boigny, pierwszy prezydent Wybrzeża Kości Słoniowej rządzący od 1960 roku aż do śmierci 33 lata później, zasłynął odebraniem statusu stolicy największemu i najbardziej rozwiniętemu miastu Abidżan. W 1983 roku przeniósł ją do małej wioski Jamusukro, w której akurat tak się złożyło, że przyszedł na świat. Swojego afrykańskiego kolegę na pewno doskonale rozumiał kazachski Ełbasa, czyli Nursułtan Nazarbajew. Noszący dziś tytuł przywódcy narodu były prezydent swoim oczkiem w głowie uczynił projekt przeniesienia nowej stolicy z Ałmaty do Astany. Stary rosyjski fort obronny, czyli położona na stepie wioska Akmolińsk (do 1992 Celinograd, do 1998 Akmoła a do 2019 Astana) pozostała wioską właściwie do 1994 roku, gdy rząd Kazachstanu przyjął uchwałę o przeniesieniu stolicy. Stało się to faktem 10 grudnia 1997 roku. Dziś to drugie największe miasto w kraju dumnie nosi piątą już, i bardzo wymowną nazwę Nur-Sułtan.
Pitna woda na wagę złota – w tych miastach może jej zabraknąć [GALERIA]
Problem z zasobami tego, jak się okazuje, najcenniejszego surowca nie dotyczy tylko miast ubogiego południa. Pitnej wody może za chwilę zabraknąć nawet w wysokorozwiniętych miastach Europy czy Stanów Zjednoczonych.
Obecnie to Kapsztad ma największe problemy z pitną wodą, ale to zaledwie szczyt góry lodowej jeśli chodzi o problem z zasobami wody w miastach na całym świecie. Nasza planeta nie jest tak obfita w słodką wodę, jak mogłoby się wydawać. To zaledwie 3% wszystkich zasobów wody na świecie. Ponad miliard ludzi na świecie prawie nie ma dostępu do pitnej wody, a 2.7 miliarda naszej populacji nie ma dostępu do wody, łącznie przez ponad miesiąc w skali roku. Badania z 2014 pokazują, że spośród 500 największych miast na świecie, aż 25% z nich ma problemy z dostarczaniem wody mieszkańcom. Jak podaje ONZ zapotrzebowanie na wodę przekroczy nasze zasoby tego surowca o 40% do 2030 roku. Jak to możliwe? Winą należy obarczać przede wszystkim globalne ocieplenie, działalność człowieka i przyrost naturalny, czyli w skrócie – nas samych. Oto 11 miast, które mają największe problemy z pitną wodą: Zobacz galerię>>>
Zobacz Egipt spoza kolorowych folderów - prawdziwy!
Urwij się z Hurghady, zostaw w spokoju Sfinksa. I odkryj prawdziwy Egipt. Na jego poznanie i zrozumienie można stracić całe życie, ale trzy miejsca odwiedź koniecznie
Kair to obłęd, sen szaleńca. Tak chyba najlepiej w jednym zdaniu opisać to miasto. Nie, nie miasto – świat. Masr, jak mówią o nim Egipcjanie, ale dokładnie tak samo nazywają cały Egipt. Umm Dunya – Matka Świata, tak śpiewała o Kairze Umm Kalsoum, najbardziej znana arabska pieśniarka. Stara biedna dzielnica muzułmańska, pełna meczetów, rozpadających się domów, suków i tanich kafejek. Całkiem niedaleko luksusowe dzielnice Zamalek i Ma’adi z willami i palmowymi ogrodami. Śpiewy muezinów z tysięcy meczetów i dudniące arabskie techno dobywające się z klubów nad brzegami mulistego Nilu. Plac Tahrir pełen rozgorączkowanych, dyskutujących ludzi. Od brodatych ortodoksów, zanoszących się religijnymi śpiewami, po anarchosyndykalistów z portretami Marksa i Che Guevary. Śpiewają tu Dylana, cytują Nasera i recytują Koran. Zapach smażonych falafeli, ale i haszyszu. Aromat świeżego mango przemieszany z potwornym smrodem kanałów. Tutaj życie pulsuje dzień i noc od tysiąca lat, bo tyle właśnie liczy sobie Kair. Bóg jest wielki! Kair jest wielki! Niech żyje rewolucja! – krzyczał do mnie taksówkarz, stary, brązowy i suchy jak nubijska mumia. Jemy koszari i jedziemy do Aleksandrii, drugiego co do wielkości miasta Egiptu, niegdysiejszego miasta gnostyków, filozofów i poetów. Z Kairu najlepiej autobusem z nowego dworca Turgoman. Tylko jeszcze to koszari! Narodowe danie Egiptu przygotowywane jest na wielkiej metalowej konsolecie. Mieszanka makaronu, soczewicy, ryżu i cieciorki przykrytej grubym kożuchem pomidorowego sosu. Porcja dla dwóch osób kosztuje ok. 4 zł. Możemy polać trzema sosami: diabelnie ostrym czerwonym, czosnkowym albo tahina, czyli sezamowym. Obłęd. Jak Kair. O Kairze śpiewała Umm Kalsoum, a o Aleksandrii Dalida. Iskanderiyya, il-ahsan nas – Aleksandria, tu mieszkają najlepsi ludzie. Tak zresztą Egipcjanie mówią o każdym swoim mieście. W Aleksandrii jest trochę starożytnych zabytków, ale nic powalającego. Dajmy sobie spokój. Biblioteka to mus. 12 mln książek z całego świata, z wszystkich epok, we wszystkich językach. W supernowoczesnym gmachu Bibliotheca Alexandrina czuc starego ducha aleksandryjskiej gnosis. Tu tworzył Plotyn, Filon Aleksandryjski, Archimedes, tutaj tez powstało pierwsze tłumaczenie Starego Testamentu dokonane przez aleksandryjskich Zydów. A potem po prostu spacer nadmorskim bulwarem. 25 km od starej fortecy Qaitbej aż po tropikalny ogród Montaza. Pieszo, taksówka, dorożka... Zmurszałe od morskiej wilgoci kamienice z wyblakłymi greckimi, francuskimi i hebrajskimi napisami, domy jak w Nicei czy Salonikach, koptyjskie, włoskie, tureckie cmentarze, drogie jachty i kolorowe łódki rybaków. To moje miasto. Tu jest piękniej niż w Szarm asz-Szajch. Z Aleksandrii całkiem niedaleko do oazy Siwa – 600 km. Z dworca Moharram Bey autobus do nadmorskiego Marsa Matruh, gdzie dwa tysiące lat temu Marek Antoniusz zażywał kąpieli z Kleopatrą VII, a potem rozklekotanym busem nocą przez pustynię. W oazie Siwa znajdują się cztery groby Aleksandra Wielkiego i 300 tys. palm rodzących najlepsze w Egipcie, długie jak palce i słodkie jak arabskie noce daktyle. 50 tys. poskręcanych od starości i pustynnego wiatru drzew oliwnych, gaje pomarańczowe, ogromne wydmy, źrodła krystalicznie czystej wody i cudowna niezmącona cisza. W Egipcie są dwa miejsca, gdzie panuje cisza: meczety i pustynia. Poza tym nieustanna wibracja. Odziani w galabije mieszkańcy niespiesznie przesuwają się po piaszczystych uliczkach. Jak się im spodobamy, to poczęstują herbatą z gałązkami mięty. Siwańczycy to hermetyczna grupa etniczna żyjąca według starych tradycji i posługująca się własnym dialektem, zupełnie niepodobnym do arabskiego. Naokoło oazy rozciąga się olbrzymia pustynia, nie bez powodu zwana Wielkim Morzem Piasku. Warto kupić miejscową srebrną biżuterię. Nie jest tania, ale i jej jakość i artyzm są warte wydanych funtów. Potem już tylko szisza i kawa z kardamonem w lokalnej knajpce. Koty będą ocierać się nam o nogi. Tak, inny Egipt. 3 Sposoby na tani Egipt 1. Byle nie latem! Za to Lotem, ktory ma bezpośrednie połączenie Warszawa–Kair dwa razy w tygodniu. Od 900 zł. 2. Wynajęcie auta z kierowcą (inaczej nie radzę, Egipcjanie jeżdżą jak straceńcy) jest drogie. Korzystaj z lokalnej komunikacji. 3. Jedz tam gdzie miejscowi. Knajpa może wyglądać jak dziura w ścianie, ale jeśli jest pełna Egipcjan, zjesz i dobrze, i tanio.
Codziennie pokonuję samochodem ponad dwieście kilometrów. W normalnych warunkach to żaden wyczyn. Na Saharze przygoda życia.
Słyszymy hasło Sahara i przed oczami od razu widzimy idealne poduchy żółtego piasku, po których wędruje karawana wielbłądów prowadzona przez Beduina osłaniającego twarz przed słońcem błękitnym szalem. Ale prawda jest taka, że Sahara nie jest ani żółta, ani piaszczysta, ani pagórkowata – to tylko jeden z puzzli składający się na obraz terenu wielkości Europy. Co kilkadziesiąt kilometrów krajobraz zmienia się całkowicie. Najlepiej tę różnorodność docenić, przemierzając pustynię dżipem. Co prawda taki sposób zwiedzania Sahary gwarantuje zupełny brak komfortu, ale w zamian za to oferuje niezapomniane przeżycia wizualne. Dla mnie numerem jeden na liście miejsc, które odkryłam w trakcie tej podróży, jest Pustynia Biała. Zagubiona gdzieś w połowie drogi między Kairem a Asuanem. Jej surrealistyczne rzeźby wykute przez naturę w białych opokach przypominają zamieniony w kamień zwierzyniec. Po drodze do niej podziwiam kaniony, jaskinie ze stropami, z których zwisają niczym szczotki miliony wapiennych sopli, moczę nogi w gorących źródłach, zwiedzam zasypane przez piasek starożytne miasta. No i zasypiam pod czarnym niczym aksamit niebem obsypanym gwiazdami. Ciszę zakłóca od czasu do czasu towarzystwo długouchych fenków, które polują na nasze jedzenie. Z żadnych wakacji nie wracałam w tak dobrym nastroju i z taką alergią na zdobycze cywilizacji. Oprócz dżipa, oczywiście. (AF) NO TO W DROGĘ: GDZIE ■ Sahara leży na terytorium 11 państw. Najlepiej na jej zwiedzanie samochodem z napędem na cztery koła wybrać się do Egiptu. Wycieczkę można zacząć z Kairu lub z oazy Al-Bahrijja. Z KIM ■ Organizacją wypraw na pustynię zajmuje się firma Pan Arab Tours, www.panarabtours.com. Koszt tygodniowej wyprawy (z kucharzem i kierowcą) to ok. 3 tys. zł na osobę.
