Ta część Chorwacji skrywa niezwykłe wyspy. Nie wszystkie są zamieszkane, ale każda potrafi zaskoczyć
Wyspa o niemal idealnym kształcie serca, słone jezioro ukryte w parku przyrody i latarnia stojąca na krańcu długiego pasa lądu – okolice Zadaru kryją miejsca, których trudno szukać w typowych wakacyjnych katalogach. Zadarski archipelag tworzy około 300 wysp, wysepek i skalistych raf, a większość z nich pozostaje niezamieszkana.
Archipelag zadarski tworzą setki wysp, wysepek i skalistych skrawków lądu rozsianych u wybrzeży Dalmacji. Część z nich jest zamieszkana, inne pozostają niemal całkowicie dzikie, a każda wyróżnia się czymś innym – kształtem, krajobrazem albo budowlą, która od lat pomaga żeglarzom odnaleźć drogę. Wśród najbardziej niezwykłych miejsc w tej części Chorwacji są takie, które wyglądają jak stworzone z myślą o filmowym kadrze, choć ich forma powstała bez udziału człowieka. To właśnie one najlepiej pokazują, jak różnorodny potrafi być ten niewielki fragment Adriatyku. Galešnjak – chorwacka wyspa, która naprawdę ma kształt serca Na pierwszy rzut oka Galešnjak przypomina wiele innych niewielkich wysepek rozsianych po Adriatyku. Dopiero widok z góry ujawnia jej najbardziej charakterystyczną cechę – niemal regularny kształt serca, dzięki któremu wyspa zyskała światową rozpoznawalność. Leży w Kanale Pašmańskim, pomiędzy wyspą Pašman a dalmatyńskim wybrzeżem, w pobliżu miejscowości Turanj i Biograd na Moru. Ma około 13 hektarów powierzchni, a jej linię brzegową można obejść w niespełna godzinę. Choć popularność przyniosły jej dopiero zdjęcia satelitarne publikowane w internecie, nietypowy zarys Galešnjaka był znany znacznie wcześniej. Wyspę w podobnym kształcie zaznaczono już na mapach Dalmacji sporządzanych przez francuskich kartografów na początku XIX wieku. Dziś bywa nazywana Wyspą Miłości, ale nie jest przygotowanym pod turystów kurortem. Nie ma tu hoteli, restauracji ani rozbudowanej infrastruktury, a teren pozostaje własnością prywatną. Wyspę porastają głównie niskie zarośla oraz drzewa oliwne, a na jej brzegu można znaleźć niewielkie, kamieniste zatoczki. Galešnjak najczęściej ogląda się z pokładu łodzi lub podczas lotu widokowego, bo dopiero z odpowiedniej perspektywy w pełni widać kształt, który uczynił go jednym z najbardziej rozpoznawalnych punktów zadarskiego archipelagu. Jezioro Mir na wyspie Dugi Otok. Słony akwen ukryty między zatoką a morzem Na południowym krańcu wyspy Dugi Otok znajduje się Park Przyrody Telašćica, znany z głębokiej zatoki, stromych klifów i rozległych terenów niemal pozbawionych zabudowy. Jednym z najbardziej niezwykłych elementów tutejszego krajobrazu jest jezioro Mir, położone na wąskim pasie lądu oddzielającym spokojne wody zatoki od otwartego Adriatyku. Akwen ma około 900 metrów długości i w najgłębszym miejscu osiąga zaledwie sześć metrów, jednak jego pochodzenie i właściwości wyraźnie odróżniają go od typowych jezior. Powstał w krasowym zagłębieniu, do którego woda morska przedostaje się przez szczeliny w wapiennym podłożu. Wymiana z Adriatykiem jest ograniczona, a intensywne parowanie sprawia, że zasolenie Miru może być wyższe niż w morzu. Latem woda szybko się nagrzewa, natomiast po obfitych opadach jej parametry wyraźnie się zmieniają. Większość brzegów jest niska i skalista, a niewielki piaszczysty odcinek znajduje się w południowo-zachodniej części akwenu. Wokół prowadzą piesze ścieżki, z których można dotrzeć zarówno nad jezioro, jak i na klify opadające ku morzu. Na terenie parku swobodnie poruszają się także osły, niegdyś wykorzystywane przez mieszkańców wyspy do pracy, a dziś pozostające jednym z najbardziej charakterystycznych elementów tego krajobrazu. Latarnia Veli Rat na krańcu wyspy. Jej mury miały powstać z dodatkiem żółtek Na północno-zachodnim krańcu Dugiego Otoku, z dala od większych miejscowości, stoi latarnia Punta Bjanka, powszechnie nazywana latarnią Veli Rat. Zbudowano ją w 1849 roku, aby ułatwić żeglugę jednostkom przemieszczającym się wzdłuż północnej Dalmacji. Jej 42-metrowa wieża jest uznawana za najwyższą latarnię nad Adriatykiem, a emitowane z niej światło pozostaje widoczne z odległości około 22 mil morskich. Budowla wznosi się pośród sosen, skalistych zatok i niewielkich plaż, przez co sprawia wrażenie samotnej strażnicy stojącej na granicy wyspy i otwartego morza. Z jej historią wiąże się także jedna z najczęściej powtarzanych lokalnych legend. Według opowieści, podczas budowy do zaprawy wykorzystano aż 100 tys. żółtek jaj, które miały wzmocnić konstrukcję i zwiększyć odporność murów na działanie soli oraz silnego wiatru. Nie ma dokumentów potwierdzających tę historię, ale legenda do dziś pozostaje częścią miejscowej tradycji. Przy latarni znajduje się również niewielka kaplica św. Mikołaja, a w dawnych pomieszczeniach przeznaczonych dla latarników urządzono apartamenty. Można więc nie tylko zobaczyć budowlę z zewnątrz, lecz także spędzić noc w jednym z najbardziej odosobnionych miejsc zadarskiego archipelagu. Baza wypadowa na wyspy w okolicach Zadaru. Gdzie zarezerwować nocleg? Nocleg w latarni Veli Rat pozostaje opcją dla bardzo niewielu gości – do dyspozycji są tam zaledwie dwie sypialnie, dlatego znalezienie wolnego terminu może być trudne. Znacznie większy wybór oferuje Falkensteiner Resort Punta Skala, położony na zielonym półwyspie w Petrčane, około dziesięciu minut jazdy od Zadaru. Kompleks rozciąga się wzdłuż 1,4 kilometra wybrzeża i obejmuje kilka obiektów o odmiennym charakterze. Pięciogwiazdkowy Hotel & Spa Iadera został przygotowany przede wszystkim z myślą o osobach szukających ciszy i wypoczynku – działa w nim Acquapura SPA, z basenami, saunami, strefą hammam oraz zabiegami wykorzystującymi m.in. słoną wodę i algi. Family Hotel Diadora jest z kolei nastawiony na rodziny. Dzieci mają tu do dyspozycji wodny świat z basenami, strefy zabaw, kino, ściankę wspinaczkową oraz program zajęć. Więcej niezależności zapewniają z kolei Falkensteiner Residences Senia – przestronne apartamenty z balkonami lub tarasami, z których część wychodzi na Adriatyk, a także dwa baseny przeznaczone wyłącznie dla ich mieszkańców. Ofertę noclegową uzupełniają prywatne wille z własnymi basenami. Punta Skala nie ogranicza się jednak do hoteli i apartamentów. Wzdłuż półwyspu znajdują się żwirowe zatoki, zacienione sosnami miejsca do wypoczynku oraz piaszczysta plaża przygotowana dla najmłodszych. Na terenie kompleksu działają restauracje i bary, w tym położona nad samym morzem restauracja rybna Bracera oraz Planika, serwująca dania z grilla, pizzę i lokalne specjały. Osoby, które wolą aktywny wypoczynek, mogą korzystać z Fortis Clubu z 800-metrową strefą fitness, kręgielnią i częścią gamingową, a także z kortów tenisowych, boisk, padla, minigolfa czy wypożyczalni rowerów i sprzętu wodnego. Dzięki temu półwysep może być zarówno miejscem spokojnego wypoczynku nad Adriatykiem, jak i punktem startowym kolejnych wycieczek – do Zadaru, pobliskich parków narodowych oraz na wyspy rozsiane wzdłuż dalmatyńskiego wybrzeża. Źródła: National Geographic Polska, Falkensteiner Resort Punta Skala Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
W krainie tysiąca jezior wciąż można znaleźć tajemnicze miejsca. Najczystsze jeziora i ukryte skarby Mazur
W mazurskich kniejach idealnie jest się schronić przed letnimi upałami. Nic więc dziwnego, że co roku tłumy Polaków kierują się na północny zachód, by w krainie tysiąca jezior oddać się relaksowi. Mimo to Mazury to nadal nie do końca poznana kraina, a jej bogactwo przyrodnicze i kulturowe sprawiają, że co roku możemy odkrywać ten region na nowo.
Każdego lata mazurskie jeziora jawią się jako przyjemna alternatywa dla miejscami zatłoczonego nadmorskiego wybrzeża. Tutaj nie doświadczymy walki na parawany czy natrętnego zachęcania do kupienia kukurydzy i prażonych orzeszków. W Krainie Tysiąca Jezior odnajdziemy miejsca sprawiające wrażenie, jakby o ich istnieniu wiedziała jedynie garstka osób. Są też tereny, których nie spodziewalibyśmy się na północnych obszarach naszego kraju. Gdzie są najczystsze jeziora? Skoro letni wypoczynek, to pewnie przydałoby się znaleźć jakieś jezioro, w którym w upalne dni można się schłodzić. Na szczęście na Mazurach znajdziemy tysiące takich miejsc, więc bólu głowy dostać możemy jedynie od przybytku, a nie od udaru słonecznego. Planując mazurski wypoczynek, warto zwrócić uwagę na jeziora mniej popularne turystycznie. Braki w wypoczynkowej infrastrukturze wynagrodzi nam piękno natury, która śmiało się rozwija w miejscach mniej zajętych przez człowieka. Jednym z czynników świadczących o tym, że obecność człowieka nie wpłynęła jeszcze znacząco na stan danego akwenu, jest rzecz jasna jego czystość. Spoglądając na listę najczystszych w Polsce jezior, dostrzegamy dwa, które są szczególnie nienaruszone i znajdują się na terenach Warmii i Mazur. Kirsajty i Kownatki – mazurskie perły czystości Czystość jeziora Kirsajty, stanowiącego część kompleksu Mamry, to w dużej mierze zasługa jego polimiktycznego charakteru. Płytki akwen jest regularnie mieszany przez wiatr, co zapewnia stałe i głębokie dotlenienie całej kolumny wody. Mętna woda w jeziorze, która jest jednym z efektów tego procesu, świadczy o niezwykłym bogactwie organicznym tego zbiornika. Jedynym miejscem, w którym zejście z brzegu do jeziora jest możliwe, jest kąpielisko w okolicy Mostu Sztynorckiego. Na przystani Kirsajty znajdziemy plażę, pole kempingowe i pomost, do którego można przycumować swoją łódź. Na zachodnim krańcu Mazur odnajdziemy drugie bardzo czyste jezioro. Nad Jeziorem Kownatki znajdziemy zdecydowanie bardziej rozbudowaną infrastrukturę turystyczną, niż ma to miejsce nad Kirsajtami. Plaża we wsi Kownatki pozwala na całodniowy relaks nad akwenem. Obok niej ulokowane są również bar i kemping. Miejsce to znajduje się mniej niż 30 kilometrów od Olsztynka. Ślady III Rzeszy w mazurskich lasach Po lekcję historii należy wybrać się do położonych niedaleko Węgorzewa Mamerek. Znajdujący się tu kompleks bunkrów z czasów II wojny światowej, będący kiedyś kwaterą Naczelnego Dowództwa Wojsk Lądowych, stanowi świetną alternatywę dla słynnego Wilczego Szańca. Tutaj możemy przejść się po zespole 30 bunkrów, których wycofujące się stąd wojska III Rzeszy nie zdążyły wysadzić w powietrze. Poza zespołem fortyfikacji, który bywa nazywany ukrytym miastem, do dyspozycji turystów pozostaje Muzeum II Wojny Światowej poświęcone frontowi wschodniemu. Na ekspozycji odnajdziemy kilka makiet, m.in. bitew pod Kurskiem i Stalingradem, replikę okrętu podwodnego powiązanego z legendą Kanału Mazurskiego oraz kopię słynnej Bursztynowej Komnaty. W Mamerkach zwiedzanie odbywa się po wyznaczonej trasie, a na obejście całości warto zarezerwować około 2–3 godzin. Ceny biletów wejściowych kształtują się następująco: dorośli – 35 zł, dzieci – 30 zł. Górskie Mazury Mazurski poeta ludowy Michał Kajka zachwycał się krajobrazem swojego regionu, pisząc: „Ty mazurski kraju nasz, co to słyniesz nam za wzór, tam, gdzie szumi wieczny las i gdzie sterczą pasma gór...”. Pofałdowania terenu doceniali także inni lokalni twórcy, w tym Emilia Sukertowa-Biedrawina. Wzgórza morenowe Pojezierza Mazurskiego tworzą tu najwyższe wzniesienia, będąc doskonałym celem dla miłośników długich spacerów. Jedną z największych atrakcji tego typu jest Kurza Góra w Kurzętniku. Zimą zamienia się w pełnoprawny ośrodek narciarski z trzema trasami zjazdowymi, natomiast latem wciąż przyciąga turystów za sprawą wyjątkowej infrastruktury. Na szczycie wzniesienia stoi 35-metrowa drewniana wieża widokowa, do której prowadzi blisko dwukilometrowa ścieżka w koronach drzew. Ze szczytu rozpościera się panorama doliny Drwęcy oraz malowniczych krajobrazów Ziemi Lubawskiej. Taka perspektywa wiąże się jednak z odczuwalnym wydatkiem — bilety wstępu kosztują od 52 zł (dla uczniów, studentów i seniorów) do 59 zł za bilet normalny. Źródła: Mamerki.com, Travelist.pl, Mazury24, National Geographic Polska Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Za spacer w bikini grozi mandat. Włoska miejscowość mówi „dość”
Sezon wakacyjny w Europie trwa w najlepsze, a miliony turystów ruszają do najpopularniejszych kurortów. Coraz więcej miejsc zmaga się jednak z problemami wynikającymi z masowej turystyki, dlatego lokalne władze decydują się na wprowadzanie nowych ograniczeń. W niektórych europejskich miejscowościach nawet za spacerowanie po ulicach w stroju kąpielowym można otrzymać wysoki mandat.
