National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-01-29T13:59:53.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Nowy pawilon muzealny w Oświęcimiu. Pokaże unikatowe znalezisko z 2023 roku
items: Miejsce pamięci o kulturze żydowskiej Cudem Polski 2025. To wspomnienie wielokulturowości Lubelszczyzny
items: Zbiór praw judaizmu – czym jest i jak kształtuje życie religijne Żydów?
items: Nieopodal Rzymu archeolodzy wykopali mykwę. Wybudowano ją 1600 lat temu
items: Żydowska pielgrzymka do Djerby. Tak wygląda celebracja życia na tunezyjskiej wyspie
items: Gdzie jest Arka Przymierza? 7 potencjalnych tropów
items: Archeolodzy odnaleźli medaliki ofiar obozu zagłady w Sobiborze. Skrywały ważną modlitwę
items: Koszer i halal: Religia od kuchni
items: Izrael: Poczuj moc Ściany Płaczu
items: Leżajsk: Zatańcz na cmentarzu życia
items: Jerozolima – miasto boga
items: Zatańcz na cmentarzu życia
items: Poznaj to miejsce - latarnia

Nowy pawilon muzealny w Oświęcimiu. Pokaże unikatowe znalezisko z 2023 roku
type: item
date: 2026-01-30T07:48:11.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Historia
subject: judaizm
subject: muzeum
subject: oświęcim
subject: żydzi
description: W Oświęcimiu powstanie nowy pawilon muzealny, w którym opowiedziana zostanie historia Żydów zamieszkujących niegdyś tamtejsze tereny Małopolski. Impulsem do wybudowania nowego obiektu było wyjątkowe znalezisko z 2023 roku. Nowa atrakcja stanie się kolejnym powodem, dla którego warto odwiedzić to miasto w południowej Polsce.
encoded: Oszpicin w języku jidysz oznacza słowo „goście”. W ten sposób, ponad 400 lat temu, pierwsi Żydzi zaczęli nazywać miejscowość, która obecnie zwie się Oświęcimiem. Ślady obecności tej społeczności są widoczne w przestrzeni miejskiej Oświęcimia do dziś — zarówno w architekturze Starego Miasta, jak i w śladach jej tragicznego losu w czasie II wojny światowej, związanego z funkcjonowaniem niemieckiego nazistowskiego obozu Auschwitz-Birkenau. W mieście ma stanąć kolejny obiekt nawiązujący do historii dawnych mieszkańców Oświęcimia. Impulsem do powstania nowego pawilonu muzealnego było wyjątkowe odkrycie dokonane przez archeologów w 2023 roku. Drewniana mykwa stanowić będzie główny punkt ekspozycji ulokowanej w nowoczesnych wnętrzach zapowiadanego budynku. Nowy pawilon w miejscu dawnej synagogi Nowy pawilon ma uzupełniać narrację opowiadaną w oświęcimskim Muzeum Żydowskim „Oszpicin”. Autorem projektu jest znana pracownia architektoniczna Nizio Design, odpowiedzialna m.in. za projekt wystawy stałej w warszawskim Muzeum Historii Żydów Polskich. Budynek o powierzchni 600 m² ma składać się z dwóch kondygnacji: górnej, w której eksponowana będzie odkryta mykwa oraz dolnej — z zapleczem technicznym, salami edukacyjnymi i szatnią. Całość zostanie wkomponowana w Park Pamięci Wielkiej Synagogi, czyli miejsce, w którym do czasów niemieckiej okupacji znajdowało się główne centrum życia judaistycznego w Oświęcimiu. Budowa oraz otwarcie nowego pawilonu muzealnego planowane są na 2027 rok. Obecnie trwa przetarg na wykonawcę nowej placówki muzealnej. Czym jest mykwa? Mykwa stanowi bardzo ważny element wierzeń judaistycznych. Zwyczaj związany z tym obiektem polega na rytualnym obmyciu, oznaczającym duchową przemianę. W ten sposób osoba zyskuje czystość, rozpoczynając nowy etap swojego życia duchowego. Początkowo rolę mykwy pełniły wszystkie naturalne zbiorniki, takie jak morza, jeziora i rzeki. Woda, która je wypełniała, pochodziła bowiem — według wierzeń — bezpośrednio od Boga, który nap…

