Rekordowe temperatury wód Amazonii. Badania pokazują dramatyczne skutki suszy
Jeziora w środkowej Amazonii coraz częściej osiągają temperatury, które czynią je skrajnie nieprzyjaznym środowiskiem – nie tylko dla ryb i innych organizmów wodnych, lecz nawet dla człowieka, który po zanurzeniu odczuwa dyskomfort. Postępujące nagrzewanie się wód sygnalizuje nadchodzącą katastrofę ekologiczną. Jak zmieniające się warunki wpłyną na lokalne ekosystemy i życie społeczności zależnych od jezior?
Amazońska susza w 2023 roku przyniosła kolosalne skutki. Wiele tysięcy hektarów lasów tropikalnych zostało zniszczonych przez szalejące pożary, przez co śmierć poniosły setki zwierząt. Jeziora znajdujące się w okolicy Amazonki również doznały poważnych szkód – co opisuje badanie przeprowadzone przez obszerny zespół naukowców. Autorzy alarmują, że tak gwałtowne zmiany mogą być oznaką nadchodzącej katastrofy klimatycznej, która znacząco wpłynie na tamtejsze społeczności. Jeziora za gorące, by się kąpać – jak zmieniła się woda w zbiornikach? Naukowcy w trakcie swoich prac przebadali 10 jezior znajdujących się w regionie środkowej Amazonii. Aż połowa z nich osiągnęła w trakcie ekstremalnej fali upałów temperatury powyżej 37°C. Jezioro Tefé, będące zarówno miejscem hodowli wielu ryb, jak również popularnym ośrodkiem turystycznym, osiągnęło rekord na poziomie 41°C. Zarejestrowana temperatura budzi wrażenie tym bardziej, gdy spojrzymy na fakt, iż została odczytana na dwumetrowej głębokości zbiornika. „Nie można nawet włożyć palca do wody… Jest tak gorąca, że naturalnym odruchem jest natychmiastowe wyciągnięcie ręki” – mówi jeden z autorów badania, hydrolog Ayan Santos Fleischmann, w rozmowie z magazynem „Mongabay”. Tragiczny los zwierząt z Amazonii Człowiek jest organizmem najrzadziej korzystającym ze zbiornika. Los zwierząt, których egzystencja zależy od warunków panujących w jeziorze, okazał się dramatyczny. Około 15% populacji delfinów szarych i inii amazońskich żyjących w Tefé zginęło w wyniku drastycznego wzrostu temperatur. Śmierć poniosło również 3 000 ryb, wśród których znajdowały się m.in. piraniowate paku czarnopłetwe oraz pirapitinga. Naukowcy wykonali również pomiary w Kanale Aramanaí w stanie Pará. Szacunki przeprowadzone na drodze wodnej połączonej z rzeką Amazonką pozwoliły zidentyfikować od 20 do 30 ton martwych ryb, kajmanów, żółwi i płaszczek. Wszystkie te zwierzęta zostały uśmiercone w wyniku drastycznego podwyższenia temperatury. Drastyczne ocieplenie amazońskich jezior – konsekwencje dla społeczności lokalnych Badania prowadzone w środkowej Amazonii pozwoliły wskazać główne czynniki odpowiedzialne za wzrost temperatur wód: intensywne promieniowanie słoneczne, zmniejszoną głębokość jezior, słabszy wiatr oraz większą mętność wody. W wyniku tych zjawisk woda znacząco się ociepliła, co wpisuje się w trend stopniowego zwiększania temperatury w amazońskich jeziorach. Naukowcy rejestrują, że co dekadę wartość ciepła wody wzrasta o 0,6°C. Autorzy badania alarmują: wzrost temperatury wód jest szkodliwy nie tylko dla zwierząt. Śmierć dużej liczby ryb może znacząco wpłynąć choćby na dietę mieszkańców Amazonii. Zdecydowana większość tych zwierząt spożywanych w regionie żyje w jeziorach takich jak Tefé. Fleischmann tłumaczy, że wraz ze spadkiem populacji ryb źródło dochodu może stracić wielu lokalnych rybaków, co znacząco odbije się na tamtejszym rynku pracy. Wysychające jeziora to również czynnik wpływający na transport na wodach śródlądowych. Ten sposób poruszania się jest niezwykle popularny na podmokłych terenach Amazonii, dlatego uniemożliwienie tej formy transportu znacząco wpłynęłoby na mobilność mieszkańców. Wysychająca oraz ekstremalnie ciepła woda wpływa na jakość życia tamtejszych społeczności, których rytm funkcjonowania jest często uzależniony od stanu tej najdłuższej rzeki na świecie. Źródła: Mongabay, Science Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
To szwajcarskie miasto stawia na bitcoina. Czy stanie się europejską stolicą kryptowalut?
Położone we włoskim kantonie szwajcarskie miasto Lugano znane jest z malowniczych widoków. Wyjątkowe jezioro, nad którym położony jest kurort, to jednak niejedyny czynnik wyróżniający miejscowość z południowej Szwajcarii. Od niedawna w mieście funkcjonuje projekt wprowadzenia kryptowaluty bitcoin jako codziennej formy płatności.
Kryptowaluta bitcoin (BTC) została wprowadzona na świecie w 2009 roku przez anonimową i tajemniczą postać o pseudonimie Satoshi Nakamoto. Od tamtej pory cyfrowa waluta, która działa niezależnie od banków i rządów, szybko zyskała globalną popularność, zdobywając tytuł „cyfrowego złota”. Bitcoin stał się protoplastą na rynku walut cyfrowych, osiągając obecnie cenę ponad 300 tysięcy złotych. Coraz więcej firm postanawia akceptować walutę bitcoin. Europejskim fenomenem staje się szwajcarskie Lugano, które w dużej mierze zaczyna wprowadzać kryptowalutę do powszechnego obiegu. W jaki sposób to robi i czy jest to dla Szwajcarów opłacalne? Lugano – najbardziej włoskie szwajcarskie miasto i stolica bitcoina W relacji sporządzonej przez internetowy portal „BBC” redaktor John Laurenson opisuje sytuację zaistniałą w popularnej sieci fast food. Dziennikarz był świadkiem sceny, w której klient zdecydował się zapłacić za swoje zamówienie za pomocą BTC. Rachunek wyniósł 8,80 dolara, co oznacza około 0,00008629 bitcoina. Taka forma płatności w Lugano nie jest przypadkowa. Miasto wyposażyło wiele punktów gastronomicznych, sklepów itd. w darmowe terminale przyjmujące transakcje za pomocą kryptowalut. Mimo że standardowe płatności frankowe stanowią zdecydowaną większość wszystkich wykonywanych w mieście, Lugano nie ustaje w staraniach o rozwój tej formy płatności. Co ciekawe, w mieście nie tylko około 350 sklepów i restauracji akceptuje płatności w BTC — również urząd miejski wprowadził tę formę rozliczeń dla części usług publicznych. Mieszkańcy mogą zapłacić bitcoinem między innymi za opiekę przedszkolną. Co mieszkańcy Lugano myślą o bitcoinie? Dziennikarz BBC przytacza w swoim artykule jeszcze dwie inne rozmowy — tym razem z klientem oraz przedsiębiorcą prowadzącym sklep z ubraniami. Ten pierwszy zaznacza, że ceni w BTC „wolność transakcji”. Korzysta w Szwajcarii z kart bitcoinowych, które kupuje się za franki, a następnie pobraną kwotę konwertuje na wybraną część kryptowaluty. W ten sposób bitcoin staje się nie tylko formą oszczędności, ale również realnym środkiem płatniczym. Właściciel sklepu — Cherubino Fry — również ceni sobie operowanie walutą cyfrową. W momencie gdy klient płaci za pomocą BTC, prowizja transakcyjna uiszczana przez przedsiębiorcę jest zdecydowanie niższa niż przy użyciu tradycyjnych kart płatniczych. Mimo że — póki co — transakcji w bitcoinie jest niewiele, stanowią one zauważalny upust finansowy dla prowadzących działalność. Wrogowie kryptowalut Dynamiczny rozwój bitcoina ma jednak także swoich przeciwników. Choć kryptowaluta przyjęła się w Lugano znacznie lepiej niż na przykład w Salwadorze, gdzie mieszkańcy natychmiast wymieniali rządowe „bitcoiny startowe” na dolary, wciąż nie brakuje osób sceptycznych wobec BTC. Niechęć okazała się na tyle duża, że doprowadziła do zniszczenia rzeźby przedstawiającej twórcę bitcoina — Satoshiego Nakamoto. Wandale najpierw rozbili posąg na części, a później wrzucili je do jeziora Lugano. Co istotne, przejawy takich zachowań są niezwykle rzadkie w przestrzeni szwajcarskiego miasta. Tym bardziej dewastacja może wskazywać na niechęć niektórych środowisk wobec powszechnego wdrażania walut cyfrowych. Przyszłość bitcoina w Lugano Miasto wyraźnie stawia na rozwój płatności opartych na kryptowalutach. Mimo ryzyk związanych ze zmiennością kursu i bezpieczeństwem cyfrowym, Lugano nie zamierza rezygnować z bitcoina — wszystko wskazuje, że pozostanie on jednym z kluczowych elementów długoterminowej strategii miasta. Burmistrz Michele Foletti konsekwentnie broni projektu, podkreślając, że w jego ocenie BTC nie jest bardziej ryzykowny niż tradycyjna gotówka. Lugano stopniowo przekształca się w regionalny hub kryptowalutowy. Do miasta trafiło już 110 firm z branży kryptowalut, które tworzą nowe miejsca pracy oraz przyciągają specjalistów z całego świata. To wzmacnia lokalny ekosystem innowacji i zwiększa znaczenie miasta na europejskiej mapie nowych technologii. Ekonomiści zwracają jednak uwagę na konieczność ostrożności przy wprowadzaniu kolejnych inicjatyw. Zmienność kursu bitcoina może przynieść zarówno szybkie korzyści i dalszy rozwój sektora, jak i poważne straty finansowe. Wiele jest też doniesień o oszustwach związanych z tą walutą. Źródła: BBC, PlanB Lugano Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Odkryj jedno z najpiękniejszych jezior Pomorza i Borów Tucholskich
Jezioro Charzykowskie to jedno z tych miejsc, które łączą w sobie dzikość przyrody i klimat letniskowego kurortu. Położone w otoczeniu Borów Tucholskich zachwyca czystą wodą, malowniczymi zatoczkami i historią, która sięga początków polskiego żeglarstwa. Jego przejrzyste wody, urokliwe plaże i bogata przyroda sprawiają, że przyciąga zarówno aktywnych podróżników, jak i tych, którzy szukają spokoju wśród lasów i szumu fal.
Spis treści: Jezioro Charzykowskie – czystość wody i bogactwo przyrody Wyspy na Jeziorze Charzykowskim Plaża i kąpieliska Atrakcje dla turystów Jezioro Charzykowskie, zwane też w niektórych źródłach Jeziorem Łukomie, leży w południowo-zachodniej części województwa pomorskiego, w powiecie chojnickim. Rozciąga się na długości blisko 10 kilometrów, a jego szerokość na poszczególnych odcinkach jest mocno zróżnicowana i waha się od 0,42 km do 2,1 km. Powierzchnia jeziora według różnych źródeł wynosi od 1363 hektarów do 1363,8 ha, a maksymalna głębokość dochodzi do 30 metrów. Zbiornik jest przepływowym jeziorem rynnowym – jego wody zasilane są przez rzekę Brdę, która łączy Jezioro Charzykowskie z sąsiednim Jeziorem Karsińskim (Długim). Taki układ hydrologiczny tworzy spójną sieć wodną, szczególnie atrakcyjną dla kajakarzy i miłośników spływów. Z uwagi na rynnowy charakter jeziora, jego tafla z lotu ptaka przypomina długi, wijący się pas błękitu otoczony zielonymi borami sosnowymi, które wchodzą w skład kompleksu Borów Tucholskich. Jezioro Charzykowskie – czystość wody i bogactwo przyrody Jezioro Charzykowskie słynie z czystej wody (II klasa), choć miejscami przejrzystość ogranicza rosnąca w nim roślinność. Dbałość o ochronę środowiska w tym regionie jest priorytetem. Jezioro Charzykowskie (Łukomie) na północnym wschodzie sąsiaduje bezpośrednio z Parkiem Narodowym Bory Tucholskie oraz leży w obrębie Zaborskiego Parku Krajobrazowego. Wokół jeziora można spotkać wiele gatunków ptaków wodnych, nic więc dziwnego, że jego teren należy do Obszaru Specjalnej Ochrony Ptaków Wielki Sandr Brdy. Nad Jeziorem Charzykowskim można spotkać łabędzie, perkozy, czaple siwe czy kormorany. Wśród roślinności przeważają trzciny, pałki i sitowie, a w strefach przybrzeżnych rozciągają się torfowiska i podmokłe łąki. Region ten jest ostoją dla chronionych gatunków – m.in. żurawia, bociana czarnego oraz wydry europejskiej. Wyspy na Jeziorze Charzykowskim Jezioro Charzykowskie to nie tylko rozległy akwen o malowniczej linii brzegowej, ale również kilka urokliwych wysp, które nadają mu wyjątkowego charakteru. Największą i najbardziej znaną z nich jest Wyspa Miłości, na której w okresie międzywojennym znajdowała się kawiarnia. Odbywały się tam często zabawy taneczne i inne liczne spotkania towarzyskie. Niestety, w czasie II wojny światowej na wyspę zostały zrzucone bomby lotnicze, które zniszczyły znajdujące się na wyspie budynki. Z kolei na Wyspie Bachorskiej w okresie wojennym ukrywali się partyzanci. Nazwa wyspy pochodzi od znajdującej się w niedalekiej odległości miejscowości Bachorze. Dziś obie wyspy przypominają, że Jezioro Charzykowskie to nie tylko przyrodniczy skarb Borów Tucholskich, ale również miejsce o bogatej i nieoczywistej historii. Jezioro Charzykowskie – plaża i kąpieliska Jednym z największych atutów jeziora są jego plaże. Najbardziej znane kąpielisko znajduje się w miejscowości Charzykowy, gdzie latem działa strzeżone kąpielisko z pomostem, wypożyczalniami sprzętu wodnego i mocno rozbudowanym zapleczem gastronomicznym. W sezonie letnim funkcjonuje tu strefa rekreacyjna z boiskami, molo i sceną, na której odbywają się koncerty oraz festiwale szantowe. Drobny piasek i czysta przy brzegu woda sprawiają, że to miejsce jest chętnie wybierane przez rodziny z dziećmi. Z kolei dla osób poszukujących ciszy świetnym wyborem będzie plaża w Bachorzu – tam można cieszyć się spokojniejszą atmosferą i bezpośrednim kontaktem z przyrodą. Czy w Jeziorze Charzykowskim można się kąpać? Tak, kąpiel w Jeziorze Charzykowskim jest dozwolona i bardzo popularna. Dzięki dobremu zapleczu ratowniczemu i oznakowanym kąpieliskom, miejsce to cieszy się opinią jednego z najlepszych jezior kąpielowych w Borach Tucholskich. Poza kąpielą można tu uprawiać żeglarstwo, windsurfing, kajakarstwo czy paddleboarding. Dla wielu osób Jezioro Charzykowskie to synonim wakacyjnej swobody – z dala od miejskiego zgiełku, w otoczeniu lasu i wody. Jezioro Charzykowskie – atrakcje dla turystów Region Charzyków oferuje znacznie więcej niż tylko plażowanie. To również prawdziwa mekka żeglarzy, gdyż to właśnie tutaj w 1920 roku zorganizowano pierwsze w Polsce śródlądowe regaty żeglarskie. Dziś działa tu jeden z najstarszych klubów żeglarskich w kraju, a nad brzegiem jeziora odbywają się liczne imprezy i zawody. W samej miejscowości Charzykowy nie brakuje też restauracji, kawiarni i przystani, które tworzą klimat małego, wakacyjnego kurortu. Dla miłośników aktywnego wypoczynku przygotowano sieć szlaków rowerowych i pieszych. Szczególnie polecana jest ścieżka rowerowa Charzykowy-Bachorze-Funka, biegnąca przez lasy i punkty widokowe. Nieopodal znajduje się też Muzeum Przyrodnicze Parku Narodowego „Bory Tucholskie”, gdzie można poznać bogactwo fauny i flory tego regionu. Niezależnie od tego, czy przyjedziesz tu z rodziną, z wędką, z aparatem fotograficznym czy po prostu, by odpocząć w samotności, to miejsce oczaruje cię spokojem, zapachem żywicy i blaskiem słońca odbijającym się w tafli wody. Jezioro Charzykowskie to esencja Borów Tucholskich pełna przestrzeni, ciszy i natury. Punkt widokowy na Jezioro Charzykowskie Panoramę jeziora najlepiej podziwiać z punktu widokowego położonego niedaleko miejscowości Małe Swornegacie. W tym rejonie wysokość brzegu dochodzi nawet do 25 metrów, co zapewnia zachwycający widok na błękitną taflę wody i zielone lasy Borów Tucholskich. O zachodzie słońca jezioro przybiera tu złocisty odcień, a ciszę przerywa jedynie głos ptaków. To jedno z tych miejsc, które idealnie oddaje ducha regionu – spokój, przestrzeń i bliskość natury. Nasza autorka Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
To najpiękniejsze jezioro w Europie. Leży na styku dwóch wielkich kultur
Jezioro Ochrydzkie to jedno z najpiękniejszych i najstarszych jezior Europy. Położone na pograniczu Macedonii Północnej i Albanii, zachwyca czystością wody, różnorodnością biologiczną i niezwykłym dziedzictwem kulturowym. W jego tafli odbijają się górskie szczyty, a nad brzegami stoją zabytkowe cerkwie i urokliwe miasteczka, które od wieków przyciągają podróżników. Dla jednych to miejsce relaksu i kąpieli, dla innych – skarb natury i historii wpisany na listę UNESCO.
Spis treści: Jezioro Ochrydzkie – położenie, powierzchnia i głębokość Historia i dziedzictwo Jeziora Ochrydzkiego Podwodny świat Jeziora Ochrydzkiego – ryby i inne gatunki Plaże i kąpieliska, które warto odwiedzić Atrakcje nad Jeziorem Ochrydzkim, które warto zobaczyć Jezioro Ochrydzkie – położenie, powierzchnia i głębokość Jezioro Ochrydzkie leży w południowo-zachodniej części Macedonii Północnej i północno-wschodniej części Albanii. To jedno z najstarszych jezior na świecie – jego wiek szacuje się na ponad milion lat. Zajmuje powierzchnię około 358 km², z czego 2/3 należy do Macedonii, a 1/3 do Albanii. Jezioro jest też wyjątkowo głębokie – jego maksymalna głębokość sięga 289 metrów, co czyni je jednym z najgłębszych zbiorników wodnych w Europie. Wody Jeziora Ochrydzkiego zachowały unikatowy, stabilny ekosystem, w którym przetrwały gatunki endemiczne, niewystępujące nigdzie indziej na świecie. Temperatura wody w Jeziorze Ochrydzkim zmienia się w zależności od pory roku – latem utrzymuje się na poziomie 22–25°C, zimą spada do 6–8°C. Dzięki bardzo dużej przejrzystości wody jezioro jest miejscem uwielbianym przez nurków i miłośników fotografii podwodnej. Historia i dziedzictwo Jeziora Ochrydzkiego Historia Jeziora Ochrydzkiego jest bogata. Już w starożytności brzegami jeziora przebiegały ważne szlaki handlowe łączące Adriatyk z wnętrzem Bałkanów. Nad jego wodami rozwijała się starożytna Lychnidos – dzisiejsza Ochryda, miasto o bogatej historii i duchowym znaczeniu. Co ciekawe, w pobliżu albańskiej wioski Lin położonej nad brzegiem jeziora archeolodzy odkryli pozostałości najstarszej znanej osady w Europie – jej początki sięgają kilku tysięcy lat p.n.e. Odkrycie to dowodzi, że okolice Jeziora Ochrydzkiego były zamieszkane już w czasach prehistorycznych i stanowiły ważne centrum życia ludzkiego na Bałkanach. W średniowieczu Ochryda stała się jednym z głównych ośrodków prawosławia. To właśnie tu działał św. Klemens z Ochrydy, uczeń Cyryla i Metodego. Miasto i okolice pełne są zabytków: cerkwi, klasztorów i ruin dawnych twierdz. Jedną z ikon regionu jest cerkiew św. Jana Teologa, malowniczo położona na skalnym klifie nad taflą jeziora. To jeden z najczęściej fotografowanych widoków w Macedonii. W 1979 roku Jezioro Ochrydzkie wraz z miastem Ochryda zostało wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO – zarówno za unikatową przyrodę, jak i za bezcenne dziedzictwo kulturowe. Podwodny świat Jeziora Ochrydzkiego – ryby i inne gatunki Jezioro Ochrydzkie to prawdziwe laboratorium przyrody. Ze względu na izolację geologiczną i dużą głębokość rozwinęła się tu fauna endemiczna. Szacuje się, że aż około 200 gatunków organizmów żyjących w jeziorze nie występuje nigdzie indziej na świecie. Żyją tu m.in. pstrąg ochrydzki (Salmo letnica) oraz łosoś ochrydzki (Salmo ohridanus) – gatunki charakterystyczne wyłącznie dla tego regionu. Poza nimi występują też węgorze, okonie, klenie i karpie. Jezioro stanowi nie tylko ostoję dla ryb, ale i ważne miejsce dla ptaków wodnych. Co roku zimują tu liczne gatunki, w tym hełmiatki, perkozy zauszniki, gągoły, łyski i kormorany małe. Ze względu na tę wyjątkową bioróżnorodność Jezioro Ochrydzkie uznawane jest od 2000 roku za ostoję ptaków IBA. Zachowanie równowagi ekosystemu jest jednak delikatne – nadmierne połowy i zanieczyszczenia mogą prowadzić do spadku liczebności najcenniejszych gatunków, dlatego obowiązują regulacje dotyczące połowów. Wielu turystów zastanawia się też, czy w Jeziorze Ochrydzkim występują węże. Odpowiedź brzmi: tak, ale są to w większości gatunki niegroźne dla człowieka. Spotkanie z nimi to raczej ciekawostka przyrodnicza, jednak zdecydowanie należy zachować ostrożność. Plaże i kąpieliska, które warto odwiedzić Choć Jezioro Ochrydzkie jest znane z walorów historycznych i przyrodniczych, jego plaże stanowią dodatkowy atut regionu. Wokół jeziora można znaleźć zarówno tętniące życiem kąpieliska, jak i ciche, kameralne zatoczki. Najpopularniejsze plaże po stronie macedońskiej to: Plaża Kaneo – położona tuż pod cerkwią św. Jana, oferuje bajeczne widoki i krystaliczną wodę, Plaża Atlantik – oddalona od aglomeracji, zachwyca przyrodą i knajpkami, w których można spróbować pysznych dań z kuchni macedońskiej, Plaża Labino – kameralna i spokojna, idealna dla osób szukających ciszy. Po stronie albańskiej najbardziej znane są plaże w rejonie miejscowości Pogradec, gdzie woda jest cieplejsza, a dno piaszczyste. To także miejsce popularne wśród lokalnych turystów, z licznymi pensjonatami i tawernami serwującymi świeże ryby z jeziora. Atrakcje nad Jeziorem Ochrydzkim, które warto zobaczyć Oprócz plaż i kąpielisk, okolice Jeziora Ochrydzkiego oferują wiele miejsc, które zachwycą zarówno miłośników historii, jak i przyrody. W Ochrydzie warto odwiedzić: Twierdzę cara Samuela – z której rozciąga się panorama jeziora, Monastyr św. Nauma – klasztor położony tuż przy granicy z Albanią, który został założony przez św. Nauma Ochrydzkiego, Muzeum na wodzie Bay of Bones – rekonstrukcję prehistorycznej osady na palach z epoki brązu zwana Zatoką Kości. Po stronie albańskiej największą atrakcją jest miasto Pogradec, znane ze spokojnej atmosfery na plaży. W pobliżu warto odwiedzić Park Narodowy Drilon, gdzie źródła rzeki Drilon tworzą malowniczy krajobraz pełen zieleni i ptactwa. Region Ochrydu to także miejsce dla miłośników przyrody – górskie szlaki wokół jeziora prowadzą przez lasy i odsłaniają malownicze widoki na błękitną taflę wody. Takie połączenie bogatego dziedzictwa kulturowego z wyjątkową przyrodą sprawia, że Jezioro Ochrydzkie jest jednym z najbardziej niezwykłych miejsc na Bałkanach – idealnym zarówno dla odkrywców historii, jak i poszukiwaczy ciszy. Źródło: National Geographic Polska Nasza autorka Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
Jedno jezioro łączy trzy europejskie kraje. Niemcy nazywają je „swoim morzem”
Jezioro Bodeńskie to malowniczy akwen położony na styku Niemiec, Austrii i Szwajcarii. Łączy w sobie imponującą głębokość, rozległą powierzchnię i unikatowy system wodny, będący źródłem wody pitnej dla milionów mieszkańców. Jednak jego prawdziwy urok kryje się w różnorodności atrakcji: od wysp z zabytkowymi klasztorami i ogrodami kwiatowymi, przez urokliwe nadbrzeżne miasteczka, po setki kilometrów tras rowerowych i możliwości uprawiania sportów wodnych. Dzięki temu każdy, kto tu przybywa, może poczuć jednocześnie bliskość natury, smak lokalnej historii i przyjemność aktywnego wypoczynku.
