Jezioro Jeziorak to prawdziwy skarb Warmii i Mazur. Jest najdłuższe w całej Polsce
Jezioro Jeziorak należy do najpiękniejszych i najbardziej rozpoznawalnych w Polsce. Zlokalizowane w obszarze ukształtowanego przez lodowiec Pojezierza Iławskiego, przyciąga turystów nie tylko bogactwem przyrody, ale także licznymi atrakcjami. Letnicy uwielbiają to miejsce, podobnie zresztą jak żeglarze i wędkarze. Jakie atrakcje skrywa słynny Jeziorak? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Wielkie jezioro w malowniczej krainie Jezioro, które wygląda jak rzeka Jezioro Jeziorak zachwyca wspaniałą przyrodą Jakie atrakcje oferuje jezioro Jeziorak? Jeziorak to prawdziwy klejnot na mapie polskich jezior, który dzięki swojemu pięknu i różnorodności zasłużenie uznawany jest za jeden z największych skarbów Warmii i Mazur. Jego urozmaicona linia brzegowa, pełna urokliwych, ukrytych zatoczek i malowniczych półwyspów, stanowi schronienie dla wspaniałej dzikiej przyrody, podobnie zresztą jak wyspy, które licznie wybijają się ponad lustro wody Jezioraka. Równie niezwykłe jest samo otoczenie jeziora, na które składają się bujne trzcinowiska, gęste lasy, łąki i pola. To wszystko czyni Jezioraka prawdziwą oazą spokoju i ostoją przyrody. Wielkie jezioro w malowniczej krainie Administracyjnie, lustro Jezioraka rozlewa się na obszarze powiatu iławskiego, w granicach Iławy, gminy wiejskiej Iława i gminy miejsko-wiejskiej Zalewo. W ujęciu fizycznogeograficznym, to okazałe jezioro rynnowe rozpościera się Równinie Iławskiej, zlokalizowanej na terenie makroregionu Pojezierza Iławskiego, który obejmuje niezwykle cenny przyrodniczo obszar. Część Zatoki Kraga znajduje się w granicach mezoregionu Pojezierza Dzierzgońsko-Morąskiego. Jeziorak jest najdłuższym i szóstym pod względem powierzchni jeziorem w Polsce. Mierzy aż 27,45 km długości, a jego powierzchnia, zależnie od źródła, wynosi od 31,5 do 34,6 kilometra kwadratowego. W najszerszym miejscu osiąga 2,4 kilometra. Maksymalna głębokość jeziora sięga 13 metrów, a średnia wynosi około 4,1 metra. Jezioro, które wygląda jak rzeka Ukształtowanie Jezioraka jest typowe dla jezior rynnowych. Długa, wąska oś biegnie z północy na południe. W środkowej części łamie się i zmienia kierunek na południowy wschód, a dalej – na południowy zachód. Widziane z lotu ptaka, wąskie jezioro z licznymi załamaniami wygląda jak rzeka. Linia brzegowa Jezioraka Linię brzegową jeziora przecinają liczne zatoki, półwyspy i cieśniny, które definiują jej „fiordowy” charakter. Brzegi w większości są wysokie i dość strome. Zachodni i częściowo wschodni porastają gęste lasy iglaste. Na pozostałym obszarze jezioro otaczają łąki, pola i mniejsze fragmenty lasu. Zatoki na Jezioraku: Zimny Kąt (zlokalizowana na południe od Siemian), Śmierdwy (zlokalizowana na wschód od zatoki Zimny Kąt), Sarnówek (zlokalizowana na zachód od Makowa), Widłągi (zlokalizowana na zachód od Makowa, wejście do niej prowadzi przez cieśninę Jażdżówki), Smolny Róg (zlokalizowana na północ od Makowa), Zatoka Kraga (zlokalizowana na zachód od Gubławek, na wysokości Siemian). Półwyspy na Jezioraku: Karpówka (zlokalizowany na południe od Jerzwałdu), Krzywy Róg (zlokalizowany na północ od wyspy Wielki Ostrów, po lewej stronie szlaku żeglarskiego prowadzącego z Iławy do Siemian), Wyspy na jeziorze Jeziorak Wyraźną pozostałością po działalności lądolodu są wyspy, którymi powierzchnia Jezioraka jest obficie upstrzona. Jest ich tam aż 16: Wielka Żuława – znajduje się w pobliżu południowych krańców jeziora. Administracyjnie należy do Iławy. To największa śródlądowa wyspa w Polsce. Jej powierzchnia to 82,4 ha; Wielki Bukowiec – druga największa wyspa na Jezioraku. Jest zlokalizowana w centralnej części akwenu. Ze stałym lądem jest połączona groblą, prowadzącą do wsi Wieprz; Zielony Ostrów – zlokalizowana w południowej części Jezioraka, w pobliżu Iławy; Kobiecy Ostrów – zlokalizowana w północnej części jeziora, w rejonie Zatoki Kraga; Rajka – w północnej części Jezioraka, przylega do północno-wschodniego cypla wyspy Czaplak; Lipowy Ostrów – zlokalizowana w południowej części jeziora, w sąsiedztwie Zielonego Ostrowa; Rybackie Kępy – to grupa kilku zalesionych wysepek, zlokalizowanych w północnej części jeziora; Duży Gierczak – w północno-zachodniej części Jezioraka; Mały Gierczak – w północno-zachodniej części Jezioraka, w pobliżu Dużego Gierczaka; Czaplak – w północnej części Jezioraka, na południowy zachód od zatoki Widłągi; Kępka – w północnej części jeziora, na wschód od wejścia do zatoki Widłągi; Wyspa Polajńska – w północnej odnodze jeziora; Mała Żuława – w południowej części jeziora, niedaleko Iławy; Wyspa Miłości – między Wielką Żuławą a zachodnim brzegiem jeziora; Wyspa Księdza – w centralnej części