mykwa-fbf7f75.jpg
width: 2813
height: 1875

Miejsce pamięci o kulturze żydowskiej Cudem Polski 2025. To wspomnienie wielokulturowości Lubelszczyzny
type: item
date: 2025-10-30T15:00:45.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: cuda polski
subject: judaizm
subject: Lubelskie
subject: muzeum
subject: żydzi
description: Muzeum Synagogalne we Włodawie to zespół barokowych synagog i jeden z najlepiej zachowanych kompleksów żydowskich w całej Polsce. Jego urok docenili czytelnicy „National Geographic Traveler”, wybierając je jako jeden z Cudów Polski 2025. To wyjątkowe, pełne historii miejsce, które warto odwiedzić. Z wielu różnych powodów.
encoded: „Cuda Polski” to coroczny plebiscyt, podczas którego w internetowym głosowaniu wybierane są nieoczywiste, nieokryte perły polskiej turystyki. Każde województwo ma swojego zwycięzcę, a na Lubelszczyźnie rywali zdeklasowało Muzeum Synagogalne we Włodawie, które stanowi bezcenne świadectwo dziedzictwa żydowskiego. To miejsce przypominające, że historia powinna nas przede wszystkim łączyć. Jedyny taki kompleks w Europie W sercu Włodawy, na wschodnich rubieżach województwa lubelskiego, znajduje się wyjątkowe Muzeum Synagogalne. To kompleks trzech synagog zachwycających barokową architekturą oraz autentyczną atmosferą przeszłości, który stanowi wyjątkowy punkt na mapie dziedzictwa nie tylko Polski, ale i całej Europy. Zespół Synagogalny to miejsce będące nie tylko świadectwem burzliwej, wielokulturowej historii regionu, ale także centrum życia kulturalnego i edukacyjnego. Muzeum jest jedynym tego typu kompleksem na Starym Kontynencie, który obejmuje aż trzy dobrze zachowane budynki należące niegdyś do włodawskiego kahału – żydowskiej gminy wyznaniowej. Zespół Synagogalny we Włodawie Muzeum składa się z trzech Synagog. Najstarszą z nich jest Wielka Synagoga wybudowana w latach 1764–1774 – to monumentalny przykład barokowej architektury sakralnej będący dawnym domem zgromadzeń (hebr. bet ha-kneset). Jej wnętrze przyciąga misternie zdobionym aron-kodesz, czyli szafą ołtarzową, oraz zachowanymi polichromiami i hebrajskimi inskrypcjami. Dla zwiedzających jest okazją do poznania tradycji religijnej i społecznej włodawskiej społeczności żydowskiej, która stanowiła integralną część miasta aż do II wojny światowej. Niemal równie wiekowa jest Mała Synagoga (hebr. bet ha-midrasz) pochodząca z końca XVIII stulecia. Służyła jako miejsce modlitwy i studiowania ksiąg religijnych, a dziś jest przestrzenią wystawienniczą. Znajdziemy w niej m. in. zbiory judaików oraz archiwalia dotyczące losów lokalnej diaspory żydowskiej. Najmłodszym z budynków jest Dom Pokahalny z 1928 roku: pełnił on f…

projekt-5-6178f10.jpg
width: 3240
height: 2160

Zbiór praw judaizmu – czym jest i jak kształtuje życie religijne Żydów?
type: item
date: 2025-08-10T10:14:25.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Historia
subject: judaizm
subject: religie
subject: żydzi
description: Zbiór praw judaizmu to spójny system regulujący całe życie jednostki i wspólnoty. Nie jest on jedynie zapisem dawnych nakazów – to swoiste narzędzie, które przez wieki pozwalało Żydom funkcjonować jako wspólnota religijna i kulturowa, często w diasporze i pod presją obcych systemów prawnych. Prawo to łączy praktykę z tradycją i jest stale aktualizowane przez kolejne pokolenia rabinów, uczonych i wiernych.
encoded: Spis treści: Zbiór tradycyjnych praw judaizmu Tora – fundament prawa żydowskiego Talmud – komentarz i interpretacja prawa Halacha – praktyczne zastosowanie przepisów religijnych Czy prawa judaizmu obowiązują współcześnie? Choć judaizm uznawany jest za jedną z najstarszych religii monoteistycznych świata, jego system prawny wciąż pozostaje żywy i złożony. Opiera się nie tylko na tekstach objawionych, takich jak Tora, lecz również na wielowiekowej tradycji ustnej, rabinicznych interpretacjach i adaptacjach do zmieniających się realiów życia społecznego. Zbiór praw judaizmu – w przeciwieństwie do zachodnich kodeksów prawnych – nie jest sztywną strukturą norm, ale raczej dynamiczną mapą postępowania, w której praktyka duchowa przenika codzienność. To sprawia, że rozumienie i stosowanie żydowskiego prawa różni się w zależności od czasu, miejsca i tradycji wspólnotowej, a mimo to jego rdzeń pozostaje niezmienny – tożsamość, wspólnota i etyczne życie zgodne z boskim przekazem. Zbiór tradycyjnych praw judaizmu Zbiór tradycyjnych praw judaizmu nie istnieje w formie jednego kodeksu, lecz raczej jako dynamiczny system źródeł, interpretacji i praktyk rozwijanych przez tysiąclecia. Judaizm nie oddziela sfery religijnej od codziennej – prawo, duchowość i etyka przenikają się tu w sposób niezwykle ścisły. Źródła te obejmują nie tylko Torę pisaną, lecz również Torę ustną, rozwiniętą w Talmudzie i skodyfikowaną w ramach halachy. Co ważne, zbiór praw judaizmu ma charakter kazuistyczny – odpowiada na konkretne przypadki życiowe, a nie tylko na teoretyczne zasady. Dlatego też interpretacje halachiczne mogą różnić się w zależności od nurtu judaizmu, regionu, a nawet konkretnego rabina. Mimo różnorodności, łączy je wspólny cel: zachowanie żydowskiej tożsamości i etycznego stylu życia w zmieniających się warunkach. Tora – fundament prawa żydowskiego Tora, czyli Pięcioksiąg Mojżesza, to centralny tekst judaizmu i zarazem najważniejszy element zbioru praw judaizmu. Składa się z pięciu ksiąg…