Spis treści: Gdzie leży Jezioro Bodeńskie? Powierzchnia i głębokość Jeziora Bodeńskiego Turystyka nad Jeziorem Bodeńskim Jezioro Bodeńskie, znane także jako Jezioro Konstanckie, to jedno z najważniejszych i najbardziej malowniczych jezior Europy Środkowej. Położone jest u podnóża Alp, na pograniczu trzech krajów – Niemiec, Austrii i Szwajcarii. Większość jego linii brzegowej znajduje się po stronie niemieckiej, głównie w dawnym kraju związkowym Badenia-Wirtembergia, choć popularny odcinek z miasteczkiem Lindau należy do Bawarii. Fragment jeziora leży również po stronie austriackiej, w rejonie południowo-wschodniego krańca, natomiast reszta przynależy do Szwajcarii. Gdzie leży Jezioro Bodeńskie? Jezioro Bodeńskie stanowi nie tylko naturalną granicę między państwami, ale również istotny rezerwuar wody pitnej – dostarcza jej dla około 4,5 mln mieszkańców regionu. Rzeka Ren przepływa przez jezioro, łącząc jego różne części i nadając mu unikatowy charakter hydrologiczny. Jezioro dzieli się na trzy główne części: Obersee, czyli Górne Jezioro – największą część wschodnią; Untersee, czyli Dolne Jezioro – część zachodnią; Seerhein – czterokilometrowy odcinek będący częścią rzeki Ren, łączący Dolne Jezioro z resztą systemu. Nazwa „Bodeńskie” wywodzi się od wsi Bodman, jednej z najstarszych miejscowości położonej na zachodnim krańcu jeziora. W różnych językach europejskich funkcjonuje też określenie Jezioro Konstanckie (od miasta Konstancja, niem. Konstanz) – w ten sposób określają je m.in. Francuzi i Włosi. W materiałach niemieckich czasem można spotkać przydomek „szwabskie morze” (Schwäbisches Meer), wynikający z błędnej interpretacji starożytnych zapisów rzymskich, które odnosiły się do Bałtyku. Najważniejsze miasta nad Jeziorem Bodeńskim Brzegi Jeziora Bodeńskiego obfitują w malownicze miasta i miasteczka, które przyciągają turystów nie tylko urokliwym położeniem, ale też bogatą historią i architekturą. Po stronie niemieckiej największe znaczenie mają: Konstancja (Konstanz) – największe miasto nad jeziorem, słynące z zabytkowego starego miasta i katedry, Friedrichshafen – znane z muzeum Zeppelina i nadbrzeżnych atrakcji turystycznych, Lindau (Bodensee) – położone na wyspie miasto z charakterystyczną latarnią morską i malowniczym portem, Überlingen i Meersburg – mniejsze, ale bardzo urokliwe miasta z historycznymi zamkami i promenadami nad jeziorem. Po stronie szwajcarskiej warte odwiedzenia są: Kreuzlingen – sąsiad Konstancji, z pięknym dostępem do jeziora, Rorschach i Romanshorn – mniejsze miejscowości z nadbrzeżnymi promenadami i marinami. Natomiast po stronie austriackiej najważniejsza jest Bregencja (Bregenz), słynąca z Festiwalu Bregenz i imponującej sceny operowej nad wodą. Te miasta tworzą sieć atrakcji kulturalnych, sportowych i rekreacyjnych, które sprawiają, że Jezioro Bodeńskie jest popularnym kierunkiem turystycznym. Powierzchnia i głębokość Jeziora Bodeńskiego Jezioro Bodeńskie zachwyca swoimi rozmiarami i zróżnicowaną morfologią. Jego powierzchnia wynosi około 538,5 km², co czyni je trzecim pod względem wielkości jeziorem Europy Środkowej, po Balatonie na Węgrzech i Jeziorze Genewskim na granicy szwajcarsko-francuskiej. Długość linii brzegowej to aż 273 km, co daje wiele możliwości spacerów, wycieczek rowerowych i obserwacji przyrody. Głębokość jeziora osiąga maksymalnie 254 m, co klasyfikuje je jako głęboki akwen. Wysokość tafli wody wynosi 395,23 m n.p.m., a całkowite zasoby wodne oszacowano na 48 km³. Te parametry czynią z Jeziora Bodeńskiego nie tylko atrakcję krajobrazową, ale też istotny element systemu wodnego regionu, zarówno pod kątem ekologicznym, jak i gospodarczym. Na jeziorze znajduje się kilka wysp: Mainau, słynąca z ogrodów kwiatowych, Reichenau, z klasztorem wpisanym na listę UNESCO, Lindau, na której położone jest miasto o tej samej nazwie. Każda z wysp oferuje wyjątkowe atrakcje turystyczne, od spacerów po ogrodach po zwiedzanie zabytków i podziwianie panoramy Alp. Turystyka nad Jeziorem Bodeńskim Jezioro Bodeńskie jest popularnym miejscem wypoczynku i rekreacji wśród turystów z Niemiec, Austrii i Szwajcarii. Atrakcje turystyczne obejmują zarówno zwiedzanie miast i wysp, jak i aktywności na świeżym powietrzu. Wokół jeziora prowadzi długa, licząca około 260 km trasa rowerowa, w większości utwardzona i oddzielona od ruchu samochodowego. Trasa jest przeważnie płaska, co czyni ją odpowiednią dla rodzin i początkujących rowerzystów. Po drodze można zatrzymać się w urokliwych miasteczkach, skorzystać z lokalnych restauracji i kawiarni oraz podziwiać panoramę Alp Szwajcarskich, które w pogodny dzień tworzą niezwykłe tło krajobrazowe. Miłośnicy sportów wodnych znajdą tu szeroki wybór atrakcji – od żeglarstwa, przez kajakarstwo, po windsurfing i rejsy statkami pasażerskimi. Popularne są również spacery nad brzegiem, wędrówki po nadbrzeżnych promenadach oraz zwiedzanie licznych zabytków i muzeów. Jezioro Bodeńskie pełni także funkcję edukacyjną i ekologiczną. Rezerwuar wody pitnej dla milionów mieszkańców wymaga zachowania wysokiego standardu ochrony środowiska, co czyni region wzorem zrównoważonej turystyki. W praktyce oznacza to ograniczenia w niektórych strefach, ochronę przyrody przez organizacje pozarządowe (np. EuroNatur) i prowadzenie działań edukacyjnych dla odwiedzających. Dzięki zróżnicowanej ofercie, zarówno pod względem aktywności, jak i krajobrazów, Jezioro Bodeńskie pozostaje jednym z najchętniej odwiedzanych akwenów w Europie Środkowej. Turystów przyciąga tu połączenie natury, historii i kultury oraz komfortowa infrastruktura sprzyjająca aktywnemu wypoczynkowi. Nasza autorka Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
To wyjątkowe miasteczko jest Europejską Stolicą Nordic Walkingu. Teraz zostało także Cudem Polski
Miejscowość znana z nordic walkingu zyskała prestiżowe miano „Cudu Polski 2025”. Wyróżniony w województwie zachodniopomorskim Barlinek pokazuje, że połączenie pięknego położenia, historycznego klimatu i promowania aktywnego stylu życia to przepis na turystyczny sukces. To raj dla głodnych wrażeń.
Barlinek, malowniczo położone miasto w województwie zachodniopomorskim, od lat cieszy się renomą Europejskiej Stolicy Nordic Walkingu. W 2025 roku zyskało dodatkowe uznanie, zdobywając tytuł Cudu Polski w plebiscycie organizowanym przez „National Geographic Traveler”. To niekiedy niedoceniana przez turystów perła Pomorza Zachodniego. Nieodkryta perła pomorza zachodniego Jednym z największych atutów Barlinka jest Jezioro Barlineckie o powierzchni ponad 200 hektarów, stanowiące centrum turystyki wodnej w regionie. Wokół niego powstało wiele nowoczesnych ścieżek spacerowych i rowerowych, które pozwalają podziwiać piękne widoki. Jezioro to doskonałe miejsce do uprawiania sportów wodnych, takich jak żeglarstwo, kajakarstwo czy windsurfing. To nie wszystko – miejscowość otaczają malownicze lasy będące częścią Barlinecko-Gorzysławkiego Parku Krajobrazowego, idealne do obcowania z naturą. To także region kipiący historią: warto odwiedzić m. in. gotycki Kościół św. Jerzego – jeden z głównych punktów miasta – oraz liczne kamienice tworzące niepowtarzalny klimat w centrum. Dzięki wysiłkom władz udało się utrzymać średniowieczny charakter rynku, co zamienia każdy spacer w podróż do epoki minionych wieków. Charakterystycznym punktem miejscowości jest ponad 100-letnia fontanna Gęsiarka czy Pałacyk Cebulowy z 1908 roku. – To z pewnością zdecydowało, że staliśmy się nie tylko perełką Pomorza Zachodniego, ale i „Cudem” Pomorza Zachodniego – opowiada o wynikach plebiscytu „National Geographic Traveler” burmistrz Barlinka Bernarda Lewandowska. Europejska Stolica Nordic Walkingu Na Pomorzu Zachodnim co roku odbywają się Mistrzostwa Nordic Walking, których organizatorem po raz jedenasty w 2025 roku był właśnie Barlinek. Nie ma w tym nic dziwnego, ponieważ znajdziemy wokół niego 7 specjalnie oznakowanych tras o łącznej długości 54 km. Wiodą one wśród urokliwych jezior, więc uchodzą za najpiękniej położone na świecie. 13 września 2025 roku uczestnicy Mistrzostw, którymi byli zarówno zawodnicy z Polski, jak i z zagranicy, rywalizowali w czterech konkurencjach, w tym w Otwartych Mistrzostwach Polski Polskiej Federacji Nordic Walking ENWO na dystansie 5 km oraz w VII Mistrzostwach Europejskiej Stolicy Nordic Walking na tartanie. Barlinek jako Cud Polski 2025 W plebiscycie „Cuda Polski 2025” Barlinek zdobył tytuł w województwie zachodniopomorskim, pokonując inne nominowane lokalizacje. W internetowym głosowaniu oddano łącznie ok. 200 tys. głosów, a mieszkańcy i turyści z całej Polski wybrali 16 wyjątkowych miejsc – po jednym z każdego województwa. Barlinek zyskał uznanie jako miejsce łączące wypoczynek na łonie natury z odkrywaniem skarbów historycznych i kulturowych regionu. Z pewnością warto go odwiedzić: jeśli nie wybierając się na nordic walking czy żagle, to by chłonąć historyczny klimat pięknie położonej miejscowości. Sponsorem plebiscytu jest: Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Jedno z najpiękniejszych jezior w Europie. Spotykają się tu trzy kraje
Jezioro Bodeńskie, położone na styku Niemiec, Austrii i Szwajcarii, skrywa niejedną niespodziankę. Od legendarnych sterowców Zeppelina, przez rejsy z widokiem na Alpy, aż po „Bawarską Riwierę” i tajemnice średniowiecznych miast – ta okolica zachwyca historią, przyrodą i nieoczywistymi atrakcjami. Jeśli szukasz pomysłu na wyjazd pełen kontrastów, Jezioro Bodeńskie ma wszystko, czego potrzeba.
Spis treści: Granice, których nie ma – spór o podział Jeziora Bodeńskiego Sterowce nad Jeziorem Bodeńskim – historia i powrót legendy Zeppelina Rejs po Jeziorze Bodeńskim Lindau i Bawarska Riwiera – elegancja, wille i letni luz nad jeziorem Jezioro Bodeńskie – informacje praktyczne Po drabiniastym metalowym trapie wchodzę na pokład największego sterowca w historii, długiego na 245 m LZ 129 Hindenburga. To bliźniak sterowca LZ 130 Graf Zeppelin nazwanego tak na cześć ich wynalazcy, hrabiego (czyli grafa) Ferdinanda von Zeppelina, który konstruował je w Friedrichs­hafen nad Jeziorem Bodeńskim. Te dwa sterowce to największe statki powietrzne, jakie kiedykolwiek zbudował człowiek. Zaglądam do pasażerskich kabin ze składanymi łóżkami i do salonu z krzesłami o giętych metalowych stelażach, w których rozsiadało się eleganckie towarzystwo popijające szampanem serwowane na porcelanowych talerzach posiłki. Granice, których nie ma – spór o podział Jeziora Bodeńskiego Jezioro Bodeńskie nie ma ono jednoznacznie ustalonej granicy państwowej na wodzie. Akwen leży na styku Niemiec, Szwajcarii i Austrii, ale te trzy państwa nigdy formalnie nie określiły przebiegu granic w jego akwenie. W praktyce każdy interpretuje to trochę inaczej: Szwajcaria uważa, że granica biegnie środkiem jeziora, Austria twierdzi, że jezioro jest wspólne (condominium), Niemcy zazwyczaj nie zajmują stanowiska. W efekcie na mapach granice na jeziorze często po prostu… nie są rysowane. Sterowce nad Jeziorem Bodeńskim – historia i powrót legendy Zeppelina Te gigantyczne sterowce jako pierwsze oferowały komercyjne loty przez ocean (w latach 1928–1937), zabierając bogatych pasażerów w luksusową podróż z Europy do USA i Brazylii. Zeppeliny, dzięki czterem potężnym silnikom Maybacha, rozpędzały się do 135 km/godz., pokonując Atlantyk w jak na tamte czasy rekordowe 5 dni, 19 godz. i 51 min. I tak aż do ostatniej podróży, kiedy to podczas lądowania w USA, 6 maja 1937 r., sterowiec LZ 129 Hindenburg stanął w płomieniach. Katastrofę na żywo oglądał oczekujący na jego przybycie tłum. 13 pasażerów i 22 członków załogi zginęło w płomieniach lub ratując się przed nimi skokiem na ziemię. 62 osoby, w tym kapitan, przeżyło. To był koniec ery potężnych sterowców. W Muzeum Zeppelinów, mieszczącym się w białym budynku dawnego dworca w stylu Bauhaus, z widokiem na Jezioro Bodeńskie, wszystko odtworzono dokładnie tak, jak było… zanim się spaliło. Cóż to były za giganty! Jumbo jet czy budynek muzeum wyglądają przy nich jak mikrusy! Zaglądam do wnętrza unoszącego sterowiec balonu w kształcie cygara. Konstrukcję podtrzymywał aluminiowy szkielet obity materiałem, a wypełniał… wodór. Ten łatwopalny gaz najpierw zapewnił sterowcom sukces, a potem skutecznie je uziemił. Co ciekawe, wedle pierwotnych projektów gazem unoszącym je w powietrze miał być szlachetny i niepalny hel. Zastąpiono go wodorem z powodu embargo narzuconego po I wojnie światowej na Niemcy przez USA, w tamtych czasach jedynego na świecie producenta helu. W tym miejscu warto dodać, że zeppeliny to nie tylko romantyczne podróże przez Atlantyk. Były też na usługach nazistowskiej propagandy, a z ich mniejszych wersji przeprowadzano bombardowania miast. Tego też dowiem się w muzeum w Friedrichshafen. Dziś nad Jeziorem Bodeńskim wciąż można zobaczyć sterowce. Dużo mniejsze, bo mające zaledwie 75 m długości, wypełnione niepalnym helem. Wskrzeszono je całkiem niedawno, bo pierwszy lot nowoczesny zeppelin odbył w 1997 r. Można się nim wybrać na rejs widokowy dookoła Jeziora Bodeńskiego. Trwa on 120 min i niestety kosztuje fortunę… bo aż 1120 euro! Jak widać, sterowce, jak były, tak i są luksusowym środkiem transportu. Rejs po Jeziorze Bodeńskim Zamiast zeppelinem ruszam więc w rejs promem po spokojnej tafli Jeziora Bodeńskiego, trzeciego największego w Europie (po Balatonie i Jeziorze Genewskim). Jego głębokość sięga 254 m, a długość linii brzegowej to aż 273 km – nic dziwnego, że miejscowi nazywają je morzem. I jak na morze przystało, łączy ono aż trzy kraje: Niemcy, Austrię i Szwajcarię. Z górnego otwartego pokładu promu rozpościerają się piękne widoki na poszarpane szczyty Alp na odległym szwajcarskim brzegu. Na tym bliższym, niemieckim, do jeziora spływają równe rzędy sadów i winnic, bo rośliny uwielbiają tutejszy mikroklimat, dzięki któremu pas wokół brzegu nazywany jest owocowym ogrodem. Konstancja Płynę do leżącej na przeciwnym brzegu Konstancji, największego miasta nad Jeziorem Bodeńskim, które po angielsku, francusku czy włosku nazywa się Jeziorem Konstancji właśnie. Jej portu strzeże, prężąc jędrne piersi, obrotowa rzeźba przedstawiająca najsłynniejszą rzymską kurtyzanę, Imperię, trzymającą w dłoniach posążki dwóch nagich mężczyzn. Jeden z nich to cesarz Zygmunt Luksemburski, drugi to papież Marcin V. Jego wybór na konklawe – w 1417 r. właśnie w Konstancji – zakończyło rozłam w kościele i czasy, gdy próbowało nim rządzić nawet trzech papieży jednocześnie. Figurę tę, inspirowaną satyrą Balzaka na moralność i korupcję władzy, stworzył pochodzący znad Jeziora Bodeńskiego rzeźbiarz Peter Lenk, wywołując przy okazji inauguracji w 1993 r. wielki skandal. 32 lata później Imperia jest ulubionym przez mieszkańców symbolem miasta. „Zacytowany” przez artystę sobór odbył się w latach 1414–1418 w budynku znajdującym się tuż za plecami posągu. Jego biało-czarna zwalista bryła przykryta jest potężną czapą spadzistego dachu ozdobionego maleńkimi okienkami i wieżyczkami na rogach. To liczący sobie 600 lat największy budynek dawnej Konstancji. Dziś w sali, w której kardynałowie debatowali nad wyborem papieża, mieści się restauracja Konzil specjalizująca się w daniach z jeziornych ryb. Budowla przetrwała, podobnie jak i najstarsza część miasta, dzięki fortelowi mieszkańców, którzy sprytnie wykorzystali bliskość granicy ze Szwajcarią. Konstancja uniknęła amerykańskiego bombardowania podczas II wojny światowej, zostawiając włączone światła po godzinie policyjnej, podobnie jak jej szwajcarski – a zatem neutralny – sąsiad Kreuzlingen (dziś oba te miasta zlały się w jedną aglomerację). Rybacy A wracając do ryb. 10 lat temu na Jeziorze Bodeńskim łowiło je 100 rybaków. Dziś, choć ryb nie brakuje, zostało ich ok. 40. Z jednym z nich, Paulem Katterloherem, spotykam się na kilka chwil przed świtem. Płyniemy sprawdzić sieci niewielką zieloną łódką z białą nadbudówką po spokojnej, niezmąconej ani jedną falą tafli jeziora. – Wiatr jak z zegarkiem w ręku nadejdzie około ósmej, znad ośnieżonych nawet latem szczytów Alp na szwajcarskim brzegu – tłumaczy Paul. – Niekiedy potrafi wzburzyć całkiem spore fale, zimą nawet do 2 m! To jeden z powodów, dla których Paul jest na jeziorze tak wcześnie. Drugi to ciemność. – Rybacy ją lubią, podobnie jak kryminaliści. Dzięki niej ryby nie są w stanie dostrzec sieci, więc łatwiej je przechytrzyć – śmieje się. Z tego samego powodu, jak tłumaczy, najlepszy połów zdarza się, gdy woda jest „zachmurzona”, czyli po deszczu i w bezksiężycowe noce. Wtedy Paul potrafi wyciągnąć z sieci nawet i 80 kg okoni, karpi, linów, płoci czy węgorzy. Zdarzają się też szczupaki. Oraz niespodzianki. Największy sum, jakiego złowił, ważył 72 kilo! Jednak najbardziej lubi łowić karpie, bo są tłuste i idealne do wędzenia, oraz wyjątkowo smaczne leszcze. Choć z tymi ostatnimi jest masa roboty, bo przed zjedzeniem z każdego trzeba wyciągnąć dokładnie 128 ości. Przy łódce rybackiej Paula kursujące po Jeziorze Bodeńskim promy wydają się wielkie niczym zeppeliny. Ruszają spod muzeum sterowców w Friedrichshafen. W drodze ku Konstancji zawijają jeszcze do niedalekiego Meersburga, gdzie pasażerowie schodzą po trapie pod łososiową barokową fasadą „nowego zamku”, dawnej siedziby biskupów Konstancji. Z kolei stary VII-wieczny zamek, uchodzący za najstarszy w Niemczech, malowniczo wieńczy górujące nad miejscowością wzgórze. U jego stóp wiją się urokliwe uliczki otoczone domami o geometrycznych, szachulcowych fasadach. Lindau i Bawarska Riwiera – elegancja, wille i letni luz nad jeziorem Czas wybrać się na południowo-wschodni kraniec jeziora, ku Bregencji położonej na niewielkim austriackim kawałeczku jego wybrzeża. Chwilę wcześniej, tuż przed granicą, kryje się Lindau, którego najstarsza, niezwykle urokliwa część leży na wyspie połączonej z lądem cienką groblą. Po fasadach budynków od razu widać, że mieszkańcy byli osobami raczej zamożnymi. Lindau rozkwitło dzięki doskonałej pozycji na transalpejskim szlaku kupieckim: wymieniano tu sprowadzane z Włoch cytrusy, przyprawy i tekstylia na sól, zboże czy ryby, a historię tego handlu opowiada kolorowy fresk na fasadzie XV-wiecznego ratusza. Wieńczy ją metalowe drzewo – zapewne lipa, gdyż to ona kryje się pod nazwą miasta. Po pożarze z końca XVIII w., który strawił część (na szczęście nie całość) średniowiecznej starówki, odbudowano ją w pysznym barokowym stylu. Z kolei wiek później na wybrzeżu wokół miasta zaczęły wyrastać reprezentacyjne wille otoczone wspaniałymi ogrodami. Modę na „Bawarską Riwierę” zapoczątkował w 1848 r. książę Luitpold, wznosząc tu letnią rezydencję. Miejscowa klasa średnia i bogate rody szlacheckie szybko poszły w jego ślady. Do dziś zachowało się ok. 30 domostw. Chociażby Villa Leuchtenberg, która jako pierwsza nie tylko w regionie, ale i w całych południowych Niemczech miała elektryczność, czy Villa Toscana wzniesiona przez Wielkiego Księcia Toskanii Ferdynanda IV. Otaczający ją schodzący do jeziora park można zwiedzać, a sama willa jest najbardziej pożądanym miejscem na śluby w okolicy. Z kolei Villę Wacker można podziwiać tylko od strony wody. Poznamy ją po zamkowej, ozdobionej wieżą bryle z norymberskiego czerwonego piaskowca. Do jej wnętrz w stylu secesyjnym mają wstęp tylko szczęśliwcy zaprzyjaźnieni z właścicielami, rodziną Boss. Za to wszyscy mogą pospacerować po należących teraz do miasta wspaniałych ogrodach otaczających willę Lindenhof wzniesioną przez kupca z Lindau. Dziś to jeden z pyszniejszych parków nad Jeziorem Bodeńskim. Poza samą willą czy fikuśnym domkiem szwajcarskim znajdziemy tu całkiem już współczesny, latem tętniący życiem klub plażowy Lindi. Można tu wypożyczyć supa czy kajak albo po prostu rozłożyć się na leżaku i zagapić na Bregencję na austriackim brzegu i zachwycające ośnieżone góry po szwajcarskiej stronie jeziora. Jezioro Bodeńskie – informacje praktyczne Dojazd Do Friedrichshafen dostaniemy się samochodem z Warszawy w 12 godz. albo pociągiem w 4 godz. – z lotniska w Monachium. Tam dolecimy z Warszawy LOT-em za mniej więcej 1 tys. zł. Do Konstancji z kolei najłatwiej dolecieć przez Zurych. Potem już tylko 1,5 godz. pociągiem z lotniska. Nocleg Graf Zeppelin, wygodny hotel w Konstancji schowany za bogato zdobioną freskami fasadą. Pokój 2-os. ze śniadaniem: od 550 zł. Obsthof Steffelin. Gartenweg 1, Markdorf, nocleg na farmie wśród sadów ciągnących się szpalerami koło Ittendorf i z widokiem na Jezioro Bodeńskie to pomysł na ucieczkę od zgiełku. Pokój: od 65 euro. Kemping: od 20 euro. Jedzenie Konzil – w liczącym 600 lat największym budynku dawnej Konstancji odbył się w latach 1414–1418 sobór Kościoła katolickiego. W sali, gdzie debatowano nad wyborem papieża, można dziś zjeść obiad z widokiem na port i posąg Imperii. Dania – głównie z ryb oraz sezonowe, np. z kurkami w roli głównej. Senft to rodzinna destylarnia tuż nad brzegiem jeziora. Można tu obejrzeć błyszczące miedziane alembiki i spróbować destylowanych w nich sznapsów z jabłek, gruszek czy moreli. Warto też spróbować autorskiego dżinu smakującego mieszanką 21 ziół. Atrakcje Od połowy sierpnia do końca października otwiera swoje podwoje Ogród Dalii w Lindau, w którym rośnie 7 tys. tych roślin w aż 800 odmianach. Od słynnej australijskiej emory paul w głębokim odcieniu różu, do czerwonej sombrero z żółciutkimi brzegami. Kwiaty dalii w zależności od pory dnia i światła zmieniają nieco kolory. Ich fani będą tu zachwyceni. Wstęp: 8 euro. Źródło: archiwum NG