jeziora, niedaleko Jerzwałdu; Kuklina – w północnej części jeziora, na zachód od osady Polajny. Jezioro Jeziorak zachwyca wspaniałą przyrodą Brzegi Jezioraka obficie porastają rozległe pasy trzcin, szuwarów i turzycowisk, które są schronieniem dla wielu gatunków ptaków i ryb. Wokół akwenu dominują bory sosnowe i lasy mieszane, będące częścią Parku Krajobrazowego Pojezierza Iławskiego. W wodach jeziora żyje wiele gatunków ryb, w tym: szczupaki, liny, leszcze i sandacze. Według wielu wędkarzy, w całej Polsce próżno szukać lepszego miejsca do połowu tych ostatnich. W trzcinowiskach i na wyspach można zaobserwować liczne ptaki wodne, jak łabędzie nieme, czaple siwe, kormorany, perkozy i rybitwy. Pojawia się tam także bielik, czyli największy drapieżnik na polskim niebie. W lasach otaczających jezioro żyją sarny, dziki, lisy i kuny. W niektórych miejscach pojawia się także bóbr i wydra. Jakie atrakcje oferuje jezioro Jeziorak? Jeziorak jest rajem nie tylko dla wędkarzy i żeglarzy, ale także dla turystów. Wyspy jeziora są atrakcją samą w sobie. Można tam obcować z nienaruszoną przyrodą, a na niektórych, w tym na Wielkiej Żuławie, można znaleźć relikty średniowiecznego osadnictwa. Inne atrakcje Jezioraka to: bulwar spacerowy wytyczony wokół południowej części jeziora (Mały Jeziorak), port śródlądowy znajdujący się przy głównej części jeziora, znanej jako Duży Jeziorak, dwie plaże miejskie w Iławie: „Dzika” i „Prawdziwka”. W pobliżu warto zobaczyć: Siemiany, czyli niewielką, ale niezwykle nastrojową miejscowość, kościół pw. Przemienienia Pańskiego, czyli jeden z najcharakterystyczniejszych zabytków Iławy, neogotycki Dworzec Główny w Iławie. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Jezioro Płaskie: zagrożona ostoja przyrody w Parku Krajobrazowym Pojezierza Iławskiego
Województwo warmińsko-mazurskie skrywa wiele klejnotów natury. Jednym z nich jest Jezioro Płaskie, będące częścią dużo większego Jeziora Jeziorak. To teren Parku Krajobrazowego Pojezierza Iławskiego, a także obszar specjalnej ochrony ptaków Lasy Iławskie oraz specjalny obszar ochrony siedlisk Ostoja Iławska. Ten piękny i cichy akwen zmaga się jednak z dużym zagrożeniem: nielegalnym ruchem łodzi motorowych, z którym od lat walczą lokalne organizacje.
Spis treści: Jezioro w otoczeniu parku krajobrazowego Jezioro Płaskie zachwyca wspaniałą florą Jezioro Płaskie jest cennym siedliskiem dla wielu gatunków fauny Cisza i spokój Jeziora Płaskiego są zagrożone Kraina Warmii i Mazur słynie nie tylko z bogatej historii i unikatowej kultury, ale także (a może przede wszystkim) z wyjątkowej przyrody. Najcharakterystyczniejszym elementem tamtejszego krajobrazu są jeziora. Potoczna nazwa tego regionu – Kraina Tysiąca Jezior – wprowadza jednak błędną sugestię. W rzeczywistości dużych zbiorników wodnych jest tam trzykrotnie więcej. O prawdziwych kolosach, jak Śniardwy czy Mamry, słyszał każdy. Jezioro Płaskie znajduje się znacznie niżej w zestawieniu najbardziej rozpoznawalnych akwenów, jednak nie znaczy to, że nie jest warte uwagi. Przeciwnie. Jezioro w otoczeniu parku krajobrazowego W ujęciu administracyjnym, Jezioro Płaskie znajduje się w województwie warmińsko-mazurskim, w granicach powiatu iławskiego. Rozpościera się na terenie gminy Zalewo i stanowi północno-zachodnią część jeziora Jeziorak, z którym połączone jest dość szerokim przewężeniem. Nad jego brzegami znajdują się dwie miejscowości – wieś Jerzwałd i osada Likszany. W kontekście fizycznogeograficznym, Jezioro Płaskie jest zlokalizowane w najcenniejszej pod względem przyrodniczym, południowo-wschodniej części Pojezierza Iławskiego, na obszarze Równiny Iławskiej, w granicach powołanego w 1993 roku Parku Krajobrazowego Pojezierza Iławskiego, który swoimi granicami obejmuje aż 43 zbiorniki wodne o łącznej powierzchni przekraczające 6 tys. ha. Charakterystyka Jeziora Płaskiego Charakterystyczną cechą tego zbiornika jest jego nieregularny kształt. Jezioro o powierzchni ponad 620 ha wydłuża się na osi wschód-zachód. Linia brzegowa jest dobrze rozwinięta i urozmaicona, z niskimi i podmokłymi brzegami. Od południa i zachodu otaczają je lasy, a od wschodu – pola i łąki. Mówimy tu o dość płytkim akwenie. Średnia głębokość Jeziora Płaskiego to zaledwie 2,4 m, natomiast maksymalna – 5,7 m. Ponad lustro wody wybija się kilka wysp, z których największymi są: Stodółka, Leśny Ostrów, Wyspa Samotna, Dębowo, Lipówka, Sosnowo. Wyspy znacząco urozmaicają krajobraz jeziora, ale nie tylko. Są też ważnymi siedliskami tamtejszej fauny. Jezioro Płaskie zachwyca wspaniałą florą Otaczający jezioro kompleks leśny stanowi zbiór wspaniałych okazów flory i fauny. W tamtejszych lasach – sosnowych, bukowych i mieszanych – można natknąć się na wiele rzadkich gatunków