Czy to możliwe, że ta gwiazda wskazała miejsce narodzin Jezusa?
Gwiazda Betlejemska od wieków fascynuje teologów, astronomów i historyków. Czy to możliwe, że za tym biblijnym znakiem kryje się rzeczywiste zjawisko astronomiczne?
Spis treść: Czy mogła to być kometa? Supernowa – zjawisko na niebie? A może rzadki układ planet? Czy to po prostu cud? Historia Gwiazdy Betlejemskiej należy do najbardziej rozpoznawalnych scen w chrześcijańskiej wyobraźni. To olśniewający znak nad miejscem narodzin dziecka, prowadzący tajemniczych przybyszów ze Wschodu do kołyski nowo narodzonego króla. Ewangelia według Mateusza, jedyna księga Biblii wspominająca o tym wydarzeniu, opisuje gwiazdę, która wzeszła na wschodzie. Przyciągnęła uwagę magów, prawdopodobnie astrologów-kapłanów z Babilonii lub Persji, i poruszała się przed nimi, aż zatrzymała się nad miejscem, gdzie przebywał Jezus. Ten epizod liczy zaledwie kilkanaście wersetów. Mimo to rozpalił dwa tysiąclecia spekulacji. Co właściwie zobaczyli magowie? Czy jakieś realne zjawisko astronomiczne mogłoby pasować do opisu Mateusza? Uczeni, astronomowie i teologowie proponowali bardzo różne odpowiedzi – od komet, przez supernowe, aż po koniunkcje planet. Czy mogła to być kometa? Jedno z najstarszych wyjaśnień jest zarazem najbardziej intuicyjne. Komety potrafią być widowiskowe i widoczne na dużym obszarze nieba. W starożytności często przypisywano im znaczenie prorocze. Kometa Halleya pojawiła się na przykład w latach 12–11 p.n.e., a następnie ponownie w 66 r. n.e. Jej pojawienie się 26 sierpnia 12 r. p.n.e. odnotowano w „Księdze Han”, chińskiej kronice astronomicznej. Rzymski historyk Kasjusz Dion łączył widok Komety Halleya nad Rzymem ze śmiercią wodza Marka Agrypy. Gdy chrześcijański teolog Orygenes z Aleksandrii w III w. próbował wyjaśnić niezwykłe ruchy Gwiazdy Betlejemskiej, pisał: – Należy ją zaliczyć do komet, które pojawiają się od czasu do czasu, albo do meteorów, albo do gwiazd brodatych czy w kształcie dzbana… Problem w tym, że chronologia nie pasuje do panowania Heroda Wielkiego, który zmarł w 4 r. p.n.e. i jest wprost wspomniany w Ewangelii Mateusza. Jeśli przyjąć, że ewangeliczna chronologia jest w przybliżeniu poprawna, Kometa Halleya – jedyny sensowny kandydat wśród znanych komet – pojawiła się zbyt wcześnie, by można ją było powiązać z narodzinami Jezusa. Supernowa – zjawisko na niebie? Inna efektowna możliwość zakłada, że magowie byli świadkami supernowej – wybuchającej gwiazdy, która może stać się na tyle jasna, by była widoczna nawet za dnia. Rozważa się także słabszą nową, która również powoduje nagły i wyraźny wzrost jasności na niebie. Chińscy astronomowie, prowadzący skrupulatne zapisy sięgające 1000 r. p.n.e., odnotowali możliwą kometę z warkoczem w 5 r. p.n.e. oraz możliwą nową lub supernową w 4 r. p.n.e. Daty te wydają się obiecujące. Mieszczą się bowiem w wiarygodnym przedziale dla narodzin Jezusa i w ostatnich latach życia Heroda. Również tutaj pojawiają się jednak trudności. Supernowa lub nowa byłaby zjawiskiem widocznym dla wszystkich, nie tylko dla nielicznych obserwatorów nieba. Tymczasem Mateusz nie sugeruje, by Herod lub mieszkańcy Jerozolimy zauważyli coś niezwykłego. Herod wydaje się zaskoczony przybyciem magów i musi wypytywać ich na osobności o czas pojawienia się gwiazdy. Hipoteza nowej przemawia natomiast siłą obrazu. Wczesnochrześcijański biskup Ignacy Antiocheński opisywał jej blask: – Nie do opisania, przewyższający wszystkie inne gwiazdy – znak na niebie godny narodzin króla. A może rzadki układ planet? Najpopularniejsze współczesne wyjaśnienie głosi, że „gwiazda” była w rzeczywistości koniunkcją dwóch lub większej liczby planet na nocnym niebie. Teoria ta sięga VIII w. i astronoma Maszallaha, który opierał się na wcześniejszych babilońskich przekonaniach. Zgodnie z nimi ważne wydarzenia i zmiany władzy zapowiadały szczególne układy planet. Maszallah twierdził, że trzy przełomowe momenty w dziejach – wielki potop, narodziny Jezusa oraz narodziny proroka Mahometa – zostały poprzedzone koniunkcjami Saturna i Jowisza. Grant Mathews, profesor fizyki teoretycznej na Uniwersytecie Notre Dame, badał układy planet w okresie przypuszczalnych narodzin Jezusa, czyli między 8 a 4 r. p.n.e. Zwrócił uwagę na wyjątkowe ustawienie ciał niebieskich z 17 kwietnia 6 r. p.n.e. Wówczas Słońce, Księżyc, Jowisz, Saturn oraz punkt równonocy wiosennej znajdowały się w gwiazdozbiorze Barana, a Wenus w sąsiednich Rybach. Merkury i Mars układały się w Byku. Każde z tych ciał niebieskich miało w starożytnej astrologii określone znaczenie. Jowisz symbolizował królewskość i władzę, zwłaszcza gdy znajdował się blisko Słońca. Baran był kojarzony z Judeą. W całości taki układ mógł więc zapowiadać narodziny nowego władcy w tym regionie. Czy to po prostu cud? Wielu chrześcijańskich interpretatorów utrzymywało, że Gwiazda Betlejemska w ogóle nie była zjawiskiem naturalnym, lecz cudem lub boskim znakiem. Jan Chryzostom, późnoantyczny biskup, uważał ją za nadprzyrodzoną, ponieważ zachowywała się inaczej niż zwykłe gwiazdy. Zatrzymała się bowiem nad jednym domem. Orygenes porównywał ją do słupa ognia, który prowadził Izraelitów przez pustynię. Inni badacze widzą w tej opowieści zabieg literacki. Według nich Mateusz nie próbował opisać zjawiska astronomicznego, lecz posłużył się rozpoznawalnym symbolem. Niebiańskie znaki były bowiem standardowym elementem starożytnych biografii bohaterów, władców i bogów. Wergiliusz pisał, że płonąca gwiazda poprowadziła Eneasza do miejsca, gdzie miał powstać Rzym. Starożytni autorzy twierdzili również, że narodzinom Aleksandra Wielkiego i cesarza Augusta towarzyszyły znaki astrologiczne. Dla Mateusza i jego pierwszych czytelników gwiazda była więc czytelnym symbolem. Miała przekazać jedną myśl – narodziny Jezusa mają znaczenie kosmiczne, a samo niebo obwieszcza przyjście nowego króla. Źródło: National Geographic
XV-wieczna rzeźba rozpoznana po latach. Nowe dzieło Wita Stwosza odnalezione w zakrystii opactwa cystersów
Niemiecki rzeźbiarz Wit Stwosz słynie przede wszystkim z okazałego ołtarza znajdującego się w Kościele Mariackim w Krakowie. Naukowcy z Małopolski alarmują jednak, że to nie jedyne krakowskie pozostałości po artyście z Schwarzwaldu. Spod jego dłuta miało wyjść XV-wieczne znalezisko – pięćdziesięciocentymetrowa figura.
Rzeźba przez lata zdobiła zakrystię opactwa cystersów w krakowskiej Mogile. Przed odkryciem badaczy z Uniwersytetu Jagiellońskiego nikt nie podejrzewał, że figura mogła wyjść spod dłuta Wita Stwosza, jednego z najsłynniejszych artystów późnego średniowiecza w Polsce. Dopiero szczegółowe badania stanu zachowania oraz porównanie z innymi pracami rzeźbiarza pozwoliły naukowcom stwierdzić z dużą pewnością: autorem dzieła jest sam Wit Stwosz. Co przedstawia rzeźba? Odkryta rzeźba Wita Stwosza przedstawia ukrzyżowanego Jezusa Chrystusa. Krucyfiks został wykonany z drewna gruszy — materiału niezwykle wymagającego w obróbce. Wybór ten może jednak wskazywać na autora, ponieważ Stwosz wielokrotnie korzystał właśnie z gruszy przy tworzeniu swoich mniejszych dzieł. Prace wykonane w tym drewnie możemy podziwiać m.in. w kościele Świętej Trójcy w Iwanowicach, w Los Angeles oraz w świątyni św. Sebalda w Norymberdze. Również niezwykła pieczołowitość wykonania sugeruje związek z mistrzowskim stylem artysty. Rzeźba wyróżnia się wyjątkowo precyzyjną anatomią – mięśnie, ścięgna i żyły zostały odwzorowane w sposób charakterystyczny dla Wita Stwosza. Podobieństwo odkrycia Aby przypisać krakowskie znalezisko do innych prac niemieckiego rzeźbiarza, badacze porównali je z uznanymi dziełami Wita Stwosza. W raporcie opisującym podobieństwa autorzy wskazują: „Smukłość i wyprężenie ciała, siatka żył na niektórych częściach ciała, młodzieńczy typ twarzy zmarszczonej w grymasie bólu, a przede wszystkim wirtuozerskie opracowanie szczegółów anatomicznych prowadzą autorów do wniosku, że wyszło ono (dzieło) spod dłuta Wita Stwosza pod koniec jego pobytu w Krakowie”. Wyrzeźbiony Chrystus nosi także przepaskę biodrową, tzw. perizonium. Jej asymetryczny układ i wyraźne przekątne linii fałd odpowiadają sposobom kształtowania draperii widocznym w innych pracach artysty. Znaczenie nieznanej pracy Autorzy opracowania — Dobrosława Horzela i Marek Walczak z Instytutu Historii Sztuki UJ — podkreślają, że odkrycie ma ogromne znaczenie dla badań nad działalnością Wita Stwosza w Polsce. Mamy do czynienia z nowym, wcześniej nieopisanym dziełem jednego z najważniejszych rzeźbiarzy późnego średniowiecza w Europie. Każda taka identyfikacja jest wydarzeniem wyjątkowym, ponieważ twórczość Stwosza od lat należy do najintensywniej analizowanych w historii sztuki. Odkrycie pobudza również wyobraźnię dotyczącą innych, wciąż nieujawnionych prac mistrza. Jeśli krakowski krucyfiks przez dziesięciolecia pozostawał niezauważony, to ile podobnych dzieł może jeszcze skrywać się w zakamarkach kościołów czy klasztorów? Znalezisko pokazuje, że prawdziwe skarby nie muszą być zakopane pod ziemią – czasem wiszą w zupełnie widocznych miejscach, czekając na uważne spojrzenie. Źródła: Gazeta Krakowska, Horzela, Dobrosława, Marek Walczak. Chrystus Ukrzyżowany w opactwie Cystersów w Mogile – przeoczone dzieło Wita Stwosza. „Biuletyn Historii Sztuki” 87, nr 3 (2025)
Kontrowersyjny projekt, który rozsławił Świebodzin. Jezus do dziś przyciąga wiernych i turystów
Co rozsławia 20-tysięczne miasto Świebodzin? Jezus, oczywiście, a dokładnie – jego statua. Ogromna rzeźba, większa od słynnego monumentu Chrystusa Odkupiciela z Rio de Janeiro, jest zwieńczeniem dzieła ks. Zawadzkiego, który poświęcił swoje życie budowaniu, zarówno w sensie duchowym, jak i materialnym. Dzięki wielkiemu pomnikowi, miasto zyskało nie tylko ogólnopolską, ale także międzynarodową rozpoznawalność.
Spis treści: Opiekun miasta Coś więcej niż tylko atrakcja turystyczna Figura oparta na duchowym i technicznym fundamencie Jeden z największych pomników Chrystusa Jadąc autostradą A2 lub drogą ekspresową S3, nie sposób nie zauważyć białej, monumentalnej sylwetki, górującej nad płaskim krajobrazem ziemi lubuskiej. Ramiona postaci są rozpostarte w geście powitania, a na jej skroniach lśni w słońcu złota korona. To właśnie Figura Jezusa Chrystusa Króla Wszechświata w Świebodzinie – manifestacja wiary na skalę, która budzi nie tylko podziw, ale także kontrowersje. Opiekun miasta Ogromna figura Jezusa znajduje się na przedmieściach Świebodzina, przy węźle Świebodzin Południe (zjazd z drogi ekspresowej S3). Zbawiciel stoi na wysokim wzniesieniu, zwracając się w stronę miasta w geście powitania, błogosławieństwa i opieki. Nieopodal znajduje się duży parking, punkt gastronomiczny i sklep z pamiątkami. Wejście na teren, gdzie znajduje się rzeźba, jest bezpłatne. Bez żadnych opłat można też zaparkować samochód. Do posągu bez problemu dotrą także ci, którzy podróżują transportem zbiorowym. Wielka statua jest oddalona od stacji PKP Świebodzin o około 1,5 km (w kierunku południowym). Coś więcej niż tylko atrakcja turystyczna Chętnych, chcących zobaczyć to imponujące dzieło, nie brakuje. Trudno się temu dziwić. Mówimy tu przecież o jednym z najwyższych posągów Chrystusa. Gigant ze Świebodzina przewyższa o 3 metry Chrystusa Odkupiciela z Rio de Janeiro lub o 6 metrów, jeżeli pod uwagę weźmie się także pozłacaną koronę. Pomnikowi Cristo de la Concordia z Boliwii ustępuje o 1,2 metra, ale z koroną jest wyższy o 1,8 metra. Gdy w 2010 roku pomnik został ukończony, całkowicie zmieniło się oblicze Świebodzina. Miasto, które wcześniej było znane tylko lokalnie, nagle zaczęło przyciągać dziesiątki tysięcy turystów, nie tylko z kraju, ale i ze świata. Wzmożony ruch turystyczny stał się impulsem pobudzającym lokalną gospodarkę. Wokół pomnika wyrosła infrastruktura turystyczna, a hotele, restauracje i punkty usługowe nagle zaczęły przeżywać oblężenie. Nie można jednak powiedzieć, że monumentalna Figura Jezusa Chrystusa Króla wszechświata powstała po to, by ściągnąć do miasta turystów. Centrum wiary Dla wielu jest to przede wszystkim ważne miejsce kultu religijnego. Teren wokół figury został zagospodarowany z myślą o zaspokajaniu potrzeb wiernych. Powstały tam stacje Drogi Krzyżowej i ołtarz polowy. Właściwie codziennie można spotkać tam katolików oddających się cichej modlitwie. Figura oparta na duchowym i technicznym fundamencie Jak narodziła się idea wzniesienia tak niezwykłego posągu? Pomysłodawcą i inicjatorem projektu był ksiądz prałat Sylwester Zawadzki – wieloletni proboszcz świebodzińskich parafii i kustosz Sanktuarium Miłosierdzia Bożego. Duchowny zasłynął jako budowniczy, zanim jeszcze pomyślał o wzniesieniu wielkiego monumentu. Wybudował cztery plebanie. Od podstaw wzniósł świątynie w Radnicy i Świebodzinie i rozbudował kościół w Lubinicku. Pomysł budowy pomnika zrodził się w jego głowie w 2001 roku. Cztery lata później dokonano zakupu odpowiedniej działki. Prace ziemne rozpoczęły się 21 maja 2005 roku. W pierwszej kolejności usypano wielki kopiec, na którym miała stanąć figura. Ciężkim sprzętem przez wiele miesięcy zwożono na miejsce tony gruzu, kamieni i ziemi, aż w końcu usypano sztuczne wzniesienie o wysokości 16,5 metra. Zespół twórców Wizję ks. Zawadzkiego przekuli w konkretny projekt najlepsi specjaliści. Autorem projektu artystycznego statui został Mirosław Patecki, a za wykonanie projektu konstrukcji nośnej i skomplikowanych obliczeń statycznych odpowiadał cały zespół konstruktorów, w skład którego weszli m.in. doc. Mikołaj Kłapoć i dr hab. inż. Jakub Marcinkowski z Uniwersytetu Zielonogórskiego. Sprawdzona technologia Na etapie projektu rozważano różne opcje w kwestii wyboru materiału i technologii wykonania. Początkowo, niczym Statua Wolności, konstrukcja miała być wykonana z blachy miedzianej. Rozważano też stal nierdzewną, ale ostatecznie zdecydowano się na technologię siatkobetonu, czyli betonu zbrojonego gęstą siatką stalową. Taki materiał charakteryzuje się dużą wytrzymałością przy zachowaniu stosunkowo niewielkiej grubości. Wspólne dzieło społeczności Przedsięwzięcie, którego wartość jest szacowana na ok. 6 milionów złotych, w całości zostało sfinansowane bez wsparcia ze strony państwa czy centralnych instytucji kościelnych. Pieniądze pochodziły z datków od parafian, mieszkańców Świebodzina, lokalnych przedsiębiorców i organizacji polonijnych, zwłaszcza ze Stanów Zjednoczonych i Kanady. Taki model finansowania sprawił, że od samego początku pomnik był dziełem całej społeczności. Ludzie ofiarowali nie tylko pieniądze, ale także swój czas, wiedzę, materiały budowlane i ciężki sprzęt. Kulminacja pięcioletniej budowy 6 listopada 2010 roku, przy użyciu jednego z największych dostępnych w Polsce dźwigów, rozpoczął się ostatni etap montażu – osadzenie na korpusie ramion i ważącej 15 ton głowy. 21 listopada, podczas Uroczystości Chrystusa Króla Wszechświata, nastąpiło oficjalne poświęcenie figury. Jeden z największych pomników Chrystusa Finalny rezultat imponuje do dziś. Sama figura mierzy 33 metry wysokości. Osadzona na głowie korona dokłada do tej wartości kolejne 3 metry. Kopiec, na którym ustawiono rzeźbę, wznosi na 16,5 metra. To przekłada się na łączną wysokość 52,5 metra. Rozpiętość ramion postaci wynosi natomiast 24 metry. Masę całej konstrukcji szacuje się na ponad 440 ton. Nie obyło się bez kontrowersji Od samego początku idea stworzenia pomnika powodowała niemałe tarcia. Projekt miał pokaźne grono zwolenników, ale nie brakowało też przeciwników. Później też nie obyło się bez kontrowersji. Pierwsza afera wybuchła w 2014 roku, po śmierci ks. Zawadzkiego. W maju serce duchownego zostało pochowane pod pomnikiem, co było działaniem nielegalnym. Cztery lata później ujawniono kolejne kontrowersje. Okazało się, że korona Chrystusa skrywa anteny nadające komercyjny sygnał internetowy. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Archeolodzy na tropie Marii Magdaleny. Ta historia rzuca światło na początki chrześcijańska
Maria Magdalena to kobieta, której historia przez wieki była błędnie interpretowana. Badacze wciąż odkrywają, kim naprawdę była i jaka była jej rola wsród pierwszych chrześcijan. Jakie są najnowsze interpretacje?