Takiego muralu jeszcze nie widziałeś. Powstał na 50 budynkach w Kairze i ma wielkie znaczenie
Poruszający projekt w Egipcie. Artysta stworzył mural na 50 budynkach by zwrócić uwagę na uprzedzenia i stereotypy. A za przykład posłużyła mu mała i niedoceniona społeczność mieszkańców jednej z dzielnic Kairu.
Mural powstał na budynkach w ubogiej dzielnicy Manshiyat Nasr. To część Kairu zamieszkana głównie przez koptyjską społeczność Zaraeeb (w wolnym tłumaczeniu “śmieciarze”). Zbierają oni od dziesiącioleci odpady z bogatszych i lepiej rozwiniętych części miasta. Stworzyli swój własny system ich segregowania i przetwarzania. Mimo tego zarówno region jak i jego mieszkańcy są marginalizowani, uważani za brudnych i gorszych. - W projekcie “Percepcja” przyglądam się osądom oraz uproszczeniom jakich dokonują społeczeństwa, często nieświadomie, na temat wspólnoty opierając się na różnicach – tłumaczy el Seed, autor. Mural wykonano w taki sposób by można było go odczytać z konkretnego miejsca – Góry Moqattam. Obraz ma w sobie wpisane słowa świętego Atanazego z Aleksandrii, biskupa koptyjskiego z III wieku. Brzmią: “każdy kto chce zobaczyć światło słońca musi najpierw otrzeć swoje oczy”. El Seed wspomina, że społeczność Zaraeeb przyjęła go jak swojego. Ich przydomek jest obraźliwy, ale to właśnie oni dbają o czystość najbardziej. Zajmują się nie tylko swoimi odpadami, ale także tymi z całego wielkiego miasta. Swoje prace el Seed określa jako mieszankę kaligrafii i graffiti, czyli “kaligraffiti”. Łączy w nich kolorową i krzykliwą sztukę malowania murów miejskich ze żmudną I pełną skupienia starą arabską kaligrafią. Swoją sztukę prezentował na ulicach Paryża, Nowego Jorku, Melbourne, Dżuddy oraz Tunisu. Współpracował nawet ze sławnym odzieżowym Louisem Vuitton. Źródło: Strona autora projektu View oEmbed on the source website
Egipskie Ministerstwo Turystyki zaprasza na podróż śladami Jezusa. W październiku otwarty zostanie Szlak Świętej Rodziny
Turystyka religijna ma być receptą na spadek liczby turystów w kurortach nad Morzem Czerwonym. Podróż śladami Jezusa, który według Biblii w obawie przed Herodem spędził wraz z Matką Boską i Józefem w Egipcie ponad trzy lata, potrwa około tygodnia - informuje „Egypt Daily News". Pielgrzymi odwiedzą m.in. kościoły w Starym Kairze, w Al-Ma'adi, Wadi el-Natrun (mieszczą się tam m.in. założony w IV wieku klasztor św. Makarego oraz założony w VI wieku Klasztor Syryjczyków) oraz w położonym w środkowym Egipcie mieście Al-Minja.
MSZ przypomina o niebezpiecznej sytuacji w Egipcie
Aktualizacja ostrzeżenia dla podróżujących
Na oficjalnej stronie Ministerstwa Spraw Zagranicznych pojawiło się przypomnienie skierowane do wszystkich turystów przebywających w Egipcie lub planującym podróż do tego kraju: W związku z trwającymi i planowanymi na najbliższe dni demonstracjami w Kairze i w innych miastach Egiptu oraz powtarzającymi się incydentami powodującymi znaczne utrudnienia w poruszaniu się po niektórych rejonach Egiptu i potencjalnie zagrażającymi bezpieczeństwu turystów, Ministerstwo Spraw Zagranicznych zdecydowanie odradza wszelkie wyjazdy indywidualne i grupowe poza ośrodki turystyczne na terenie Egiptu. Ministerstwo Spraw Zagranicznych jednocześnie uznaje za możliwe z punktu widzenia bezpieczeństwa obywateli wyjazdy zorganizowane z Polski do egipskich ośrodków turystycznych nad Morzem Czerwonym. MSZ dokłada wszelkich starań, aby zawarte w tym miejscu dane były rzetelne, wyczerpujące i aktualne, jednak mają one charakter wyłącznie informacyjny i nie mogą stanowić podstawy do jakichkolwiek roszczeń.
Udręczona upałem, bezkresna, a jednocześnie nieziemsko piękna i cicha. Siedem dni to za mało, żeby ją poznać, ale wystarczająco dużo, żeby się w niej zakochać
Mohamed twierdzi, że nie potrafi żyć bez pustyni. Domyślam się dlaczego. Właśnie zgasło ognisko, a nade mną niczym w planetarium otworzyła się kopuła z miliardami gwiazd. Niebo rozświetliło się jak jakaś supermetropolia. I kiedy tak leżałam na ciepłym piasku, po raz pierwszy w życiu poczułam, że naprawdę jestem częścią Wszechświata. Nigdy wcześniej nie wydawał mi się on ani tak bliski, ani tak fascynujący jak tu i teraz. Może dlatego, że niebo nad Saharą zdecydowanie nie przypomina znanego mi nieba. Wręcz wydaje się nierealne, jakby zostało wymyślone w komputerze na potrzeby jakiejś Odysei kosmicznej albo Gwiezdnych wojen. Podobno Wszechświat ma miliardy galaktyk, a każda z nich składa się z miliardów gwiazd. Podobno promień światła wysłany z jego końca potrzebowałby 15 mld lat, żeby dotrzeć na Ziemię – tak niewyobrażalnie jest on wielki. Z kolei my dystans do najbliższej gwiazdy – Proximy Centauri, najszybszą rakietą pokonalibyśmy w 100 tys. lat. Te liczby trochę studzą moj zapał do międzygalaktycznych podroży. Tymczasem na Saharze gwiazdy zdają się być dosłownie na wyciągnięcie ręki. I mrugają do nas tak zachęcająco. – To nie fair, Nidu – mówię do Mohameda, 33-latka, który jest naszym przewodnikiem. Dumny absolwent Oxfordu każe się nazywać Nidu, bowiem w Egipcie co drugi chłopak otrzymał imię na cześć proroka. – Wy, Egipcjanie, macie piramidy, świątynie w Luksorze, Karnaku i Abu Simbel, Morze Czerwone z plażami i baśniowymi rafami, Kleopatrę i Tutanchamona, celebrytów, których losami interesują się wszyscy. Najdłuższą rzekę świata, największą pustynię i jakby tego było mało – to niebo, od którego nie potrafię i nie chcę oderwać wzroku. Zasypianie pod baldachimem z gwiazd zaliczyłabym do jednych z moich najbardziej romantycznych doświadczeń. Egipt jest ponad trzy razy większy od Polski, ale 95 proc. jego powierzchni to Sahara, która oplata swoimi mackami deltę Nilu, jakby chciała ją udusić. Z lotu ptaka ten ostatni bastion zieleni wydaje się nie mieć żadnych szans w starciu z pustynnym Goliatem, a jednak na razie również tutaj wygrywa Dawid. Niestety nie zmienia to faktu, że 80 mln mieszkańców tego kraju zmuszonych jest żyć w niemiłosiernym ścisku na obszarze wielkości dwóch naszych województw. Taki na przykład Kair za swój dom uważa ponad 20 mln ludzi i każdy z nich musi się jakoś utrzymać – a bezrobocie w Egipcie jest ogromne. Kiedy spacerowałam wokół piramid, nieustannie ktoś proponował mi a to zakup asfaltowych figurek, koszulek ze sfinksem, chustek arafatek, wody, a to zrobienie zdjęcia czy przejażdżkę na wielbłądzie. Pozbycie się jednego natręta trwało kilka minut, ale natychmiast w jego miejsce pojawiało się dwóch innych. Zapewne spłukałabym się do suchej nitki, gdybym była w tym kraju pierwszy raz. Wiem, ile wysiłku kosztuje wytłumaczenie posiadaczowi olbrzymich, smutnych oczu, że nie potrzebujemy stu papirusowych arcydzieł, nawet jeżeli kosztują one tylko 10 dol. Jeszcze trzy lata temu cały Kair udekorowany był plakatami Mubaraka przypominającymi, kto tu rządzi. Po rewolucji plakaty zniknęły, ale zniknęli też turyści – Nidu twierdzi, że jest ich nawet o 80 proc. mniej. To cios w plecy dla całej branży. No cóż, jednego dnia można być rewolucjonistą, a następnego i tak trzeba pójść do pracy i zarobić na utrzymanie rodziny. Z klaustrofobicznych macek cywilizacji uwalniamy się już jakieś 50 km za Kairem, kiedy zjeżdżamy z drogi łączącej stolicę z położoną 350 km na południe oazą Al-Bahrijja. Zaczyna się prawdziwy offroad – zapinamy pasy i otwieramy okna. Nasza karawana składa się z czterech dżipów, które oprócz kompletu pasażerów wiozą namioty, śpiwory, materace, zapas wody (3 litry na osobę na dzień) i jedzenia, benzynę, bagaże. Przed nami 1000 km przez Saharę. Jesteśmy tak podekscytowani naszym desert experience, że nie możemy usiedzieć na miejscach i dziwimy się jak dzieci. Skąd kierowcy wiedzą, gdzie jechać? Nie ma tu drogowskazów ani punktów charakterystycznych. Czyżby w tajemnicy przed nami korzystali z map albo GPS-ów? Dziwimy się też, że na niemiłosiernych wertepach nie siada zawieszenie, że koła dżipów ślizgają się po piasku jak po lodowisku, ale udaje się nam wjechać na wydmy wysokości kilkupiętrowych kamienic bez dachowania albo przynajmniej zakopania się po osie. Sahara pięknieje z każdym kilometrem. Szarobure klepisko, po którym wiatr przeganiał czarne reklamówki, zamienia się w bezkresne pole wydm, które niczym wał ciągną się wzdłuż Nilu na długości 500 km, aż pod granicę z Sudanem. Podobno wystarczy pospacerować kilka godzin po wydmach, żeby zasmakować pustyni. Ale żeby poznać ją naprawdę, trzeba na niej spędzić przynajmniej jedną noc. Patrzę na zegarek, jest piąta rano. Nie przypominam sobie, żebym kiedykolwiek w Warszawie zbudziła się z własnej woli tak wcześnie. Wygrzebuję się ze śpiwora, otrzepuję z piasku. Jest chłodno, jednak