roślin, takich jak: wawrzynek wilczełyko, podkolan zielonawy, podkolan biały, tysięcznik pospolity, orlik pospolity, rosiczka okrągłolistna. Jednym z najciekawszych tamtejszych gatunków jest lilia złotogłów, uznawana za jedną z najpiękniejszych roślin w polskiej florze. W naszym kraju najczęściej można spotkać ją w Sudetach i Karpatach. Na niżu występuje niezmiernie rzadko. Roślinność wodna i torfowiskowa jest reprezentowana przede wszystkim przez rogatka, rdestnicę, wywłócznika, trzcinę pospolitą, pałkę i oczeret. Jezioro Płaskie jest cennym siedliskiem dla wielu gatunków fauny Jezioro Płaskie jest wymieniane wśród najczystszych zbiorników wodnych w Polsce. W jego wodach żyje wiele gatunków ryb, co sprawia, że plasuje się wysoko na liście najpopularniejszych łowisk w województwie warmińsko-mazurskim. Można tam złapać na haczyk piękne okazy węgorza, sandacza, liny, płoci, leszcza, karasia, szczupaka, okonia, suma, miętusa i karpia. W lasach można natknąć się na liczne ssaki. Nie brakuje tam saren, jeleni, łosi, dzików, lisów, wydr, borsuków i bobrów. Zimą na terenie w pobliżu jeziora czasami pojawiają się wilki. Prawdziwym bogactwem tego obszaru są jednak awifauna. W całym Parku Krajobrazowym Pojezierza Iławskiego zidentyfikowano ponad 135 gatunków ptaków, z czego aż 116 podlega ochronie gatunkowej. To jednoznacznie dowodzi, jak cennym siedliskiem są okolice jeziora. Wśród występujących tam gatunków warto wymienić choćby kormorana, orlika krzykliwego, bielika, kanię rudą i myszołowa. Cisza i spokój Jeziora Płaskiego są zagrożone Te przyrodnicze atuty Jeziora Płaskiego są jednak zagrożone. Mimo, że jezioro nie figuruje w wykazie śródlądowych dróg wodnych, a ruch łodzi motorowych jest zakazany na mocy uchwały Sejmiku Województwa Warmońsko-Mazurskiego z 2022 roku, przepisy te są niestety łamane. Mimo wysiłków okolicznych mieszkańców i lokalnych organizacji by zachować spokój i ciszę na Jeziorze Płaskim, wciąż pojawiają się tam motorówki. Każdy turysta powinien zatem pamiętać: to obszar chroniony, objęty określonymi przepisami, których trzeba się trzymać. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Dotarłem na największą śródlądową wyspę w Europie. To jeden z skarbów polskich Mazur
Jezioro Jeziorak to niezwykłe miejsce — najdłuższy naturalny zbiornik w Polsce, który przyciąga żeglarzy, wędkarzy i miłośników przyrody. W specjalnym przewodniku od dziennikarzy Travelera dowiesz się, gdzie leży Jeziorak, co zobaczyć na miejscu, gdzie cumować i jakie ryby warto próbować złowić. Zapraszamy do odkrycia wszystkich atrakcji, praktycznych informacji i wyjątkowego klimatu tego wodnego giganta.
Spis treści: Gdzie leży jezioro Jeziorak Najdłuższe jezioro w Polsce Co zobaczyć nad Jeziorem Jeziorak Jeziorak – królestwo sportów wodnych Jeziorak dla wędkarzy – jakie ryby i gdzie łowić Gdzie cumować nad Jeziorakiem Dzika przyroda i ochrona rezerwatowa Jezioro Jeziorak w kulturze i historii Jak zaplanować wyprawę nad Jeziorak Otoczone sosnowo‑brzozowymi lasami i pełne dziesiątek wysp i małych zatok, Jezioro Jeziorak to jedna z głównych turystycznych Mazur Zachodnich. Znajduje się w sercu Pojezierza Iławskiego, nieopodal Iławy, i tworzy fragment wyjątkowego systemu wodnego z Kanałem Elbląskim. Wraz z dziennikarzami Travelera zapraszamy cię w podróż po najpiękniejszych zakątkach tego jeziora, byś mógł poczuć jego ducha i zaplanować idealną wyprawę. Gdzie leży jezioro Jeziorak Jezioro Jeziorak położone jest w północno-wschodniej Polsce, w województwie warmińsko-mazurskim, na terenie Pojezierza Iławskiego. Administracyjnie rozciąga się przez powiat iławski – obejmuje miasto Iławę, gminę Iława oraz Zalewo. To właśnie z Iławy rozpoczyna się większość wypraw wodnych – miasto stanowi główną bazę wypadową żeglarzy i wędkarzy. Jeziorak łączy się z niezwykłym systemem wodnym – Kanałem Elbląskim, który słynie z pochylni transportujących łodzie po trawie. A wszystko razem stanowi część większego szlaku wodnego, łączącego Iławę z Elblągiem i Zalewem Wiślanym. Najdłuższe jezioro w Polsce Jeziorak jest nie tylko długi, ale i zróżnicowany geograficznie. Rozciąga się na 27,45 km długości, co czyni go najdłuższym jeziorem w Polsce. Jego maksymalna szerokość wynosi 2,4 km, a powierzchnia – zależnie od źródła – od 31,5 do 34,6 km². To jezioro rynnowe, czyli powstałe w wyniku działalności lodowca, o charakterystycznie wydłużonym kształcie i zróżnicowanej głębokości – do 13 m. Wyjątkową cechą Jezioraka są jego liczne wyspy – od 16 do nawet 20, z czego największa to Wielka Żuława, największa śródlądowa wyspa w Europie (ponad 82 ha). Znajdują się tam relikty grodu z X–XI wieku i ruiny gotyckiego kościoła, a sama wyspa jest dostępna dla turystów pieszych i wodnych. Co zobaczyć nad Jeziorem Jeziorak