Spis treści: Historia Marii Magdaleny Niezależna kobieta w cieniu mężczyzn? Skąd pochodziła Maria Magdalena? Ślady Marii Magdaleny w apokryfach i papirusach Patronka wykluczonych i odrzuconych Była obecna podczas ukrzyżowania Jezusa, a mimo to niewiele o niej wiadomo. To może być powód, dla którego uczeni nieustannie próbują odkryć prawdę o Marii Magdalenie. Maria Magdalena to jedna z najbardziej rozpoznawalnych postaci biblijnych. Nazywano ją kobietą opętaną przez demony, prostytutką, a nawet żoną Jezusa. Jej historia była wielokrotnie opowiadana i przepisywana przez ostatnie 2000 lat, odkąd była uczennicą Jezusa z Nazaretu, ale wiele faktów z jej życia wciąż pozostaje owianych tajemnicą. Często mylona jest z Marią z Betanii, inną postacią biblijną, a także przypisuje się jej autorstwo jednej z Ewangelii. Wciąż pozostaje wiele pytań: jakie było jej prawdziwe imię, kiedy i gdzie się urodziła, jak zmarła? Co o niej wiadomo naprawdę – i jakie dowody archeologiczne posiadamy na temat jej życia i świata, w którym żyła? Historia Marii Magdaleny Dowody pisane na temat Marii Magdaleny pochodzą głównie z kanonicznych Ewangelii przypisywanych Mateuszowi, Markowi, Łukaszowi i Janowi. Wskazują one, że była częścią kręgu Jezusa i to ona odkryła pusty grób. Była też kobietą, która namaściła ciało Jezusa w poranek Wielkanocny. Jednak Ewangelie nie zawsze zgadzają się w szczegółach dotyczących jej życia. Na przykład według ewangelii św. Łukasza była opętana przez demony, podczas gdy inne relacje mówią, że była świadkiem ukrzyżowania Jezusa. Dodatkowo, Ewangelie apokryficzne oferują inne wersje relacji Marii z Jezusem, w tym sugerujące ich silną więź. – Męscy uczniowie odnoszą się do niej z lekceważeniem, ponieważ jest kobietą – mówi James R. Strange, profesor Nowego Testamentu na Uniwersytecie Samforda w Alabamie. Niezależna kobieta w cieniu mężczyzn? Co jeszcze można wywnioskować z tych tekstów? Elizabeth Schrader Polczer, adiunkt Nowego Testamentu na Uniwersytecie Villanova, zauważa. – Maria Magdalena nigdy nie jest przedstawiana w relacji do mężczyzny, jak wiele innych kobiet. To sugeruje, że była kobietą niezależną. Brak jednoznaczności w tekstach biblijnych na temat życia Marii Magdaleny przyczynił się do powstania wielu mitów, nieporozumień i spekulacji. Najbardziej znanym z nich jest przekonanie, że była prostytutką. Ten mit sięga roku 591, gdy papież Grzegorz I błędnie utożsamił Marię z postacią określoną przez Ewangelistę Łukasza jako „grzesznica”. Nie ma na to żadnych dowodów – a jednak przekonanie to trudno wykorzenić. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/08/Mary-Magdalene-2-42c8fd2.png" width="1074" height="786" alt="Opłakiwanie Chrystusa – obraz olejny autorstwa Sandra Botticellego – ukazuje Marię Magdalenę u stóp ukrzyżowanego Chrystusa. Ewangelie nie są zgodne co do tego, czy rzeczywiście była świadkiem ukrzyżowania, a brak jednoznacznych dowodów na temat jej życia dał artystom swobodę w jego interpretacji." title="Opłakiwanie Chrystusa – obraz olejny autorstwa Sandra Botticellego – ukazuje Marię Magdalenę u stóp ukrzyżowanego Chrystusa. Ewangelie nie są zgodne co do tego, czy rzeczywiście była świadkiem ukrzyżowania, a brak jednoznacznych dowodów na temat jej życia dał artystom swobodę w jego interpretacji." /> Skąd pochodziła Maria Magdalena? Uczeni nie opierają się wyłącznie na tekstach. Archeologia dostarczyła ważnych odkryć dotyczących świata opisywanego w Biblii, choć nie bez trudności. – Archeologiczne dowody na istnienie starożytnej postaci muszą mieć formę inskrypcji – wyjaśnia Strange. Tradycyjnie zakładano, że przydomek „Magdalena” oznacza miejsce urodzenia – Magdala. Dlatego często nazywa się ją „Marią z Magdali”. Jednak Schrader Polczer oraz historyczka Joan E. Taylor z King’s College w Londynie twierdzą, że nie ma dowodów, że to właśnie tam mieszkała Maria. – W I wieku to miejsce znane było pod grecką nazwą „Tarichea” – mówi Schrader Polczer. – Za życia Jezusa nie nazywano go Magdala. W 2009 roku w Magdali odkryto starożytną synagogę oraz kamień z wyrytym menorą, co ukazuje, jak mieszkańcy I-wiecznej Magdali mogli praktykować religię. Odkryto także schodkowe instalacje wodne służące do rytualnego oczyszczenia. – Wszystkie te instalacje zasilane są wodą gruntową, co czyni je najczystszymi w całym Izraelu – zauważa Zapata-Meza. Ale nie ma dowodów archeologicznych na temat Marii Magdaleny. Ślady Marii Magdaleny w apokryfach i papirusach Uczeni nadal odkrywają intrygujące tropy na temat życia Marii Magdaleny, dzięki odnajdywanym starożytnym tekstom. Opublikowany papirus P.Oxy 5577 z Egiptu może dostarczyć istotnych informacji. – Maria Magdalena mogła być jedną z najbliższych uczennic Jezusa – mówi Schrader Polczer. Fragment papirusu nie identyfikuje jednak jednoznacznie tej kobiety jako Marii Magdaleny. Podstawowe szczegóły jej życia pozostają nieznane. – Nigdy nie dowiemy się na pewno, gdzie się urodziła, kim była jej rodzina, ile miała lat podczas ukrzyżowania, ani co się z nią stało po poranku wielkanocnym. Patronka wykluczonych i odrzuconych Dlaczego więc badacze wciąż tropią tajemnice Marii Magdaleny? Bo jej historia rzuca światło na początki chrześcijaństwa – i ponieważ przez wieki była źle rozumiana. Chociaż brak dowodów pozwolił mitom przetrwać przez setki lat, Schrader Polczer zauważa – Jest w tym pewne pocieszenie: Maria przez wieki była patronką prostytutek i „kobiet upadłych”. Rzeczywiście, Maria Magdalena zaczęła być utożsamiana z ludźmi wykluczonymi społecznie, np. trędowatymi. W średniowieczu szpitale dla trędowatych często nosiły jej imię. Do dziś wiele osób postrzega ją jako symbol ludzi zaniedbanych, odrzuconych, niedostrzeganych. – Maria Magdalena głęboko porusza tych, którzy czują, że ich głos i historia nigdy nie zostały usłyszane lub docenione – mówi Schrader Polczer. Źródło: National Geographic
Nowe odkrycie badacza podważa tradycję. Czy tu Jezus przemienił wodę w wino?
Przez wieki uważano, że miejsce pierwszego cudu Jezusa nie budzi wątpliwości. Teraz jednak jeden z archeologów twierdzi, że prawda może wyglądać zupełnie inaczej. Co odkrył wśród ruin starożytnej wioski i dlaczego jego teoria zyskuje uznanie wśród historyków?
Spis treści: Cud w Kanie Galilejskiej i nowe tropy archeologiczne Grota, kamienne naczynia i inskrypcje. Co odkryli badacze? Choć przez wieki pielgrzymi czcili Kafr Kannę jako miejsce, w którym Jezus dokonał swojego pierwszego cudu – zamiany wody w wino – najnowsze odkrycia archeologiczne stawiają tę teorię pod znakiem zapytania. Historyk Tom McCollough, specjalizujący się w historii religii, przekonuje, że prawdziwa Kana Galilejska mogła znajdować się w zupełnie innym miejscu. Cud w Kanie Galilejskiej i nowe tropy archeologiczne Opis pierwszego cudu Jezusa znajduje się w Ewangelii według św. Jana: „A stało tam sześć stągwi kamiennych przeznaczonych do żydowskich oczyszczeń, z których każda mogła pomieścić dwie lub trzy miary. Rzekł do nich Jezus: Napełnijcie stągwie wodą. I napełnili je aż po brzegi. Potem do nich powiedział: Zaczerpnijcie teraz i zanieście staroście weselnemu. Oni zaś zanieśli. A gdy starosta weselny skosztował wody, która stała się winem..." (J 2, 6–9). Przez lata przyjmowano, że opisana w Ewangelii wioska znajdowała się w dzisiejszym Kafr Kanna, miejscowości w izraelskiej Galilei. Jednak według Toma McCollougha – archeologa i emerytowanego profesora religioznawstwa z Centre College w Kentucky w USA – bardziej prawdopodobnym miejscem jest Khirbet Qana, wioska położona ok. 8 kilometrów na północ od Kafr Kanna. – Żadne inne miejsce nie przedstawia tak przekonującego zestawu dowodów, jak Khirbet Qana – zaznaczył badacz w rozmowie z Pen News. Tłumaczył, że ta miejscowość była żydowską osadą od 323 r. p.n.e. do 324 r. n.e., a jej położenie zgadza się z opisami zawartymi nie tylko w Ewangelii, ale także w pismach rabinicznych i dziełach Flawiusza Józefa, żydowskiego historyka z I wieku. Grota, kamienne naczynia i inskrypcje. Co odkryli archeolodzy? Podczas wykopalisk w Khirbet Qana odkryto rozległy kompleks grot, używany przez chrześcijańskich pielgrzymów już 1500 lat temu (od V lub VI wieku n.e. do XII wieku naszej ery). Wewnątrz znaleziono liczne inskrypcje z greckim zwrotem „Kyrie Iesou” (Panie Jezu), a także krzyże i odniesienia do cudów Jezusa. – Odkryliśmy rozbudowany kompleks jaskiń czczony przez pielgrzymów przybywających tu dla upamiętnienia cudu przemiany wody w wino – powiedział McCollough. W grocie znajdował się również ołtarz oraz kamienne naczynia. Badacze twierdzą, że w ścianach kompleksu widoczne są nisze, które mogły mieścić sześć stągwi, tak jak opisano to w Ewangelii. – Nasze wykopaliska pokazały, że była to kwitnąca żydowska osada, położona w centrum działalności Jezusa – dodał archeolog. McCollough przypomniał też, że dopiero w XVIII wieku franciszkanie zaczęli propagować Kafr Kannę jako oficjalne miejsce cudu, kiedy to zależało im bardziej na logistyce pielgrzymek niż na historycznej dokładności. Tymczasem wyniki badań w Khirbet Qana są jego zdaniem na tyle jednoznaczne, że warto ponownie rozważyć, czy to właśnie tam nie dokonał się jeden z najbardziej symbolicznych cudów Nowego Testamentu. Źródła: FoxNews, Pen News Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Wiara kontra wiedza. Czy da się udowodnić istnienie Jezusa?
Jezus jako postać historyczna to temat pełen niejasności. Czy był tylko mitem? Co możemy powiedzieć o nim, bazując na źródłach? I gdzie kończy się wiedza, a zaczyna wiara?
W tym artykule: Co to znaczy wiara? Kto to jest Jezus Chrystus? Pisma niechrześcijańskie Całun Turyński Zwoje znad Morza Martwego Jeżeli przyjmiemy tezę, że Jezus jest Bogiem, należy zastanowić się nad tym, czym w ogóle jest wiara? Przede wszystkim nie jest wiedzą i nie może jej zastępować. Oczywiście istnieją tutaj podobne aspiracje poznawcze, ale wiara może jedynie ją uzupełniać w sensie paranaukowym. Jeżeli w coś wierzymy, to tego nie wiemy. Co to znaczy wiara? Natomiast jeśli wiemy, to nie musimy już dłużej wierzyć. Angielski filozof John Locke twierdzi, że rozum, jako różny od wiary i jako jej przeciwieństwo, to odkrywanie pewności albo prawdopodobieństwa takich zdań czy prawd, do jakich umysł dochodzi na drodze dedukcji, wyprowadzając je z idei, które zdobył, używając naturalnych swych władz poznawczych. – To znaczy: przez doznania zmysłowe lub refleksję. Z drugiej strony wiara jest uznaniem za prawdę takiego zdania, które nie powstało przez dedukcję rozumową, lecz zostało przyjęte dzięki zaufaniu do tego, kto je przedkłada, jako pochodzące od Boga i przekazane drogą nadnaturalną. Taki sposób odkrywania ludziom prawd nazywamy objawieniem – tłumaczy Locke. Dziś ponad 2 miliardy ludzi na świecie wierzy w Jezusa Chrystusa. Jednak czy to znaczy, że osoba ta istniała naprawdę? Czy są jakiekolwiek dowody na to, że Syn Boży naprawdę istniał? Kto to jest Jezus Chrystus? Najważniejszym źródłem historycznym, w którym dowiadujemy się o Jezusie, są cztery Ewangelie. Trzy synoptyczne (Mateusza, Łukasza i Marka) oraz Ewangelia Jana. Pierwsza trójka zawdzięcza swoją nazwę podobieństwu opisów, języka, słownictwa i stylu. Istnieje teoria o istnieniu wczesnochrześcijańskiego dokumentu, zwanym Źródłem Q. Miał powstać przed ukształtowaniem się Nowego Testamentu. Hipotetycznie mógł powstać w Galilei w latach 50. Tekst mógł zawierać zbiór wypowiedzi Jezusa, z których później mieli korzystać Mateusz i Łukasz, pisząc swoje teksty. Niestety ów dokument – jeśli kiedykolwiek istniał – nie przetrwał do dziś. Według historyków żaden z ewangelistów nie znał osobiście Jezusa. Bibliści twierdzą, że Ewangelia Marka została napisana ok. roku 70 n.e. Mateusza i Łukasza miały powstać po roku 80., a Jana po 90. Powstały zatem 40 lub 60 lat po ukrzyżowaniu. Eksperci zwracają uwagę również na fakt, że jedynie Jan i Mateusz mogli być świadkami życia Chrystusa. Apostoł Jan był rybakiem z niższej klasy społecznej. To oznacza, że prawdopodobnie nie potrafił czytać ani pisać. W starożytności nie były to powszechnie nauczane umiejętności, a szkolnictwo było zarezerwowane dla ludzi bogatych. Co więcej, Jezus wraz z apostołami posługiwali się językiem aramejskim. Ewangelie w oryginale powstały natomiast w grece. Istnieje zatem prawdopodobieństwo, że te wyjątkowo sprawne literacko teksty napisane zostały przez osoby, które zawodowo parały się pisaniem. Warto jednak zaznaczyć, że żaden z ewangelistów nie twierdzi, że był apostołem. Pisma te są napisane w trzeciej osobie i niektórzy sugerują, że powstały anonimowo. Austriacki historyk dokonał sensacyjnego odkrycia. Przeglądając watykańskie księgi, natrafił na zaginiony fragment Nowego Testamentu. Spisano go 1750 lat temu, a następnie usunięto. To praw...[/highlight-box] Imiona zostały autorom przypisane w celu nadania apostolskiego autorytetu dla kształtującej się wówczas religii. Można więc założyć, że domniemani Mateusz, Łukasz, Marek i Jan pisali owe teksty, bazując na relacjach innych osób. Co w takim razie wiemy na podstawie Ewangelii? Jezus urodził się przed 4 rokiem p.n.e. za czasów Heroda Wielkiego. Swoje dzieciństwo spędził w Nazarecie. Działalność miał rozpocząć ok. 30 r. n.e., głosząc nadchodzące Królestwo Boże, nazywając siebie Mesjaszem. Zginął poprzez ukrzyżowanie na mocy wyroku Poncjusza Piłata. Pisma niechrześcijańskie W pismach rzymskich pojawia się wzmianka o kimś, kto nazywał się Jezus. Publiusz Korneliusz Tacyt w swoim tekście z 115 roku zatytułowanym „Roczniki” pisze tak: „Podstawił Neron winowajców i dotknął najbardziej wyszukanymi kaźniami tych, których znienawidzono dla ich sromot, a których gmin chrześcijanami nazywał. Początek tej nazwie dał Chrystus, który za panowania Tyberiusza skazany był na śmierć przez prokuratora Poncjusza Piłata; a przytłumiony na razie zgubny zabobon znowu wybuchnął, nie tylko w Judei, gdzie się to zło wylęgło, lecz także w stolicy, dokąd wszystko, co potworne albo sromotne, zewsząd napływa i licznych znajduje zwolenników”. Żydowski historyk Józef Flawiusz w „Dawnych dziejach Izraela” opisuje Jakuba Sprawiedliwego i pisze o nim, że był bratem Jezusa, który był przywódcą ruchu chrześcijan w Jerozolimie. „Festus już nie żył, a Albinus wyjechał; więc [Ananiasz] zwołał Sanhedryn i stawił przed sądem Jakuba, brata Jezusa zwanego Chrystusem, oraz kilku innych. Oskarżył ich o naruszenie prawa i skazał na ukamienowanie”. Historycy zwracają uwagę, że opis mógł być autentyczny, jednak samo sformułowanie o chrześcijanach nie zostało spisane przez autora. Całun Turyński Jest to płótno wykonane z lnu, w które miał zostać owinięty Jezus zaraz po zdjęciu z krzyża. Widoczne są na nim liczne ślady krwi i możemy zobaczyć odwzorowaną postać ludzką – od przodu i od tyłu. To jedna z ważniejszych relikwii Kościoła, która przechowywana jest we włoskim Turynie. Pierwsze wzmianki o całunie pojawiają się już w Ewangeliach. Jednak z naukowego punktu widzenia ten dowód jest nieprawdziwy. Badania wykonane przy użyciu metody zwanej datowanie radiowęglowe dowiodły, że nie pochodzi on z czasów, w których mógł żyć Jezus, lecz z XIV wieku. Oficjalnie Całun Turyński nie jest uznawany za autentyczne świadectwo istnienia Jezusa, ale niektórzy wierni wierzą w jego świętość. Zwoje znad Morza Martwego To zbiór dokumentów spisanych w trzech językach. Po hebrajsku, aramejsku i grecku. Odnaleziono je pomiędzy 1947–1956 r. w 11 grotach niedaleko ruin Kumran w Zachodnim Brzegu. W przypadku tego odkrycia archeologicznego również przydała się metoda datowania radiowęglowego. Pozwoliło to ustalić, że zwoje mogły pochodzić z okresu, w którym żył Jezus. Możemy wyczytać w rękopisach wzmiankę o „prawym nauczycielu”. Niestety trudno określić kto nim był, ponieważ pisma nie wymieniają go z imienia. Dziś niektórzy twierdzą, że był nim Jezus, a inni podają to w wątpliwość. Kimkolwiek była ta osoba, raczej małe są szanse, że kiedykolwiek poznamy jej tożsamość. Z powodu braku należytych dowodów prawdopodobnie nigdy nie dowiemy się, czy Jezus Chrystus naprawdę istniał. Mamy bowiem do czynienia z bardzo znikomymi poszlakami oraz pismami, które są nierzadko podważane przez historyków i biblistów. Idąc tropem Locke’a, dopóki nie znajdziemy żadnego rzetelnego i namacalnego śladu na istnienie bądź nieistnienie Jezusa, wiara w niego będzie cały czas trwać, a on sam pozostanie w sferze sacrum. Źródło: Live Science, John Locke "Rozważania dotyczące rozumu ludzkiego" Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Co naprawdę wiemy o Jezusie? – dowiecie się z naszego podcastu
Zdaniem chrześcijan – był Bogiem, dla wyznawców islamu – bardzo ważnym prorokiem. Inni uważają go po prostu za inteligentnego człowieka. Chociaż zdaniem niektórych w ogóle nie istniał. Z naszego podcastu dowiecie, kim był Jezus i co o nim tak naprawdę wiemy.