Rosnąca liczba odwiedzających sprawia, że wielu włodarzy popularnych turystycznych lokalizacji szuka sposobów na pogodzenie potrzeb mieszkańców z oczekiwaniami przyjezdnych. W różnych częściach Europy pojawiają się przepisy regulujące zachowanie turystów – od ograniczeń dotyczących zwiedzania, po zasady obowiązujące w przestrzeni publicznej. Jednym z najbardziej zaskakujących jest zakaz noszenia strojów kąpielowych poza plażą, za którego złamanie grożą wysokie kary finansowe. Varenna mówi dość. Za spacer w stroju kąpielowym grozi mandat Położona nad jeziorem Como Varenna od lat uchodzi za jedną z najbardziej malowniczych miejscowości północnych Włoch. Średniowieczne uliczki, kolorowa zabudowa, zabytkowy port i kameralna atmosfera przyciągają każdego roku setki tysięcy turystów, choć na stałe mieszka tu zaledwie około 650 osób. To właśnie rosnąca presja związana z masową turystyką skłoniła lokalne władze do wprowadzenia nowych zasad obowiązujących od sezonu letniego 2026. Zgodnie z nimi po historycznym centrum nie wolno poruszać się z odkrytym torsem, ani w stroju kąpielowym. Zakaz nie obejmuje plaż ani osób korzystających z kąpieli czy rejsów po jeziorze Como – dotyczy wyłącznie przestrzeni publicznej poza strefami rekreacyjnymi, gdzie mieszkańcy na co dzień pracują i żyją. Za złamanie przepisów grozi mandat w wysokości od 50 do 200 euro. To jednak nie jedyne ograniczenie. Aby zmniejszyć tłok na wąskich uliczkach, władze ograniczyły liczebność grup zorganizowanych do maksymalnie 25 osób oraz zakazały przewodnikom korzystania z przenośnych głośników, które od lat były przedmiotem skarg mieszkańców. Jak podkreślił burmistrz Mauro Manzoni, Varenna z dumą przyjmuje gości z całego świata, jednak „rozwój turystyki nie może odbywać się kosztem codziennego życia lokalnej społeczności ani wyjątkowego charakteru miejscowości”. Władze liczą, że nowe regulacje pozwolą zachować równowagę między otwartością na turystów a ochroną spokojnego rytmu życia, z którego słynie miejscowość. Nie tylko Varenna. Coraz więcej włoskich miast zaostrza przepisy dla turystów Varenna nie jest odosobnionym przypadkiem. W ostatnich latach podobne regulacje zaczęły obowiązywać także w innych popularnych włoskich kurortach, które coraz wyraźniej odczuwają skutki masowej turystyki. Już wcześniej zakaz poruszania się po centrum miasta w bikini, stroju kąpielowym lub z nagim torsem wprowadziły m.in. Sorrento oraz miejscowości na Wybrzeżu Amalfitańskim. W zależności od lokalnych przepisów za ich złamanie można otrzymać mandat wynoszący od 25 do nawet 500 euro. Coraz więcej samorządów podkreśla, że celem takich regulacji nie jest utrudnianie wypoczynku, lecz zachowanie szacunku dla lokalnych społeczności i historycznej przestrzeni publicznej. To element szerszego trendu widocznego we Włoszech, gdzie popularne kierunki turystyczne próbują znaleźć równowagę między rekordową liczbą odwiedzających a jakością życia mieszkańców. Podobny kierunek widać również w innych częściach kraju. W Wenecji wprowadzono opłatę dla jednodniowych turystów w wybrane dni roku, a w wielu miastach obowiązują ograniczenia dotyczące spożywania posiłków na zabytkowych schodach, siadania przy pomnikach czy organizowania zbyt licznych grup wycieczkowych. Władze przekonują, że takie działania mają pomóc chronić dziedzictwo kulturowe, ograniczyć uciążliwości związane z nadmiernym ruchem turystycznym i sprawić, by historyczne centra miast pozostały miejscem przyjaznym zarówno dla odwiedzających, jak i dla osób mieszkających tam przez cały rok. Źródła: The Sun, The Guardian Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Szukasz ochłody podczas upałów? Te jeziora należą do najbezpieczniejszych w Europie
Europa zmaga się z falą upałów, a dla wielu mieszkańców i turystów największym marzeniem staje się dziś chwila ochłody w wodzie. Nie każde jezioro czy rzeka nadają się jednak do kąpieli, a jakość wody i poziom bezpieczeństwa mogą znacząco różnić się w zależności od regionu. Najnowsze analizy wskazują jednak miejsca, w których letnia kąpiel może być nie tylko przyjemna, ale również bezpieczna dla zdrowia.
Choć krystalicznie czysta tafla jeziora potrafi skutecznie kusić podczas upalnych dni, eksperci przypominają, że spontaniczna kąpiel w przypadkowym zbiorniku wodnym może wiązać się z ryzykiem. Znaczenie mają nie tylko warunki hydrologiczne czy obecność ratowników, ale również jakość wody regularnie badanej pod kątem bakterii i zanieczyszczeń. Europejska Agencja Środowiska monitoruje tysiące kąpielisk w całej Europie, klasyfikując je według rygorystycznych norm bezpieczeństwa. Wśród najlepiej ocenianych znalazły się przede wszystkim jeziora w krajach alpejskich i północnej części kontynentu, gdzie zdecydowana większość śródlądowych kąpielisk otrzymała najwyższą kategorię „excellent”, oznaczającą doskonałą jakość wody do pływania. Polskie jeziora wciąż przyciągają tłumy. Gdzie szukać najbezpieczniejszych kąpielisk? Choć Polska znalazła się w dolnej części europejskiego zestawienia, nie oznacza to, że miłośnicy kąpieli w jeziorach nie mają powodów do optymizmu. W 2025 roku 56,7% monitorowanych śródlądowych kąpielisk otrzymało najwyższą ocenę jakości wody „doskonała”, przy czym zdecydowana większość pozostałych spełniała unijne normy bezpieczeństwa. W praktyce oznacza to, że kluczowe znaczenie ma wybór oficjalnie wyznaczonych i regularnie badanych miejsc do kąpieli. Jednym z symboli polskiego wypoczynku nad wodą pozostają Jezioro Śniardwy, nazywane często „mazurskim morzem”. To największe jezioro w kraju przyciąga żeglarzy, kajakarzy i osoby szukające rozległych, naturalnych plaż. Popularnością cieszą się także wody szlaku Krutynia, prowadzącego przez lasy i jeziora Mazurski Park Krajobrazowy. Ciekawostką pozostaje natomiast Jezioro Licheńskie, uznawane za najcieplejsze jezioro w kraju. Latem temperatura jego wody potrafi przekraczać 24 stopnie Celsjusza, co czyni je jednym z najbardziej komfortowych miejsc do kąpieli w Polsce. A jak sytuacja kąpielisk przedstawia się w pozostałych europejskich krajach? Austria pozostaje europejskim liderem. Alpejskie jeziora zachwycają czystością Najwyższe miejsce w zestawieniu zajęła Austria, gdzie aż 96,5% monitorowanych jezior kąpielowych otrzymało ocenę „doskonała”. Nie jest to przypadek – niemal dwie trzecie powierzchni kraju zajmują Alpy, których geologia sprzyja powstawaniu wyjątkowo czystych zbiorników wodnych zasilanych wodą z górskich źródeł i topniejącego śniegu. Jednym z najpopularniejszych miejsc do letnich kąpieli pozostaje Jezioro Klopeiner See, którego temperatura w szczycie sezonu osiąga nawet 26 stopni Celsjusza. Z kolei Jezioro Attersee, największe jezioro położone w całości na terytorium Austrii, słynie z wyjątkowej przejrzystości wody – pod wodą widoczność często przekracza siedem metrów. Wśród najbardziej malowniczych miejsc wymienia się również Jezioro Hallstätter See, nad którym znajduje się słynna wyspa kąpielowa Badeinsel Hallstatt z pomostami i strefami wypoczynku. Finlandia i tysiące jezior. W kraju saun kąpiel to element codzienności Nie bez powodu Finlandia nazywana jest „krajem tysiąca jezior”, choć w rzeczywistości znajduje się ich tam ponad 187 tysięcy. Według danych Europejskiej Agencji Środowiska aż 94,7% fińskich kąpielisk śródlądowych może pochwalić się najwyższą oceną jakości wody. Szczególną popularnością cieszy się Jezioro Tuusulanjärvi, położone niedaleko Helsinek i należące do najcieplejszych jezior w kraju. Jeszcze większe wrażenie robi jednak Jezioro Saimaa – czwarty największy zbiornik słodkowodny Europy, którego linia brzegowa przypomina skomplikowany labirynt złożony z niemal 14 tys. wysp i wysepek. To właśnie tutaj żyje jedna z najrzadszych fok świata – foka obrączkowana saimaańska, występująca wyłącznie w tym regionie. Niemcy stawiają na komfort. Kąpieliska przypominają małe kurorty W Niemczech ponad 91% śródlądowych kąpielisk uzyskało najwyższą ocenę jakości wody. Dużą popularnością cieszą się tam tzw. „Strandbäder”, czyli rozbudowane plaże miejskie wyposażone w przebieralnie, restauracje, place zabaw czy wypożyczalnie sprzętu wodnego. Jednym z najbardziej znanych akwenów pozostaje Jezioro Bodeńskie, którego brzegi rozciągają się na terytorium trzech państw. Coraz większą popularność zdobywa również bawarskie Jezioro Walchensee, którego turkusowy kolor często porównywany jest do karaibskich lagun. Miłośnicy cieplejszej wody wybierają natomiast Jezioro Griessee, gdzie temperatura podczas upalnego lata potrafi przekraczać 25 stopni Celsjusza. Włoskie jeziora przyciągają nie tylko widokami. Woda bywa cieplejsza niż w morzu Południowy klimat sprawia, że włoskie jeziora należą do najcieplejszych w Europie. Aż 87,7% śródlądowych kąpielisk otrzymało tam ocenę „doskonała”, a sezon kąpielowy trwa często znacznie dłużej niż na północy kontynentu. Szczególnie wysokie temperatury osiąga Jezioro Kalterer See, gdzie latem woda potrafi mieć nawet 28 stopni Celsjusza. Największą rozpoznawalnością cieszą się jednak Jezioro Como, Jezioro Garda oraz Jezioro Maggiore. Oprócz kąpieli można tu uprawiać żeglarstwo, windsurfing czy kajakarstwo, a po zejściu z plaży niemal od razu znaleźć się na górskim szlaku lub w jednej z historycznych miejscowości nad brzegiem jeziora. Od Alp po Laponię. Europa Północna również ma się czym pochwalić Wysokie wyniki uzyskały również Szwajcaria, Szwecja, Francja, Holandia oraz Węgry. W Szwajcarii popularne są historyczne kąpieliska „Badi”, często funkcjonujące nieprzerwanie od ponad stu lat, a jednym z najcieplejszych jezior pozostaje Jezioro Lugano. Francuzi chętnie wypoczywają nad alpejskim Jezioro Annecy oraz Jeziorem Aiguebelette, którego temperatura latem potrafi osiągać 28 stopni. Na Węgrzech największą atrakcją pozostaje termalne Jezioro Hévíz – największe na świecie jezioro termalne nadające się do kąpieli przez cały rok. Z kolei w Szwecji i Finlandii ogromną rolę odgrywa bliski kontakt z naturą oraz możliwość korzystania z dzikich kąpielisk dzięki lokalnym przepisom gwarantującym szeroki dostęp do terenów przyrodniczych. Źródła: Euronews, European Enviroment Agency, Forbes Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
6 niezwykłych jezior w Europie, które warto odkryć, zanim staną się popularne
Nie trzeba jechać nad Como, ani stać w kolejce do najpopularniejszych punktów widokowych nad jeziorem Bled, by poczuć magię wakacji nad jeziorem. Tych sześć europejskich akwenów oferuje wszystko, czego szukamy latem: wodę, góry, naturę i przestrzeń.