Wielka Żuława to obowiązkowy punkt wyprawy – nie tylko ze względu na wielkość, ale i historyczne znaczenie. Na wyspę można dopłynąć z przystani w Iławie, a eksploracja ścieżek i ruin zapewni emocjonującą podróż w przeszłość. Wzdłuż brzegów Jezioraka rozciągają się dzikie zatoki i zatopione lasy – idealne do spokojnego dryfowania. Warto również odwiedzić Siemiany, niewielką, lecz klimatyczną miejscowość turystyczną, oferującą eko-marinę, molo i klimatyczne bary z widokiem na wodę. Dla miłośników aktywności polecane są szlaki piesze i rowerowe prowadzące przez lasy Parku Krajobrazowego Pojezierza Iławskiego. Szczególnie urokliwa jest trasa wokół jeziora, z licznymi punktami widokowymi i wieżami obserwacyjnymi dla ornitologów. Jeziorak – królestwo sportów wodnych Żeglarstwo jest sercem Jezioraka – liczne mariny i przystanie umożliwiają czarter jachtów i bezpieczne cumowanie. Można się tu też szkolić i zdobywać kolejne stopnie żeglarskie. Iława organizuje cykliczne regaty, m.in. prestiżową Błękitną Wstęgę Jezioraka, przyciągającą miłośników żagli z całej Polski. Kajakarze odnajdą tu rozgałęzione cieki wodne i naturalne przesmyki między wyspami. Fanów sportów ekstremalnych zainteresuje możliwość uprawiania paddleboardingu (SUP) i nurkowania w Polsce w miejscach o przejrzystym dnie. W kilku zatokach można spotkać nawet... amatorów windsurfingu. Jeziorak dla wędkarzy – jakie ryby i gdzie łowić Jezioro Jeziorak to raj dla wędkarzy. Spotkać tu można wiele cennych gatunków ryb, takich jak: sandacz – preferuje głębsze partie jeziora, sum – jeden z największych drapieżników, osiągający imponujące rozmiary, szczupak – licznie występujący w przybrzeżnych trzcinowiskach, węgorz – trudny do złowienia, ale ceniony wśród znawców, karp, lin i leszcz – w licznych zatokach i przy spłyceniach. Wielu wędkarzy wybiera nocne połowy z łodzi lub z brzegu – szczególnie w okolicach Siemian i Tynwałdu. Sezon wędkarski trwa niemal cały rok, a na miejscu można wypożyczyć sprzęt lub dołączyć do lokalnych wypraw. Gdzie cumować nad Jeziorakiem Port śródlądowy w Iławie to doskonale zorganizowane miejsce dla wodniaków – z infrastrukturą, sanitariatami, serwisem technicznym i czarterem łodzi. W Siemianach znajdziesz eko-przystań, a mniejsze mariny są rozproszone po całym akwenie. Na brzegach dostępne są też pola namiotowe i agroturystyki, oferujące bezpośredni dostęp do wody. Warto wspomnieć o funkcjonującym tu tzw. statku‑śmieciarce, który regularnie odbiera odpady z jachtów, dbając o czystość jeziora i wygodę żeglarzy. Dzika przyroda i ochrona rezerwatowa Jezioro Jeziorak znajduje się w obrębie Parku Krajobrazowego Pojezierza Iławskiego, co zapewnia ochronę jego wyjątkowej fauny i flory. Spotkać tu można: bielika – symbol polskiej przyrody, czaple siwe i białe, kormorany czarne i perkozy, a także błotniaki stawowe i rybołowy. Wokół jeziora funkcjonują strefy ciszy – idealne dla osób szukających kontaktu z naturą i spokoju. Dla ornitologów wyznaczone są punkty obserwacyjne z tablicami edukacyjnymi. Jezioro Jeziorak w kulturze i historii Jeziorak to nie tylko przyroda – to także opowieść o dawnych czasach. Wspomniana już Wielka Żuława kryje ślady grodziska wczesnośredniowiecznego. Według legend miejsce to miało być nawiedzane przez duchy dawnych Prusów. Miłośnicy literatury rozpoznają Jeziorak jako scenografię do powieści „Pan Samochodzik i templariusze” Zbigniewa Nienackiego – właśnie tutaj autor umiejscowił skarb ukryty przez zakon templariuszy. W 2011 roku National Geographic Traveler umieścił Jeziorak na liście „7 nowych cudów Polski”, doceniając jego krajobraz, dostępność turystyczną i wyjątkowość ekosystemu. Jak zaplanować wyprawę nad Jeziorak Do Iławy najłatwiej dojechać koleją – miasto posiada dogodne połączenia z Gdańskiem, Warszawą i Olsztynem. Samochodem najlepiej kierować się trasą S7 i DK16. Główne przystanie dla żeglarzy to Iława (Port Śródlądowy), Siemiany, Zalewo i Makowo. Można tu wypożyczyć jachty, łodzie wiosłowe, kajaki i SUP-y. Sezon turystyczny rozpoczyna się w maju i trwa do września. W tym czasie działają wszystkie mariny, otwarte są lokale gastronomiczne i organizowane są wydarzenia plenerowe. Dostępne są noclegi o różnym standardzie – od domków letniskowych i ośrodków wypoczynkowych, po komfortowe apartamenty z widokiem na wodę. Źródło: National Geographic Traveler Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
15 polskich cudów natury, o których turyści z zagranicy mówią „Wow!”
Cuda natury w Polsce zachwycają różnorodnością – od turkusowych jezior na Pomorzu Zachodnim, przez pełne krokusów tatrzańskie doliny, po niezwykłe formacje skalne i najstarsze drzewa w kraju. W zestawieniu od Travelera znajdziesz miejsca, które warto odwiedzić choć raz w życiu.