Spis treści: Czy da się dyskutować o Jezusie? Czy Jezus był postacią historyczną? Ślady po obecności Jezusa. Czy coś zachowało się do naszych czasów? Gościem naszego podcastu jest tym razem historyk prof. Robert Wiśniewski z Wydziału Historii Uniwersytetu Warszawskiego. Nasz ekspert zajmuje się dziejami późnego antyku i wczesnego średniowiecza, a zwłaszcza przemianami religijnymi i społecznymi tego okresu. Interesuje go również kult świętych, wróżbiarstwo, monastycyzm, kształtowanie się kleru chrześcijańskiego, a także bazy danych i ich rola w warsztacie historyka. Niedawno nakładem wydawnictwa RN ukazała się jego popularnonaukowa książka pt. „Chrześcijanie pierwszych wieków. Tom I: Wierni, biskupi, eremici”. Czy da się dyskutować o Jezusie? Jezus nie jest typową postacią historyczną. To przecież kluczowa osoba dla milionów chrześcijan. Czy da dyskutować na jego temat obiektywnie, tak jak o Mieszku I czy Marii Skłodowskiej-Curie? – Ona [dyskusja – przyp. red] jest z całą pewnością trochę trudniejsza. Dlatego że wszędzie tam, gdzie mamy do czynienia z jakiegoś rodzaju ładunkiem emocjonalnym, i to dotyczy nie tylko historii religii, to musimy być bardzo świadomi tego, że mamy różnego rodzaju nastawienie. Albo sympatyzujemy, albo wręcz przeciwnie – zauważa historyk. – Tam, gdzie dotykamy tego, w co ludzie głęboko wierzą i wierzą w ten sposób, że kształtują w jakiś sposób życie pod tym kątem, tam dyskusja jest trudniejsza dla wszystkich – przyznał. Czy Jezus był postacią historyczną? Czy Jezus naprawdę istniał czy też był postacią, która można porównać do bohaterów różnych mitologii? – Co do [jego – przyp. red.] istnienia nie ma żadnych wątpliwości – powiedział prof. Wiśniewski. Według eksperta osoba Jezusa jest udokumentowana na poziomie niektórych cesarzy rzymskich. – Jest wielu cesarzy, o których wiemy o wiele mniej, niż na temat tej postaci – dodał. Przyznał, że większość źródeł na temat Jezusa pochodzi ze środowiska chrześcijańskiego i nie są one z czasów Jezusa, ale z kolejnych pokoleń. Ślady po obecności Jezusa. Czy coś zachowało się do naszych czasów? Z naszym gościem rozmawiamy też o tym, czy do dziś przetrwały jakieś przedmioty związane z życiem lub cierpieniem Jezusa. Na przykład biskup Jerozolimy Makary w IV wieku miał zarządzić na Golgocie (wzgórzu nieopodal Jerozolimy, na którym wieszano skazańców na krzyżach) coś, co można określić jako wykopaliska i odkryć trzy krzyże. Na jednym z nich umrzeć miał Jezus. Czy po tym artefakcie lub po innych związanych z tą postacią coś przetrwało do dziś? – Pokusa, żeby takie pozostałości odnaleźć nie tylko jest, ale i była ogromna, zaczynając od późnego antyku. Ona po części wynikała z chęci przekonania się, że ta postać istniała – opisał prof. Wiśniewski. Miejsca związane z losami Jezusa przed jego śmiercią zidentyfikowano w IV wieku. – Nie ma żadnych śladów, żeby była jakakolwiek pamięć o tych miejscach miedzy wiekiem I a wiekiem IV. Raczej nie możemy mówić o odnalezieniu tych miejsc, ale o ich ustanowieniu i przypisaniu im tego znaczenia, które będą miały dalej – podkreślił historyk. Prof. Wiśniewski odnosi się też do relikwii krzyża. Czy faktycznie pozyskano je z narzędzia męki Jezusa? Czy wiemy, jak Jezus wyglądał? A czy jest szansa na to, że archeolodzy odkryją w piaskach bliskowschodnich pustyń pisma zapisane ręką samego Jezusa? Które z odkryć archeologicznych w ostatnich latach rzuciły nowe światło na postać Jezusa? Tego dowiecie się z naszego podcastu. Na naszej stronie możecie też zapoznać się z fragmentem książki prof. Wiśniewskiego dotyczącym tego, czy chrześcijaństwo było początkowo religią zdominowaną przez kobiety. Cała rozmowa do wysłuchania w playerze na górze strony. Odcinki naszych wideopodcastów są również dostępne na YouTube i na Spotify. Źródło: National Geographic Polska
Nauka rzuca nowe światło na cuda Jezusa. Oto propozycja ich wyjaśnienia
Czy cuda opisane w Biblii mogły być efektem zjawisk naturalnych? Najnowsze badania nad Jeziorem Galilejskim sugerują, że takie fenomeny jak masowy połów ryb mogą mieć swoje wyjaśnienie w procesach przyrodniczych.
Tajemnica Jeziora Galilejskiego Czy cuda Jezusa były „zjawiskami naturalnymi”? Nowoczesne spojrzenie na cuda Jezioro Galilejskie, znane również jako Jezioro Tyberiadzkie, odegrało ważną rolę w życiu Jezusa Chrystusa i jego uczniów. To właśnie nad jego brzegami dochodziło do biblijnym cudów, w tym rozmnożenia chleba i ryb oraz cudownego połowu. W pierwszej opowieści Jezus nakarmił tysiące osób zaledwie pięcioma bochenkami chleba i dwoma rybami. W drugiej apostołowie przez całą noc bezskutecznie łowili ryby, aż Jezus poradził im zarzucić sieci ponownie, co zakończyło się sukcesem. Przez wieki te biblijne historie były odczytywane jako dowody boskiej interwencji. Współczesne badania sugerują jednak, że za niezwykłymi zdarzeniami nad Jeziorem Galilejskim może kryć się logiczne wyjaśnienie. Jest ono związane z unikalnymi procesami zachodzącymi w ekosystemie jeziora. Tajemnica Jeziora Galilejskiego Autorzy artykułu opublikowanego na łamach „Water Resources Research” zaobserwowali, że nad Jeziorem Galilejskim, szczególnie w pobliżu Tabgi, dochodzi do okresowych masowych śmierci ryb. Po przeanalizowaniu danych z maja i czerwca 2012 roku naukowcy przeprowadzili modelowanie, aby zrozumieć, dlaczego tak się dzieje. Wyniki ich badań wskazują na rzadkie, ale możliwe zjawisko, jakim jest wynoszenie wód ubogich w tlen z głębszych warstw jeziora ku powierzchni. Jest to tzw. upwelling powodowany przez wewnętrzne fale w jeziorze. Generują je zachodnie wiatry, które przynoszą na powierzchnię zimną, ubogą w tlen wodę z niższych partii jeziora. Kiedy ryby znajdą się w tej warstwie bez odpowiedniej ilości tlenu, giną w masowych ilościach. Badacze zwrócili uwagę na naturalne cykle mieszania wody w Jeziorze Galilejskim. W cieplejszych miesiącach jezioro dzieli się na trzy główne warstwy: ciepłą górną, chłodniejszą dolną oraz środkową, w której znajduje się mocny gradient temperatury. Jeśli zjawisko upwellingu nastąpi w okresie tuż po wiosennym powstaniu tych warstw, ryby w górnych partiach jeziora nie będą miały szans na ucieczkę i nie przeżyją. Jakkolwiek tego typu masowe śmierci ryb są rzadkie, badacze wskazali na dwa znane przypadki poza 2012 rokiem – jeden w kwietniu 2007 roku oraz jeden w latach 90. XX wieku. Wszystkie wydarzenia miały miejsce w tej samej części jeziora, w pobliżu Tabgi, gdzie według tradycji Jezus miał dokonać swoich cudów. Do dziś stoi tam Bazylika Rozmnożenia Chleba. Czy cuda Jezusa były „zjawiskami naturalnymi”? Dla osób wierzących, cuda Jezusa są dowodem jego boskości i mają głębokie znaczenie duchowe. Naukowcy nie dążą do podważenia tych przekonań, lecz do zrozumienia mechanizmów przyrodniczych, które mogły przyczynić się do powstania tych opowieści. Możliwe jest, że dwa tysiące lat temu podobne zjawiska wynurzenia wód ubogich w tlen oraz gromadzenia się ryb blisko brzegu przyczyniły się do łatwego ich połowu, co w oczach ówczesnych ludzi mogło być interpretowane jako cud. Podobne zdarzenia zaobserwowano także w innych miejscach na świecie, takich jak Jezioro Erie w USA, ujście rzeki Neuse w Karolinie Północnej czy port Hamilton w Kanadzie. W każdym z tych miejsc wynurzenie wód ubogich w tlen powoduje śmierć ryb, które potem masowo wypływają na powierzchnię. Nowoczesne spojrzenie na cuda Odkrycie mechanizmu stojącego za masowymi śmierciami ryb nad Jeziorem Galilejskim jest kolejnym przykładem, jak współczesna nauka stara się wyjaśnić dawne mity i historie, które od wieków kształtowały ludzkie wierzenia i tradycje. Nie umniejsza to wartości religijnych tych historii – dla wielu są one przede wszystkim metaforą boskiej opieki i wrażliwości na ludzkie potrzeby. Z drugiej strony, znajomość naukowych przyczyn tych zjawisk pozwala lepiej zrozumieć środowisko Jeziora Galilejskiego i jego delikatny ekosystem. Nawet jeśli cuda Jezusa nad jeziorem były wynikiem naturalnych procesów, ich symbolika pozostaje niezmienna i nadal stanowi inspirację dla milionów ludzi na świecie. Źródło: Water Resources Research Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Tego nikt się nie spodziewał. W grobie Jezusa Chrystusa dokonano zadziwiającego odkrycia
W Bazylice Grobu Świętego w Jerozolimie archeolodzy odnaleźli średniowieczny ołtarz, który przez lata uważany był za zaginiony. Pochodzi z 1149 roku i został postawiony tu przez krzyżowców.
W tym artykule: Niezwykłe odkrycie w Bazylice Grobu Świętego Ołtarz zaginiony na setki lat Związek Rzymu z Jerozolimą To najważniejsze i najbardziej uświęcone miejsce chrześcijan. Grób Jezusa Chrystusa w Bazylice Grobu Świętego w Jerozolimie. Grobowiec uważany jest za miejsce pochówku i zmartwychwstania Syna Bożego. Od ok. IV wieku to obiekt kultu wszystkich wyznawców chrześcijaństwa, do którego nieprzerwanie przyjeżdżają pielgrzymi z całego świata. Niezwykłe odkrycie w Bazylice Grobu Świętego Archeolodzy z Izraelskiego Urzędu ds. Starożytności wraz z naukowcami z Austriackiej Akademii Nauk dokonali przypadkiem sensacyjnego odkrycia właśnie w tej bazylice. Badacze zidentyfikowali pozostałości ołtarza, który przez setki lat uważany był za zaginiony. To największy znany średniowieczny ołtarz, który krzyżowcy wznieśli w 1149 roku. Miał ponad 3,5 metra szerokości. Był misternie zdbobiony i został wzniesiony, aby uczcić zwycięstwo nad muzułmanami 50 lat wcześniej. Ołtarz cały czas znajdował się w w tylnym korytarzu ogólnodostępnego kościoła. Zasłonięty był jednak przez kamienną płytę, która została naznaczona nie tylko przez czas, ale również graffiti wykonane na przełomie dekad przez turystów z całego świata. Gdy płyta została przewrócona w związku z pracami budowlanymi, odsłonięto znacznie starszy obiekt architektoniczny, który ukryty był tam przez lata. Archeolodzy szybko zdali sobie sprawę, że to właśnie front średniowiecznego ołtarza krzyżowców. – Znamy doniesienia pielgrzymów o wspaniałym marmurowym ołtarzu w Jerozolimie z XVI, XVII i XVIII wieku – mówi Ilya Berkovich, historyk z Austriackiej Akademii Nauk i współautor nowo opublikowanego badania na temat tego niewątpliwego dzieła sztuki sakralnej. – Jednak pomimo tego, że ołtarz wywierał na ludziach ogromne wrażenie przez setki lat, nagle zniknął z powszechnej świadomości – wyjaśnia badacz. Ołtarz zaginiony na setki lat Historyk wyjaśnia, że w 1808 roku doszło do wielkiego pożaru rzymskiej części bazyliki Grobu Świętego. – Od tamtej pory ołtarz krzyżowców zaginął, a przynajmniej tak do tej pory sądzili ludzie – tłumaczy naukowiec. W oświadczeniu autorzy odkrycia podkreślają, że odkrycie jest sensacją na skalę światową. Po pierwsze dlatego, że tak ważny obiekt kultu chrześcijan tak długo pozostawał w ukryciu. – To niewiarygodne. Ten ołtarz przecież pozostawał w zasięgu wzroku tysięcy pielgrzymów i turystów każdego dnia. Fakt, że coś tak ważnego mogło pozostać niezauważone w tym miejscu przez tak długi czas, był zupełnie nieoczekiwany dla wszystkich zaangażowanych w tę sprawę – mówi Berkovich. Związek Rzymu z Jerozolimą Po drugie, nowe spojrzenie na ołtarz dostarcza zupełnie nowych informacji na temat średniowiecznej sztuki sakralnej. Zdobienia widoczne na ołtarzu sugerują, że ołtarz był zrobiony przez mistrza z grupy Cosmati. To artyści kamieniarze, którzy wywodzili się z kilku rzeźbiarskich rodzin i pracowali od XII wieku w Rzymie. Tworzyli dekoracyjne mozaiki geometryczne, a ich technika była znana nie tylko we Włoszech, ale w całej Europie. – Technikę tę cechowało to, że jej mistrzowie potrafili ozdabiać duże powierzchnie niewielkimi ilościami szlachetnego marmuru, który w średniowiecznym Rzymie pozyskiwano głównie ze starożytnych budowli – poprzez składanie z największą precyzją małych kawałków marmuru i mocowanie ich do kamiennych podstaw w taki sposób, aby powstały geometryczne wzory – twierdzą uczeni. Krucjata? Nie, dziękuję! Piastowie niechętnie ruszali na „świętą wojnę" Książęta piastowscy niechętnie wyruszali na wyprawy krzyżowe do Palestyny, a krucjaty przeciw miejscowym poganom prowadzili nieudolnie. W końcu sprowadzili do brudnej roboty Krzyżaków. Badacze podkreślają, że sztuka ta była dobrze znana nie tylko w środowisku artystycznym, ale przede wszystkim papieżowi. – Tylko kilka dzieł sztuki Cosmati znanych jest poza Rzymem i jak dotąd tylko jedno poza Włochami. Znajduje się w Opactwie Westminsterskim, dokąd Papież wysłał jednego ze swoich mistrzów – mówi Berkovich. – Ołtarz krzyżowców, który odkryto ponownie w Jerozolimie, również musiał powstać z inicjatywy papieża: Wysyłając jednego z mistrzów Cosmati do Królestwa Jerozolimy z poleceniem, aby ten wykonał tam swoje dzieło sztuki, papież w ten sposób namaścił najświętszy kościół chrześcijan – twierdzi historyk. – Ołtarz główny jest zatem dowodem nieznanego wcześniej związku Rzymu z Jerozolimą, ważnego także dla historii sztuki europejskiej – dodał. Naukowcy mają nadzieję, że dalsze badania, nie tylko ołtarza, ale także źródeł historycznych i archiwów, pomogą rzucić więcej światła na to fascynujące dzieło sztuki, jak również ustalić, który mistrz je zbudował. Źródło: Austriacka Akademia Nauk. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Skalny kościół w Turcji skrywał cenną skamieniałość. Żyjątko przedstawia historię Jezusa
Skalny kościół sprzed 1600 lat niebawem zostanie udostępniony zwiedzającym. W trakcie prac badawczych naukowcy odkryli tam niezwykle cenną skamieniałość. Oto dolar piaskowy.
W tym artykule: Skalny kościół z wyjątkowym odkryciem Co symbolizował dolar piaskowy? Nowa atrakcja turystyczna w Turcji Turystyczny potencjał Turcji nie ogranicza się do uwielbianej przez wczasowiczów Antalyi czy Bodrum. Ojczyzna świętego Mikołaja (biskupa) może poszczycić się fascynującymi regionami również w interiorze. Za jeden z najbardziej malowniczych uchodzi Kapadocja, gdzie znajdują się słynne podziemne miasta. Skalny kościół z wyjątkowym odkryciem Jednym z ciekawszych, choć wciąż mało popularnych, regionów w Turcji jest Eğil. Okolica z roku na rok wzmacnia swoją pozycję jako ośrodek turystyki kulturalnej i religijnej. Podróżni przyjeżdżają tam, aby zobaczyć między innymi zamek asyryjski, w którym pochowano proroków Zülkifla i Elyesa (obaj wymienieni w Koranie). Eğil może jednak fascynować nie tylko wyznawców islamu. To też ważne miejsce w historii Żydów i chrześcijan. Przypomina o tym kościół w skale, będący miejscem szokującego odkrycia badaczy. Chodzi o skamieniałość stworzenia żyjącego na wybrzeżach Oceanu Spokojnego. To dolar piaskowy. Znalezisko jest owocem prac wykopaliskowych rozpoczętych 2 lata temu. Skalny kościół jest częścią klasztoru Mor Yuhanna. Yuhann to nie kto inny, jak Jan z Efezu. Duchowny jest uważany za jednego z pierwszych i najważniejszych historyków piszących w języku syriackim. Co symbolizował dolar piaskowy? Ministerstwu Kultury i Turystyki zależy na tym, aby liczący prawdopodobnie 1600 lat kościół został udostępniony turystom. Profesor Vecihi Özkaya, koordynujący wykopaliska na miejscu, powiedział, że archeolodzy odnaleźli tam monety państw europejskich i Imperium Osmańskiego oraz relikwie sakralne, cenione przez chrześcijan. Jedno z odkryć jest nadzwyczaj wyjątkowe. – Znaleźliśmy skamieniałość stworzenia, które żyło na wybrzeżach Oceanu Spokojnego. W świecie chrześcijańskim była uznawana za przedmiot związany z wiarą w Chrystusa. Jego skrzydła z pięcioma gwiazdkami symbolizują narodziny, śmierć i wniebowstąpienie Chrystusa. Dlatego [badany obiekt – przyp. red.] ma niezwykłą cechę jako kościół, w którym przechowywane są święte relikwie, ważne dla chrześcijan – mówi cytowany przez serwis Arkeonews. Dlaczego dolar piaskowy miał symbolizować narodziny, ukrzyżowanie i zmartwychwstanie Jezusa? Żyjątko to miało pięć otworów. Cztery na końcach skrzydeł układających się w gwiazdę i jeden w środku. Cztery dziury miały przedstawiać rany Chrystusa na przybitych do krzyża dłoniach i stopach. Środkowy otwór miał być z kolei odpowiednikiem boku Jezusa przebitego włócznią. Archeolodzy odnaleźli prawdopodobnie najstarszy chleb na świecie. Spędził w piecu tysiące lat To już kolejne cenne odkrycie archeologiczne w tureckiej neolitycznej osadzie. Badacze ustalili, że znalezisko to chleb. Aż trudno uwierzyć, ile ma lat. Jest czerstwy od tysiącleci. Nowa atrakcja turystyczna w Turcji Co wiadomo o kościele w skale? Özkaya przekazał, że świątynia powstała po połączeniu dwóch grobowców skalnych. Jak dodał, to ważne, ponieważ na murach zachowały się krzyże symbolizujące mniejszości chrześcijańskie zamieszkujące region w różnych okresach. Niektóre żyją tam do dziś. Wkrótce kościół zostanie otwarty dla zwiedzających. Na miejscu przeprowadzono już dokumentację i prace porządkowe. Do świątyni w skale będą prowadziły schody, zbudowane z myślą o turystach krajowych i zagranicznych. Źródło: Antolian Archeology. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
W Izraelu odkryto tabliczkę, która wspomina Jezusa. Inskrypcja głosi „Chrystus, zrodzony z Maryi”
W 2021 roku izraelscy naukowcy odnaleźli niewielką tabliczkę, na której znajdowała się inskrypcją wspominająca Jezusa. Zabytek miał ok. 1500 lat. Do dziś trwają badania, które mają wyjaśnić okoliczności powstania artefaktu.
