National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-06-17T10:37:06.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Czy życie z Ziemi mogło przedostać się na księżyc Jowisza? To surrealistyczne, ale wysoce prawdopodobne
items: Astronomiczne widowisko roku nad Polską. Dwa najjaśniejsze punkty nocnego nieba znajdą się tuż obok siebie
items: Już dziś najpiękniejsza noc tego maja. Trzy niezwykłe obiekty rozbłysną nad Polską obok siebie
items: 8 zjawisk na nocnym niebie w maju. Od „Niebieskiego Księżyca” po spektakl Drogi Mlecznej
items: Przecenialiśmy Jowisza. „Podręczniki będą wymagały aktualizacji”
items: Co skrywa Europa? Zagadka tajemniczego „pająka” na lodowym księżycu Jowisza rozwiązana
items: Największy księżyc Układu Słonecznego skrywa pod lodem ocean – co nas tam czeka?
items: Awaria europejskiej sondy JUICE. Straciła kontakt z Ziemią tuż przed zbliżającym się przelotem nad Wenus
items: Miał objętość 2000 Ziem – Jowisz mógł być drugą gwiazdą obok Słońca
items: Która planeta ma najwięcej księżyców w Układzie Słonecznym? Ścigają się Saturn i Jowisz
items: Pierwsza gwiazdka 2024 – o której pojawi się na niebie? To ona rozpocznie wigilijną kolację
items: Rozwiązano 44-letnią zagadkę księżyca Jowisza. Już wiadomo, dlaczego Io jest tak aktywny wulkanicznie
items: Odkryto pierwszy księżyc pozasłoneczny? Naukowcy NASA znaleźli mocnego kandydata
items: NASA wystrzeliła swoją największą sondę planetarną. Zbada, czy pod lodową pokrywą księżyca Jowisza jest życie
items: Największa burza w kosmosie zmienia swój kształt. Naukowcy nie wiedzą dlaczego
items: Katastrofa na skalę kosmiczną. W Ganimedesa uderzyła planetoida większa niż ta, która na Ziemi zabiła dinozaury
items: Sonda JUICE wykona pierwszy w historii manewr podwójnej asysty grawitacyjnej. Wezmą w nim udział Ziemia i Księżyc
items: Jaki zapach ma gazowy olbrzym? Najbliższa Ziemi planeta tego typu cuchnie zgniłymi jajkami. To dobra wiadomość
items: Układ Słoneczny dramatycznie zmienił swój kształt? Kiedyś mógł przypominać toroid albo pączek z dziurką
items: Wielka Czerwona Plama na Jowiszu to „podróbka”. W 1665 r. Cassini odkrył inne, nieistniejące już zjawisko
items: Na sondzie zmierzającej na Europę ludzkość wyśle zaszyfrowaną wiadomość. Ma nietypową treść
items: Coś uderzyło w Jowisza. Zdarzenie zarejestrowali astronomowie-amatorzy
items: Ta sonda ma zbadać podpowierzchniowy ocean Europy, księżyca Jowisza. Jej kluczowy element powstawał przez 9 lat
items: Opracowane przez Polaków przyrządy sondy JUICE rozłożyły się i działają. Misja zmierza ku Jowiszowi
items: Już dziś start najbardziej oczekiwanej misji tego roku. W kosmos leci JUICE z polskim sprzętem na pokładzie

Czy życie z Ziemi mogło przedostać się na księżyc Jowisza? To surrealistyczne, ale wysoce prawdopodobne
type: item
date: 2026-06-17T10:36:39.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Kosmos
subject: bakterie
subject: jowisz
subject: życie
description: Od dekad rozważamy hipotezę panspermii – fascynującą teorię zakładającą, że pierwsze cegiełki życia przywędrowały na Ziemię z głębi kosmosu na kometach lub asteroidach. Ale co jeśli ten proces zadziałał również w drugą stronę? Astrofizycy właśnie wyliczyli, że przez miliardy lat nasza planeta mogła wysyłać w kosmos niezliczone ilości mikroorganizmów.
encoded: Dokąd trafiały te uśpione biologiczne przesyłki? Z przeprowadzonych symulacji wynika, że celem ich kosmicznej podróży jest Europa – lodowy księżyc Jowisza, pod którego skorupą kryje się gigantyczny ocean. Prof. Zaza Osmanov z Wolnego Uniwersytetu w Tbilisi udowodnił na łamach „International Journal of Astrobiology”, że zjawisko „odwrotnej panspermii” ma solidne podstawy fizyczne. Badacz wykazał, w jaki sposób ziarenka pyłu transportujące ziemskie bakterie potrafią wyrwać się z grawitacji Ziemi, przetrwać ekstremalny lot, bezpiecznie uderzyć w powierzchnię Europy i przenieść się przez szczeliny w lodzie prosto do życiodajnej wody. Autostopem przez Układ Słoneczny Jak to możliwe, że mikroby z Ziemi uciekają w kosmos? Proces zaczyna się wysoko w naszej atmosferze, około 150 kilometrów nad jej powierzchnią. Kiedy uderza tam mikrometeoryt (kosmiczny pył), przekazuje on ogromną energię uderzonym cząsteczkom. Prof. Osmanov wyliczył, że ziarna pyłu o wielkości około jednego mikrometra – czyli w rozmiarze idealnym, by przenieść upakowaną w nich bakterię – zyskują prędkość aż 14 km/s. To więcej niż tzw. prędkość ucieczki (11,2 km/s), co pozwala im na stałe wyrwać się z objęć ziemskiej grawitacji. Co ciekawe, na takiej kosmicznej tratwie drobnoustroje nie ulegają zniszczeniu – temperatura w trakcie lotu nie przekracza zazwyczaj bezpiecznych 27°C. Ten powolny, niewidzialny wyrzut biologicznego materiału trwa nieprzerwanie od około 3,5 miliarda lat, czyli od momentu pojawienia się na naszej planecie najprostszego życia. Gdzie lądują bakterie? Gdy ziemska bakteria dotrze do orbity Jowisza, jej prędkość wynosi już ponad 20 km/s. Lądowanie na Europie – jego lodowym księżycu – przypomina więc zderzenie z betonową ścianą. Obliczenia wskazują, że przetrwać mogą tylko te mikroby, które wejdą w atmosferę pod ekstremalnie płaskim kątem (około 1 stopnia). Jakie są na to szanse? Zaledwie 3 na 1000 przesyłek wychodzi z tego cało. Prawdziwym wyzwaniem jest jednak dostanie się do płynnej wody…

shutterstock2630268115-92bc3f2.jpg
width: 7680
height: 4320

Astronomiczne widowisko roku nad Polską. Dwa najjaśniejsze punkty nocnego nieba znajdą się tuż obok siebie
type: item
date: 2026-06-05T05:58:32.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Kosmos
subject: jowisz
subject: merkury
subject: niebo
subject: obserwacje
subject: wenus
description: Na początku czerwca 2026 roku miłośnicy astronomii w Polsce staną przed wyjątkową okazją do obserwacji jednego z najbardziej widowiskowych zjawisk planetarnych tej dekady. Na wieczornym niebie dojdzie do bliskiej koniunkcji Wenus i Jowisza, którym na sferze niebieskiej towarzyszyć będzie dodatkowo Merkury. Choć zbliżenia planet nie należą do absolutnych rzadkości, to zestawienie ze sobą dwóch najjaśniejszych obiektów gwiazdowych nocnego nieba w tak małej odległości kątowej gwarantuje spektakl, który bez problemu dostrzeżemy gołym okiem – nawet z terenów silnie zanieczyszczonych światłem miejskim.
encoded: Spis treści: Dlaczego czerwcowa koniunkcja planet jest tak wyjątkowa? Jak oglądać paradę planet nad Polską? Instrukcja krok po kroku Co zobaczysz gołym okiem, a co przez lornetkę? Kiedy fotografować koniunkcję planet? Szykuj aparat na połowę miesiąca Echo Gwiazdy Betlejemskiej, czyli jak zbliżenie planet zmieniało historię Czerwcowe, krótkie noce zazwyczaj nie sprzyjają pasjonatom astronomii, jednak początek tegorocznego lata przyniesie wyjątkowe odstępstwo od tej reguły. Już w najbliższych dniach nad Polską dojdzie do rzadkiego układu ciał niebieskich, który bez problemu dostrzeżemy gołym okiem nawet z dużych miast. Na wieczornym niebie rozbłyśnie spektakularna koniunkcja planet – dwa najjaśniejsze obiekty gwiazdowe, Wenus i Jowisz, zbliżą się do siebie na minimalną odległość kątową, tworząc na tle zorzy wieczornej niezwykle wyrazisty, podwójny punkt. Podpowiadamy, kiedy dokładnie spojrzeć w stronę zachodniego horyzontu, by nie przegapić tego kosmicznego widowiska. Dlaczego czerwcowa koniunkcja planet jest tak wyjątkowa? Kluczem do wyjątkowości tego zjawiska jest jasność geometryczna obu głównych ciał niebieskich. Wenus, odbijająca potężne ilości światła słonecznego przez swoją gęstą atmosferę, świeci obecnie blaskiem o magnitudo aż -4,0, co czyni ją trzecim najjaśniejszym obiektem na niebie po Słońcu i Księżycu. Towarzyszący jej Jowisz, największy gazowy olbrzym Układu Słonecznego, osiąga w tym samym czasie jasność rzędu -1,9 magnitudo. Maksimum zbliżenia obu planet nastąpi wieczorem 9 czerwca 2026 roku, kiedy to odległość kątowa między nimi wyniesie zaledwie około 1,5 do 1,6 stopnia. W praktyce oznacza to, że oba potężne punkty świetlne zmieszczą się za opuszką małego palca wyciągniętej przed siebie dłoni. Z perspektywy obserwatora na Ziemi planety będą wyglądały, jakby niemal się ze sobą zderzały. Dodatkowym atutem jest fakt, że oba ciała znajdą się w gwiazdozbiorze Bliźniąt, tuż poniżej jego dwóch najjaśniejszych gwiazd: Kastora i Polluksa. W tym samym czasie (…