Spis treści: Przełęcz Liliowe – kwiecista granica ze Słowacją Dolina Chochołowska – raj dla miłośników krokusów i górskich spacerów Cis Henrykowski – najstarsze drzewo w Polsce i jego niezwykłe dzieje Babia Góra – królowa Beskidów i obowiązkowy punkt Korony Polskich Gór Krzywy Las – zagadka natury ukryta w zachodniopomorskim lesie Szlak kajakowy z Hańczy – przygoda dla miłośników wodnych wypraw Wąwóz Korzeniowy Dół – naturalny tunel lessowy pod Kazimierzem Dolnym Pojezierze Drawskie – kraina czystych jezior, lasów i spokoju z dala od tłumów Podlaski Przełom Bugu – dzika ostoja ptaków i roślin na wschodnich rubieżach Polski Jezioro Turkusowe – wapienne klejnot Wyspy Wolin o barwie egzotycznych mórz Kolorowe Jeziorka – mineralny cud Rudawskiego Parku Krajobrazowego Pielgrzymy – 300-milionowe granitowe kolosy Karkonoszy owiane legendami Skały Rzędkowickie – wapienne królestwo wspinaczy na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej Jeziorak – najdłuższe jezioro w Polsce i literacka inspiracja Pana Samochodzika Królewski Głaz – lodowcowy wędrowiec i bohater lokalnych legend Polska skrywa w sobie wiele zachwycających miejsc, które coraz częściej oczarowują turystów z zagranicy. Nie brakuje porównań do znanych atrakcji na świecie. Latem tego roku pisaliśmy o Sopocie, który przez słowackie media został określony „polskim Monte Carlo”. W artykule przygotowanym przez dziennikarzy Travelera opisujemy 15 cudów natury w Polsce, które warto zobaczyć przynajmniej raz w życiu. Przełęcz Liliowe – kwiecista granica ze Słowacją To łagodna przełęcz w głównej grani Tatr, która stanowi naturalną granicę między Tatrami Wysokimi a Tatrami Zachodnimi. Przebiega tędy również granica polsko-słowacka, co nadaje temu miejscu dodatkowego znaczenia geograficznego i historycznego. Położona jest na wysokości 1952 m n.p.m., co sprawia, że mimo stosunkowo łagodnego charakteru, wymaga od turystów odpowiedniego przygotowania kondycyjnego. Nazwa przełęczy pochodzi od pełnika alpejskiego (Trollius europaeus), charakterystycznej rośliny wysokogórskiej, zwanej w gwarze podhalańskiej „lelują”. Pełnik, o intensywnie żółtych, kulistych kwiatach, jest objęty ochroną gatunkową i w okresie kwitnienia tworzy efektowne akcenty kolorystyczne na tatrzańskich polanach. Przełęcz Liliowe to doskonały cel dla piechurów poszukujących spokojnej wędrówki w malowniczych okolicznościach, z rozległymi widokami na Rów Podtatrzański oraz szczyty po obu stronach granicy. Prowadzą tu dobrze oznakowane szlaki turystyczne, a ze względu na położenie, miejsce to często wybierane jest jako punkt przejściowy na dłuższych trasach, np. w kierunku Świnicy lub Kasprowego Wierchu. Dolina Chochołowska – raj dla miłośników krokusów i górskich spacerów Znakiem rozpoznawczym tej malowniczej tatrzańskiej doliny są krokusy (Crocus scepusiensis), które w okresie kwitnienia tworzą fioletowy dywan rozciągający się po horyzont. To właśnie one sprawiają, że wczesną wiosną Polana Chochołowska staje się celem tysięcy turystów i fotografów. Warto jednak pamiętać, że termin kwitnienia krokusówzależy od warunków pogodowych – zazwyczaj przypada na przełom marca i kwietnia, lecz w chłodniejsze lata może przesunąć się nawet na połowę kwietnia. Teren Doliny Chochołowskiej jest stosunkowo łagodny i dostępny, dzięki czemu przyciąga rodziny z dziećmi, seniorów oraz osoby o mniejszym doświadczeniu górskim. To także doskonały punkt wypadowy na dłuższe tatrzańskie wędrówki – stąd można ruszyć m.in. w kierunku Grzesia, Rakońa czy Wołowca. Wieczorem miejsce pustoszeje, a ci, którzy zdecydują się na nocleg w tutejszym schronisku PTTK, mogą liczyć na zupełnie inne doświadczenie – ciszę, rozgwieżdżone niebo i poczucie odcięcia od codziennego zgiełku. To czas, kiedy Polana Chochołowska ukazuje swoje najbardziej spokojne i nastrojowe oblicze. Cis Henrykowski – najstarsze drzewo w Polsce i jego niezwykłe dzieje Staruszek – jego wiek szacuje się na około 1250 lat, co nadaje mu miano najstarszego drzewa w Polsce. Cis Henrykowski (Taxus baccata) nie wyróżnia się gigantycznymi rozmiarami – mierzy 10,5 m wysokości i ma 425 cm w obwodzie pnia – jednak jego wartość historyczna i przyrodnicza jest nie do przecenienia. Choć może nie jest tak okazały jak słynny Dąb Bartek (również imponujące drzewo, wspierane przez metalowe konstrukcje i warte zobaczenia), Cis Henrykowski jest prawdziwym żywym pomnikiem historii. Rośnie w Henrykowie Lubańskim w województwie dolnośląskim, na terenie objętym ochroną prawną. W swojej wielowiekowej historii przetrwał liczne kataklizmy – ucierpiał od silnej wichury, a w XIX wieku został okaleczony przez kozaków uderzających w pień szablami. Niestety, czas działa na jego niekorzyść – drzewo stopniowo usycha z powodu naturalnego procesu starzenia się oraz chorób. To sprawia, że warto je zobaczyć, zanim bezpowrotnie zniknie z polskiego krajobrazu. Cisy są wyjątkowe w świecie roślin – należą do gatunków długowiecznych, a ich drewno jest twarde, odporne na rozkład i