Jezioro Jeziorak to prawdziwy skarb Warmii i Mazur. Jest najdłuższe w całej Polsce
Jezioro Jeziorak należy do najpiękniejszych i najbardziej rozpoznawalnych w Polsce. Zlokalizowane w obszarze ukształtowanego przez lodowiec Pojezierza Iławskiego, przyciąga turystów nie tylko bogactwem przyrody, ale także licznymi atrakcjami. Letnicy uwielbiają to miejsce, podobnie zresztą jak żeglarze i wędkarze. Jakie atrakcje skrywa słynny Jeziorak? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Wielkie jezioro w malowniczej krainie Jezioro, które wygląda jak rzeka Jezioro Jeziorak zachwyca wspaniałą przyrodą Jakie atrakcje oferuje jezioro Jeziorak? Jeziorak to prawdziwy klejnot na mapie polskich jezior, który dzięki swojemu pięknu i różnorodności zasłużenie uznawany jest za jeden z największych skarbów Warmii i Mazur. Jego urozmaicona linia brzegowa, pełna urokliwych, ukrytych zatoczek i malowniczych półwyspów, stanowi schronienie dla wspaniałej dzikiej przyrody, podobnie zresztą jak wyspy, które licznie wybijają się ponad lustro wody Jezioraka. Równie niezwykłe jest samo otoczenie jeziora, na które składają się bujne trzcinowiska, gęste lasy, łąki i pola. To wszystko czyni Jezioraka prawdziwą oazą spokoju i ostoją przyrody. Wielkie jezioro w malowniczej krainie Administracyjnie, lustro Jezioraka rozlewa się na obszarze powiatu iławskiego, w granicach Iławy, gminy wiejskiej Iława i gminy miejsko-wiejskiej Zalewo. W ujęciu fizycznogeograficznym, to okazałe jezioro rynnowe rozpościera się Równinie Iławskiej, zlokalizowanej na terenie makroregionu Pojezierza Iławskiego, który obejmuje niezwykle cenny przyrodniczo obszar. Część Zatoki Kraga znajduje się w granicach mezoregionu Pojezierza Dzierzgońsko-Morąskiego. Jeziorak jest najdłuższym i szóstym pod względem powierzchni jeziorem w Polsce. Mierzy aż 27,45 km długości, a jego powierzchnia, zależnie od źródła, wynosi od 31,5 do 34,6 kilometra kwadratowego. W najszerszym miejscu osiąga 2,4 kilometra. Maksymalna głębokość jeziora sięga 13 metrów, a średnia wynosi około 4,1 metra. Jezioro, które wygląda jak rzeka Ukształtowanie Jezioraka jest typowe dla jezior rynnowych. Długa, wąska oś biegnie z północy na południe. W środkowej części łamie się i zmienia kierunek na południowy wschód, a dalej – na południowy zachód. Widziane z lotu ptaka, wąskie jezioro z licznymi załamaniami wygląda jak rzeka. Linia brzegowa Jezioraka Linię brzegową jeziora przecinają liczne zatoki, półwyspy i cieśniny, które definiują jej „fiordowy” charakter. Brzegi w większości są wysokie i dość strome. Zachodni i częściowo wschodni porastają gęste lasy iglaste. Na pozostałym obszarze jezioro otaczają łąki, pola i mniejsze fragmenty lasu. Zatoki na Jezioraku: Zimny Kąt (zlokalizowana na południe od Siemian), Śmierdwy (zlokalizowana na wschód od zatoki Zimny Kąt), Sarnówek (zlokalizowana na zachód od Makowa), Widłągi (zlokalizowana na zachód od Makowa, wejście do niej prowadzi przez cieśninę Jażdżówki), Smolny Róg (zlokalizowana na północ od Makowa), Zatoka Kraga (zlokalizowana na zachód od Gubławek, na wysokości Siemian). Półwyspy na Jezioraku: Karpówka (zlokalizowany na południe od Jerzwałdu), Krzywy Róg (zlokalizowany na północ od wyspy Wielki Ostrów, po lewej stronie szlaku żeglarskiego prowadzącego z Iławy do Siemian), Wyspy na jeziorze Jeziorak Wyraźną pozostałością po działalności lądolodu są wyspy, którymi powierzchnia Jezioraka jest obficie upstrzona. Jest ich tam aż 16: Wielka Żuława – znajduje się w pobliżu południowych krańców jeziora. Administracyjnie należy do Iławy. To największa śródlądowa wyspa w Polsce. Jej powierzchnia to 82,4 ha; Wielki Bukowiec – druga największa wyspa na Jezioraku. Jest zlokalizowana w centralnej części akwenu. Ze stałym lądem jest połączona groblą, prowadzącą do wsi Wieprz; Zielony Ostrów – zlokalizowana w południowej części Jezioraka, w pobliżu Iławy; Kobiecy Ostrów – zlokalizowana w północnej części jeziora, w rejonie Zatoki Kraga; Rajka – w północnej części Jezioraka, przylega do północno-wschodniego cypla wyspy Czaplak; Lipowy Ostrów – zlokalizowana w południowej części jeziora, w sąsiedztwie Zielonego Ostrowa; Rybackie Kępy – to grupa kilku zalesionych wysepek, zlokalizowanych w północnej części jeziora; Duży Gierczak – w północno-zachodniej części Jezioraka; Mały Gierczak – w północno-zachodniej części Jezioraka, w pobliżu Dużego Gierczaka; Czaplak – w północnej części Jezioraka, na południowy zachód od zatoki Widłągi; Kępka – w północnej części jeziora, na wschód od wejścia do zatoki Widłągi; Wyspa Polajńska – w północnej odnodze jeziora; Mała Żuława – w południowej części jeziora, niedaleko Iławy; Wyspa Miłości – między Wielką Żuławą a zachodnim brzegiem jeziora; Wyspa Księdza – w centralnej części jeziora, niedaleko Jerzwałdu; Kuklina – w północnej części jeziora, na zachód od osady Polajny. Jezioro Jeziorak zachwyca wspaniałą przyrodą Brzegi Jezioraka obficie porastają rozległe pasy trzcin, szuwarów i turzycowisk, które są schronieniem dla wielu gatunków ptaków i ryb. Wokół akwenu dominują bory sosnowe i lasy mieszane, będące częścią Parku Krajobrazowego Pojezierza Iławskiego. W wodach jeziora żyje wiele gatunków ryb, w tym: szczupaki, liny, leszcze i sandacze. Według wielu wędkarzy, w całej Polsce próżno szukać lepszego miejsca do połowu tych ostatnich. W trzcinowiskach i na wyspach można zaobserwować liczne ptaki wodne, jak łabędzie nieme, czaple siwe, kormorany, perkozy i rybitwy. Pojawia się tam także bielik, czyli największy drapieżnik na polskim niebie. W lasach otaczających jezioro żyją sarny, dziki, lisy i kuny. W niektórych miejscach pojawia się także bóbr i wydra. Jakie atrakcje oferuje jezioro Jeziorak? Jeziorak jest rajem nie tylko dla wędkarzy i żeglarzy, ale także dla turystów. Wyspy jeziora są atrakcją samą w sobie. Można tam obcować z nienaruszoną przyrodą, a na niektórych, w tym na Wielkiej Żuławie, można znaleźć relikty średniowiecznego osadnictwa. Inne atrakcje Jezioraka to: bulwar spacerowy wytyczony wokół południowej części jeziora (Mały Jeziorak), port śródlądowy znajdujący się przy głównej części jeziora, znanej jako Duży Jeziorak, dwie plaże miejskie w Iławie: „Dzika” i „Prawdziwka”. W pobliżu warto zobaczyć: Siemiany, czyli niewielką, ale niezwykle nastrojową miejscowość, kościół pw. Przemienienia Pańskiego, czyli jeden z najcharakterystyczniejszych zabytków Iławy, neogotycki Dworzec Główny w Iławie. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Kisajno jest rajem dla żeglarzy, wędkarzy i ornitologów. To prawdziwa perła Wielkich Jezior Mazurskich
Kisajno należy do najbardziej rozpoznawalnych akwenów w Krainie Wielkich Jezior Mazurskich. Uwielbiają je amatorzy sportów wodnych, wędkarze, a także turyści, którzy szukają odpoczynku nad brzegami malowniczego jeziora. Gdzie znajduje się Kisajno? Jakie atrakcje zapewnia? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Część składowa drugiego największego jeziora w Polsce Charakterystyka jeziora Kisajno Kisajno zachwyca wspaniałą florą Świat fauny prezentuje się równie imponująco Atrakcje jeziora Kisajno Jezioro Kisajno cechuje się nie tylko wybitnymi walorami przyrodniczymi i krajobrazowymi, ale także rekreacyjnymi. Nic dziwnego, że należy do najchętniej odwiedzanych miejsc w Krainie Wielkich Jezior Mazurskich. Charakterystyczna nazwa akwenu w sposób bezpośredni nawiązuje do rybackiej przeszłości regionu – w języku staropruskim słowo „kis” oznacza „rybę”. Kiedyś tamtejsze bogactwo natury przyciągało rybaków, dziś jest niezwykle skutecznym wabikiem na turystów. Część składowa drugiego największego jeziora w Polsce Kraina Wielkich Jezior Mazurskich, czyli centralna część Pojezierza Mazurskiego, jest zdominowana przez jeziora rynnowe, wyrzeźbione przez lądolód skandynawski podczas zlodowacenia bałtyckiego. Pozostałością jego działalności są także liczne wzgórza morenowe i zagłębienia wytopiskowe. Znaczną część tego terenu obficie porastają lasy, w tym fragmenty Puszczy Piskiej. Właśnie w tej wspaniałej scenerii, w granicach gminy Giżycko w województwie warmińsko-mazurskim, rozpościera się wspaniałe jezioro Kisajno. Tak naprawdę nie mówimy tu o samodzielnym jeziorze, a o jednym z elementów kompleksu jezior, znanego pod nazwą Mamry. Na północy, szeroki, naturalny przesmyk łączy je z jeziorem Dargin. Z kolei z jeziorem Niegocin łączą je dwa kanały, które wychodzą z południowego brzegu. Mowa o Kanale Giżyckim (na wschodzie) i Kanale Piękna Góra (na zachodzie). Pierwszy przebiega przez centrum Giżycka, natomiast drugi prowadzi do jeziora Tajty i dalej Kanałem Niegocińskim wprost do Niegocina. Charakterystyka jeziora Kisajno Lustro wody jeziora Kisajno zajmuje powierzchnię 1896 ha. Maksymalna długość akwenu wynosi 8,5 km, a największa szerokość – 3 km. Głębokość maksymalna sięga 25 m, średnia – 8,4 m. Warto jednak zaznaczyć, że w okolicy wysp misy jeziornej, które są wierzchołkami pagórków polodowcowych, dno może opadać gwałtownie, osiągając lokalną głębokość do nawet 28 metrów. Charakterystyka linii brzegowej Linia brzegowa jeziora mierzy około 50 km długości i cechuje się urozmaiconym, nieregularnym kształtem. Brzegi są przeważnie niskie, miejscami porośnięte gęstymi szuwarami. W niektórych rejonach występują strome zbocza. Południowa część jeziora, na zachód od wysp, tworzy tzw. Łabędzi Szlak. Pod tą nazwą kryje się sieć wąskich przesmyków i zatoczek, które idealnie nadają się do pływania niewielką łódką lub kajakiem, z dala od głównego szlaku żeglownego. Wyspy jeziora Kisajno Istotnym elementem krajobrazu jeziora są wyspy. Wszystkie znajdują się w południowej części jeziora i są objęte ochroną w ramach rezerwatu przyrody „Wyspy na jeziorze Mamry i Kisajno”. Łącznie zajmują powierzchnię 122,9 ha. Najważniejsze z nich to: Duży Ostrów – największa wyspa na jeziorze Kisajno, której powierzchnia wynosi 123 ha. Jest zlokalizowana w pobliżu mostu drogowo-kolejowego w Giżycku. Ma nieregularny kształt i wraz z innymi wyspami na jeziorze tworzy malowniczy archipelag, przedzielający jego południową część; Górny Ostrów – zlokalizowana na północ od Dużego Ostrowa; Sosnowy Ostrów – zlokalizowana na zachód od Dużego Ostrowa, oddzielona od niego wąskim przesmykiem; Wielka Kiermuza – zlokalizowana na zachód od Dużego Ostrowa, oddzielona od niego płytkim, porośniętym trzcinami Przesmykiem Świętego Piotra. Kisajno zachwyca wspaniałą florą Roślinność jeziora jest niezwykle zróżnicowana i tworzy siedliska dla licznych gatunków zwierząt. Strefa przybrzeżna jest zdominowana przez szerokie pasy szuwarów, składające się przede wszystkim z trzciny, pałki wąskolistnej i sitowia. Pod powierzchnią wody rozciąga się gęsta roślinność zanurzona, w której najbardziej wyróżniają się gatunki takie jak moczarka kanadyjska, rzęsa trójrowkowa i osoka aloesowata. Szczególną wartością florystyczną cechują się wyspy na jeziorze. W obrębie rezerwatu, zidentyfikowano 12 zbiorowisk roślinnych, z czego największą powierzchnię zajmują olsy (z dominującą olsą czarną). Występują tam także lasy mieszane, w których można spotkać brzozy brodawkowate, dęby, lipy, świerki i sosny. Na Sosnowym Ostrowie występuje bór świeży. Obszar rezerwatu obfituje w rośliny chronione. Wśród nich należy wymienić gatunki takie jak: lilia złotogłów, storczyk plamisty, wawrzynek wilczełyko. Świat fauny prezentuje się równie imponująco Kisajno to prawdziwy raj dla wędkarzy. Można tam złowić piękne okazy szczupaka (w trzcinowiskach), sandacza (na głębszych partiach jeziora) i okonia (występują w niemal każdej części akwenu). Żyją tam również sumy, jazie i węgorze. Jak u siebie poczują się tam także ornitolodzy i amatorzy lubiący obserwować awifaunę. Wyspy i zarośla szuwarowe są kluczowymi siedliskami lęgowymi dla wielu ptaków wodno-błotnych. Na terenie rezerwatu stwierdzono występowanie ponad 110 gatunków ptaków. Gniazdują tam gatunki takie jak: kormoran, perkoz rdzawoszyi, kormoran, żuraw, błotniak stawowy. Można też zaobserwować tam czaplę siwą, łabędzia niemego i bociana czarnego, a nawet orlika krzykliwego i bielika. W okresie migracji, akwen staje się miejscem odpoczynku dla gęsi białoczelnych. W otoczeniu jeziora można natrafić na liczne ssaki, takie jak jelenie, sarny, łosie i dziki. Atrakcje jeziora Kisajno Kisajno należy do najintensywniej wykorzystywanych rekreacyjnie jezior w północnej części Krainy Wielkich Jezior Mazurskich. Jego północny obszar stanowi część ruchliwego szlaku żeglugowego, łączącego Giżycko ze Sztynortem i Węgorzewem. Z kolei na południu znajduje się wspomniany wcześniej Łabędzi Szlak. Nic więc dziwnego, że wokół jeziora rozwinęła się bogata infrastruktura, na którą składają się nie tylko porty i mariny, ale także ośrodki wypoczynkowe i restauracje. Pobyt nad jeziorem warto połączyć ze zwiedzaniem okolicy. W Giżycku znajduje się wspaniała zabytkowa wieża ciśnień, z której rozpościera się fantastyczny widok na jezioro Niegocin. Obowiązkowym punktem w planie wycieczki powinien stać się także XIV-wieczny zamek krzyżacki i Twierdza Boyen, wzniesiona na przesmyku pomiędzy jeziorami Niegocin i Kisajno. Miejscem wartym odwiedzenia jest też osada Piękna Góra. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Jezioro Płaskie to oaza spokoju. Masowa turystyka tam nie dociera
Województwo warmińsko-mazurskie skrywa wiele klejnotów natury. Jednym z nich jest Jezioro Płaskie. Masowa turystyka nie tam nie dociera, dzięki czemu jak u siebie poczują się tam wszyscy, którzy cenią sobie odpoczynek w absolutnej ciszy i spokoju, wśród wspaniałej przyrody. Co do zaoferowania ma to malownicze miejsce? Gdzie się znajduje? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Jezioro w otoczeniu parku krajobrazowego Raj dla wędkarzy Jezioro Płaskie zachwyca wspaniałą florą Jezioro Płaskie jest cennym siedliskiem dla wielu gatunków fauny Cisza i spokój są największymi atrakcjami jeziora Kraina Warmii i Mazur słynie nie tylko z bogatej historii i unikatowej kultury, ale także (a może przede wszystkim) z wyjątkowej przyrody. Najcharakterystyczniejszym elementem tamtejszego krajobrazu są jeziora. Potoczna nazwa tego regionu – Kraina Tysiąca Jezior – wprowadza jednak błędną sugestię. W rzeczywistości dużych zbiorników wodnych jest tam trzykrotnie więcej. O prawdziwych kolosach, jak Śniardwy czy Mamry, słyszał każdy. Jezioro Płaskie znajduje się znacznie niżej w zestawieniu najbardziej rozpoznawalnych akwenów, jednak nie znaczy to, że nie jest warte uwagi. Przeciwnie. Jezioro w otoczeniu parku krajobrazowego W ujęciu administracyjnym, Jezioro Płaskie znajduje się w województwie warmińsko-mazurskim, w granicach powiatu iławskiego. Rozpościera się na terenie gminy Zalewo i stanowi północno-zachodnią część jeziora Jeziorak, z którym połączone jest dość szerokim przewężeniem. Nad jego brzegami znajdują się dwie miejscowości – wieś Jerzwałd i osada Likszany. W kontekście fizycznogeograficznym, Jezioro Płaskie jest zlokalizowane w najcenniejszej pod względem przyrodniczym, południowo-wschodniej części Pojezierza Iławskiego, na obszarze Równiny Iławskiej, w granicach powołanego w 1993 roku Parku Krajobrazowego Pojezierza Iławskiego, który swoimi granicami obejmuje aż 43 zbiorniki wodne o łącznej powierzchni przekraczające 6 tys. ha. Charakterystyka Jeziora Płaskiego Charakterystyczną cechą tego zbiornika jest jego nieregularny kształt. Jezioro o powierzchni ponad 620 ha wydłuża się na osi wschód-zachód. Linia brzegowa jest dobrze rozwinięta i urozmaicona, z niskimi i podmokłymi brzegami. Od południa i zachodu otaczają je lasy, a od wschodu – pola i łąki. Mówimy tu o dość płytkim akwenie. Średnia głębokość Jeziora Płaskiego to zaledwie 2,4 m, natomiast maksymalna – 5,7 m. Ponad lustro wody wybija się kilka wysp, z których największymi są: Stodółka, Leśny Ostrów, Wyspa Samotna, Dębowo, Lipówka, Sosnowo. Wyspy znacząco urozmaicają krajobraz jeziora, ale nie tylko. Są też ważnymi siedliskami tamtejszej fauny. Raj dla wędkarzy Jezioro Płaskie jest wymieniane wśród najczystszych zbiorników wodnych w Polsce. Nic więc dziwnego, że entuzjaści wędkarstwa mogą tam liczyć na obfite połowy. W jego wodach żyje wiele gatunków ryb, co sprawia, że plasuje się wysoko na liście najpopularniejszych łowisk w województwie warmińsko-mazurskim. Można tam złapać na haczyk piękne okazy węgorza, sandacza, liny, płoci, leszcza, karasia, szczupaka, okonia, suma, miętusa i karpia. Jezioro Płaskie zachwyca wspaniałą florą Otaczający jezioro kompleks leśny stanowi zbiór wspaniałych okazów flory i fauny. W tamtejszych lasach – sosnowych, bukowych i mieszanych – można natknąć się na wiele rzadkich gatunków roślin, takich jak: wawrzynek wilczełyko, podkolan zielonawy, podkolan biały, tysięcznik pospolity, orlik pospolity, rosiczka okrągłolistna. Jednym z najciekawszych tamtejszych gatunków jest lilia złotogłów, uznawana za jedną z najpiękniejszych roślin w polskiej florze. W naszym kraju najczęściej można spotkać ją w Sudetach i Karpatach. Na niżu występuje niezmiernie rzadko. Roślinność wodna i torfowiskowa jest reprezentowana przede wszystkim przez rogatka, rdestnicę, wywłócznika, trzcinę pospolitą, pałkę i oczeret. Jezioro Płaskie jest cennym siedliskiem dla wielu gatunków fauny W lasach można natknąć się na liczne ssaki. Nie brakuje tam saren, jeleni, łosi, dzików, lisów, wydr, borsuków i bobrów. Zimą na terenie w pobliżu jeziora czasami pojawiają się wilki. Prawdziwym bogactwem tego obszaru są jednak awifauna. W całym Parku Krajobrazowym Pojezierza Iławskiego zidentyfikowano ponad 135 gatunków ptaków, z czego aż 116 podlega ochronie gatunkowej. To jednoznacznie dowodzi, jak cennym siedliskiem są okolice jeziora. Wśród występujących tam gatunków warto wymienić choćby kormorana, orlika krzykliwego, bielika, kanię rudą i myszołowa. Cisza i spokój są największymi atrakcjami jeziora Jeziora są w Polsce popularnymi obszarami rekreacyjnymi. Brzegi wielu zbiorników, mniejszych i większych, są zaopatrzone w rozbudowaną infrastrukturę, gotową na przyjazd turystów. Niektórzy szukają jednak miejsc zacisznych, gdzie można wsłuchać się w szum drzew i śpiew ptaków. To wszystko oferuje Jezioro Płaskie, które tylko w niewielkim stopniu jest wykorzystywane rekreacyjnie. Skąpą infrastrukturę turystyczną należy więc uznać nie za minus a za cechę definiującą wartość tego obszaru. To raj nie tylko dla wędkarzy i żeglarzy (jako część Jezioraka, Jezioro Płaskie jest odcinkiem międzynarodowej drogi wodnej E-70), ale także dla biwakowiczów i wszystkich, którzy chcą odpocząć wśród zachwycającej przyrody. W zlokalizowanych nieopodal Siemianach znajdują się pola kempingowe. Na zachodnim brzegu wyznaczono teren na pole biwakowe. Ci, którzy chcą oddać się kameralnemu plażowaniu, powinni wybrać się na południowy brzeg, gdzie można znaleźć najwięcej zacisznych plaż. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Jakie atrakcje oferuje Skorzęcin? Jezioro Niedzięgiel jest wizytówką niewielkiej wsi
Wielkopolska obfituje w miejsca cechujące się wybitnymi walorami wypoczynkowymi. Jednym z najpopularniejszych jest niewielka wieś w powiecie gnieźnieńskim – Skorzęcin. Jezioro Niedzięgiel działa jak magnes na turystów szukających relaksu nad wodą i trudno się temu dziwić. Ten malowniczy zakątek oferuje wiele atrakcji.