zbior-praw-judaizmu-GettyImages-1352555905-a483e89.jpg
width: 2121
height: 1414

Nieopodal Rzymu archeolodzy wykopali mykwę. Wybudowano ją 1600 lat temu
type: item
date: 2025-03-14T10:01:12.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: judaizm
subject: odkrycia archeologiczne
subject: religie
subject: starożytność
subject: starożytny rzym
subject: żydzi
description: Na terenie starożytnych ruin Ostia Antica, niedaleko stolicy Włoch, archeolodzy odkryli starożytną żydowską łaźnię rytualną. Badacze podkreślają, że budowle ujawniają historię wielokulturowości regionu w czasach chylącego się ku upadkowi Cesarstwa Rzymskiego.
encoded: Spis treści: Najstarsza rzymska mykwa w tej części Włoch Czym jest żydowska mykwa? „Świadectwo tętniącego żydowskiego życia” Na południowy zachód od Wiecznego Miasta, przy ujściu Tybru do Morza Śródziemnego, znajdują się ruiny starożytnego miasta portowego Ostia Antica. Dziś położone jest ok. 3 km od wody, w czasach antycznych znajdowało się przy samym brzegu. I to właśnie stąd świeże ryby i owoce morza trafiały na stoły mieszkańców Rzymu. Najstarsza rzymska mykwa w tej części Włoch Dziś po portowym mieście pozostały jedynie ruiny i stanowisko archeologiczne. Jest ono atrakcją dla turystów, którzy spędzają czas w tej części Włoch. Archeolodzy odkryli tu już wiele zabytków z czasów rzymskich, m.in. antyczne budynki, teatr, a także ulice. Teraz do znalezisk dopisać należy żydowską mykwę. Najnowsze wykopaliska prowadzone były przez profesora Luigiego Maria Caliò z sycylijskiego Uniwersytetu w Katanii. Była to część projektu Ostia Post Scriptum, który finansowany jest przez włoskie Ministerstwo Kultury i ma na celu ponowne zbadanie przeszłości Ostia Antica. Czym jest żydowska mykwa? Archeolodzy wykopali rytualną łaźnię na terenie dużej rzymskiej budowli. W tradycji judaistycznej obmycia dokonuje się w specjalnym basenie poprzez całkowite zanurzenie, które ma na celu duchowe oczyszczenie. Rytuał ten znany jest do dziś. Takie kąpiele praktykowane są zarówno przez ortodoksyjnych, jak i niektórych konserwatywnych Żydów. Mykwa jest obowiązkowa w przypadku wielu okoliczności, m.in. przed ślubem lub po okresie żałoby. Badacze uważają, że mykwa w Ostia Antica była częścią większego ośrodka społeczności żydowskiej. – To niezwykle ważne odkrycie, które rzuca światło na praktyki i tradycje społeczności żydowskiej w okresie Cesarstwa Rzymskiego. Miejsce, które do niedawna pozostawało w dużej mierze niezbadane, stało się za sprawą wykopalisk skrzyżowaniem kulturowego współistnienia Żydów i Rzymian – napisali w oświadczeniu archeolodzy z Sycylii. „Świadectwo tętniącego żydowskiego ży…

mykwa-ostia-antica-1f1a341.jpg
width: 1600
height: 1100

Żydowska pielgrzymka do Djerby. Tak wygląda celebracja życia na tunezyjskiej wyspie
type: item
date: 2023-05-30T13:45:51.000Z
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: afryka
subject: islam
subject: judaizm
subject: podróże
subject: Travel
subject: Wolny czas
description: W połowie maja uczestniczyłam w żydowskiej pielgrzymce na magicznej tunezyjskiej wyspie Djerbie do najstarszej synagogi w Afryce Północnej El Ghriba.
encoded: W tym artykule: Celebrowanie radości życia Burza piaskowa i lampki hanukowe Lag ba-Omer i intencje do Jahve Po prostu razem Pierwsze postrzyżyny i swaty To ważne wydarzenie dla całej diaspory żydowskiej na świecie. Do centrum mistycyzmu przyjechało trzy tysiące wyznawców judaizmu nie tylko z krajów Maghrebu: z Maroka czy z Algierii. W końcu na samej Djerbie mieszka ich około tysiąca. Żydzi przybyli również z Francji, Rosji czy z Izraela. Impreza odbywała się z okazji celebrowania w tym czasie przez społeczność żydowską i muzułmańską święta Lag ba-Omer. Celebrowanie radości życia Jechałam na to wydarzenie nastawiona dość sceptycznie. Czy może to być ciekawe turystycznie? Jednak na miejscu okazało się, że dla innowierców, biernych obserwatorów z zewnątrz to widowiskowa, ludyczna impreza, ładująca pozytywną energią. To dlatego, że aż kipi tu od celebrowania radości życia. I można pozazdrościć tak silnego poczucia przynależności do wspólnoty oraz kultywowania więzi. Często są to spotkania żydowskich rodzin rozdzielonych na emigracji. Nie spodziewałam się tego, co zobaczyłam i poczułam. Aż tak udzielającego się hedonizmu z wielopokoleniowego wspólnego świętowania, silnych relacji i emocji rodem ze „Skrzypka na dachu”. Śpiewano i grano głośno i nostalgicznie. Owszem, podczas czytania ksiąg obowiązywała atmosfera podniosła i uduchowiona, jednak już po chwili stawała się nad wyraz swobodna. Przypominała beztroskie krążenie i krzątanie się po zaułkach synagogi i po dziedzińcu jak po własnym domu. Ale po kolei... Od rana wraz z innymi zaproszonymi pięćdziesięcioma dziennikarzami z dziesięciu krajów zwiedzamy domy modlitw czterech różnych religii. Oczywiście meczety, ale i grekokatolicki kościółek św. Mikołaja, katolicki św. Józefa i synagogę El Ghriba. To obrazuje ekumeniczne, pokojowe współistnienie i wielokulturowość Djerby w różnych nacjach, językach, wyznaniach i temperamentach. Spacerujemy również po dwóch żydowskich gettach: Ar-Rijad (Al-Hara as-Saghira) i As-Sawami (da…