koniunkcja-wenus-i-jowisz-7acd84c.jpg
width: 2813
height: 1875

Już dziś najpiękniejsza noc tego maja. Trzy niezwykłe obiekty rozbłysną nad Polską obok siebie
type: item
date: 2026-05-20T14:20:27.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: jowisz
subject: księżyc
subject: niebo
subject: wenus
description: Już w środę wieczorem, 20 maja, nad zachodnim horyzontem w Polsce dojdzie do jednego z najbardziej fotogenicznych zjawisk astronomicznych tego roku. Bardzo młody, wąski sierp Księżyca zbliży się na minimalną odległość do Jowisza, tworząc wspólnie z jasną Wenus spektakularną kompozycję. Podpowiadamy, o której godzinie spojrzeć w niebo, by nie przegapić tego kosmicznego tańca, oraz jak dostrzec niezwykłe zjawisko „światła popielatego”.
encoded: Spis treści: Wielkie spotkanie na orbicie, czyli czym jest koniunkcja? Słownik astronoma – Co to jest światło popielate? Jak ułożą się obiekty nad Polską? Geometria nieba 20 maja Dokładny harmonogram obserwacji. O której godzinie patrzeć w niebo? Jak przygotować się do obserwacji? Poradnik praktyczny Miłośnicy patrzenia w gwiazdy w całym kraju mogą już szykować lornetki i aparaty fotograficzne. Przez ostatnie dni na wieczornym, ciemniejącym niebie mogliśmy obserwować subtelną wędrówkę naszego naturalnego satelity, który mijał kolejne jasne punkty. Jednak to właśnie w środę 20 maja oraz w nocy z 20 na 21 maja czeka nas absolutny punkt kulminacyjny tej podróży. Trzy najjaśniejsze po Słońcu obiekty nocnego nieba ułożą się w niemal idealną, pionową strukturę, którą bez problemu dostrzeżemy gołym okiem – o ile tylko pozwoli na to pogoda. Wielkie spotkanie na orbicie, czyli czym jest koniunkcja? To, co zobaczymy na niebie, w języku astronomów nazywa się koniunkcją (złączeniem). W rzeczywistości obiekty te dzieli potężna, liczona w milionach kilometrów przestrzeń kosmiczna, jednak z perspektywy obserwatora na Ziemi znajdują się one w tym samym punkcie na sferze niebieskiej – mówiąc prościej, dla naszych oczu nakładają się na siebie lub mijają w bardzo bliskiej odległości. W roli głównej wystąpią trzy kosmiczne ciała: Księżyc, znajdujący się zaledwie kilkaset tysięcy kilometrów od nas, olśniewająca Wenus (druga planeta od Słońca, nazywana Jutrzenką lub Gwiazdą Wieczorną) oraz gazowy gigant Jowisz (największa planeta Układu Słonecznego). Ponieważ Wenus i Jowisz odbijają wyjątkowo dużo światła słonecznego, są one doskonale widoczne nawet nad rozświetlonymi centrami polskich miast. Słownik astronoma – co to jest światło popielate? Podczas środowego wieczoru warto zwrócić uwagę na coś niezwykłego. Księżyc będzie w fazie bardzo młodego przyrostu – tarcza naszego naturalnego satelity będzie oświetlona przez Słońce w zaledwie kilkunastu procentach. Mimo to, przyglądając się uważni…

koniunkcja-20-maja-9c7be5a.png
width: 1536
height: 1024

8 zjawisk na nocnym niebie w maju. Od „Niebieskiego Księżyca” po spektakl Drogi Mlecznej
type: item
date: 2026-05-05T13:28:35.000Z
creator: Stephanie Vermillion
subject: Kosmos
subject: droga mleczna
subject: gwiazdozbiory
subject: jowisz
subject: księżyc
subject: mars
subject: niebo
subject: noc spadających gwiazd
subject: planety
subject: saturn
subject: wenus
description: Tegoroczne majowe niebo to prawdziwa gratka dla miłośników astronomii – zobaczymy nie jedną, a dwie pełnie Księżyca, efektowny deszcz meteorów Eta Akwarydy i wiele innych zjawisk. Sprawdź, kiedy spojrzeć w niebo, by nie przegapić najciekawszych kosmicznych spektakli tego miesiąca.
encoded: Nocne niebo w maju obfituje w spektakularne zjawiska – od roju meteorów i koniunkcji planet z Księżycem, aż po nie jedną, lecz dwie pełnie. To także czas, gdy wydłużają się warunki do podziwiania centrum Drogi Mlecznej – na półkuli północnej będzie ono widoczne mniej więcej od północy do wczesnych godzin porannych. Oto osiem najciekawszych zjawisk astronomicznych, które warto obserwować w maju wraz z informacjami, kiedy najlepiej spojrzeć w niebo. Szczyt roju meteorów Eta Akwarydy – 5-6 maja Rój meteorów Eta Akwarydy jest widoczny od 19 kwietnia do 28 maja, ale jego aktywność osiąga szczyt w nocy z 5 na 6 maja. Słynie z szybkich, jasnych meteorów, które często pozostawiają po sobie długotrwałe smugi. W idealnych warunkach można zobaczyć do kilkudziesięciu „spadających gwiazd” na godzinę, zwłaszcza na półkuli południowej. W tym roku obserwacje utrudni jednak jasny Księżyc, który przyćmi słabsze zjawiska. Mimo to cierpliwi obserwatorzy, znajdujący się z dala od miejskich świateł, mogą dostrzec kilka meteorów – szczególnie tuż przed świtem. Mars, sierp Księżyca i Saturn w bliskim sąsiedztwie – 12-13 maja Wybierz się na zewnątrz godzinę przed wschodem słońca rankiem 12 i 13 maja, aby zobaczyć efektowne wyrównanie obiektów na wschodnim niebie. Mars, Saturn oraz wąski sierp Księżyca ustawią się niemal idealnie w jednej linii tuż nad wschodnim horyzontem. Trio pojawi się mniej więcej na godzinę przed świtem, a następnie będzie się wznosić coraz wyżej, zanim niebo rozjaśni się wraz ze wschodem Słońca. Nów Księżyca sprzyja obserwacji Drogi Mlecznej – 16 maja Aby zobaczyć największą astronomiczną atrakcję maja – centrum Drogi Mlecznej – wybierz się na obserwacje w okolicach nocy 16 maja. Nów sprawi, że niebo będzie wolne od księżycowego blasku. W połączeniu z miejscem oddalonym od miejskich świateł – np. w parkach narodowych – galaktyczne centrum będzie widoczne najjaśniej. To także najlepszy moment na fotografowanie Drogi Mlecznej. Centrum Galaktyki wschodzi około godziny 23…

pelnia-ksiezyca-040b964.jpg
width: 4914
height: 3276

Przecenialiśmy Jowisza. „Podręczniki będą wymagały aktualizacji”
type: item
date: 2026-02-06T08:29:55.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Kosmos
subject: Nauka
subject: jowisz
subject: kosmos
subject: planety
subject: sonda
subject: układ słoneczny
description: Gazowy olbrzym okazał się nieco mniejszy niż uważano. Jowisz nadal pozostaje największą planetą Układu Słonecznego, ale do tej pory źle szacowaliśmy jego wielkość. Myliliśmy się nieznacznie, ale wyraźnie. Skąd ten błąd?
encoded: Sonda Juno pozwoliła wykazać, że Jowisz jest o 24 kilometry mniejszy niż sądziliśmy. Dlaczego wcześniej zwiększyliśmy jego rozmiar i jak udało się odkryć tę „mistyfikację”? Chociaż różnica wydaje się niewielka, to dzięki temu odkryciu lepiej rozumiemy ewolucję gazowego giganta. Jak NASA odkryła nowy rozmiar Jowisza? Zaskakujące odkrycie zawdzięczamy sondzie Juno, która od 2016 roku znajduje się na orbicie Jowisza. Pomiarów dokonano za pomocą analizy zakrzywienia sygnałów radiowych wysyłanych przez sondę, gdy przechodziła ona za Jowiszem z punktu widzenia Ziemi (czyli w momencie, w którym planeta znajdowała się pomiędzy Juno a Ziemią). – Kiedy sonda Juno przechodziła za Jowiszem z perspektywy Ziemi, jej sygnał radiowy przemieszczał się przez atmosferę planety, zanim dotarł do nas – tłumaczy planetolog Eli Galanti z Instytutu Weizmana w Izraelu, kierownik badań. To pozwoliło uzyskać szczegółowe mapy temperatury i gęstości atmosfery planety. Udało się dzięki temu uzyskać możliwie najdokładniejszy obraz kształtu i rozmiaru Jowisza. O ile mniejszy jest Jowisz? Dane z Juno zaskakują Średnica równikowa Jowisza jest mniejsza o około 8 km, a średnica od bieguna do bieguna o 24 kilometry. Dotychczasowe dane pochodziły z lat 70. XX wieku i opierały się na misjach Pioneer i Voyager, które łącznie dostarczyły zaledwie 6 punktów pomiarowych. Juno wzbogaciła te informacje o 26 dodatkowych punktów. „Tych kilka kilometrów ma znaczenie” Choć zmniejszenie rozmiaru o kilka kilometrów może wydawać się pozornie nieistotne, dla naukowców ma to ogromne znaczenie. – Nawet niewielkie przesunięcie w promieniu planety pozwalają znacznie lepiej dopasować modele wnętrza Jowisza do dostępnych danych grawitacyjnych i atmosferycznych – wyjaśnia Eli Galanti. Lepsze zrozumienie rozmiaru planety umożliwia dokładniejsze modelowanie jej wewnętrznej struktury, a tym samym poznanie procesów zachodzących we wnętrzu gazowego olbrzyma. To przełomowe podejście może mieć wpływ na naszą wiedzę o innych planetac…