W tym artykule: Starożytne tabliczki z pismem klinowym Tabliczka, która wspomina Jezusa Chrystusa Dowód na bizantyjski kościół sprzed 1500 lat Starożytne tabliczki to nie tylko niezwykle interesujące zabytki, ale również cenne źródło wiedzy dla archeologów. Przedmioty te często zawierają inskrypcje, które dostarczają informacji dotyczących minionych czasów. Niekiedy rzucają światło na życie codzienne, kulturę, religię, a także prawo, administrację, czy gospodarkę starożytnych społeczeństw i cywilizacji. Starożytne tabliczki z pismem klinowym W przeszłości analiza glinianych tabliczek z pismem klinowym przyczyniła się nawet do rozszyfrowania nieodczytanych systemów pisma. W lipcu 2023 roku Zespół naukowców z Uniwersytetu w Kolonii odszyfrował pismo, które używane było w państwie Kuszanów. To starożytne imperium, które zajmowało terytorium północnych Indii i Azji centralnej. Również w ubiegłym roku sztuczna inteligencja pomogła odczytać tabliczki z pismem klinowym sprzed 5 tysięcy lat. Tabliczki mogą nam również wiele powiedzieć o religii, a także jej rozwoju. W 2021 roku naukowcy odnaleźli napis liczący ponad 1500 lat, który wspominał Jezusa. Artefakt odkryto podczas wykopalisk archeologicznych we wsi et-Taiyiba, położonej w dolinie Jezreel, w północnym Izraelu. Co ciekawe, według eschatologii chrześcijańskiej (koncepcji końca świata i Sądu Ostatecznego) region ten uznawany jest za miejsce ostatecznej bitwy pomiędzy siłami dobra i zła, Boga i Szatana. Wielka bitwa nazywana jest w tradycji Chrześcijan Armagedonem. Eksperci wskazują, że „Armagedon" jest zniekształceniem nazwy miasta Megiddo. Tabliczka, która wspomina Jezusa Chrystusa Po dokładnym badaniu tabliczki z doliny Jezreel, archeolodzy odkryli, że widnieje na niej napis „Chrystus, zrodzony z Maryi”. Słowa zostały wyryte w języku greckim. Artefakt znajdował się w miejscu drzwi wejściowych do budynku datowanego na koniec V wieku naszej ery. Napis ten miał być swoistym poświęceniem budowli, w której znajdowała się tabliczka. – Jest to napis dedykacyjny, który został wyryty podczas odlewania fundamentów kościoła – powiedziała dr Leah Di-Segni, badaczka z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Hebrajskiego w Jerozolimie, która odszyfrowała tekst. Dwie gliniane tabliczki mogą pomóc rozszyfrować język, którego istnienie podawano w wątpliwość Naukowcy twierdzą, że gliniane tabliczki odnalezione w Iraku, mogą zawierać wskazówki pomocne do rozszyfrowania „zaginionego” języka amoryckiego, który przypomina hebrajski i aramejski. ... – Cała treść inskrypcji brzmi: „Chrystus zrodzony z Maryi. Oto dzieło najbardziej bogobojnego i pobożnego biskupa Teodozjusza oraz nędznego Tomasza. Zostało zbudowane od podstaw. Ktokolwiek tu wejdzie, niech się za nich modli” – dodała Di-Segni. Dowód na bizantyjski kościół sprzed 1500 lat Badaczka zauważyła, że zdanie „Chrystus zrodzony z Maryi” miało chronić przed złym okiem każdego, kto przekroczył próg tej budowli – Była to powszechnie używana fraza na początku inskrypcji i dokumentów z tamtych czasów – twierdzi archeolożka. – Napis wita wchodzących i błogosławi ich. Jest zatem jasne, że budynek był kościołem, a nie klasztorem. Kościoły witały wierzących przy wejściu, podczas gdy klasztory zwykle tego nie robiły – zwróciła uwagę autorka odkrycia. – Teodozjusz, którego wspomina tekst jako fundatora świątyni, był jednym z pierwszych biskupów chrześcijańskich w Bizancjum – dodaje. Dr Di-Segni twierdzi, że duchowny pełnił funkcję arcybiskupa w regionie. Oznacza to, że cieszył się najwyższą władzą religijną w arcybiskupstwie w mieście Bet Sze'an, do której należała dolina Jezreel. – To pierwszy dowód na istnienie kościoła bizantyjskiego we wsi et-Taiyiba i stanowi potwierdzenie innych znalezisk, które potwierdzały obecność chrześcijan w regionie – powiedział archeolog dr Walid Atrash z Izraelskiego Urzędu Starożytności (IAA). ŹRÓDŁO: Sci News Szukasz więcej fascynujących informacji na temat świata roślin i zwierząt, odkryć archeologicznych i nieskończonego Wszechświata? Zaprenumeruj magazyn „National Geographic Polska". Najnowszą ofertę znajdziesz na tej stronie. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Wiadomo, jak wyglądały porody w czasach przyjścia na świat Jezusa. Położna miała mieć długie palce
Jezus przyszedł na świat ponad 2 tysiące lat temu. Jego poród symbolizują na przykład szopki. Na ile jednak, to co w nich widzimy, pokazuje ówczesne realia położnictwa?
W tym artykule: Cesarstwo Rzymskie a położne Zalecenia antycznych lekarzy Idealna położna Boże Narodzenie to obok Wielkanocy jedno z najważniejszych chrześcijańskich świąt. Co ciekawe, obchodzili je nawet Słowianie. Pamiątka narodzin Jezusa do dziś jest świętowana niemal na całym świecie. Jedna z najpopularniejszych świątecznych tradycji to jasełka. Historia narodzin Chrystusa została spisana w Ewangelii św. Łukasza. Czytamy w niej, że Maryja „porodziła swego pierworodnego Syna, owinęła Go w pieluszki i położyła w żłobie, gdyż nie było dla nich miejsca w gospodzie”. W Biblii nie ma jednak szczegółów dotyczących przebiegu boskiego porodu. Badacze musieli więc posiłkować się innymi źródłami. Gdzie ich szukać? Opisy narodzin w starożytnym Rzymie zapewniają nam wgląd w położnicze zwyczaje tamtej epoki. Najbardziej zaskakują powszechne do dziś praktyki higieniczne. Cesarstwo Rzymskie a położne Według ustaleń biblistów, Jezus przyszedł na świat między 6 a 4 rokiem p.n.e. Judea i Betlejem znajdowały się wtedy w granicach Cesarstwa Rzymskiego. Co wiadomo o ówczesnych porodach? Matkom towarzyszyły sąsiadki, krewne, przyjaciółki, a nawet niewolnice, o ile pozwalały na to zasoby i status społeczny rodzącej. – Jeśli spojrzysz na nasze przedstawienia porodów z Cesarstwa Rzymskiego, zauważysz, że sceny te często podkreślają wspólnotę kobiet. Myślę, że ta perspektywa ma absolutnie kluczowe znaczenie dla zrozumienia społecznej natury porodu w świecie rzymskim – tłumaczy Anna Bonnell Freidin, historyk z Uniwersytetu Michigan. Jak dodaje, jeśli rodzinę było na to stać, położnymi były panie, które sprawowały rutynową opiekę medyczną nad kobietami i dziećmi. W miastach Cesarstwa Rzymskiego były też elitarne, wykształcone położne. Wychować geniusza. Jak pierwsze lata życia wpływają na rozwój mózgu? Mimo że dzieci wychowujemy od tysięcy lat, wciąż nie za dobrze rozumiemy, jak możliwe są siedmiomilowe skoki rozwojowe w mózgu dziecka. Błyskawiczne tempo rozwoju mózgu w pierwszych latach... Starożytne Cesarstwo Rzymskie było rozległe. Mimo że w każdej prowincji obowiązywało prawo rzymskie, społecznościom zazwyczaj nie narzucano określonych praktyk kulturowych lub religijnych. To oznacza, że praktyki porodowe i ciążowe mogły różnić się w zależności od regionu. W zależności od wyznania przyszli rodzice mogli czcić różne bóstwa lub składać ofiary. Jak tłumaczy Tara Mulder, historyczka z Uniwersytetu Kolumbii Brytyjskiej, położone miały wiele kompetencji. Były chociażby ekspertkami w zakresie prawa. W przypadku sporów dotyczących na przykład alimentów na dziecko proszono je o złożenie opinii na temat tego, czy kobieta rzeczywiście jest w ciąży lub urodziła. Zalecenia antycznych lekarzy Historycy czerpią wiedzę przede wszystkim ze sztuki nagrobnej i epigrafów, a także z korespondencji i tekstów medycznych z tamtych czasów. Najbardziej wszechstronne kompendium porodowe napisał Soranus z Efezu. Zebrał on wiedzę od położnych i uzupełnił o własne spostrzeżenia. Ówczesne położne musiały przestrzegać pewnych zalecań. Chodzi o praktyki, które nadal są standardem w szpitalach. Mowa między innymi o obcinaniu paznokci na krótko i myciu rąk. Nie wiadomo, czy położne były autorkami jakichkolwiek własnych dzieł. Nawet jeśli zostały po nich jakieś teksty, jak na razie nie zostały odkryte. I choć część praktyk w ramach opieki prenatalnej uchodzi za dość higieniczne, nie brakowało też takich, które narażały zarówno matkę, jak i płód. Według wytycznych Soranusa w ósmym miesiącu ciąży położne powinny pomagać przyszłej matce w „rozluźnianiu części ciała” za pomocą „czopków dopochwowych z gęsiego tłuszczu i szpiku” oraz wykonywać zastrzyki z oliwy z oliwek. Jak zauważa Mulder, proponowano wiele wkładów materiałów i instrumentów, które zwiększałyby ryzyko infekcji. Co prawda Soranus wspomina w tekście o myciu rąk, ale zabrakło tam wyjaśnienia, czemu miało służyć namydlanie dłoni i spłukiwanie brudu. Idealna położna Z tekstu Soranusa dowiadujemy się też, że idealna położna powinna być wykształcona, szanowana i krzepka. Ceniona była też dobra pamięć oraz długie palce (oczywiście z krótko obciętymi paznokciami). Najlepiej, gdyby położnej pomagały „trzy pomocnice”, dwie po bokach i jedna z tyłu. Ich role ograniczały się do trzymania rodzącej i wspierania w znoszeniu bólu. W przypadku porodu bez komplikacji położna miała mieć pod ręką takie przedmioty jak oliwa z oliwek, ciepła woda, bandaże i substancje zapachowe do pobudzenia rodzącej. Podczas porodu matce zalecano, aby siedziała na stołku położniczym. Było to specjalne krzesło z wysokim oparciem i otworem w siedzisku. Jeśli jednak podczas porodu coś poszło nie tak, na miejsce wzywano lekarza – zwykle mężczyznę. Wówczas było już jednak niemal pewne, że płodu nie uda się uratować. Lekarz miał przede wszystkim ratować życie matki. Źródło: National Geographic; opracowanie: Mateusz Łysiak Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
W Norwegii odkryto rzadką bizantyjską monetę. Sprowadził ją król wikingów i przedstawia Jezusa
Naukowcy uważają, że monetę do Norwegii mógł sprowadzić król Harald III Srogi. Złoty artefakt przedstawia Jezusa Chrystusa i prawdopodobnie pochodził z Bizancjum.
W tym artykule: Na monecie widoczny jest Jezus Chrystus Kto sprowadził monetę do Norwegii? Związki wikingów z Bizancjum Sława i bogactwa Haralda III Srogiego Norwescy archeolodzy otrzymali zgłoszenie o niezwykłym znalezisku. Pewien poszukiwacz skarbów badał górski region w gminie w gminie Vestre Slidrew południowo-zachodniej Norwegii z wykorzystaniem wykrywacza metalu. W pewnym momencie urządzenie zasygnalizowało obecność metalowego przedmiotu. Mężczyzna zaczął kopać i wydobył z ziemi zabytkową złotą monetę. Jego uwagę zwrócił wizerunek Jezusa Chrystusa, który znajdował się na awersie. Na monecie widoczny jest Jezus Chrystus Poszukiwacz od razu przekazał artefakt archeologom. Naukowcy dokonali analizy i stwierdzili, że moneta, która po raz pierwszy została wybita w Bizancjum pomiędzy 976 a 1025 r. n.e. Uczeni sugerują, że prawdopodobnie pochodzi z Konstantynopola (dzisiejszego Stambułu w Turcji), który był stolicą cesarstwa wschodniorzymskiego. – Otrzymujemy od poszukiwaczy skarbów wiele wspaniałych artefaktów, ale teraz pojawiło się znalezisko szczególnie istotne. Mówimy o bardzo rzadkim bizantyjskim zabytku numizmatycznym – napisali w oświadczeniu naukowcy. Na jednej strony monety znajduje się Jezus trzymający Pismo Święte. Na rewersie prawdopodobnie przedstawieni są cesarze Bazyli II (po lewej) i Konstantyn VIII (po prawej). Obaj władcy byli braćmi. Na monecie znajdują się również dwa napisy. Jeden po łacinie, który brzmi: „Jezus Chrystus, król królów”. Drugi po grecku: „Bazyli i Konstantyn, cesarze Rzymian”. Kto sprowadził monetę do Norwegii? – Moneta została wybita pod koniec panowania Bazylego II lub na początku rządów, czyli pomiędzy 976 a 1025 rokiem naszej ery. Świadczy o tym kropkowana, potrójna krawędź wokół monety – wyjaśniają archeolodzy. Ten rodzaj małej monety znany był jako „histamenon nomisma”. Po raz pierwszy wprowadzono ją około 960 r. n.e. Archeolodzy zastanawiają się, jak ta bizantyjska moneta znalazła się w tej części Norwegii. Uczeni podejrzewają, że do kraju mógł przywieźć ją Harald III Srogi, król Norwegów w latach 1045–1066. Jeszcze jako młodzieniec w 1031 roku uczestniczył w ruskiej wyprawie przeciwko królowi Polski Mieszkowi II. Trzy lata później wyruszył wraz ze swoimi 500 wojownikami do Bizancjum. Wikingowie zostali najemnikami cesarskiej armii. – W Konstantynopolu Harald był częścią cesarskiej gwardii wareskiej, zwanej także waregami lub „strażnikami Bizancjum”. W starszych źródłach bizantyjskich Harald nazywany jest Araltesem. W tamtych czasach panował zwyczaj, że strażnicy otrzymywali prawo, na mocy którego po śmierci cesarza mogli zabrać z jego pałacu wszelkie kosztowności, jakie chcieli. Za czasów Haralda w Bizancjum zmarło trzech cesarzy – twierdzą norwescy archeolodzy. Związki wikingów z Bizancjum Harald w latach 1040–1041 brał udział w tłumieniu powstania Bułgarów. Wiosną 1042, już jako dowódca elitarnej gwardii wareskiej, uczestniczył w obaleniu cesarza Michała V. W tym samym roku postanowił opuścić Bizancjum i wrócić do Norwegii. Na przeszkodzie stanął mu nowy cesarz, Konstantyn IX Monomach, który nie chciał wyjazdu zdolnego wikinga. Co ciekawe, legenda głosi, że to żona cesarza miała wpływ na ostateczną decyzję Haralda o pozostaniu w Bizancjum. Niektórzy historycy zwracali uwagę na ich rzekomy romans. W 1043 roku Harald ostatecznie uciekł z cesarstwa wraz ze zbrojnym oddziałem i zdobytymi podczas wieloletniej służby łupami. Wrócił do Rusi Kijowskiej pod panowaniem Jarosława Mądrego, a następnie przedostał się do Norwegii. – Skarby, które zdobył w czasie służby w straży cesarskiej w Konstantynopolu, przekazał wielkiemu księciu Jarosławowi Mądremu. Między innymi dlatego, aby Harald mógł poślubić jedną z córek Jarosława, Elżbietę Jarosławównę – czytamy w oświadczeniu. Sława i bogactwa Haralda III Srogiego Według wikińskich sag, Harald i jego ludzie zdobyli fortunę dzięki pracy jako najemnicy Bizancjum. W roku 1045, gdy w końcu wrócili do Norwegii, przypłynęli statkami załadowanymi złotem i innymi kosztownościami. O ich sławie słyszał cały kraj. Jego krewny, ówczesny król Norwegii Magnus I Dobry, uczynił go z tego powodu współrządcą. Po kilku wspólnych wyprawach Magnus zachorował i zmarł w Jutlandii, a Harald został samodzielnym władcą. – W jaki sposób moneta trafiła do Vestre Slidre? Wiemy, że region był częścią diecezji Bjørgvin aż do 1125 roku. A jedna ze starszych tras komunikacyjnych nazywa się Bispevegen. Nie jest wykluczone, że moneta zaginęła podczas podróży któregoś z duchownych – podsumowują archeolodzy. Źródło: Innlandet fylkeskommune. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Włócznia Przeznaczenia – znaczenie i historia. Gdzie znajduje się ta relikwia Męki Pańskiej?
Ludzie średniowiecza olbrzymią wagę przywiązywali do relikwii. Za jedną z najświętszych uchodziła Włócznia Przeznaczenia. Czy święte ostrze z obrazów Męki Pańskiej naprawdę wyglądało tak jak grot przechowywany przez cesarzy w Wiedniu?