Spis treści: Niedzięgiel to drugie największe jezioro w Wielkopolsce Wspaniała przyroda jest wizytówką tego miejsca Jakie atrakcje czekają na przyjezdnych? Skorzęcin to nie tylko jezioro Niedzięgiel Niewielki Skorzęcin jest oddalony od Poznania o około 80 km i o około 20 km od Gniezna. Tę urokliwą wieś zamieszkuje zaledwie 275 osób, a mimo to stała się jednym z najpopularniejszych kierunków turystycznych w Wielkopolsce. Swój sukces zawdzięcza wyjątkowej lokalizacji. Tuż za granicami Skorzęcina rozpościera się wspaniałe jezioro Niedzięgiel, zwane też Skorzęcińskim. Niedzięgiel to drugie największe jezioro w Wielkopolsce Jezioro Niedzięgiel rozpościera się w południowej części Pojezierza Wielkopolskiego, na obszarze Równiny Wrzesińskiej. Mierzy około 5,5 km długości, około 2 km szerokości (w najszerszym miejscu). Według różnych źródeł, zajmuje obszar o powierzchni 550,9, 602,5 lub 637,7 ha. Mówimy tu zatem o drugim największym jeziorze w Wielkopolsce. Większe jest tylko Jezioro Powidzkie, mierzące od 1035,9 do 1174,7 ha. Średnia głębokość Jeziora Skorzęcińskiego to 5,5 m, przy czym warto zaznaczyć, że w najgłębszych miejscach mierzy około 21,6 m. Linia brzegowa jeziora jest silnie rozwinięta i obfituje w zatoki i półwyspy. Ponad lustro wody wybija się zadrzewiona wyspa o powierzchni 3,6 ha. Kiedyś było ich pięć, ale pozostałe stały się częścią stałego lądu. Wynika to z faktu, że od około 30 lat poziom wody w jeziorze ulega obniżeniu. Właśnie stąd biorą się rozbieżności w kwestii powierzchni akwenu. Wspaniała przyroda jest wizytówką tego miejsca Mimo że jezioro Niedzięgiel jest jednym z najpopularniejszych kierunków turystycznych w Wielkopolsce, stanowi też idealny wybór dla wszystkich, którzy szukają ciszy i spokoju. Poza Skorzęcinem nad brzegami jeziora można spotkać przede wszystkim wędkarzy i tylko nielicznych przyjezdnych. Otoczenie jeziora jest zdominowane przez rozległe kompleksy leśne, na które składają się przede wszystkim bory sosnowe z domieszką świerków. Wzdłuż linii brzegowej świetnie rozwinęła się roślinność typowa dla siedlisk wodno-błotnych: trzcina pospolita, pałka i sitowie. Na bardziej podmokłych fragmentach brzegów występuje żabieniec babka wodna i tatarak. Tak bogate i różnorodne siedliska stanowią schronienie dla wielu gatunków zwierząt. W lasach można natknąć się na liczne ssaki: sarny, dziki, lisy i zające. Nie brakuje też mniejszych przedstawicieli tej gromady, jak choćby kun i jeży. Nad wodą można się natknąć na liczne gatunki ptaków, wśród których należy wymienić: łabędzia niemego, perkoza dwuczubego i czaplę siwą. W jeziorze żyją liczne gatunki ryb, w tym szczupaki, sandacze, okonie, leszcze i liny. Jakie atrakcje czekają na przyjezdnych? Większość ruchu turystycznego koncentruje się na ogromnej, świetnie zagospodarowanej plaży, rozpościerającej się na północno-wschodnim brzegu jeziora. Miejsca tam nie brakuje, a mimo to piaszczysty skrawek lądu rokrocznie jest tłumnie oblegany. Wygospodarowano tam miejsce na boisko do siatkówki i duży plac zabaw dla dzieci. Są wypożyczalnie sprzętu wodnego, ławki i długie molo spacerowe, czyli wszystko, co powinna oferować plaża, a nawet więcej, bo coś dla siebie znajdą tam także osoby chcące sprawdzić swoich sił w wakeboardingu. Za plażą znajduje się dobrze rozwinięta infrastruktura turystyczna. Nie brakuje tam ośrodków wypoczynkowych, pól namiotowych, barów, sklepów, restauracji i dyskotek. Latem odbywają się tam liczne imprezy plenerowe, koncerty i inne wydarzenia kulturalne. Trasy piesze i rowerowe Warto wspomnieć, że aktywny wypoczynek w Skorzęcinie nie ogranicza się wyłącznie do sportów plażowych i wodnych. W okolicy jest pod dostatkiem krótszych i dłuższych ścieżek dla piechurów i kolarzy. Trasy piesze: szlak zielony: ze Skorzęcina, przez Piłkę, Gaj, Krzyżówkę, Janowo Dolne, Dębówiec, do Dziadkowa; szlak czarny: 9-kilometrowa trasa do Piłki i z powrotem; leśny szlak ze Skorzęcina do Popielarzy i dalej do Ostrowitego Prymasowskiego. Trasy rowerowe: trasa dookoła jeziora Niedzięgiel: pętla mierzy około 25 km długości i z plaży w Skorzęcinie prowadzi przez Wylatkowo, Powidz i Wiekowo. Składa się z nawierzchni asfaltowej, gruntowej i szutrowej i jest odpowiednia nawet dla rowerzystów bez większego doświadczenia; pętla rowerowa „Urokliwe doliny”: mierzy około 28 kilometrów długości. Zaczyna się i kończy przy plaży. Prowadzi między innymi przez Skorzęcin Rybaki, Stary Gaj, Ostrowite Prymasowskie, Raszewo i Piłkę. Składa się przede wszystkim z odcinków gruntowych i szutrowych. Skorzęcin to nie tylko jezioro Niedzięgiel Jezioro Niedzięgiel jest wizytówką Skorzęcina. Warto jednak wspomnieć, że na północnych rubieżach wsi rozpościera się jeszcze jeden akwen. Mowa o Jeziorze Białym, znacznie mniejszym (bo zajmującym powierzchnię ok. 46 ha), ale równie urokliwym. Także tam można znaleźć dobrze rozwiniętą infrastrukturę turystyczną, ale to miejsce docenią przede wszystkim miłośnicy odpoczynku na łonie natury. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Morskie Oko – perła Tatr i jej niezwykła historia
Morskie Oko jest jednym z najbardziej znanych i malowniczych jezior w polskich Tatrach. Położone na wysokości 1395 m n.p.m. w Dolinie Rybiego Potoku, u stóp Mięguszowieckich Szczytów, stanowi prawdziwą wizytówkę Tatr i jeden z najchętniej odwiedzanych punktów turystycznych w całym regionie. Zajmuje powierzchnię niemal 33 ha, co czyni je drugim pod względem wielkości jeziorem w Tatrach zarówno pod względem powierzchni, jak i objętości wód. Jezioro wyróżnia się nie tylko urokliwym krajobrazem, ale także bogatą historią, różnorodną florą i fauną oraz legendami przekazywanymi przez pokolenia.
Spis treści: Historia własności Morskiego Oka Pomiary i batymetria Zasilanie i odpływ wód Otoczenie i schronisko nad Morskim Okiem Przyroda Morskiego Oka Morskie Oko w kulturze i legendach Morskie Oko jest jeziorem pochodzenia polodowcowego o charakterze karowo-morenowym. Wypełnia wydrążoną przez lodowce misę skalną, zwaną Kotłem Morskiego Oka. Jezioro ma owalny kształt, choć zaburzają go stożki usypiskowe u wylotu większych żlebów, takich jak Marchwiczny, Żabi czy Szeroki Żleb. Od południa jezioro otaczają masywne stożki piargowe, częściowo porośnięte kosodrzewiną, określane łącznie mianem Wielkiego Piargu. Dno Morskiego Oka jest zróżnicowane – przy brzegach zalegają głazy, niżej których występuje żwir i piasek. Poniżej 40 metrów znajduje się gruba na około kilkadziesiąt centymetrów warstwa ciemnego mułu z fragmentami roślinnymi i zwierzęcymi. Woda w Morskim Oku jest przejrzysta na 11–14 metrów. Ma zieloną barwę (IV stopień w skali Forela-Ulego) i występują tu wyraźnie oddzielone warstwy wody zróżnicowane pod względem temperatury, tzw. termokliny. Historia własności Morskiego Oka Morskie Oko to nie tylko najpiękniejsze jezioro Tatr, ale także miejsce o burzliwej historii. Pierwsze wzmianki o nim pojawiły się już w XVI wieku, a od XVII stulecia zaczęto regulować prawa do użytkowania jego otoczenia. W 1824 roku jezioro przeszło w ręce prywatne, a następnie stało się własnością Władysława Zamoyskiego. To właśnie on odegrał kluczową rolę w słynnym sporze granicznym z Węgrami, który rozstrzygnięto w 1902 r. na korzyść Galicji. Dzięki drodze Oswalda Balzera i pobudowaniu schroniska, Morskie Oko stało się ważnym celem turystów. Od 1933 r. jezioro należy do państwa polskiego. „Morskie Oko” jest tłumaczeniem z języka niemieckiego (Meeraugen), a wcześniej używana przez górali nazwa to Biały Staw. Inne historyczne określenia jeziora to Rybie Jezioro czy Rybi Staw. Pomiary i batymetria Morskie Oko to jedno z najlepiej poznanych jezior Tatr – jego pomiary prowadzone są od końca XVIII wieku. Pierwsze dane z 1787 r. wskazywały powierzchnię 32,02 ha, ale z czasem wyniki ulegały korektom. W 1879 r. Eugeniusz Klemens Dziewulski stworzył pierwszy plan batymetryczny, szacując powierzchnię na 30 ha i głębokość na 49,5 m. Kolejne badania z początku XX wieku oraz pomiary Wojskowego Instytutu Geograficznego z 1934 r. wykazały, że jezioro ma 34,93 ha i 50,8 m głębokości. Najnowsze analizy, wykorzystujące echosondy, precyzują obecne wymiary: powierzchnia to około 32,6–32,8 ha, a maksymalna głębokość 50,4–51,8 m. Choć dawniej uważano je za największe jezioro Tatr, obecnie wiadomo, że ustępuje pod względem powierzchni Wielkiemu Stawowi w Dolinie Pięciu Stawów Polskich – różnica wynosi około 1,5 ha. Zobacz też: Czy Morskie Oko przestanie zamarzać? Zasilanie i odpływ wód Morskie Oko zasilają dwa stałe potoki – Czarnostawiański oraz Mnichowy. Pierwszy potok spływa kaskadami Czarnostawiańskiej Siklawy, natomiast drugi tworzy Dwoistą Siklawę. Do Morskiego Oka wpływają także cieki okresowe, m.in. z Szerokiego i Marchwicznego Żlebu. Z jeziora wypływa Rybi Potok, który następnie rozlewa w kilka Rybich Stawków, takich jak Małe Morskie Oko, Żabie Oko oraz Małe Żabie Oko. Morskie Oko należy do nielicznych tatrzańskich jezior naturalnie zarybionych, zamieszkiwanych przez pstrągi, a dawniej również lipienie i troć wędrowną. Istnieją również historyczne wzmianki o obecności głowacza pręgopłetwego. Otoczenie i schronisko nad Morskim Okiem Od strony północy jezioro zamyka morena, na której stoi schronisko PTTK im. Stanisława Staszica. Budynek położony jest na wysokości 1405 m n.p.m. i jest jednym z najstarszych i najpiękniejszych schronisk w Tatrach. Obecne schronisko oraz stare, które pierwotnie było wozownią z 1890 r., są uznane za zabytki. Spod schroniska łatwo dostać się na szlaki prowadzące m.in. na Rysy, Szpiglasową Przełęcz oraz na Mięguszowiecką Przełęcz pod Chłopkiem. Powyżej Morskiego Oka, w kierunku południowym, znajduje się Czarny Staw pod Rysami, czyli drugie duże jezioro ulokowane w Dolinie Rybiego Potoku. Przyroda Morskiego Oka Wokół jeziora rozciągają się gęste zarośla kosodrzewiny, wśród których wyrastają okazałe limby. Na brzegach spotkać można wiele rzadkich w Polsce gatunków roślin, takich jak podejźrzon rutolistny, wełnianeczka alpejska, turzyca Lachenala, tojad kosmaty, turzyca skąpokwiatowa, bylica skalna, jastrzębiec włosisty, gnidosz Hacqueta, zimoziół północny czy świetlik bezostny. W wodach jeziora rozwijają się glony i rośliny naczyniowe, stanowiące podstawę planktonu zwierzęcego. Typowymi mieszkańcami są drobne skorupiaki – widłonogi, oczliki i rozwielitki. Przy brzegach powstają podwodne łąki, m.in. z rdestnicą Berchtolda. Dzięki naturalnemu zarybieniu akwen wyróżnia się na tle innych tatrzańskich jezior – jest siedliskiem pstrągów i kilku innych gatunków ryb. Morskie Oko w kulturze i legendach Morskie Oko od wieków pobudzało wyobraźnię i stało się przedmiotem wielu podań. Jedna z najbardziej znanych legend mówi o podziemnym połączeniu jeziora z Morzem Adriatyckim. Rzekomo świadczyły o tym przedmioty wyławiane z jego głębin, które miały pochodzić z zatopionych statków. Niezwykły krajobraz jeziora inspirował także artystów. Malowali je m.in. Walery Eljasz-Radzikowski i Leon Wyczółkowski, a poeci, tacy jak Teofil Lenartowicz, Wincenty Pol, Adam Asnyk czy Kazimierz Przerwa-Tetmajer, poświęcali mu wiersze pełne zachwytu. Tatry i samo jezioro pojawiały się również w twórczości muzyków, np. Zygmunta Noskowskiego. Morskie Oko stało się też symbolem patriotyzmu: po wygranym procesie granicznym Władysława Zamoyskiego śpiewano o nim na melodię Mazurka Dąbrowskiego. Dziś, obok bogatej tradycji literackiej i legend, jezioro cieszy się także międzynarodowym uznaniem – w 2014 roku „The Wall Street Journal” zaliczył je do pięciu najpiękniejszych akwenów świata. Nasza autorka Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Socjolożka z wykształcenia, od ponad dekady związana z marketingiem internetowym. Zawodowo od lat zgłębia tajniki SEO oraz storytellingu opartego na rzetelnych źródłach. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
Balaton – węgierskie morze i największe jezioro Europy Środkowej
Balaton znany jest dziś głównie jako turystyczny raj, w przeszłości pełnił także funkcję strategiczną i gospodarczą. Jezioro to nie tylko zachwyca swoją ogromną taflą wody, ale również wyjątkową historią kształtowania się krajobrazu. Balaton potrafił w przeszłości niemal całkowicie wysychać, by później ponownie się napełniać i osiągać poziom nawet o kilka metrów wyższy niż dziś. Dziś to nie tylko największe jezioro Europy Środkowej, lecz także symbol kultury węgierskiej i jedno z najważniejszych miejsc wypoczynkowych w całym regionie.
Spis treści: Alternatywne nazwy zbiornika Położenie węgierskiego morza Powierzchnia Balatonu Czy warto jechać nad Balaton? Balaton to największy śródlądowy akwen Europy Środkowej. Jego wiek szacuje się na około 20 tysięcy lat. Powstał w rowie tektonicznym, uformowanym w wyniku ruchów skorupy ziemskiej i wypiętrzania się Karpat. Pęknięcia w ziemi oraz procesy wulkaniczne sprawiły, że obniżenia terenu zaczęły gromadzić wodę, a lawa zastygająca na powierzchni stworzyła bazaltowe wzgórza, które do dziś otaczają północny brzeg jeziora. Dawniej Balaton nie miał stabilnego poziomu wody – w okresach suchych potrafił niemal całkowicie wysychać, by podczas wilgotniejszych epok ponownie się wypełniać. Dopiero erozja i nanoszenie osadów wyrównały jego dno, nadając mu obecny kształt. Dziś Balaton jest typowym jeziorem tektonicznym, charakteryzującym się znaczną długością i niewielką głębokością. Alternatywne nazwy zbiornika Choć w języku polskim i węgierskim używa się nazwy Balaton, jezioro znane jest pod różnymi określeniami. Po łacinie występuje jako Lacus Pelso, po niemiecku jako Plattensee, a w językach południowosłowiańskich – jako Blatno jezero lub Блатно Језеро. Rdzeń „blatno” w językach słowiańskich oznacza „błotne” – stąd polski odpowiednik: jezioro błotne. Nazwa niemiecka z kolei odnosi się do jego charakterystycznej cechy: płytkiej misy jeziornej. Węgrzy często nazywają Balaton swoim „morzem”, ponieważ kraj nie ma dostępu do wybrzeża morskiego, a rozległa tafla wody i turkusowy kolor jeziora budzą skojarzenia z nadmorskim krajobrazem. Położenie węgierskiego morza Balaton na Węgrzech znajduje się w południowo-zachodniej części kraju, około 80 kilometrów od Budapesztu. Leży na Nizinie Panońskiej, u stóp Lasu Bakońskiego, na terenie trzech komitatów (jednostka administracyjna na Węgrzech, która odpowiada polskiemu województwu). Jezioro ma imponującą długość 77 kilometrów i rozciąga się z południowego zachodu na północny wschód. W najszerszym miejscu liczy 14 km, a najwęższe, przy półwyspie Tihany, zaledwie 1,5 km. To właśnie tam zorganizowano przeprawę promową, łączącą dwa brzegi. Balaton otaczają różnorodne krajobrazy: łagodne wzgórza północne z winnicami, pełne energii kurorty południowe oraz mniejsze miejscowości turystyczne, w których można wypocząć w spokojniejszej atmosferze. Powierzchnia Balatonu Dane liczbowe robią wrażenie! Jezioro Balaton ma powierzchnię 592 km². Średnia głębokość wynosi 3,2 m, a maksymalna – 12,2 m w tzw. Studni Tihańskiej. Lustro wody położone jest na mniej więcej 104 m n.p.m. Warto jednak wiedzieć, że lato 2025 zapisało się w historii Balatonu z niechlubnym rekordem – średnia głębokość jeziora spadła poniżej metra już w czerwcu (jak dotąd zazwyczaj działo się tak dopiero w sierpniu). Więcej na ten temat przeczytasz w naszym artykule: Balaton się kurczy. „Węgierskie morze” zamienia się w kałużę. Z hydrologicznego punktu widzenia Balaton jest akwenem niemal bezodpływowym. Zasilają go liczne potoki, z których największy to rzeka Zala, a wodę odprowadza jedynie kanał i rzeka Sió, prowadząca wody do Dunaju. Ze względu na duże parowanie konieczne było wybudowanie systemu śluz, które regulują poziom jeziora. Woda Balatonu jest słodka, ale niezbyt przejrzysta. Rozpuszczone związki wapnia i magnezu nadają jej mlecznawy, jasny odcień. Przejrzystość waha się w granicach 0,5–0,7 m. Pomimo tego woda należy do czystych, co potwierdza obecność wrażliwych gatunków mięczaków oraz wysoka klasa jakości w kąpieliskach. Czy warto jechać nad Balaton? Balaton to jedno z najpopularniejszych miejsc wypoczynkowych na Węgrzech. Jest szczególnie chętnie wybierane przez turystów z Polski, Niemiec czy Czech. Sezon trwa od czerwca do sierpnia, a latem woda osiąga przyjemną temperaturę 23–25 °C. Nad Balatonem wiele atrakcji zasługuje na uwagę turystów, a do najpopularniejszych należą: kurorty południowe – Siófok, Zamárdi czy Balatonlelle to miejsca pełne życia, z plażami, restauracjami i imprezami. Siófok często nazywany jest „stolicą Balatonu” i słynie z szerokiej plaży oraz bogatego nocnego życia. winnice północnego brzegu – okolice Badacsony i Balatonfüred przyciągają amatorów wina i malowniczych krajobrazów. To tutaj można spróbować lokalnych trunków i podziwiać panoramę jeziora z bazaltowych wzgórz. Okolice te nie są tak popularne jak Tokajski Region Winiarski, ale z pewnością są równie warte uwagi! Półwysep Tihany – historyczne centrum z benedyktyńskim opactwem. To także jeden z najbardziej malowniczych punktów widokowych. sport i rekreacja – Balaton sprzyja żeglowaniu, kajakarstwu i windsurfingowi. Przy silnym wietrze na jeziorze tworzą się fale przypominające te morskie. Popularne są także rejsy statkami wycieczkowymi. przyroda i ptactwo wodne – od 2002 roku Balaton jest uznawany przez BirdLife International za ostoję ptaków IBA. Zimują tu gęsi i kaczki, a wśród cennych gatunków znajduje się narażona na wyginięcie głowienka zwyczajna. rodzinny wypoczynek – płytkie dno i ciepła woda sprawiają, że Balaton jest idealnym miejscem dla rodzin z dziećmi. Dlaczego Balaton Węgry to dobry kierunek podróży? Węgry nie mają dostępu do morza, dlatego Balaton pełni rolę „węgierskiego wybrzeża”. To idealne miejsce, w którym można połączyć wypoczynek nad wodą, zwiedzanie zabytków i degustację regionalnych win. Co ważne, miejscowości wokół jeziora są stosunkowo niewielkie i zwykle liczą od kilku do kilkunastu tysięcy mieszkańców, dzięki czemu łatwo tu poczuć spokojniejszą atmosferę niż w wielkich kurortach nadmorskich. Balaton to również doskonałe miejsce dla miłośników historii i geologii – można odkrywać pozostałości dawnych procesów wulkanicznych, tarasy abrazyjne i bazaltowe wzgórza, które stanowią charakterystyczny element panoramy. Niezależnie więc od tego, czy ktoś wybiera się tam dla plaż i kąpieli, degustacji win, czy obserwacji ptaków, Balaton oferuje unikatowe połączenie dbałości o przyrodę i turystykę. To jeden z tych akwenów, które warto zobaczyć przynajmniej raz w życiu – zarówno dla pięknych krajobrazów, jak i dla poczucia wyjątkowej atmosfery Węgier. Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Socjolożka z wykształcenia, od ponad dekady związana z marketingiem internetowym. Zawodowo od lat zgłębia tajniki SEO oraz storytellingu opartego na rzetelnych źródłach. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
Chiemsee to malownicze jezioro, które skrywa wiele atrakcji
Chiemsee, nazywane też „Bawarskim Morzem”, to największe jezioro w Bawarii i trzecie największe w Niemczech. Tło dla niego tworzą alpejskie szczyty, gęste lasy i tereny rolnicze, a wszystko to razem składa się na niezwykle malowniczą scenerię. Należy jednak podkreślić, że wybitne walory przyrodniczo-krajobrazowe nie są jedynym atutem tego miejsca. Jakie atrakcje skrywa Chiemsee? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Malownicze jezioro u podnóża Alp Wspaniała przyroda jest wizytówką Chiemsee Dwie zamieszkane wyspy Bawaria słynie z alpejskich szczytów, wspaniałych górskich kurortów, monumentalnych zamków i pięknych miast. Trzeba jednak wspomnieć, że lista tamtejszych atrakcji jest znacznie dłuższa. Znajduje się na niej także malownicze Chiemsee, wspaniałe jezioro polodowcowe. To idealne miejsce na jedno- lub nawet kilkudniowy wypad. Malownicze jezioro u podnóża Alp Chiemsee znajduje się w południowo-wschodniej części Niemiec, na obszarze Wyżyny Bawarskiej, w jurysdykcji powiatów Rosenheim i Traunstein. Wody jeziora rozlewają się na wysokości 518 metrów n.p.m., u podnóża grupy górskiej Alpy Salzburskie, która jest częścią Północnych Alp Wapiennych. Krajobraz wokół jeziora Taka lokalizacja przekłada się na niezwykle malowniczy krajobraz wokół jeziora. Południowy brzeg Chiemsee otaczają Alpy Chiemgawskie, których wysokie szczyty, jak Kampenwand i Hochfelln, tworzą iście bajkowe tło dla rozległej tafli wody. Pozostałe brzegi są znacznie bardziej płaskie. Dominują tam rozległe łąki, pola uprawne i lasy. „Bawarskie Morze” Zwyczajowa nazwa tego imponującego akwenu nie wzięła się znikąd. Chiemsee, imponujące jezioro polodowcowe, ma powierzchnię niemal 80 kilometrów kwadratowych. W całych Niemczech ustępuje tylko Jezioru Bodeńskiemu i Müritz. Długość linii brzegowej to 64 kilometry, jeżeli jednak doliczymy wyrastające z tafli jeziora wyspy, wartość ta wzrośnie o 19 kilometrów. W najgłębszym punkcie Chiemsee mierzy 73,4 metra. Wspaniała przyroda jest wizytówką Chiemsee Przybrzeżną strefę jeziora obficie porasta trzcinowisko. Na brzegach wyraźnie dominują wierzby i olsze. Dalej rozpościerają się torfowiska, lasy i użytki rolne. Chiemsee jest ważnym miejscem zimowania ptaków migrujących, co czyni je prawdziwym ornitologicznym rajem. Spotkać tam można między innymi czernicę, głowiankę zwyczajną, hełmiatkę, perkoza dwubocznego, płaskonosa zwyczajnego i kulika wielkiego. Nie brakuje tam także różnych gatunków z rzędu siewkowych. Od 1976 roku Chiemsee i jego okolice są klasyfikowane jako obszar Ramsar i jako taki podlegają ochronie na mocy konwencji z 1971 roku. Wraz z odcinkiem rzeki Alz, będącej jedynym odpływem jeziora, znajduje się w obszarze specjalnej ochrony ptaków Chiemseegebiet mit Alz. Duża cześć zbiornika stanowi specjalny obszar ochrony siedlisk Chiemsee, a pozostały fragment jest klasyfikowany jako SOOS Moore südlich des Chiemsees. Dwie zamieszkane wyspy Na jeziorze znajdują się cztery wyspy: Herrenchiemsee (znana też jako Herreninsel), Frauenchiemsee (znana też jako Fraueninsel), Krautinsel, Trzecia z wymienionych, nazywana Wyspą Ziołową lub Kapuścianą, ma powierzchnię ok. 3,5 ha. Ostatnia to sztuczna wysepka o powierzchni zaledwie 22 metrów kwadratowych. Zamieszkane są tylko pierwsze dwie. Herrenchiemsee (Wyspa Mężczyzn) to największa wyspa wyłaniająca się z tafli Chiemsee. Ma powierzchnię około 2,4 kilometra kwadratowego i jest znana ze znajdujących się tam zabytków. Frauenchiemsee (Wyspa Kobiet), jest wyraźnie mniejsza. Jej powierzchnia wynosi 0,12 kilometra kwadratowego. Jej symbolem jest stary klasztor benedyktynek. Jakie atrakcje czekają na przyjezdnych? To właśnie na dwóch największych wyspach znajdują się wszystkie najbardziej znane atrakcje jeziora. Nie ma ich zbyt wiele, ale chcąc zobaczyć wszystkie, i tak trzeba poświęcić cały dzień. Wyspa Mężczyzn zawdzięcza swoją nazwę barokowemu klasztorowi augustianów. Należy jednak podkreślić, że nie jest to jedyny ciekawy obiekt na Herrenchiemsee. Znajduje się tam także wspaniały pałac, w którym pod koniec życia mieszkał Ludwik II Wittelsbach. Z kolei Wyspa Kobiet została tak nazwana od klasztoru benedyktynek. Miejsce to zostało założone w VIII wieku, jako pierwszy żeński klasztor w Niemczech. Pałac Herrenchiemsee Pałac Herrenchiemsee, nazywany nowym, był ostatnim wielkim przedsięwzięciem Ludwika II. Budowa rezydencji wzorowanej na podparyskim Wersalu rozpoczęła się w 1878 roku. Trzy lata później władcy przekazano ukończoną reprezentacyjną sypialnię i od tamtej pory wizytował tam każdej jesieni, aż do 1885 roku. Ludwik II zażyczył sobie, by po jego śmierci wszystkie posiadłości, w tym pałac Herrenchiemsee, najdroższa rezydencja, zostały zniszczone. Powód? Nie chciał, by zostały udostępnione zwiedzającym. Zarządcy królewskiego majątku nie wypełnili jednak tej woli. Już w 1886 roku pałac można było zwiedzać i do dziś jest otwarty dla przyjezdnych. Zwiedzanie odbywa się wyłącznie w towarzystwie przewodnika. Wycieczka wchodzi do wspaniałych, ociekających przepychem apartamentów królewskich. W pałacu działa też Muzeum Ludwika II, które można zwiedzać na własną rękę. Klasztor augustianów Drugi interesujący obiekt na Wyspie Mężczyzn to klasztor augustianów, nazywany starym pałacem. Pierwsze zabudowania klasztorne powstały na wyspie już w VII wieku. W następnym stuleciu dobudowano kościół i kompleks zakonny benedyktynów. Gdy w XII wieku przekazano wyspę zakonowi augustianów, romańska zabudowa zyskała cechy dojrzalszego średniowiecza. Obiekty, które możemy dziś podziwiać, są efektem gruntownej przebudowy, która trwała od 1645 do 1730 roku. W XIX wieku, gdy trwała sekularyzacja Bawarii, dobra klasztorne zostały odebrane zakonnikom. W 1873 roku Ludwik II nakazał przebudować część klasztornych pomieszczeń na apartamenty. Ciekawostka: w 1948 roku w starym pałacu odbyło się zgromadzenie, w trakcie którego pracowano nad konstytucją Republiki Federalnej Niemiec. Dziś w klasztorze mieszczą się galerie sztuki i muzeum. Zachowano między innymi kuchnię z elementami dawnego wyposażenia, salę, w której pracowano nad ustawą zasadniczą RFN, komnaty króla, wspaniałą Salę Biblioteczną i Salę Imperialną. Górne piętra poświęcono dwóm galeriom sztuki. W pierwszej eksponowane są prace bawarskich artystów. W drugiej można obejrzeć prace Juliusa Ekstera. Klasztor benedyktynek Żeński klasztor benedyktynek istnieje na Frauenchiemsee od końca VIII wieku. Należy jednak podkreślić, że ze średniowiecznej zabudowy nie zachowało się praktycznie nic. Obecny wygląd całego kompleksu jest rezultatem przebudowy, która rozpoczęła się w 1728 roku i trwała cztery lata. Do klasztoru mogą wejść jedynie osoby, które na wyspę przybyły w celach religijnych. Zwiedzania nie przewidziano, jednak bez przeszkód można pospacerować tamtejszymi ogrodowymi alejkami. Dla turystów udostępniony jest kościół klasztorny i znajdujący się nieopodal niewielki cmentarz. Niemałą atrakcją wyspy jest Brama Klasztorna. To jeden z najstarszych zachowanych budynków w południowych Niemczech. Powstał w okresie panowania Karolingów. Dziś znajduje się tam kaplica św. Michała. Można tam podziwiać jeden z najstarszych fresków w Bawarii i wystawę znalezisk z XIX wieku. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Jezioro Żywieckie to prawdziwa perła Beskidu Żywieckiego
Jezioro Żywieckie to nie tylko zapora i popularny akwen rekreacyjny, ale także ważny punkt na mapie przyrodniczej Polski. W jego wodach żyją liczne gatunki ryb, co sprawia, że jest cenionym miejscem dla wędkarzy. Otaczające jezioro tereny stały się ostoją dla ptactwa wodnego i migrujących gatunków, które znajdują tu bezpieczne miejsce żerowania i odpoczynku. Dzięki temu zbiornik ma nie tylko duże znaczenie rekreacyjno-turystyczne, ale także przyrodnicze.