zydowska-pielgrzymka-do-djerby-tak-wyglada-celebracja-zycia-na-tunezyjskiej-wyspie-230913f.jpg
width: 960
height: 540

Gdzie jest Arka Przymierza? 7 potencjalnych tropów
type: item
date: 2023-01-12T14:45:17.000Z
creator: Adam Węgłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: chrześcijaństwo
subject: Edukacja
subject: historia
subject: izrael
subject: jerozolima
subject: judaizm
subject: Kultura
subject: palestyna
subject: żydzi
description: Arka zaginęła podczas szturmu wojsk babilońskich na Jerozolimę w 586 r. p.n.e. Gdzie jest Arka Przymierza? Badacze wskazują 7 potencjalnych miast, gdzie może się dzisiaj znajdować.
encoded: W tym artykule: Co się stało z Arką Przymierza? Chartres (Francja) Rzym (Włochy) Jerozolima (Izrael) Tanis (Egipt) Aksum (Etiopia) Lalibela (Etiopia) Harare (Zimbabwe) Według Biblii Arka Przymierza to ozdobna skrzynia, w której Izraelici przechowywali kamienne tablice z Dekalogiem. W Starym Testamencie czytamy, że Mojżesz miał je otrzymać Boga na Górze Synaj. Symbolizowała obecność Jahwe, a być może tron Boży. Według tradycji żydowskiej oprócz przykazań wewnątrz Arki miały znajdować się również: laska Aarona oraz dzban z manną. Co się stało z Arką Przymierza? Arka Przymierza miała 140 cm długości na 80 cm szerokości i 80 cm wysokości. Wykonano ją z akacjowego drewna i obito złotą blachą. Wszystko, co wiemy o zaginionej relikwii, pochodzi z Księgi Powtórzonego Prawa i Księgi Wyjścia. Według hebrajskiej wersji Biblii, do momentu wybudowania Pierwszej Świątyni Salomona Arka miała być przewożona na specjalnym wozie z zasłonami w trakcie kampanii wojskowych Izraelitów. Żydzi wierzyli bowiem, że ktokolwiek posiada Arkę, ten jest niezwyciężony. Po zdobyciu Jerozolimy przez króla Dawida Arka została sprowadzona z pustyni i przechowywana przez kolejne lata w mieście. Miała być trzymana w różnych świątyniach. W 586 r. p.n.e. armia Babilonu, którą dowodził król Nabuchodonozor II, podbiła Palestynę. Podczas najazdu zburzono Pierwszą Świątynie, a Arka Przymierza zaginęła. Legendy mówią, że obrońcy miasta mogli ją gdzieś ukryli. Najpewniej jednak została wykradziona lub zniszczona przez najeźdźców. Jedna z legend głosi, że Arka pojawi się znowu, gdy na Ziemi objawi się prawdziwy Mesjasz. Czy są jakiekolwiek dowody na to, że Jezus naprawdę istniał? Współcześnie ponad 2 miliardy osób wyznaje chrześcijaństwo i deklaruje wiarę w Chrystusa. Jednak kim tak naprawdę był Jezus? Dla wielu jest Bogiem, ale w niektórych religiach pojawia się... Chrześcijańska i żydowska relikwia poszukiwana jest już od tysięcy lat, ale jak dotąd nikomu nie udało się jej odnaleźć. Kilkukrotnie archeolodzy na…