Wakacje nad jeziorem mają w sobie niepodważalny urok: poranna mgła unosząca się nad wodą, długie kąpiele, niespieszne rejsy łodzią i sylwetki gór odbijające się w lustrzanej tafli. Wiele europejskich akwenów nie pozostaje jednak tajemnicą na długo. Na szczęście nasz kontynent skrywa mnóstwo mniej znanych alternatyw – od zasilanego wodami lodowcowymi słoweńskiego jeziora Bohinj po usiane urokliwymi cerkwiami jezioro Ochrydzkie w Macedonii Północnej. Jezioro Bohinj, Słowenia Poproś kogoś o wskazanie jeziora w Słowenii, a najpewniej usłyszysz „Bled”. To pocztówkowy klasyk z maleńką wysepką i kościołem pośrodku. Poproś o drugie, a prawdopodobnie zapadnie niezręczna cisza. To doskonała wiadomość dla tych, którzy zdążyli już poznać większą, dzikszą i równie piękną siostrę Bledu – Bohinj. Położone zaledwie 30 minut jazdy samochodem dalej, wygląda jak jezioro z dziecięcych marzeń: spokojna, krystalicznie czysta woda zasilana prosto z otaczających je gór, zalesione brzegi, zaciszne zatoczki i łagodnie opadające plaże. Można tu stać i po prostu zachwycać się widokiem, ale Bohinj to w równym stopniu żywy obraz, co naturalny plac zabaw. Tutejsze centra aktywności i wypożyczalnie sprzętu zaspokoją potrzeby każdego – od wędrowców, wspinaczy i grotołazów po kolarzy górskich oraz miłośników kajaków czy desek SUP. Liczący sobie ponad 11 kilometrów szlak wokół brzegu zachwyca, szczególnie na odcinku biegnącym wzdłuż północno-zachodniego wybrzeża. Najbardziej satysfakcjonujące widoki gwarantują jednak górskie ścieżki pnące się w górę z trzech stron jeziora. Ambitni piechurzy mogą ruszyć na zachód, mijając potężną kaskadę wodospadu Savica i kierując się ku położonemu kilkaset metrów wyżej płaskowyżowi Komna (jeśli zostaniesz na noc w tutejszym schronisku, o poranku powita cię wschód słońca odbijający się w tafli jeziora). Łatwiejszy szlak zatacza pętlę wokół szczytu Vogar w północno-wschodnim narożniku, prowadząc do spektakularnego punktu widokowego, który służy jako rampa startowa dla paralotniarzy. Masz w sobie żyłkę poszukiwacza przygód? Na miejscu dostępne są loty w tandemie. Ennerdale Water, Wielka Brytania Gdyby choć jeden procent turystów odwiedzających takie magnesy Lake District jak Windermere dotarł nad Ennerdale Water, byłoby to spore zaskoczenie. To najbardziej wysunięte na zachód i prawdopodobnie najspokojniejsze jezioro w tym najsłynniejszym parku narodowym Wielkiej Brytanii. Mała kumbryjska osada Ennerdale Bridge – z dwoma pubami i ujmującym brakiem pośpiechu – leży niespełna kilometr na zachód. Jest ona jednak tętniącą życiem metropolią w porównaniu z tym, co czeka cię dalej, gdy ruszysz na wschód, w głąb dzikiej doliny Ennerdale. A czeka cię marsz, ponieważ ścieżka biegnąca wzdłuż północnego brzegu jeziora szybko się kończy, daleko przed kultowym schroniskiem YHA Black Sail, usytuowanym w kompletnej i urzekającej samotności u wrót doliny. Jak to w Kumbrii, pogoda nie daje gwarancji. Jeśli jednak dopisze ci szczęście i trafisz na bezwietrzny, słoneczny dzień, trudno o bardziej spektakularny widok niż majestatyczny amfiteatr szczytów – Pillar (892 m n.p.m.), Steeple (819 m n.p.m.) czy Kirk Fell (802 m n.p.m.) – idealnie odbijający się w nieruchomej toni tego odizolowanego, polodowcowego jeziora. Jeśli tylko masz okazję, zejdź na wodę: deski SUP, pakrafty i wszelkie inne jednostki bezsilnikowe są tu mile widziane. Warto też przespacerować się malowniczą, falującą ścieżką wzdłuż południowego brzegu, wypatrując objuczonych ciężkimi plecakami piechurów. To pasjonaci przemierzający Coast to Coast – najnowszy oficjalny szlak narodowy Wielkiej Brytanii, który przecina tę dolinę. Jezioro Saimaa, Finlandia Szacuje się, że aż 80 procent powierzchni Finlandii pokrywają na lasy i jeziora, a jezioro Saimaa oferuje jedno i drugie w ogromnej obfitości. Mając powierzchnię ponad 4400 kilometrów kwadratowych, uznawane jest za największe jezioro w kraju – choć trudno wyobrazić sobie taką mozaikę akwenów, zatok, kanałów i wysp jako jeden spójny organizm. W tym wodnym labiryncie tętni życie o wręcz oszałamiającej różnorodności: od wydr i rybołowów, przez jelenie wirginijskie i dzięcioły białogrzbiete, aż po wilki i dziki. Wszechobecne są tu również łosie. Jako doskonali pływacy, często dają się zauważyć, gdy z rozdętymi chrapami z impetem prują wodę, płynąc w kierunku jakiejś odległej wyspy. Nikt nie ma jednak wątpliwości, co jest tutaj największą atrakcją: to nerpa saimańska (endemiczna foka obrączkowana), stworzenie równie urokliwe, co skrajnie zagrożone wyginięciem (na wolności żyje około 480 osobników). Największą szansę na jej zobaczenie daje prowadzona przez ekspertów wodna wyprawa przyrodnicza, podczas której dobro zwierząt jest priorytetem, a uczestnicy mogą dowiedzieć się wszystkiego o tym wyjątkowym borealnym krajobrazie. Pobliskie miasteczka Mikkeli i Savonlinna stanowią doskonałą bazę wypadową i oferują bezpośredni dostęp do Saimaa od strony wody. Większość odwiedzających woli jednak odpoczywać po fińsku – zaszyć się w domku nad samym brzegiem, łącząc sesje w saunie z orzeźwiającymi kąpielami w wodzie tak czystej, że uznaje się ją za zdatną do picia. Przyjedź latem, a będziesz mieć do dyspozycji długie godziny dziennego światła, by w pełni chłonąć otaczającą cię przyrodę. Jezioro Ochrydzkie, Macedonia Północna i Albania Uważane za najstarsze jezioro Europy, sprawia wrażenie ponadczasowego pod wieloma względami. Leżące na granicy Macedonii Północnej i Albanii jezioro Ochrydzkie istnieje od około 1,5 miliona lat, a osady na jego brzegach liczą tysiące lat. Mimo niezwykłej historii i statusu obiektu wpisanego na listę UNESCO pozostaje znacznie spokojniejsze niż wiele słynniejszych jezior kontynentu. Głównym ośrodkiem jest miasto Ochryda – labirynt brukowanych uliczek, osmańskich domów i punktów widokowych zwieńczonych kościołami. Dni upływają tu na niespiesznym krążeniu między bizantyjskimi kaplicami, butikami z perłami i tawernami nad wodą. Samo jezioro jest zdumiewająco przejrzyste, zasilane dziesiątkami naturalnych źródeł i otoczone górami, które o zachodzie słońca nabierają złotego blasku. Jednym z najpiękniejszych miejsc jest XIII-wieczna cerkiew św. Jana w Kaneo, dramatycznie zawieszona nad wodą na skalistym cyplu. Rejsy łodzią należą tu do największych atrakcji, zwłaszcza te na południe, w stronę klasztoru św. Nauma, gdzie po terenie swobodnie przechadzają się pawie, a pielgrzymi ustawiają się w kolejce do grobu świętego. Wiele wycieczek zatrzymuje się również przy muzeum określanym mianem Zatoka Kości – zrekonstruowanej prehistorycznej osadzie na palach, wzniesionej nad turkusową płycizną. Po powrocie do miasta wieczory płyną leniwie nad brzegiem jeziora, przy lokalnym winie, grillowanych rybach i muzyce na żywo dobiegającej z barów oraz restauracji ciągnących się wzdłuż brzegu. Aby odkryć spokojniejsze oblicze Ochrydy, wypożycz kajak lub deskę SUP i rusz wzdłuż wybrzeża na północ, w stronę cichych plaż i zatoczek otoczonych sosnami. Jezioro Thun, Szwajcaria Mało który naród potrafi łączyć urok jezior i gór z taką klasą jak Szwajcaria. Thun to zachwycająca kompozycja obu tych elementów: spokojna, ciemnoniebieska wstęga wody o długości niemal 18 kilometrów, zasilana wodami z topniejących lodowców Alp Berneńskich, które otaczają akwen. Znajdujesz się tutaj w otoczeniu najbardziej ikonicznych alpejskich szczytów – na południowym wschodzie majaczy imponujący, pokryty wiecznym śniegiem trójząb: Eiger, Mönch i Jungfrau (wszystkie wznoszące się na wysokość około 4000 metrów). Z kolei na południu wyrasta „Szwajcarska Piramida”, czyli góra Niesen o idealnie geometrycznym kształcie, przypominającym słynną czekoladę Toblerone. Na jej szczyt (2362 m n.p.m.) można wjechać koleją linowo-terenową, skąd roztacza się widok na całe jezioro. Biegnące wzdłuż torów schody, liczące 11 674 stopnie, każdego lata stają się areną jednego z najbardziej morderczych biegów schodowych na świecie. Innym doskonałym punktem widokowym jest XII-wieczny zamek Spiez, usytuowany na otulonym kaskadami winnic półwyspie, który łagodnie schodzi ku samej wodzie. Latem miejsce to tętni życiem dzięki koncertom i wystawom sztuki. Tuż obok znajduje się kameralna marina oraz rozległe kąpielisko na świeżym powietrzu, zatopione w parkowej zieleni. Samo Thun – urokliwe, średniowieczne miasteczko – leży na północno-zachodnim krańcu jeziora, podczas gdy bardziej gwarne Interlaken wysunięte jest na wschód. Najlepiej zatrzymać się w jednym z hoteli na brzegu i traktować statki jako główny środek transportu podczas zwiedzania. To kwintesencja podróżowania w stylu slow travel – zwłaszcza na pokładzie odrestaurowanego parowca bocznokołowego z okresu belle époque, który dumnie kursuje po tutejszych wodach. Jezioro Vassivière, Francja Jezioro Vassivière jest, co może zaskakiwać, zbiornikiem sztucznym. Ze swoimi gęsto zalesionymi brzegami i nieregularnym kształtem – pełnym wcinających się w wodę półwyspów, zacisznych zatoczek i porośniętych lasem wysp – sprawia wrażenie, jakby istniało tu od zawsze. W rzeczywistości powstało w 1950 roku w ramach projektu hydroelektrycznego, który miał pomóc w odbudowie francuskiego przemysłu po II wojnie światowej. Rozległe, a zarazem kameralne, równie kulturalne, co sportowe, przyciąga różnorodnych gości do tego niespiesznego zakątka środkowej Francji. Wyspa Vassivière, położona na jeziorze i połączona z lądem groblą, mieści Międzynarodowe Centrum Sztuki i Krajobrazu, prezentujące prace lokalnych rzeźbiarzy i malarzy, a także okazały zamek oraz stożkową latarnię zaprojektowaną przez postmodernistycznego włoskiego architekta Alda Rossiego. Wzdłuż poszarpanej linii brzegowej jeziora równomiernie rozmieszczono pięć plaż, które pełnią funkcję centrów rozmaitych aktywności – od kajakarstwa, kolarstwa górskiego i pieszych wędrówek po obserwację gwiazd i połowy szczupaka. Szczególnie popularne wiosną są szlaki biegnące brzegiem jeziora przez krajobraz chroniony przed zabudową i degradacją dzięki statusowi parku naturalnego, gdy okolica usiana jest dzikimi kwiatami. Źródło: National Geographic
Czy twórcy polskich megalitów żyli w zgodzie z naturą? Nowe badania zmieniają wizje archeologów
Ponad 5500 lat temu w dzisiejszej Wielkopolsce ludzie zbudowali monumentalne kamienno-ziemne grobowce. Do tej pory archeolodzy sądzili, że społeczność ta żyła w pełnej harmonii z pierwotną puszczą. Już wiemy, że było kompletnie inaczej.
W Polsce nie mamy co prawda starożytnych piramid (są nowożytne grobowce o takim kształcie), ale wznoszono olbrzymie grobowce w formie kurhanów na planie wydłużonego trapezu. I to tysiąc lat przed powstaniem słynnej piramidy Cheopsa. Na potrzeby popularyzacji tych monumentalnych grobowców ukuto nazwę „polskie piramidy”, ale naukowcy z reguły określają je mianem grobowców kujawskich, bo w tym regionie Polski jest ich całkiem sporo. Kilka lat temu archeolodzy namierzyli te monumentalne grobowce w centralnej Wielkopolsce, co było sporym zaskoczeniem. Teraz postanowili sprawdzić, jak wyglądał pradziejowy krajobraz i przyroda w tamtych czasach. Wyniki opublikowano na łamach czasopisma „Journal of Archaeological Science”, a badania sfinansowało Narodowe Centrum Nauki. Grobowce, których miało nie być W 2018 roku archeolodzy przeczesujący podpoznańską miejscowość Sobota za pomocą lotniczego skanowania laserowego (LiDAR) dokonali niezwykłego odkrycia. Ich oczom ukazał się nietypowy układ pięciu podłużnych, ziemnych kurhanów o długości dochodzącej do 145 metrów, które ulokowano przy brzegu dawnego jeziora. Już w czasie pierwszej wizji lokalnej, wykonanej przez dr Danutę Żurkiewicz z Wydziału Archeologii UAM w Poznaniu, udało się w terenie dojrzeć nasypy ziemne dochodzące do wysokości 1,5 m. Przy nich były nieduże fragmenty skał. Potem wykonano jeszcze badania geofizyczne i niewielkie wykopaliska – badacze uzyskali pewność, że są to faktycznie „polskie piramidy”. Te monumentalne obiekty wznieśli w IV tysiącleciu p.n.e. przedstawiciele kultury pucharów lejkowatych. Archeolodzy postanowili jednak nie skupiać się tylko i wyłącznie na samych grobowcach, ale chcieli dowiedzieć się więcej o krajobrazie i przyrodzie wśród którego żyli budowniczowie megalitów. Dlatego do współpracy zaproszono badaczy innych specjalności – z Wydziału Nauk Geograficznych i Geologicznych UAM w Poznaniu. Dziewicza pradziejowa przyroda? Dotychczas w nauce dominował pogląd, że neolityczne społeczności na niżu Europy Środkowej prowadziły zrównoważoną gospodarkę, która nie naruszała stabilności potężnych lasów. Aby to zweryfikować, interdyscyplinarny zespół badaczy z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu przeprowadził analizy paleoekologiczne osadów z pobliskiego torfowiska, które kiedyś było jeziorem. – Wyniki okazały się zaskakujące. Choć neolityczni mieszkańcy Wielkopolski starali się żyć w równowadze z puszczą, ich codzienna aktywność odcisnęła głębokie piętno na środowisku wodnym – opowiada National Geographic Polska dr Danuta Żurkiewicz, pierwsza autorka artykułu na ten temat. Jak uprawiano ziemię przed tysiącami lat? Dzięki drobiazgowej analizie pyłku roślinnego oraz makroskopowych węgli drzewnych naukowcom udało się zrekonstruować to, jak zmieniał się krajobraz z dokładnością do zaledwie kilkudziesięciu lat. – Co ciekawe, rolnicy i hodowcy pojawili się w rejonie Soboty na długo przed wzniesieniem pierwszych monumentalnych grobowców. Ślady uprawy zbóż i wypasu zwierząt w tamtejszych lasach są starsze o ponad 100 lat od momentu usypania grobowców, które datuje się na ok. 3660 rok p.n.e. – mówi badaczka. Wiadomo też, że tam, gdzie obecnie znajdują się relikty po grobowcach, wcześniej uprawiano rolę. Rolnicy wcale nie usuwali drzew na masową skalę za pomocą ognia. Ogień był używany rzadko, głównie do oczyszczania terenów otwartych i prawdopodobnie w celach rytualnych podczas budowy samych kurhanów Społeczność kultury pucharów lejkowatych preferowała wycinanie łatwiejszych do ścięcia krzewów i młodych drzew. Jak tłumaczy dr Żurkiewicz, taki zabieg pomógł potężnym, wiekowym dębom i sosnom. Dostęp do światła sprawił, że stare drzewa zaczęły produkować rekordowe, dotąd niespotykane w rejestrach kopalnych ilości pyłku. Naukowcy podejrzewają, że stosowano tu wyszukany system rotacyjny – po latach użytkowania polany i leśne pastwiska porzucano i pozwalano im się regenerować. Jak człowiek neolitu „wyłączył” jezioro Dziś działalność człowieka często przyczynia się do opadania lustra wody w zbiornikach wodnych. Ale do tego samego zjawiska przyczynili się budowniczowie wielkopolskich megalitów. I to tysiące lat temu! – Przerzedzenie koron drzew i uprawa roli wokół akwenu nasiliły erozję gleby. Deszcze i spływająca woda zaczęły masowo wymywać piaski oraz minerały prosto do jeziora. Efekt? (…) Ludzka działalność drastycznie przyspieszyła naturalne wypłycanie się zbiornika. Piękne neolityczne jeziorko w ciągu stuleci zamieniło się w bagniste torfowisko, które w niemal niezmienionej formie przetrwało w wielkopolskim krajobrazie aż do dziś – podsumowuje dr Żurkiewicz. Źródła: National Geographic Polska, Journal of Archaeological Science Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. przewodniki turystyczne po Egipcie oraz popularnonaukowe książki: „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” i „Bogowie Polski. Szamani, megality i zapomniane słowiańskie bóstwa”. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek.
Ranking najczystszych jezior w Polsce. Jedno z nich ma wodę jak kryształ
Polskie jeziora z krystaliczną wodą to prawdziwe skarby na mapie letnich podróży. W rankingu prezentujemy zbiorniki, które zachwycają nie tylko przejrzystością, ale i malowniczym otoczeniem.