W tym artykule: Legendy o Włóczni Przeznaczenia Gdzie znajduje się Włócznia Przeznaczenia? Znaczenie Włóczni Przeznaczenia Czy Święta Włócznia jest prawdziwa? W komedii „Monty Python i Święty Graal” król Artur pyta rycerzy francuskich stojących na blankach zamku, czy przyłączą się do niego, by szukać cudownego kielicha, świętego Graala. Ci, po krótkiej wymianie zdań, stwierdzają butnie, że nie przyłączą się, bo mają już jeden taki kielich. W podobnej sytuacji znalazł się bizantyjski cesarz Aleksy I, gdy Rajmund z Tuluzy, bohater pierwszej wyprawy krzyżowej, przywiózł mu w hołdzie Świętą Włócznię. Radość Aleksego była umiarkowana, bowiem on także już jedną taką miał. Każdy szanujący się krzyżowiec wracał z wyprawy z cenną relikwią. Najwyżej w rankingu stały te, które miały kontakt z krwią Chrystusa. Posiadaniem włóczni, którą przebito Jego bok, chlubił się w średniowieczu niejeden władca, m.in. król Wizygotów Alaryk Śmiały, cesarz Konstantyn, Karol Wielki, Ottonowie, władcy Wenecji. Włócznie mnożyły się niczym króliki. Czy któraś z nich była prawdziwa? Do dziś historycy i pasjonaci biedzą się nad rozwiązaniem tej zagadki. Legendy o Włóczni Przeznaczenia Na poły legendarna, na poły udokumentowana historia Świętej Włóczni (a właściwie wielu włóczni) rozpoczyna się od słów Ewangelii wg św. Jana: „Lecz gdy podeszli do Jezusa i zobaczyli, że już umarł, nie łamali Mu goleni, tylko jeden z żołnierzy włócznią przebił mu bok i natychmiast wypłynęła krew i woda”. W ten sposób rzymski żołdak Longinus (jego imię pojawia się dopiero w apokryficznej Ewangelii Nikodema) stwierdził śmierć Jezusa. Według kolejnych apokryfów nawrócił się na wiarę chrześcijańską i zginął śmiercią męczeńską. Komu przekazał lancę, źródła milczą. Ponoć miał ją w swym posiadaniu inny męczennik Kościoła, Maurycy (dlatego nazywana jest często włócznią św. Maurycego). Kolejna wzmianka związana z legendą Świętej Włóczni wiąże się ze świętą Heleną, matką Konstantyna Wielkiego. W 325 roku odwiedziła Jerozolimę, gdzie nie tylko odnalazła krzyż Męki Pańskiej, lecz także włócznię i gwóźdź z krzyża. Włócznia Przeznaczenia aż do VII wieku pozostawała w Jerozolimie i dopiero wówczas trafiła do Bizancjum. W pierwszej połowie XIII stulecia dotarła do Francji, lecz podczas rewolucji ślad po niej zaginął. Być może była to właśnie ta włócznia, którą cesarz Aleksy „już miał”, gdy rycerz Rajmund sprezentował mu drugą. Odkryto rzadką monetę sprzed czasów rzymskich. Ujawniła tożsamość mało znanego władcy Celtów W Wielkiej Brytanii odnaleziono złotą monetę, którą wyprodukowano ok. 2100 lat temu. Naukowcy odkryli, że wybito na niej imię mało znanego władcy sprzed czasów rzymskich. Gdzie znajduje się Włócznia Przeznaczenia? Obecnie co najmniej cztery miejsca na świecie szczycą się swoimi związkami z niezwykłą relikwią Męki Pańskiej. Pierwsze to krakowska katedra na Wawelu, gdzie przechowywana jest replika ofiarowana Bolesławowi Chrobremu przez cesarza Ottona III w 1000 roku. Drugie to XII-wieczny klasztor Geghard z Armenii, w którym – zgodnie z tradycją – przechowywane było ostrze włóczni przywiezionej tu przez świętego Judę Tadeusza. Trzecie miejsce to Watykan. Relikwia watykańska wiąże się z następną konsternacją, której doznał z kolei sir John Mandeville podróżujący do Konstantynopola. W swoim dzienniku podróży z 1357 roku wyznaje, że nad Bosforem miał możność oglądać ostrze włóczni, choć – zupełnie inne – widział już przedtem w Paryżu. Nie jest wykluczone, że sam Mandeville, jak i jego dzienniki są fikcją literacką, ale sfabularyzowane fakty anonimowy autor zaczerpnął zapewne ze swoich własnych doświadczeń. Prawdopodobnie to właśnie bizantyjska relikwia trafiła do rąk Turków, po czym – już z całą pewnością – została w 1492 r. wysłana papieżowi Innocentemu VIII przez tureckiego sułtana Bajazyda. Do dziś przechowywana jest w Bazylice św. Piotra, choć Kościół nie upiera się przy jej autentyczności. Czwarte miejsce to Wiedeń. Egzemplarz z muzeum w Hofburgu jest uważany za „najprawdziwszy”. To on odegrał największą rolę w nowożytnej historii Europy. Znaczenie Włóczni Przeznaczenia Włócznia Longinusa po raz pierwszy pojawiła się na arenie dziejów jako dar papieża Leona III dla Karola Wielkiego. Jak trafiła do rąk papieża – nie wiadomo. Niemiecki król Henryk I Ptasznik uznał, że nie ma ceny, której by nie zapłacił, byle tylko wejść w posiadanie relikwii. Dopiął swego (oddał w zamian Rudolfowi, królowi Burgundii, część Szwabii), a włócznia przyniosła mu wiele zwycięstw. Pokonał Węgrów, a potem dał ją synowi Ottonowi, by ten wzmocniony boskim atrybutem wyruszył przeciwko swemu bratu. W tamtych czasach polityka i religia stanowiły jedność, dlatego „lancea sacra” stała się symbolem władzy danej od Boga. Symbolizowała nie tylko siłę, lecz także prawo moralne władcy. W średniowieczu jej ranga była równie wysoka, jeżeli nie wyższa niż korony. Dlatego właśnie Bolesław Chrobry otrzymał od Ottona III dar w postaci kopii tej najcenniejszej na świecie relikwii. Kolejni cesarze i papieże wykorzystywali potencjał tkwiący w świętej włóczni. Aż do czasów reformacji w drugi piątek po Wielkanocy obchodzono tzw. Święto Włóczni Pańskiej – najpierw w Pradze, a potem w Norymberdze. Podczas niego wystawiano ją (z umieszczonym w grocie gwoździem) na widok publiczny. Z czasem autorytet królewskich insygniów zaczął blaknąć, aż w XVIII w. stały się raczej obiektem muzealnym niż obiektem kultu. Potem w obawie przed zakusami Napoleona Bonaparte, nadciągającego ze swoją armią, włócznię wywieziono z Norymbergi i ukryto w skarbcu wiedeńskiego Hofburga. Najczarniejszy rozdział historii włóczni związany jest z Hitlerem. Przypomniał on sobie moc i średniowieczną symbolikę „lancea sacra”. Postanowił wykorzystać ją do wzmocnienia autorytetu nazistowskiej ideologii. W 1938 r., po Anschlusie, kazał zabrać włócznię z Wiednia do Norymbergi. Wracała jakoby do swojej ojczyzny, by służyć jako symbol jedności, siły i wielkości narodu niemieckiego. Po zakończeniu wojny Amerykanie zwrócili ją wiedeńczykom. Czy Święta Włócznia jest prawdziwa? Współczesna archeologia jest niestety niełaskawa dla najwspanialszych nawet mitów. Wiedeńska lanca nie jest z pewnością tą, którą Longinus przebił bok Chrystusa. Pochodzi dopiero z VIII stulecia, z czasów Karolingów. Niektórym konfrontacja z tak bezduszną prawdą przychodzi z trudnością. Ponieważ grot włóczni był wielokrotnie przerabiany i naprawiany, austriacki uczonych Erik Szameit wyraził nieśmiałą sugestię, że być może niektóre metalowe elementy włóczni są dużo starsze i pochodzą jednak z czasów rzymskich. Niespodziewanie uzyskał wsparcie z Wysp Brytyjskich. Metalurg i dziennikarz Robert Feather po wykonaniu badań rentgenowskich i fluorescencyjnych ogłosił, że wprawdzie samo ostrze bez wątpienia pochodzi z wieków średnich, to długość i kształt żelaznego gwoździa wykazuje uderzające podobieństwo do tych, których używali Rzymianie w I wieku n.e. Tym samym nie wykluczył, że pochodzi on z krzyża, na którym zmarł Chrystus. Hanna Adamkowska – dziennikarka, publikowała na łamach „Focusa” i „Coachingu”.
Odnaleziono zaginiony fragment włoskiego artefaktu. 109 lat temu cenny zabytek został skradziony
Włoskie władze poinformowały, że po 109 latach udało się odnaleźć zaginiony fragment słynnego złotego drzewka Lucignano. Brakujący element zabytku znajdował się w toskańskiej jaskini.
W tym artykule: Kradzież niezwykle cennego Złotego Drzewa Po 109 latach udało się odnaleźć brakujące fragmenty Dziedzictwo kultury Włoch częściowo uratowane Złote drzewo z Lucignano to majestatyczny relikwiarz, który uważany jest za arcydzieło średniowiecznego złotnictwa. Ma 2,7 metra wysokości. Tworzono je w dwóch etapach. Pierwszą wersję zabytku stworzył w 1350 nieznany złotnik. Ostatnia modyfikacja nastąpiła w 1471 roku i odpowiadał za nią słynny artysta z Sieny Gabriello D’Antonio. Drzewo zostało przekazane duchownym z kościoła św. Franciszka w Lucignano. Kradzież niezwykle cennego Złotego Drzewa Zabytek wykonano z pozłacanego srebra i miedzi. Konstrukcja jest metaforą życia Jezusa. Korzeń, pień i gałęzie mają oznaczać trzy etapy: jego początki, mękę i zmartwychwstanie. W 1914 roku cenny zabytek został skradziony i rozbity na kawałki. Śledczy sugerowali, że złodzieje chcieli sprzedać fragmenty na czarnym rynku. To dlatego, że zabytek był zbyt rozpoznawalny, aby bezpiecznie pozbyć się go w całości. Po kradzieży ocalały jedynie resztki gałęzi i część podstawy. Sprzedaż i tak okazała się bardzo trudna. Fragmenty ukryto w różnych kryjówkach we Włoszech, m.in. w okolicach Sarteano, niedaleko Sieny. Wiele z fragmentów odnaleziono w latach 1927–1929, ale najważniejszych elementów krucyfiksu, czterech okrągłych medalionów, pięciu srebrnych tabliczek, trzech miniatur i kilku złoconych gałęzi nie udało się odzyskać. Po 109 latach udało się odnaleźć brakujące fragmenty Złoty zabytek udało się odrestaurować. Dzięki części odzyskanych fragmentów i replik brakujących elementów wykonanych na podstawie starych fotografii z XIX wieku, konserwatorzy sztuki zrekonstruowali całe drzewo w 1933 roku. Wydawało się, że zaginione części drzewka przepadły bezpowrotnie. Nikt nie widział ich od 109 lat. Jednak najnowsze doniesienia z Włoch sugerują, że jeszcze nie wszystko stracone. Całun Turyński. Dowód na istnienie Jezusa czy doskonała mistyfikacja? Całun Turyński od wielu lat wywołuje wiele kontrowersji. Naukowcy do dziś spierają się, czy to właśnie to płótno, w które został owinięty Jezus Chrystus zaraz po ukrzyżowaniu. Co zate... Władze Toskanii wydały komunikat, że w rejonie miasta Arezzo udało się odnaleźć 5 zaginionych fragmentów – Otrzymaliśmy informację o tym, że 5 tabliczek ze Złotego Drzewa, które pierwotnie znajdowały się na odwrocie medalionów z gałęzi, znajdują się w jaskini nieopodal Arezzo – czytamy w komunikacie. Dziedzictwo kultury Włoch częściowo uratowane W oświadczeniu przekazano, że odnaleziono również jeden z pergaminów z portretem proroka, kryształ górski, który powiększał ów portret, a także 16 wizerunków świętych, które zdobiły podstawę Złotego Drzewa. Konserwatorzy już otrzymali zadanie, aby ponownie umieścić brakujące elementy w relikwiarzu. Wymaga to częściowego demontażu zabytku. https://publish.twitter.com/?query=https%3A%2F%2Ftwitter.com%2FAncientPages%2Fstatus%2F1721552577077072062&widget=Tweet – Mam nadzieję, że części Złotego Drzewa, które nie zostały jeszcze odnalezione, uda się jak najszybciej odzyskać. To niezwykle ważny zabytek i część dziedzictwa narodowego Włoch, jak i regionu Toskanii – powiedział dr Andrea Di Pasquale, przedstawiciel włoskiego Ministerstwa Kultury. Jednak poszukiwania nie będą łatwe. Na razie brakuje tropu, który prowadziłby do innych skradzionych elementów. Najnowsze odkrycie jest jednak nadzieją, że w przyszłości uda się skompletować wszystkie fragmenty zabytku. Źródło: Esseci Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Niesławny biblijny zdrajca. Kim był Judasz Iskariota?
Kim był Judasz Iskariota? Co się z nim stało po zdradzeniu Jezusa Chrystusa? Historycy nie potrafią przedstawić wielu konkretnych faktów dotyczących życia tego apostoła. Zebraliśmy wszystko, co nauce wiadomo na jego temat.
W tym artykule: Dlaczego Judasz zdradził Chrystusa? Jak skończył Judasz? Kim była rodzina Judasza? Kim był Judasz? Nawet przydomek Judasza Iskarioty jest przedmiotem dyskusji. Niektórzy uważają, że przezwisko pochodzi od hebrajskiego słowa oznaczającego „zyskiwać" lub „kłamca". Podczas gdy inni sugerują, że Iskariota może wskazywać na pochodzenie z miasteczka Kerioth pod Hebronem. Istnieje również teoria, że Iskariota odnosi się do łacińskiego słowa „siccarius", które oznaczało żydowskich rebeliantów zabijających Rzymian i ich sympatyków. Dlaczego Judasz zdradził Chrystusa? Ewangeliści są zgodni, że Judasz zdradził Jezusa Chrystusa dla pieniędzy. Według Marka i Mateusza, Judasz udał się do kapłanów po namaszczeniu Jezusa w Betanii, ponieważ nie mógł pogodzić się z marnotrawstwem cennych perfum, które można było sprzedać z zyskiem. Ewangelia Jana dodaje, że Judasz był skarbnikiem apostołów i korzystał z tej pozycji, aby kraść. Zatem był człowiekiem chciwym. Historia o 30 srebrnikach ma wymiar teologiczny. Autorzy ewangelii wierzyli, że Stary Testament zapowiadał wydarzenia z życia Jezusa. Na jego stronicach srebrne monety pojawiają się jako narzędzie zdrady. W Starym Testamencie Józef został sprzedany do Egiptu za srebrniki. Żona Samsona zgodziła się wydać sekret mocy męża za tę samą sumę. Suma 30 srebrników ma wymiar symboliczny, ponieważ była to cena niewolnika. Ewangelie Łukasza i Jana sugerują również, że Judasz mógł zostać opętany przez diabła. „Jezus odpowiedział: 'Ten, któremu ja podam kawałek chleba, ten zdradzi mnie'. Po czym umoczył kawałek chleba, podał Judaszowi, synowi Szymona Iskarioty. A po tym, jak Judasz zjadł kawałek chleba, wszedł w niego szatan". Następnie Jezus polecił Judaszowi, aby zrobił to, co zaplanował. Jak skończył Judasz? Nie ważne, co skłoniło Judasza do zdrady, starożytni autorzy zgadzają się, że spotkał go tragiczny koniec. Jednakże nie ma jednomyślności co do szczegółów. Mateusz twierdzi, że po zwróceniu pieniędzy kapłanom Judasz poszedł się powiesić. Autor Dziejów Apostolskich podaje inną wersję, powołując się na samego Piotra. „Za pieniądze, niegodziwie zdobyte, nabył ziemię i spadłszy głową na dół, pękł na pół i wypłynęły z niego wszystkie jego wnętrzności". Papiasz, żyjący na przełomie I i II wieku, miał znać ustne nauczanie apostołów i podaje inną wersję śmierci Judasza. Według niego, zdrajca miał się roztyć do potwornych rozmiarów, aż nabrzmiał od ropy i został żywcem zjedzony przez robactwo. To spowodowało jego pęknięcie. Pierwsi chrześcijanie byli więc niepewni, jak dokładnie zginął Judasz, a w późniejszych wiekach próbowano rozwiązać to zamieszanie, łącząc różne opisy. Wizja Judasza wiszącego na sznurze z otwartym brzuchem była tak sugestywna, że w epoce nowożytnej, gdy karano zdrajców powieszeniem, pilnowano, by nie zmarli od razu i dodatkowo rozcinano im brzuchy. Nieścisłości w opisie śmierci Judasza nie zmieniły jednego. Chrześcijanie na ogół nie wątpili w potępienie zdrajcy. Autorzy kilku apokryfów podają, że przed zmartwychwstaniem Jezus miał wyprowadzić z piekła dusze, pozostawiając we władzy diabła jedynie Kaina, Heroda i właśnie Judasza. Tę historię rozwinął później Dante, umieszczając Judasza w najniższym kręgu piekła, w paszczy samego Lucyfera, za towarzyszy kaźni mając Brutusa i Kasjusza. Dante, zwolennik cesarstwa, mógł chcieć w ten sposób dać upust swoim politycznym sympatiom. Dążenie do porządku znajduje odzwierciedlenie w swoistej hierarchii. Iskariota, będąc winien większej zbrodni, pochłaniany jest od pasa w górę, gdy tymczasem głowy jego towarzyszy wystają na zewnątrz. Zaginiona królowa? Najważniejszą osobą w Hiszpanii epoki miedzi nie był mężczyzna, ale młoda kobieta Analiza szkliwa zębowego wykazała, że człowiekiem najwyższym rangą na Półwyspie Iberyjskim 5 tys. lat temu była kobieta. I to niemająca nawet 30 lat. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/zaginiona-krolowa-najwazniejsza-osoba-w-hiszpanii-epoki-miedzi-nie-byl-mezczyzna-ale-mloda-kobieta-ryc-miriam-lucianez-trivino-640a4b4.jpg" width="938" height="608" alt="Zaginiona królowa? Najważniejszą osobą w Hiszpanii epoki miedzi nie był mężczyzna, ale młoda kobieta (ryc. Miriam Lucianez Trivino)" title="Zaginiona królowa? Najważniejszą osobą w Hiszpanii epoki miedzi nie był mężczyzna, ale młoda kobieta (ryc. Miriam Lucianez Trivino)" /> Kim była rodzina Judasza? Nie tylko śmierć Judasza budziła zainteresowanie, ale także jego rodzina. Według „Etiopskiego męczeństwa Piłata" Judasz był szwagrem Barabasza. Jego żona naciskała na niego, by poprosił Jezusa o uwolnienie jej brata, ale Jezus odmówił. Kobieta podburzała małżonki kapłanów, przyczyniając się do ukrzyżowania Jezusa. Grecka Ewangelia Nikodema opowiada inną historię. Po zdradzie, Judasz postanowił popełnić samobójstwo z obawy przed zemstą zmartwychwstałego Jezusa. Żona próbowała go pocieszyć, mówiąc, że powrót do życia jest niemożliwy. Po zakończeniu przemówienia, „kogut rozpostarł skrzydła i zapiał trzy razy". Judasz, który zobaczył ten cud, poszedł się powiesić. „Złota legenda" Jakuba de Voragine również próbuje wyjaśnić rodzinne powiązania Judasza. Według legendy, ojcem Judasza był Szymon Ruben z izraelskiego plemienia Dan, a matką – nieznana kobieta o imieniu Cyborea. Kobieta miała sen, w którym jej syn sprowadził zagładę na cały naród żydowski. W obawie przed przepowiednią, rodzice włożyli Judasza do koszyka i puścili na morze. Chłopiec dopłynął na wyspę Skariot, gdzie został znaleziony przez miejscową królową i wychowany z jej własnym dzieckiem. Wraz z upływem czasu, Judasz ujawniał swoje paskudne cechy charakteru, aż w końcu odkrył prawdę o swoim pochodzeniu. W złości zabił swojego przybranego brata i uciekł do Judei, gdzie znalazł zatrudnienie u boku Piłata. W nagrodę za swoją wierną służbę, namiestnik ożenił Judasza z wdową po zmarłym sąsiedzie, którego zabił. Dodał również majątek zmarłego do jego posiadania. Jednakże pewnego dnia, świeżo poślubiona małżonka zaczęła skarżyć się na swoje nieszczęścia, w tym na utonięcie swojego dziecka w morzu i śmierć swojego męża. Usłyszawszy to, Judasz rozpoznał w niej swoją matkę i w zabitym ojca. Pragnąc odpokutować swoje winy, został uczniem Jezusa, ale nie zdołał dłużej powstrzymać się od złego. Najpierw okradał apostołów, a na końcu sprzedał Jezusa. Ta historia przypomina wątki z mitów o Edypie czy Parysie. Autor „Złotej legendy" nie wierzył w tę opowieść i tłumaczył, że przytacza ją za nieznanym bliżej apokryfem. Jego anonimowy twórca chciał powiedzieć, że Judasz był od urodzenia zły, a od swojego losu nie miał odwrotu. Sen Cyborei może również świadczyć o tym, że autor chciał rozciągnąć winę apostoła na wszystkich Żydów – wskutek zdrady Judasza ma ich spotkać zagłada. Nasz ekspert Adam Węgłowski Adam Węgłowski – dziennikarz i pisarz. Były redaktor naczelny magazynu „Focus Historia”, autor artykułów m.in. do „Przekroju”, „Ciekawostek historycznych”. Wydał serię kryminałów retro o detektywie Kamilu Kordzie, a także książki popularyzujące historię, w tym „Bardzo polską historię wszystkiego” oraz „Wieki bezwstydu”. Napisał też powieść „Czas mocy” oraz audioserial grozy „Pastor” – rozgrywający się na przełomie wieków XVII i XVIII w Prusach. W swoich rodzinnych stronach, na Mazurach, autor umiejscowił także powieści „Pruski lód ” oraz „Upierz”.
Głowa Jana Chrzciciela jako symbol biblijnej zemsty. Kto skazał na śmierć żydowskiego proroka?
Według biblijnego opisu Jan Chrzciciel został skazany na śmierć przez ścięcie. Żydowski prorok zmarł na życzenie Salome, która nakłoniła Heroda, aby zlecił egzekucję. Archeolodzy od lat szukali miejsca, w których mogły wydarzyć się te sceny. Gdzie zginął Jan Chrzciciel? Czy głowa Jana Chrzciciela naprawdę została przekazana na tacy?