arka-przymierza-ddb1b34.jpg
width: 6477
height: 2953

Archeolodzy odnaleźli medaliki ofiar obozu zagłady w Sobiborze. Skrywały ważną modlitwę
type: item
date: 2022-02-01T11:38:38.000Z
creator: Katarzyna Grzelak
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: Edukacja
subject: II wojna światowa
subject: judaizm
subject: odkrycia archeologiczne
subject: religie
subject: Travel
subject: żydzi
description: Trzy medaliki, na których widnieje wizerunek Mojżesza oraz jedna z najważniejszych modlitw judaizmu, znaleziono na terenie dawnego nazistowskiego obozu zagłady w Sobiborze. Dwa z medalików znaleziono przy wejściu do komory gazowej, a kolejny w pobliżu masowego grobu.
encoded: Polsko-izraelski zespół archeologów, kierowany przez Wojciecha Mazurka z centrum badań archeologicznych SUB-TERRA w Chełmie i Yorama Chaimiego z Urzędu Starożytności Izraela (IAA, ang. Israel Antiquities Authority), natrafił na pierwszy medalik w 2011 roku. W kolejnych latach (jesienią 2016 r. i wiosną 2017 r.) badaczom udało się odkryć kolejne dwa wisiorki, a ostatnio ustalono, że każdy z nich pochodził z innego kraju – Ukrainy, Polski i Czechosłowacji. O wynikach tego archeologicznego śledztwa IAA poinformowało na swoim profilu na Facebooku przy okazji Międzynarodowego Dnia Pamięci o Ofiarach Holocaustu. – Te mrożące krew w żyłach, tak osobiste i ludzkie aspekty tego odkrycia ujawniają nić łączącą liczne pokolenia Żydów. W rzeczywistości jest to gruba, licząca tysiące lat, nić modlitwy i wiary – mówi o znalezisku Eli Eskozido, dyrektor IAA. Archeolodzy odkryli tunel na terenie dawnego obozu zagłady Grupa archeologów kierowana przez Wojciecha Mazurka z Chełma oraz Yorama Haimiego z Izraela trafiła na ślady podziemnego tunelu, wykopanego prawdopodobnie przez więźniów z Sonderkommando Medaliki z obozu w Sobiborze i ich tajemnica Każdy z trzech medalików odkryto w nieco innym miejscu obozu. Na pierwszy, znaleziony najwcześniej, archeolodzy natrafili w trakcie wykopalisk na terenie damskiego baraku usytuowanego przed wejściem do komór gazowych. To właśnie tam kobiety musiały się rozebrać i pozostawić wszystkie cenne przedmioty, zanim zostały skierowane pod „prysznice”, które w rzeczywistości okazały się śmiertelną pułapką. W czasie prac w okolicach baraku archeolodzy znaleźli też kilkadziesiąt sztuk damskiej biżuterii, spinek do włosów i innych przedmiotów osobistych. Wśród nich tylko jeden tak cenny, ręcznie malowany medalik z Mojżeszem. Również w pobliżu komór gazowych, nieopodal jednego z grobów ofiar, odkryto drugi wisiorek. Ten zachował się w znacznie gorszym stanie niż dwa pozostałe. Z kolei ostatni ze znalezionych medalików został odkryty w czasie przeczesywania…

w-obozie-w-sobiborze-znaleziono-trzy-cenne-medaliki-fot-israel-antiquities-authority-f08c13c.jpeg
width: 1280
height: 720

Koszer i halal: Religia od kuchni
type: item
date: 2021-04-26T03:00:00.000Z
creator: Paulina Szczucińska
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: islam
subject: judaizm
subject: Kuchnia
subject: kuchnie świata
subject: obyczaje
subject: religie
subject: Travel
subject: wiara
subject: żydzi
description: Koszer i halal. Z czym się to je? Co oznaczają nakazy żywieniowe Żydów i muzułmanów?
encoded: Tak, każdy z nas bywa koszerny i kupuje koszerne produkty: słodycze, soki, wyroby mleczne, alkohole, a nawet orzeszki ziemne. Mogą pochodzić z fabryk międzynarodowych koncernów lub z małych lokalnych wytwórni. Większość z nas sięga po nie nieświadomie, bo w Polsce mało kto chwali się przyznawanym przez rabina certyfikatem. A szkoda, bo taki stempel czasem niełatwo zdobyć. Co roku Rabinat Rzeczypospolitej Polskiej, podobnie jak rabinaty w innych krajach, aktualizuje listę koszernych produktów powszechnie dostępnych w sklepach i niekoniecznie oznaczonych jako koszerne (wyjątkiem jest mięso, na którym znak certyfikatu jest bezwzględnie wymagany). U nas moda na koszer dopiero się tworzy. Tymczasem na Zachodzie – zwłaszcza w Stanach Zjednoczonych – znak koszerności jest przez konsumentów odbierany jako wiarygodny znak jakości, dużo lepszy niż symbol „eko” lub „produkt naturalny”. W północno-wschodniej części USA więcej niż połowa produktów na półkach sklepowych ma taki certyfikat, a całą tę gałąź rynku spożywczego w Stanach szacuje się na blisko 7 mld dol. rocznie. Co ciekawe, tworzą ją głównie muzułmanie, wegetarianie i weganie, adwentyści dnia siódmego, osoby cierpiące na różne alergie. Oraz tacy, którzy po prostu ufają, że żywność ta jest zdrowa, sprawdzona i wolna od niepotrzebnych substancji dodatkowych. Żydzi stanowią zaledwie 20–30 proc. kupujących. Skąd się bierze siła przyciągania koszeru? Jego zasady reguluje kaszrut – zbiór praw religijnych opisujący, co i w jakiej postaci wolno jeść pobożnemu żydowi. Najtrudniejsze reguły stosuje się do mięs, najłatwiej jest z roślinami. Produkty roślinne nieprzetworzone teoretycznie certyfikatu nie wymagają. Teoretycznie, bo kiedyś owoce, warzywa czy ziarna były koszerne z założenia, pod warunkiem że nie łaziły po nich robaki. Te z nadprogramową wkładką białkową automatycznie tracą swoje koszerne walory. – Teraz jednak nawet czasem nie wiadomo, czy zwykłe zdrowe jabłko jest koszerne – mówi naczelny rabin Polski Michael Schud…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/ce18c20247cf3c666a3740596ab0865bf178d652-f981544.jpeg
width: 1000
height: 665