FABRIC-KOLAZ-32-61-d83111c.jpg
width: 2700
height: 1800

Co skrywa Europa? Zagadka tajemniczego „pająka” na lodowym księżycu Jowisza rozwiązana
type: item
date: 2025-12-19T13:59:51.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kosmos
subject: Nauka
subject: europa
subject: geologia
subject: jowisz
subject: księżyce
subject: życie
description: Struktura przypominająca pająka na Europie od lat intrygowała naukowców. Nowa teoria nareszcie wyjaśnia jej pochodzenie. Okazuje się, że podobne fenomeny występują także na Ziemi.
encoded: Odkrycie zagadkowej struktury przypominającej pająka na Europie, jednym z lodowych księżyców Jowisza, przez lata stanowiło zagadkę dla naukowców. Formacja ta, dostrzeżona po raz pierwszy w marcu 1998 roku przez sondę NASA Galileo, znajduje się wewnątrz krateru uderzeniowego Manannán, którego szerokość wynosi około 22 kilometrów. Przez niemal trzy dekady pochodzenie tego rozgałęzionego fenomenu geologicznego pozostawało tajemnicą. Rozważano różne hipotezy – od potężnych sił grawitacyjnych Jowisza po aktywność kominów hydrotermalnych na dnie podpowierzchniowego oceanu. Żadne z tych wyjaśnień nie było jednak w pełni zadowalające dla naukowców – aż do teraz. Damhán Alla – „kosmiczny pająk” podobny do „gwiazd jeziora” Przełom przyniosło badanie opublikowane w grudniu 2025 roku w „The Planetary Science Journal”, w którym naukowcy zaproponowali alternatywną teorię opartą na ziemskich analogiach. Strukturze nadano oficjalną nazwę Damhán Alla, co w języku irlandzkim oznacza pająka. Nazwa ta jest powiązana z celtycką mitologią, z której wywodzi się również imię boga Manannána, patrona krateru. Kluczem do zrozumienia Damhán Alla okazały się tzw. „lake stars” (gwiazdy jeziorne) – fenomeny występujące zimą w określonych warunkach, na wielu jeziorach na Ziemi. Jak tworzą się gwiazdy na lodzie? Na naszej planecie te piękne, symetryczne wzory powstają na zamarzniętych jeziorach pokrytych śniegiem, gdy woda z głębi przesiąka przez niewielkie otwory w lodzie. W przypadku Europy mechanizm był podobny, choć skala i przyczyna są inne. Według zespołu badawczego pod kierownictwem Laury Mc Keown z University of Central Florida, formacja ta powstała prawdopodobnie w wyniku uderzenia asteroidy. To zdarzenie, które miało miejsce już po uformowaniu się samego krateru Manannán, stworzyło pęknięcie w lodowej skorupie księżyca. Przez tę szczelinę słona woda wydostała się na powierzchnię, rozlewając się w charakterystyczny, pajęczynowaty wzór. Układ Słoneczny może być pełen „pająków” Naukowcy wska…

pajaki-europa-jowisz-8045ca4.jpg
width: 1342
height: 900

Największy księżyc Układu Słonecznego skrywa pod lodem ocean – co nas tam czeka?
type: item
date: 2025-12-09T13:57:07.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: Gwiazdy
subject: jowisz
subject: kosmos
subject: księżyce
subject: układ słoneczny
description: Największy księżyc Jowisza, Ganimedes, to obiekt, który zaskoczył nie tylko samego Galileusza, ale zaskakuje też współczesnych naukowców. Skrywa cechy, których wcześniej nie spodziewano się znaleźć na księżycach planet olbrzymów.
encoded: Spis treści: Skąd wzięła się nazwa Ganimedes? Historia jednego z księżyców Jowisza Ganimedes – największy i najbardziej złożony księżyc Jowisza Największy księżyc w Układzie Słonecznym Magnetosfera i atmosfera Ganimedesa Jak jest zbudowany Ganimedes? Ziemskie misje na Ganimedesa Największy księżyc Jowisza, Ganimedes, został odkryty przez Galileusza już w XVII wieku. Mimo że upłynęło kilka stuleci, obiekt ten wciąż pozostaje zagadką dla naukowców. To właśnie ten księżyc jest największy nie tylko wokół Jowisza, ale też w całym Układzie Słonecznym – przewyższa rozmiarami nawet planetę Merkury. Badania prowadzone przez sondy kosmiczne pokazały, że Ganimedes ma cechy, które upodabniają go do planet skalistych. Jedną z takich cech jest posiadanie własnego pola magnetycznego – wyjątkowego wśród księżyców. Dodatkowo jego powierzchnia pokryta jest lodem wodnym, a pod nią może kryć się ocean ciekłej wody. Skąd wzięła się nazwa Ganimedes? Historia jednego z księżyców Jowisza Choć dziś Ganimedes to jedno z najbardziej rozpoznawalnych imion w Układzie Słonecznym, początkowo wcale nie odnosiło się do tego księżyca. Galileusz, który jako pierwszy zaobserwował cztery największe księżyce Jowisza w 1610 roku, nazwał je w sposób czysto techniczny – Ganimedes otrzymał oznaczenie Jowisz III. Ten schemat miał podkreślać kolejność odkrycia oraz ich relację z planetą macierzystą. Odkrycie satelitów Jowisza było przełomowe – udowadniało, że nie tylko Ziemia może mieć księżyce, co osłabiało geocentryczny model wszechświata. W połączeniu z teorią heliocentryczną Mikołaja Kopernika, obserwacje Galileusza przyczyniły się do rewolucji naukowej i zmiany naszego pojmowania kosmosu. Z czasem pojawiła się potrzeba nadania tym ciałom niebieskim bardziej rozpoznawalnych nazw. Z inicjatywą wystąpił Johannes Kepler, który zaproponował, by satelity Jowisza nazwać imionami kochanków Zeusa (grecka wersja imienia Jowisza). To właśnie dzięki jego sugestii księżyc Jowisz III zyskał nazwę Ganimedes. W mitologi…

ganimedes-najwiekszy-ksiezyc-jowisza-acbed3d.jpeg
width: 2880
height: 1530

Awaria europejskiej sondy JUICE. Straciła kontakt z Ziemią tuż przed zbliżającym się przelotem nad Wenus
type: item
date: 2025-08-26T07:30:48.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: europejska agencja kosmiczna
subject: jowisz
subject: loty w kosmos
subject: sonda
subject: wenus
description: Już 31 sierpnia sonda Europejskiej Agencji Kosmicznej JUICE (Jupiter Icy Moons Explorer) zbliży się Wenus, by wykonać manewr tzw. asysty grawitacyjnej. Jednak przez kilka długich dni nie było kontaktu ze statkiem kosmicznym, a inżynierowie obawiali się, że sonda weszła w tryb przetrwania.
encoded: Wystrzelona 14 kwietnia 2023 roku sonda JUICE leci w kierunku Jowisza, by na miejscu zbadać trzy księżyce gazowego olbrzyma – Ganimedesa, Kalisto i Europę. To światy, o których wiemy, że posiadają ogromne oceany, czyli mogą być środowiskiem przyjaznym życiu. Jednak po ponad dwóch latach praktycznie bezproblemowego lotu, nagle utracono kontakt z sondą. Problem pojawił się 16 lipca podczas rutynowego przelotu nad stacją naziemną. Antena ESA do komunikacji z kosmosem znajdująca się w Cebreros w Hiszpanii nie nawiązała kontaktu z JUICE o przewidywanej godzinie 04:50 CEST. Wstępne kontrole wykluczyły problemy ze stacją naziemną, co wymusiło przekazanie sprawy do zespołu kontroli JUICE w Europejskim Centrum Operacji Kosmicznych ESA w Darmstadt (ESOC). Próby nawiązania kontaktu ze statkiem kosmicznym za pośrednictwem innej stacji ESA w New Norcia również zakończyły się niepowodzeniem, co potwierdziło, że problem leżał po stronie statku. Jak zdiagnozować sondę kosmiczną? Bez sygnału i telemetrii inżynierowie obawiali się, że JUICE mogła przejść w tryb przetrwania – konfigurację, która jest uruchamiana w przypadku wielokrotnych awarii systemów pokładowych. W takim stanie statek kosmiczny obraca się powoli, przesuwając antenę nad Ziemią raz na godzinę. Nie wykryto jednak takiego przerywanego sygnału. – Utrata kontaktu ze statkiem kosmicznym jest jednym z najpoważniejszych scenariuszy, z jakimi możemy się zetknąć. Bez telemetrii znacznie trudniej jest zdiagnozować i rozwiązać podstawową przyczynę problemu – powiedziała Angela Dietz, kierowniczka ds. operacyjnych statku kosmicznego JUICE. Inżynierowie projektu podejrzewali albo niewłaściwe ustawienie tzw. anteny średniego zysku JUICE, albo awarię nadajnika lub wzmacniacza sygnału. Rozważano dwie strategie naprawcze: poczekanie na następny automatyczny reset statku kosmicznego za 14 dni lub wysłanie „na ślepo” poleceń w kierunku, w którym powinna znajdować się sonda. – Czekanie nie wchodziło w grę. Musieliśmy działać szybko. Cze…

JUICE-antena-15a59de.png
width: 900
height: 600

Miał objętość 2000 Ziem – Jowisz mógł być drugą gwiazdą obok Słońca
type: item
date: 2025-05-22T07:51:19.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: Gwiazdy
subject: jowisz
subject: księżyce
subject: układ słoneczny
description: Jowisz był kiedyś prawdopodobnie ponad dwukrotnie większy niż obecnie – wynika z nowych analiz naukowców. Odkrycie może zmienić nasze rozumienie początków Układu Słonecznego. Tym bardziej, że dziś planeta ta nie ma sobie równych wśród swoich sąsiadów.
encoded: Spis treści: Jowisz u zarania Układu Słonecznego Rola Jowisza w ewolucji Układu Słonecznego Co ujawniły badania Amaltei i Tebe? Badania krytycznego momentu Od dawna mówi się o tym, że Jowisz, ogromna gazowa planeta miała być gwiazdą. Jednak nieznane wydarzenie przerwało proces pochłaniania przez Jowisza gazu. Jowisz w początkach Układu Słonecznego Proces powstawania naszego układu planetarnego rozpoczął się, gdy tzw. mgławica słoneczna, czyli chmura gazu i pyłu, zaczęła zapadać się pod wpływem własnego ciężaru. Prawdopodobnym impulsem do rozpoczęcia tego procesu była eksplozja pobliskiej supernowej. Słońce ukształtowało się około 4,6 miliarda lat temu. Niewiele później pojawił się Jowisz – gazowa planeta, która – jak wiele wskazuje – również mogła być gwiazdą. Gdyby tak się stało, pojawiłby się tzw. układ podwójny gwiazd. Co zresztą jest bardzo częste. Nawet 20 do 50 procent znanych układów planetarnych znajduje się w układach z więcej niż jedną gwiazdą, najczęściej właśnie w układach podwójnych. Rola Jowisza w ewolucji Układu Słonecznego Gdy weźmie się pod uwagę powyższe, łatwiej zrozumieć, jak wielką rolę odegrał Jowisz w ewolucji Układu Słonecznego. Jego potężna grawitacja odegrała kluczową rolę w kształtowaniu ścieżek orbitalnych innych planet Układu Słonecznego. Pomogła rzeźbić dysk gazu i pyłu, z którego się uformowały oraz wpłynęła na rozmieszczenie planetoid i formowanie się Głównego Pasa Asteroid. Naukowcy uważają również, że Jowisz odegrał istotną rolę w powstaniu życia, pochłaniając planetoidy, które mogły uderzyć w Ziemię. Właśnie dlatego historia formowania się Jowisza jest kluczowa dla zrozumienia ewolucji wczesnego Układu Słonecznego. W opublikowanej niedawno pracy astronomowie z Caltechu oraz z Uniwersytetu Michigan zaprezentowali szczegółowe badania pierwotnego stanu Jowisza. Ich wyniki wskazują, że 3,8 miliarda lat po powstaniu Układu Słonecznego oraz po uformowaniu się pierwszych ciał stałych w mgławicy protoplanetarnej naszego systemu planetarneg…