W tym artykule: Kim był Jan Chrzciciel? Jak zginął Jan Chrziciel? Gdzie zginął Jan Chrzciciel? Jan Chrzciciel, zwany również Janem Baptystą, był żydowskim prorokiem i pustelnikiem. Urodził się pomiędzy 6 p.n.e. a 2 r. p.n.e. w En Kerem, a zmarł ok. 32 roku n.e. prawdopodobnie w Macheroncie. To właśnie w fortecy Heroda Wielkiego usytuowanej na szczycie pustynnego wzgórza w Jordanii, męczennik miał zginąć przez ścięcie głowy. Już sama arabska nazwa starożytnego fortu oznacza dosłownie „fortecę ścięcia” i ma nawiązywać do odwołuje się do miejsca kaźni. Kim był Jan Chrzciciel? Według Biblii Jan Chrzciciel miał być krewnym Jezusa. W Ewangelii Łukasza czytamy, że Baptysta urodził się pół roku przed Chrystusem w „mieście w Judzie”. Badacze utożsamiają to miejsce z wioską Ain Kerem w Zachodniej Jerozolimie. Był synem żydowskiego starszego kapłana Zachariasza i niepłodnej kobiety nazywanej przez Ewangelistę Elżbietą. To właśnie kobieta miała być spokrewnioną z Marią z Nazaretu, matką Syna Bożego. Młody Jan chciał w dorosłym życiu zostać kapłanem. Jego plany pokrzyżowała jednak śmierć obojga rodziców. Po tym, jak został sierotą, rozpoczął życie pustelnika na Pustyni Judzkiej. To właśnie tam nawiązał kontakt z esseńczykami, którzy mieli duży wpływ na jego przyszłe poglądy, chociaż jego nauczanie nie zawsze zgadzało się z esseńskimi doktrynami. Wkrótce jego słuchacze zaczęli uznawać go za Mesjasza, czemu Jan Baptysta zdecydowanie zaprzeczał. To właśnie na pustyni rozpoczęła się jego misja jako proroka. Według Ewangelii Jan został powołany, aby wzywał ludzi do nawrócenia oraz przygotował ich drogę do publicznej służby Mesjasza. Miał głosić potrzebę odnowy wewnętrznej i duchowej. Przypieczętowaniem przemiany i potwierdzeniem wejścia na nową drogę życia był chrzest, którego prorok udzielał słuchaczom w rzece Jordan. Ewangelie Synoptyczne podają, że to właśnie Baptysta był człowiekiem, który ochrzcił samego Zbawiciela. Jak zginął Jan Chrziciel? To właśnie nauczanie Jana Chrzciciela stało się przyczyną jego męczeńskiej śmierci. Według Ewangelistów prorok został uwięziony przez Heroda Antypasa, tetrarchę Galilei ze względu na swoje nauki i krytykę króla za poślubienie Herodiady, żony swojego brata Filipa. Według Ewangelii Marka żydowski nauczyciel powiedział Herodowi – Nie wolno ci mieć żony brata swojego – Słowa te wyjątkowo dotknęły Herodiadę, której nie spodobała się krytyka i od tamtego czasu poprzysięgła zemstę na Janie Chrzcicielu. Wkrótce podczas urodzin Heroda, córka jego żony, Salome, wystąpiła przed gośćmi. Miała tańczyć tak, że król w podziękowaniu obiecał dać jej wszystko, o co poprosi. Dziewczyna miała jedno życzenie. Zażądała głowy Jana Chrzciciela. Tetrarcha był zmuszony spełnić to żądanie, ponieważ wcześniej złożył obietnicę. Z drugiej strony Józef Flawiusz, żydowski historyk tłumaczy tę zbrodnie pobudkami czysto politycznymi. Prorok zyskujący zbyt duże poparcie społeczne był dla Heroda Antypasa szczególnie niewygodny. Czy są jakiekolwiek dowody na to, że Jezus naprawdę istniał? Współcześnie ponad 2 miliardy osób wyznaje chrześcijaństwo i deklaruje wiarę w Chrystusa. Jednak kim tak naprawdę był Jezus? Dla wielu jest Bogiem, ale w niektórych religiach pojawia się... Ostatecznie głowa proroka została przyniesiona na tacy i wręczona Salome, a następnie przekazana jej matce. Tak Ewangelia według Marka opisuje całą sytuację (Biblia Tysiąclecia): – Otóż, kiedy obchodzono urodziny Heroda, tańczyła córka Herodiady wobec gości i spodobała się Herodowi. Zatem pod przysięgą obiecał jej dać wszystko, o cokolwiek poprosi. A ona przedtem już podmówiona przez swą matkę: ”Daj mi - rzekła - tu na misie głowę Jana Chrzciciela!”. Zasmucił się król. Lecz przez wzgląd na przysięgę i na współbiesiadników kazał jej dać. Posłał więc [kata] i kazał ściąć Jana w więzieniu. Przyniesiono głowę jego na misie i dano dziewczęciu, a ono zaniosło ją swojej matce – Wydarzenie z udziałem herodiańskiej femme fatale stało się z czasem jednym z głównych motywów w malarstwie i rzeźbie od wczesnego chrześcijaństwa, przez renesans aż do współczesności. Emanującą erotyzmem i zmysłowością tancerkę z krwawą zbrodnią łączyli Klimt, Moreau, Tycjan czy Caravaggio. Gdzie zginął Jan Chrzciciel? W gruzach położonej w Jordanii dawnej twierdzy Heroda Wielkiego, Macheroncie, archeolodzy odkryli miejsce w którym jego syn, Herod Antypas ok. roku 29 n.e. miał skazać na śmierć Jana Chrzciciela. Salome autor: Lovis Corinth Miejsce, w którym Salome tańczyła dla Heroda Antypasa znaleźć mieli archeolodzy pracujący przy projekcie „Machaerus Excavations and Surveys at the Dead Sea”, co dyrektor tegoż opisał w wydanej w 2020 roku książce „Holy Land Archaeology on Either Side: Archaeological Essays in Honour of Eugenio Alliata”. Odnaleziony dziedziniec, pisał Vörös, ma niszę o charakterystycznym kształcie apsydy w której to zapewne stał tron Heroda Antypasa. Choć miejsce to odkryto już podczas prac archeologicznych 40 lat temu, dopiero teraz połączono niszę z tronem tetrarchy. Salome tańcząca przed Herodem autor: Gustave Moreau Zespół Vörösa prowadził od lat prace rekonstrukcyjne w Macheroncie i w książce, jak twierdził autor z Live Science, pokazywał prawdopodobny wygląd tego miejsca w czasie egzekucji Jana Chrzciciela. Zdania ekspertów od archeologii biblijnej są jednak podzielone. Krytycy tej teorii zwracają uwagę m.in. na rozmiar niszy, dużo skromniejszej niż np. miejsce w którym stał tron ojca Heroda Antypasa. Z kolei, jak donosił Jewish Press, węgierscy archeolodzy odkopali w twierdzy także wannę do rytualnych kąpieli oczyszczających, pozostałości balist (rzymskich maszyn oblężniczych) oraz szereg monet i naczyń. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Ukrzyżowanie było jedną z najokrutniejszych kar starożytności. Tak prawdopodobnie zmarł Jezus Chrystus
Już starożytni ludzie zdawali sobie sprawę, jak okrutne jest ukrzyżowanie. Była to nie tylko forma kary i egzekucji, ale również hańba dla skazanego. Taki los spotykał najczęściej niewolników oraz buntowników. Według Biblii to właśnie w ten sposób zmarł Jezus Chrystus.
W tym artykule: Jak wyglądało ukrzyżowanie? Ukrzyżowanie nie powodowało śmierci Pierwszy dowód na ukrzyżowanie w Europie północnej Dowody na ukrzyżowanie są niezwykle rzadkie Śmierć na krzyżu Jedną z najokrutniejszych kar śmierci, które wykonywano w starożytności było ukrzyżowanie. Nawet Cyceron uważał ją za nieludzką, a Józef Flawiusz stwierdził, że gorszą śmiercią było tylko rzucenie skazańca dzikim zwierzętom na pożarcie. Na ten rodzaj egzekucji skazywano głównie buntowników i niewolników, którzy dopuścili się poważnych przestępstw. Kara obowiązywała w imperium rzymskim już od III wieku p.n.e., ale to nie Rzymianie wymyślili ten rodzaj wymierzania sprawiedliwości. Historycy uważają, że zwyczaj ten przejęli od Fenicjan, ale śmierć krzyżową prawdopodobnie wymyślono w Persji za rządów króla Dariusza ok. VI-V wieku p.n.e. Jak wyglądało ukrzyżowanie? Śmierć na krzyżu była bardzo powolna, a ukrzyżowany odczuwał niewyobrażalny ból. Egzekucja zaczynała się jednak od tortur i biczowania. Następnie skazany był zmuszony do przeniesienia belki, do której miał zostać przybity, na miejsce kaźni. Jednak wbrew powszechnej opinii ofiary nie zawsze były przybijane do drewnianej belki. Czasem kat przywiązywał skazańców do drewnianego krzyża, a do śmierci dochodziło poprzez wycieńczenie organizmu. Nie zmienia to jednak faktu, że ukrzyżowany umierał w męczarniach, a wszystko obserwował tłum gapiów i osób, które codziennie przechodziły obok. Chodziło bowiem o to, aby dać przykład innym, żeby nie unikać podobnych błędów i występków. W rzymskich pismach znajdują się również informacje o okrucieństwie katów. Przybierało różne formy. Czasem ukrzyżowanym łamano nogi, a niekiedy dźgano ich ostrą bronią. Niekiedy ofiary były wieszane głową w dół, aby ból był jeszcze większy. – Zionąc złością i nienawiścią, żołnierze nawet dla zabawy przybijali pochwyconych do krzyża w różnych położeniach, a było ich tak wielu, że miejsca brakowało na krzyże, a krzyżów do rozpinania ciał – pisał Józef Flawiusz w „wojnie żydowskiej”. Ukrzyżowanie nie powodowało śmierci Prawdopodobnie samo ukrzyżowanie nie powodowało śmierci. W większości przypadków dochodziło do uduszenia, odwodnienia lub wykrwawienia, a mogło to trwać nawet wiele dni. Eksperci zwracają uwagę, że skazaniec początkowo miał nogi w miarę rozprostowane, lecz zgięte na tyle, aby stopy dało się przybić do krzyża. Po kilku lub kilkunastu godzinach mięśnie nóg nie wytrzymywały i nie mogły dalej podtrzymywać ciężaru ciała. Wtedy uginały się pod skazańcem, a przepona była uciskana tak bardzo, że ofiara zaczynała się dusić. Czy są jakiekolwiek dowody na to, że Jezus naprawdę istniał? Współcześnie ponad 2 miliardy osób wyznaje chrześcijaństwo i deklaruje wiarę w Chrystusa. Jednak kim tak naprawdę był Jezus? Dla wielu jest Bogiem, ale w niektórych religiach pojawia się... W czasach cesarstwa rzymskiego stosowano także modyfikację ukrzyżowania, która polegała na umieszczanie pionowego słupa na wysokości stóp skazańca podpórki. Dzięki temu ukrzyżowany mógł bez problemów oddychać. W ten sposób przedłużano życie skazańca, aby doprowadzić go do śmierci głodowej lub z wycieńczenia. Gdy człowiek umierał, jego ciało rzucano zwierzętom na pożarcie. Karę zniósł dopiero edykt Konstantyna Wielkiego w 337 roku. Cesarz prawdopodobnie chciał w ten sposób wyrazić szacunek dla śmierci Jezusa Chrystusa, który również zmarł poprzez ukrzyżowanie. W historii znane są również przypadki masowych ukrzyżowań. W tekstach starożytnych uczonych znajdują się fragmenty, które wspominają o pewnych regułach, które obowiązywały. Jedna z nich dotyczyła niewolników. Gdy niewolnik dopuścił się poważnego wykroczenia wobec swojego pana, ten miał prawo ukrzyżować swoich wszystkich poddanych. Z kolei w 71 r. p.n.e. ponad 6000 uczestników powstania Spartakusa zostało przybitych do krzyża. Marek Krassus polecił, aby wszystkich ukrzyżować wzdłuż słynnej drogi Via Appia. Józef Flawiusz pisał również, że podobny los spotkał Żydów w trakcie zdobywania Jerozolimy w 70 r. n.e. Po upadku miasta Tytus miał wydać rozporządzenie, aby codziennie wieszać na krzyżu 500 Izraelitów. Pierwszy dowód na ukrzyżowanie w Europie północnej W 2021 roku doszło do niezwykłego odkrycia. Archeolodzy z Albion Archeology badali szkielet, który w 2017 roku odnaleziono w angielskiej wsi Fenstanton, w hrabstwie Cambridgeshire. W starożytności znajdowała się tam rzymska osada. Okazało się, że w kości piętowej znajdował się wbity gwóźdź. To pierwszy dowód wymierzenia kary śmierci przez ukrzyżowanie w tej części Europy. Mężczyzna, który miał zostać ukrzyżowany, mógł mieć 25–35 lat. Prawdopodobnie zmarł na przełomie III i IV wieku. Jego szkielet został wykopany na jednym z pięciu cmentarzy, które znajdowały się w dawnej rzymskiej wiosce. W sumie pochowano tam 48 osób. Badacze uważają, że ukrzyżowany człowiek mógł być Celtem. Odnalezione szczątki noszą ślady ciężkiej pracy fizycznej, dlatego naukowcy podejrzewają, że mogli być to niewolnicy. David Ingham, jeden z autorów odkrycia przyznał, że gwóźdź w kości piętowej zaskoczył badaczy. Znaleźli go dopiero w laboratorium w trakcie analizy szczątek. Co więcej, w trakcie badań okazało się, że nogi ukrzyżowanego mężczyzny były nienaturalnie zmniejszone. Archeologowie sugerują, że mógł to być efekt infekcji lub podrażnienia, które spowodowało długotrwałe skucie kajdanami albo innymi więzami. Dowody na ukrzyżowanie są niezwykle rzadkie Ciekawym jest fakt, że wokół szkieletu znaleziono jeszcze dwanaście innych gwoździ. Naukowcy twierdzą, że zmarły musiał być umieszczony na desce lub marach, co może potwierdzać, że został ukrzyżowany. – To raczej mało prawdopodobne, żeby gwóźdź został przypadkowo wbity w kość podczas budowy drewnianej konstrukcji, na której umieszczono ciało. Są na niej nawet ślady płytkiego otworu, co sugeruje nieudaną pierwszą próbę przebicia kości – czytamy w komunikacie opublikowanym w magazynie British Archeology. – Oczywiście nie jest to niepodważalny dowód na to, że ten mężczyzna został ukrzyżowany, ale jest to najbardziej prawdopodobne wyjaśnienie. To oznacza, że jest to niezwykle rzadki, być może czwarty dowód na śmierć przez ukrzyżowanie. – piszą archeolodzy. W toku prac nad szkieletem eksperci stwierdzili, że ramiona mężczyzny były przywiązane do krzyża, natomiast stopy musiały być przybite gwoździami. Ingham twierdzi, że taka pozycja znacznie utrudniała oddychanie i powodowała niewyobrażalne cierpienie. Według autora badań to bardzo brutalna śmierć, nawet jak na niewolnika. Ukrzyżowanie bowiem było zarezerwowane dla kryminalistów, którzy dopuścili się poważnych zbrodni, między innymi zdrady stanu. To był najgorszy rok w historii ludzkości, ale okazuje się, że nie dla pewnej kultury Trzy lata temu historyk Michael McCormick uznał, że 536 r. n.e. był to najgorszy rok w historii. Najnowsze badania pokazują, że nie dla wszystkich. Kultura Anasazi mogła skorzystać na traged... Śmierć na krzyżu Naukowcy z Albion Archeology zwracają uwagę, że do tej pory odnaleziono tylko jeden tak namacalny dowód na ukrzyżowanie. Odkrycia dokonano w 1968 roku w Giv'at ha-Mivtar w północnej Jerozolimie. W tamtym szkielecie również odnaleziono gwóźdź. Z kolei we włoskim Gavello i egipskim Mendes odkopano kości, które były przedziurawione w podobny sposób. Nie znaleziono jednak przedmiotu, który mógłby taki otwór wydrążyć. Eksperci zaznaczają, że to, co jest niezwykłe w tym odkryciu, to nie samo ukrzyżowanie, lecz fakt, że ciało skazańca zostało pochowane wraz z innymi zmarłymi. Źródło: British Archeology Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Jakie tajemnice skrywa grób Jezusa? O tych odkryciach nie każdy wie
Mimo zniszczeń sprzed tysiąca lat grób Pana Jezusa ma wciąż oryginalne elementy konstrukcyjne. Przetrwały pożary, wojny i trzęsienia ziemi. To archeologiczna sensacja.
W tym artykule: Gdzie jest grób Jezusa? Odkrycia w grobie Jezusa Grób Jezusa w Jerozolimie i inne święte miejsca Grób Pana Jezusa znajduje się w Bazylice Grobu Świętego w Jerozolimie w Izraelu. Wierni wierzą, że grobowiec jest miejscem pochówku i zmartwychwstania Chrystusa. Od około IV wieku jest to miejsce kultu chrześcijańskiego. Co roku odwiedzają je pielgrzymi z całego świata. Szczególnie w okolicach Niedzieli Wielkanocnej. Sam grobowiec to prosta, kamienna konstrukcja. Znajduje się wewnątrz bogato zdobionego budynku z kopułą ozdobioną scenami z życia Jezusa i dwiema marmurowymi kolumnami przy wejściu. Gdzie jest grób Jezusa? Przez wieki Bazylika Grobu Świętego była celem dewastacji z rąk ludzkich i sił przyrody. W 1009 roku została zupełnie zburzona i odbudowana. Współcześni naukowcy od lat zastanawiają się, czy w związku z tą odbudową zachowano jej pierwotną lokalizację i czy naprawdę może stać na miejscu, które potwierdziła delegacja z Rzymu 17 wieków temu? Dzięki badaniom wspieranym przez National Geographic udało się to potwierdzić. Pozostałości groty wewnątrz bazyliki są bezsprzecznie tym samym miejscem. Świadczy o tym przebadana próbka zaprawy murarskiej pomiędzy naturalną skałą jaskini i marmurową płytą grobowca. Zaprawa pochodzi z 345 roku. To 19 lat po podawanej w źródłach dacie odnalezienia grobu. Do tej pory najwcześniejsze znaleziska w tym miejscu datowane były na czasy wypraw krzyżowych, czyli tysiąc lat temu. Co prawda archeolodzy nie mogą potwierdzić, że właśnie w tym miejscu złożono ciało Jezusa z Nazaretu. Jednak można z całą pewnością stwierdzić, że pierwsze prace rozpoczęły się tu w czasach pierwszego chrześcijańskiego cesarza rzymskiego – Konstantyna. Odkrycia w grobie Jezusa Po raz pierwszy od wieków grób Pana Jezusa otwarto w październiku 2016 roku, przy okazji prac renowacyjnych przeprowadzanych przez interdyscyplinarny zespół z politechniki w Atenach. Pobrano wtedy kilka próbek zaprawy do dalszych badań. Kiedy w 325 r. do Jerozolimy przybyła delegacja przedstawicieli Konstantyna, skierowano ich do rzymskiej świątyni wybudowanej w wapiennej jaskini 200 lat wcześniej. Budynek zburzono i rozpoczęto prace odkrywkowe. Dodatkowo wykonano otwór w sklepieniu dla ułatwienia prac. Jednym ze znaków rozpoznawczych grobu jest długa półka, na której miało być złożone ciało. Takie rozwiązanie jest charakterystyczne dla żydowskich grobów w Jerozolimie około I wieku. Marmurowe pokrycie półki wykonano najwcześniej w XVI wieku, wedle świadectw pielgrzymów. To, co zaskoczyło naukowców, to fakt, że pod marmurem znaleziono jego jeszcze jedną warstwę – płyty oznaczone krzyżem, położone bezpośrednio na wapiennej skale. Spekuluje się, że mogą one pochodzić z XI wieku. Nie ma dowodów, by którykolwiek z fragmentów pochodził z pierwszej rzymskiej świątyni. Jerozolima więcej zawdzięcza Herodowi niż Salomonowi? Przeszłość Ziemii Świętej nie jest łatwa do zrekonstruowania Jerozolima jest dziś miejscem kultu wyznawców największych monoteistycznych religii świata: judaizmu, chrześcijaństwa i islamu. Na swój prestiż pracowała przez wieki, ale jej przeszłość... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/jerozolima-wiecej-zawdziecza-herodowi-niz-salomonowi-przeszlosc-ziemii-swietej-nie-jest-latwa-do-zrekonstruowania-2b81e4e.png" width="938" height="528" alt="Jerozolima więcej zawdzięcza Herodowi niż Salomonowi? Przeszłość Ziemii Świętej nie jest łatwa do zrekonstruowania" title="Jerozolima więcej zawdzięcza Herodowi niż Salomonowi? Przeszłość Ziemii Świętej nie jest łatwa do zrekonstruowania" /> Grób Jezusa w Jerozolimie i inne święte miejsca Jerozolima jest pełna religijnego znaczenia, a w starożytnych murach miasta znajduje się wiele ważnych świętych miejsc. Od monumentalnej Bazyliki Grobu Świętego, po świętą Ścianę Płaczu. Święte miejsca Jerozolimy należą do najczęściej odwiedzanych obiektów na świecie. Kopuła na Skale jest symbolem Jerozolimy i jest uważana za jedno z najważniejszych miejsc kultu religijnego w mieście. Znajduje się na Wzgórzu Świątynnym. To piękna islamska świątynia, która została zbudowana pod koniec VII wieku. Jest domem dla Kamienia Węgielnego, czyli miejsca, w którym Abraham złożył w ofierze swojego syna Izaaka. Jest to święte miejsce zarówno dla Żydów, jak i muzułmanów. Ściana Płaczu jest jednym z najczęściej odwiedzanych świętych miejsc w Jerozolimie. Ten starożytny mur jest jedyną pozostałą częścią Drugiej Świątyni i najświętszym miejscem dla Żydów na świecie. Codziennie przybywają do niej tysiące ludzi, aby się pomodlić i zostawić w jej szczelinach spisane modlitwy. Szukasz więcej fascynujących informacji na temat świata roślin i zwierząt, odkryć archeologicznych i nieskończonego Wszechświata? Zaprenumeruj magazyn „National Geographic Polska". Najnowszą ofertę znajdziesz na tej stronie.