dawniej było cenionym surowcem do wyrobu łuków oraz elementów konstrukcyjnych. Dziś, ze względu na rzadkość i zagrożenie wyginięciem, są objęte ścisłą ochroną gatunkową. Babia Góra – królowa Beskidów i obowiązkowy punkt Korony Polskich Gór Jeśli marzysz o zdobyciu Korony Polskich Gór, prędzej czy później Twoje kroki zaprowadzą Cię na Babią Górę – najsłynniejszy masyw górski Beskidu Żywieckiego. Jej najwyższy szczyt – Diablak (1725 m n.p.m.) – to jednocześnie najwyższy punkt całych Beskidów Zachodnich i, pomijając Tatry, najwyższy szczyt w Polsce. Widoki z Babiej Góry są naprawdę wyjątkowe – przy dobrej pogodzie można stąd dostrzec nie tylko Tatry, ale również Pieniny, Małą Fatrę, Gorce czy rozległe niziny. Szczyt ten, znany jako Królowa Beskidów, ma jednak swoją specyfikę – pogoda potrafi zmieniać się tu błyskawicznie, a silny wiatr i gęste mgły to częsty widok. Babia Góra jest częścią Babiogórskiego Parku Narodowego, objętego ochroną UNESCO jako Rezerwat Biosfery. Masyw słynie z bogatej flory alpejskiej, w tym rzadkich gatunków roślin takich jak okrzyn jeleni czy tocja karpacka. Tutejsze szlaki, prowadzące m.in. z Przełęczy Krowiarki czy Zawoi, oferują zarówno łagodniejsze podejścia, jak i wymagające, skaliste odcinki. Choć Babia Góra bywa kapryśna, nagrodą dla wytrwałych są panoramiczne widoki, które zapierają dech w piersiach – i to o każdej porze roku. Krzywy Las – zagadka natury ukryta w zachodniopomorskim lesie Zachwycił się nim internet – nagłówki krzyczały: „Nie uwierzycie, że to miejsce istnieje naprawdę”. Istnieje, i to w Polsce, w województwie zachodniopomorskim. Krzywy Las to prawdziwy ewenement przyrodniczy i jeden z najbardziej zagadkowych obszarów leśnych w Europie. Na powierzchni niespełna dwóch hektarów rośnie około 300 zdeformowanych sosen zwyczajnych (Pinus sylvestris) – choć patrząc na ich niezwykły kształt, trudno nazwać je „zwyczajnymi”. Drzewa posadzono prawdopodobnie w latach 30. XX wieku. Skąd ich nietypowe, łukowate pnie? Istnieje wiele teorii – od tych fantastycznych, w których pojawiają się siły kosmiczne czy anomalie grawitacyjne, po wyjaśnienia czysto praktyczne. Najbardziej prawdopodobna hipoteza mówi, że kształt drzew był efektem celowego działania lokalnych rzemieślników, którzy formowali pnie, by uzyskać surowiec do stolarki lub szkutnictwa. Inna wersja wydarzeń łączy niezwykłą formę sosen z II wojną światową – młode drzewka miały zostać rozjechane przez czołgi, a następnie, podczas srogiej zimy, przymarzły do ziemi i wiosną odrosły w nietypowym kształcie. Do dziś jednak tajemnica Krzywego Lasu nie została w pełni rozwiązana, co tylko dodaje temu miejscu uroku i przyciąga kolejnych turystów oraz fotografów. Szlak kajakowy z Hańczy – przygoda dla miłośników wodnych wypraw Witaj na Suwalszczyźnie! Trudno będzie się tu nie zakochać – to region, w którym dzika przyroda, czyste wody i spokój północno-wschodniej Polski tworzą idealne warunki do wypoczynku. Rzeka Czarna Hańcza wypływa z Jeziora Hańcza – najgłębszego jeziora w Polsce (108,5 m) – i jest jedną z największych atrakcji regionu. Na rzece znajduje się popularny szlak kajakowy, który prowadzi malowniczymi meandrami, by następnie połączyć się z Kanałem Augustowskim – XIX-wiecznym zabytkiem hydrotechniki. Szlak ma długość około 85 km, a na jego pokonanie potrzeba zazwyczaj 4–6 dni spływu, w zależności od tempa i liczby przystanków. Widoki z perspektywy kajaka są wyjątkowe – piaszczyste dno, krystaliczna woda, otaczające rzekę lasy i łąki tworzą niepowtarzalny krajobraz. Po drodze można zobaczyć liczne gatunki ptaków wodnych, mijając zarówno dzikie odcinki rzeki, jak i malownicze wsie z tradycyjną architekturą. To jeden z tych spływów, które zapadają w pamięć na całe życie. Wąwóz Korzeniowy Dół – naturalny tunel lessowy pod Kazimierzem Dolnym Wąwóz Korzeniowy Dół znajduje się zaledwie 2 kilometry od Kazimierza Dolnego i jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych przykładów lessowych wąwozów drogowych w Polsce. Na początku był zwykłą wiejską drogą, jednak przez dziesięciolecia został stopniowo pogłębiany przez wodę spływającą po opadach oraz koła wozów przejeżdżających tędy w drodze do miasta. Na kształt wąwozu duży wpływ miało podłoże – bardzo żyzna, ale łatwo ulegająca erozji gleba lessowa – oraz rosnące wzdłuż traktu drzewa, które swoimi korzeniami wzmocniły ściany jaru, tworząc charakterystyczne, odsłonięte „rusztowanie”. Ten naturalny układ korzeni przypomina niekiedy fantastyczne korytarze, co nadaje miejscu wyjątkowy klimat. Dzięki specyficznym warunkom glebowym i mikroklimatycznym w wąwozie rośnie wiele gatunków roślin, zarówno leśnych, jak i związanych z siedliskami wilgotnymi. To sprawia, że Korzeniowy Dół jest atrakcyjny o każdej porze roku – latem daje przyjemny cień, a jesienią zachwyca kolorami liści kontrastującymi z jasnymi ścianami lessu. Pojezierze Drawskie – kraina czystych jezior, lasów i spokoju z dala od tłumów Jeśli jeziora i lasy to dla Ciebie idealne połączenie, na