temperatura na Saharze w nocy wcale nie spada do zera. Z innych namiotów dobiega pochrapywanie, ale też szuranie, co znaczy, że amatorów wschodów słońca jest więcej. Ruszam przed siebie. Niewiele jest przyjemności mogących przebić frajdę z chodzenia po porannym piasku na bosaka i wciągania w płuca rześkiego powietrza. Wokół mnie nie ma żywego ducha. Podczas podróży zwykle szukamy towarzystwa, a tutaj wręcz odwrotnie. Lubimy mieć wschody i zachody słońca tylko dla siebie. Wiecznie narzekamy na stres, przepracowanie, nadmiar bodźców, które nie pozwalają nam się wyłączyć. Jedni szukają spokoju, zamykając się na przykład na tydzień w klasztornej celi, medytując, uprawiając jogę. Ja postanowiłam odpocząć od świata na pustyni. Przede mną akt wzbudza w naszym gatunku tak silne emocje. Starożytni Egipcjanie przynajmniej wierzyli, że za codzienną wędrówkę słońca odpowiedzialny jest skarabeusz. Ten niezmordowany żuk toczący po piasku swoją gnojną kulkę miał tak samo toczyć po nieboskłonie słońce. Do dziś skarabeusz jest tu symbolem odrodzenia, wiary w to, że nigdy nie jest za późno, aby zmienić swoje życie na lepsze. Tylko co to dokładnie znaczy? Może właśnie tu znajdę odpowiedź. W końcu pierwszy chrześcijański pustelnik – św. Antoni – na Saharze spędził 80 lat i mimo kuszenia stanowiskami nie chciał tego miejsca opuścić. Tymczasem moje potrzeby duchowe przegrywają z potrzebami ciała. Po prostu jestem głodna. Wracam do obozowiska na śniadanie. Przed 9, kiedy zaczyna się robić gorąco, jesteśmy już spakowani i gotowi do dalszej drogi. Prawdziwi Beduini znają pustynię jak nikt inny, dlatego są najlepszymi przewodnikami. Aisza, szef naszych kierowców, jest właśnie Beduinem. Niestety zarówno on, jak i inni miejscowi, zamiast tradycyjnych nakryć głowy i długich szat noszą czapki z daszkami, T-shirty i dżinsy. Na szczęście potrafią to, co powinni umieć prawdziwi mężczyźni. Tak wiec rozbijają za nas namioty (koledzy muszą to robić sami), zdobywają drewno na ognisko, zajmują się kuchnią i sprzątaniem. Przebite opony zmieniają w pięć minut, ćwiczą dżoging i skaczą na skakance. No i nie przegapia żadnej okazji, żeby poczarować kobietę. W ich oczach jesteśmy piękne. Dla nich nie ma znaczenia ani nasza tusza, ani wiek. Wiele Europejek dało się uwieść gładkim słówkom tutejszych habibi, wystarczy poczytać fora internetowe. Ale przecież nie tylko uczucia nie trwają wiecznie. Nawet Sahara zmienia się nieustannie. Jeszcze 10 tys. lat temu znaczną jej część porastała sawanna, na której pasły się stada zwierząt znane z południa Afryki. Świadczą o tym chociażby rysunki naskalne odnajdowane co i rusz w tutejszych jaskiniach. Potem przestały padać deszcze i po życiu nie został nawet ślad. Wszystko wyschło na pieprz, rozpadło się. W Jara Cave nie ma co prawda prehistorycznej sztuki, ale wejście do tej jaskini wygląda niczym korytarz prowadzący do królewskiego grobowca w Dolinie Królów. I rzeczywiście wnętrze ma wystrój godny faraona. Ze stropu zwisają tysiące stalaktytów, niektóre przypominają żebra prehistorycznych stworów. Sahara kryje wiele takich miejsc i tajemnic. Ocean piasku wielkości Europy przesypuje się niczym w klepsydrze. Wydmy wędrujące z prędkością 9 m rocznie pochłaniają wszystko na swojej drodze, a jednocześnie odsłaniają to, co zakryły wcześniej. Kiedy zobaczyłam skupisko palm na horyzoncie, pomyślałam – fatamorgana. Tym bardziej że sporo ich już widziałam na pustyni. Powietrze aż falowało od skwaru, my gotowaliśmy się żywcem. W takich warunkach trudno myśleć racjonalnie. Człowiek marzy tylko o tym, żeby rozebrać się bardziej niż do naga, usiąść pod wentylatorem ze szklanką czegoś zimnego i obłożyć się kostkami lodu. Na szczęście palmy okazały się realne, podobnie jak woda. – Kiedyś był tu rzymski fort, którego załoga pilnowała bezpieczeństwa karawan – wyjaśnia Mohamed, kiedy moczymy stopy w basenach. Wędrówka po pustyni nie byłaby możliwa bez znajomości takich miejsc. Wielbłądy mogą bez wody przeżyć kilka, nawet kilkanaście dni, ale ludzie już nie. Przy takich temperaturach wręcz nie jesteśmy w stanie ugasić pragnienia. Najmniejszy błąd może nas drogo kosztować. Media co jakiś czas podają informacje o osobach, które zgubiły się na pustyni. Sahara długo pozostawała niedostępna. Pierwsi Europejczycy uważano ją za piekło na ziemi, miejsce zarezerwowane dla umarłych albo samobójców. Ale wszystko, co tajemnicze i niedostępne, jest także pociągające. Ludzie zawsze chcieli dotrzeć tam, gdzie najwyżej, najgłębiej, najtrudniej, gdzie nikt przed nimi nie postawił jeszcze stopy. Ekstremalne sytuacje podobno pozwalają nam lepiej poznać siebie. Ja jednak cieszę się, że aż tak nie muszę siebie sprawdzać. I że jest ktoś, kto zapewnia nam i bezpieczeństwo, i odpowiednią ilość wody. Codziennie pokonujemy dziesiątki kilometrów z krótkimi przerwami na sesje fotograficzne przy najbardziej spektakularnych punktach widokowych. Nasze życie wyznaczają wschody i zachody słońca. Wschód – zwijanie obozu, zachód – rozbijanie. A potem kolacja, ognisko i długie przy nim rozmowy. Krajobrazy zmieniają się jak w albumie fotograficznym. Łachy piachu to znikają, to pojawiają się, czasami przejeżdżamy między stożkami przypominającymi wielkie kretowiska albo zatrzymujemy się przy miejscu wyglądającym jak pole skamieniałych arbuzów. Są tu kaniony, góry, klify, urwiska, doliny, jeziora, oazy – jakbyśmy eksplorowali dno oceanu, z którego jakimś cudem wyparowała woda. Nie przypuszczałam, że Sahara jest tak różnorodna. Miliony lat erozji poszarpały skały i nadały im niesamowite kształty, czasami grubo ciosane, a czasami finezyjne. Nie przypuszczałam też, że piach może mieć tyle kolorów i struktur. Bywa ubity niczym klepisko, innym razem koła samochodów wzbijają tumany kurzu, jakby ktoś wysypywał na nas mąkę. Podobno można nim umyć włosy, odważyli się ją eksplorować dopiero w średniowieczu. Wtedy ma tez właściwości antyseptyczne – dlatego kiedy Beduin się skaleczy, w ranę wciera pustynny piasek. To miejsce jest niezwykle fotogeniczne i fantastycznie prezentuje się na zdjęciach, jednak nawet najlepsza fotografia nie jest w stanie oddać rzeczywistości. Przed nami wyrasta płaskowyż, który wygląda, jakby przed chwila spadł na niego śnieg i jeszcze nie zdążył się stopić. White Desert (Pustynia Biała) faktycznie jest biała, to nie efekt obróbki zdjęć w programie komputerowym. Ale nie kolor jest tu najważniejszy, lecz niezwykła galeria kamiennych rzeźb. Matka Natura nieźle tu poszalała z dłutem. Spacerujemy po jej pracowni, mijając monstrualne grzyby, wielbłądy, pingwiny, wieloryby, króliki i inne stwory. Podziwiamy, komentujemy, komplementujemy, robimy zdjęcia. Nie jest nas stad w stanie wyrwać nawet perspektywa prysznica w pobliskim karawanseraju o jakże adekwatnej nazwie Shahrazad. Bez wahania oddałabym te luksusy za szanse spędzenia nocy właśnie tutaj, pod namiotem. Ponieważ dziś nie musimy rozbijać obozu, Nidu zgodził się zostać na White Desert do zachodu słońca. Na bezchmurnym dotąd niebie pojawiły się obłoki, jakby na nasze zamówienie. Przebijające się przez nie słonce zaczęło tańczyć między skalnymi blokami, które pod jego wpływem niczym za dotknięciem czarodziejskiej różdżki raz stawały się złote, za chwile szare, czerwone, pomarańczowe i znów białe. To była magia. Skłamałabym jednak, pisząc, że tego wieczoru nie doceniłam zalet prysznica albo kolacji z winem serwowanej w postaci szwedzkiego stołu, na która dziwnym trafem wszystkie dziewczyny założyły sukienki. Czy nastąpi koniec świata, jeżeli tego nie zrobię? Zawsze zadaje sobie to pytanie, ilekroć chce zrobić coś, czego zazwyczaj nie robie. I zawsze wtedy niezwykle się mobilizuje, bo wiem, że z całą pewnością będę żałować, jeżeli stchórzę. Tak jest i tym razem. Stoję na szczycie wysokiej wydmy z deską pod pachą. Z dołu wyglądało to znacznie lepiej, z góry wydma wydaje mi się zdecydowanie za stroma. Może nie złamie karku, ale pewnie i tak zjadę na pupie. Będzie wstyd. Nidu już spróbował i teraz głośno zachęca wszystkich do ruszenia jego śladem. Stawiam stopy na desce, przyjmuje pozycje i zjeżdżam. A potem kolejny raz i kolejny, aż piasek staje się zbyt gorący i moje stopy odmawiają współpracy. Żałuję, że tak późno wpadliśmy na ten pomysł. Tyle wspaniałych stoków pozostało niewykorzystanych. Dawno nie wracałam z wakacji w tak świetnym humorze. Dawno tez powrót do cywilizacji nie okazał się takim szokiem. Kiedy wjechaliśmy do Kairu, zaatakowały nas potworny hałas, smog i korki, od których zdążyliśmy się odzwyczaić. Poczułam się tak, jakbyśmy trafili do prawdziwego piekła, które sami sobie stworzyliśmy. Tylko za jakie grzechy?