Izrael: Poczuj moc Ściany Płaczu
type: item
date: 2020-07-31T10:00:00.000Z
creator: Burda Media
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: izrael
subject: judaizm
subject: Kultura
subject: Lifestyle
subject: Travel
subject: Wolny czas
subject: żydzi
description: Jedno z najbardziej mistycznych miejsc na świecie, najświętsze miejsce judaizmu.
encoded: Ściana Płaczu, zwana też Zachodnią, położona na skraju jerozolimskiego starego miasta, to jedyna ocalała pozostałość po historycznej świątyni, w której, jak wierzą Żydzi, mieszkał Bóg. Według rabinów w pewnym sensie pozostało tak do dziś. Dlatego od stuleci przybywają tu Żydzi, by się modlić. Wzorem synagogi plac przy murze podzielony jest na małą część dla kobiet i większą – dla mężczyzn. Okryci tałesem wierni ubrani najczęściej w czarne surduty odczytują tu fragmenty Tory oraz psalmy, kołysząc się rytmicznie i co chwilę całując mur. Niektórzy przylegają do niego całym ciałem, jakby chcieli dosłownie zjednoczyć się z Bogiem. Mogą tu też przebywać wyznawcy innych religii – warunkiem jest skromny strój i – w przypadku mężczyzn – kipa (zwana też jarmułką) na głowie, którą zresztą można wypożyczyć na miejscu. Zgodnie z żydowską tradycją odwiedzający Ścianę Płaczu wkładają w szczeliny muru karteczki z prośbami do Boga. Od czasu, gdy w 2000 r. podczas jubileuszowej pielgrzymki do Ziemi Świętej gest ten uczynił także Jan Paweł II (jego kartkę można oglądać na wystawie w Jad Waszem), popularność tej formy modlitwy wzrosła też wśród chrześcijan. Od kilku lat swą intencję można też przesłać pod ścianę za pośrednictwem specjalnej firmy, której pracownicy zapewniają, że wszystkie prośby drukują i osobiście umieszczają w świętym miejscu. (MAD) NO TO W DROGĘ: GDZIE ■ Ściana Płaczu znajduje się w żydowskiej części Starej Jerozolimy (droga oznaczona jest tablicami z nazwami: Wailing Wall, Western Wall lub ha-Kotel ha-Maarawi). Dostęp całodobowy, brak biletów wstępu. WARTO WIEDZIEĆ ■ Obowiązują odpowiedni strój i zachowanie, wszyscy przechodzą kontrolę pirotechniczną.

sciana-placzu-6f5af10.jpeg
width: 1466
height: 925

Leżajsk: Zatańcz na cmentarzu życia
type: item
date: 2018-08-31T08:59:46.000Z
creator: Anna i Krzysztof Kobusowie
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: chasydzi
subject: Edukacja
subject: II wojna światowa
subject: judaizm
subject: Kultura
subject: leżajsk
subject: polska przedwojenna
subject: Travel
description: W chasydzkich przewodnikach po Polsce Warszawie poświęcono trzy strony, natomiast Leżajskowi – pięćdziesiąt.
encoded: Wygląda to co najmniej śmiesznie: oto chasyd chce ze mną porozmawiać, ale obowiązuje go zasada „pilnowania oczu”. Nie może tak po prostu patrzeć na obcą kobietę, więc mówiąc do mnie, patrzy w ziemię. Siłą rzeczy ja też oglądam chodnik, opowiadając mu, jak chęć zobaczenia dawnego żydowskiego świata przywiodła mnie do Leżajska. Kto jak kto, ale mój rozmówca mnie zrozumie – dla niego przyjazd na grób cadyka Elimelecha to spełnienie życiowego marzenia. Był wiek XVIII, gdy Elimelech stworzył fundamentalną dla chasydyzmu koncepcję cadykizmu. Zgodnie z nią przywódcy religijni (cadykowie) stanowili dla wspólnoty wzór pobożności, pokory i sprawiedliwości, on sam zaś stał się pierwszym cadykiem w dziejach judaizmu. Miał w sobie cząstkę duszy Mojżesza, jako jeden z 36 sprawiedliwych swą pobożnością i cnotą podtrzymywał istnienie świata. Nauczał radości w modlitwie i cieszenia się każdą chwilą. Zachowały się liczne opowieści o cudownych zdarzeniach z jego udziałem: potrafił rozmawiać ze zwierzętami, zmieniał wyroki Boże i leczył ze śmiertelnych chorób. Proszono go o zdrowie, pieniądze, miłość, płodność, szybką śmierć albo dobrą starość. Jego grób stał się miejscem pielgrzymek, gdzie wierni zostawiają kwitełech (karteczki z prośbami), pamiętając wszakże o zasadzie, iż cadyk słucha tych, którzy nie chcą za dużo. Jorcajt (rocznica śmierci Elimelecha) zmienia senny Leżajsk w chasydzkie miasteczko. Bywa, że na kilka dni przylatuje tu nawet 10 tys. osób! Dla większości to podróż życia możliwa dzięki pomocy gminy lub sponsorów. Co chwila dzwonią komórki, każdy chce się podzielić z bliskimi wspaniałą nowiną, że wreszcie jest obok cadyka! Na ulicach pojawiają się hebrajskie ogłoszenia, mykwa i synagoga nie pustoszeją. Dziadkowie siedzą obok wnuków, synowie z ojcami. Grobowce, na co dzień opuszczone, tętnią życiem. Każdy chce choć na chwilę wejść do ohelu cadyka, by dotknąć kraty otaczającej miejsce jego pochówku. Kobiety trzymają się osobno: dla nich są dwie ściany grobowca i boczne pom…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/5025d5621febaf265a248e8d20558dc78ab82b14-e554db4.jpeg
width: 1361
height: 898