jowisz-c8c46f8.jpg
width: 3840
height: 2160

Która planeta ma najwięcej księżyców w Układzie Słonecznym? Ścigają się Saturn i Jowisz
type: item
date: 2025-03-12T13:01:05.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: Gwiazdy
subject: jowisz
subject: księżyc
subject: księżyce
subject: saturn
subject: układ słoneczny
description: W Układzie Słonecznym istnieją planety, które nie mają żadnego księżyca. Ziemia ma jednego naturalnego satelitę. O miano zwycięzcy w tym zakresie od zawsze rywalizują dwa obiekty astronomiczne – Saturn i Jowisz. Która planeta ma najwięcej księżyców? Poniżej odpowiadamy na to pytanie.
encoded: W tym artykule: Czym jest księżyc? Jowisz stracił prowadzenie Która planeta ma najwięcej księżyców? Saturn wysunął się na pozycję lidera Jak odkryto nowe księżyce Saturna? Co wiemy na temat nowo odkrytych księżyców? Co wnosi to odkrycie? Lista księżyców w Układzie Słonecznym podlega ciągłej aktualizacji Która planeta ma najwięcej księżyców? Pod względem liczby naturalnych satelitów, planety skaliste, takie jak Ziemia, znajdują się w ogonie stawki Układu Słonecznego. Mars ma „aż” dwa księżyce, z kolei Wenus i Merkury nie mają żadnego. Ziemia, ze swoim pojedynczym naturalnym satelitą, znajduje się w samym środku tego grona. Żadna z planet skalistych nie aspiruje jednak do miana planety z największą liczbą księżyców w Układzie Słonecznym. Pod tym względem nie mogą nawet zbliżyć się do planet gazowych. Czym jest księżyc? Nie każdy potrafi wskazać poprawną definicję księżyca, ale każdy bezbłędnie rozpozna to ciało niebieskie na nocnym niebie, o ile pozwalają na to warunki pogodowe. Naturalny satelita Ziemi towarzyszy jej od ponad 4 miliardów lat, czyli prawie od początku istnienia naszej planety. Należy jednak stanowczo podkreślić, że ziemski Księżyc nie jest jedyny w Układzie Słonecznym. Mało tego, nie jest nawet największy. Ten tytuł dzierży odkryty w 1610 roku (przez Galileusza) Ganimedes – jeden z księżyców Jowisza. Mówiąc o księżycu, na myśli trzeba mieć ciało niebieskie orbitujące wokół planety lub planetoidy. To zatem nic innego, jak naturalny satelita. Nie ma wspólnej genezy ich powstawania. Ziemski Księżyc jest „pamiątką” po zderzeniu Ziemi z innym ciałem niebieskim, którego wielkość była zbliżona do wielkości Marsa. Z kolei księżyce Marsa to po prostu planetoidy, które wpadły w pole grawitacyjne planety. Różna jest też budowa księżyców. Niektóre z nich są obiektami skalistymi, inne – lodowymi. Istnieją też księżyce mieszane. Jowisz stracił prowadzenie Długo sądzono, że planetą w Układzie Słonecznym, która ma najwięcej naturalnych satelitów jest Jowisz. Astronom…

ktora-planeta-ma-najwiecej-ksiezycow-w-ukladzie-slonecznym-saturn-czy-jowisz-fot-getty-images-9c84383.jpeg
width: 2314
height: 1295

Pierwsza gwiazdka 2024 – o której pojawi się na niebie? To ona rozpocznie wigilijną kolację
type: item
date: 2024-12-23T14:15:14.000Z
creator: Igor Szulim
subject: Kosmos
subject: boże narodzenie
subject: Edukacja
subject: Gwiazdy
subject: jowisz
subject: niebo
subject: planety
description: Pierwsza gwiazdka na niebie to znak dla domowników, że nadszedł czas, by zasiąść wspólnie do wigilijnej wieczerzy. Warto sprawdzić, o której godzinie można jej wypatrywać w tym roku, aby zgodnie z tradycją rozpocząć świąteczne obchody.
encoded: Spis treści: Co symbolizuje pierwsza gwiazdka? Pierwsza gwiazdka 2024 – o której pojawi się na niebie? Jak nie pomylić gwiazdy z planetą? O której pierwsza gwiazdka da w tym roku znak, że można rozpocząć wigilijną wieczerzę? W niektórych polskich domach nadal pielęgnuje się tradycję, zgodnie z którą dopiero po zobaczeniu na niebie symbolicznej gwiazdy betlejemskiej, można zasiąść do stołu. To sygnał nie tylko dla gospodyń, ale też dla dzieci czekających na wizytę świętego Mikołaja z workiem prezentów na plecach. Kiedy w tym roku należy wypatrywać pierwszej gwiazdki? Co symbolizuje? Jak nie pomylić jej z planetą? Odpowiedzi na te i inne gwiazdkowe pytania znajdziesz poniżej. Co symbolizuje pierwsza gwiazdka? Pierwsza gwiazdka to tradycja nawiązująca do gwiazdy betlejemskiej. W Biblii właśnie to ciało niebieskie zwiastowało przyjście na świat Jezusa Chrystusa. Jasny obiekt na niebie wskazał także drogę Trzem Mędrcom ze Wschodu, którzy wyruszyli w podróż, by oddać hołd narodzonemu w Betlejem Zbawicielowi. Po dziś dzień wielu badaczy, historyków i astronomów polemizuje ze sobą nawzajem, czym tak naprawdę była gwiazda opisana w Ewangelii według świętego Mateusza. – Gdy zaś Jezus narodził się w Betlejem w Judei za panowania króla Heroda, oto Mędrcy ze Wschodu przybyli do Jerozolimy i pytali: „Gdzie jest nowo narodzony król żydowski? Ujrzeliśmy bowiem jego gwiazdę na Wschodzie i przybyliśmy oddać mu pokłon”. [...]Wtedy Herod przywołał potajemnie Mędrców i wypytał ich dokładnie o czas ukazania się gwiazdy. [...] Oni zaś wysłuchawszy króla, ruszyli w drogę. A oto gwiazda, którą widzieli na Wschodzie, szła przed nimi, aż przyszła i zatrzymała się nad miejscem, gdzie było Dziecię. Gdy ujrzeli gwiazdę, bardzo się uradowali. Weszli do domu i zobaczyli Dziecię z Matką Jego, Maryją; upadli na twarz i oddali Mu pokłon – pisał ewangelista (cytat z Biblii Tysiąclecia). Brytyjski profesor Colin Humphreys jest niemal pewny, że gwiazda betlejemska to tak naprawdę kometa z 5 r. p.n.e., k…

shutterstock2-d043057.jpg
width: 1000
height: 705

Rozwiązano 44-letnią zagadkę księżyca Jowisza. Już wiadomo, dlaczego Io jest tak aktywny wulkanicznie
type: item
date: 2024-12-17T10:35:56.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: jowisz
subject: planety
subject: układ słoneczny
subject: wulkany
description: Pod powierzchnią Io, księżyca Jowisza, kryje się rozgrzany ocean magmy. Tak dotychczas tłumaczono aktywność wulkaniczną tego ciała niebieskiego. Jednak nowe dane zebrane przez sondę Juno prowadzą do innych wniosków. Io jest jeszcze bardziej tajemniczym księżycem, niż dotychczas przypuszczano.
encoded: Spis treści: Dlaczego księżyc Jowisza jest tak aktywny wulkanicznie? Podpowierzchniowy ocean magmy? Raczej nie Co naprawdę wiemy o księżycach Jowisza? Io to trzeci największy księżyc Jowisza. Po raz pierwszy wypatrzył go sam Galileusz w 1610 roku (i dlatego dzisiaj Io uznaje się za jeden z tzw. księżyców galileuszowych). Jednak prawdziwą naturę tego księżyca poznaliśmy dopiero ponad trzysta lat później. W latach 70. w pobliżu Jowisza przeleciały sondy Voyager. Sfotografowały wtedy największą planetę Układu Słonecznego i jej księżyce. W 1979 r. zdjęcia jednego z nich, Io, analizowała Linda Morabito, naukowczyni NASA z Laboratorium Napędu Odrzutowego. I to właśnie ona jako pierwsza dopatrzyła się na fotografiach zrobionych przez sondę Voyager 1 wulkanicznego pióropusza. Rewelacje Morabito zostały potwierdzone przez fotografie Io dostarczone przez kolejne sondy. Wkrótce księżyc ten doczekał się miana najaktywniejszego wulkanicznie obiektu w całym Układzie Słonecznym. Dziś wiadomo, że na Io – ciele niebieskim niewiele większym od ziemskiego Księżyca – jest aż 400 aktywnych wulkanów. Ich wybuchy są tak spektakularne, że można je zarejestrować nawet przez profesjonalne teleskopy pracujące na Ziemi. Dlaczego księżyc Jowisza jest tak aktywny wulkanicznie? Co zasila te wulkany? Skąd bierze się lawa, która wypływa przez nie na powierzchnię Io? Naukowcy zadawali sobie te pytania od czasu odkrycia Morabito, czyli od ponad 44 lat. Dotychczas za najbliższą prawdy uznawano następującą odpowiedź: za aktywnością wulkaniczną Io kryje się cały ocean płynnej magmy ukryty pod powierzchnią księżyca. Jego powstanie miało być efektem działania na Io silnych sił pływowych. Księżyc ten znajduje się między Jowiszem a dwoma innymi masywnymi księżycami – Europą i Ganimedesem. Działają na niego potężne siły grawitacji, co, zdaniem badaczy, mogło podgrzać jego podpowierzchniowe warstwy i zamienić je w gorącą magmę zasilającą wulkany. Io porusza się wokół Jowisza po orbicie eliptycznej (czyli, w u…