W tym artykule: Gdzie są najczystsze jeziora w Polsce? Które jeziora w Polsce mają najbardziej przezroczystą wodę? W którym jeziorze w Polsce znajduje się najmniej substancji toksycznych? Dlaczego warto dbać o polskie jeziora? Polska jest jednym z najbogatszych w jeziora państw w Europie. Najwięcej obszarów stanowiących pojezierza znajduje się w północnej Polsce, a zwłaszcza w województwach warmińsko-mazurskim, pomorskim i zachodniopomorskim. Dużych jezior, których powierzchnia przekracza jeden hektar, jest w naszym kraju ponad 9 tys. Oto jeziora, które zostały uznane przez Główny Inspektorat Ochrony Środowiska za najczystsze w Polsce. Gdzie są najczystsze jeziora w Polsce? Klasyfikacja jakości wód w jeziorach to proces dość skomplikowany. Badaniami mającymi na celu ocenę czystości wód zajmuje się w naszym kraju Główny Inspektorat Ochrony Środowiska. Spośród jezior badanych w ostatnich latach przez GIOŚ najwyżej ocenioną jakość wody – czyli najlepiej funkcjonujące ekosystemy – ma 8 polskich jezior. Poniżej przedstawiamy najczystsze jeziora w Polsce wymienione w kolejności alfabetycznej. Jezioro Budzisławskie (Pojezierze Gnieźnieńskie, Wielkopolska), Jezioro Karskie Wielkie (Pojezierze Myśliborskie, Pomorze Zachodnie), Jezioro Kirsajty (Pojezierze Mazurskie, Warmia i Mazury), Jezioro Kownatki (Pojezierze Chełmińsko-Dobrzyńskie, Warmia i Mazury), Jezioro Lubowidzkie (Pomorze), Jezioro Malcz Północny (województwo lubuskie), Jezioro Płaskie (gmina Giby, Warmia i Mazury), Jezioro Włókna (Wielkopolska) Spośród 8 wyróżnionych jezior Jezioro Płaskie ma najwyżej ocenione parametry fizyczno-chemiczne. Które jeziora w Polsce mają najbardziej przezroczystą wodę? Jezioro Ostrowite w Parku Narodowym Bory Tucholskie wyróżnia się najbardziej przezroczystą wodą. To jezioro charakteryzuje stosunkowo niska linia brzegowa porośnięta lasem sosnowym. Od południowej strony Ostrowitego znajduje się długi, bo liczący prawie półtora kilometra, półwysep. Jak można przeczytać na stronie Parku Narodowego „roślinność podwodna jest tu bardzo bogata i porasta strefę litoralową do głębokości 10 metrów. Wynika to przede wszystkim z dużej przeźroczystości wody." Niewiele mniejszą przezroczystością charakteryzują się również jeziora Białe Wigierskie i Białe Filipowskie, uznawane za perły Wigierskiego Parku Narodowego. Z kolei z powodu równie wysokiej przezroczystości wody Jezioro Budzisławskie na Pojezierzu Gnieźnieńskim przyciąga wielu amatorów nurkowania. Powstał tu nawet specjalny tor podwodny pomagający w nauce i uprawianiu tej aktywności. W którym jeziorze w Polsce znajduje się najmniej substancji toksycznych? Najmniej substancji toksycznych – poniżej granicy oznaczalności – z kolei wykryto w Jeziorze Sedraneckim. To jezioro na Pojezierzu Mazurskim otaczają głównie łąki i las liściasty. W Sedranckim można spotkać bardzo dużo gatunków ryb, przede wszystkim: troć jeziorową, sieję, sielawę, płoć, wzdręgę, leszcza, karpia, ukleję, lina, karasia, okonia, jazgacza, sandacza, szczupaka, suma, miętusa i węgorza. Dlaczego warto dbać o polskie jeziora? Wszystkie te akweny są niezwykle wrażliwe ekologicznie i narażone na pogorszenie wysokiej jakości wód. Największym zagrożeniem może być ich nadmierna eksploatacja, zwłaszcza turystyczna. Jako National-Geographic.pl apelujemy, by nie planować wypoczynku w pobliżu najczystszych polskich jezior. W im bardziej nienaruszonym stanie pozostawimy te akweny, tym dłużej i tym pełniej będą się w nich rozwijały bogate ekosystemy. Warunki życia w jeziorze różnią się od warunków życia na lądzie. W wodzie najważniejszymi czynnikami, które ograniczają życie, jest ilość światła docierającego do głębin i prądy wodne. To dlatego tak ważne jest dbanie o szczególnie wrażliwe jeziora w naszym kraju. Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
To miejsce nazywają „Galapagos Europy”. Błękitny raj fascynuje biologów i turystów
Na pograniczu Albanii i Macedonii Północnej znajduje się miejsce, które od lat zachwyca biologów, podróżników i miłośników dzikiej przyrody. Choć od słynnych Wysp Galapagos dzielą je tysiące kilometrów, ten europejski zakątek regularnie porównywany jest do jednego z najbardziej wyjątkowych ekosystemów świata. Wszystko za sprawą niezwykłej różnorodności biologicznej oraz rzadkich gatunków, których nie spotyka się nigdzie indziej.
Jezioro Ochrydzkie uznawane jest za jedno z najstarszych jezior Europy, a część naukowców szacuje, że jego historia może sięgać nawet pięciu milionów lat. Rozciągające się pomiędzy Macedonią Północną a Albanią jezioro zachwyca intensywnie błękitną wodą, górskimi krajobrazami i wyjątkowo czystym środowiskiem naturalnym. Dzięki swojej izolacji przez tysiące lat stało się schronieniem dla wielu unikalnych organizmów, które przystosowały się do życia wyłącznie w tym regionie. To właśnie dlatego miejsce coraz częściej określane jest mianem „Galapagos Europy”. Jezioro Ochrydzkie zachwyca przyrodą. Żyją tam setki unikalnych gatunków Jezioro Ochrydzkie należy do najbardziej niezwykłych przyrodniczo miejsc w Europie i od lat fascynuje naukowców badających dawne ekosystemy. Powstało miliony lat temu w wyniku ruchów tektonicznych i dziś uznawane jest za jedno z najstarszych oraz najgłębszych jezior na kontynencie. Jego maksymalna głębokość sięga niemal 300 metrów, a powierzchnia rozciąga się na około 358 km². Samo jezioro ma około 30 kilometrów długości i blisko 15 kilometrów szerokości, natomiast linia brzegowa liczy ponad 85 kilometrów. Dzięki wyjątkowej izolacji przyrodniczej przez tysiące lat rozwinęły się tam organizmy, których nie można spotkać nigdzie indziej na świecie. To właśnie dlatego badacze określają Jezioro Ochrydzkie mianem „muzeum żywych skamieniałości”. Szacuje się, że w jeziorze i jego najbliższym otoczeniu występuje ponad 200 gatunków endemicznych. Jednym z najbardziej znanych jest pstrąg ochrydzki, nazywany również koranem, uznawany za lokalny przysmak i symbol całego jeziora. W wodach żyją także rzadkie gatunki węgorzy, ślimaków oraz liczne organizmy wodne charakterystyczne wyłącznie dla tego ekosystemu. Okoliczne tereny zamieszkują ponadto pelikany kędzierzawe, czaple i bałkańskie węże biczowe. Bogactwo przyrodnicze sprawiło, że Jezioro Ochrydzkie zostało wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO zarówno pod względem przyrodniczym, jak i kulturowym. Mimo swojej wyjątkowości miejsce pozostaje popularnym kierunkiem wypoczynkowym, szczególnie latem. Turyści przyjeżdżają tam nie tylko dla krajobrazów, ale także z powodu niezwykle przejrzystej wody, która miejscami pozwala dostrzec dno nawet na dużej głębokości. Temperatura jeziora zwykle utrzymuje się między 14 a 24 stopniami Celsjusza, dlatego kąpiele bywają chłodniejsze niż nad Morzem Śródziemnym, ale w sezonie nie odstrasza to odwiedzających. Region przyciąga również miłośników nurkowania, rejsów i trekkingu, ponieważ wokół jeziora znajdują się górskie szlaki oraz niewielkie historyczne miejscowości. Wakacje nad Jeziorem Ochrydzkim. Te miejscowości zachwycają turystów Region Jeziora Ochrydzkiego zachwyca klimatycznymi miejscowościami położonymi bezpośrednio nad wodą. Najbardziej znanym miastem jest macedońska Ochryda, uznawana za jedno z najpiękniejszych miejsc na Bałkanach. To historyczne miasto pełne kamiennych uliczek, cerkwi i tarasów z widokiem na jezioro od lat znajduje się na liście UNESCO. Turyści odwiedzają przede wszystkim średniowieczną twierdzę cara Samuela, cerkiew św. Jana Kaneo położoną na klifie oraz nadbrzeżne promenady pełne restauracji i kawiarni. W sezonie letnim Ochryda staje się jednym z najważniejszych wakacyjnych kierunków w Macedonii Północnej, przyciągając zarówno osoby szukające wypoczynku, jak i miłośników historii. Popularnością cieszy się również Struga, położona na północnym krańcu jeziora. Miasto znane jest z bardziej spokojnej atmosfery, szerokich plaż i promenady biegnącej wzdłuż rzeki Czarny Drin wypływającej z Jeziora Ochrydzkiego. Wielu podróżnych wybiera Strugę jako alternatywę dla bardziej turystycznej Ochrydy, szczególnie jeśli zależy im na spokojniejszym wypoczynku. Z kolei po albańskiej stronie jeziora znajduje się Pogradec – miejscowość słynąca z zielonych wzgórz, parków i restauracji serwujących lokalnego korana. W ostatnich latach albańska część jeziora zaczęła przyciągać coraz więcej zagranicznych turystów dzięki niższym cenom i rozwijającej się infrastrukturze hotelowej. Wokół jeziora można znaleźć także mniejsze miejscowości i tradycyjne wioski rybackie. Jedną z najbardziej malowniczych jest Trpejca w Macedonii Północnej, często określana mianem „Saint-Tropez Jeziora Ochrydzkiego”. Miejsce zachwyca jasną żwirową plażą, kameralną zabudową i spokojniejszą atmosferą niż większe kurorty. Po albańskiej stronie uwagę przyciąga natomiast wieś Lin z kamiennymi domami, brukowanymi uliczkami i panoramicznymi widokami na jezioro. Jak dostać się z Polski nad Jezioro Ochrydzkie? Najłatwiejszym sposobem dotarcia z Polski jest lot do Tirany w Albanii lub do Skopje w Macedonii Północnej. Z obu miast nad jezioro można dojechać samochodem lub autobusem w około 2,5-3 godziny. W sezonie wakacyjnym pojawia się również coraz więcej połączeń organizowanych przez biura podróży oraz lotów czarterowych na Bałkany. Źródła: The Sun, Macedonia Tourism, Narodowa Agencja Turystyki Albanii Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
„Europejskie Malediwy” podbijają serca podróżników. To hit na lato niedaleko Polski
Turkusowa woda, krystaliczna przejrzystość i widoki niczym z egzotycznych pocztówek – jezioro Eibsee nie bez powodu zyskało miano „europejskich Malediwów”. Ten alpejski cud natury u stóp Zugspitze podbija serca podróżników, oferując rajski klimat bez konieczności odbywania wielogodzinnych lotów.
W tym artykule: „Europejskie Malediwy” za naszą zachodnią granicą Jak dojechać nad jezioro Eibsee? Malediwy to jedno z najpopularniejszych miejsc na egzotyczne wakacje. Ich klimat oraz spektakularne krajobrazy przyciągają podróżnych z całego świata. Optymalny czas na wyjazd przypada między listopadem a marcem, gdy w Europie pogoda nie rozpieszcza. W tym okresie na Malediwach jest sucho i ciepło, co sprzyja wypoczynkowi. Natomiast w sezonie letnim trwa pora deszczowa. Niestety, urlop w tym tropikalnym raju wiąże się z wysokimi kosztami, dlatego wielu turystów szuka tańszych, choć równie pięknych alternatyw. Dla osób, które marzą o wakacjach na Malediwach, ale ze względów finansowych nie mogą pozwolić sobie na taki wypad, jest możliwa alternatywa. Tuż za naszą zachodnią granicą, w Bawarii, znajdują się „Europejskie Malediwy”. Tak właśnie nazywane jest Eibsee, czyli jedno z najpiękniejszych jezior niemieckich Alp. Akwen jest położony niedaleko granicy z Austrią, u podnóża najwyższego szczytu Niemiec – Zugspitze. „Europejskie Malediwy” za naszą zachodnią granicą Niemcy nie dla każdego są krajem pierwszego wyboru przy planowaniu wakacyjnego wypoczynku. Naszych zachodnich sąsiadów odwiedzamy przeważnie przy okazji weekendowych city breaków do Berlina, Monachium czy Hamburga. Nasi sąsiedzi oferują jednak znacznie więcej miejsc do wypoczynku. Jednym z nich jest jezioro Eibsee, które nieprzypadkowo zostało okrzyknięte przez mieszkańców i turystów „Europejskimi Malediwami”. – Krystalicznie czysty cud natury u podnóża góry Zugspitze – tak w sieci reklamowane jest Eibsee, które liczy ponad 3000 lat. Jezioro ze względu na krystalicznie czystą wodę – niczym na Malediwach – od dawna podbija serca wczasowiczów z całej Europy i przyciąga tłumy niezależnie od pory roku. Latem sprzęt wodny można znaleźć w pobliskiej wypożyczalni lub wziąć udział w zorganizowanej, 25-minutowej wycieczce łodzią elektryczną „Reserl” ze wspaniałymi widokami na Alpy Bawarskie. Podczas rejsu pasażerowie mogą delektować się nie tylko zapierającym dech w piersiach krajobrazem, ale także poznać historię tego miejsca. Z kolei zimą jezioro jest często całkowicie zamarznięte, co w połączeniu z górską scenerią tworzy niepowtarzalny klimat. Idąc liczącą około 7 kilometrów ścieżką wokół Eibsee, można cieszyć się ciszą, spokojem i pięknem pobliskiej przyrody. Trasa została dostosowana dla rodzin z dziećmi. Dodatkowo dla najmłodszych przygotowano też plac zabaw. Znajduje się w odległości ok. 10 min spacerem od jeziora. Należy pamiętać o tym, że biwakowanie oraz nocowanie nad jeziorem Eibsee jest kategorycznie zabronione. Jak dojechać nad jezioro Eibsee? Nad jezioro Eibsee dojedziemy zarówno komunikacją publiczną, jak i samochodem. „Europejskie Malediwy” są oddalone zaledwie godzinę drogi od stolicy Bawarii, Monachium (należy się kierować autostradą A95). Wjazd na parking (otwarty siedem dni w tygodniu, w godzinach od 5:00 do 22:00) i korzystanie z miejsca postojowego są płatne. Korzystać z niego mogą tylko kierowcy samochodów osobowych. Zaledwie 100 metrów od jeziora ulokowany jest przystanek, z którego kursują autobusy Eibsee Bus na trasie Garmisch-Partenkirchen – Grainau – Eibsee. 200 m dalej znajduje się stacja kolejowa Zugspitz, gdzie można wsiąść do bawarskiej kolejki zębatej Zugspitzbahn BZB(Garmisch-Partenkirchen – Grainau – Eibsee – Zugspitze). Źródło: grainau.de. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
To jedno z najpiękniejszych jezioro Europy. „Małe morze” leży na styku trzech krajów
Jezioro Bodeńskie, znane jako „małe morze Niemiec”, uchodzi za najpiękniejszy akwen w Europie. To właśnie tutaj, u podnóża Alp, zbiegają się granice Niemiec, Austrii oraz Szwajcarii. Krystaliczna woda i górska panorama tworzą idealne warunki dla miłośników natury oraz luksusowego wypoczynku.