Spis treści: Położenie Jeziora Żywieckiego Parametry techniczne i wymiary Atrakcje nad Jeziorem Żywieckim Czy warto wybrać się nad Jezioro Żywieckie? Powstanie jeziora było związane z potrzebą ochrony przeciwpowodziowej górnej Wisły oraz regulacji wód rzeki Soły. Zbiornik powstał w 1966 roku, kiedy to po wybudowaniu zapory ziemnej w Tresnej, spiętrzono wody Soły i zalano kilka miejscowości: Zarzecze, Tresną, Zadziele oraz Stary Żywiec. To właśnie dlatego wciąż mówi się o historii Jeziora Żywieckiego przed zalaniem, która do dziś wzbudza emocje wśród lokalnej społeczności. Pod wodą znalazły się domy, pola i fragmenty dawnego krajobrazu. Położenie Jeziora Żywieckiego Warto też wiedzieć, że związana z Jeziorem Żywieckim Zapora w Tresnej spełnia do dziś kilka istotnych funkcji: chroni przed powodzią, zasila w energię pobliską elektrownię wodną o mocy 21 MW oraz reguluje dopływy górnej Wisły. Równocześnie stała się fundamentem nowego krajobrazu turystycznego – Beskid Żywiecki zyskał jezioro, które dziś jest jedną z jego największych atrakcji. Jezioro Żywieckie znane jest również jako Żywiecki Zbiornik Wodny lub Zbiornik Tresna. To największy akwen wodny w regionie, który od lat przyciąga turystów, żeglarzy i miłośników górskich krajobrazów. Położone jest na granicy Kotliny Żywieckiej i Beskidu Małego, a znad jego brzegu można podziwiać malownicze sylwetki gór (między innymi charakterystyczny kształt Babiej Góry). Parametry techniczne i wymiary Dla wielu turystów najważniejszym atutem akwenu jest jego rozległość i malownicze otoczenie. Sama powierzchnia Jeziora Żywieckiego zmienia się w zależności od poziomu wody, ale przy normalnym piętrzeniu wynosi około 10 km². Podstawowe dane morfometryczne są imponujące: pojemność całkowita – 94,6 mln m³, pojemność martwa – 3,2 mln m³, pojemność powodziowa stała – 23,1 mln m³, maksymalna głębokość – 26,8 m, średnia głębokość – 8,6 m, długość linii brzegowej – 33,7 km, maksymalna długość – 6,6 km, maksymalna szerokość – 3,1 km. Zapora, która spiętrzyła wody Soły, ma 310 m długości i 39 m wysokości, a powierzchnia zlewni rzeki Soły do profilu zapory w Tresnej wynosi ponad 1000 km². Warto wiedzieć, że zbiornik ulega procesowi systematycznego zamulania nanosami rzecznymi i abrazji brzegów. Szacuje się, że w ciągu około 70 lat od momentu budowy jego pojemność może się zmniejszyć nawet o połowę. Jest to wyzwanie dla przyszłych pokoleń, ale równocześnie naturalny proces, który dotyczy większości sztucznych zbiorników wodnych w górach. Atrakcje nad Jeziorem Żywieckim Jezioro Żywieckie jest nie tylko obiektem hydrotechnicznym – to także prawdziwe centrum rekreacji i wypoczynku. Od lat stanowi jeden z najchętniej odwiedzanych akwenów w południowej Polsce. Nic dziwnego, bo oferta turystyczna jest bardzo szeroka. Sporty wodne i plażowanie Największą atrakcją jeziora jest możliwość uprawiania różnorodnych sportów wodnych. Latem działa tu wiele wypożyczalni, w których można wypożyczyć rowery wodne, kajaki czy żaglówki. Dla miłośników aktywnego wypoczynku przygotowano także możliwość nauki windsurfingu, zarówno dla dorosłych, jak i dla dzieci. Dużym powodzeniem cieszy się również kamienista plaża w Zarzeczu, gdzie turyści mogą odpocząć, opalać się i korzystać z kąpieli w jeziorze. To miejsce szczególnie popularne wśród rodzin z dziećmi. Po jeziorze kursują również statki wycieczkowe, które pozwalają turystom podziwiać piękno akwenu i okolicznych gór z zupełnie innej perspektywy. Żeglarstwo i regaty Dzięki sprzyjającym warunkom Jezioro Żywieckie stało się jednym z głównych ośrodków żeglarstwa w Beskidach. Działa tu wiele przystani i klubów żeglarskich, m.in. Ośrodek Sportów Wodnych Neptun, Ośrodek Żeglarski Fregata, Klub Żeglarski Halny czy Ośrodek Żeglarski Perkoz. Regularnie odbywają się tu Międzynarodowe Regaty Żeglarskie, objęte honorowym patronatem Wójta Gminy Łodygowice oraz Starosty Powiatu Żywieckiego. Aktywności na lądzie Atrakcje nad Jeziorem Żywieckim nie kończą się na wodzie. W okolicy dostępne są korty tenisowe, odkryty basen ze zjeżdżalnią, tyrolka nad jeziorem, paintball i jazda na quadach. To sprawia, że zarówno dzieci, jak i dorośli znajdą coś dla siebie. Miłośnicy ciszy i kontaktu z naturą również nie będą zawiedzeni. W zatoczkach i na mniej uczęszczanych fragmentach brzegu można znaleźć idealne warunki do wędkarstwa i spokojnego relaksu. Popularne są także kempingi, domki letniskowe, pola namiotowe i hotele, które oferują widok na taflę jeziora i otaczające je góry. Trasy i okolica Jezioro Żywieckie to także świetna baza wypadowa. W pobliżu znajdują się liczne trasy piesze i rowerowe, w tym popularna trasa rowerowa wokół Jeziora Żywieckiego, która pozwala połączyć rekreację z podziwianiem widoków. Blisko stąd także do wielu atrakcji Beskidu Małego i Śląska Cieszyńskiego – Góra Żar, miasto Żywiec, Wisła, Ustroń czy Bielsko-Biała. Warto też wspomnieć o lokalnych szlakach tematycznych, takich jak Szlak Zabytków Techniki czy Szlak Architektury Drewnianej, które dodatkowo urozmaicają pobyt w tej części Polski. Czy warto wybrać się nad Jezioro Żywieckie? Jezioro Żywieckie to miejsce, które łączy w sobie walory przyrodnicze, historyczne i rekreacyjne. Jego powstanie wiązało się z trudnymi decyzjami i zalaniem kilku miejscowości, ale dziś akwen jest jednym z symboli regionu. Imponująca powierzchnia, malownicze otoczenie gór, bogata oferta sportów wodnych i żeglarskich oraz liczne atrakcje w okolicy sprawiają, że zarówno mieszkańcy, jak i turyści chętnie tu wracają. Dla jednych będzie to przede wszystkim jezioro do żeglowania i sportów wodnych, dla innych plaża i miejsce na rodzinny wypoczynek, a jeszcze inni znajdą tu spokój i miejsce do wędkowania na łonie natury. Bez względu na preferencje, każdy odkryje nad tym akwenem coś dla siebie. Nasza autorka Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Socjolożka z wykształcenia, od ponad dekady związana z marketingiem internetowym. Zawodowo od lat zgłębia tajniki SEO oraz storytellingu opartego na rzetelnych źródłach. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
Jak ginie woda w Klimkówce. Historia sztucznego jeziora, które znika na naszych oczach
Mieszkańcy wsi Klimkówka podają, że jeszcze w zeszłym roku na terenach, które teraz są pokryte hałdami piasku, można było spokojnie pływać na rowerach wodnych. Tak kształtuje się niestety krajobraz zbiornika Klimkówka, który od kilku lat sukcesywnie traci kolejne miliony metrów sześciennych wody.
Zbiornik Klimkówka leży w województwie małopolskim, w powiecie gorlickim, w dolinie rzeki Ropy, pomiędzy wsiami Klimkówka i Uście Gorlickie. Jezioro jest otoczone przez pasmo Beskidu Niskiego oraz Magury Małastowskiej, tworząc unikalny, niemal bajkowy krajobraz. Budowa zapory ziemnej, w wyniku której powstał sztuczny zbiornik, rozpoczęła się w 1984 roku. Władze PRL chciały w ten sposób zabezpieczyć dolinę Ropy przed powodziami, stworzyć rezerwuar wody pitnej oraz wykorzystać energetyczny potencjał rzeki. Inwestycja nie obyła się bez ludzkich dramatów. W latach 80. doszło do wysiedlenia mieszkańców wsi Klimkówka (częściowo także Uście Gorlickie). Ludzi przesiedlono, a ich domy i pola znalazły się pod wodą. Co się dzieje ze zbiornikiem? Dane dotyczące obecnego stanu wody w Klimkówce nie pozostawiają złudzeń – mamy do czynienia z drastycznym spadkiem. Do sierpnia 2025 zbiornik utracił blisko 80% swojej pierwotnej zawartości wody. Oznacza to spadek z ok. 43 mln metrów sześciennych do niespełna 10 mln m³. Aby dostrzec dramatyczną sytuację, nie trzeba zresztą posiłkować się liczbami. Zmiany widać gołym okiem w krajobrazie Klimkówki. Linia brzegowa znacznie się cofnęła, odsłaniając dno i dawne elementy krajobrazu. Niski poziom wody odkrył m.in. pozostałości istniejącego tu kiedyś cmentarza zatopionego w latach 80. Brak wody sprawia, że zbiornik nie spełnia w pełni swoich hydrologicznych funkcji. Obecna rezerwa stanowi jedynie 30% tego, co potrzebne do stabilizacji rzeki Ropy. Klimkówka traci swoje walory ekologiczne, a wraz z nimi – turystyczne i gospodarcze. Dlaczego brakuje wody? W rozmowie z Radiem Kraków hydrogeolog profesor Mariusz Czop tłumaczył, dlaczego sytuacja podgorlickiego zbiornika wygląda tak dramatycznie: „To śnieg był głównym rezerwuarem wody w górach. Woda nie ma czasu na wsiąknięcie w grunt – spływa szybko i odparowuje, szczególnie z powierzchni zbiorników retencyjnych. W efekcie tracimy wodę, której nie jesteśmy w stanie zatrzymać”. Współcześnie, gdy śniegu w górach brakuje, brakuje też wody w zbiornikach. Dawniej Ropa każdej wiosny dostawała zastrzyk wody z topniejącego śniegu. Dziś zimy są cieplejsze, śnieg pojawia się rzadko i szybko znika poprzez odparowywanie. Brak śniegu, który jeszcze niedawno był podstawowym źródłem zasilania górskich rzek i sztucznych jezior, to kolejny skutek globalnego ocieplenia. A my możemy tylko obserwować, jak na naszych oczach umiera kolejny fragment przyrody. Źródło: sadeczanin.info Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Loughareema w Irlandii Północnej: poznajcie tajemnicze znikające jezioro, które wciąż nie do końca rozumiemy
Tajemnicze jezioro w mistycznym regionie Irlandii Północnej może być rano zupełnie puste, a wieczorem wypełnione pod brzegi wodą. Legendy głoszą, że duchy próbujących przekroczyć je śmiałków wciąż podróżują nad brzegiem – bez końca. W czym tkwi sekret Loughareema?
Naukowcy uważają jezioro Laughareema za jedno z najbardziej zagadkowych stanowisk geologicznych na Wyspach Brytyjskich. Funkcjonuje wprost magicznie: rano zupełnie suche, a wieczorem pełne wody. Albo odwrotnie. Jego rzadka budowa wciąż zaskakuje naukowców, którzy głowią się nad zachodzącymi pod nim procesami. Magicznie znikające jezioro Jak bardzo zaskoczeni musieli być pierwsi osadnicy tego ponurego, odizolowanego zakątku Irlandii Północnej, gdy pierwszy raz trafili na Laughareema. Znikające Jezioro w hrabstwie Antrim, rano pełne wody i niemożliwe do sforsowania, po kilku godzinach stawało się suchą niecką. Nic dziwnego, że tłumaczono to magią. Mimo upływu lat naukowcy nadal nie odkryli wszystkich jego sekretów. Wiemy, że za wyjątkowe zjawisko odpowiedzialny jest skomplikowany system drenażowy, ale jak to dokładnie działa? Tajemnica jeziora Loughareema W ogromnym uproszczeniu irlandzkie jezioro działa jak… wanna. Wpływają do niego trzy osobne strumienie, swojego rodzaju „krany”, a jedynym ujściem jest „odpływ” na jego dnie. Strumienie systematycznie nanoszą do jeziora zanieczyszczenia – liście czy osady, które zatykają odpływ. Wtedy poziom wody się podnosi. Gdy jednak osiąga poziom krytyczny, ciśnienie wywierane na naturalny korek staje się tak duże, że natychmiast go udrażnia. To powoduje, że woda ucieka w mgnieniu oka – jak po wyciągnięciu korka z wanny. Wkrótce napełnia się na nowo i tak w kółko: co kilka godzin. Skomplikowany system drenażowy Uciekająca z jeziora woda znika, by następnie zaskakująco pojawić się aż 2,5 kilometra dalej i jako duży strumień dołączyć do rzeki Carey. – Loughareema rozpościera przed nami dynamicznie zmieniający się krajobraz. Zbliżając się do jeziora z ekscytacją zgadujemy, w jakim stanie obecnie się znajduje – mówi w wywiadzie dla „The Geological Society” Paul Wilson, hydrogeolog z British Geological Suvey w Belfaście. – Woda znika w podziemnym systemie drenażowym, o którego szczegółach obecnie wiemy bardzo niewiele – dodaje. Tajemnicą pozostaje też to, kiedy powstał. Wszystko przez nieścisłości w formach skalnych, które występują w jego otoczeniu. Mimo spodziewanego delikatnego kredowego wapienia, w którym woda wyrzeźbiła korytarze, już 10 metrów od odpływu badacze trafili na wulkaniczny bazalt. To zmienia spojrzenie na genezę jeziora Loughareema. Nastrojowa Irlandia Północna Efemeryczne jezioro i otaczające je ponure torfowiska tworzą razem mistyczny klimat, który z pewnością czyni region wartym odwiedzenia. To świetna alternatywa do wizyty w coraz bardziej popularnej Szkocji. Irlandia Północna skrywa wiele takich magicznych miejsc, które wciąż pozostają nieznane dla turystów. Warto zacząć w Belfaście, a potem dać się ponieść tej magicznej, często skąpanej w mgle krainie. Źródło: discovernorthernireland.com, Live Science, The Geological Society Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Jezioro Szagan – atomowe dziedzictwo radzieckiego eksperymentu
Jezioro Szagan powstało w miejscu, gdzie niegdyś rozciągały się suche stepy, w północno-wschodnim Kazachstanie. To jeden z najbardziej niezwykłych i kontrowersyjnych akwenów świata. Nie jest to twór natury, lecz efekt eksperymentu atomowego przeprowadzonego w ramach radzieckiego programu „Wybuchy jądrowe dla gospodarki narodowej”. To miejsce fascynuje podróżników i badaczy, ale także budzi grozę jako przykład nieodwracalnych skutków działań człowieka w środowisku.
Spis treści: Geneza Jeziora Szagan w Kazachstanie Skażenie i naruszenie traktatów międzynarodowych Radioaktywne Jezioro Szagan w Kazachstanie – aktualny stan W latach 60. XX wieku Związek Radziecki chciał zrealizować ambitny plan pokojowego wykorzystania energii atomowej. Program ten miał swoją amerykańską inspirację (Program Plowshare), lecz szybko przewyższył ją skalą. Podczas gdy Stany Zjednoczone po 27 teście zakończyły swój program, ZSRR przeprowadziło aż 156 prób jądrowych. Radzieccy naukowcy i inżynierowie wierzyli, że kontrolowane eksplozje jądrowe mogą służyć m.in. do: przekopywania kanałów, tworzenia zbiorników wodnych, drążenia tuneli, wydobycia ropy i gazu. Kazachstan, z jego suchym klimatem i deficytem wody, wydawał się idealnym miejscem do przetestowania takich śmiałych pomysłów. Plan zakładał budowę nawet 40 sztucznych jezior. Geneza Jeziora Szagan w Kazachstanie Pierwszym i najbardziej spektakularnym eksperymentem programu była detonacja w rejonie rzeki Szagan, na obrzeżach Semipałatyńskiego Poligonu Jądrowego. Miejsce to wybrano celowo – rzeka była okresowa, a sucha dolina mogła posłużyć za naturalną nieckę pod przyszły zbiornik. 15 stycznia 1965 roku w suchym korycie umieszczono ładunek termojądrowy o sile dziesięciokrotnie większej niż bomba zrzucona na Hiroszimę. Ten 140-kilotonowy pocisk umieszczono w otworze o średnicy 70 cm i głębokości 178 metrów. Eksplozja wytworzyła potężny grzyb atomowy. Skala zniszczenia i powstanie krateru W wyniku wybuchu powstał krater o średnicy około 400 metrów i głębokości 100 metrów, z wałem o wysokości 20–38 metrów. W kolejnych miesiącach wykopano kanał, który połączył go z korytem rzeki Szagan. Woda zaczęła stopniowo wypełniać powstałą nieckę, tworząc zbiornik o powierzchni około 5,9 km² i pojemności 19,1 miliona m³. Powstały w ten sposób akwen został nazwany Jeziorem Szagan, choć powszechnie funkcjonują też alternatywne nazwy: Czagan, Bałapan czy Atomowe Jezioro. Skażenie i naruszenie traktatów międzynarodowych Eksplozja nie pozostała bez konsekwencji międzynarodowych. Szacuje się, że ok. 20% produktów promieniotwórczych wydostało się poza strefę wybuchu, a ich ślady wykryto nawet w Japonii. Stany Zjednoczone oskarżyły ZSRR o naruszenie podpisanego w 1963 roku Układu o zakazie prób broni nuklearnej w atmosferze, w przestrzeni kosmicznej i pod wodą. Radziecka odpowiedź była lakoniczna – twierdzono, że test był podziemny, a emisja do atmosfery „nieznaczna”. Spór ostatecznie wygasł, ale niesmak pozostał. Ludzie w strefie skażenia Choć teren po wybuchu był silnie skażony, już wiosną 1965 roku rozpoczęto prace łączące zbiornik z rzeką. Wzięło w nich udział ok. 300 pracowników budowlanych, korzystających z koparek osłoniętych 5-milimetrową blachą ołowianą. Osłony okazały się niewystarczające i wskutek narażenia na promieniowanie wielu robotników zmarło w kolejnych latach. Promieniowanie dotknęło również około 2000 mieszkańców z 11 pobliskich miejscowości. Mutacje w przyrodzie i badania naukowe W latach 70. i 80. XX wieku Atomowe Jezioro stało się poligonem badawczym. Naukowcy obserwowali wpływ promieniowania na faunę i florę. Nietypowe cechy zostały stwierdzone zarówno u roślin, jak i u zwierząt. Organizmy żyjące na tym terenie posiadały liczne deformacje, zmiany ubarwienia i nadmierne owłosienie. W zbiorniku pojawiły się także gatunki osiągające niezwykłe rozmiary. Przykładem były skorupiaki, z których największy okaz ważył aż 34 kg. Radioaktywne Jezioro Szagan w Kazachstanie – aktualny stan W 1990 roku władze ogłosiły jezioro rezerwatem przyrody i zamknęły teren dla ludności. Pomimo zakazu, miejsce to zaczęło przyciągać miłośników ekstremalnej turystyki oraz badaczy historii zimnej wojny. Obecnie poziom wody w Jeziorze Szagan obniżył się o około 40% w stosunku do początkowego stanu. Spadło także promieniowanie i według różnych źródeł przekracza ono dopuszczalne normy o 20–100%. Naukowcy są jednak zgodni, że promieniowanie wciąż utrzymuje się na poziomie, które jest niebezpieczne dla człowieka (dotyczy to zarówno kontaktu z samą wodą, jak i spożywania ryb czy skorupiaków pochodzących z Jeziora Szagan). Choć teren jest trudno dostępny, a wstęp oficjalnie zakazany, to regularnie pojawiają się grupy podróżników, którzy chcą zobaczyć tzw. „kazachską Hiroszimę” na własne oczy. Widok rozległego krateru wypełnionego wodą robi ogromne wrażenie, ale świadomość jego pochodzenia nadaje mu zupełnie inny wymiar. Dziedzictwo „pokojowego atomu” znad Jeziora Szagan Historia Jeziora Szagan pokazuje, jak cienka jest granica między postępem a katastrofą. Choć projekt miał poprawić warunki życia w suchych regionach Kazachstanu, ostatecznie przyniósł długotrwałe skażenie, choroby i degradację środowiska. Podobne eksperymenty w innych miejscach ZSRR i USA zakończyły się porażką – zarówno techniczną, jak i wizerunkową. Współcześnie naukowcy traktują je jako cenne źródło danych o oddziaływaniu promieniowania na ekosystemy, ale nikt nie planuje powtarzać takich prób. Jezioro Szagan jest tragicznym świadectwem lekkomyślności polityków epoki zimnej wojny. Powstałe w wyniku jednej z największych detonacji termojądrowych w historii ZSRR, miało być symbolem technicznego triumfu. Dziś jest raczej ostrzeżeniem przed niekontrolowaną wiarą w technologię i przykładem tego, jak eksperymenty prowadzone bez pełnego zrozumienia skutków mogą zniszczyć środowisko i zagrozić zdrowiu tysięcy ludzi. To miejsce pozostaje jednym z najbardziej niezwykłych i jednocześnie najbardziej skażonych akwenów na świecie. Nasza autorka Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Socjolożka z wykształcenia, od ponad dekady związana z marketingiem internetowym. Zawodowo od lat zgłębia tajniki SEO oraz storytellingu opartego na rzetelnych źródłach. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
Dolnośląskie Mazury? Te jeziora warto odwiedzić późnym latem
Jeziora Dolnego Śląska to świetny pomysł na krótki rodzinny wypad późnym latem. Choć region słynie przede wszystkim z zamków i malowniczych miasteczek, tamtejsze akweny wodne – choć nie tak popularne – jak mazurskie – przyciągają urokliwymi krajobrazami i górami na horyzoncie. Oto 5 ulubionych jezior na Dolnym Śląsku dziennikarzy Travelera.