Odwiedź Kair - poznaj matkę wszystkich miast
Kair to tętniąca życiem stolica Egiptu. To miasto pełne kontrastów, gdzie historia przeplata się z nowoczesnością , a Wschód miesza się z Zachodem. Autor „Baśni z tysiąca i jednej nocy” zwykł mówić, że „kto nie był w Kairze, ten nie widział świata”. Sami Egipcjanie nazywają zaś Kair „matką wszystkich miast”.
Kair to największe miasto Afryki i jedno z najbardziej zaludnionych miast na świecie. Tylko w obszarze samej metropolii mieszka około 8 milionów osób, natomiast populacja całej aglomeracji zbliża się do 16 milionów. Do tego należy doliczyć miliony turystów przyjeżdżających tu z całego świata, szczególnie licznie wiosną i jesienią. Kair położony jest po obu brzegach Nilu, nieco na południe od miejsca, w którym rzeka przechodzi w deltę. Tak wyjątkowa bliskość Nilu sprawia, że wilgotność powietrza w mieście jest bardzo wysoka, podobnie jak temperatury, które w lipcu i sierpniu sięgają 30-40 stopni Celsjusza. Dopiero zimą klimat łagodnieje, a temperatury spadają do 24-30 stopni Celsjusza. Opady deszczu należą tutaj do rzadkości. Sprawdź wycieczki do Egiptu Miasto podzielone jest na kilka głównych dzielnic, z których każda posiada swoją własną unikatową specyfikę. Dzielnice zachodnie zostały zbudowane w XIX wieku w nawiązaniu do wzorców zachodnioeuropejskich (m.in. Paryża). Dużo tutaj otwartych przestrzeni, szerokich alei i zieleni. Mieści się tutaj większość nowoczesnych biurowców i budynków rządowych. Wschodnie, najstarsze dzielnice Kairu cechuje gęsta zabudowa, ciasne, zatłoczone uliczki i duża liczba zabytkowych meczetów. Więcej praktycznych informacji o Egipcie znajdziesz tutaj W centralnej, nowoczesnej część Kairu znajdziemy natomiast ciekawą enklawę dziewiętnastowiecznej architektury. Warto zobaczyć tu, m.in. dziewiętnastowieczną opera i plac Midan Ataba, mauzoleum byłego pierwszego ministra Saada Zaghoula, pałac Manial, który w przeszłości był siedzibą członków rodziny królewskiej, oraz nowy budynek opery, gdzie można posłuchać muzyki klasycznej lub obejrzeć przedstawienie teatralne. Midan Tahrir to najbardziej ruchliwa część środkowego Kairu. Spacerując na przykład ulicą Qasir El-Nil spotkamy na swojej drodze niezliczona ilość sklepów, kawiarni i restauracji. Natkniemy się także na Amerykański Uniwersytet w neoislamskim budynku. Możemy tu także zwiedzić jedno z najsłynniejszych muzeów na świecie – Muzeum Egipskie. Znajduje się tutaj licząca ponad 120 tysięcy eksponatów, kolekcja egipskich antyków. Zwiedzający mogą zobaczyć m.in. królewskie mumie, wyposażenie z grobowca faraona Tutenchamona, w tym jego złotą maskę, a także kolekcję portretów fajumskich, posągi faraonów, ich żon oraz bogów i bogiń egipskich. Przed budynkiem znajdują się popiersia najwybitniejszych archeologów i badaczy starożytnego Egiptu, m.in. popiersie prof. Kazimierza Michałowskiego. Ze względu na ogromną ilość eksponatów na zwiedzanie muzeum trzeba zarezerwować sobie od kilku godzin do kilku dni. CZY WIESZ, ŻE? Najlepszym sposobem uniknięcia kolejek do Muzeum Kairskiego jest wcześniejsza rezerwacja wycieczki z przewodnikiem lub dołączenie się do grupy. Poranne godziny są najczęściej zarezerwowane, dlatego warto odwiedzić muzeum o innej porze dnia. Spacerując po biegnącym wzdłuż wschodniego brzegu Nilu bulwarze El-Nil możemy skorzystać z okazji i przeprawić się na wyspę Gezira w rejonie Zamalek. Główną atrakcją wyspy jest przypominająca kwiat lotosu Wieża Telewizyjna – Cairo Tower, ze szczytu której możemy podziwiać wspaniały widok na całe miasto. Bardzo intrygująca i fascynująca jest również muzułmańska części Kairu, której sercem jest najstarszy bazar na Bliskim Wschodzie – Khan el-Khalili. Zbudował go Emir Djaharks El-Khalili pod koniec XIV wieku. Handlowano tutaj kamieniami szlachetnymi, złotem, srebrem, miedzią, a także tkaninami oraz przyprawami. Dzisiaj można tu kupić praktycznie wszystko, od filiżanki kawy po ręcznie tkane jedwabie. Sam spacer po bazarze, wśród dziesiątek uliczek, pasaży handlowych, sklepów i straganów może być niezapomnianym przeżyciem. Nad miastem góruje Cytadela - jedną z głównych atrakcji Kairu. Wybudował ją pod koniec XII wieku sułtan Salah El Din. Cytadela to ogromy kompleks budynków, usytuowany na wzgórzu oddzielającym stare miasto od nowego, na który składają się: pałac, meczety, medresy, więzienie oraz liczne muzea. W czasie wojen krzyżowych Cytadelę ogrodzono wysokim murem, by chronić miasto przed najeźdźcami. Przez około 700 lat była ona siedzibą władców Egiptu. Na północ od Cytadeli u stóp gór Muqattan znajduje się Miasto Umarłych – jedna z najbardziej niezwykłych dzielnic Kairu. Tworzą ją dwa połączone ze sobą, bardzo stare i rozległe cmentarze, które zamieszkuje obecnie ponad 3 miliony ludzi. Większość z nich mieszka po prostu w grobach, współegzystując ze spoczywającymi w trumnach członkami swoich rodzin. Grobowce pełnią tu również funkcję sklepów i restauracji. Odwiedzając Miasto Umarłych należy pamiętać, że niedopuszczalne jest tutaj spożywanie alkoholu i publiczne okazywanie sobie czułości. Ponadto wizytę w nekropoli warto zakończyć przed zapadnięciem zmroku, ponieważ znaczna część Miasta Umarłych jest nieoświetlona, przez co łatwo można zabłądzić w labiryncie ciemnych uliczek. NIE PRZEOCZ! Pokazu światła i dźwięku tuż obok piramid w Gizie. Narracja w wielu językach: angielskim, francuskim, arabskim, japońskim oraz od zeszłego roku również polskim. Sam Sfinks opowiada historię Starożytnego Egiptu w rytmie światła i muzyki. Pysznego obiadu na dryfującej po Nilu restauracji. Obowiązkowym punktem każdej wycieczki są położone na zachód od centralnego Kairu wielkie Piramidy w Gizie, które jako ostatnie ze starożytnych Siedmiu Cudów Świata przetrwały do naszych czasów. Dla zwiedzających otwarte są trzy piramidy: Wielka Piramida zbudowana dla Króla Khufu z XIV dynastii, nieco mniejsza Piramida Khafre datowana na 2500 r. p.n.e. oraz Piramida Menkaure. Wkoło znajduje się również wiele innych mniejszych piramid, w których pochowani są członkowie rodzin królewskich. Wyprawa do ukrytych głęboko we wnętrzu piramid komór grobowych, zwiedzanie Muzeum Barki Słońca czy też pokaz „światło i dźwięk” przed Sfinksem z pewnością dostarczą wszystkim odwiedzającym niezapomnianych wrażeń. ŁATWA PODRÓŻ Autobusy jeżdżą regularnie z Międzynarodowego Lotniska w Kairze do centrum miasta. Istnieje również możliwość wynajmu limuzyny lub samochodu. Po mieście najlepiej poruszać się taksówkami. Taksówki czarno-białe mogą być przywoływane, natomiast żółte taksówki miejskie z klimatyzacją należy wcześniej rezerwować. Kair posiada metro oraz dobrze rozwiniętą sieć autobusową i kolejową. Warta zobaczenia jest również Starówka Kairska lub inaczej Koptyjski Kair. To najstarsza część miasta zbudowana około VI wieku n.e. Znajduje się tu wiele wspaniałych, starych kościołów o ciekawych wnętrzach, m.in. Kościół Św. Barbary, jeden z największych w Egipcie, który nadal używany jest do regularnego kultu religijnego, Kościół Św. Jerzego, Kościół Św. Sergiusza, czy też tzw. Wiszący Kościół zbudowany na szczycie starorzymskiej konstrukcji Fortecy Babilońskiej. Jest tu także Synagoga Ben Ezra z XII wieku, w której dwadzieścia lat temu odkryto, zaliczane do najstarszych na świecie, zwoje z tekstem Starego Testamentu. Godne polecenia jest również Muzeum Koptyjskie, które posiada jedną z najznakomitszych na świecie kolekcję sztuki koptyjskiej. Możemy zobaczyć tu m.in. koptyjskie ambony, zdobione jedwabie, ikony, manuskrypty oraz wspaniałą ceramikę.