Spis treści: Granice, których nie ma – spór o podział Jeziora Bodeńskiego Sterowce nad Jeziorem Bodeńskim – historia i powrót legendy Zeppelina Rejs po Jeziorze Bodeńskim Lindau i Bawarska Riwiera – elegancja, wille i letni luz nad jeziorem Jezioro Bodeńskie – informacje praktyczne Po drabiniastym metalowym trapie wchodzę na pokład największego sterowca w historii, długiego na 245 m LZ 129 Hindenburga. To bliźniak sterowca LZ 130 Graf Zeppelin nazwanego tak na cześć ich wynalazcy, hrabiego (czyli grafa) Ferdinanda von Zeppelina, który konstruował je w Friedrichs­hafen nad Jeziorem Bodeńskim. Te dwa sterowce to największe statki powietrzne, jakie kiedykolwiek zbudował człowiek. Zaglądam do pasażerskich kabin ze składanymi łóżkami i do salonu z krzesłami o giętych metalowych stelażach, w których rozsiadało się eleganckie towarzystwo popijające szampanem serwowane na porcelanowych talerzach posiłki. Granice, których nie ma – spór o podział Jeziora Bodeńskiego Jezioro Bodeńskie nie ma ono jednoznacznie ustalonej granicy państwowej na wodzie. Akwen leży na styku Niemiec, Szwajcarii i Austrii, ale te trzy państwa nigdy formalnie nie określiły przebiegu granic w jego akwenie. W praktyce każdy interpretuje to trochę inaczej: Szwajcaria uważa, że granica biegnie środkiem jeziora, Austria twierdzi, że jezioro jest wspólne (condominium), Niemcy zazwyczaj nie zajmują stanowiska. W efekcie na mapach granice na jeziorze często po prostu… nie są rysowane. Sterowce nad Jeziorem Bodeńskim – historia i powrót legendy Zeppelina Te gigantyczne sterowce jako pierwsze oferowały komercyjne loty przez ocean (w latach 1928–1937), zabierając bogatych pasażerów w luksusową podróż z Europy do USA i Brazylii. Zeppeliny, dzięki czterem potężnym silnikom Maybacha, rozpędzały się do 135 km/godz., pokonując Atlantyk w jak na tamte czasy rekordowe 5 dni, 19 godz. i 51 min. I tak aż do ostatniej podróży, kiedy to podczas lądowania w USA, 6 maja 1937 r., sterowiec LZ 129 Hindenburg stanął w płomieniach. Katastrofę na żywo oglądał oczekujący na jego przybycie tłum. 13 pasażerów i 22 członków załogi zginęło w płomieniach lub ratując się przed nimi skokiem na ziemię. 62 osoby, w tym kapitan, przeżyło. To był koniec ery potężnych sterowców. W Muzeum Zeppelinów, mieszczącym się w białym budynku dawnego dworca w stylu Bauhaus, z widokiem na Jezioro Bodeńskie, wszystko odtworzono dokładnie tak, jak było… zanim się spaliło. Cóż to były za giganty! Jumbo jet czy budynek muzeum wyglądają przy nich jak mikrusy! Zaglądam do wnętrza unoszącego sterowiec balonu w kształcie cygara. Konstrukcję podtrzymywał aluminiowy szkielet obity materiałem, a wypełniał… wodór. Ten łatwopalny gaz najpierw zapewnił sterowcom sukces, a potem skutecznie je uziemił. Co ciekawe, wedle pierwotnych projektów gazem unoszącym je w powietrze miał być szlachetny i niepalny hel. Zastąpiono go wodorem z powodu embargo narzuconego po I wojnie światowej na Niemcy przez USA, w tamtych czasach jedynego na świecie producenta helu. W tym miejscu warto dodać, że zeppeliny to nie tylko romantyczne podróże przez Atlantyk. Były też na usługach nazistowskiej propagandy, a z ich mniejszych wersji przeprowadzano bombardowania miast. Tego też dowiem się w muzeum w Friedrichshafen. Dziś nad Jeziorem Bodeńskim wciąż można zobaczyć sterowce. Dużo mniejsze, bo mające zaledwie 75 m długości, wypełnione niepalnym helem. Wskrzeszono je całkiem niedawno, bo pierwszy lot nowoczesny zeppelin odbył w 1997 r. Można się nim wybrać na rejs widokowy dookoła Jeziora Bodeńskiego. Trwa on 120 min i niestety kosztuje fortunę… bo aż 1120 euro! Jak widać, sterowce, jak były, tak i są luksusowym środkiem transportu. Rejs po Jeziorze Bodeńskim Zamiast zeppelinem ruszam więc w rejs promem po spokojnej tafli Jeziora Bodeńskiego, trzeciego największego w Europie (po Balatonie i Jeziorze Genewskim). Jego głębokość sięga 254 m, a długość linii brzegowej to aż 273 km – nic dziwnego, że miejscowi nazywają je morzem. I jak na morze przystało, łączy ono aż trzy kraje: Niemcy, Austrię i Szwajcarię. Z górnego otwartego pokładu promu rozpościerają się piękne widoki na poszarpane szczyty Alp na odległym szwajcarskim brzegu. Na tym bliższym, niemieckim, do jeziora spływają równe rzędy sadów i winnic, bo rośliny uwielbiają tutejszy mikroklimat, dzięki któremu pas wokół brzegu nazywany jest owocowym ogrodem. Konstancja Płynę do leżącej na przeciwnym brzegu Konstancji, największego miasta nad Jeziorem Bodeńskim, które po angielsku, francusku czy włosku nazywa się Jeziorem Konstancji właśnie. Jej portu strzeże, prężąc jędrne piersi, obrotowa rzeźba przedstawiająca najsłynniejszą rzymską kurtyzanę, Imperię, trzymającą w dłoniach posążki dwóch nagich mężczyzn. Jeden z nich to cesarz Zygmunt Luksemburski, drugi to papież Marcin V. Jego wybór na konklawe – w 1417 r. właśnie w Konstancji – zakończyło rozłam w kościele i czasy, gdy próbowało nim rządzić nawet trzech papieży jednocześnie. Figurę tę, inspirowaną satyrą Balzaka na moralność i korupcję władzy, stworzył pochodzący znad Jeziora Bodeńskiego rzeźbiarz Peter Lenk, wywołując przy okazji inauguracji w 1993 r. wielki skandal. 32 lata później Imperia jest ulubionym przez mieszkańców symbolem miasta. „Zacytowany” przez artystę sobór odbył się w latach 1414–1418 w budynku znajdującym się tuż za plecami posągu. Jego biało-czarna zwalista bryła przykryta jest potężną czapą spadzistego dachu ozdobionego maleńkimi okienkami i wieżyczkami na rogach. To liczący sobie 600 lat największy budynek dawnej Konstancji. Dziś w sali, w której kardynałowie debatowali nad wyborem papieża, mieści się restauracja Konzil specjalizująca się w daniach z jeziornych ryb. Budowla przetrwała, podobnie jak i najstarsza część miasta, dzięki fortelowi mieszkańców, którzy sprytnie wykorzystali bliskość granicy ze Szwajcarią. Konstancja uniknęła amerykańskiego bombardowania podczas II wojny światowej, zostawiając włączone światła po godzinie policyjnej, podobnie jak jej szwajcarski – a zatem neutralny – sąsiad Kreuzlingen (dziś oba te miasta zlały się w jedną aglomerację). Rybacy A wracając do ryb. 10 lat temu na Jeziorze Bodeńskim łowiło je 100 rybaków. Dziś, choć ryb nie brakuje, zostało ich ok. 40. Z jednym z nich, Paulem Katterloherem, spotykam się na kilka chwil przed świtem. Płyniemy sprawdzić sieci niewielką zieloną łódką z białą nadbudówką po spokojnej, niezmąconej ani jedną falą tafli jeziora. – Wiatr jak z zegarkiem w ręku nadejdzie około ósmej, znad ośnieżonych nawet latem szczytów Alp na szwajcarskim brzegu – tłumaczy Paul. – Niekiedy potrafi wzburzyć całkiem spore fale, zimą nawet do 2 m! To jeden z powodów, dla których Paul jest na jeziorze tak wcześnie. Drugi to ciemność. – Rybacy ją lubią, podobnie jak kryminaliści. Dzięki niej ryby nie są w stanie dostrzec sieci, więc łatwiej je przechytrzyć – śmieje się. Z tego samego powodu, jak tłumaczy, najlepszy połów zdarza się, gdy woda jest „zachmurzona”, czyli po deszczu i w bezksiężycowe noce. Wtedy Paul potrafi wyciągnąć z sieci nawet i 80 kg okoni, karpi, linów, płoci czy węgorzy. Zdarzają się też szczupaki. Oraz niespodzianki. Największy sum, jakiego złowił, ważył 72 kilo! Jednak najbardziej lubi łowić karpie, bo są tłuste i idealne do wędzenia, oraz wyjątkowo smaczne leszcze. Choć z tymi ostatnimi jest masa roboty, bo przed zjedzeniem z każdego trzeba wyciągnąć dokładnie 128 ości. Przy łódce rybackiej Paula kursujące po Jeziorze Bodeńskim promy wydają się wielkie niczym zeppeliny. Ruszają spod muzeum sterowców w Friedrichshafen. W drodze ku Konstancji zawijają jeszcze do niedalekiego Meersburga, gdzie pasażerowie schodzą po trapie pod łososiową barokową fasadą „nowego zamku”, dawnej siedziby biskupów Konstancji. Z kolei stary VII-wieczny zamek, uchodzący za najstarszy w Niemczech, malowniczo wieńczy górujące nad miejscowością wzgórze. U jego stóp wiją się urokliwe uliczki otoczone domami o geometrycznych, szachulcowych fasadach. Lindau i Bawarska Riwiera – elegancja, wille i letni luz nad jeziorem Czas wybrać się na południowo-wschodni kraniec jeziora, ku Bregencji położonej na niewielkim austriackim kawałeczku jego wybrzeża. Chwilę wcześniej, tuż przed granicą, kryje się Lindau, którego najstarsza, niezwykle urokliwa część leży na wyspie połączonej z lądem cienką groblą. Po fasadach budynków od razu widać, że mieszkańcy byli osobami raczej zamożnymi. Lindau rozkwitło dzięki doskonałej pozycji na transalpejskim szlaku kupieckim: wymieniano tu sprowadzane z Włoch cytrusy, przyprawy i tekstylia na sól, zboże czy ryby, a historię tego handlu opowiada kolorowy fresk na fasadzie XV-wiecznego ratusza. Wieńczy ją metalowe drzewo – zapewne lipa, gdyż to ona kryje się pod nazwą miasta. Po pożarze z końca XVIII w., który strawił część (na szczęście nie całość) średniowiecznej starówki, odbudowano ją w pysznym barokowym stylu. Z kolei wiek później na wybrzeżu wokół miasta zaczęły wyrastać reprezentacyjne wille otoczone wspaniałymi ogrodami. Modę na „Bawarską Riwierę” zapoczątkował w 1848 r. książę Luitpold, wznosząc tu letnią rezydencję. Miejscowa klasa średnia i bogate rody szlacheckie szybko poszły w jego ślady. Do dziś zachowało się ok. 30 domostw. Chociażby Villa Leuchtenberg, która jako pierwsza nie tylko w regionie, ale i w całych południowych Niemczech miała elektryczność, czy Villa Toscana wzniesiona przez Wielkiego Księcia Toskanii Ferdynanda IV. Otaczający ją schodzący do jeziora park można zwiedzać, a sama willa jest najbardziej pożądanym miejscem na śluby w okolicy. Z kolei Villę Wacker można podziwiać tylko od strony wody. Poznamy ją po zamkowej, ozdobionej wieżą bryle z norymberskiego czerwonego piaskowca. Do jej wnętrz w stylu secesyjnym mają wstęp tylko szczęśliwcy zaprzyjaźnieni z właścicielami, rodziną Boss. Za to wszyscy mogą pospacerować po należących teraz do miasta wspaniałych ogrodach otaczających willę Lindenhof wzniesioną przez kupca z Lindau. Dziś to jeden z pyszniejszych parków nad Jeziorem Bodeńskim. Poza samą willą czy fikuśnym domkiem szwajcarskim znajdziemy tu całkiem już współczesny, latem tętniący życiem klub plażowy Lindi. Można tu wypożyczyć supa czy kajak albo po prostu rozłożyć się na leżaku i zagapić na Bregencję na austriackim brzegu i zachwycające ośnieżone góry po szwajcarskiej stronie jeziora. Jezioro Bodeńskie – informacje praktyczne Dojazd Do Friedrichshafen dostaniemy się samochodem z Warszawy w 12 godz. albo pociągiem w 4 godz. – z lotniska w Monachium. Tam dolecimy z Warszawy LOT-em za mniej więcej 1 tys. zł. Do Konstancji z kolei najłatwiej dolecieć przez Zurych. Potem już tylko 1,5 godz. pociągiem z lotniska. Nocleg Graf Zeppelin, wygodny hotel w Konstancji schowany za bogato zdobioną freskami fasadą. Pokój 2-os. ze śniadaniem: od 550 zł. Obsthof Steffelin. Gartenweg 1, Markdorf, nocleg na farmie wśród sadów ciągnących się szpalerami koło Ittendorf i z widokiem na Jezioro Bodeńskie to pomysł na ucieczkę od zgiełku. Pokój: od 65 euro. Kemping: od 20 euro. Jedzenie Konzil – w liczącym 600 lat największym budynku dawnej Konstancji odbył się w latach 1414–1418 sobór Kościoła katolickiego. W sali, gdzie debatowano nad wyborem papieża, można dziś zjeść obiad z widokiem na port i posąg Imperii. Dania – głównie z ryb oraz sezonowe, np. z kurkami w roli głównej. Senft to rodzinna destylarnia tuż nad brzegiem jeziora. Można tu obejrzeć błyszczące miedziane alembiki i spróbować destylowanych w nich sznapsów z jabłek, gruszek czy moreli. Warto też spróbować autorskiego dżinu smakującego mieszanką 21 ziół. Atrakcje Od połowy sierpnia do końca października otwiera swoje podwoje Ogród Dalii w Lindau, w którym rośnie 7 tys. tych roślin w aż 800 odmianach. Od słynnej australijskiej emory paul w głębokim odcieniu różu, do czerwonej sombrero z żółciutkimi brzegami. Kwiaty dalii w zależności od pory dnia i światła zmieniają nieco kolory. Ich fani będą tu zachwyceni. Wstęp: 8 euro. Źródło: Archiwum NG
Skąd tak właściwie ryby biorą się w odizolowanych jeziorach i stawach? Przynoszą je... ptaki
Nowe zbiorniki wodne tworzą się nieustannie. Powstają w wyniku osuwisk, ruchów tektonicznych czy przemieszczania się lodu – wszystkie odpowiednie niecki w ziemi wkrótce zapełniają się wodą. Skąd jednak biorą się w nich ryby? O ile w przypadku jezior zasilanych przez rzeki sprawa jest jasna, to bardziej tajemnicza jest sprawa odizolowanych stawów – one także w niedługim czasie stają się domem dla narybku. Wiadomo, że ryby tam nie „przyszły”. Kiedyś wierzono, że wychodzą spod ziemi… a mogą tak naprawdę spadać z nieba.