Spis treści: Jezioro Mietkowskie – największy akwen Dolnego Śląska Jezioro Bystrzyckie – oaza spokoju w Górach Sowich Jezioro Bukowskie – dzikie i spokojne miejsce w sercu Sudetów Jezioro Leśniańskie – romantyczne jeziorko z widokiem na dwa zamki Jezioro Kunickie – żeglarska perełka Dolnego Śląska z piękną plażą i wyspą Dolny Śląsk kojarzy się z górami, zamkami i tajemniczymi podziemiami. Ale ma też coś, co potrafi zaskoczyć nawet stałych bywalców – niezwykłe jeziora. To ukryta atrakcja Dolnego Śląska, pełna miejsc idealnych na odpoczynek, spacer czy weekendowy wypad. Jedne zbiorniki leżą w górskich dolinach, inne otaczają lasy albo dawne kamieniołomy. Każde z nich ma swój wyjątkowy klimat i zaprasza do odkrywania natury z innej perspektywy. Jezioro Mietkowskie – największy akwen Dolnego Śląska Jezioro Mietkowskie to największy zbiornik wodny na Dolnym Śląsku, położony niespełna 40 kilometrów od atrakcji Wrocławia, w granicach Parku Krajobrazowego Dolina Bystrzycy. Ten sztuczny akwen powstał w 1986 roku w wyniku budowy zapory na rzece Bystrzycy. Zajmuje powierzchnię ok. 900 ha, a jego maksymalna głębokość to zaledwie 9 metrów, co sprawia, że jest bezpieczny i przyjazny dla rekreacyjnego pływania. Głównym punktem wypoczynkowym jest plaża w Borzygniewie, gdzie turyści mogą wypożyczyć rowerki wodne, kajaki, a nawet żaglówki – pod warunkiem posiadania odpowiedniego patentu. Na miejscu działa również szkoła windsurfingu, która oferuje zarówno lekcje dla początkujących, jak i kursy dla bardziej zaawansowanych. Mniej znaną, ale równie atrakcyjną opcją jest południowa plaża jeziora – pozbawiona infrastruktury, lecz dzięki temu znacznie mniej zatłoczona. To miejsce docenią szczególnie ci, którzy pragną ciszy, swobody i kontaktu z naturą bez zgiełku typowych kurortów. Okolica zbiornika jest wyjątkowo malownicza – łagodne wzgórza, otwarte przestrzenie i przyrodniczy charakter krajobrazu sprawiają, że to idealne miejsce nie tylko do kąpieli, ale również do spacerów czy obserwacji przyrody. Od 2007 roku nad jeziorem funkcjonuje rezerwat przyrody, w którym można podziwiać wiele gatunków ptaków – w tym rybitwę białoczelną, sieweczkę rzeczną czy mewę czarnogłową. To świetna propozycja dla miłośników ornitologii i natury. Jezioro Bystrzyckie – oaza spokoju w Górach Sowich Jezioro Bystrzyckie to perła wśród dolnośląskich akwenów, położona w sercu Gór Sowich, w malowniczej dolinie Bystrzycy. U jego brzegów dumnie wznosi się Zamek Grodno, który dodaje krajobrazowi historycznego uroku i stwarza wyjątkowy klimat. To miejsce, gdzie natura, architektura i spokój tworzą harmonijną całość, idealną na weekendowy wypad lub dłuższy wypoczynek. Infrastruktura turystyczna w okolicy jeziora jest bardzo dobrze rozwinięta. Goście mogą zatrzymać się w pensjonacie, hotelu lub wynająć przytulny domek kempingowy z widokiem na wodę i góry. W sezonie letnim działa niewielka, ale zadbana plaża, a na miejscu można wypożyczyć sprzęt wodny, co czyni to miejsce atrakcyjnym także dla rodzin i osób szukających rekreacji. Na uwagę zasługuje fakt, że nad jeziorem obowiązuje strefa ciszy. Brak motorówek i głośnych sportów wodnych sprawia, że to miejsce przyciąga tych, którzy szukają spokoju i relaksu z dala od miejskiego zgiełku. Okolica obfituje w atrakcje. Oprócz monumentalnego Zamku Grodno, warto odwiedzić także zaporę wodną w Lubachowie – jedną z największych tego typu budowli w regionie, stanowiącą zarówno ciekawy obiekt inżynieryjny, jak i doskonały punkt widokowy. Jezioro Bukowskie – dzikie i spokojne miejsce w sercu Sudetów Jezioro Bukowskie, znane również jako Zalew Bukówka, to jeden z tych dolnośląskich akwenów, które przyciągają nie infrastrukturą, a swoim naturalnym urokiem. Położone w pobliżu Lubawki, powstało w wyniku spiętrzenia wód górnego Bobru i rozciąga się na obszarze około 199 hektarów. To miejsce dla tych, którzy pragną ciszy, samotności i bliskości z naturą. Nie znajdziemy tu hoteli, pensjonatów, gastronomii ani typowych udogodnień turystycznych. Brakuje nawet wyznaczonych kąpielisk. Za to krajobraz wynagradza wszystko – sudeckie wzgórza, szeroka tafla wody i dzika przyroda tworzą idealne tło do refleksji i odpoczynku z dala od cywilizacji. Jezioro Leśniańskie – romantyczne jeziorko z widokiem na dwa zamki Jezioro Leśniańskie, zwane też Jeziorem Dwóch Zamków, otulone romantycznym urokiem, leży w pobliżu miejscowości Leśna i zachwyca malowniczym położeniem. Nad wodą króluje majestatyczny Zamek Czocha, a nieopodal czai się nieco skryty, choć uroczy – Zamek Rajsko. Ta wyjątkowa lokalizacja tworzy klimat, który przyciąga zakochanych, miłośników historii i każdego, kto szuka estetycznego doznania. Turystyka kwitnie tu pełną parą. Dzięki dużemu zainteresowaniu, infrastruktura jest tu dobrze rozwinięta: można tu wypożyczyć sprzęt wodny, zatrzymać się w jednym z licznych ośrodków wypoczynkowych, albo skorzystać z oferty dla miłośników natury – biwak na polu namiotowym. Linia brzegowa Jeziora Leśniańskiego jest niezwykle malownicza i zróżnicowana: jedna strona łagodnie schodzi do wody, ułatwiając bezpieczny dostęp i wstęp, zaś druga prezentuje dziką formę – strumienie skalne i strome skarpy, które potrafią zaskoczyć swoją surowością i pięknem. Jezioro Kunickie – żeglarska perełka Dolnego Śląska z piękną plażą i wyspą Wśród urokliwych jezior Dolnego Śląska nie sposób pominąć Jeziora Kunickiego, położonego tuż obok Legnicy. Choć nie imponuje wielkością, wyróżnia się niezwykle malowniczym krajobrazem oraz rozwiniętą infrastrukturą, która sprawia, że jest to miejsce idealne na letni wypoczynek. Zbiornik o powierzchni blisko 95 hektarów i maksymalnej głębokości 7 metrów stanowi atrakcyjną przestrzeń dla żeglarzy – na jeziorze dozwolone jest żeglowanie, co czyni je jednym z nielicznych w regionie dostępnych dla tego rodzaju aktywności. Na południowym brzegu znajduje się strzeżona plaża z płatnym wstępem, która zyskała sobie uznanie dzięki nienagannej czystości i przyjaznej atmosferze. To idealne miejsce zarówno dla rodzin z dziećmi, jak i dla tych, którzy szukają spokojnej przestrzeni do kąpieli słonecznych. W pobliżu funkcjonuje wypożyczalnia sprzętu wodnego, dzięki której można wypłynąć kajakiem lub rowerkiem wodnym na spokojne wody jeziora. Szczególną atrakcją jest Wyspa Mew i Krokodyli – jedyna wyspa na jeziorze, do której można dotrzeć własnym środkiem pływającym. Nazwa może brzmieć groźnie, ale nie ma się czego obawiać – „krokodyle” to jedynie humorystyczny dodatek. Sama wysepka jest malownicza i spokojna, idealna na chwilę relaksu z dala od gwaru plaży. Źródło: National Geographic Traveler Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Dotarłem na największą śródlądową wyspę w Europie. To jeden z skarbów polskich Mazur
Jezioro Jeziorak to niezwykłe miejsce — najdłuższy naturalny zbiornik w Polsce, który przyciąga żeglarzy, wędkarzy i miłośników przyrody. W specjalnym przewodniku od dziennikarzy Travelera dowiesz się, gdzie leży Jeziorak, co zobaczyć na miejscu, gdzie cumować i jakie ryby warto próbować złowić. Zapraszamy do odkrycia wszystkich atrakcji, praktycznych informacji i wyjątkowego klimatu tego wodnego giganta.
Spis treści: Gdzie leży jezioro Jeziorak Najdłuższe jezioro w Polsce Co zobaczyć nad Jeziorem Jeziorak Jeziorak – królestwo sportów wodnych Jeziorak dla wędkarzy – jakie ryby i gdzie łowić Gdzie cumować nad Jeziorakiem Dzika przyroda i ochrona rezerwatowa Jezioro Jeziorak w kulturze i historii Jak zaplanować wyprawę nad Jeziorak Otoczone sosnowo‑brzozowymi lasami i pełne dziesiątek wysp i małych zatok, Jezioro Jeziorak to jedna z głównych turystycznych Mazur Zachodnich. Znajduje się w sercu Pojezierza Iławskiego, nieopodal Iławy, i tworzy fragment wyjątkowego systemu wodnego z Kanałem Elbląskim. Wraz z dziennikarzami Travelera zapraszamy cię w podróż po najpiękniejszych zakątkach tego jeziora, byś mógł poczuć jego ducha i zaplanować idealną wyprawę. Gdzie leży jezioro Jeziorak Jezioro Jeziorak położone jest w północno-wschodniej Polsce, w województwie warmińsko-mazurskim, na terenie Pojezierza Iławskiego. Administracyjnie rozciąga się przez powiat iławski – obejmuje miasto Iławę, gminę Iława oraz Zalewo. To właśnie z Iławy rozpoczyna się większość wypraw wodnych – miasto stanowi główną bazę wypadową żeglarzy i wędkarzy. Jeziorak łączy się z niezwykłym systemem wodnym – Kanałem Elbląskim, który słynie z pochylni transportujących łodzie po trawie. A wszystko razem stanowi część większego szlaku wodnego, łączącego Iławę z Elblągiem i Zalewem Wiślanym. Najdłuższe jezioro w Polsce Jeziorak jest nie tylko długi, ale i zróżnicowany geograficznie. Rozciąga się na 27,45 km długości, co czyni go najdłuższym jeziorem w Polsce. Jego maksymalna szerokość wynosi 2,4 km, a powierzchnia – zależnie od źródła – od 31,5 do 34,6 km². To jezioro rynnowe, czyli powstałe w wyniku działalności lodowca, o charakterystycznie wydłużonym kształcie i zróżnicowanej głębokości – do 13 m. Wyjątkową cechą Jezioraka są jego liczne wyspy – od 16 do nawet 20, z czego największa to Wielka Żuława, największa śródlądowa wyspa w Europie (ponad 82 ha). Znajdują się tam relikty grodu z X–XI wieku i ruiny gotyckiego kościoła, a sama wyspa jest dostępna dla turystów pieszych i wodnych. Co zobaczyć nad Jeziorem Jeziorak Wielka Żuława to obowiązkowy punkt wyprawy – nie tylko ze względu na wielkość, ale i historyczne znaczenie. Na wyspę można dopłynąć z przystani w Iławie, a eksploracja ścieżek i ruin zapewni emocjonującą podróż w przeszłość. Wzdłuż brzegów Jezioraka rozciągają się dzikie zatoki i zatopione lasy – idealne do spokojnego dryfowania. Warto również odwiedzić Siemiany, niewielką, lecz klimatyczną miejscowość turystyczną, oferującą eko-marinę, molo i klimatyczne bary z widokiem na wodę. Dla miłośników aktywności polecane są szlaki piesze i rowerowe prowadzące przez lasy Parku Krajobrazowego Pojezierza Iławskiego. Szczególnie urokliwa jest trasa wokół jeziora, z licznymi punktami widokowymi i wieżami obserwacyjnymi dla ornitologów. Jeziorak – królestwo sportów wodnych Żeglarstwo jest sercem Jezioraka – liczne mariny i przystanie umożliwiają czarter jachtów i bezpieczne cumowanie. Można się tu też szkolić i zdobywać kolejne stopnie żeglarskie. Iława organizuje cykliczne regaty, m.in. prestiżową Błękitną Wstęgę Jezioraka, przyciągającą miłośników żagli z całej Polski. Kajakarze odnajdą tu rozgałęzione cieki wodne i naturalne przesmyki między wyspami. Fanów sportów ekstremalnych zainteresuje możliwość uprawiania paddleboardingu (SUP) i nurkowania w Polsce w miejscach o przejrzystym dnie. W kilku zatokach można spotkać nawet... amatorów windsurfingu. Jeziorak dla wędkarzy – jakie ryby i gdzie łowić Jezioro Jeziorak to raj dla wędkarzy. Spotkać tu można wiele cennych gatunków ryb, takich jak: sandacz – preferuje głębsze partie jeziora, sum – jeden z największych drapieżników, osiągający imponujące rozmiary, szczupak – licznie występujący w przybrzeżnych trzcinowiskach, węgorz – trudny do złowienia, ale ceniony wśród znawców, karp, lin i leszcz – w licznych zatokach i przy spłyceniach. Wielu wędkarzy wybiera nocne połowy z łodzi lub z brzegu – szczególnie w okolicach Siemian i Tynwałdu. Sezon wędkarski trwa niemal cały rok, a na miejscu można wypożyczyć sprzęt lub dołączyć do lokalnych wypraw. Gdzie cumować nad Jeziorakiem Port śródlądowy w Iławie to doskonale zorganizowane miejsce dla wodniaków – z infrastrukturą, sanitariatami, serwisem technicznym i czarterem łodzi. W Siemianach znajdziesz eko-przystań, a mniejsze mariny są rozproszone po całym akwenie. Na brzegach dostępne są też pola namiotowe i agroturystyki, oferujące bezpośredni dostęp do wody. Warto wspomnieć o funkcjonującym tu tzw. statku‑śmieciarce, który regularnie odbiera odpady z jachtów, dbając o czystość jeziora i wygodę żeglarzy. Dzika przyroda i ochrona rezerwatowa Jezioro Jeziorak znajduje się w obrębie Parku Krajobrazowego Pojezierza Iławskiego, co zapewnia ochronę jego wyjątkowej fauny i flory. Spotkać tu można: bielika – symbol polskiej przyrody, czaple siwe i białe, kormorany czarne i perkozy, a także błotniaki stawowe i rybołowy. Wokół jeziora funkcjonują strefy ciszy – idealne dla osób szukających kontaktu z naturą i spokoju. Dla ornitologów wyznaczone są punkty obserwacyjne z tablicami edukacyjnymi. Jezioro Jeziorak w kulturze i historii Jeziorak to nie tylko przyroda – to także opowieść o dawnych czasach. Wspomniana już Wielka Żuława kryje ślady grodziska wczesnośredniowiecznego. Według legend miejsce to miało być nawiedzane przez duchy dawnych Prusów. Miłośnicy literatury rozpoznają Jeziorak jako scenografię do powieści „Pan Samochodzik i templariusze” Zbigniewa Nienackiego – właśnie tutaj autor umiejscowił skarb ukryty przez zakon templariuszy. W 2011 roku National Geographic Traveler umieścił Jeziorak na liście „7 nowych cudów Polski”, doceniając jego krajobraz, dostępność turystyczną i wyjątkowość ekosystemu. Jak zaplanować wyprawę nad Jeziorak Do Iławy najłatwiej dojechać koleją – miasto posiada dogodne połączenia z Gdańskiem, Warszawą i Olsztynem. Samochodem najlepiej kierować się trasą S7 i DK16. Główne przystanie dla żeglarzy to Iława (Port Śródlądowy), Siemiany, Zalewo i Makowo. Można tu wypożyczyć jachty, łodzie wiosłowe, kajaki i SUP-y. Sezon turystyczny rozpoczyna się w maju i trwa do września. W tym czasie działają wszystkie mariny, otwarte są lokale gastronomiczne i organizowane są wydarzenia plenerowe. Dostępne są noclegi o różnym standardzie – od domków letniskowych i ośrodków wypoczynkowych, po komfortowe apartamenty z widokiem na wodę. Źródło: National Geographic Traveler Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
15 polskich cudów natury, o których turyści z zagranicy mówią „Wow!”
Cuda natury w Polsce zachwycają różnorodnością – od turkusowych jezior na Pomorzu Zachodnim, przez pełne krokusów tatrzańskie doliny, po niezwykłe formacje skalne i najstarsze drzewa w kraju. W zestawieniu od Travelera znajdziesz miejsca, które warto odwiedzić choć raz w życiu.