1-pia26484-io-north-polar-region-931308f.jpg
width: 3456
height: 2234

Odkryto pierwszy księżyc pozasłoneczny? Naukowcy NASA znaleźli mocnego kandydata
type: item
date: 2024-10-16T07:00:18.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: jowisz
subject: księżyc
subject: księżyce
subject: układ słoneczny
subject: ziemia
description: Ponad 600 lat świetlnych od Ziemi znajduje się planeta, która może mieć aktywny wulkanicznie księżyc. Naukowcy z NASA zebrali niebezpośrednie dowody obserwacyjne na jego istnienie. Jeśli uda się je potwierdzić, będzie to pierwszy księżyc, jaki odkryliśmy w innym systemie planetarnym niż Układ Słoneczny.
encoded: Co się dzieje wokół egzoplanety? Co wskazuje na obecność księżyca? Dlaczego księżyc jest aktywny wulkanicznie? Ile księżyców ma Układ Słoneczny? Według NASA w tej chwili znamy 293 ciała niebieskie tego rodzaju. Ziemia jest dość uboga, ma bowiem tylko jednego naturalnego satelitę – Księżyc. Na drugim biegunie znajduje się Saturn ze 146 znanymi księżycami. A jak jest w innych systemach planetarnych? Czy planety pozasłoneczne mają również swoich naturalnych satelitów? Naukowcy spekulują na ten temat od dawna. Od pewnego czasu przedstawiają też potencjalnych kandydatów na księżyce pozasłoneczne. Jednak tego rodzaju ciał niebieskich nie da się zaobserwować bezpośrednio (podobnie zresztą jak absolutnej większości egzoplanet). By można było spekulować, że wokół jakiegoś odległego globu krąży księżyc, muszą zajść naprawdę wyjątkowe okoliczności. I właśnie o czymś takim można mówić w przypadku planety pozasłonecznej WASP-49b. To gazowy olbrzym wielkości Jowisza odległy od Ziemi o 635 lat świetlnych. Naukowcy z należącego do NASA Jet Propulsion Laboratory znaleźli właśnie niebezpośrednie dowody, że glob ten ma skalisty, aktywny wulkanicznie księżyc. Co się dzieje wokół egzoplanety? Planeta WASP-49 b została odkryta dwanaście lat temu. W 2017 roku zauważono coś zastanawiającego – wokół niej wykryto chmurę gazów bogatą w sód. Skąd miałaby się tam wziąć? Zarówno glob, jak i gwiazda, którą okrąża, składają się głównie z wodoru i helu. Żadne z tych ciał niebieskich nie zawiera wystarczająco dużo sodu, by powstała zaobserwowana chmura. Co więcej, jak policzono, sód pochodził ze źródła, z którego wydobywał się w tempie 100 tys. kg na sekundę. Naukowcy nie potrafili wskazać żadnego mechanizmu, który wyjaśniałby uwalnianie takiej ilości sodu w przestrzeń kosmiczną. Żadnego z wyjątkiem pozasłonecznego wulkanicznego księżyca. Za takim wytłumaczeniem od dawna optował Apurva Oza z Caltechu, który wyspecjalizował się w opracowywaniu metod wykrywania potencjalnych księżyców pozasłonecznych.…

1-ExomoonWide-view-artists-concept-b24352a.jpg
width: 3840
height: 2160

NASA wystrzeliła swoją największą sondę planetarną. Zbada, czy pod lodową pokrywą księżyca Jowisza jest życie
type: item
date: 2024-10-15T09:56:50.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: jowisz
subject: księżyce
subject: loty w kosmos
subject: sonda
subject: życie
description: Ogromna i nowoczesna sonda NASA – Europa Clipper – wczoraj rozpoczęła swoją długą podróż w kierunku Układu Jowisza. Zbudowany w Laboratorium Napędu Odrzutowego NASA (JPL), naszpikowany instrumentami badawczymi statek ma pomóc ocenić, co znajduje się pod lodową powierzchnią Europy. Zdaniem astrobiologów Europa, obok księżyca Saturna Enceladusa, jest najlepszym miejscem do odnalezienia pozaziemskiego życia.
encoded: Spis treści: Trzy miliardy kilometrów kosmicznej podróży Panele solarne wielkie jak boisko Chemiczny ślad życia Na ten moment czekaliśmy długo. W poniedziałek 14 października, sześć minut po godzinie 12 czasu lokalnego (godz. 18.06 w Polsce), ze stanowiska startowego 39A kompleksu Kennedy Space Center w niebo wzniósł się Falcon 9 firmy SpaceX. Wynosił w kosmos jedną, bezcenną sondę – Europa Clipper. Krótko po godzinie 13:00 czasu wschodniego NASA i SpaceX potwierdziły, że Europa Clipper został pomyślnie umieszczony w przestrzeni kosmicznej. Rozpoczął swą długą podróż ku jednemu z czterech największych księżyców Jowisza – Europie. Trzy miliardy kilometrów kosmicznej podróży – Sonda Europa Clipper pomyślnie oddzieliła się od rakiety. Proszę, pożegnajcie się z naszym statkiem kosmicznym– powiedział Pranay Mishra, menadżerka lotu misji z JPL Centrum NASA. Po odebraniu przez kontrolerów lotu pierwszych sygnałów ze statku kosmicznego, wiwatom i oklaskom nie było końca. Urzędnicy NASA poinformowali o możliwym problemie z wentylacją w systemie napędowym sondy, ale później potwierdzili, że system napędowy wydaje się działać zgodnie z oczekiwaniami. Tym samym rozpoczęła się długa podróż do Jowisza. Europa Clipper ma wejść na orbitę planety w 2030 roku po 5,5-letnim locie i przemierzeniu niemal trzech miliardów kilometrów. Tak długa droga jest wynikiem trajektorii wykorzystującej tzw. asysty grawitacyjne, które pozwalają nadać statkowi odpowiednią prędkość i kierunek. Sonda przeleci najpierw obok Marsa, a następnie ponownie obok Ziemi. Wykorzysta grawitację każdej z planet do zwiększenia swojej prędkości. Panele solarne wielkie jak boisko Europa Clipper zasilany jest energią słoneczną. Po rozłożeniu paneli słonecznych sonda będzie miała długość ponad 30 metrów. Mniej więcej tyle, co boisko do koszykówki. Odpowiednie możliwości manewrowania mają zapewnić 24 silniki. Ale najważniejszą częścią sondy jest dziewięć superczułych instrumentów naukowych i dodatkowe instrumenty do bada…

europa-clipper-aac51d0.jpg
width: 3840
height: 2160

Największa burza w kosmosie zmienia swój kształt. Naukowcy nie wiedzą dlaczego
type: item
date: 2024-10-11T06:07:14.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: jowisz
subject: kosmiczny teleskop hubble'a
subject: kosmos
description: Prowadzone przez 90 dni obserwacje Wielkiej Czerwonej Plamy doprowadziły do zaskakującego odkrycia. Ta burza na Jowiszu regularnie zmienia swój rozmiar i kształt jak ściskana piłeczka albo trzęsąca się galaretka. Na razie zaobserwowano jeden cykl oscylacji trwający trzy miesiące. Przyczyna tego zjawiska pozostaje nieznana.
encoded: Jak badano Wielką Czerwoną Plamę? Największa burza w kosmosie: co się z nią dzieje? Tajemnice Wielkiej Czerwonej Plamy Najstarsza burza w kosmosie Największa znana burza w kosmosie ma swoją własną nazwę. To Wielka Czerwona Plama, największy wir widoczny na powierzchni Jowisza. Burza znajduje się na południowej półkuli tego gazowego olbrzyma, ma charakterystyczne rdzawe zabarwienie i jest tak ogromna, że mogłaby pochłonąć całą Ziemię. Wielka Czerwona Plama to antycyklon. Obraca się w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara. Obecnie ma kilkanaście tysięcy kilometrów wzdłuż najdłuższej osi, jednak stopniowo się kurczy. W drugiej połowie XIX w. była co najmniej trzy razy większa. Poza tym Wielką Czerwoną Plamę – jedną z ikonicznych struktur Układu Słonecznego – uznaje się za trwałą i stabilną. A przynajmniej tak było aż do teraz. Naukowcy podzielili się właśnie najnowszymi obserwacjami Wielkiej Czerwonej Plamy przeprowadzonymi z użyciem Kosmicznego Teleskopu Hubble’a. Okazuje się, że największa burza w kosmosie wcale nie jest taka niezmienna, za jaką uchodziła. Cyklicznie kurczy się i powiększa, a przyczyna oscylacji na razie nie jest jasna. Jak badano Wielką Czerwoną Plamę? Dziesięć lat temu astronomowie rozpoczęli program OPAL – Outer Planet Atmospheres Legacy. Jego celem są badania zewnętrznych planet Układu Słonecznego z użyciem Kosmicznego Teleskopu Hubble’a. Projekt prowadzi Amy Simon z ośrodka Goddard Space Flight Center wchodzącego w skład NASA. Pod koniec zeszłego roku Simon wraz z zespołem zaczęła regularnie obserwować wyłącznie Wielką Czerwoną Plamę na Jowiszu. Teleskop Hubble’a fotografował ją przez trzy miesiące między grudniem 2023 a marcem 2024 roku. W tym czasie Jowisz dzieliło od Słońca między 630 mln km a 824 mln km. Obserwacje były bardzo szczegółowe. Naukowcy oceniali kształt Wielkiej Czerwonej Plamy, jej rozmiar, subtelne zmiany kolorów oraz rotację. Największa burza w kosmosie: co się z nią dzieje? Główny wniosek po trzech miesiącach śledzeni…