Sprawa samoczynnego zarybiania się stawów i jezior nurtowała przyrodników od stuleci. Przez wiele lat dominowała teoria, że lepka ikra przyczepiała się do piór lub łap ptaków i tym sposobem dostawała się do zbiorników wodnych. Naukowcy z Danube Research Insitute w węgierskim Debreczynie na łamach prestiżowego czasopisma „PNAS” udowodnili jednak, że sprawa jest bardziej zaskakująca. Ryby podróżują w ptasich żołądkach. Jak ptaki przenoszą jaja ryb do stawów i jezior? Ptaki wodne żerują na różnorodnym pożywieniu – skubną bezkręgowce, małe ryby, fragmenty roślin czy coś, co wygląda jak przyczepiona do źdźbeł roślin przezroczysta galaretka. To rybia ikra – setki, tysiące zapłodnionych jaj, z których każde ma tylko jedno zadanie: doprowadzić do zarodek do momentu wylęgu. Przez dziesięciolecia wielu przyrodników postawiłoby w tym miejscu kropkę. Zjedzona ikra oznacza strawioną ikrę, a więc taką, która nie spełniła swojego przeznaczenia. Tymczasem badacze badacze udowodnili, że część jaj może przetrwać w układzie pokarmowym i – nadal zapłodniona – zostać wydalona w nowym zbiorniku wodnym tworząc zupełnie nową kolonię. To precyzyjny mechanizm biologiczny nazywany endozoochorią, czyli transportem propagul (części organizmów zdolnych do samodzielnego przeżycia) przez przewód pokarmowy zwierzęcia. Jak prześledzić drogę ryb? – Nikt tak naprawdę nie myślał wcześniej o ptasich wnętrznościach, bo uważano to za absurdalne – mówi współautorka badania, ekolożka Orsolya Vincze. – Mieliśmy nadzieję, że coś znajdziemy, ale nadal uważaliśmy to za mało prawdopodobne. Naukowców na właściwy trop skierował przełom z 2019 roku. To wtedy udało im się wykluć jajo ryby z grupy zagrzebek (lub proporczykowców) z odchodów łabędzia. Nie byli jednak pewni, co odkryli – jaja ryb karpieńcowatych z tej grupy są niezwykle wytrzymałe i mogą przetrwać długotrwałe odwodnienie. Na tej podstawie wysnuli jednak hipotezę, że rybia ikra mogłaby naprawdę przetrwać trawienie. Zaobserwowali również, że miękki materiał rośliny także pozostaje żywy w ptasich odchodach. Mimo tego, że ptasie żołądki są pełne kwasu. Kacze żołądki i karpia ikra Naukowcy pozyskali z lokalnej hodowli 8 kaczek krzyżówek i ikrę 2 gatunków karpi (czyli gatunku o typowych, miękkich osłonkach jaj). W dwóch oddzielnych eksperymentach karmili każdą kaczkę 3 gramami zapłodnionych jaj (w porcji znajdowało się ich około 500). Badanie ich odchodów wykazało 18 całych jaj, które badacze umieścili w akwariach. 12 z nich miało żywe zarodki, a z 3 z nich wykluły się normalne młode. Chociaż może wydawać się niewiele, to taka ilość wystarczy, by powoli zarybiać każdy nowy zbiornik wodny. To kaczki, a nie bociany, przynoszą życie Wyniki eksperymentu pokazały, że jaja ryb potrafią przetrwać wymagającą podróż przez układ pokarmowy ptaka. Naukowcy podkreślają, że choć laboratoryjne warunki są surowe, w środowisku naturalnym skuteczność tego procesu może być jeszcze większa. Ptaki regularnie przemieszczają się na duże odległości, migrując pomiędzy odległymi akwenami. Dzięki temu potencjalnie jedna kaczka może przenieść życie – dosłownie – z jednego końca regionu na drugi. Wyniki te mają znaczenie nie tylko dla poznania ewolucji ryb, ale też pozwalają lepiej zrozumieć, jak szybko i skutecznie mogą się rozprzestrzeniać gatunki wodne – w tym te inwazyjne. Źródło: PNAS, Scientific American Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Ten polski region ma własny język i własny rytm. Wakacje płyną tu wolniej
8 miejsc na Kaszubach na weekendową wycieczkę to propozycja dla tych, którzy marzą o bliskości natury, malowniczych jeziorach i zabytkach z historią. Region słynie z ponad 700 jezior, pofałdowanego krajobrazu i wyjątkowej kultury kaszubskiej. Sprawdź, gdzie warto pojechać, co zobaczyć i jak zaplanować krótki, ale intensywny wypad.
Spis treści: Wieżyca – najwyższe wzniesienie Pojezierza Pomorskiego Droga Kaszubska – jedna z najbardziej malowniczych tras w Polsce Chmielno i Kółko Raduńskie – serce Szwajcarii Kaszubskiej Złota Góra i punkty widokowe nad Jeziorem Ostrzyckim Bytów – zamek krzyżacki i historia Pomorza Krokowa – pałac i park w stylu rezydencjonalnym Rzucewo – pałac nad Zatoką Pucką Hel i Fokarium – nadmorska przygoda blisko Kaszub Kaszuby to jeden z najbardziej zróżnicowanych krajobrazowo regionów północnej Polski. Znajdziemy tu jeziora rynnowe, morenowe wzgórza, rozległe lasy i zabytki pamiętające czasy krzyżackie. To również obszar o silnej tożsamości kulturowej – z własnym językiem, tradycją i kuchnią. Weekend na Kaszubach może być zarówno aktywny, jak i spokojny – wszystko zależy od wybranego kierunku. Oto miejsca, które pozwolą poczuć klimat regionu i zobaczyć jego największe atuty. Wieżyca – najwyższe wzniesienie Pojezierza Pomorskiego Wieżyca (329 m n.p.m.) to najwyższe wzniesienie Pojezierza Pomorskiego oraz jeden z najwyższych punktów północnej Polski o charakterze nizinnym. Położona w paśmie Wzgórz Szymbarskich, na terenie Kaszubskiego Parku Krajobrazowego, stanowi jeden z najbardziej rozpoznawalnych symboli Szwajcarii Kaszubskiej. Jej ukształtowanie jest efektem działalności lądolodu – to klasyczne wzgórze morenowe powstałe w czasie ostatniego zlodowacenia. Choć często można spotkać się z informacją, że jest najwyższym wzniesieniem Niżu Środkowoeuropejskiego aż po Ural, stwierdzenie to jest zbyt daleko idącym uproszczeniem – w rzeczywistości to najwyższy punkt Pojezierza Pomorskiego i jeden z wyższych w obrębie północnych nizin Polski. Na szczycie znajduje się wieża widokowa im. Jana Pawła II, z której przy dobrej pogodzie rozciąga się szeroka panorama na okoliczne jeziora – m.in. Jezioro Ostrzyckie – oraz rozległe kompleksy leśne i falujący krajobraz morenowy. Wejście na wzniesienie nie jest wymagające i zajmuje zwykle kilkanaście minut z pobliskiego parkingu; trasa jest odpowiednia dla rodzin z dziećmi, choć w deszczowe dni warto zadbać o stabilne obuwie ze względu na piaszczysto-leśne podłoże. Wieża jest zazwyczaj dostępna za niewielką opłatą, a najlepsze warunki widokowe panują rano oraz przed zachodem słońca, gdy światło podkreśla urozmaiconą rzeźbę terenu. Wieżyca jest łatwo dostępna komunikacyjnie – można tu dojechać samochodem (parkingi przy stoku i u podnóża wzniesienia), pociągiem PKM do przystanku Wieżyca lub rowerem, korzystając z oznakowanych szlaków turystycznych Kaszub. Miejsce ma charakter całoroczny: latem i jesienią przyciąga miłośników trekkingu, nordic walking oraz rowerów górskich, natomiast zimą funkcjonuje tu stok narciarski Koszałkowo-Wieżyca z wyciągiem i wypożyczalnią sprzętu, co czyni je jednym z nielicznych punktów na Pomorzu umożliwiających jazdę na nartach bez wyjazdu w góry. W okolicy działa rozwinięta baza noclegowa – od agroturystyki po pensjonaty i domki nad jeziorami – a lokalne restauracje serwują dania kuchni kaszubskiej, w tym potrawy z ryb jeziornych. Ze względu na położenie w obszarze chronionym obowiązuje tu poruszanie się wyznaczonymi szlakami i dbałość o środowisko. Wieżyca to doskonały punkt startowy do dalszego zwiedzania regionu, łączący walory przyrodnicze, widokowe i rekreacyjne, a jednocześnie jedna z najłatwiej dostępnych atrakcji krajobrazowych północnej Polski. Droga Kaszubska – jedna z najbardziej malowniczych tras w Polsce Droga Kaszubska to jedna z najbardziej widowiskowych tras krajobrazowych północnej Polski, prowadząca przez serce Szwajcarii Kaszubskiej. Odcinek ten, oznaczony jako droga wojewódzka nr 228, łączy m.in. Chmielno, Zawory, Ręboszewo, Brodnicę Dolną, Ostrzyce i Wieżycę, tworząc spójną trasę widokową o długości około 20 kilometrów. To propozycja zarówno dla zmotoryzowanych turystów, jak i dla rowerzystów czy motocyklistów, którzy cenią dynamiczny, pofałdowany krajobraz i częste punkty widokowe. Trasa prowadzi przez obszar o wyraźnie polodowcowej rzeźbie terenu – z licznymi morenowymi wzniesieniami, stromymi zjazdami i jeziorami rynnowymi, czyli długimi, wąskimi akwenami powstałymi w wyniku działalności wód roztopowych pod lądolodem. Charakterystyczne dla tego obszaru są duże różnice wysokości jak na warunki nizinne, co sprawia, że droga momentami przypomina górską serpentynę. To właśnie ta zmienność terenu decyduje o wyjątkowych walorach krajobrazowych. Jednym z najważniejszych przystanków na trasie jest Jezioro Ostrzyckie, popularne wśród kajakarzy i żeglarzy, z dobrze rozwiniętą infrastrukturą turystyczną – przystaniami, wypożyczalniami sprzętu wodnego i bazą noclegową. Warto również zatrzymać się na Złotej Górze, skąd rozciąga się panorama na tzw. Kółko Raduńskie, czyli system połączonych jezior rynnowych (m.in. Jezioro Raduńskie Górne i Dolne). Ten układ hydrologiczny jest jednym z najbardziej charakterystycznych elementów krajobrazu Kaszub i stanowi ważny fragment regionalnych szlaków kajakowych. Droga Kaszubska jest szczególnie atrakcyjna wiosną i jesienią – w okresie świeżej zieleni lub podczas intensywnych barw liści – jednak również latem przyciąga turystów szukających widokowych tras spacerowych i rowerowych. Należy pamiętać, że odcinki są kręte i miejscami wąskie, dlatego kierowcy powinni zachować ostrożność, zwłaszcza w sezonie wysokiego ruchu turystycznego. Dla rowerzystów trasa może być wymagająca kondycyjnie ze względu na strome podjazdy, ale rekompensatą są rozległe panoramy i liczne miejsca odpoczynku. Wzdłuż Drogi Kaszubskiej znajdują się gospodarstwa agroturystyczne, restauracje serwujące kuchnię kaszubską, punkty sprzedaży lokalnych produktów oraz oznakowane zejścia do jezior. To sprawia, że przejazd tą trasą nie jest jedynie przemieszczaniem się między miejscowościami, lecz pełnoprawną atrakcją turystyczną – pozwalającą w krótkim czasie zobaczyć najbardziej reprezentacyjny krajobraz regionu. Chmielno i Kółko Raduńskie – serce Szwajcarii Kaszubskiej Chmielno to jedna z najbardziej rozpoznawalnych miejscowości turystycznych Kaszub, położona malowniczo między Jeziorem Białym a Jeziorem Kłodno, w bezpośrednim sąsiedztwie systemu jezior określanego jako Kółko Raduńskie. Miejscowość od lat przyciąga turystów spokojem, kameralną atmosferą oraz silnie zachowaną tradycją kaszubską. To dobre miejsce dla osób szukających wypoczynku nad wodą, ale również dla tych, którzy chcą lepiej poznać lokalną kulturę i rzemiosło. Jedną z najważniejszych atrakcji jest Muzeum Ceramiki Kaszubskiej Neclów, prezentujące dorobek kilku pokoleń rodziny garncarzy. Charakterystyczne motywy zdobnicze – tulipany, lilie, ryby czy gwiazdy kaszubskie – są elementem regionalnej tożsamości wizualnej. Zwiedzanie muzeum pozwala zrozumieć, czym jest tradycyjna ceramika kaszubska oraz jaką rolę odgrywała w codziennym życiu mieszkańców regionu. W sezonie letnim organizowane są także warsztaty, podczas których można samodzielnie spróbować pracy na kole garncarskim. W Chmielnie i okolicznych wsiach działają również lokalne warsztaty rękodzieła, oferujące haft kaszubski, wyroby z drewna czy regionalne pamiątki. To miejsce, gdzie tradycja nie jest jedynie elementem ekspozycji muzealnej, ale realnie funkcjonuje w przestrzeni społecznej i turystycznej. Bliskość jezior sprawia, że miejscowość stanowi doskonałą bazę dla miłośników sportów wodnych. Działają tu przystanie kajakowe, wypożyczalnie rowerów wodnych i sprzętu rekreacyjnego. Kółko Raduńskie – obejmujące m.in. Jezioro Raduńskie Górne i Dolne – jest częścią popularnego szlaku kajakowego, który pozwala na kilkugodzinne lub całodniowe spływy w otoczeniu polodowcowego krajobrazu. Akweny są stosunkowo czyste i dobrze zagospodarowane, a linia brzegowa urozmaicona zatokami i półwyspami. Chmielno oferuje także rozbudowaną bazę noclegową – od pensjonatów i gospodarstw agroturystycznych po domki letniskowe z widokiem na jezioro. W lokalnych restauracjach można spróbować kuchni kaszubskiej, w tym potraw z ryb słodkowodnych, zup rybnych czy tradycyjnych wypieków. Określenie „miasteczko kochanków” oraz legenda dotycząca pochodzenia nazwy miejscowości mają charakter folklorystyczny i stanowią element lokalnej narracji, a nie potwierdzony fakt historyczny. Niezależnie od legend, Chmielno rzeczywiście sprzyja romantycznym spacerom brzegiem jeziora, szczególnie o zachodzie słońca, kiedy tafla wody odbija światło, a okoliczne wzgórza tworzą spokojne, niemal sielskie tło. Połączenie