Spis treści: Przełęcz Liliowe – kwiecista granica ze Słowacją Dolina Chochołowska – raj dla miłośników krokusów i górskich spacerów Cis Henrykowski – najstarsze drzewo w Polsce i jego niezwykłe dzieje Babia Góra – królowa Beskidów i obowiązkowy punkt Korony Polskich Gór Krzywy Las – zagadka natury ukryta w zachodniopomorskim lesie Szlak kajakowy z Hańczy – przygoda dla miłośników wodnych wypraw Wąwóz Korzeniowy Dół – naturalny tunel lessowy pod Kazimierzem Dolnym Pojezierze Drawskie – kraina czystych jezior, lasów i spokoju z dala od tłumów Podlaski Przełom Bugu – dzika ostoja ptaków i roślin na wschodnich rubieżach Polski Jezioro Turkusowe – wapienne klejnot Wyspy Wolin o barwie egzotycznych mórz Kolorowe Jeziorka – mineralny cud Rudawskiego Parku Krajobrazowego Pielgrzymy – 300-milionowe granitowe kolosy Karkonoszy owiane legendami Skały Rzędkowickie – wapienne królestwo wspinaczy na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej Jeziorak – najdłuższe jezioro w Polsce i literacka inspiracja Pana Samochodzika Królewski Głaz – lodowcowy wędrowiec i bohater lokalnych legend Polska skrywa w sobie wiele zachwycających miejsc, które coraz częściej oczarowują turystów z zagranicy. Nie brakuje porównań do znanych atrakcji na świecie. Latem tego roku pisaliśmy o Sopocie, który przez słowackie media został określony „polskim Monte Carlo”. W artykule przygotowanym przez dziennikarzy Travelera opisujemy 15 cudów natury w Polsce, które warto zobaczyć przynajmniej raz w życiu. Przełęcz Liliowe – kwiecista granica ze Słowacją To łagodna przełęcz w głównej grani Tatr, która stanowi naturalną granicę między Tatrami Wysokimi a Tatrami Zachodnimi. Przebiega tędy również granica polsko-słowacka, co nadaje temu miejscu dodatkowego znaczenia geograficznego i historycznego. Położona jest na wysokości 1952 m n.p.m., co sprawia, że mimo stosunkowo łagodnego charakteru, wymaga od turystów odpowiedniego przygotowania kondycyjnego. Nazwa przełęczy pochodzi od pełnika alpejskiego (Trollius europaeus), charakterystycznej rośliny wysokogórskiej, zwanej w gwarze podhalańskiej „lelują”. Pełnik, o intensywnie żółtych, kulistych kwiatach, jest objęty ochroną gatunkową i w okresie kwitnienia tworzy efektowne akcenty kolorystyczne na tatrzańskich polanach. Przełęcz Liliowe to doskonały cel dla piechurów poszukujących spokojnej wędrówki w malowniczych okolicznościach, z rozległymi widokami na Rów Podtatrzański oraz szczyty po obu stronach granicy. Prowadzą tu dobrze oznakowane szlaki turystyczne, a ze względu na położenie, miejsce to często wybierane jest jako punkt przejściowy na dłuższych trasach, np. w kierunku Świnicy lub Kasprowego Wierchu. Dolina Chochołowska – raj dla miłośników krokusów i górskich spacerów Znakiem rozpoznawczym tej malowniczej tatrzańskiej doliny są krokusy (Crocus scepusiensis), które w okresie kwitnienia tworzą fioletowy dywan rozciągający się po horyzont. To właśnie one sprawiają, że wczesną wiosną Polana Chochołowska staje się celem tysięcy turystów i fotografów. Warto jednak pamiętać, że termin kwitnienia krokusówzależy od warunków pogodowych – zazwyczaj przypada na przełom marca i kwietnia, lecz w chłodniejsze lata może przesunąć się nawet na połowę kwietnia. Teren Doliny Chochołowskiej jest stosunkowo łagodny i dostępny, dzięki czemu przyciąga rodziny z dziećmi, seniorów oraz osoby o mniejszym doświadczeniu górskim. To także doskonały punkt wypadowy na dłuższe tatrzańskie wędrówki – stąd można ruszyć m.in. w kierunku Grzesia, Rakońa czy Wołowca. Wieczorem miejsce pustoszeje, a ci, którzy zdecydują się na nocleg w tutejszym schronisku PTTK, mogą liczyć na zupełnie inne doświadczenie – ciszę, rozgwieżdżone niebo i poczucie odcięcia od codziennego zgiełku. To czas, kiedy Polana Chochołowska ukazuje swoje najbardziej spokojne i nastrojowe oblicze. Cis Henrykowski – najstarsze drzewo w Polsce i jego niezwykłe dzieje Staruszek – jego wiek szacuje się na około 1250 lat, co nadaje mu miano najstarszego drzewa w Polsce. Cis Henrykowski (Taxus baccata) nie wyróżnia się gigantycznymi rozmiarami – mierzy 10,5 m wysokości i ma 425 cm w obwodzie pnia – jednak jego wartość historyczna i przyrodnicza jest nie do przecenienia. Choć może nie jest tak okazały jak słynny Dąb Bartek (również imponujące drzewo, wspierane przez metalowe konstrukcje i warte zobaczenia), Cis Henrykowski jest prawdziwym żywym pomnikiem historii. Rośnie w Henrykowie Lubańskim w województwie dolnośląskim, na terenie objętym ochroną prawną. W swojej wielowiekowej historii przetrwał liczne kataklizmy – ucierpiał od silnej wichury, a w XIX wieku został okaleczony przez kozaków uderzających w pień szablami. Niestety, czas działa na jego niekorzyść – drzewo stopniowo usycha z powodu naturalnego procesu starzenia się oraz chorób. To sprawia, że warto je zobaczyć, zanim bezpowrotnie zniknie z polskiego krajobrazu. Cisy są wyjątkowe w świecie roślin – należą do gatunków długowiecznych, a ich drewno jest twarde, odporne na rozkład i dawniej było cenionym surowcem do wyrobu łuków oraz elementów konstrukcyjnych. Dziś, ze względu na rzadkość i zagrożenie wyginięciem, są objęte ścisłą ochroną gatunkową. Babia Góra – królowa Beskidów i obowiązkowy punkt Korony Polskich Gór Jeśli marzysz o zdobyciu Korony Polskich Gór, prędzej czy później Twoje kroki zaprowadzą Cię na Babią Górę – najsłynniejszy masyw górski Beskidu Żywieckiego. Jej najwyższy szczyt – Diablak (1725 m n.p.m.) – to jednocześnie najwyższy punkt całych Beskidów Zachodnich i, pomijając Tatry, najwyższy szczyt w Polsce. Widoki z Babiej Góry są naprawdę wyjątkowe – przy dobrej pogodzie można stąd dostrzec nie tylko Tatry, ale również Pieniny, Małą Fatrę, Gorce czy rozległe niziny. Szczyt ten, znany jako Królowa Beskidów, ma jednak swoją specyfikę – pogoda potrafi zmieniać się tu błyskawicznie, a silny wiatr i gęste mgły to częsty widok. Babia Góra jest częścią Babiogórskiego Parku Narodowego, objętego ochroną UNESCO jako Rezerwat Biosfery. Masyw słynie z bogatej flory alpejskiej, w tym rzadkich gatunków roślin takich jak okrzyn jeleni czy tocja karpacka. Tutejsze szlaki, prowadzące m.in. z Przełęczy Krowiarki czy Zawoi, oferują zarówno łagodniejsze podejścia, jak i wymagające, skaliste odcinki. Choć Babia Góra bywa kapryśna, nagrodą dla wytrwałych są panoramiczne widoki, które zapierają dech w piersiach – i to o każdej porze roku. Krzywy Las – zagadka natury ukryta w zachodniopomorskim lesie Zachwycił się nim internet – nagłówki krzyczały: „Nie uwierzycie, że to miejsce istnieje naprawdę”. Istnieje, i to w Polsce, w województwie zachodniopomorskim. Krzywy Las to prawdziwy ewenement przyrodniczy i jeden z najbardziej zagadkowych obszarów leśnych w Europie. Na powierzchni niespełna dwóch hektarów rośnie około 300 zdeformowanych sosen zwyczajnych (Pinus sylvestris) – choć patrząc na ich niezwykły kształt, trudno nazwać je „zwyczajnymi”. Drzewa posadzono prawdopodobnie w latach 30. XX wieku. Skąd ich nietypowe, łukowate pnie? Istnieje wiele teorii – od tych fantastycznych, w których pojawiają się siły kosmiczne czy anomalie grawitacyjne, po wyjaśnienia czysto praktyczne. Najbardziej prawdopodobna hipoteza mówi, że kształt drzew był efektem celowego działania lokalnych rzemieślników, którzy formowali pnie, by uzyskać surowiec do stolarki lub szkutnictwa. Inna wersja wydarzeń łączy niezwykłą formę sosen z II wojną światową – młode drzewka miały zostać rozjechane przez czołgi, a następnie, podczas srogiej zimy, przymarzły do ziemi i wiosną odrosły w nietypowym kształcie. Do dziś jednak tajemnica Krzywego Lasu nie została w pełni rozwiązana, co tylko dodaje temu miejscu uroku i przyciąga kolejnych turystów oraz fotografów. Szlak kajakowy z Hańczy – przygoda dla miłośników wodnych wypraw Witaj na Suwalszczyźnie! Trudno będzie się tu nie zakochać – to region, w którym dzika przyroda, czyste wody i spokój północno-wschodniej Polski tworzą idealne warunki do wypoczynku. Rzeka Czarna Hańcza wypływa z Jeziora Hańcza – najgłębszego jeziora w Polsce (108,5 m) – i jest jedną z największych atrakcji regionu. Na rzece znajduje się popularny szlak kajakowy, który prowadzi malowniczymi meandrami, by następnie połączyć się z Kanałem Augustowskim – XIX-wiecznym zabytkiem hydrotechniki. Szlak ma długość około 85 km, a na jego pokonanie potrzeba zazwyczaj 4–6 dni spływu, w zależności od tempa i liczby przystanków. Widoki z perspektywy kajaka są wyjątkowe – piaszczyste dno, krystaliczna woda, otaczające rzekę lasy i łąki tworzą niepowtarzalny krajobraz. Po drodze można zobaczyć liczne gatunki ptaków wodnych, mijając zarówno dzikie odcinki rzeki, jak i malownicze wsie z tradycyjną architekturą. To jeden z tych spływów, które zapadają w pamięć na całe życie. Wąwóz Korzeniowy Dół – naturalny tunel lessowy pod Kazimierzem Dolnym Wąwóz Korzeniowy Dół znajduje się zaledwie 2 kilometry od Kazimierza Dolnego i jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych przykładów lessowych wąwozów drogowych w Polsce. Na początku był zwykłą wiejską drogą, jednak przez dziesięciolecia został stopniowo pogłębiany przez wodę spływającą po opadach oraz koła wozów przejeżdżających tędy w drodze do miasta. Na kształt wąwozu duży wpływ miało podłoże – bardzo żyzna, ale łatwo ulegająca erozji gleba lessowa – oraz rosnące wzdłuż traktu drzewa, które swoimi korzeniami wzmocniły ściany jaru, tworząc charakterystyczne, odsłonięte „rusztowanie”. Ten naturalny układ korzeni przypomina niekiedy fantastyczne korytarze, co nadaje miejscu wyjątkowy klimat. Dzięki specyficznym warunkom glebowym i mikroklimatycznym w wąwozie rośnie wiele gatunków roślin, zarówno leśnych, jak i związanych z siedliskami wilgotnymi. To sprawia, że Korzeniowy Dół jest atrakcyjny o każdej porze roku – latem daje przyjemny cień, a jesienią zachwyca kolorami liści kontrastującymi z jasnymi ścianami lessu. Pojezierze Drawskie – kraina czystych jezior, lasów i spokoju z dala od tłumów Jeśli jeziora i lasy to dla Ciebie idealne połączenie, na Pojezierzu Drawskim poczujesz się jak w raju. To region, w którym przyroda wciąż zachowała swój dziki i naturalny charakter, a tłumy są znacznie mniejsze niż na Mazurach. Powierzchnia lasów jest tu znacznie powyżej średniej krajowej, co czyni to miejsce idealnym dla miłośników ciszy, spokoju i kontaktu z naturą. Pojezierze Drawskie może pochwalić się aż 12 rezerwatami przyrody i 3 obszarami chronionego krajobrazu, które chronią unikalne gatunki roślin i zwierząt. Jeziora o krystalicznej wodzie są tu uważane za najpiękniejsze jeziora w Polsce, otoczone pagórkowatymi lasami, zachęcają do kąpieli, wędkowania i uprawiania sportów wodnych. To także raj dla rowerzystów – wytyczono tu ponad 20 zróżnicowanych szlaków rowerowych, prowadzących zarówno przez spokojne drogi leśne, jak i wzdłuż jezior, a nawet przez historyczne miasteczka z zachowaną zabytkową architekturą. Połączenie przyrody i kultury sprawia, że Pojezierze Drawskie jest idealne zarówno na aktywny urlop, jak i leniwe wakacje z dala od zgiełku. Podlaski Przełom Bugu – dzika ostoja ptaków i roślin na wschodnich rubieżach Polski Meandrujący Bug tworzy tu jeden z najbardziej malowniczych odcinków rzek w Polsce, nadając krajobrazowi dziki, naturalny charakter. Teren ten przyciąga niezwykłe bogactwo przyrody – aż 141 gatunków ptaków, w tym wiele rzadkich i chronionych, takich jak bielik, derkacz czy zimorodek, wybiera te okolice na miejsce gniazdowania. To także dom dla ponad 760 gatunków roślin, w tym roślin wodnych, bagiennych i łąkowych, które tworzą wyjątkowo zróżnicowany ekosystem. Podlaski Przełom Bugu, bo o nim mowa, to obszar o długości około 65 km w linii prostej i szerokości od 3 do 6 km. Park krajobrazowy obejmuje fragment doliny rzeki, w której zachowały się naturalne zakola, starorzecza i skarpy – elementy coraz rzadsze w europejskich rzekach przekształconych przez człowieka. Miejsce to jest prawdziwym rajem dla ornitologów, wędkarzy i miłośników kajakarstwa, a także dla wszystkich, którzy cenią spokój i bliski kontakt z przyrodą. Bug zachwyca tu o każdej porze roku – od wiosennych rozlewisk, przez letnie, pachnące ziołami łąki, po jesienne mgły snujące się nad wodą. Jezioro Turkusowe – wapienne klejnot Wyspy Wolin o barwie egzotycznych mórz Czy turkus musi być zarezerwowany dla egzotycznych mórz? Niekoniecznie – wystarczy odwiedzić Wyspę Wolin, by się o tym przekonać. Jezioro Turkusowe zachwyca intensywnym, mleczno-błękitnym odcieniem wody, który zawdzięcza rozpuszczonym związkom wapnia oraz białemu, wapiennemu dnu odbijającemu światło słoneczne. To stosunkowo młody akwen – ma zaledwie 71 lat. Powstał po tym, jak podziemna rzeka zalała wyrobisko dawnej kopalni kredy w Wapnicy. Efekt okazał się spektakularny: woda nabrała niemal tropikalnego koloru, który zmienia się w zależności od pogody i pory dnia – od jasnego błękitu po głęboki turkus. Jezioro położone jest na terenie Wolińskiego Parku Narodowego, otoczone lasem i ścieżkami spacerowymi, które prowadzą do punktów widokowych na zboczach. To popularne miejsce wśród fotografów i turystów szukających niezwykłych krajobrazów w Polsce. Kolorowe Jeziorka – mineralny cud Rudawskiego Parku Krajobrazowego Barwa wody potrafi zachwycać i zaskakiwać – a w Rudawskim Parku Krajobrazowym znajdziemy tego najlepszy dowód. Czekają tu na nas aż cztery niezwykłe jeziorka, z których każde ma swój własny, niepowtarzalny kolor: zielone, purpurowe, żółte i błękitne. Te malownicze akweny są pozostałością po dawnej kopalni pirytu, która działała tu w XIX i na początku XX wieku. Woda wypełniła wyrobiska po zakończeniu wydobycia, tworząc niezwykły krajobraz przypominający paletę malarza. Skąd tak intensywne barwy? To efekt obecności w wodzie i podłożu różnorodnych minerałów. Lista jest imponująca – znajdziemy tu m.in. miedź, żelazo, chalkopiryt, sfaleryt, galenę, boulangeryt, jamesonit, bournonit, chalkozyn, tetraedryt, limonit, syderyt, kalcyt, dolomit, wezuwian, zoizyt, pistacyt, fluoryt, ilmenit i tytanit. Każdy z nich wpływa na odcień wody, a ich połączenie sprawia, że jeziorka zmieniają kolor w zależności od pory roku, nasłonecznienia i warunków pogodowych. Dziś Kolorowe Jeziorka są jedną z największych atrakcji Dolnego Śląska, a wędrówka między nimi to nie tylko przygoda krajobrazowa, ale też podróż przez geologiczną historię regionu. Pielgrzymy – 300-milionowe granitowe kolosy Karkonoszy owiane legendami Nie, to nie są nowoczesne rzeźby. Wręcz przeciwnie – ich wiek szacuje się na około 300 milionów lat. Pielgrzymy to trzy monumentalne granitowe skały położone na terenie Karkonoskiego Parku Narodowego, uchodzące za jedną z najpiękniejszych grup skalnych w całych Karkonoszach. Te niezwykłe formacje mają nawet 25 metrów wysokości, a z ich szczytów rozciąga się malowniczy widok na Śnieżkę oraz okoliczne doliny. Powstały w wyniku procesów wietrzenia i erozji skał granitowych, które przez miliony lat były kształtowane przez wiatr, wodę i zmiany temperatur. Pielgrzymy fascynują nie tylko geologów, ale też turystów i fotografów – ich fantazyjne kształty przypominają niekiedy postacie czy mityczne stworzenia. W przeszłości skały te owiane były licznymi legendami, a niektórzy widzieli w nich symboliczne nawiązania do pielgrzymów wędrujących przez góry. Dziś prowadzi tu popularny szlak turystyczny z Przełęczy Karkonoskiej oraz z okolic Słonecznika, dzięki czemu można połączyć wizytę w Pielgrzymach z innymi atrakcjami Karkonoszy. Skały Rzędkowickie – wapienne królestwo wspinaczy na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej Wapienne skały od zawsze przyciągają wspinaczy, a Skały Rzędkowickie są jednym z najpopularniejszych miejsc do uprawiania wspinaczki w Polsce. Nic dziwnego – ten imponujący masyw ciągnie się przez około 2 kilometry, osiągając miejscami nawet 30 metrów wysokości. Formacje te są niezwykle różnorodne pod względem kształtu i struktury – pełne wgłębień, szczelin, półek skalnych i grot, które powstały w wyniku wielowiekowego działania wiatru, wody oraz procesów krasowych charakterystycznych dla Jury Krakowsko-Częstochowskiej. Oprócz walorów wspinaczkowych Skały Rzędkowickie mają także wartość krajobrazową i przyrodniczą. Otoczone są łąkami i lasami, a z ich szczytów rozpościerają się panoramiczne widoki na Jurę. W pobliżu znajdują się również ruiny zamku w Mirowie i Bobolicach, co czyni ten rejon doskonałym celem nie tylko dla wspinaczy, ale i dla turystów pieszych czy rowerowych. Jeziorak – najdłuższe jezioro w Polsce i literacka inspiracja Pana Samochodzika Najdłuższe jezioro w Polsce – Jeziorak, o imponującej długości 27,5 km – zachwyca zarówno miłośników żeglarstwa, jak i turystów szukających ciszy. Otoczone jest pięknymi lasami, a jego powierzchnię urozmaicają liczne wyspy, z których największa, Wielka Żuława, jest jedną z największych śródlądowych wysp Europy. Jeziorak ma także swoje miejsce w kulturze – to tutaj kultowy Pan Samochodzik, bohater serii książek Zbigniewa Nienackiego, poszukiwał skarbów zrabowanych podczas II wojny światowej. Sam autor odnalazł w tych okolicach inne skarby: spokój, malownicze krajobrazy i atmosferę, która stała się dla niego źródłem twórczej inspiracji. To jezioro oferuje znacznie więcej niż tylko piękne widoki – można tu żeglować, kajakować, wędkować lub odkrywać dzikie zatoczki idealne na kąpiel. Dzięki licznym przystaniom i szlakom wodnym Jeziorak jest świetnym miejscem zarówno na krótki weekendowy wypad, jak i na dłuższy urlop w rytmie slow. Królewski Głaz – lodowcowy wędrowiec i bohater lokalnych legend Chciałoby się powiedzieć – twardziel. Królewski Głaz, znajdujący się w okolicach Wyspy Chrząszczewskiej na Zalewie Kamieńskim, przybył w to miejsce… ze Szwecji – a właściwie z obszaru dzisiejszej Szwecji – około 14 tysięcy lat temu. Jego niezwykłą podróż umożliwił lądolód, który podczas ostatniego zlodowacenia przetransportował ogromny fragment skały przez setki kilometrów. Nazwa głazu wiąże się z legendą, według której Bolesław Krzywousty miał na nim stać, przyjmując defiladę swojego wojska. Choć dziś nie jest już tak imponujący jak w przeszłości, wciąż budzi zainteresowanie turystów i geologów. Niestety, w XIX wieku oderwano od niego znaczną część, wykorzystując materiał do budowy dróg, przez co głaz stracił część swojej pierwotnej masy i kształtu. Mimo to Królewski Głaz pozostaje jednym z najbardziej rozpoznawalnych głazów narzutowych w Polsce – świadkiem odległej historii geologicznej i nośnikiem lokalnych legend. Źródło: National Geographic Traveler Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Jezioro Czorsztyńskie – atrakcje i historia, którą warto poznać
Jezioro Czorsztyńskie to przykład harmonii między żywiołem a inżynierią. Choć powstało jako zbiornik retencyjny, z biegiem lat stało się jedną z najciekawszych scenerii przyrodniczych w południowej Polsce. To tu góry odbijają się w wodzie, a historia zatopionej wsi spotyka się z aktywnym wypoczynkiem.
Spis treści: Jezioro Czorsztyńskie – gdzie leży i dlaczego warto je odwiedzić? Historia Jeziora Czorsztyńskiego i zapory w Niedzicy Parametry i funkcje Jeziora Czorsztyńskiego Jezioro Czorsztyńskie – atrakcje turystyczne, które warto znać Położone między Pieninami a Gorcami, Jezioro Czorsztyńskie zachwyca o każdej porze roku – latem przyciąga plażowiczów i rowerzystów, wiosną i jesienią – miłośników ciszy i krajobrazów. W pobliżu znajdziemy średniowieczne zamki, zabytki kultury ludowej, górskie szlaki i popularną trasę rowerową Velo Czorsztyn. To miejsce, w którym historia spotyka się z naturą, a spokój z aktywnością. Jezioro Czorsztyńskie – gdzie leży i dlaczego warto je odwiedzić? Jezioro Czorsztyńskie to malowniczy zbiornik wodny położony w Małopolsce, między pasmami Gorców i Pienin. Powstało sztucznie w wyniku budowy zapory wodnej w Niedzicy i od lat 90. XX wieku przyciąga turystów spragnionych wypoczynku i pięknych widoków. Jezioro otoczone górami i historycznymi zabytkami oferuje zarówno błogi relaks na plaży, jak i aktywny wypoczynek na ścieżce rowerowej czy w wodzie. Dzięki swojemu położeniu w pobliżu Zakopanego, Nowego Targu i Szczawnicy, Jezioro Czorsztyńskie często bywa wybierane na jednodniowe wycieczki podczas górskich wypadów. Latem staje się miejscem rekreacji, wiosną i jesienią zachwyca spokojem i kolorem. To jedno z tych miejsc w Polsce, które łączą w sobie walory krajobrazowe, historyczne i rekreacyjne. Historia Jeziora Czorsztyńskiego i zapory w Niedzicy Pomysł budowy zbiornika w dolinie Dunajca sięga początków XX wieku. Już wtedy Gabriel Narutowicz – inżynier hydrotechnik, a później pierwszy prezydent RP – wskazywał na potrzebę ochrony tego terenu przed katastrofalnymi powodziami. Realizacja planu ruszyła jednak dopiero w 1975 roku i trwała ponad 20 lat. Oficjalne otwarcie zapory nastąpiło w 1997 roku – tuż przed tzw. powodzią tysiąclecia, która potwierdziła sens całego przedsięwzięcia. Budowa zmieniła krajobraz nieodwracalnie. Zalana została dolina, a wraz z nią wieś Maniowy. Mieszkańców przesiedlono do nowych domów na wyżej położonych terenach, a zabytkowe budynki przeniesiono do Osady Czorsztyn – skansenu w Kluszkowcach. Do dziś zdarza się, że przy niskim stanie wody spod tafli jeziora wyłaniają się ślady tamtego świata. Mimo trudnych początków Jezioro Czorsztyńskie stało się przestrzenią nowego życia – dla wędkarzy, żeglarzy, kajakarzy, turystów. Parametry i funkcje Jeziora Czorsztyńskiego Jezioro Czorsztyńskie to sztuczny zbiornik wodny o powierzchni około 11 km² i pojemności całkowitej sięgającej 234,5 mln m³. Jego długość to około 9 km, a maksymalna szerokość przekracza 1,5 km. Przy całkowitym napełnieniu głębokość jeziora dochodzi niemal 50 metrów. Linia brzegowa ma charakter urozmaicony – znajdziemy tu zarówno łagodne, piaszczyste brzegi, jak i bardziej strome, kamieniste fragmenty z widokiem na Pieniny i Gorce. Zbiornik pełni kilka funkcji: przeciwpowodziową, energetyczną (produkcja energii w elektrowni wodnej), turystyczno-rekreacyjną, krajobrazową. Jezioro jest zasilane przez rzekę Dunajec oraz mniejsze dopływy, a jego poziom jest regulowany przez zaporę w Niedzicy. To właśnie dzięki tej różnorodności funkcji i malowniczemu położeniu Jezioro Czorsztyńskie zyskało status jednej z największych atrakcji wodnych Małopolski. Jezioro Czorsztyńskie – atrakcje turystyczne, które warto znać Jezioro Czorsztyńskie to nie tylko widoki – w jego okolicy znajduje się szereg atrakcji turystycznych. Do najpopularniejszych należą: Zamek Dunajec w Niedzicy – dobrze zachowana warownia z XIV wieku, w której kręcono m.in. "Wakacje z duchami". Zamek Czorsztyn – malownicze ruiny na wzgórzu po drugiej stronie jeziora. Zapora w Niedzicy – można ją przejść pieszo, stanowi bardzo popularny punkt widokowy. Skansen Osada Czorsztyn – zrekonstruowane zabudowania przeniesione ze starej wsi Maniowy. Pieniński Park Narodowy – tuż obok jeziora, idealny na piesze wędrówki. Rejsy statkiem lub gondolą – turyści mają do wyboru połączenie między zamkami lub pętlę wokół jeziora. Dla miłośników przyrody i historii to wyjątkowe miejsce – można je zwiedzać pieszo, rowerem lub z pokładu statku. Jezioro Czorsztyńskie – plaża i kąpieliska Chociaż Jezioro Czorsztyńskie to zbiornik zaporowy, znajdziemy tu kilka przyjemnych miejsc do kąpieli. Dwie najpopularniejsze plaże to: Zamajerz w Niedzicy – strzeżone kąpielisko z infrastrukturą, przystanią wodną, leżakami i widokiem na zamek, idealna dla rodzin z dziećmi. Plaża w Kluszkowcach – mniej zatłoczona, z punktem gastronomicznym i wypożyczalnią sprzętu wodnego. W wielu punktach nad brzegiem można wypożyczyć kajaki, rowery wodne, a nawet SUP-y. Brzeg jeziora jest łatwo dostępny, a w sezonie letnim działa tu wiele punktów gastronomicznych. Kąpiel w Jeziorze Czorsztyńskim dopuszczalna jest wyłącznie w wyznaczonych obszarach wodnych, odpowiednio oznakowanych i strzeżonych przez ratowników wodnych. Dla własnego bezpieczeństwa warto przestrzegać tych zasad, szczególnie że zbiornik ma miejscami dużą głębokość i zmienne warunki. Trasa rowerowa Velo Czorsztyn Dookoła Jeziora Czorsztyńskiego wytyczono szlak rowerowy Velo Czorsztyn – jeden z najpiękniejszych w Polsce. Liczy ponad 30 km długości (pełna pętla: 38,5 km), a jego największą atrakcją są widoki na góry, wodę i zamki. Trasa ma asfaltową nawierzchnię i jest oddzielona od ruchu samochodowego. Warto wiedzieć, że trasa rowerowa Velo Czorsztyn nie jest całkowicie płaska – miejscami występują podjazdy i strome zjazdy, szczególnie w okolicach Falsztyna. Dlatego osobom o słabszej kondycji poleca się rozpoczęcie pętli w Niedzicy, co pozwala łagodniej pokonać różnice wysokości. Wzdłuż szlaku dostępne są MOR-y, czyli Miejsca Obsługi Rowerzystów, a także punkty gastronomiczne, parkingi i wypożyczalnie rowerów, w tym modeli elektrycznych. Velo Czorsztyn stanowi część większej sieci tras rowerowych Velo Dunajec, która łączy Jezioro Czorsztyńskie z Nowym Targiem, Zakopanem i Sromowcami. Źródło: National Geographic Traveler Nasza ekspertka Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Socjolożka z wykształcenia, od ponad dekady związana z marketingiem internetowym. Zawodowo od lat zgłębia tajniki SEO oraz storytellingu opartego na rzetelnych źródłach. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
Najpiękniejsze jeziora Polski – zatopione lasy, fiordy i turkus
Najpiękniejsze jeziora w Polsce przyciągają turystów nie tylko krystalicznie czystą wodą, ale i malowniczym otoczeniem. Niektóre z nich są ukryte wśród dzikiej przyrody, inne zachwycają popularnymi plażami i infrastrukturą dla aktywnych. Poznaj miejsca, które warto zobaczyć choć raz w życiu.