nasas-hubble-telescope-fbda5b4.jpg
width: 1280
height: 677

Katastrofa na skalę kosmiczną. W Ganimedesa uderzyła planetoida większa niż ta, która na Ziemi zabiła dinozaury
type: item
date: 2024-09-05T08:39:12.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: jowisz
subject: księżyc
subject: księżyce
subject: układ słoneczny
description: Do tej spektakularnej katastrofy doszło 4 mld lat temu. Wówczas w Ganimedesa, księżyc Jowisza, uderzyła planetoida dwadzieścia razy większa niż obiekt, który trafił w Ziemię i doprowadził do zagłady dinozaurów. W rezultacie zmieniła się orientacja Ganimedesa względem Jowisza.
encoded: Spis treści: Co się wydarzyło na Ganimedesie Planetoida, która trafiła w księżyc Jowisza Misja sondy JUICE – nowe dane o Ganimedesie Ganimedes to największy księżyc Jowisza, a także w ogóle największy księżyc w Układzie Słonecznym. Jego średnica wynosi ok. 5200 km. Jak na księżyc to bardzo dużo – Ganimedes jest większy od Merkurego, najmniejszej planety krążącej wokół Słońca. Jego powierzchnię skuwa wodny lód, pod którym kryją się oceany ciekłej wody. Mniej znaną cechą Ganimedesa jest jego orientacja względem Jowisza. Ganimedes znajduje się z tą planetą w obrocie synchronicznym. Oznacza to, że stale jest zwrócony do Jowisza tą samą połową. Oraz że – tak samo jak Księżyc – ma niewidoczną (z Jowisza) stronę. I właśnie na tej półkuli księżyca Jowisza znajduje się pozostałość po potężnej kosmicznej katastrofie. Wydarzyła się ok. 4 mld lat temu, kiedy w Ganimedesa uderzyła gigantyczna planetoida. Księżyc ten przeszedł w efekcie serię fundamentalnych zmian, które zostały opisane w artykule opublikowanym w czasopiśmie naukowym „Scientific Reports”. Jedną z nich była reorientacja względem Jowisza. Co się wydarzyło na Ganimedesie Symulacją katastrofy, która wydarzyła się w początkach Układu Słonecznego, zajął się Naoyuki Hirata z Uniwersytetu Kobe wraz z zespołem. Naukowcy postanowili przyjrzeć się bliżej żłobieniom, które pokrywają większość powierzchni Ganimedesa. O istnieniu tych bruzd wiadomo od dawna. W latach 80. XX w. zaczęto zaś podejrzewać, że stanowią pozostałość po zderzeniu z jakimś ogromnym kosmicznym obiektem. Żłobienia na Ganimedesie układają się w koncentryczne kręgi. Hiratę zainteresowało, gdzie znajduje się miejsce, które otaczają. Jako pierwszy dostrzegł, że jest ono dokładnie niemal dokładnie w punkcie najbardziej oddalonym od Jowisza. To mógł być efekt potężnego uderzenia w księżyc, które doprowadziło do redystrybucji jego masy i przeorientowania go względem planety. Planetoida, która trafiła w księżyc Jowisza Symulacje, które przeprowadził zespół Hiraty…

Ganimedes-6ec699e.png
width: 1844
height: 1229

Sonda JUICE wykona pierwszy w historii manewr podwójnej asysty grawitacyjnej. Wezmą w nim udział Ziemia i Księżyc
type: item
date: 2024-07-29T13:19:45.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: astronomia
subject: Gwiazdy
subject: jowisz
subject: kosmos
subject: sonda
subject: układ słoneczny
subject: ziemia
description: Największa sonda Europejskiej Agencji Kosmicznej Jupiter Icy Moons Explorer (JUICE) powróci na Ziemię w dniach 19–20 sierpnia. Kontrolerzy lotu przeprowadzą urządzenie w pobliżu Księżyca, a następnie obok samej Ziemi. Ten manewr „hamowania” zabierze JUICE na skróty do układu Jowisza.
encoded: W tym artykule: Malownicza trasa JUICE Podwójna asysta grawitacyjna Pełna gotowość do manewru Polski udział w misji JUICE Jeśli we wtorek 20 sierpnia będziecie akurat w południowo-wschodniej Azji lub na Oceanie Spokojnym, to przygotujcie się na niezwykły widok. Późnym wieczorem (21:56 UTC) JUICE, największa sonda Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA), zbliży się do Ziemi na odległość niespełna siedmiu tysięcy kilometrów. Oznacza to, że zahaczy o średnią orbitę ziemską rozciągającą się powyżej dwóch tysięcy kilometrów, lecz poniżej orbity geostacjonarnej, która zaczyna się na wysokości około 35 tys. kilometrów nad równikiem. Oczywiście sonda raczej nie będzie widoczna gołym okiem. Jednak można będzie ją śledzić dzięki teleskopom, a nawet dobrej jakości lornetkom astronomicznym. Malownicza trasa JUICE Tylko dlaczego wystrzelona w ubiegłym roku sonda, której celem są lodowe księżyce Jowisza, wraca w kierunku Ziemi? Ponieważ w swojej podróży ku oddalonemu o 800 milionów kilometrów układowi Jowisza wykorzystuje grawitację ciał Układu Słonecznego. Wysłanie JUICE najprostszą drogą w kierunku największej planety Układu Słonecznego wymagałoby 60 tys. kg paliwa na pokładzie. Nawet gdyby udało się zatankować sondę taką ilością paliwa, to konieczne byłoby kolejne paliwo, które wyhamowałoby JUICE w pobliżu Jowisza. W innym wypadku sonda nie weszłaby na jego orbitę, lecz po prostu przeleciała obok i poleciała dalej w przestrzeń kosmiczną. Właśnie dlatego sondzie wyznaczono malowniczą, wykorzystującą grawitację innych planet trasę. Chodzi o to, by ostrożnie dostosować jej trajektorię i upewnić się, że dotrze do Jowisza zachowując odpowiednią prędkość i kierunek. Warto podkreślić, że trasa ta była wyliczana i ustalana przez 20 lat! Podwójna asysta grawitacyjna Sierpniowy przelot będzie historycznym wydarzeniem. Będzie to pierwszy w historii przelot tego typu sondy w pobliżu Księżyca i pierwszy w historii manewr podwójnej asysty grawitacyjnej. Manewr ten zmieni prędkość i kierunek J…

pierwszy-w-historii-manewr-podwojnej-asysty-grawitacyjnej-wykonana-sonda-juice-wezma-w-tym-udzial-ziemia-i-ksiezyc-ryc-esa-cc-by-sa-3-0-igo-7f12e99.jpg
width: 2000
height: 1125

Jaki zapach ma gazowy olbrzym? Najbliższa Ziemi planeta tego typu cuchnie zgniłymi jajkami. To dobra wiadomość
type: item
date: 2024-07-08T15:00:01.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: astronomia
subject: egzoplanety
subject: jowisz
subject: planety
subject: teleskop
subject: Wolny czas
description: Używając Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba naukowcy zbadali skład atmosfery gorącego jowisza najbliższego Ziemi. Gdyby można było go powąchać, glob ten śmierdziałby zgniłymi jajkami. „To milowy krok do lepszego rozumienia, jak tworzą się planety pozasłoneczne różnego typu” – twierdzi autor badań.
encoded: W tym artykule: Planeta, która śmierdzi zgniłymi jajkami? Milowy krok w badaniu egzoplanet Metaliczność śmierdzącej planety O istnieniu egzoplanety HD 189733 b wiemy od kilkunastu lat. Ten pozasłoneczny glob został odkryty już w 2005 roku. Od tej pory planeta jest intensywnie badana. Naukowcy interesują się nią z jednego podstawowego powodu: to najbliższy Ziemi gazowy olbrzym typu gorący jowisz. Tak określa się planety o parametrach Jowisza, jednak położone niezwykle blisko swojej gwiazdy. Planeta HD 189733 b jest o 13 proc. większa od Jowisza i okrąża swoją gwiazdę w nieco ponad dwa ziemskie dni. Od Ziemi dzielą ją 64 lata świetlne. Na pozór to niezbyt wiele. Jednak gdybyśmy chcieli tam się wybrać dostępnymi środkami komunikacji, zajęłoby to nieziemsko dużo czasu. NASA podaje, że podróż samolotem odrzutowym na HD 189733 b trwałaby 72 mln lat. Gdyby zaś w tamtym kierunku poleciała sonda Voyager, dotarłaby na egzoplanetę za milion lat. Po co mielibyśmy się tam wybierać? Na przykład mogłaby skusić nas wizualizacja wyglądu HD 189733 b. Planeta wygląda jak błękitny raj, bardzo przypominając Ziemię. Jednak w przypadku tego globu wygląd jest wyjątkowo zwodniczy. „Kobaltowo-niebieski kolor planety pochodzi od mglistej, podpalonej atmosfery zawierającej chmury z dodatkiem szkła” – można przeczytać w katalogu NASA. Planeta, która śmierdzi zgniłymi jajkami? To nie koniec „atrakcji”, jakie oferuje HD 189733 b. Glob ten jest trzynaście razy bliżej swojej gwiazdy niż Merkury Słońca. Nic dziwnego, że panują na nim piekielne temperatury. Jak oszacowali naukowcy, przekraczają one 900 st. C. Planeta jest też znana z wściekłej pogody. Poza szklanymi deszczami, wieją na niej również piekielne wiatry o prędkości sięgającej 8 tys. km/godz. To wszystko o HD 189733 b było wiadomo już od dawna. W najnowszym numerze prestiżowego czasopisma naukowego „Nature” ukazała się praca, która dodaje jeszcze jeden element do tego obrazu. Naukowcy z Johns Hopkins University wykorzystali Kosmiczny Teles…

jaki-zapach-ma-gazowy-olbrzym-najblizsza-ziemi-planeta-tego-typu-cuchnie-zgnilymi-jajkami-i-to-jest-dobra-wiadomosc-7831fe4.png
width: 2880
height: 1620

Układ Słoneczny dramatycznie zmienił swój kształt? Kiedyś mógł przypominać toroid albo pączek z dziurką
type: item
date: 2024-07-01T13:00:34.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: astronomia
subject: jowisz
subject: kosmos
subject: słońce
subject: układ słoneczny
subject: Wolny czas
description: Żelazne meteoryty, które przybyły na Ziemię z krańców Układu Słonecznego, ujawniły nowe informacje o sposobie kształtowania się naszego kosmicznego podwórka. Ich skład chemiczny wymaga, aby obłok materii, z którego się utworzyły, miał kształt pączka. To odkrycie pomoże nam zrozumieć etapy formowania się innych układów planetarnych.
encoded: W tym artykule: Ziarna protoplanetarne Układ Słoneczny: pączek zamiast dysku O czym mówi skład chemiczny meteorytów? W jaki sposób żelazne meteoryty, które spadły na Ziemię, mogą pomóc w zrozumieniu ewolucji Układu Słonecznego? Aby na to odpowiedzieć, przypomnijmy skrótowo, w jaki sposób tworzą się układy planetarne. Formowanie się gwiazdy i jej układu planetarnego rozpoczyna się od obłoku molekularnego. Składa się on z gazu i pyłu dryfujących w przestrzeni kosmicznej. Jeśli część obłoku stanie się wystarczająco gęsta, zapadnie się pod wpływem własnej grawitacji. A obracając się i zasysając kolejny materiał, stanie się w końcu zalążkiem rosnącej młodej gwiazdy. Otaczający protogwiazdę gaz i pył przyjmują zaś kształt dysku. Ziarna protoplanetarne W tym dysku tworzą się mniejsze zagęszczenia, które z czasem stają się nasionami protoplanetarnymi. Jeśli protoplanety będą nadal zbierać materiał, urosną w pełne planety. Inne ziarna – jeśli ich rozwój zostanie w pewnej chwili wstrzymany – zmienią się w planetoidy. Patrząc na Układ Słoneczny z ogromną liczbą planetoid, łatwo wysnuć wniosek, że drugi scenariusz jest znacznie częstszy. Takich małych odłamków skalnych i lodowych może być w Układzie Słonecznym nawet bilion. Gromadzą się główne w dwóch miejscach: pasie planetoid pomiędzy Marsem a Jowiszem oraz w tzw. Pasie Kuipera rozciągającym od 30 do 50 jednostek astronomicznych (au) od Słońca. Jednostka astronomiczna to średnia odległość Ziemi od Słońca, która wynosi 149 597 887 km. Jeszcze dalej, bo w odległości od 300 do 50 000 au od Słońca, znajduje się Obłok Oorta, z którego mogą pochodzić m.in. komety. Układ Słoneczny: pączek zamiast dysku Jednak żelazne meteoryty z naszego układu planetarnego opowiadają inną część tej historii. Według zespołu kierowanego przez planetologa Bidong Zhanga z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Los Angeles, skład chemiczny planetoid w zewnętrznym Układzie Słonecznym wymaga, aby obłok materii miał kształt toroidy. Jest to bryła w kształcie pierś…

uklad-sloneczny-dramatycznie-zmienil-swoj-ksztalt-kiedys-mogl-przypominac-toroid-albo-paczek-z-dziurka-adf442a.jpg
width: 2059
height: 1456