Naukowiec odkrył zaginiony fragment Biblii. To jeden z najstarszych przekładów w historii
Austriacki historyk dokonał sensacyjnego odkrycia. Przeglądając watykańskie księgi, natrafił na zaginiony fragment Nowego Testamentu. Spisano go 1750 lat temu, a następnie usunięto. To prawdopodobnie jedno z najstarszych tłumaczeń Ewangelii.
W tym artykule: To jeden z najstarszych przekładów Nowego Testamentu Rękopis znajdował się pod trzema warstwami tekstu w Ewangelii św. Mateusza Syria odegrała ważną rolę w początkach chrześcijaństwa Grigory Kessel to historyk z Austriackiej Akademii Nauk, który zajmuje się głównie okresem średniowiecza. Naukowiec prowadził ostatnio badania nad manuskryptami z tłumaczeniami Ewangelii. Rękopisy znajdowały się w archiwach Watykanu. W pewnym momencie natrafił na stronę, która przykuła jego uwagę. Postanowił prześwietlić ją ultrafioletem. Okazało się, że znajdowały się tam „zaginione” syryjskie tłumaczenia. To jeden z najstarszych przekładów Nowego Testamentu Słowa zostały zapisane na palimpseście. To specyficzny rodzaj rękopisu, który spisywany był na użytym wcześniej materiale piśmiennym, z którego wcześniej usuwano tekst. Metoda ta pozwalała zmniejszyć koszty nowych materiałów, tym bardziej że pergamin nie był tak powszechny, tak jak dzisiaj papier. Promieniowanie ultrafioletowe wykazało, że syryjski tekst znajdował się pod rozdziałami 11. i 12. Ewangelii św. Mateusza. Prof. Kessel twierdzi, że syryjskie tłumaczenie zostało usunięte przez palestyńskiego skrybę, który ok. 1300 lat temu spisywał na palimpseście nowe tłumaczenie tekstu Biblii. Naukowiec uważa, że tłumaczenie, które znajdowało się tam wcześniej, było jednym najwcześniejszych tłumaczeń Ewangelii w historii. Powstało w III wieku, ok. 1750 lat temu. Mediewista swoje odkrycie opublikował na łamach czasopisma „New Testament Studies”. Rękopis znajdował się pod trzema warstwami tekstu w Ewangelii św. Mateusza – Tradycja syryjskiego chrześcijaństwa zna kilka przekładów Starego i Nowego Testamentu. Dotychczas znane były tylko dwa manuskrypty, które zawierały starosyryjskie tłumaczenie Ewangelii. Podczas gdy jeden z nich znajduje się obecnie w Bibliotece Brytyjskiej w Londynie, drugi palimpsest odkryto w klasztorze św. Katarzyny, na górze Synaj. Co ciekawe, nie tak dawno zidentyfikowano trzeci manuskrypt – mówi prof. Kessel. Oznacza to, że usunięty rękopis znajdujący się w Ewangelii św. Mateusza, jest już czwartym odnalezionym starosyryjskim przekładem Biblii. Mediewista zwraca uwagę, że fragmenty znajdowały się pod trzecią warstwą tekstu. To znaczy, że treść manuskryptu usuwana była podwójnie. Historyk uważa, że ten niewielki fragment jest „wyjątkową bramą”, do najstarszych chrześcijańskich kronik. Austriacki historyk zwraca uwagę, że tłumaczenia różnią się od siebie drobnymi szczegółami. W artykule czytamy, że greckie tłumaczenie pierwszego wersu 12. rozdziału głosi: „W tym czasie Jezus przeszedł przez pola zbożowe w szabat, a jego uczniowie zgłodnieli, więc zaczęli zbierać ziarna i jeść”. Z kolei w tłumaczeniu syryjskim apostołowie „zaczęli zbierać ziarna, rozcierać je w dłoniach i jeść” Syria odegrała ważną rolę w początkach chrześcijaństwa Według ekspertów syryjskie przekłady Biblii zaczęły powstawać od ok. 170 roku n.e. Oznacza to, że powstały w praktycznie w tym samym okresie, gdy spisany został oryginał Nowego Testamentu. Właśnie dlatego tłumaczenia te są ważnymi świadkami biblijnych tekstów. Co więcej, Syria była bardzo ważnym miejscem dla początków chrześcijaństwa. To właśnie w tym kraju powstały Ewangelia Mateusza, Łukasza, Didache, Ignatiana oraz Ewangelia Tomasza. Sam syryjski jest bardzo podobny do aramejskiego, czyli języka, w którym miał mówić Jezus i jego apostołowie. Nie wiadomo dokładnie, jak dużo powstało starosyryjskich przekładów. Eksperci zakładają, że spisano ich pięć lub sześć. Część z dotychczas odnalezionych zawiera głównie opisy części Nowego Testamentu. Większość rękopisów przechowywana jest obecnie w bibliotekach w Europie (głównie we Francji i Wielkiej Brytanii). Historia odkrycia Biblii. Dziś te znaleziska warte są miliony Formę i treść Pisma Świętego kształtowały stulecia badań, debat, postępu technicznego i kultu. Od słów pisanych ręcznie na papirusie i pergaminie po egzemplarze drukowane przez mechanic... – Grigory Kessel dokonał wielkiego odkrycia, które zawdzięcza swojej głębokiej wiedzy na temat starych tekstów syryjskich i cech tego pisma. – To tłumaczenie syryjskie powstało co najmniej 100 lat przed najstarszymi zachowanymi rękopisami greckimi, takimi jak Kodeks Synajski – mówi Claudia Rapp, dyrektorka Instytutu Badań Średniowiecznych z Austriackiej Akademii Nauk. – To odkrycie dowodzi, jak ważne jest współdziałanie nowoczesnych technologii cyfrowych z badaniami tradycyjnymi, gdy mamy do czynienia ze średniowiecznymi manuskryptami – dodaje Rapp. Źródło: New Testament Studies Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Piorun trafił Chrystusa z Rio. Moment uwieczniła kamera
O tym zdjęciu mówi cały świat. Piorun uderzył w słynną Statuę Chrystusa Zbawiciela w Rio de Janeiro. Choć to nie pierwsze takie zdarzenie, także i tym razem wywołało ogromne poruszenie.
W tym artykule: Historia powstania figury Chrystusa w Rio de Janeiro Statua Chrystusa Zbawiciela w Rio trafiona przez piorun Historia powstania figury Chrystusa w Rio de Janeiro Statua Chrystusa Zbawiciela w Rio de Janeiro to niekwestionowany symbol miasta, Brazylii, a nawet całej Ameryki Południowej. 38-metrowy pomnik, który miał upamiętniać setną rocznicę odzyskania przez Brazylijczyków niepodległości, został wzniesiony w 1931 roku. Sam pomysł na budowę obiektu u szczytu granitowej góry Corcovado (710 m n.p.m.) zrodził się dziesięć lat przed oficjalnym odsłonięciem. Pomysłodawcą statuy przedstawiającej Chrystusa z rozpostartymi ramionami był Hektor da Silva. Jego propozycja okazała się lepsza od innych, równie imponujących projektów, między innymi gigantycznego krzyża czy postaci Boga z kulą ziemską w dłoni. Co ciekawe, najsłynniejszy na świecie posąg Jezusa powstał, tak jak nowojorska Statua Wolności, nad Sekwaną. Budowę rzeźby powierzono Paulowi Landowskiemu, francuskiemu rzeźbiarzowi o polskiego pochodzenia. 38-metrowy pomnik Jezusa Chrystusa był największym tego typem obiektem na Ziemii do 2010 roku, gdy palmę pierwszeństwa przejął Chrystus w Świebodzinie, w zachodniej Polsce. Figura Jezusa Chrystusa Króla Wszechświata jest o 2 metry wyższa od posągu z Rio. Dodajmy, że obecnie największy na świecie pomnik Mesjasza – Pomnik Jezusa Opiekuna – znajduje się w brazylijskim stanie Rio Grande do Sul na południu kraju. Ciekawostki o Brazylii, które wielu zaskoczą. Nawet jej największych miłośników Ciekawostki o Brazylii, czyli kraju o powierzchni 27 razy większej od Polski. W tym artykule zebraliśmy wiele zaskakujących i mało znanych faktów na temat tego najludniejszego państwa Ameryki... W 2007 roku znany brazylijski posąg trafił na listę siedmiu nowych cudów świata, na której znalazły się także Wielki Mur Chiński, Petra, Machu Picchu, Chichén Itzá, Tadź Mahal oraz rzymskie Koloseum. Przypomnijmy, że organizowany w latach 2006–2007 przez szwajcarską firmę New Open World Corporation plebiscyt wywołał spore poruszenie. Największe kontrowersje wywołało głosowanie online, w którym internauci mogli oddawać głos na obiekty ze swojego kraju. – Lista siedmiu nowych cudów świata będzie tworem prywatnej inicjatywy, który w żaden istotny i trwały sposób nie wpłynie na zachowanie wybranych obiektów – zapewniali wówczas przedstawiciele UNESCO. Dzisiaj Statua Chrystusa Zbawiciela w Rio de Janeiro uchodzi za największą atrakcją miasta, dlatego tłumnie jest odwiedzana przez turystów z całego świata. Dwa lata temu, według danych podanych przez lokalne władze, obiekt zwiedziło 1,9 mln osób, z czego 35% stanowili podróżni z zagranicy. Pierwsza hiperrealistyczna rzeźba Jezusa. Wzorem był całun Turyński Całun Turyński jest uważany za jedną z najcenniejszych relikwii chrześcijaństwa. Tajemnicze płótno pozwoliło artystom odtworzyć ciało Jezusa po śmierci. Czy właśnie tak wyglądał Chr... Statua Chrystusa Zbawiciela w Rio trafiona przez piorun O posągu Chrystusa z Rio ponownie zrobiło się głośno za sprawą zdjęcia, które 10 lutego w mediach społecznościowych zamieścił Fernando Barga. Fotograf uwiecznił moment, gdy w czasie wyładowań atmosferycznych w pomnik trafia piorun. W sumie, jak zaznacza sam autor, powstało ponad 500 ujęć z tego wieczora. Opublikowana fotografa od razu wywołała ogromną burzę (dosłownie i w przenośni) i lawinę komentarzy. Szczególnie wśród wiernych, którzy doszukiwali w całym zjawisku się głębszego sensu. Inni użytkownicy z kolei dopytywali, czy pomnik uległ uszkodzeniu. Na razie nie żadnych informacji, jakoby posąg ucierpiał w czasie burzy. Warto wspomnieć, że obiekt chroniony przed uderzeniami piorunów dzięki zamontowanym na ramionach i głowie piorunochronom. Warto jednak wspomnieć, że Statua Chrystusa Zbawiciela w Rio de Janeiro nie zawsze miała tyle szczęścia. W 2014 roku burza, która przeszła nad miastem, uszkodziła gigantyczny pomnik. Posąg stracił fragment prawego kciuka. – Burza, która nawiedziła rejon Rio była wyjątkowo gwałtowna. Niebo nad miastem rozświetliło ponad 40 tys. błyskawic – donosiły wówczas brazylijskie służby meteorologicz­ne. W 2010 r. posąg przeszedł gruntowną renowację. Remont kosztował ponad 4 miliony dolarów. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Największe tajemnice świata. Ich odkrycie mogłoby zmienić bieg historii
Naukowcy od lat próbują rozwiązać największe tajemnice świata. Odkrycie niewyjaśnionych zjawisk i zagadek ludzkości mogłoby rzucić nowe światło na współczesną naukę, a nawet zmienić bieg historii. Co ciekawe, w przypadku niektórych tajemnic, uczeni są zaledwie o krok od prawdy.
W tym artykule: Gdzie znajduje się grobowiec Kleopatry? Kto zbudował Arkę Przymierza? Co się stało z Arką Przymierza? Czy wiadomo, kim był Kuba Rozpruwacz? Czy Atlantyda naprawdę istniała? Gdzie znajduje się Atlantyda? Kim tak naprawdę był Jezus Chrystus? Jak wyglądał Jezus? Naukowcy od lat próbują rozwikłać największe tajemnice świata. Bardzo często okazuje się, że nie jest to łatwe zadanie, a niekiedy wręcz niewykonalne. Dlaczego? Z powodu braku rzetelnych dowodów. Czasem jednak nawet, gdy istnieją, zdarza się, że są na tyle zniszczone, że wielu historyków i archeologów podważa ich autentyczność. Co więcej, naukowcy potrafią spierać się o pewne fakty i niuanse, ponieważ nie wszystkie odkrycia i badania są jednoznaczne. W przypadku namnażających się niewiadomych historia potrafi przerodzić się w legendę, a legenda w mit. Czy uda nam się kiedyś odkryć, chociaż część największych zagadek świata, które nurtują ludzkość od wieków? Gdzie znajduje się grobowiec Kleopatry? Kleopatra VII Filopator, ostatnia królowa hellenistycznego Egiptu. Historycy uważają, że popełniła samobójstwo 12 sierpnia 30 r. p.n.e. po tym, gdy okazało się, że nie zdoła zachować niezależności królestwa i nie zapewni swoim dzieciom władzy. Druga teorii głosi, że zamordował ją zabójca, który otrzymał zlecenie od Oktawiana Augusta, pierwszego cesarza rzymskiego. Kronikarze twierdzą, że została pochowana zaraz po śmierci, wraz ze swoim kochankiem Markiem Antoniuszem. Gdzie znajduje się grobowiec Kleopatry? Archeolodzy na tropie miejsca spoczynku egipskiej królowej „Nigdzie na świecie nie znajdziecie grobu, który by chował równie sławną parę” – pisał William Szekspir, nie przypuszczając, że cztery wieki później grobowiec Kleopatry i Marka ... Plutarch pisał, że grobowiec znajdował się w pobliżu świątyni bogini egipskiej Izydy. Według pisarza, był to piękny pomnik, w którego wnętrzu znajdowały się skarby wykonane ze złota, srebra, szmaragdów i kości słoniowej. W 2010 roku rozpoczęto wykopaliska w miejscu znanym jako Taposiris Magna. Znajduje się tam kilka grobowców z czasów, kiedy Egiptem rządziła Kleopatra. Znaleziono wówczas kolekcję monet wybitych podczas rządów ostatniej królowej Egiptu, ale żadnych śladów obecności monarchini. Archeologowie twierdzą, że grób może znajdować się w pobliżu starożytnej Aleksandrii. Ruiny tego miasta są obecnie ukryte pod wodą. Według naukowców nawet jeśli grobowiec przetrwał do dziś, może być już splądrowany i trudny do identyfikacji. Kto zbudował Arkę Przymierza? Arka Przymierza to biblijna ozdobna skrzynia, w której miały zostać tablice z Dekalogiem. Według Starego Testamentu Mojżesz miał je otrzymać od Boga. Według tradycji żydowskiej – oprócz przykazań – wewnątrz Arki znajdowały się laska Aarona i dzban z manną. Artefakt miał 140 cm długości na 80 cm szerokości i 80 cm wysokości. Wykonano ją ze złota. Jednak wszystko, co niej wiemy, pochodzi z Biblii. Według hebrajskiej wersji, do momentu wybudowania Pierwszej Salomona arka miała być przewożona na specjalnym wozie w trakcie kampanii wojskowych Izraelitów. Żydzi wierzyli bowiem, że ktokolwiek posiada Arkę, ten jest niezwyciężony. Co się stało z Arką Przymierza? Po zdobyciu Jerozolimy przez króla Dawida, artefakt został sprowadzony i przechowywany przez kolejne lata w mieście. W 586 r. p.n.e. babilońska armia, którą dowodził król Nabuchodonozor II, podbiła Świętą Ziemię Izraelitów. W trakcie najazdu zburzono Pierwszą Świątynie, Arka zaginęła. Dalsze jej losy są nieznane. Wedle starożytnych źródeł, Arka została ukryta lub wywieziona do Babilonu. Inna teoria mówi o tym, że podczas plądrowania miasta została zniszczona. Wokół tego świętego przedmiotu dla Chrześcijan i Żydów narosło wiele legend. Jedna z nich głosi, że objawi się znowu wówczas, gdy na Ziemi objawi się prawdziwy Mesjasz. W ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat badań, naukowcy wpadli na kilka tropów, które wskazywałyby potencjalne miejsce ukrycia Arki. To m.in. francuskie Chartres, Rzym, Jerozolima, Tanis w Egipcie, Aksum i Lalibela w Etiopii oraz Harare w Zimbabwe. Do tych miast prowadzi kilka poszlak, które czasem bywają wątpliwe. Do tej pory jednak nikomu nie udało się odnaleźć Arki Przymierza. Czy wiadomo, kim był Kuba Rozpruwacz? Kuba Rozpruwacz (ang. Jack the Ripper) to seryjny morderca, który w 1888 roku miał zamordować co najmniej pięć kobiet w okolicach londyńskiej dzielnicy Whitechapel. Chodziło o: Mary Ann Nichols, Annie Chapman, Elizabeth Stride, Mary Jane Kelly i Catharine Eddowes. W tamtych latach opinię publiczną szczególnie poruszyła brutalność zabójstw. Ofiary miały głęboko podcięte gardła, urazy w okolicach jamy brzusznej oraz narządów płciowych. Ponadto Kuba Rozpruwacz miał usuwać organy wewnętrzne kobietom. Kryminalista sam nadał sobie taki przydomek, podpisując się w ten sposób w listach, które zostawiał prasie i policji. W jednym z nich znajdował się fragment ludzkiej nerki. Jego ofiarami padały zazwyczaj prostytutki. Śledztwo, które trwało przez wiele miesięcy nie przyniosło odpowiedzi na pytanie, kim był morderca kobiet. Tajemnicze monety odnalezione ponad 300 lat temu przedstawiają zapomnianego rzymskiego cesarza Rzymskie monety, które w XVIII wieku zostały odnalezione w Transylwanii, przez lata były uważane za fałszywki. Najnowsze badania wykazały, że są oryginalne i przedstawiają wizerunek zapomn... W toku postępowania wyłoniono wielu podejrzanych, ale większość z nich cechowała się zupełnie innym modus operandi niż ten, wyrządzony tzw. „Kanonicznej piątce” zabitych dziewcząt. W 2014 roku miała miejsce premiera książki Russela Edwardsa, który uznał, że udało mu się w końcu odkryć tożsamość przestępcy. Według niego był nim Aaron Kośmiński, żyd polskiego pochodzenia, który pracował jako fryzjer. Detektyw poświęcił 14 lat swojego życia, aby zbadać tę historię. Edwards miał zbadać ślady krwi znalezione na szalu należącym do Catharine Eddowes. Badacz porównał je z krewnymi Kośmińskiego i na tej podstawie obwinił emigranta z naszego kraju. Wielu ekspertów wątpi jednak w prawdziwość wersji Russela Edwardsa, a Rozpruwacz wciąż pozostaje anonimowy. Czy Atlantyda naprawdę istniała? Pierwsza wzmianka o Atlantydzie pochodzi mniej więcej z IV wieku p.n.e. Opisał je starożytny filozof Platon w jednej ze swoich książek. Miała być to kraina, która znajdowała się na Oceanie Atlantyckim. W czasach prehistorycznych miała rzekomo podbić znaczną część Europy i Afryki. Mityczna Atlantyda miała dążyć do dalszej ekspansji, ale ich zakusy zostały powstrzymane przez przodków Ateńczyków. Czy znaleźliśmy Atlantydę w Hiszpanii? Hipoteza jest naprawdę ciekawa Odkąd pisał o niej Platon wciąż jej poszukujemy. Ślady prowadzą do Hiszpanii. Czy w końcu uda się ją odnaleźć? Platon pisał, że kontynent był bogaty w cenne surowce oraz, że rozwinął się tam zaawansowany ustrój polityczny. Pierwszym władcą krainy miał być król Atlas. Atlantyda ostatecznie uległa zniszczeniu ok. 9600 r. p.n.e. przez silne trzęsienia ziemi i ostatecznie została zatopiona. Gdzie znajduje się Atlantyda? Archeologowie, którzy prowadzili wykopaliska na Krecie, odnaleźli ślady nieznanej kultury Minojskiej. Wielu badaczy twierdzi, że mogli być oni inspiracją dla tej historii. To właśnie na tej greckiej wyspie miała znajdować się Atlantyda. Minojczycy zostali w końcu pokonani lub włączeni do grupy ludzi z kultury Mykeńskiej, którzy zamieszkiwali Grecję kontynentalną. Wielu naukowców podaje w wątpliwość jednak pismo Platona, uznając, że mógł być to jedynie symbol i manifest jego poglądów politycznych. Debata o „Podwodnym Lądzie” prawdopodobnie nigdy nie zostanie rozstrzygnięta, a historia pozostanie mitem. Kim tak naprawdę był Jezus Chrystus? Wyznawcy chrześcijaństwa uważają, że Jezus Chrystus jest Bogiem. Z koeli w Koranie, świętej księdze muzułmanów, ta postać pojawia się wyłącznie jako prorok. Żydzi przyznają, że istniał, ale zaprzeczają, że był prawdziwym Mesjaszem. W przeciwieństwie do islamu, nie uznają go nawet za proroka. Jedna z teorii głosi, że Jezus pomiędzy 13 a 29 rokiem życia podróżował po Indiach i uczył się duchowości od buddyjskich mnichów. Jednak ten okres życia tego człowieka, jest jedną z największych tajemnic w historii. Najwcześniejsze zachowane przekazy dotyczące Chrystusa pochodzą z II wieku, czyli ok. 100 lat po jego śmierci. Kilka lat temu świat obiegła informacja o tym, że dom z I wieku w Nazarecie, był faktycznie domem Jezusa, w którym ten spędził dzieciństwo wraz z Marią i Józefem. Czy tak było naprawdę, tego nie wiadomo do dziś. Wizerunek syna Bożego jest również przedmiotem sporu historyków. Jak wyglądał Jezus? W kulturze dominują obrazy, które są dziełami różnych artystów. Najważniejszym źródłem naukowym, który może wskazywać na to, jak wyglądał Jezus, jest Całun Turyński. To lniane płótno, które zawiera obraz dwustronnego odwzorowania postaci ludzkiej. Według chrześcijańskiej tradycji miał w nie zostać zawinięty po zdjęciu z krzyża. Nie wiadomo jednak na pewno, czy całun jest prawdziwy. W 1934 roku świętej Faustynie miał objawić się Chrystus. Ta poleciła Eugeniuszowi Kazimirowskiemu namalowanie wizerunku, który znany jest dziś jako Obraz Jezusa Miłosiernego. To jeden z najpopularniejszych portretów pierworodnego Maryi. Kilka lat temu grupa angielskich badaczy opracowała najbardziej realistyczny wizerunek Jezusa. Na jej czele stanął Richard Neave, specjalista w rekonstrukcji twarzy służących do procesów sądowych. Okazało się, że znacznie różnił się od tego, który znamy z europejskich malowideł. Na podstawie źródeł archeologicznych i historycznych odwzorowali człowieka, który najbardziej mógł przypominać typowego Galilejczyka i Żyda, który żył w I wieku. Należy pamiętać, że jest to tylko rekonstrukcja i prawdopodobnie nigdy nie dowiemy się, jak Jezus Chrystus wyglądał w rzeczywistości. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Odkryto starożytne artefakty w „grobowcu Salome”. To kobieta, która miała osobiście znać Jezusa
W grobowcu, który uważany jest za miejsce pochówku św. Salome, archeolodzy odnaleźli lampy pielgrzymów oraz starożytne inskrypcje. Jeden z napisów to imię kobiety, która miała towarzyszyć Jezusowi od jego narodzin, aż po śmierć na krzyżu i zmartwychwstanie.