Przewodnik dla podróżujących po krainie faraonów.
Powierzchnia: 1 001 450 km2. Ludność: 83 mln. Religia: ok. 94 proc. ludności wyznaje islam (odłam sunnicki), 6 proc. stanowią Koptowie i inne wyznania chrześcijańskie. Islam jest religią państwową. Język urzędowy: arabski, angielski – w powszechnym użyciu. Waluta: funt egipski (LE) 1 LE = 100 piastrów 1 USD = 5,6 LE 1 EUR = 7,9 LE Banknoty egipskie mają z jednej strony napisy po arabsku, z drugiej po angielsku. Na bazarach i w sklepach można płacić zarówno dolarami, jak i euro. Nie ma też problemów z pobieraniem gotówki z bankomatów. W sezonie wakacyjnym Egipt przeżywa oblężenie. Niestety temperatury wówczas przekraczają 40°C i skutecznie zniechęcają do zwiedzania. Z tego względu najlepiej planować wyjazd do tego kraju w październiku lub listopadzie, gdy temperatura powietrza i wody wynosi ok. 25°C, lub od marca do czerwca. Wtedy pogoda sprzyja i wypoczynkowi, i zwiedzaniu. 30-dniową wizę turystyczną można kupić na lotnisku (15 USD) lub wyrobić ją przed przyjazdem w Ambasadzie Egiptu w Warszawie na ul. Alzackiej 18, tel. 22 617 69 73, e-mail: embassyofegypt@zigzag.pl. Samolotem jest najszybciej. Polska nie ma regularnych bezpośrednich połączeń z Egiptem. Do Kairu leci się z przesiadką, np. w Stambule, Larnace, Rzymie czy Budapeszcie. Na szczęście przez cały rok odbywają się loty czarterowe do Hurghady i Szarm asz-Szajch. Jest to zresztą najtańszy sposób dotarcia do celu. W październiku i listopadzie z Warszawy do Hurghady i z powrotem dolecimy za 1 557 zł z Ecco Holidays (www.eccoholidays.com). Bilet w obie strony z Warszawy do Szarmasz-Szajch kosztuje 1 810 zł (www.orbis.pl), natomiast z Warszawy do Taby na półwyspie Synaj – 1 350 zł (www.alfastar.com). Uwaga, na niektórych czarterach obowiązuje limit bagażu do 15 kg na główny i do 5 kg bagaż na podręczny. Wycieczka objazdowa, w programie której jest m.in.: Hurghada, Asuan, Luksor, Kair i Aleksandria trwa 14 dni i kosztuje minimum 3 539 zł. Na trasie noclegi w hotelach dwugwiazdkowych. www.eximtours.pl Tygodniowy wypoczynek w kurorcie Szarmasz-Szajch nad Morzem Martwym – od 1 819 zł. Pobyt w hotelu trzygwiazdkowym ze śniadaniami i obiadokolacjami. www.selectours.com.pl Dwutygodniowa wycieczka wypoczynkowo-objazdowa, podczas której wypoczywa się w Hurg- hadzie. W programie jest rejs po Nilu. Noclegi w hotelu trzygwiazdkowym w wersji „traf” (lokalizację hotelu poznaje się dopiero na miejscu) i trzema posiłkami dziennie kosztuje 1 915 zł. Za wyższą cenę można wykupić pobyt w hotelu o lepszym standardzie; www.triada.pl 15-dniowa wycieczka z rejsem po Nilu zaczyna się od zwiedzania Kairu (m.in. Cytadela Saladyna, meczet Alabastrowy, Dzielnica Koptyjska), piramid w Gizie. Potem płynie się Nilem z Asuanu do Luksoru, po drodze zawijając do Kom Ombo i Edfu. Wyjazd kończy czterodniowy wypoczynek w Hurghadzie. Cena 3 330 zł. www.sigma-travel.com.pl Nurkowanie w Egipcie, Polskie Centrum Nurkowe Halabanaha w Hurghadzie ma kilka programów. Intro – jednodniowy program nurkowy dla początkujących, cena 30 euro. Jednodniowe nurkowanie dla zaawansowanych – 55 euro. Kursy nurkowe (od 1- do 14-dniowych) 75–600 euro.Ceny są niższe, gdy rezerwacji dokona się przez Internet. www.halabanaha.pl W ramach wycieczki z biurem podróży zwykle zapewnione mamy śniadania i obiadokolacje oraz bilety wstępów do obiektów uwzględnionych w programie. Za napoje do posiłków płaci się dodatkowo: kawa ok. 2 dol., 3 dol. za piwo bezalkoholowe (Egipt to kraj muzułmański). Mister, foto! – to zdanie będziemy słyszeć od mieszkańców Egiptu co 5 minut. Jak zrobimy temu komuś zdjęcie, będziemy musieli zapłacić. Należy zresztą pamiętać, że w tym kraju za wszelkie uprzejmości trzeba płacić: za pokazanie drogi, a nawet doprowadzenie do sklepu znajomego, za zapewnienie nam towarzystwa w czasie spaceru (o które wcale nie zabiegaliśmy). Pewien policjant zażądał bakszyszu za to, że jest policjantem, a ja akurat obok niego przechodziłam. Oczywiście nie zapłaciłam. Egipscy sprzedawcy to najbardziej zdeterminowani handlowcy, z jakimi kiedykolwiek miałam do czynienia. Nie ograniczają się do słownych zaczepek, potrafią zagrodzić drogę, szarpać za rękę, a nawet rozpłakać się, jeżeli cena, którą im zaproponowaliśmy jest niższa, niż się spodziewali. W Luksorze warto się wybrać na własną rękę do słynnej świątyni i muzeum. Podobno żadne polskie środki nie skutkują, gdy w Egipcie dopadnie nas klątwa faraona (zatrucie pokarmowe). Warto wówczas wezwać lokalnego lekarza, który zaaplikuje nam coś skutecznego i uchroni od odwodnienia. Ambasada RP w Kairze 5 El Aziz Osman Str. tel. 002 02 736-74-56 faks 002 02 735-54-27 sahafa@bolanda.org www.bolanda.org www.egipt.org.pl www.egipt.com.pl
W dwa tygodnie Pokonałam 4 tys. km. Podróżowałam pociągiem, autobusem, statkiem, na grzbiecie wielbłąda. Stanęłam pod piramidami, głaskałam sfinksa po łapach, szukałam skarbów w dolinie królów, zwiedziłam kilkadziesiąt świątyń i targując się, kilkunastu sprzedawców doprowadziłam do łez. A miały to być leniwe wakacje w Egipcie z jednym z biur podróży.