Pojezierzu Drawskim poczujesz się jak w raju. To region, w którym przyroda wciąż zachowała swój dziki i naturalny charakter, a tłumy są znacznie mniejsze niż na Mazurach. Powierzchnia lasów jest tu znacznie powyżej średniej krajowej, co czyni to miejsce idealnym dla miłośników ciszy, spokoju i kontaktu z naturą. Pojezierze Drawskie może pochwalić się aż 12 rezerwatami przyrody i 3 obszarami chronionego krajobrazu, które chronią unikalne gatunki roślin i zwierząt. Jeziora o krystalicznej wodzie są tu uważane za najpiękniejsze jeziora w Polsce, otoczone pagórkowatymi lasami, zachęcają do kąpieli, wędkowania i uprawiania sportów wodnych. To także raj dla rowerzystów – wytyczono tu ponad 20 zróżnicowanych szlaków rowerowych, prowadzących zarówno przez spokojne drogi leśne, jak i wzdłuż jezior, a nawet przez historyczne miasteczka z zachowaną zabytkową architekturą. Połączenie przyrody i kultury sprawia, że Pojezierze Drawskie jest idealne zarówno na aktywny urlop, jak i leniwe wakacje z dala od zgiełku. Podlaski Przełom Bugu – dzika ostoja ptaków i roślin na wschodnich rubieżach Polski Meandrujący Bug tworzy tu jeden z najbardziej malowniczych odcinków rzek w Polsce, nadając krajobrazowi dziki, naturalny charakter. Teren ten przyciąga niezwykłe bogactwo przyrody – aż 141 gatunków ptaków, w tym wiele rzadkich i chronionych, takich jak bielik, derkacz czy zimorodek, wybiera te okolice na miejsce gniazdowania. To także dom dla ponad 760 gatunków roślin, w tym roślin wodnych, bagiennych i łąkowych, które tworzą wyjątkowo zróżnicowany ekosystem. Podlaski Przełom Bugu, bo o nim mowa, to obszar o długości około 65 km w linii prostej i szerokości od 3 do 6 km. Park krajobrazowy obejmuje fragment doliny rzeki, w której zachowały się naturalne zakola, starorzecza i skarpy – elementy coraz rzadsze w europejskich rzekach przekształconych przez człowieka. Miejsce to jest prawdziwym rajem dla ornitologów, wędkarzy i miłośników kajakarstwa, a także dla wszystkich, którzy cenią spokój i bliski kontakt z przyrodą. Bug zachwyca tu o każdej porze roku – od wiosennych rozlewisk, przez letnie, pachnące ziołami łąki, po jesienne mgły snujące się nad wodą. Jezioro Turkusowe – wapienne klejnot Wyspy Wolin o barwie egzotycznych mórz Czy turkus musi być zarezerwowany dla egzotycznych mórz? Niekoniecznie – wystarczy odwiedzić Wyspę Wolin, by się o tym przekonać. Jezioro Turkusowe zachwyca intensywnym, mleczno-błękitnym odcieniem wody, który zawdzięcza rozpuszczonym związkom wapnia oraz białemu, wapiennemu dnu odbijającemu światło słoneczne. To stosunkowo młody akwen – ma zaledwie 71 lat. Powstał po tym, jak podziemna rzeka zalała wyrobisko dawnej kopalni kredy w Wapnicy. Efekt okazał się spektakularny: woda nabrała niemal tropikalnego koloru, który zmienia się w zależności od pogody i pory dnia – od jasnego błękitu po głęboki turkus. Jezioro położone jest na terenie Wolińskiego Parku Narodowego, otoczone lasem i ścieżkami spacerowymi, które prowadzą do punktów widokowych na zboczach. To popularne miejsce wśród fotografów i turystów szukających niezwykłych krajobrazów w Polsce. Kolorowe Jeziorka – mineralny cud Rudawskiego Parku Krajobrazowego Barwa wody potrafi zachwycać i zaskakiwać – a w Rudawskim Parku Krajobrazowym znajdziemy tego najlepszy dowód. Czekają tu na nas aż cztery niezwykłe jeziorka, z których każde ma swój własny, niepowtarzalny kolor: zielone, purpurowe, żółte i błękitne. Te malownicze akweny są pozostałością po dawnej kopalni pirytu, która działała tu w XIX i na początku XX wieku. Woda wypełniła wyrobiska po zakończeniu wydobycia, tworząc niezwykły krajobraz przypominający paletę malarza. Skąd tak intensywne barwy? To efekt obecności w wodzie i podłożu różnorodnych minerałów. Lista jest imponująca – znajdziemy tu m.in. miedź, żelazo, chalkopiryt, sfaleryt, galenę, boulangeryt, jamesonit, bournonit, chalkozyn, tetraedryt, limonit, syderyt, kalcyt, dolomit, wezuwian, zoizyt, pistacyt, fluoryt, ilmenit i tytanit. Każdy z nich wpływa na odcień wody, a ich połączenie sprawia, że jeziorka zmieniają kolor w zależności od pory roku, nasłonecznienia i warunków pogodowych. Dziś Kolorowe Jeziorka są jedną z największych atrakcji Dolnego Śląska, a wędrówka między nimi to nie tylko przygoda krajobrazowa, ale też podróż przez geologiczną historię regionu. Pielgrzymy – 300-milionowe granitowe kolosy Karkonoszy owiane legendami Nie, to nie są nowoczesne rzeźby. Wręcz przeciwnie – ich wiek szacuje się na około 300 milionów lat. Pielgrzymy to trzy monumentalne granitowe skały położone na terenie Karkonoskiego Parku Narodowego, uchodzące za jedną z najpiękniejszych grup skalnych w całych Karkonoszach. Te niezwykłe formacje mają nawet 25 metrów wysokości, a z ich szczytów rozciąga się malowniczy widok na Śnieżkę oraz okoliczne doliny. Powstały w wyniku procesów wietrzenia i erozji skał granitowych, które przez miliony lat były kształtowane przez wiatr, wodę i zmiany temperatur. Pielgrzymy fascynują nie tylko