Jerozolima – miasto boga
type: item
date: 2014-12-01T08:00:00.000Z
creator: Maciej Nikodemski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: chrześcijaństwo
subject: Edukacja
subject: islam
subject: jerozolima
subject: judaizm
subject: Społeczeństwo
description: Wznoszące się nad Jerozolimą Wzgórze Świątynne jest nie tylko centralnym punktem miasta. Dla milionów wyznawców judaizmu ten 14-hektarowy skrawek ziemi od tysięcy lat wyznacza centrum świata. Z tego samego powodu jest dziś jednym z jego największych punktów zapalnych.
encoded: – Nie ma powodu, dla którego obok tych prawdziwych nie mielibyśmy korzystać z cudów techniki – tłumaczy rabin Chaim Richman, dyrektor Instytutu Świątynnego w Jerozolimie. W swojej nowoczesnej galerii światło zapala za pomocą smartfona. W ten sam sposób odsłania kurtynę, za którą leży replika Arki Przymierza. Oprócz niej według biblijnych wskazówek jego pracownikom w ciągu dwóch dekad udało się odtworzyć już ponad 70 przedmiotów. Wśród nich są m.in. liturgiczne naczynia, złoty diadem i strój arcykapłana oraz pokryta 60-kilogramową warstwą złota 1,5-tonowa menora (symbol judaizmu). Ale najwięcej emocji budzi makieta przedstawiająca zburzoną blisko 2 tys. lat temu świątynię Heroda. Chociaż tak jak pozostałe przedmioty ma być wierną kopią, nie brakuje jej rozwiązań na miarę naszych czasów. Planowane są windy, ogrzewanie podłogowe, parking i skomputeryzowany dystrybutor wody z 12 kranami, dzięki któremu wszyscy kapłani jednocześnie mogą umyć ręce ilością wody przewidzianą w prawie żydowskim. Najwięcej kontrowersji budzi jednak nie tyle nowoczesna wizja budowli, ale jej lokalizacja. Zgodnie z tradycją judaizmu – tak jak jej pierwowzór – powstać może tylko na Wzgórzu Świątynnym, które obecnie leży na terenie Autonomii Palestyńskiej. Według Starego Testamentu to właśnie tutaj Bóg zebrał ziemię, z której ulepił biblijnego Adama, a ze skały, która później stała się fundamentem świątyni, stworzył świat. Dziś stoi tam jednak muzułmańskie sanktuarium Kubbat as-Sachra (zwane Kopułą na Skale) oraz Meczet Al-Aksa. Całe wzgórze jest obecnie trzecim co do ważności – po Mekce i Medynie – świętym miejscem dla wyznawców islamu. Skrzynia Przymierza Część ortodoksyjnych Żydów uważa jednak, że prawa boskie są stałe i niezależnie od uwarunkowań politycznych odbudowa świątyni jest ich obowiązkiem, a państwo Izrael bez świątyni w Jerozolimie jest jak ciało bez duszy. Jej odbudowę uzasadnia blisko dwieście zapisanych w Torze nakazów sprawowania kultu w świątyni. Podobnie jak nadejście Mesjasza…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/894634f651560b99f2ae98c58d5d3619e4760f52-2d9d461.jpeg
width: 1170
height: 678