1. dzień – Hurghada Pan Marek, przewodnik, wita nas na lotnisku w HURGHADZIE i niczym dobry pasterz sprawnie zapędza 40-osobowe stado amatorów piramid do autokaru. Z miejsca zaczyna przepraszać za standard hotelu. Tym błyskotliwym posunięciem kupuje mój głęboki szacunek – kto się teraz odważy poskarżyć na zły widok z okna albo żółte plamy na niegdyś białej pościeli? Przygotowana na najgorsze, widząc mój bungalow, stwierdzam, że nie jest tak źle! Co prawda po podłodze biegają mrówki faraona, ale jest łazienka, wygodne łóżka. Szkoda tylko, że gdy włączam klimatyzację, przestaję słyszeć własne myśli, a gdy ją wyłączam, też ich nie słyszę, bowiem za ścianą trwa techno party. No tak, czytałam, że Hurghada to kurort zasypiający nad ranem. Awantura, którą robię o 1.00 rano, kończy dyskotekę, na której bawi się, a właściwie drzemie na krzesłach, para Rosjan. 2. dzień – Kair Jest 3.00. Mocno zaspana pakuję się do autokaru. Przede mną 450 km drogi do Kairu, którą pokonam w konwoju. To właśnie przez konieczność podróżowania w konwojach zrezygnowałam z samodzielnej wyprawy do Egiptu. Teraz wiem, że mądrze postąpiłam. Jedziemy w niekończącym się sznurze samochodów i autobusów. Ochronę zapewniają uzbrojeni żołnierze i policja turystyczna. Środki bezpieczeństwa godne delegacji państwowej. Spisano nas i policzono z dziesięć razy. Na trasie posterunki, wstrzymany ruch lokalny. Mimo zmęczenia nie jestem w stanie zmrużyć oka. Doprawdy, trudno zasnąć w autokarze ze sprawną klimatyzacją, co oznacza, że ci, którzy nie mają kożuchów, szczękają zębami z zimna. Oczywiście nie sposób jej wyłączyć, można się jedynie modlić, aby się zepsuła. Nie bez powodu turyści zaczynają przygodę z Kairem od Cytadeli pamiętającej czasy Saladyna, pogromcy krzyżowców. Z wysokiego wzgórza, na którym wzniesiono fortyfikacje, meczety, medresy, a nawet pałac i więzienie, widać miasto spowite szarożółtą zawiesiną. Wyłaniają się z niej niczym widma chaotyczne rzędy kremowych domów z płaskimi dachami, nad którymi niczym strażnicy porządku dominują minarety meczetów. Kairu nie da się ogarnąć wzrokiem, podobno z zachodu na wschód ma 65 km długości i 35 km z północy na południe. Podobno żyje tu 20 mln ludzi, a na metr kwadratowy przypada 3 razy więcej mieszkańców niż w Paryżu. Pewnie dlatego wszędzie otacza nas tłum. Horda sprzedawców papirusów dopada nas przy wyjściu z Meczetu Alabastrowego (wzorowanego na świątyniach tureckich) i nie opuszcza nawet w autokarze. Cena wywoławcza – 5 dol. za jeden obrazek, końcowa – 1 dolar za tuzin. Turystki, które nie przystały na początkową cenę, teraz robią świetny interes. Te, które już kupiły, są rozżalone. Kiedy przewodnik wyjaśnia, że to nie papirus, ale stemplowana podróbka z bananowca, wszyscy tracą humor. W Kairze spędzimy w sumie cztery dni wypełnione atrakcjami. Na dziś zaplanowano wycieczkę do położonej za miastem Sakkary – nekropolii najstarszej dynastii faraonów rządzących Egiptem. Tutaj znajduje się niezwykle ważna dla historii architektury budowla – piramida schodkowa Dżosera, która wygląda jak 62-metrowa kupa kamieni ułożonych w sześć stopni. Po tych schodkach po śmierci faraon miał udać się w stronę wieczności. Choć dziś niepozorna – 4,5 tys. lat temu była kamieniem milowym wyznaczającym nowy trend budownictwa cmentarnego. Kolejni władcy nie chcieli już spoczywać w mastabach, lecz w budowlach bardziej okazałych, czego przykładem są piramidy w Gizie. Gdyby nie potworny upał, do oddalonego o 3 km Dahszur poszłabym piechotą. Z piasków pustyni wyrastają tam m.in. dwie piramidy wzniesione dla faraona Snofru, ojca Cheopsa. Dlaczego dwie, czyżby Snofru był aż tak próżny? Okazuje się, że pierwsza piramida, zwana Łamaną, nie udała się, zbudowano więc drugą. Z zapałem pokonuję kilkadziesiąt schodków prowadzących do Piramidy Czerwonej, której sylwetka osiągnęła kształt idealnego ostrosłupa. Wciskam się w wąski, niski i bardzo długi korytarz biegnący stromo w dół do komory grobowej. Z każdym krokiem coraz bardziej brakuje mi powietrza. Na dodatek konstrukcja jęczy, jakby miała się za chwilę zapaść. Przebyłam 40 m i nie zamierzam zrobić ani kroku dalej. Zawracam. Pierwszy haust świeżego powietrza działa niczym gaz rozweselający. Nawet nie bardzo mi wstyd, że się poddałam, zwłaszcza że ci, którzy dotarli do celu, zamiast rozpływać się w zachwytach, wspominają zapach przepoconych skarpet. 3. dzień – Synaj Z okna mojego apartamentu w hotelu w Gizie podobno widać piramidy. Wytężam wzrok, przecieram oczy i... nic. Mleczna złowroga zawiesina niczym mgła z horroru Carpentera pożarła trzy gigantyczne ostrosłupy. Rozczarowana schodzę na śniadanie, z nadzieją że mocna kawa postawi mnie na nogi po kolejnej nieprzespanej nocy. (Niestety tutejsza kawa stawia na nogi jedynie obsługę, która musi ją nalać do filiżanek). Zasnąć nie pozwalał mi warkot rozklekotanych samochodów oraz przeszywające uszy dźwięki klaksonów, których kierowcy używają bez skrępowania. O 5.00 rano do dzikiej kakofonii dołączył muezin nawołujący wiernych do modlitwy przez megafon. Żadna ściana nie jest dla niego za gruba, żadne okno wystarczająco dźwiękoszczelne. Punktualnie o 7.45 wyruszam na wycieczkę fakultatywną nad Kanał Sueski. Ci, co się na nią nie zdecydowali (trzeba dodatkowo zapłacić 40 dol.), kończą zwiedzanie na Dzielnicy Koptyjskiej, jednej z największych atrakcji Kairu. W VII w. chrześcijaństwo było religią panującą Egiptu (100 lat później wraz z arabskim podbojem zastąpił je islam). Ponieważ Koptowie to chrześcijanie, uznaje się ich za potomków starożytnych Egipcjan. Nigdy nie przyjęli oni ani zwierzchnictwa Watykanu, ani kościołów prawosławnych. Wiernym przewodzą patriarchowie wywodzący się od św. Marka, a ich życie religijne skupia się wokół kilku tonących w półmroku świątyń wyłożonych boazeriami, udekorowanych malowidłami. Jedną z nich jest kościół Św. Sergiusza, zbudowany na krypcie, gdzie ponoć schroniła się Święta Rodzina uciekająca przed siepaczami Heroda. Opuszczamy Kair, by po dwóch godzinach zatrzymać się przy przeżartej rdzą przystani, wkopanej w szeroki rów, w którym mieszają się wody mórz: Czerwonego i Śródziemnego. Kanał Sueski, dzieło ludzkiego geniuszu i mięśni (kopano go głównie motykami), ma niewiele ponad 160 km długości i maksymalnie 300 m szerokości. Choć na pierwszy rzut oka wydaje się wymarły (czekamy już 20 minut na jakąś większą jednostkę), dziennie pokonuje go ponad 40 statków – każdy płaci za ten przywilej kilkaset tysięcy dolarów. Przewozi się tędy 7 proc. towarów świata, co czyni kanał jednym z najważniejszych źródeł dochodów Egiptu. Mostem niedaleko Port Said przedostajemy się na SYNAJ. Azja wita nas morzem złotego piasku. Wyżłobione w nim kanały rozprowadzające słodką wodę wydzierają pustyni nowe tereny pod uprawę. Dawniej Egipt był spichlerzem Rzymu. Dziś, aby wyżywić swoich mieszkańców (co roku jest ich 1,3 mln więcej), musi zboże importować. Na horyzoncie majaczą Gorzkie Jeziora – hipotetyczne miejsce biblijnego Exodusu. Wyjątkowo malowniczo prezentują się z wieżyczki strażniczej Wzgórza Pokoju pocięte go okopami, w których tkwią gipsowi żołnierze, i opasanego zasiekami z drutu kolczastego. To pamiątka po konflikcie izraelsko-egipskim zakończonym w 1978 r. traktatem w Camp David. Na jego mocy Izrael wycofał się z okupowanych terenów i przekazał je Egiptowi. 60 tys. km2 „niczego” (tak bywa nazywany Synaj) paradoksalnie stanowi bardzo łakomy kąsek. 4. dzień – Kair Cały dzień będziemy samodzielnie eksplorować Stary Kair. Aby tam dotrzeć, musimy złapać taksówkę. Nasze auto jest wiekowe, ale nie starsze niż większość tutejszych wehikułów, ma rozprutą tapicerkę (jakby ktoś szukał w niej ukrytych skarbów), wszędzie wystają przewody, a w bagażniku zamiast tobołków tkwi kolejna para siedzeń. To ostatnie trochę mnie zdumiewa, ale przecież egipskie rodziny to raczej model 2+6, a bagaż zawsze można umieścić na dachu. Przemieszczamy się w żółwim tempie w potwornym korku, upale i smrodzie spalin. Po godzinie tortury się kończą – wysiadamy przy Dżazirat, czyli po arabsku wyspie. Widząc statki wycieczkowe na Nilu, wahamy się, czy nie zmienić planów i wypłynąć w rejs, jednak Kair jest taki kuszący. Cóż może być bardziej fascynującego niż zgłębianie miasta sprawiającego wrażenie, jakby zostało wybudowane na wysypisku śmieci. Gdziekolwiek spojrzeć, leżą sterty puszek, papierzysk, opakowań po wszelkich produktach, jakaś słoma, strzępy ubrań, schodzone do granic możliwości bambosze. W powietrzu fruwają czarne reklamówki, w asfalcie i chodnikach nie ma centymetra kwadratowego bez dziury, w domach brakuje ścian, o oknach nie wspominając, a w nurcie Nilu wczoraj widziałam martwe osły i krowy. Pan Marek wyjaśniał nam już pierwszego dnia, że wystarczy kilka tygodni i człowiek przestaje