W tym artykule: Kobieta, która była obecna w życiu Jezusa od narodzin, aż po jego śmierć Archeolodzy odkryli grobowiec, który miał być poświęcony Salome W czasach wczesnego chrześcijaństwa był to ważny ośrodek kultu świętej Starożytne pisma, hagiografie, a nawet Ewangelie wspominają o kilku kobietach, które miały być blisko związane z Jezusem. Św. Łukasz wymienia imiennie trzy z nich: Marię Magdalenę, Joannę i Zuzannę. Wśród najstarszych przekazów pojawia się również dziewczyna o imieniu Salome. To postać, która zawsze pozostawała w cieniu historii. A jednak wiele wskazuje na to, że była jedną z ważniejszych kobiet w życiu Jezusa. Kobieta, która była obecna w życiu Jezusa od narodzin, aż po jego śmierć Imię Salome po hebrajsku oznacza „czyniącą pokój”. W Ewangelii według św. Jana była spokrewniona z Maryją, matką Chrystusa. Nie wiadomo jednak, czy była jej siostrą, czy ciotką. Z kolei św. Mateusz wymienia ją jako matkę synów Zebedeusza, czyli apostołów Jana i Jakuba. Ewangeliści uważają, że miała towarzyszyć Jezusowi aż do jego śmierci na krzyżu. Co więcej, legenda głosi, że to właśnie Salome asystowała Marii przy narodzinach chrześcijańskiego zbawiciela. Opisuje to protoewangelia Jakuba, czyli apokryficzny utwór spisany w języku greckim w drugiej połowie II wieku. To również Salome wraz z Marią Magdaleną miały spotkać zmartwychwstałego Mesjasza. Archeolodzy odkryli grobowiec, który miał być poświęcony Salome W latach 80. ubiegłego wieku, w miejscu położonym na zachód od Jerozolimy w parku narodowym Tel Lachish, odnaleziono nieznany grobowiec. Archeolodzy nie wiedzieli wówczas, do kogo mógł należeć. Ponadto wcześniej został on obrabowany. Najnowsze wykopaliska w mogile ujawniły kilka artefaktów zostawionych przez pielgrzymów oraz inskrypcje, które wymieniają imię Salome. „Tabliczka przekleństwa”. Archeolodzy twierdzą, że znaleźli najstarszy hebrajski tekst, który wspomina Boga Tabliczka, którą odnaleziono w okolicy góry Ebal pochodziła z 1200 r. p.n.e. W marcu naukowcy stwierdzili, że odkrycie dowodzi, że Izraelici potrafili pisać w języku hebrajskim już w czasa... Naukowcy twierdzą, że znajdowała się tutaj żydowska komora grobowa z okresu rzymskiego, która została zastąpiona kaplicą chrześcijańską w czasach Bizancjum. Archeologom udało się odnaleźć kilka glinianych lamp, które prawdopodobnie zostawili wierni, którzy odwiedzali grób jeszcze w okresie złotego wieku islamu. – We wnętrzu groty znaleźliśmy bardzo dużo napisów w starożytnej grece i języku syryjskim. Jedną z piękniejszych inskrypcji jest wyryte imię Salome. Właśnie dlatego uznaliśmy, że to grobowiec poświęcony świętej Salome – powiedział Zvi Firer, archeolog i główny autor odkrycia. W czasach wczesnego chrześcijaństwa był to ważny ośrodek kultu świętej Oprócz groty archeolodzy odkryli również pozostałości dużego, kolumnadowego dziedzińca o powierzchni 350 m2. Oznacza to, że Salome w czasach wczesnego chrześcijaństwa mogła być bardzo ważną postacią. Jej kult był niemalże tak ważny, jak kult Marii, matki Jezusa. – Kult Salome był powszechnym zjawiskiem szczególnie w V wieku. Chrześcijańscy pielgrzymi, którzy napotykali żydowskie święte miejsca, składali w nich swoje ofiary – twierdzi Firer. Najstarsza inskrypcja odkryta przez archeologów w Jerozolimie. To obelga wobec gubernatora Człowiek, który napisał te słowa, musiał naprawdę nienawidzić ówczesnego gubernatora Jerozolimy. Tak bardzo, że życzył mu śmierci… Badacze twierdzą, że wokół grobowca miały znajdować się sklepy i stragany, w których pielgrzymi mogli kupić artefakty, takie jak lampy, aby złożyć je później w grobowcu. Świadczą o tym odnalezione ślady. Naukowcy podejrzewają, że niektóre stoiska mogły funkcjonować jeszcze w IX wieku, czyli nawet 200 lat po podboju Palestyny przez muzułmańskich Arabów. Cały kraj znajdował się wówczas pod panowaniem kalifatu Ummajjadów. Co ciekawe, pisma wczesnochrześcijańskie wskazują, że liczne miejsca kultu Salome znajdowały się w Palestynie, Konstantynopolu i we Włoszech. Jednak to we włoskim Veroli miały rzekomo znajdować się szczątki świętej. Według tradycji uczennica Jezusa miała doprowadzić do chrystianizacji miasteczka. Nie wiadomo jednak dokładnie, gdzie kobieta mogła umrzeć, ani gdzie została ostatecznie pochowana. Źródło: The Guardian. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Archeolodzy odnaleźli miejsce pochówku świętego Mikołaja. Gdzie się znajduje?
Badacze odnaleźli miejsce, w którym pochowany został Mikołaj z Miry. Znajduje się w południowej Turcji.
W tym artykule: Gdzie i kiedy zmarł Mikołaj z Miry? W XI wieku szczątki biskupa zostały wykradzione z kościoła Archeologom udało się odnaleźć dokładne miejsce pochówku Mikołaja Kim był Mikołaj z Miry? Na przełomie III i IV wieku, w starożytnym mieście Mira (obecnie Demre), żył pewien biskup. Według najstarszych przekazów, w epoce hellenistycznej nazywany był Nikolaos, co po polsku oznacza Mikołaj. Bardzo niewiele wiadomo o jego życiu, a większość źródeł pochodzi z ikonografii i badań archeologicznych. Co ciekawe, pierwsze wzmianki w tekstach o tej postaci pochodzą dopiero z VI wieku, czyli 200 lat po jego śmierci. Gdzie i kiedy zmarł Mikołaj z Miry? Demre to miasto, które znajduje się w południowo-zachodniej części tureckiej Anatolii. Ówczesna Mira była jednym z ważniejszych miast regionu, zarówno w czasach imperium rzymskiego, jak i bizantyjskiego. W mieście wybudowano świątynię Artemidy, która była wówczas największą i najpiękniejszą budowlą Miry. To właśnie ten budynek nakazał zburzyć Mikołaj, który walczył z pogańskimi wierzeniami. W jego miejsce nakazał postawić swój kościół. Prawdopodobnie w 343 r. n.e. biskup zmarł, a jego szczątki pochowano w sarkofagu, który umieszczono w krypcie grobowej znajdującej się w świątyni. Kilkaset lat później kościół został zalany, a na jego murach wybudowano nową świątynię pod wezwaniem św. Mikołaja. W XI wieku szczątki biskupa zostały wykradzione z kościoła W 1087 roku kości duchownego zostały wykradzione przez włoskich kupców i od tego czasu znajdują się w Bazylice św. Mikołaja Cudotwórcy w Bari. Z kolei kilkanaście lat później, w czasach pierwszej wyprawy krzyżowej, weneccy żeglarze zrabowali resztę kości biskupa. Przewiezione zostały do Wenecji, gdzie wyeksponowano je w postaci relikwii w tamtejszym kościele San Nicolò del Lido. Kim tak naprawdę był Święty Mikołaj? Święty Mikołaj jest jedną z najpopularniejszych postaci we współczesnej kulturze. Co roku dzieci na całym świecie wysyłają list do wesołego staruszka, licząc, że ten odpowie na ich pr... W 1953 roku analiza szczątek z Bari i Lido wykazała, że należą do tej samej osoby. Jednak dokładne miejsce pochówku Mikołaja z Miry przez setki lat pozostawało nieznane. W drugiej połowie XX wieku, w trakcie wykopalisk archeologicznych, odkryto ślady pierwotnego kościoła, w którym pochowany został Mikołaj. Jednak dopiero ostatnie badania ujawniły m.in. podłogę, po której miał chodzić sam święty. – To niezwykle ważne odkrycie, pierwsze takie znalezisko z tamtego okresu – mówi Osman Eravşar, przewodniczący Regionalnej Rady Ochrony Dziedzictwa Kulturowego Anatolii. Archeologom udało się odnaleźć dokładne miejsce pochówku Mikołaja Tureccy archeolodzy twierdzą, że kiedy w XI wieku kości duchownego były rabowane, sarkofag został przesunięty. Uczonym udało się odnaleźć mozaikę zdobiącą posadzkę, która przedstawia Jezusa trzymającego lewą ręką Biblię, a prawą wykonującego znak błogosławieństwa. Badacze wskazują, że to właśnie miejsce, w którym pochowano biskupa. Naukowcy twierdzą, że potwierdzeniem ich tezy może być kształt pierwotnego kościoła. Według archeologów niedokończona górna kopuła została zbudowana na wzór bazyliki Grobu Świętego, która położona jest w domniemanym miejscu męki i ukrzyżowania Jezusa Chrystusa. Archeolodzy twierdzą, że sposób budowy świątyni mógł być celową próbą powiązania św. Mikołaja z Jezusem. Kim był Mikołaj z Miry? Mikołaj z Miry jest świętym zarówno w kościele katolickim i prawosławnym. Znany jest ze swej pomocy biednym i potrzebującym. Istnieje kilka legend, które wspominają jego czyny, m.in. to, jak uratował trzy siostry przed prostytucją. Chcąc ocalić młode dziewczyny przed nierządem, postanowił podrzucać ich ojcu sakiewki ze złotem. Inna historia mówi o tym, że Mikołaj uratował przed egzekucją trzech niewinnych żołnierzy, którzy zostali niesłusznie skazani. Altruizm duchownego z Miry stał się inspiracją do stworzenia baśniowej postaci świętego Mikołaja, który co roku obdarowuje dzieci prezentami. Co ciekawe, ten stereotyp został wypromowany na skalę globalną przez reklamę Coca-Coli z 1930 roku, którą stworzył Amerykanin Fred Mizen. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Polska badaczka udokumentowała 1000-letnie malowidło młodego Jezusa, które odnaleziono w Sudanie
Malowidła zostały odnalezione w ruinach sudańskiego kościoła Lagia el Ga’ab, gdzie prowadzone były ostatnio wykopaliska. Niektóre z nich przedstawiały m.in. młodego Jezusa Chrystusa i jego matkę Maryję.
W tym artykule: W kościele znajdowało się malowidło przedstawiające młodego Chrystusa Kompozycja jest wyjątkowa i rzadko spotykana w sztuce nubijskiej Oprócz Jezusa i jego matki na malowidle znajdują się dwaj archaniołowie Międzynarodowa grupa archeologów w 2021 roku prowadziła wykopaliska w ruinach kościoła Lagia el Ga’ab. To obiekt sprzed tysiąca lat, który znajduje się w Sudanie, na południowy zachód od III katarakty, na zachodnim brzegu Nilu. W tym czasie prof. Yahia Fadi Tahir z Uniwersytetu w Chartumie wraz z dr Hamadem Mohamedem Hamdeenem z Uniwersytetu Doliny Nilu odkryli górną partię świątyni. Jednak w zespole nie było ekspertów, którzy rozpoznaliby wnętrze i znaleziska. W 2022 r. do zespołu naukowców dołączyły konserwatorka sztuki Ewa Parandowska i dr Magdalena Łaptaś z Instytutu Historii Sztuki Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego. Miały zająć się identyfikacją i dokumentacją odnalezionych malowideł. W kościele znajdowało się malowidło przedstawiające młodego Chrystusa Archeolodzy poinformowali, że odnaleziony kościół był niewielki. Miał 16 metrów długości i trzy nawy: główną i dwie boczne. Świątynia zbudowana była z suszonej cegły mułowej, a warstwę zewnętrzną obudowano cegłą paloną. Badacze podają, że mimo dużych zniszczeń, na ścianach zachowały się greckie inskrypcje oraz malowidła, którymi miała zająć się dr Magdalena Łaptaś. Badaczka z UKSW zidentyfikowała jeden z najlepiej zachowanych obrazów jako popiersie Chrystusa Emmanuela. Emmanuel w języku hebrajskim oznacza „Bóg z nami”. Jest to ikonograficzny sposób przedstawienia Jezusa w wieku dziecięcym. Nazwa pochodzi z Biblii z proroctwa Izajasza (Iz 7,14). Prorok miał przewidzieć narodziny Mesjasza. Eksperci uważają, że ten typ ikonografii jest charakterystyczny dla wyznań wschodnich i symbolizuje dojrzałość duchową. Dr Łaptaś twierdzi, że w tle Chrystusa jest postać, której górna partia się nie zachowała. Uczona uważa, że jest to najprawdopodobniej Maryja. Kompozycja jest wyjątkowa i rzadko spotykana w sztuce nubijskiej – Taki typ przedstawienia nazywa się „Platytera ton uranon”, co znaczy „bardziej przestronna niż niebiosa”. Oznacza, że łono Matki Boskiej jest większe niż niebiosa, mieszcząc nieograniczonego i przedwiecznego Boga. Być może genezy tej idei należy doszukiwać się w przedchrześcijańskiej wizji egipskiej bogini Nut, która połyka i rodzi słońce – tłumaczy dr Łaptaś w rozmowie z PAP. Czy są jakiekolwiek dowody na to, że Jezus naprawdę istniał? Współcześnie ponad 2 miliardy osób wyznaje chrześcijaństwo i deklaruje wiarę w Chrystusa. Jednak kim tak naprawdę był Jezus? Dla wielu jest Bogiem, ale w niektórych religiach pojawia się... Dr Łaptaś uważa, że jest to „unikatowa kompozycja”, która nie jest popularna w sztuce nubijskiej. Badaczka twierdzi, że malowidło może dowodem na silne wpływy Bizancjum, które rozpowszechniło chrześcijaństwo na terenie Sudanu. Uczona zauważa również, że ze względu na niezbyt dobry stan ikony, nie można dokładnie określić ułożenia rąk postaci, które są na niej widoczne. Polska badaczka podejrzewa, że w tym przypadku to Jezus błogosławi prawą ręką, a Maryja podtrzymuje go lub jest w trakcie modlitwy. Oprócz Jezusa i jego matki na malowidle znajdują się dwaj archaniołowie Dr Łaptaś zwraca również uwagę na obecność dwóch archaniołów, którzy stoją po bokach kobiety. Mają na sobie ceremonialne stroje reprezentacyjne lub dworskie. Aniołowie są jednak bez nóg i nie można dokładnie ich zidentyfikować. Opierając się na podejrzeniach, dr Łaptaś twierdzi, że archanioł, który znajduje się po prawej stronie Maryi to archanioł Michał. W jednej dłoni trzyma kulę-glob, który jest symbolem panowania nad światem. Z drugiej strony stoi prawdopodobnie Gabriel. Polska uczona uważa, że malowidła, które obecne są w świątyni, pochodzą z okresu między IX a XI wiekiem n.e.. Miał być to czas, w którym chrześcijańskie malarstwo nubijskie prężnie się rozwijało. Najpopularniejszą formą sztuki były ikony. Początek chrześcijaństwa w regionie datuje się na VI wiek, kiedy królestwo Makurii przyjęło chrzest z rąk misjonarzy bizantyjskich. Źródło: PAP.