Wielka Czerwona Plama na Jowiszu to „podróbka”. W 1665 r. Cassini odkrył inne, nieistniejące już zjawisko
type: item
date: 2024-06-24T12:16:26.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: astronomia
subject: fizyka
subject: Gwiazdy
subject: jowisz
subject: kosmos
subject: obserwacje
subject: planety
description: Wielka Czerwona Plama na Jowiszu to ogromny stały antycyklon. Gigantyczną plamę można obserwować z Ziemi nawet przez amatorskie teleskopy. Do tej pory sądzono, że burza na Jowiszu trwa przynajmniej od czasów, gdy zaobserwowali ją astronomowie Robert Hooke (1664 r.) i Giovanni Cassini (1665). Ale nowe badania sugerują, że antycyklon na Jowiszu ma znacznie mniej niż 350 lat.
encoded: W tym artykule: Czym jest Wielka Czerwona Plama? Czy Wielka Czerwona Plama na Jowiszu ma 350 lat? Znikające burze Wielka Czerwona Plama ma długość kilkunastu tysięcy kilometrów. Obraca się w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara, wykonując jeden obrót w ciągu około 6 dni. Nie wiadomo, co nadaje Wielkiej Czerwonej Plamie jej charakterystyczny kolor. Jest kilka hipotez na ten temat. Jedna z nich zakłada, że powodem może być fosforowodór rozkładany przez promienie słoneczne. W wyniku tego procesu powstaje czerwony fosfor. Czym jest Wielka Czerwona Plama? Wielka Czerwona Plama została po raz pierwszy dostrzeżona około 350 lat temu przez Roberta Hooke’a, a rok później przez Giovanniego Cassiniego. Obserwacje miały miejsce odpowiednio w 1664 i 1665 roku. Natomiast pierwszych, wykonanych z bliska obrazów Wielkiej Czerwonej Plamy dostarczyła sonda Voyager 1. 5 marca 1979 roku zbliżyła się do Jowisza na odległość 280 tys. km od szczytów chmur. Na Neptunie zaobserwowano tajemnicze plamy. Po raz pierwszy dokonano tego za pomocą teleskopu naziemnego Na ósmej planecie Układu Słonecznego znajdują się zagadkowe plamy. Astronomowie po raz pierwszy zbadali nie dzięki przelatującej obok sondzie albo używając teleskopu pracującego na orbici... Dodajmy, że potężne burze są często spotykane na gazowych olbrzymach. Obserwując Jowisza można dostrzec wiele białych i brązowych owalnych plam, które są nienazwanymi, stosunkowo niewielkimi sztormami. Białe owale składają się z chłodnych chmur w górnych warstwach atmosfery, natomiast brązowe są cieplejsze i znajdują się nieco niżej. Takie burze mogą trwać przez wieki lub zniknąć po kilku godzinach. Czy Wielka Czerwona Plama na Jowiszu ma 350 lat? Do tej pory wydawało się, że antycyklon, który obserwujemy na Jowiszu 22 stopnie na południe od równika jest tym samym zaobserwowanym przez Hooke’a i Cassiniego. Kłopot w tym, że astronomowie nie widzieli tego zjawiska przez dziesięciolecia. Ostatnia obserwacja burzy na Jowiszu miała miejsce w …

wielka-czerwona-plama-na-jowiszu-to-podrobka-w1665-r-cassini-odkryl-inne-nieistniejace-juz-zjawisko-fot-shutterstock-96e9e77.jpg
width: 1000
height: 563

Na sondzie zmierzającej na Europę ludzkość wyśle zaszyfrowaną wiadomość. Ma nietypową treść
type: item
date: 2024-03-14T14:06:10.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: europa
subject: jowisz
subject: kosmos
subject: loty w kosmos
subject: nasa
subject: sonda voyager
subject: Wolny czas
description: W październiku tego roku wystartuje sonda Europa Clipper. NASA ujawniła, że częścią sondy będzie płytka zawierająca „wiadomość od ludzkości”.
encoded: W tym artykule: Co kryje zaszyfrowana wiadomość od ludzkości? Wiersz i narysowane dźwięki Badanie Europy Amerykańska agencja kosmiczna ma zwyczaj wysyłać w kosmos nie tylko sondy, lądowniki czy orbitery. Często dołącza do nich również symboliczne listy od mieszkańców Ziemi. Po raz pierwszy tego rodzaju wiadomości zostały umieszczone na sondach kosmicznych Pioneer 10 i Pioneer 11 (wystartowały w I poł. lat 70. XX w.). Płytki z Pioneerów zawierały m.in. rysunki nagich kobiety i mężczyzny oraz położenie Słońca w Drodze Mlecznej. Ich potencjalnymi adresatami były istoty pozaziemskie. Również sondy Voyager 1 i 2 zostały wyposażone w złote dyski przeznaczone dla ewentualnych obcych cywilizacji. Zgodnie z tradycją NASA zamierza postąpić także w przypadku sondy Europa Clipper. To misja mająca na celu badanie czwartego co do wielkości księżyca Jowisza. I chociaż na Europie – a dokładniej, w przestrzeni kosmicznej w jej okolicach – nie należy spodziewać się bliskich spotkań trzeciego stopnia, także Clipper zostanie wyposażony w płytkę z różnymi ciekawymi informacjami. Co kryje zaszyfrowana wiadomość od ludzkości? W zeszłym roku NASA rozpoczęła kampanię „List w butelce” (ang. Message in a Bottle”). Kto chciał, mógł zgłosić swoje nazwisko, które następnie miało polecieć na Europę na pokładzie sondy. Kilka dni temu NASA ujawniła, jak dokładnie się to odbędzie. Chętnych do pozostawianiu po sobie śladu w pobliżu Jowisza znalazło się 2,6 mln. Tyle imion i nazwisk ludzi zostanie wyrytych na krzemowym mikroczipie wielkości grosza. Mikroczip zostanie następnie przeczepiony do pamiątkowej płytki. Dokładnie – znajdzie się na środku narysowanej w górnej części płytki butelki. Wokół butelki krążą cztery największe księżyce Jowisza. Wiersz i narysowane dźwięki Płytka jest częścią obudowy chroniącej elektronikę sondy przed promieniowaniem kosmicznym. Została zrobiona z tantalu. Ma wymiary 18 na 28 cm. Pozostawia to sporo miejsca, które skrupulatnie wykorzystano. Nad butelką znajduje się sły…

na-sondzie-zmierzajacej-na-europe-bedzie-znajdowala-sie-zaszyfrowana-wiadomosc-od-ludzkosci-co-wysylamy-w-kosmos-06a4261.jpg
width: 8272
height: 6200

Coś uderzyło w Jowisza. Zdarzenie zarejestrowali astronomowie-amatorzy
type: item
date: 2023-09-06T09:31:02.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: asteroida
subject: astronomia
subject: Gwiazdy
subject: jowisz
subject: kometa
subject: kosmos
subject: obserwacje
subject: układ słoneczny
description: Gazowy gigant Jowisz regularnie absorbuje uderzenia komet i planetoid, tym samym chroniąc wewnętrzne światy Układu Słonecznego. Ale nieczęsto udaje się uchwycić moment, w którym dochodzi do zderzenia. Ta sztuka udała się kilkorgu amatorom astronomii.
encoded: W tym artykule: Uderzenie w Jowisza zarejestrowane przez amatorów Uderzenie komety w Jowisza Dzięki Jowiszowi istnieje życie na Ziemi Zarejestrowane przez teleskopy naziemne uderzenie miało miejsce 29 sierpnia o godz. 1.45 czasu standardowego w Japonii, czyli o 18.45 czasu środkowoeuropejskiego. O zdarzeniu po raz pierwszy można było przeczytać na koncie powiązanym z projektem Organized Autotelescopes for Serendipitous Event Survey (OASES) i systemem Planetary Observation Camera for Optical Transient Surveys (PONCOTS). Astronomowie-amatorzy opublikowali informację o tym wydarzeniu na X, wcześniej znanym jako Twitter. Napisali o błysku zaobserwowanym w atmosferze Jowisza. Post wzywał również innych obserwatorów do sprawdzenia własnych nagrań. Uderzenie w Jowisza zarejestrowane przez amatorów Na odzew nie trzeba było długo czekać. Niedługo później użytkownik znany jako MASA Planetary Log udostępnił własny materiał filmowy, pokazujący krótki błysk światła pochodzący z Jowisza. Błysk ten był związany z właśnie z uderzeniem komety lub planetoidy. Kolejna niezależna obserwacja została wykonana przez chińskiego astronoma amatora w mieście Zhengzhou w prowincji Henan. Również na jego nagraniu można dostrzec błysk pojawiający się w tym samym miejscu gęstej atmosfery Jowisza. – Gdy obudziłem się rano i otworzyłem X (Twittera), zobaczyłem informację, że na powierzchni Jowisza zaobserwowano błysk. Sprawdziłem własne wideo z obserwacji i na nim również widoczny był błysk, będący wynikiem uderzenia w Jowisza innego ciała niebieskiego. Miałem ogromne szczęście, że ustawiłem teleskop właśnie na to miejsce – powiedział portalowi Space.com użytkownik X przedstawiający się jako MASA Planetary Log. View oEmbed on the source website Astronomowie z grupy OASES byli zaangażowani w obserwacje Jowisza od wielu lat. Dostrzegli szereg rozbłysków, będących wynikiem uderzenia w atmosferę Jowisza małego ciała niebieskiego – komety lub planetoidy. Na koncie OASES na X (Twitter) opublikowano wysok…

cos-uderzylo-w-jowisza-zdarzenie-zarejestrowali-astronomowie-amatorzy-fot-nasa-esa-stsci-a-simon-goddard-space-flight-center-m-h-wong-university-of-california-berkeley-and-the-opal-team-cc-by-2-0-06b93a2.jpg
width: 1873
height: 1108