dostrzegać te śmieci. Z całą pewnością ma rację, w przeciwnym wypadku mieszkańcy wzięliby miotły w dłonie i tu posprzątali. Głowa rozbolała mnie od prób zrozumienia koncepcji architektonicznej tego molocha, która zdaje się przekonywać, że wartością nadrzędną w projektowaniu nie musi być estetyka, lecz indywidualny gust mieszkańców. Kto powiedział, że budynki muszą ze sobą harmonizować, że mieszkania powinny mieć drzwi i okna, a chodniki płyty, że trzeba coś skończyć, zanim się rozpadnie. Tutaj nawet nowe obiekty zdają się wymagać natychmiastowych poprawek. Zresztą w Kairze nic nie jest proste i oczywiste. Nawet próba przejścia przez ulicę na zielonym świetle kilka razy kończy się porażką. Starszy pan, który przeprowadza nas na drugą stronę, też nie jest tym, kim się wydaje, czyli uczynnym człowiekiem z sympatii do Polaków zapraszającym nas na herbatę. Zapomniał tylko wspomnieć, że wypijemy ją w perfumerii jego znajomego. Tak więc wbrew naszym zamiarom stajemy się posiadaczami kilku flakonów „wyjątkowych” perfum o kuszących nazwach – Izis, Harem, Arabska Noc i zapachach równie ulotnych jak piaski pustyni, o czym przekonujemy się później. Niestety, tego dnia nie będzie to ostatnia przygoda z perfumami. Jeszcze wielu miłych panów zwabi nas do swoich salonów, zanim nauczymy się, że w Egipcie każda uprzejmość, a nawet komplement mają swoją wartość wyrażoną w funtach, dolarach lub euro. Mądrzejsi, co nie znaczy, że odporniejsi na sztuczki kairskich naganiaczy docieramy do położonego w sercu Kairu bazaru Chan al-Chalili. W cieniu meczetu w labiryncie uliczek obrośniętych sklepikami zgromadzono tyle towarów, że Ali Baba zzieleniałby z zazdrości. Zakupoholicy powinni omijać to miejsce szerokim łukiem. Ja również. Nie mogę oderwać oczu od kryształowych lamp, ręcznie tkanych dywanów, podróbek starożytnych figurek, kolorowych przypraw uformowanych w kopczyki, stert szali. Fakt, że nic nie kupiłam, zawdzięczam sprzedawcom – ich namolność, zdeterminowanie, żeby wcisnąć mi cokolwiek, a jednocześnie dobrze na tym zarobić, podziałały na mój zapał niczym zimny prysznic. W drodze powrotnej do naszego hotelu zatrzymujemy się przy Sheratonie. W ciągu czterech dni od przylotu w tutejszym sklepie wolnocłowym można zrobić zakupy. Pierwszemu panu mówię, co chcę kupić (piwo) i w zamian otrzymuję kwit. Idę z nim do drugiego pana, który z mojego paszportu spisuje jakieś dane do komputera i wręcza mi nowy kwit. Kasjer sprawdza go, przyjmuje pieniądze, przybija na papierze nowe pieczątki. Ostatni pan wydaje mi towar. Teraz rozumiem, dlaczego w Egipcie nie ma bezrobocia, a średnia pensja to 130 zł. 5. dzień – Giza Gdy bóg Ozyrys, pan świata, został podstępnie pokonany i poćwiartowany przez swojego brata Seta, troskliwa żona Izyda odnalazła prawie wszystkie części jego ciała i zrobiła z nich pierwszą mumię. W ten sposób przywróciła Ozyrysowi życie. Starożytni Egipcjanie wierzyli, że mumifikacja da im nieśmiertelność. W pewnym sensie mieli rację – ciała ich największych faraonów: Ramzesa II, jego ojca Setiego I i królowej Hatszepsut przetrwały zawieruchę dziejów i spoczywają w Muzeum Kairskim. Niewielka sala mumii, od której zaczęłam zwiedzanie muzeum, zupełnie nie koresponduje z rangą wystawionych tu osobistości. To wrażenie dotyczy zresztą całego budynku, który pęka w szwach od bezcennych eksponatów. Czuję się, jakbym zwiedzała magazyn – większość obiektów nie została nawet opisana. Choć trudno w to uwierzyć, zgromadzone tu skarby bledną przy ekspozycji poświęconej Tutanchamonowi. Podziwiam tysiące błyszczących od złota i drogich kamieni przedmiotów; sarkofagów, naszyjników, łodzi, tronów, pierścieni, figurek. Jakie skarby skrywały grobowce wielkich faraonów, skoro mało znaczącego władcę wyposażono tak hojnie. Zaraz zobaczę piramidy – na ten moment czekałam od dawna – od kiedy dowiedziałam się, że istnieją. Trzy sterty kamiennych bloków powiększają się z każdym metrem. Piramidy Cheopsa, Chefrena i Mykerinosa mimo wieku wciąż prezentują się świetnie. Choć rozrastająca się Giza osacza je mackami domów, dzielnie bronią swojej pozycji – trwają tu od 4,5 tys. lat. Mam tylko godzinę, żeby się nimi nacieszyć, wybieram więc spacer dookoła wspaniałych ostrosłupów. Szybko zamienia się on w przejażdżkę na wielbłądzie. Jego właściciel oferuje milion wielbłądów za moją siostrę. Gdy chcę dobić targu, młody mężczyzna uśmiecha się i wyznaje, że tak naprawdę ma ich tylko pięć. Nie wiadomo, ile ma lat, czyją twarz, kto oberwał mu nos i dlaczego wciąż leży, taki potężny i majestatyczny. Przecież mógłby wstać, ziewnąć, zrobić koci grzbiet i pójść na spacer. Sfinks, olbrzymi 20-metrowy lew, dawniej pomalowany był ochrą. Dziś zachodzące światło maluje go na czerwono, a wyrastające za nim piramidy – na złoto. Ten widok odbieram niczym prezent pożegnalny. Wieczorem opuścimy Gizę, by pociągiem dotrzeć do Asuanu. 6. dzień – Asuan Przedział mojego „Orient Ekspresu” ma zaledwie metr na dwa, ale jakimś cudem zmieściły się tutaj dwa łóżka, umywalka, stolik, a nawet walizki. Mimo ciasnoty i braku świeżego powietrza budzę się rześka i wypoczęta. Za oknem widzę pola trzciny cukrowej, kukurydzy, sady, palmy, rolników, dzieci wracające ze szkoły, osiołki. O 13.30 po pokonaniu prawie tysiąca kilometrów pociąg zatrzymuje się w Asuanie. Przesiadamy się do autobusu i promenadą wzdłuż Nilu docieramy do Wielkiej Tamy, którą złośliwi nazywają piramidą Nasera. Z materiału, jaki zużyto na jej budowę, podobno można byłoby wznieść 20 piramid Cheopsa. Stoję na szczycie 40-metrowej konstrukcji ujarzmiającej Nil. Przede mną srebrzysta tafla Jeziora Nasera. Zbiornik ma 480 km długości i 170 bln m3 wody. Gdyby konstrukcja pękła, wszystko po drugiej stronie zniknęłoby pod wodą. Budowa zapory wymusiła przeniesienie wielu zabytkowych obiektów. Jednym z nich jest świątynia Izydy na wyspie File, do której dopływamy łodzią prującą spokojne wody Nilu. Tonące w zieleni sanktuarium z pylonami i lasem kolumn wygląda baśniowo. Kult Izydy, bogini magii, przetrwał w Egipcie najdłużej – do VI w. Potem większość świątyń przejęli chrześcijanie. Skuli wszystkie pogańskie elementy na ścianach. To oni okazali się bardziej destrukcyjni niż czas, który zdaje się nie imać tych zabytków. 7. dzień – Abu Simbe Już dwie godziny stoję w mroku wśród podekscytowanego tłumu czekającego na wschód słońca. Dziś, 22 października, jego promienie wpadną przez drzwi świątyni Ramzesa II w Abu Simbel i oświetlą znajdujące się tam wizerunki bogów oraz samego faraona. Aby zobaczyć ten spektakl odbywający się dwa razy w roku, musieliśmy dołączyć do konwoju wyruszającego z Asuanu o północy i pokonać 300 km, przekraczając zwrotnik Raka. Trudno docenić wagę wydarzenia, stojąc na zewnątrz, podczas gdy widowisko rozgrywa się w środku. Rozczarowanie mija w obliczu rozświetlonego wschodzącym słońcem majestatu Ramzesa II, którego cztery gigantyczne posągi ocieniają wejście do świątyni. Między monarszymi nogami wyrzeźbiono królewską małżonkę – Nefertari oraz dzieci Ramzesa (oczywiście nie wszystkie, władca miał ich co najmniej sto). Setki reliefów wyrytych na wewnętrznych ścianach świątyni opiewają dokonania faraona, zapewniając mu doskonały wieczny piar. Jak długi jest dzień, gdy zaczyna się go o północy, przekonuję się, słysząc listę atrakcji zaplanowanych na popołudnie. Rozpoczyna je wizyta w kamieniołomie w centrum Asuanu, gdzie spoczywa nieukończony granitowy obelisk. Stawiano je parami przed wejściem do świątyń, aby ściągały energię kosmiczną, która zasilała boskie posągi. Gdyby udało się tego kolosa wydobyć (niestety pękł), miałby 11 pięter wysokości i ważyłby 1 200 ton. Opuszczamy rozgrzany słońcem kamieniołom i feluką płyniemy do ogrodu botanicznego na wyspie rozkwitającego niczym fatamorgana wśród błękitu Nilu. Pewien bogaty Brytyjczyk zasadził tu drzewa z całego świata. Mijamy gigantyczne palmy, drzewa kiełbaskowe, fikusy, jaśminy, akacje, tamaryndowce, draceny. Powietrze pachnie kwiatami i ziołami, słychać śpiew ptaków. Szkoda, że nie możemy dłużej delektować się tą ciszą. Przesiadamy się na kolejną łódź i zagłębiamy w kataraktę Nilu. Przedzieramy się przez tunele z sitowia, manewrujemy między wielkimi jak domy blokami granitu. Opływamy wyspy, na których życie toczy się z dala od cywilizacji. Po godzinie przybijamy do nubijskiej wioski. Osaczeni przez domagające się prezentów dzieciaki, wędrujemy między kolorowymi domami. Na drzwiach wymalowane są chroniące przed urokami dłoń Fatimy lub oko Horusa. Nubijczycy przenieśli się tutaj, bo ich ziemię pochłonęła woda. Rodzina zaprzyjaźniona z naszym przewodnikiem zgodziła się pokazać swój dom (oczywiście nie za darmo). Zamiast podłogi – piasek, zamiast dachu – maty z sitowia, przez które prześwitują gwiazdy. Okazuje się on zadziwiająco przestronny. Jego najważniejszą częścią jest salon, do którego przylegają małe sypialnie mieszczące jedynie łóżko. Siadamy na ławach przykrytych kolorowymi derkami i pijemy słodką miętowa herbatę podaną przez ciemnoskórą gospodynię. Jej uśmiech wyraża tak wiele – niełatwo żyć w skansenie skazanym na hojność turystów. 