Spis treści: Gdzie leżą najpiękniejsze jeziora w Polsce? Te miejsca pokochali żeglarze i miłośnicy biwaków Jezioro Nidzkie: oaza ciszy i poezji w sercu Puszczy Piskiej Jezioro Niegocin: mazurska legenda o miłości i trzynastej córce rybaka Jezioro Drawsko: dwanaście wysp i ślady dawnych mieszkańców na Bielawie Jezioro Piaseczno: krystaliczna woda i zatopiona tajemnica z czasów wojny Jezioro Łebsko: pomiędzy morzem, ruchomymi wydmami i muzeum Słowińców Jezioro Wigry: ślady królów, duch Kamedułów i wypoczynek na wodzie Jezioro Śniardwy: największe w Polsce i pełne żeglarskich wyzwań Jezioro Okonińskie: plaże, grzyby i spokój Tucholskiego Parku Krajobrazowego Jezioro Pile: tajemniczy zatopiony las i wojskowa zagadka pod taflą Jezioro Czorsztyńskie: zamki, legenda o Inkach i widok na Tatry Polskie jeziora zajmują mniej niż 1% powierzchni kraju, jednak w skali Europy wcale nie wypadamy tak źle. Co więcej, mimo stosunkowo niewielkiego udziału w krajobrazie, nasze jeziora zachwycają różnorodnością i malowniczym otoczeniem, które sprawia, że są idealnym miejscem na weekendowy odpoczynek wiosną i latem. Niektóre leżą w sercu dzikiej przyrody, inne w sąsiedztwie urokliwych wsi i miasteczek, a niemal wszystkie oferują ciszę, spokój i widoki niczym z pocztówek. To właśnie te krajobrazy – z taflą jeziora odbijającą chmury i zieleń polskich łąk – sprawiają, że chce się wracać. Gdzie leżą najpiękniejsze jeziora w Polsce? Te miejsca pokochali żeglarze i miłośnicy biwaków Kierunkiem numer jeden dla miłośników żeglowania, biwakowania pod chmurką i obcowania z naturą wydają się niewątpliwie Mazury, często nazywane „polską Finlandią” i „Krainą Tysiąca Jezior”. To miejsce akcji wielu znanych powieści. Mazurskie krajobrazy pojawiają się m.in. w twórczości Zbigniewa Nienackiego, autora serii o Panu Samochodziku, oraz w prozie Melchiora Wańkowicza, który uwiecznił piękno tych terenów w reportażach i esejach podróżniczych. Najpiękniejsze jeziora w Polsce to nie tylko Pojezierze Mazurskie. Poznaj subiektywny ranking TOP 10 jezior i zalewów w naszym kraju, które zasługują na miano najpiękniejszych. Szczegółowy opis i zdjęcia każdego z nich do sprawdzenia w dalszej części artykułu. Jezioro Nidzkie: oaza ciszy i poezji w sercu Puszczy Piskiej Listę otwiera Jezioro Nidzkie, położone w samym sercu Puszczy Piskiej na Mazurach. To jedno z najbardziej dzikich i nieujarzmionych jezior w Polsce. W większości jego obszaru obowiązuje zakaz używania silników spalinowych, co zapewnia wyjątkową ciszę i spokój – idealne warunki do wypoczynku z dala od zgiełku. Jedynie północno-zachodnia część jeziora, w okolicach Rucianego-Nidy, stanowi wyjątek od tej reguły. Prawdziwą perłą nad brzegiem jeziora jest leśniczówka Pranie – miejsce nierozerwalnie związane z twórczością Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego. To właśnie tutaj poeta tworzył swoje najważniejsze dzieła, takie jak Niobe, Wit Stwosz, Pieśni, Ezop świeżo malowany czy Ojczyzna. Obecnie w leśniczówce działa muzeum jego imienia, które latem tętni życiem artystycznym. Koncerty muzyki poważnej, wieczory z piosenką literacką, spotkania autorskie i wystawy tworzą tu niepowtarzalny klimat, który przyciąga nie tylko miłośników poezji. To miejsce, które działa na wszystkie zmysły i zostaje w pamięci na długo – zarówno ze względu na swoją przyrodę, jak i wyjątkowe dziedzictwo kulturalne. Jezioro Niegocin: mazurska legenda o miłości i trzynastej córce rybaka Jezioro Niegocin, położone w sercu Krainy Wielkich Jezior Mazurskich, to trzeci co do wielkości akwen w regionie. Rozciąga się na powierzchni 26 km², a jego głębokość sięga prawie 40 metrów. Leży na popularnym szlaku wodnym łączącym Giżycko z Mikołajkami, Węgorzewem, Rucianem-Nidą i Piszem, co czyni go ważnym punktem dla żeglarzy i wodniaków. Gęsta sieć kanałów sprawia, że jezioro jest świetnie skomunikowane z innymi mazurskimi zbiornikami. Ta część Wschodnich Mazur słynie z ciszy i kojących widoków. Na wschodnim krańcu jeziora znajduje się tajemniczo brzmiąca Wyspa Miłości. Związana jest z nią lokalna legenda o Galinie – trzynastej córce rybaka, która zakochała się w młodzieńcu z lądu. Ich uczucie nie miało szczęśliwego zakończenia, ale przetrwało w pamięci mieszkańców. Dziś historię tej miłości symbolizuje rzeźba stojąca na Placu Grunwaldzkim w Giżycku, mieście znanym z nowoczesnej Ekomariny oraz słynnego mostu obrotowego – jednej z największych atrakcji turystycznych regionu. Jezioro Drawsko: dwanaście wysp i ślady dawnych mieszkańców na Bielawie Jezioro Drawsko, położone na Pojezierzu Drawskim w województwie zachodniopomorskim, to jeden z najbardziej malowniczych akwenów północno-zachodniej Polski. Leży na terenie Drawskiego Parku Krajobrazowego, a jego największym wyróżnikiem są aż dwanaście wysp rozsianych po tafli jeziora. Największa z nich – Bielawa – kryje ślady wczesnego osadnictwa, co czyni to miejsce wyjątkowo ciekawym nie tylko dla miłośników natury, ale i historii. W pobliżu jeziora znajduje się znany kurort Czaplinek – miasteczko, które zyskało literacki rozgłos dzięki serii książek Małgorzaty Musierowicz. To właśnie tutaj wypoczywała rodzina Borejków, bohaterowie popularnego cyklu „Jeżycjada”. Nad Drawskiem znajdą coś dla siebie zarówno fani spokojnego wypoczynku, jak i osoby szukające aktywnych form relaksu — od żeglowania po piesze wędrówki wśród jezior i pagórków. Jezioro Piaseczno: krystaliczna woda i zatopiona tajemnica z czasów wojny Jezioro Piaseczno, położone na Pojezierzu Łęczycko-Włodawskim w województwie lubelskim, słynie z wyjątkowo czystej wody i malowniczych krajobrazów. To popularne miejsce wypoczynku przyciąga miłośników plażowania, kąpieli i nurkowania, oferując doskonałe warunki zarówno dla rodzin, jak i osób szukających kontaktu z naturą. Ale pod taflą spokojnej wody kryje się coś więcej. Według lokalnych opowieści, na dnie jeziora spoczywa wrak samolotu Junkers, który miał zostać zestrzelony przez partyzantów podczas II wojny światowej. Choć nie wszystkie źródła potwierdzają tę historię, to właśnie ta tajemnica rozpala wyobraźnię nurków i pasjonatów historii. Z tego powodu jezioro cieszy się również popularnością wśród eksploratorów podwodnych zagadek. Jezioro Łebsko: pomiędzy morzem, ruchomymi wydmami i muzeum Słowińców Jezioro Łebsko, trzecie pod względem wielkości jezioro w Polsce, znajduje się tuż przy wybrzeżu Bałtyku, na terenie Słowińskiego Parku Narodowego. Jego wyjątkowe położenie – w sąsiedztwie ruchomych wydm Mierzei Łebskiej – sprawia, że region ten zachwyca nie tylko miłośników przyrody, ale również odkrywców i podróżników z antropologiczną żyłką. Latem po jeziorze kursuje statek turystyczny, którego trasa obejmuje kilka niezwykle interesujących przystanków. We wsi Kluki można odwiedzić Muzeum Wsi Słowińskiej, które pielęgnuje kulturę kaszubskich Słowińców i ukazuje codzienne życie tej dawnej społeczności. Z kolei Wyrzutnia Rakiet, zlokalizowana w pobliżu Łeby, to miejsce z wojenną przeszłością i nutą adrenaliny – niegdyś teren badań balistycznych, dziś chętnie odwiedzane przez turystów. Jezioro Wigry: ślady królów, duch Kamedułów i wypoczynek na wodzie Jezioro Wigry, największy akwen Suwalszczyzny, ma nie tylko niezwykłe walory przyrodnicze, ale i bogatą historię. Już w czasach jagiellońskich okolice jeziora słynęły z królewskich polowań — to właśnie tu przyjeżdżali władcy i możni, by odpocząć wśród dzikiej przyrody. Dziś Wigry przyciągają zupełnie innych gości: żeglarzy, rowerzystów, piechurów i miłośników zabytków. Nad brzegiem jeziora znajduje się dawny klasztor Kamedułów, malowniczo położony na półwyspie. To jeden z najbardziej rozpoznawalnych zabytków regionu, a zarazem miejsce kontemplacji i wyjątkowej architektury. Wokół jeziora wytyczono liczne trasy piesze i rowerowe, a wypożyczalnie sprzętu wodnego umożliwiają podziwianie Wigier także z perspektywy tafli jeziora. W pobliżu znajduje się też Wigierski Park Narodowy. Jezioro Śniardwy: największe w Polsce i pełne żeglarskich wyzwań Jezioro Śniardwy to prawdziwa perła Krainy Wielkich Jezior Mazurskich — największy naturalny zbiornik wodny w Polsce. Powierzchnia akwenu i jego otwarte przestrzenie robią ogromne wrażenie, szczególnie na wodniakach, którzy licznie wybierają to miejsce na letnie rejsy. Ale Śniardwy to nie tylko przestrzeń. Płytkie i kamieniste dno w wielu miejscach stanowi niemałe wyzwanie dla żeglarzy, wymagając od nich umiejętności i znajomości akwenu. Mimo trudności, jezioro nie traci na popularności — przeciwnie, dla wielu pasjonatów żeglowania to jedno z najbardziej ekscytujących miejsc w Polsce. Otoczone licznymi przystaniami i bazami wodnymi, Śniardwy to idealna baza wypadowa do dalszej eksploracji Mazur. Jezioro Okonińskie: plaże, grzyby i spokój Tucholskiego Parku Krajobrazowego Jezioro Okonińskie, położone na terenie Tucholskiego Parku Krajobrazowego, to idealne miejsce dla tych, którzy szukają wyciszenia wśród natury. Ten polodowcowy akwen rynnowy wyróżnia się nie tylko malowniczym położeniem, ale też różnorodnymi możliwościami wypoczynku w rytmie sezonów. Latem przyciąga turystów dobrze zagospodarowanymi, łatwo dostępnymi plażami, które zachęcają do kąpieli i opalania. Jesienią z kolei okoliczne lasy stają się rajem dla grzybiarzy – zapach ściółki i złote liście tworzą niemal baśniową atmosferę. To miejsce, które łączy spokojny relaks z przyrodniczym bogactwem Borów Tucholskich. Jezioro Pile: tajemniczy zatopiony las i wojskowa zagadka pod taflą Jezioro Pile, leżące na Pojezierzu Drawskim, to propozycja dla tych, którzy szukają nie tylko pięknych krajobrazów, ale i nuty tajemnicy. Akwen znajduje się na malowniczym szlaku kajakowym rzeki Piławy i od lat przyciąga miłośników wodnych przygód. To, co wyróżnia jezioro, kryje się jednak pod jego powierzchnią. Według lokalnych przekazów, część jednej z wysp została zatopiona w wyniku eksplozji materiałów pozostawionych przez stacjonujące tu wojska radzieckie. Efektem wybuchu jest tzw. „zatopiony las” – gęstwina drzew, które osunęły się do jeziora i do dziś tworzą fascynujący, podwodny krajobraz. Dla nurków to nie lada gratka i jedno z najbardziej unikalnych miejsc do eksploracji w Polsce. Okoliczności eksplozji do dziś pozostają niewyjaśnione. Jezioro Czorsztyńskie: zamki, legenda o Inkach i widok na Tatry Jezioro Czorsztyńskie, sztuczny zbiornik wodny położony w Kotlinie Nowotarskiej, pierwotnie powstało jako zapora przeciwpowodziowa. Dziś to jedno z najciekawszych miejsc wypoczynkowych na południu Polski – z malowniczymi krajobrazami, historycznymi zamkami i dostępem do różnorodnych atrakcji przez cały rok. Po jeziorze kursują statki wycieczkowe, z których podziwiać można zamek w Niedzicy i ruiny zamku w Czorsztynie – dwa obiekty, których losy nierozerwalnie wiążą się z historią Polski i Węgier. Szczególne emocje budzi legenda o inkaskim skarbie i tajemniczym testamencie, który miał trafić do Niedzicy w XVIII wieku. To wątki, które nadal rozpalają wyobraźnię turystów. Zimą okolice jeziora przyciągają narciarzy – stok na górze Wdżar to popularne miejsce do szusowania z widokiem na Tatry. Niezależnie od pory roku, Czorsztyn łączy aktywny wypoczynek z historią i nutą tajemnicy. Źródło: National Geographic Traveler Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
To jezioro uchodzi za najpiękniejsze w Tatrach. Którą trasą można tam dotrzeć?
Morskie Oko to największe jezioro w Tatrach, które przez wielu uważane jest także za najpiękniejsze. Należy do tych miejsc, które po prostu trzeba zobaczyć, będąc na wycieczce w najwyższych polskich górach. W sezonie jest oblegane przez turystów, a i poza sezonem nie brakuje chętnych do podziwiania tego cudu natury, tym bardziej, że żadna z tras prowadzących do malowniczego jeziora nie jest specjalnie wymagająca. Jak dostać się nad Morskie Oko? Jak przygotować się do wyprawy? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Wspaniałe jezioro u podnóża trzech szczytów Szlak prowadzący nad Morskie Oko Alternatywne trasy nad Morskie Oko O tym wypada pamiętać Nie ulega wątpliwości, że Morskie Oko jest jednym z najefektowniejszych górskich jezior, nie tylko w Polsce, ale i w Europie. To jedna z tych naturalnych atrakcji, które chce zobaczyć dosłownie każdy – doświadczeni górołazi, jak i rodziny z dziećmi. Podziwiać i nic więcej. Ze względu na konieczność zapewnienia ochrony tego niezwykłego miejsca, pływanie i inne aktywności są tam zabronione. Nic nie szkodzi, bo wspaniałe tatrzańskie jezioro i tak odwiedza się wyłącznie dla niepowtarzalnej scenerii. Wspaniałe jezioro u podnóża trzech szczytów Morskie Oko to karowo-morenowe jezioro polodowcowe, wypełniające Kocioł Morskiego Oka – wydrążoną przez lodowiec misę skalną, od północy zamkniętą ryglem z wałem moreny czołowej. Jego długość wynosi 862 m, szerokość – 568 m, a powierzchnia 34,93 ha. W najgłębszym miejscu osiąga 51,8 m. Malownicze Morskie Oko rozpościera się w górnych partiach Doliny Rybiego Potoku (część walnej Doliny Białki). Cień na taflę wody rzucają Mięguszowieckie Szczyty, grupa trzech szczytów w głównej grani Tatr, w skład której wchodzi druga najwyższa góra Polski – osiągający 2439 m n.p.m. Mięguszowiecki Szczyt. Szlak prowadzący nad Morskie Oko Jak dostać się nad to piękne jezioro? Najpopularniejszą (i jednocześnie najtłumniej obleganą) trasą jest szlak czerwony, rozpoczynający bieg na Palenicy Białczańskiej (990 m n.p.m.), czyli w miejscu, gdzie zaczyna się Tatrzański Park Narodowy. Przebieg szlaku Po wejściu na szlak, po prawej stronie mija się tablicę informacyjną Tatrzańskiego Parku Narodowego i postój dla zaprzęgów konnych. Wędrując dalej, dociera się do mostu na Waksmundzkim Potoku, za którym znajduje się kolejna tablica informacyjna. Warto na chwilę przystanąć w tym miejscu. Przy dobrej pogodzie, rozpościera się stamtąd widok na wspaniałą Dolinę Białej Wody i majestatyczny Gerlach (2655 m n.p.m.). Dalej mija się drewniany budynek, w którym eksponowana jest wystawa poświęcona historii sporu o Morskie Oko. Stamtąd już blisko do wspaniałych Wodogrzmotów Mickiewicza na potoku Roztoka, za którymi znajduje się polana zaopatrzona w drewniane ławy i toalety. Tam szlak czerwony krzyżuje się z zielonym. Warto wspomnieć, że w tym miejscu można nieco skrócić trasę, wybierając jedną z leśnych ścieżek. Warto wybrać drogę, która zaczyna się w pobliżu leśniczówki Wanta, która pozwala dotrzeć do Włosienicy w zaledwie kilkanaście minut. Stamtąd doskonale widać charakterystyczną sylwetkę Mięguszowieckich Szczytów i Mnicha. To znak, że do Morskiego Oka jest już blisko. Dalej droga prowadzi dolnymi partiami Głębokiego Żlebu (Żlebu Żandarmerii). Latem to miejsce nie stwarza dużych trudności, ale zimą jest narażone na zejście lawin. Za Zakrętem Ejsmonda, do szlaku czerwonego dołącza niebieski. Dalej dociera się do Schroniska PTTK im. Stanisława Staszica nad Morskim Okiem. Charakterystyka szlaku Ścieżka prowadząca wprost nad Morskie Oko mierzy 7,7 km długości. Średni czas przejścia to około 2,5 godz. Przewyższenia na szlaku nie są zbyt duże. Suma podejść to około 485 m. W ogromnej części, bo na dystansie ok. 7 km, szlak wiedzie drogą asfaltową. Jak dostać się na Palenicę Białczańską? Turyści odwiedzający Zakopane lub okoliczne miejscowości mogą dostać się na Palenicę Białczańską transportem publicznym lub własnym środkiem lokomocji. W okolicy znajdują się dwa parkingi – przy Palenicy i Łysej Polanie. Alternatywne trasy nad Morskie Oko Nad Morskie Oko prowadzą także dwa alternatywne szlaki. Oba są nieco trudniejsze od czerwonego, jednak wciąż pozostają w zasięgu przeciętnego piechura. Pierwsza alternatywa to wydłużenie drogi przez Rusinową Polanę. W ten sposób omija się lwią cześć asfaltowej drogi, bo wejście na szlak czerwony znajduje się dopiero przed Wodogrzmotami Mickiewicza. Drugi wariant jest nieco trudniejszy i stanowi większe wyzwanie dla mniej doświadczonych piechurów. Mowa o szlaku przez Dolinę Pięciu Stawów. Trasa odchodzi od czerwonej przy Wodogrzmotach Mickiewicza. Odejście od głównej ścieżki wydłuża wycieczkę o kilka kilometrów i dokłada nieco przewyższeń, ale trud zostanie wynagrodzony niesamowitymi widokami. O tym wypada pamiętać Wycieczka nad Morskie Oko nie wymaga przygotowania kondycyjnego. nie jest też potrzebny żaden specjalistyczny sprzęt górski. Jednak kilka rzeczy warto spakować do plecaka. Nie obejdzie się bez nakrycia głowy, okularów przeciwsłonecznych i kremu z filtrem. Poparzenia słoneczne mogą być dotkliwe i bolesne. Warto zaopatrzyć się też w dobry środek odstraszający komary i kleszcze. Przydadzą się kije trekkingowe, zapewniające odciążenie kolan. Na trasie znajdują się punkty gastronomiczne, ale i tak warto pamiętać o butelce z wodą i węglowodanowych przekąskach. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Przełomowe odkrycie. Wielkie Jezioro Słone ma nowych mieszkańców
Wielkie Jezioro Słone po raz kolejny zaskoczyło biologów. Najnowsze badania wykazały, że jego fauna jest bogatsza, niż dotąd przypuszczano. W ekstremalnych warunkach odkryto nieznane wcześniej organizmy.
W tym artykule: Wielkie Jezioro Słone z nowym biologicznym odkryciem Co jedzą nicienie ze słynnego jeziora? Niepewna przyszłość Wielkiego Jeziora Słonego Fauna nie tylko jeziora Loch Ness wzbudza kontrowersje i zaskakuje. Jak się okazuje, Wielkie Jezioro Słone w USA również kryje pewne tajemnice. Z tą różnicą, że zostały już potwierdzone przez naukowców. Chodzi o nieznane do tej pory żyjątka z akwenu. Przez dziesięciolecia uważano, że poza bakteriami i glonami jezioro zamieszkują tylko krewetki solankowe i muszki solankowe. Niedawno badacze odkryli tam jednak trzecią formę życia wielokomórkowego. Wielkie Jezioro Słone z nowym biologicznym odkryciem W trakcie badań terenowych naukowcy z Uniwersytetu Utah potwierdzili, że na dnie jeziora wiją się robaki różnych gatunków. Tym samym Wielkie Jezioro Słone uznano za najbardziej zasolone środowisko, w jakim kiedykolwiek znaleziono nicienie. Warto jednak podkreślić, że stworzenia te słyną z tego, iż potrafią umościć się prawie wszędzie na naszej planecie, gdzie warunki mogą wydawać ekstremalne dla innych gatunków. Za odkryciem stoją biolodzy Julie Jung i Michael Werner. Zaczęli od zebrania próbek osadów. Kiedy zauważyli mikrobiality (społeczności mikroorganizmów tworzące złoża minerałów), zbadali je dodatkowo w laboratorium. Stosując zaawansowaną technikę oddzielania makrocząsteczek, w tym DNA, RNA i białek, zidentyfikowali żywe nicienie w każdym miejscu, w którym pobrali próbki. Co jedzą nicienie ze słynnego jeziora? Naukowcy podejrzewają, że robaki żywią się bakteriami. Ma to potwierdzać eksperyment przeprowadzony w laboratorium. Do badań posłużył Caenorhabditis elegans, najlepiej zbadany nicień. W laboratorium karmiono te robaki bakteriami E. coli lub bakteriami żyjącymi w Wielkim Jeziorze Słonym. Następnie nicienie wystawiono na działanie wody z akwenu, która jest 50 razy bardziej słona niż naturalne siedlisko C. elegans. Po pięciu minutach robaki żywiące się E. coli wyginęły. Jednak te, które zjadały drobnoustroje z Wielkiego Jeziora Słonego, przeżyły powyżej doby. Łącznie ze stanowisk badawczych na jeziorze zebrano aż 80 różnych nicieni. Zdecydowana większość nich nie pasuje do żadnego znanego rodzaju lub gatunku tych robaków. Według naukowców może to świadczyć o tym, że występują wyłącznie w Wielkim Jeziorze Słonym i są efektem długiego okresu izolacji reprodukcyjnej. Gigant z plejstocenu. Znaleziono skamieniałość słodkowodnego żółwia, który miał prawie 2 metry długości Naukowcy odkryli nowy gatunek potężnego żółwia sprzed kilkunastu tysięcy lat. Został nazwany po jednym z bohaterów prozy Stephena Kinga. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/gigant-z-plejstocenu-znaleziono-skamienialosc-slodkowodnego-zolwia-ktory-mial-prawie-2-metry-dlugosci-1578033.jpg" width="938" height="469" alt="Gigant z plejstocenu. Znaleziono skamieniałość słodkowodnego żółwia, który miał prawie 2 metry długości" title="Gigant z plejstocenu. Znaleziono skamieniałość słodkowodnego żółwia, który miał prawie 2 metry długości" /> Niepewna przyszłość Wielkiego Jeziora Słonego Jak to bywa w przypadku wielu nowo odkrytych stworzeń, nicieniom z Wielkiego Jeziora Słonego również grozi wyginięcie.Co prawda ryzyko całkowitego zniknięcia Wielkiego Jeziora Słonego jest stosunkowo niskie. Jednak badacze wyrażają obawy dotyczące jego zmniejszania się i stanu ekologicznego. Poziom wody w jeziorze zmienia się w sposób naturalny. Jest zależny od różnic w opadach, topnieniu śniegu i parowaniu. Jednakże działalność człowieka, taka jak przekierowanie wody i zmiany klimatu, pogłębiają te wahania. Ciągła degradacja środowiska może stanowić poważne zagrożenie dla istnienia tego ekosystemu. Dlatego też podejmowane są wysiłki, aby złagodzić te problemy poprzez zrównoważone strategie zarządzania wodą i inicjatywy na rzecz ochrony środowiska. Źródło: Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.