przyrody, tradycji i kameralnej atmosfery sprawia, że Chmielno i Kółko Raduńskie uznawane są za prawdziwe serce Szwajcarii Kaszubskiej. Złota Góra i punkty widokowe nad Jeziorem Ostrzyckim Złota Góra to jedno z najbardziej charakterystycznych i najczęściej fotografowanych miejsc widokowych na Kaszubach, położone nad brzegiem Jeziora Ostrzyckiego, w obrębie Szwajcarii Kaszubskiej. Wzniesienie dominuje nad okolicą i umożliwia podziwianie klasycznego krajobrazu młodoglacjalnego – z wyraźnie pofałdowaną rzeźbą terenu, mozaiką lasów, pól oraz długą, wąską taflą jeziora rynnowego. To właśnie tutaj najlepiej widać, jak działalność lądolodu ukształtowała pagórkowaty charakter regionu. Złota Góra wznosi się bezpośrednio nad Jeziorem Ostrzyckim, które jest jednym z najpopularniejszych akwenów w centralnej części Kaszub. Jezioro ma wydłużony kształt i dobrze rozwiniętą linię brzegową z zatokami oraz półwyspami, co dodatkowo podnosi walory widokowe. Panorama obejmuje zarówno otwarte przestrzenie wodne, jak i porośnięte lasem wzgórza morenowe, które przy dobrej widoczności tworzą wieloplanowy, malarski pejzaż. To miejsce szczególnie polecane na: piknik z widokiem na jezioro, fotografię krajobrazową, zwłaszcza o tzw. złotej godzinie, obserwację zachodu słońca, kiedy tafla wody odbija intensywne barwy nieba, krótki postój podczas przejazdu Drogą Kaszubską. Złota Góra jest łatwo dostępna – w pobliżu znajdują się miejsca parkingowe, a dojście na punkt widokowy nie jest wymagające. To dobra lokalizacja zarówno dla rodzin z dziećmi, jak i osób starszych. W sezonie letnim odbywają się tu wydarzenia plenerowe oraz spotkania integracyjne, ponieważ przestrzeń sprzyja organizacji imprez na świeżym powietrzu. Okolice oferują rozbudowaną sieć szlaków pieszych i rowerowych, prowadzących wzdłuż Jeziora Ostrzyckiego oraz przez pobliskie wzniesienia. Trasy są zróżnicowane pod względem długości i stopnia trudności – od krótkich spacerów brzegiem jeziora po bardziej wymagające podjazdy rowerowe w kierunku Wieżycy. Bliskość miejscowości Ostrzyce zapewnia dostęp do infrastruktury turystycznej: działają tu pensjonaty, ośrodki agroturystyczne, restauracje oraz wypożyczalnie sprzętu wodnego. W sezonie letnim Jezioro Ostrzyckie przyciąga również miłośników kajakarstwa i żeglarstwa rekreacyjnego, a zimą – przy sprzyjających warunkach – okolica zyskuje bardziej surowy, spokojny charakter. Niezależnie od pory roku, Złota Góra pozostaje jednym z najlepszych miejsc, by zrozumieć fenomen krajobrazowy Kaszub: harmonijne połączenie wody, lasów i łagodnych, choć wyraźnych wzniesień morenowych. Bytów – zamek krzyżacki i historia Pomorza Zamek w Bytowie to jedna z najlepiej zachowanych twierdz krzyżackich w Polsce i jeden z najważniejszych zabytków średniowiecznej architektury obronnej na Pomorzu. Wzniesiony na przełomie XIV i XV wieku przez zakon krzyżacki, pełnił funkcję warowni obronnej, siedziby administracyjnej oraz punktu kontrolnego na pograniczu ziem pomorskich. Jego masywna, ceglana bryła z czterema charakterystycznymi basztami doskonale oddaje militarny charakter epoki. Twierdza została zaprojektowana na planie zbliżonym do prostokąta, z wewnętrznym dziedzińcem i potężnymi murami obronnymi. Zamek pełnił funkcję strażnicy na ważnym szlaku komunikacyjnym, a po okresie krzyżackim przechodził w ręce książąt pomorskich, a następnie administracji brandenburskiej i pruskiej. Dzięki temu jego historia odzwierciedla złożone dzieje regionu – zmieniające się granice, wpływy polityczne i kulturowe. Obecnie w zamku mieści się Muzeum Zachodniokaszubskie w Bytowie, które prezentuje bogate zbiory związane z historią i kulturą regionu. Zwiedzający mogą zobaczyć: wystawy etnograficzne poświęcone kulturze kaszubskiej, ekspozycje dotyczące historii Pomorza i średniowiecznego budownictwa obronnego, zbiory sztuki ludowej i dawnego rzemiosła, rekonstrukcje dawnych wnętrz zamkowych. W sezonie turystycznym organizowane są tu wydarzenia plenerowe, turnieje rycerskie, koncerty i wystawy czasowe, które przybliżają realia życia w średniowieczu oraz epokach późniejszych. Wejście na jedną z baszt umożliwia podziwianie panoramy Bytowa i okolicznych terenów. Samo miasto Bytów również zasługuje na uwagę. Zachował się tu fragment dawnych murów miejskich oraz układ urbanistyczny typowy dla miast lokowanych w średniowieczu. Spacer po centrum pozwala dostrzec ślady wielokulturowej przeszłości – przez stulecia przenikały się tu wpływy polskie, niemieckie i kaszubskie, co widoczne jest w architekturze, nazwach oraz tradycjach. Bytów to dobre miejsce dla osób zainteresowanych historią pogranicza oraz procesami, które kształtowały tożsamość Pomorza. Wizyta w zamku pozwala zrozumieć nie tylko militarne znaczenie twierdzy, ale także jej rolę administracyjną i symboliczną – jako centrum władzy w regionie o skomplikowanej historii politycznej. Dzięki dobrze zachowanej strukturze architektonicznej i funkcji muzealnej Zamek w Bytowie pozostaje jednym z najważniejszych punktów na mapie zabytków Kaszub. Krokowa – pałac i park w stylu rezydencjonalnym Zespół pałacowo-parkowy w Krokowej to jedna z najciekawszych rezydencji arystokratycznych na Pomorzu, której początki sięgają średniowiecza. Pierwotnie w tym miejscu funkcjonowała siedziba rycerska, należąca do rodu von Krockow, który przez stulecia odgrywał istotną rolę w historii regionu. W kolejnych epokach obiekt był rozbudowywany i przekształcany – z warownej siedziby w bardziej reprezentacyjny pałac w stylu rezydencjonalnym, łączący elementy architektury obronnej i dworskiej. Dzisiejsza bryła pałacu zachowała historyczny charakter, z wyraźnymi detalami architektonicznymi i harmonijną kompozycją przestrzenną. Po gruntownej renowacji obiekt pełni funkcję hotelową, muzealną i kulturalną. W jego wnętrzach organizowane są wystawy, koncerty, konferencje oraz wydarzenia promujące historię i kulturę Pomorza. Część ekspozycji poświęcona jest dziejom rodu von Krockow oraz skomplikowanej historii pogranicza polsko-niemieckiego. Otaczający pałac park krajobrazowy to idealne miejsce na spacer wśród starodrzewu, alei lipowych i rozległych trawników. Kompozycja parku nawiązuje do założeń ogrodowych charakterystycznych dla rezydencji arystokratycznych – z otwartymi osiami widokowymi i naturalistycznym układem zieleni. To przestrzeń sprzyjająca spokojnemu wypoczynkowi, fotografii oraz krótkiej przerwie w podróży po regionie. Krokowa ma również korzystne położenie – znajduje się niedaleko wybrzeża Bałtyku oraz miejscowości takich jak Dębki czy Karwia. Dzięki temu zwiedzanie pałacu można łatwo połączyć z wypoczynkiem nad morzem lub spacerem po nadmorskich rezerwatach przyrody. To dobra propozycja dla osób, które chcą w jednym dniu połączyć kontakt z historią, architekturą i naturą. Warto wybrać się tu trasą rowerową Via Baltica. Pałac w Krokowej stanowi przykład, jak dawne rezydencje szlacheckie mogą dziś funkcjonować jako przestrzenie otwarte dla turystów – łącząc funkcję zabytkową z nowoczesnym zapleczem noclegowym i kulturalnym. Dzięki temu miejsce to jest nie tylko świadectwem przeszłości, ale także żywym elementem współczesnej mapy turystycznej Pomorza. Rzucewo – pałac nad Zatoką Pucką Rzucewo to kameralna miejscowość położona nad brzegiem Zatoki Puckiej, między Puckiem a Osłoninem. To miejsce, w którym krajobraz nadmorski łączy się z historią ziemiańskich rezydencji i archeologiczną przeszłością regionu. Najważniejszym zabytkiem jest neogotycki pałac z XIX wieku, malowniczo usytuowany tuż przy linii brzegowej. Budowla, nazywana niekiedy „zamkiem w Rzucewie”, wyróżnia się romantyczną architekturą z elementami stylu angielskiego gotyku oraz charakterystycznymi wieżyczkami i detalem ceglanej elewacji. Pałac otoczony jest parkiem krajobrazowym ze starodrzewem, który płynnie przechodzi w nadmorski klif i otwartą przestrzeń zatoki. Spacer alejkami pozwala podziwiać panoramę Półwyspu Helskiego oraz spokojne wody Zatoki Puckiej, szczególnie efektowne o wschodzie i zachodzie słońca. Obecnie obiekt pełni funkcję hotelowo-restauracyjną, dzięki czemu można nie tylko zwiedzić jego otoczenie, ale także zatrzymać się na nocleg lub posiłek z widokiem na wodę. Informacje o lipach sadzonych rzekomo za czasów Jana III Sobieskiego funkcjonują jako lokalna ciekawostka i element narracji turystycznej, jednak trudno je jednoznacznie potwierdzić w źródłach historycznych. Niezależnie od tych przekazów park rzeczywiście zachwyca dojrzałym drzewostanem i spokojną atmosferą. Rzucewo ma również znaczenie archeologiczne. W okolicach odkryto ślady osadnictwa z epoki kamienia, a teren ten bywa określany jako jedno z ważniejszych stanowisk związanych z pradziejową obróbką bursztynu. Region nad Zatoką Pucką od wieków sprzyjał rozwojowi osad dzięki dostępowi do wody, rybołówstwa i handlu. To miejsce szczególnie polecane osobom, które szukają mniej oczywistych punktów na mapie Pomorza. W przeciwieństwie do popularnych kurortów nadmorskich, Rzucewo oferuje ciszę, otwartą przestrzeń i możliwość spokojnego spaceru wzdłuż brzegu. Połączenie historycznej architektury, nadmorskiego krajobrazu i kameralnej atmosfery sprawia, że to idealna propozycja na odpoczynek z dala od tłumów, a jednocześnie blisko głównych atrakcji regionu. Hel i Fokarium – nadmorska przygoda blisko Kaszub Choć Hel geograficznie znajduje się na Półwyspie Helskim, a więc poza ścisłymi granicami Kaszub, w praktyce często stanowi naturalne uzupełnienie wycieczki po regionie. Bliskość Trójmiasta oraz centralnych Kaszub sprawia, że wiele osób łączy zwiedzanie jezior i wzgórz z jednodniowym wypadem nad otwarte morze. Sam półwysep jest unikatową formą geograficzną – to wąski, piaszczysty wał oddzielający wody Zatoki Puckiej od Morza Bałtyckiego, o długości około 35 kilometrów. Największą atrakcją Helu jest Fokarium Stacji Morskiej Uniwersytetu Gdańskiego, które od lat prowadzi program ochrony i rehabilitacji foki szarej w Morzu Bałtyckim. Foka szara to największy drapieżny ssak żyjący w Bałtyku, a jej populacja w XX wieku była silnie zagrożona wyginięciem. Działalność fokarium obejmuje leczenie chorych i osłabionych osobników, odchów młodych fok oraz działania edukacyjne zwiększające świadomość ekologiczną odwiedzających. Część zwierząt po zakończeniu rehabilitacji wraca do naturalnego środowiska. Obiekt ma charakter nie tylko turystyczny, lecz przede wszystkim naukowo-edukacyjny. Zwiedzający mogą obserwować karmienia fok, poznać informacje dotyczące ekosystemu Bałtyku, zagrożeń środowiskowych czy zasad odpowiedzialnego zachowania nad morzem. To szczególnie wartościowa atrakcja dla rodzin z dziećmi – łączy kontakt ze zwierzętami z rzetelną wiedzą przyrodniczą. Sam Hel oferuje również inne atrakcje: szerokie, piaszczyste plaże od strony otwartego morza, spokojniejsze wody Zatoki Puckiej, popularne wśród windsurferów i kitesurferów, latarnię morską z punktem widokowym, pozostałości fortyfikacji i obiektów militarnych związanych z historią II wojny światowej. Dojazd na Hel możliwy jest samochodem, pociągiem kursującym wzdłuż półwyspu, a w sezonie także tramwajem wodnym z Gdyni. Warto jednak pamiętać, że w okresie wakacyjnym ruch bywa intensywny, dlatego najlepiej zaplanować wizytę wcześnie rano lub poza szczytem sezonu. Źródło: National Geographic Traveler Nasz ekspert Łukasz Załuski Od ponad 20 lat opowiada o świecie – jego historii, nauce i miejscach, do których warto wyruszyć z otwartą głową. Jest redaktorem naczelnym „National Geographic Polska” oraz National-Geographic.pl. Wcześniej kierował m.in. „Focusem”, „Focusem Historia” czy „Sekretami Nauki”, konsekwentnie rozwijając tematykę popularnonaukową i podróżniczą. Jest inicjatorem projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po godzinach miłośnik gimnastyki sportowej, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Wdzydzki Park Krajobrazowy to miejsce, gdzie błękitne jeziora przecinają zielone bory. Dzika przyroda spotyka się tam z regionalną tradycją
Wdzydzki Park Krajobrazowy, esencja panoramy Kaszub Południowych, to coś więcej niż „tylko” obszar chroniony. Ten skarb natury, będący mozaiką błękitu jezior i zieleni niekończących się borów, jest krainą gdzie krajobraz wyrzeźbiony przez ostatnie zlodowacenie spotyka się z ciągle żywą tradycją ludową.