Ta sonda ma zbadać podpowierzchniowy ocean Europy, księżyca Jowisza. Jej kluczowy element powstawał przez 9 lat
type: item
date: 2023-08-17T09:42:31.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: europa
subject: Gwiazdy
subject: jowisz
subject: kosmos
subject: księżyce
subject: nasa
subject: sonda
subject: życie
description: Inżynierowie z Jet Propulsion Laboratory NASA (JPL) pomyślnie zintegrowali z sondą Europa Clipper potężną, trzymetrową antenę. Dzięki wykorzystaniu nowoczesnych technologii będzie ona zdolna przesyłać na Ziemię wysokiej rozdzielczości kolorowe obrazy lodowego księżyca oraz dane zbierane przez dziewięć instrumentów naukowych sondy.
encoded: W tym artykule: Testy anteny Europa Clipper Instrumenty naukowe Europa Clipper Europę zbadają dwie sondy Sonda Europa Clipper została zaprojektowana do poszukiwania warunków odpowiednich do życia na pokrytym lodem księżycu Jowisza. W poniedziałek, 14 sierpnia statek kosmiczny otrzymał kluczowy dla tego zadania element: masywną antenę kierunkową o dużym wzmocnieniu sygnału. Mająca trzy metry średnicy antena jest największą i najbardziej widoczną z zestawu anten na Europa Clipper. Statek kosmiczny będzie ich potrzebował podczas badania oddalonego od Ziemi o 715 milionów kilometrów lodowego świata. Głównym celem misji jest zrozumienie procesów zachodzących w podpowierzchniowym oceanie Europy. Ocenie, który – według wielu astrobiologów – może być siedliskiej prostego życia. Testy anteny Europa Clipper Prace nad główną anteną Europa Clipper rozpoczęły się w 2014 roku. Odpowiada za nie Matthew Bray z Johns Hopkins University Applied Physics Laboratory w Laurel w stanie Maryland. View oEmbed on the source website – Antena pomyślnie zakończyła wszystkie testy jeszcze przed integracją z sondą – powiedział Matthew Bray. – Kolejne testy przeprowadzimy po całkowitej integracji wszystkich instrumentów i podzespołów sondy. W ramach końcowych testów anteny spróbujemy zapętlania sygnałów radiowych. To pozwoli sprawdzić, czy ścieżki sygnału telekomunikacyjnego są funkcjonalne. W ciągu ostatniego roku antena była testowana w różnych ośrodkach NASA rozrzuconych po całych Stanach Zjednoczonych. Jej zdolność do precyzyjnego przesyłania danych została w 2022 roku dwukrotnie przetestowana w Langley Research Center NASA w Hampton w stanie Wirginia. Pomiędzy tymi dwiema wizytami w Hampton, antena trafiła do Centrum Lotów Kosmicznych Goddarda w Greenbelt w stanie Maryland. Tam została poddana testom próżniowym, termicznym i wibracyjnym. Miały one sprawdzić, czy instrument poradzi sobie z drżeniami podczas startu, próżnią i ekstremalnymi temperaturami w kosmosie. Antena zakończyła etap samodz…

ta-sonda-ma-zbadac-podpowierzchniowy-ocean-europy-ksiezyca-jowisza-jej-kluczowy-element-powstawal-przez-9-lat-fot-nasa-jpl-caltech-44978f7.jpg
width: 1000
height: 563

Opracowane przez Polaków przyrządy sondy JUICE rozłożyły się i działają. Misja zmierza ku Jowiszowi
type: item
date: 2023-06-01T07:01:26.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: europejska agencja kosmiczna
subject: Gwiazdy
subject: jowisz
subject: kosmos
subject: księżyce
subject: misja
subject: polska
description: W połowie kwietnia 2023 roku rakieta Ariane 5 wyniosła w kosmos sondę Europejskiej Agencji Kosmicznej – JUICE. Celem misji jest zbadanie lodowych księżyców gazowego olbrzyma Jowisza. W pracach nad sondą brali udział polscy naukowcy i inżynierowie. Wiemy już, że budowane przez nich urządzenia działają poprawnie.
encoded: W tym artykule: Polskie instrumenty na pokładzie misji ESA Pierwsze pomiary tego typu Misja sondy JUICE Udany start rakiety Ariane 5 z sondą JUICE (czyli Jupiter Icy Moons Explorer) na pokładzie miał miejsce w kwietniu 2023 r. Teraz przyszła kolej na zainicjowanie działania sensorów, rozkładanie anten i sprawdzanie kolejnych instrumentów badawczych umieszczonych na pokładzie satelity. W ostatnich dniach maja dowiedzieliśmy się, że instrument RPWI (Instrument Radio & Plasma Wave Investigation), współprojektowany przez konsorcjum naukowców i inżynierów miedzy innymi z Polski, pomyślnie przeszedł fazę rozkładanie poszczególnych sensorów i anten. – Pierwsze pomiary dokonane w przestrzeni kosmicznej, daleko poza magnetosferą Ziemi, udowodniły, że przyrząd działa poprawnie – komentuje dr hab. Hanna Rothkaehl z Centrum Badań Kosmicznych PAN, CoPrinciple Investigator przyrządu RPWI. Polskie instrumenty na pokładzie misji ESA Instrument RPWI posiada trzy unikatowe zestawy czujników: do pomiaru właściwości pola elektrycznego i magnetycznego oraz fal radiowych zjonizowanego gazu. Ów gaz, czyli plazma kosmiczna, otacza Jowisza i jego lodowe księżyce. Jeden zestaw to cztery sondy Langmuira (LP-PWI), zamontowane na wysuwanych wysięgnikach o długości trzech metrów. W atmosferze Jowisza przemieszcza się gigantyczna „fala gorąca” o temperaturze 700 st. C. Skąd się wzięła? Niespodziewaną silną „falę gorąca” odkryto w atmosferze Jowisza. Zdaniem badaczy porusza się ona z bieguna północnego w kierunku równika w tempie tysięcy kilometrów na godzinę. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/w-atmosferze-jowisza-przemieszcza-sie-gigantyczna-fala-goraca-o-temperaturze-700-st-c-skad-sie-wziela-fot-hubble-nasa-esa-a-simon-nasa-gsfc-j-schmidt-credit-james-o-donoghue-cc-by-nc-sa-796c7da.jpg" width="938" height="542" alt="W atmosferze Jowisza przemieszcza się gigantyczna „fala gorąca” o temperaturze 700 st. C. Skąd się wzięła? (fot. Hubble / NASA / ESA / A. …

opracowane-przez-polakow-przyrzady-sondy-juice-rozlozyly-sie-i-dzialaja-misja-zmierza-ku-jowiszowi-ryc-esa-aoes-d9eb3cb.jpg
width: 1768
height: 887

Już dziś start najbardziej oczekiwanej misji tego roku. W kosmos leci JUICE z polskim sprzętem na pokładzie
type: item
date: 2023-04-14T06:07:00.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: europejska agencja kosmiczna
subject: Gwiazdy
subject: jowisz
subject: kosmos
subject: księżyce
subject: misja
subject: polska
description: Rakieta Ariane 5, która wyniosła urządzenia tak wielkich misji, jak Rosetta, Solar Orbiter czy Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba, stoi gotowa na stanowisku startowym. Kosmodrom Europejskiej Agencji Kosmicznej mieści się w Gujanie Francuskiej. To stamtąd w swoją niemal ośmioletnią podróż ku Układowi Jowisza wyruszy sonda JUICE. Start przełożono na piątek 14 kwietnia.
encoded: W tym artykule: Jowisz i jego księżyce to mały układ planetarny Ganimedes, księżyc większy od planety Polski wkład w misję JUICE Wyniki za 8 lat Prace nad misją JUICE, czyli Jupiter ICy moons Explorer rozpoczęły się około 15 lat temu. Pierwotnie zakładano, że będzie to wspólna misja NASA i ESA. Jednak NASA zrezygnowała z projektu, decydując się skupić na własnej sondzie – Juno. Ta została wystrzelona w 2011 roku, a dzięki korzystnemu układowi planet i wykorzystaniu manewru asysty grawitacyjnej dotarła do Jowisza w pięć lat. JUICE podróż do księżyców Jowisza zajmie dłużej, bo siedem i pół roku. Misja JUICE ma kategorię L, czyli large (duża). W prace nad sondą zaangażowane było: 18 instytucji, 83 firmy, 116 wykonawców przemysłowych. Łącznie nad misją pracowało ponad dwa tysiące naukowców i inżynierów z 23 krajów, w tym z Polski. Swojego wsparcia użyczyły też japońska, izraelska i amerykańska agencja kosmiczna. Wszystko po to, by w kierunku Jowisza poleciała najbardziej zaawansowana sonda kosmiczna. Jej celem będzie zbadanie środowiska lodowych księżyców tego gazowego olbrzyma. Jowisz i jego księżyce to mały układ planetarny Co konkretnie ma badać JUICE? W obrębie zainteresowania misji są cztery księżyce Jowisza, zwane, od imienia ich odkrywcy, galileuszowymi. Mowa o Ganimedesie, Kalisto, Europie i Io. Wraz z Jowiszem księżyce te tworzą „miniaturowy” układ, podobny trochę do Układu Słonecznego. W atmosferze Jowisza przemieszcza się gigantyczna „fala gorąca” o temperaturze 700 st. C. Skąd się wzięła? Niespodziewaną silną „falę gorąca” odkryto w atmosferze Jowisza. Zdaniem badaczy porusza się ona z bieguna północnego w kierunku równika w tempie tysięcy kilometrów na godzinę. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/w-atmosferze-jowisza-przemieszcza-sie-gigantyczna-fala-goraca-o-temperaturze-700-st-c-skad-sie-wziela-fot-hubble-nasa-esa-a-simon-nasa-gsfc-j-schmidt-credit-james-o-donoghue-cc-by-nc-sa-796c7da.jpg" width="938" height="542"…

juz-dzis-start-najbardziej-oczekiwanej-misji-tego-roku-w-kosmos-leci-juice-z-polskim-sprzetem-na-pokladzie-c8dd568.jpg
width: 8000
height: 4500