8. dzień – Rejs po Nilu Jest 6.30, przybyliśmy do Kom Ombo (około 30 km od Asuanu). Wczoraj zostaliśmy zaokrętowani na statek wycieczkowy płynący do Luksoru – spędzimy na nim trzy dni. Teraz przez trap schodzimy na ląd wprost do świątyni poświęconej bogom Sobkowi i Horusowi. Pan Marek zwraca nam uwagę na ściany. Na jednej wyryto tajemne medyczne receptury, na drugiej – kalendarz ze wszystkimi staroegipskimi świętami. To bardzo praktyczne rozwiązanie ratowało śmiertelników przed przykrymi konsekwencjami urażenia jakiegoś bóstwa. Czas na statku płynie bardzo wolno. Minuty z bólem zamieniają się w godziny. Leżąc na górnym pokładzie, oglądam monotonne plamy zieleni pocięte hałdami piasku, czasem pojawi się jakiś człowiek i pomacha nam ręką. O 12.00 dobijamy do kolejnego portu, by zwiedzić świątynię Horusa w Edfu oddaloną o kilkanaście minut jazdy autokarem. Podziwiam doskonale zachowany 36-metrowy pylon, z którego przed wiekami powiewały kolorowe sztandary, a w oknach stali kapłani pilnujący porządku. Na reliefach ocalały resztki farby, dając wyobrażenie o bajecznych kolorach budowli w czasach faraonów. Na jednej ze ścian toczy się trwająca 70 lat walka Horusa (syna Ozyrysa) z jego wujem Setem. Zwycięzca – Horus – zostaje panem Egiptu, a każdy kolejny faraon jest uważany za jego „inkarnację”. Resztę dnia spędzamy na statku. Po kolacji zaczyna się galabija party. Nie jest to jednak impreza warta nieprzespanej nocy. Po kilku próbach przypomnienia układów z kursu tańca brzucha poddaję się i wracam do pokoju. 9. dzień – Luksor Dopłynęliśmy do portu niedaleko Luksoru, miasta, które wyrosło na ruinach Teb – stolicy Egiptu w czasach największej potęgi. (Dziś to turystyczne zaplecze, z którego można dostać się do wielu historycznych miejsc). Otoczony zasiekami i pilnowany przez wojsko wygląda jak ekskluzywny obóz dla uchodźców. Opuszczam go na kilka godzin, na fakultatywne zwiedzanie Dajr al Madina – wioski budowniczych królewskich grobowców w pobliskiej Dolinie Królów. Najwybitniejsi artyści tamtych czasów mieszkali w 70 domach. Pilnowani przez wojsko mogli w spokoju tworzyć na wieczną chwałę faraonów. Jednym z ich mecenasów był wojowniczy i potężny Ramzes III. Jego świątynia grobowa w Madinat Habu, dziś malownicza ruina, dawniej przypominała otoczone murem miasto ze świątyniami, pałacami, domami dla służby. Ocalałe reliefy ukazują Ramzesa III poniewierającego głowy swoich nieprzyjaciół, żołnierzy usypujących przed faraonem kopczyki z odciętych dłoni lub penisów wrogów. Przed tym monarchą drżał cały świat, a zdradziły go i zgładziły kobiety z jego własnego haremu. Po obiedzie udajemy się do Karnaku położonego na obrzeżach Luksoru. Największy kompleks świątynny świata zajmuje 100 ha. Zbudowano go, by uczcić Amona – najważniejszego boga Nowego Państwa. Każdy faraon chciał mu się przypodobać, wznosząc lub dodając coś do już istniejących budowli. Karnak upiększano przez 1 500 lat nieustannej adoracji. Tu wszystko musiało być imponujące – od alei procesyjnej ozdobionej szpalerem baraniogłowych sfinksów po liczbę świątyń, pylonów, obelisków, posągów, kolumn, a nawet rozmiary sztucznego jeziora. Trudno zrozumieć wiarę, która stworzyła Karnak. Podobnie jak trudno nie uśmiechnąć się na widok ludzi okrążających figurkę olbrzymiego skarabeusza (boga wschodzącego słońca). Sześć rundek w przeciwnym kierunku do ruchu wskazówek zegara ma zagwarantować potomstwo, trzy oznaczają powodzenie, a siedem – rozwód. 10. dzień – Kolosy Memnona i Dolina Królów W Egipcie każdy dzień jest wyjątkowy, ale ten będzie szczególny. Zaczyna się od obejrzenia Kolosów Memnona. Samotne 20-metrowe olbrzymy siedzą na wielkich tronach pozbawione kontekstu – jakby ktoś je tu porzucił przez pomyłkę. Dawniej strzegły wstępu do świątyni Amenhotepa III, dziś pilnują pasących się kóz i spokoju położonego obok zapyziałego miasteczka. Wzbijając tumany kurzu, docieramy do pięknej, amfiteatralnej doliny Wzgórz Tebańskich. Na miejsce swego kultu wybrała ją Hatszepsut, sławna kobieta faraon. Wybudowała tu świątynię grobową zadziwiająco nowoczesną, zupełnie niepodobną do tych, które widziałam. Przyklejona do zbocza składa się z trzech tarasów połączonych rampami, a każdy z nich wyznaczają skromne kolumnady. Na dolnym tarasie był kiedyś ogród z drzewami mirrowymi i fontannami. Władczyni nazwała swoją świątynię najwspanialszą ze wspaniałych. I choć dziś budowla nie prezentuje się tak okazale, nie pozwala zapomnieć o kobiecie, której sława przetrwała dłużej niż pamięć o tych, którzy starali się na zawsze wymazać jej imię z historii. Okrążamy skały do białości wypalone promieniami słońca. Linia Wzgórz Tebańskich osłaniających wąską dolinę kształtem przypomina piramidy. Może z tego powodu faraonowie uznali to miejsce, nazwane później Doliną Królów, za odpowiednie na wieczny spoczynek. Oddalona od siedzib ludzkich, zabójcza z powodu temperatur i otoczona kordonem wojska miała zapewnić bezpieczeństwo królewskim mumiom. Przez setki lat w skałach wydrążono setki korytarzy, dziesiątki sal, wyryto miliony scen i ukryto bogactwa, jakich nie znał świat. Bilet wstępu pozwala na zwiedzanie czterech z ponad 60 grobowców. Zaczynam od grobowca Ramzesa III, w którym przetrwały kolorowe reliefy, a kończę na grobowcu Tutmozisa III. Aby się tam dostać, muszę pokonać kilkadziesiąt schodków. Niestety, obrabowane wnętrza i puste sarkofagi przygnębiają (jedynie w grobowcu Tutanchamona znajduje się mumia władcy). Panuje w nich potworny zaduch, więc pocąc się i dysząc, zwiedzam je raczej z obowiązku niż dla przyjemności. 11. dzień – Abydos i Dandara Czyż nie byłoby miło zostać w Luksorze i przechadzać się po promenadzie, mając po jednej stronie Nil, a po drugiej piękną świątynię wzniesioną przez Amenhotepa III? Potem mogłabym się zagubić na pobliskim bazarze i poczuć niczym gwiazda filmowa ścigana przez paparazzich w osobie zdeterminowanych sprzedawców wszystkiego. Tymczasem jadę w konwoju do Abydos, miejsca kultu boga śmierci Ozyrysa. Tutaj niczym muzułmanin do Mekki chciał odbyć pielgrzymkę każdy Egipcjanin przed śmiercią. Podobno w okolicy świątyni znajdowało się wejście do podziemnego królestwa. W Abydos zachowały się najpiękniejsze płaskorzeźby, jakie do tej pory widziałam, oraz tzw. galeria królów, czyli lista 34 faraonów – poprzedników fundatora świątyni Setiego I. Twórcy spisu pominęli kilka osób, zapewne karząc ich za nieprawomyślne poglądy: Hatszepsut zawiniła, gdyż była kobietą, Echnaton z powodu swoich herezji, a faraonowie nubijscy, bo nikt nie lubi, jak pokonują go sąsiedzi. Moja przygoda ze starożytnym Egiptem kończy się w Dandarze – na świątyni Hathor – bogini miłości. Wizerunki Hathor, pucułowatej kobiety z krowimi uszami, dostrzegam wszędzie. Największe emocje zwiedzających wzbudza jednak „coś”, co znajduje się w wąskim korytarzu. Patrzę na relief, który Daniken uznał za prototyp żarówki, a inni za bakłażan. No cóż, po tym, co zobaczyłam, związki starożytnych Egipcjan z kosmitami nie wydają mi się takie oczywiste. 12.–15. dzień – odpoczynek w Hurghadzie Wracamy do HURGHADY, by nareszcie odpocząć. Mój apartament składa się z olbrzymiej sypialni, olbrzymiego salonu, olbrzymiego łóżka, wielkiej wygodnej kanapy i dużych telewizorów w każdym pomieszczeniu. Wzrusza mnie biel ręczników, ścian, a nawet zapach mydła. Po prostu luksus. Szwedzki stół na śniadanie, szwedzki stół na obiad. Człowiek z miejsca zapomina o diecie albo czasowo ją zawiesza. Po sutych posiłkach nie zostaje nic innego, jak godzinami leżeć na plaży. Problem w tym, że ja należę do wąskiego grona ludzi, którzy na plaży są w stanie wytrzymać najwyżej 10 minut, a potem zaczynam się nudzić. To właśnie nuda podsunęła mi pomysł, aby udać się na szaloną kilkugodzinną eskapadę na quadach przez pustynię, połączoną z jazdą na wielbłądach i odwiedzinami w wiosce Beduinów, w której jednak Beduinów nie było. Dlaczego w opisie pominęłam jedną z największych atrakcji Egiptu, jaką jest rafa koralowa Morza Czerwonego? Może dlatego, że postój na koralowej wyspie zamiast godzinę trwał 15 minut, że na statku panowało przenikliwie zimno, a fale na morzu były tak wysokie, że machając jak szalona wszystkimi kończynami, miałam wrażenie, że płynę w miejscu. (Tym prawdopodobnie wypłoszyłam wszystkie ryby). Są ludzie, którzy byli w Hurghadzie wiele razy i nigdy nie widzieli piramid, ja cieszę się, że będąc w Egipcie, widziałam wszystko, co chciałam, no może poza rybkami.