Zatańcz na cmentarzu życia
type: item
date: 2013-04-03T09:00:00.000Z
creator: Anna i Krzysztof Kobusowie
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: chasydzi
subject: judaizm
subject: leżajsk
subject: polska
subject: żydzi
description: W chasydzkich przewodnikach po Polsce Warszawie poświęcono trzy strony, natomiast Leżajskowi – pięćdziesiąt. Czas na 5. z 50 podróży, które trzeba w życiu odbyć
encoded: Wygląda to co najmniej śmiesznie: oto chasyd chce ze mną porozmawiać, ale obowiązuje go zasada „pilnowania oczu”. Nie może tak po prostu patrzeć na obcą kobietę, więc mówiąc do mnie, patrzy w ziemię. Siłą rzeczy ja też oglądam chodnik, opowiadając mu, jak chęć zobaczenia dawnego żydowskiego świata przywiodła mnie do Leżajska. Kto jak kto, ale mój rozmówca mnie zrozumie – dla niego przyjazd na grób cadyka Elimelecha to spełnienie życiowego marzenia. Był wiek XVIII, gdy Elimelech stworzył fundamentalną dla chasydyzmu koncepcję cadykizmu. Zgodnie z nią przywódcy religijni (cadykowie) stanowili dla wspólnoty wzór pobożności, pokory i sprawiedliwości, on sam zaś stał się pierwszym cadykiem w dziejach judaizmu. Miał w sobie cząstkę duszy Mojżesza, jako jeden z 36 sprawiedliwych swą pobożnością i cnotą podtrzymywał istnienie świata. Nauczał radości w modlitwie i cieszenia się każdą chwilą. Zachowały się liczne opowieści o cudownych zdarzeniach z jego udziałem: potrafił rozmawiać ze zwierzętami, zmieniał wyroki Boże i leczył ze śmiertelnych chorób. Proszono go o zdrowie, pieniądze, miłość, płodność, szybką śmierć albo dobrą starość. Jego grób stał się miejscem pielgrzymek, gdzie wierni zostawiają kwitełech (karteczki z prośbami), pamiętając wszakże o zasadzie, iż cadyk słucha tych, którzy nie chcą za dużo. Jorcajt (rocznica śmierci Elimelecha) zmienia senny Leżajsk w chasydzkie miasteczko. Bywa, że na kilka dni przylatuje tu nawet 10 tys. osób! Dla większości to podróż życia możliwa dzięki pomocy gminy lub sponsorów. Co chwila dzwonią komórki, każdy chce się podzielić z bliskimi wspaniałą nowiną, że wreszcie jest obok cadyka! Na ulicach pojawiają się hebrajskie ogłoszenia, mykwa i synagoga nie pustoszeją. Dziadkowie siedzą obok wnuków, synowie z ojcami. Grobowce, na co dzień opuszczone, tętnią życiem. Każdy chce choć na chwilę wejść do ohelu cadyka, by dotknąć kraty otaczającej miejsce jego pochówku. Kobiety trzymają się osobno: dla nich są dwie ściany grobowca i boczne pom…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/8ba5ced25a44fe924278164be4e5cac21b2b2e37-1aa5fa5.jpeg
width: 622
height: 412

Poznaj to miejsce - latarnia
type: item
date: 2009-03-24T20:53:41.000Z
creator: Redaktor National Geographic
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: islam
subject: judaizm
subject: new delhi
subject: porady w podróży
subject: zabytki
subject: zwiedzanie
description: „Latarnia morska” z Maracaibo - Ujście rzeki Catatumbo do jeziora Maracaibo w Wenezueli jest fenomenem w świecie przyrody. To największy generator ozonu na Ziemi, a częstotliwość wyładowań elektrycznych (1 176 tys. razy rocznie) jest imponująca: 160 nocy w ciągu roku, 10 godzin na dobę, 280 razy na godzinę. Prąd o natężeniu 400 tys. amperów, przepływający przez chmury podczas wyładowań, jest widoczny nawet z 400 km. Z tego powodu rejon ujścia Catatumbo jest zwany „latarnią morską” z Maracaibo.
encoded: Wyspa Kormoranów Inaczej Wysoki Ostrów, to wyspa na Jeziorze Dobskim (Pojezierze Mazurskie) będąca rezerwatem przyrody – wstęp na nią jest wzbroniony. Zawdzięcza nazwę kormoranom zakładającym na niej kolonie lęgowe. Jej charakterystycznym elementem są wysokie, bezlistne drzewa. Za ich stan są odpowiedzialne żrące odchody ptaków. W ubiegłym roku doliczono się 700 gniazd, co wskazuje na ok. 1,5 tys. osobników. www.mazury.com.pl Rekin zamiast komina Rekin wystający z dachu jest najsłynniejszym mieszkańcem Hea-dington (Oxford, Wielka Brytania). Nie ma głowy, ponieważ wygląda, jakby się zaklinował w dachu – ogonem do góry. Nietypowa rzeźba, wykonana przez Johna Buckleya w 1986 r., została umieszczona na dachu domu przy New High Street 9 sierpnia, w 41. rocznicę ataku na Nagasaki. Pomysłodawcą pomnika i jednocześnie właścicielem budynku jest ekscentryczny prezenter radiowy Bill Heine. Rekin, który został wykonany z włókna szklanego, ma 25 stóp długości (7,6 m). www.headington.org.uk/shark/index.htm Muzeum Strachów Polnych W szkole podstawowej w Lubeni (woj. podkarpackie) mieści się jedyne na świecie Muzeum Strachów Polnych. Od założenia w 1998 r. zgromadzono w nim ponad sto eksponatów. Straszą tam kukły z Małopolski, Mazowsza, ze Śląska, z Lubelszczyzny i Podlasia oraz zza miedzy – ze Słowacji i Ukrainy. Postrachy wróbli mają także swoje święto – co roku w różnych miejscowościach na południu polski jest organizowane Straszydlisko, czyli festiwal folklorystyczny z udziałem strachów wykonanych przez uczestników. www.lubenia.pl Zdrowiej w wielkim mieście Codziennie rano podróżujesz tramwajem do pracy w niemiłosiernym ścisku, kurczowo trzymając się poręczy i jednocześnie starasz się utrzymać równowagę. Wydaje się, że nie ma innego rozwiązania, a jednak: wejdź na stronę www.citisteps.com i sprawdź, ile kalorii możesz spalić, pokonując na przykład drogę do pracy spacerem. Wystarczy wpisać adres startu i miejsca docelowego, a komputer poda ci dokładny wynik. Jednocześnie określi…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/76dcede2073e3b14c3b9f497b9f4597e918aa663-7c31cec.jpeg
width: 375
height: 500