geologów, ale też turystów i fotografów – ich fantazyjne kształty przypominają niekiedy postacie czy mityczne stworzenia. W przeszłości skały te owiane były licznymi legendami, a niektórzy widzieli w nich symboliczne nawiązania do pielgrzymów wędrujących przez góry. Dziś prowadzi tu popularny szlak turystyczny z Przełęczy Karkonoskiej oraz z okolic Słonecznika, dzięki czemu można połączyć wizytę w Pielgrzymach z innymi atrakcjami Karkonoszy. Skały Rzędkowickie – wapienne królestwo wspinaczy na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej Wapienne skały od zawsze przyciągają wspinaczy, a Skały Rzędkowickie są jednym z najpopularniejszych miejsc do uprawiania wspinaczki w Polsce. Nic dziwnego – ten imponujący masyw ciągnie się przez około 2 kilometry, osiągając miejscami nawet 30 metrów wysokości. Formacje te są niezwykle różnorodne pod względem kształtu i struktury – pełne wgłębień, szczelin, półek skalnych i grot, które powstały w wyniku wielowiekowego działania wiatru, wody oraz procesów krasowych charakterystycznych dla Jury Krakowsko-Częstochowskiej. Oprócz walorów wspinaczkowych Skały Rzędkowickie mają także wartość krajobrazową i przyrodniczą. Otoczone są łąkami i lasami, a z ich szczytów rozpościerają się panoramiczne widoki na Jurę. W pobliżu znajdują się również ruiny zamku w Mirowie i Bobolicach, co czyni ten rejon doskonałym celem nie tylko dla wspinaczy, ale i dla turystów pieszych czy rowerowych. Jeziorak – najdłuższe jezioro w Polsce i literacka inspiracja Pana Samochodzika Najdłuższe jezioro w Polsce – Jeziorak, o imponującej długości 27,5 km – zachwyca zarówno miłośników żeglarstwa, jak i turystów szukających ciszy. Otoczone jest pięknymi lasami, a jego powierzchnię urozmaicają liczne wyspy, z których największa, Wielka Żuława, jest jedną z największych śródlądowych wysp Europy. Jeziorak ma także swoje miejsce w kulturze – to tutaj kultowy Pan Samochodzik, bohater serii książek Zbigniewa Nienackiego, poszukiwał skarbów zrabowanych podczas II wojny światowej. Sam autor odnalazł w tych okolicach inne skarby: spokój, malownicze krajobrazy i atmosferę, która stała się dla niego źródłem twórczej inspiracji. To jezioro oferuje znacznie więcej niż tylko piękne widoki – można tu żeglować, kajakować, wędkować lub odkrywać dzikie zatoczki idealne na kąpiel. Dzięki licznym przystaniom i szlakom wodnym Jeziorak jest świetnym miejscem zarówno na krótki weekendowy wypad, jak i na dłuższy urlop w rytmie slow. Królewski Głaz – lodowcowy wędrowiec i bohater lokalnych legend Chciałoby się powiedzieć – twardziel. Królewski Głaz, znajdujący się w okolicach Wyspy Chrząszczewskiej na Zalewie Kamieńskim, przybył w to miejsce… ze Szwecji – a właściwie z obszaru dzisiejszej Szwecji – około 14 tysięcy lat temu. Jego niezwykłą podróż umożliwił lądolód, który podczas ostatniego zlodowacenia przetransportował ogromny fragment skały przez setki kilometrów. Nazwa głazu wiąże się z legendą, według której Bolesław Krzywousty miał na nim stać, przyjmując defiladę swojego wojska. Choć dziś nie jest już tak imponujący jak w przeszłości, wciąż budzi zainteresowanie turystów i geologów. Niestety, w XIX wieku oderwano od niego znaczną część, wykorzystując materiał do budowy dróg, przez co głaz stracił część swojej pierwotnej masy i kształtu. Mimo to Królewski Głaz pozostaje jednym z najbardziej rozpoznawalnych głazów narzutowych w Polsce – świadkiem odległej historii geologicznej i nośnikiem lokalnych legend. Źródło: National Geographic Traveler Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Jeziorak Challenge: ultramaratończyk szybszy!
Jeziorak - najdłuższe jezioro w Polsce na jeden dzień stało się areną pojedynku. Biegacz zmierzył się z żeglarzem na dystansie ok. 70 kilometrów. Ultramaratończyk wygrał wyścig
Słoneczna pogoda, bardzo przyjazna atmosfera i piękne krajobrazy - w takich okolicznościach aż przyjemnie się ścigać. - Źle spałem, ale humor dopisuje - powiedział national-geographic.pl tuż przed startem Michał Złotowski, biegacz. - Dziecko trochę dało mi popalić w nocy - śmiał się. fot. Rafał Musiński - Mam wrażenie, że dzieci wyczuwają stres związany ze startem. Moja córka zawsze gorzej śpi wtedy, kiedy mam zawody - dorzucił Karol Górski, który mierzył się z kolegą na pokładzie żaglówki. Mimo wspomnianych komplikacji, zawodnicy dali z siebie wszystko. Okolica, w jakiej przyszło im się zmierzyć, to bajkowe krajobrazy: błękitna tafla jeziora i zielone lasy. fot. Rafał Musiński Michał Złotowski pobiegł trasą, która wiedzie przez obszar Parku Krajobrazowego Pojezierza Iławskiego, jednego z najatrakcyjniejszych obszarów przyrodniczych w kraju. Karol Górski, znany żeglarz, który wielokrotnie reprezentował Iławę w regatach meczowych, popłynął z południa na północ i z powrotem. Żeglował jachtem regatowym klasy 730. fot. Rafał Musiński Michał Złotowski zwyciężył z czasem 5 godzin 51 minut, Karol górski linię mety przekroczył niedużo później, osiągając czas 6 godzin i 15 minut. Zawodnikom gratulujemy!