Spis treści: Granice Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego Krajobraz wyrzeźbiony lodem Kaszubskie Morze Flora Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego Fauna Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego Atrakcje parku Rozległe bory, wspaniałe jeziora i wznosząca się na ich tle tradycyjna zabudowa – Wdzydzki Park Krajobrazowy to idealne miejsce na ucieczkę od miejskiego zgiełku. Wśród spektakularnej przyrody, można przemieszczać się tam nie tylko pieszo, ale także rowerem lub kajakiem. Rozbudowana sieć szlaków zapewnia dostęp do najbardziej spektakularnych zakątków tego niezwykłego obszaru. Granice Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego Wdzydzki Park Krajobrazowy jest zlokalizowany w województwie pomorskim, w centralnej części Pojezierza Kaszubskiego. Obszar o powierzchni 17 832 ha w całości rozciąga się na terenie powiatu kościerskiego i obejmuje fragmenty pięciu gmin: Kościerzyna, Dziemiany, Karsin, Lipusz, Stara Kiszewa. Krajobraz wyrzeźbiony lodem Krajobraz Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego jest podręcznikowym przykładem rzeźby młodoglacjalnej. Ukształtował się podczas zlodowacenia północnopolskiego (w fazie pomorskiej), co oznacza, że jego formy są geologicznie świeże i wyraźne. Nadrzędnym czynnikiem sprawczym były wody roztopowe lądolodu skandynawskiego oraz sam lądolód, który wycofując się, pozostawił po sobie skomplikowany system rynien i równin. Kluczowym elementem tamtejszego krajobrazu są sandry – rozległe, piaszczyste równiny, powstałe w wyniku akumulacji piasku i żwiru niesionego przez wody wypływające z czoła topniejącego lodowca. To właśnie na ubogich, przepuszczalnych glebach sandrowych wyrosły potężne Bory Tucholskie. W opozycji do płaskich sandrów stoją głębokie wcięcia terenu – rynny polodowcowe. Powstały one w wyniku erozyjnej działalności wód płynących pod wysokim ciśnieniem pod lądolodem lub w jego szczelinach. W przypadku Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego mamy do czynienia z unikatowym układem krzyżujących się rynien, co jest zjawiskiem rzadkim. Wypełnienie tych rynien wodą dało początek kompleksowi Jezior Wdzydzkich. Kaszubskie Morze Jeziora zajmują ponad 11% powierzchni parku. Osią hydrologiczną tego obszaru jest rzeka Wda. To właśnie woda determinuje tamtejszy mikroklimat i szatę roślinną Krzyż Jezior Wdzydzkich Centralnym punktem Parku jest zespół jezior potocznie zwany Kaszubskim Morzem. Nie jest to jeden akwen, a system pięciu połączonych jezior, które, widziane z lotu ptaka, tworzą ogromny krzyż. Łączna powierzchnia lustra wody tego kompleksu waha się – w zależności od poziomu wód i metodologii pomiaru – od 1417 do 1455,6 ha. W skład kompleksu wdzydzkiego wchodzą następujące akweny: jezioro Wdzydze – to jego południowa i centralna część. Jest to najgłębszy obszar, z licznymi półwyspami i wyspami. To tam, w rejonie głęboczka, woda jest najzimniejsza i najczystsza; Jezioro Radolne – stanowi zachodnie ramię krzyża. Jest to akwen wydłużony, typowo rynnowy; jezioro Gołuń – to wschodnie ramię krzyża. Znane z piaszczystych brzegów i bazy turystycznej w miejscowości o tej samej nazwie; Jezioro Jelenie – to północne ramię krzyża. Wąskie i głębokie, otoczone stromymi brzegami porośniętymi lasem; jezioro Słupinko – często wliczane do systemu, choć mniejsze, połączone z resztą akwenu. Archipelag wdzydzki Jeziora Wdzydzkie wyróżniają się obecnością dużych, naturalnych wysp. Ich łączna powierzchnia to 150,7 ha. Najważniejsze z nich to: Ostrów Wielki – prawdziwy gigant. Mówimy tu o jednej z największych wysp jeziornych w Polsce. Jej powierzchnia to 90,66 ha, długość wynosi 2,8 km, a szerokość dochodzi do 560 m. Najwyższy punkt wyspy wznosi się prawie 15 metrów nad poziom tafli jeziora; Ostrów Mały – druga co do wielkości (około 26 ha). Jest to rezerwat ścisły, porośnięty unikatowym w skali parku lasem łęgowym wiązowo-jesionowym i grądem gwiazdnicowym. Stanowi ostoję dla ptaków i jest odizolowanym fragmentem pierwotnej przyrody; Glonek – niewielka wyspa na południe od Ostrowa Wielkiego. Ma tam powstać rezerwat przyrody, co świadczy o jej wybitnych walorach ekologicznych; Sorka, Sidły, Ceronek – mniejsze wysepki, stanowiące miejsca lęgowe ptactwa wodnego i urozmaicające krajobraz jeziora. Flora Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego Szata roślinna Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego jest bezpośrednim odzwierciedleniem warunków glebowych i wodnych. Dominacja gleb piaszczystych zadecydowała o przewadze lasów iglastych, jednak mozaika siedlisk wilgotnych wprowadza niezwykłe bogactwo gatunkowe. Zbiorowiska leśne Lasy zajmują większość powierzchni lądowej parku. Możemy wyróżnić kilka głównych typów siedliskowych, które tworzą charakterystyczny krajobraz WPK: bór świeży (najpowszechniejszy), bór chrobotkowy (występuje na najuboższych, suchych piaskach), bór bagienny (rośnie w bezodpływowych zagłębieniach terenu na podłożu torfowym), lasy liściaste (rzadsze grądy, olsy i łęgi). Gatunki chronione i rzadkie Flora WPK obfituje w gatunki objęte ochroną gatunkową i relikty, które przetrwały tam od czasów ustąpienia lodowca. Są to: widłaki (w tym widłak spłaszczony, torfowy, Zeillera, goździsty i jałowcowaty), rośliny torfowiskowe (w tym rosiczka okrągłolistna, wełnianka wąskolistna i przygiełka biała), relikty polodowcowe (w tym skalnica torfowiskowa i zimoziół północny). Fauna Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego Świat zwierzęcy Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego jest równie fascynujący co jego flora. Ichtiofauna Największym skarbem wód WPK jest troć jeziorowa. Ryba ta, będąca reliktem polodowcowym, wyewoluowała w izolacji. W przeciwieństwie do troci wędrownej, nie spływa ona do morza, a cały cykl życiowy spędza w jeziorze i wpływających do niego rzekach. Awifauna Jeziora i lasy WPK są domem dla wielu gatunków ptaków, w tym rzadkich ptaków wodno-błotnych. Wśród najcharakterystyczniejszych mieszkańców parku należy wymienić gatunki takie jak: tracz długodzioby, gągoł, bielik, kania ruda, zimorodek. Ssaki Lasy WPK są ostoją dla dużej zwierzyny łownej: jeleni, saren i dzików. Coraz częściej widuje się tam łosie, które wędrują podmokłymi dolinami. Drapieżniki reprezentowane są przez lisy, jenoty, borsuki, wydry i kuny. Atrakcje parku Wdzydzki Park Krajobrazowy jest sercem regionu o niezwykle silnej tożsamości kulturowej. Co się z tym wiąże, atrakcji jest tam pod dostatkiem. Kaszubski Park Etnograficzny We Wdzydzach Kiszewskich znajduje się najstarszy skansen w Polsce – Kaszubski Park Etnograficzny im. Teodory i Izydora Gulgowskich. Muzeum założone w 1906 roku przez małżeństwo pasjonatów stało się kolebką odrodzenia sztuki kaszubskiej. To tam Teodora Gulgowska reaktywowała zapomniane techniki hafciarstwa kaszubskiego. Muzeum zajmuje 22 hektary i prezentuje ponad 50 obiektów architektury ludowej z terenu Kaszub, Kociewia i Borów Tucholskich. Wieża widokowa W tej samej miejscowości, na wschodnim krańcu, wznosi się 36-metrowa wieża widokowa. Z najwyższego tarasu rozpościera się malownicza panorama Krzyża Jezior Wdzydzkich. Kościół św. Judy Tadeusza Zlokalizowany pośrodku lasu kościół św. Judy Tadeusza w Lizakach to wspaniały przykład kaszubskiej architektury. Najcharakterystyczniejszą częścią tego obiektu są drewniane drzwi, na których wyrzeźbiono cztery symbole apostołów. Obok kościoła stoi 150-letni drewniany krzyż. Juszki To jedna z najpiękniejszych kaszubskich wsi. Osada nad Jeziorem Mielistym zachwyca drewnianymi domami z XIX i XX wieku, krytymi dachem z trzciny. Nasz autor Artur Białek Współpracownik National-Geographic.pl. Wcześniej związany m.in. z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. Pisał dla tytułów takich jak: „Kulisy Powiatu”, „AndroidNow” (gdzie pełnił także funkcję redaktora naczelnego) i „Bezpieczna Podróż”. Z wykształcenia jest ekonomistą, ale bardziej z przypadku niż zamiłowania. Jego największą pasją są podróże, zwłaszcza do miejsc wysokich, stromych i skalistych. Niewiele brakuje mu do zdobycia Korony Gór Polski, ale jego ambicje sięgają dalej. Lepiej niż w otoczeniu betonu i wielkopłytowej zabudowy czuje się wśród drzew i gór, które są jego największą miłością (zaraz obok ekosystemów leśnych), a obiektyw jego aparatu woli architekturę zabytkową niż nowoczesną. Najbardziej interesuje go historia współczesna, jako ta najlepiej poznana i pozostawiająca najmniej znaków zapytania. Wszystkie zwierzęta uważa za równorzędnych mieszkańców Ziemi. Zgodnie ze swoimi zainteresowaniami, w „National-Geographic.pl” pisze przede wszystkim o przyrodzie i historii. Zagorzały przeciwnik betonozy. Prywatnie opiekun dwóch wspaniałych gryzoni.
Rekordowe temperatury wód Amazonii. Badania pokazują dramatyczne skutki suszy
Jeziora w środkowej Amazonii coraz częściej osiągają temperatury, które czynią je skrajnie nieprzyjaznym środowiskiem – nie tylko dla ryb i innych organizmów wodnych, lecz nawet dla człowieka, który po zanurzeniu odczuwa dyskomfort. Postępujące nagrzewanie się wód sygnalizuje nadchodzącą katastrofę ekologiczną. Jak zmieniające się warunki wpłyną na lokalne ekosystemy i życie społeczności zależnych od jezior?
Amazońska susza w 2023 roku przyniosła kolosalne skutki. Wiele tysięcy hektarów lasów tropikalnych zostało zniszczonych przez szalejące pożary, przez co śmierć poniosły setki zwierząt. Jeziora znajdujące się w okolicy Amazonki również doznały poważnych szkód – co opisuje badanie przeprowadzone przez obszerny zespół naukowców. Autorzy alarmują, że tak gwałtowne zmiany mogą być oznaką nadchodzącej katastrofy klimatycznej, która znacząco wpłynie na tamtejsze społeczności. Jeziora za gorące, by się kąpać – jak zmieniła się woda w zbiornikach? Naukowcy w trakcie swoich prac przebadali 10 jezior znajdujących się w regionie środkowej Amazonii. Aż połowa z nich osiągnęła w trakcie ekstremalnej fali upałów temperatury powyżej 37°C. Jezioro Tefé, będące zarówno miejscem hodowli wielu ryb, jak również popularnym ośrodkiem turystycznym, osiągnęło rekord na poziomie 41°C. Zarejestrowana temperatura budzi wrażenie tym bardziej, gdy spojrzymy na fakt, iż została odczytana na dwumetrowej głębokości zbiornika. „Nie można nawet włożyć palca do wody… Jest tak gorąca, że naturalnym odruchem jest natychmiastowe wyciągnięcie ręki” – mówi jeden z autorów badania, hydrolog Ayan Santos Fleischmann, w rozmowie z magazynem „Mongabay”. Tragiczny los zwierząt z Amazonii Człowiek jest organizmem najrzadziej korzystającym ze zbiornika. Los zwierząt, których egzystencja zależy od warunków panujących w jeziorze, okazał się dramatyczny. Około 15% populacji delfinów szarych i inii amazońskich żyjących w Tefé zginęło w wyniku drastycznego wzrostu temperatur. Śmierć poniosło również 3 000 ryb, wśród których znajdowały się m.in. piraniowate paku czarnopłetwe oraz pirapitinga. Naukowcy wykonali również pomiary w Kanale Aramanaí w stanie Pará. Szacunki przeprowadzone na drodze wodnej połączonej z rzeką Amazonką pozwoliły zidentyfikować od 20 do 30 ton martwych ryb, kajmanów, żółwi i płaszczek. Wszystkie te zwierzęta zostały uśmiercone w wyniku drastycznego podwyższenia temperatury. Drastyczne ocieplenie amazońskich jezior – konsekwencje dla społeczności lokalnych Badania prowadzone w środkowej Amazonii pozwoliły wskazać główne czynniki odpowiedzialne za wzrost temperatur wód: intensywne promieniowanie słoneczne, zmniejszoną głębokość jezior, słabszy wiatr oraz większą mętność wody. W wyniku tych zjawisk woda znacząco się ociepliła, co wpisuje się w trend stopniowego zwiększania temperatury w amazońskich jeziorach. Naukowcy rejestrują, że co dekadę wartość ciepła wody wzrasta o 0,6°C. Autorzy badania alarmują: wzrost temperatury wód jest szkodliwy nie tylko dla zwierząt. Śmierć dużej liczby ryb może znacząco wpłynąć choćby na dietę mieszkańców Amazonii. Zdecydowana większość tych zwierząt spożywanych w regionie żyje w jeziorach takich jak Tefé. Fleischmann tłumaczy, że wraz ze spadkiem populacji ryb źródło dochodu może stracić wielu lokalnych rybaków, co znacząco odbije się na tamtejszym rynku pracy. Wysychające jeziora to również czynnik wpływający na transport na wodach śródlądowych. Ten sposób poruszania się jest niezwykle popularny na podmokłych terenach Amazonii, dlatego uniemożliwienie tej formy transportu znacząco wpłynęłoby na mobilność mieszkańców. Wysychająca oraz ekstremalnie ciepła woda wpływa na jakość życia tamtejszych społeczności, których rytm funkcjonowania jest często uzależniony od stanu tej najdłuższej rzeki na świecie. Źródła: Mongabay, Science Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
To szwajcarskie miasto stawia na bitcoina. Czy stanie się europejską stolicą kryptowalut?
Położone we włoskim kantonie szwajcarskie miasto Lugano znane jest z malowniczych widoków. Wyjątkowe jezioro, nad którym położony jest kurort, to jednak niejedyny czynnik wyróżniający miejscowość z południowej Szwajcarii. Od niedawna w mieście funkcjonuje projekt wprowadzenia kryptowaluty bitcoin jako codziennej formy płatności.
Kryptowaluta bitcoin (BTC) została wprowadzona na świecie w 2009 roku przez anonimową i tajemniczą postać o pseudonimie Satoshi Nakamoto. Od tamtej pory cyfrowa waluta, która działa niezależnie od banków i rządów, szybko zyskała globalną popularność, zdobywając tytuł „cyfrowego złota”. Bitcoin stał się protoplastą na rynku walut cyfrowych, osiągając obecnie cenę ponad 300 tysięcy złotych. Coraz więcej firm postanawia akceptować walutę bitcoin. Europejskim fenomenem staje się szwajcarskie Lugano, które w dużej mierze zaczyna wprowadzać kryptowalutę do powszechnego obiegu. W jaki sposób to robi i czy jest to dla Szwajcarów opłacalne? Lugano – najbardziej włoskie szwajcarskie miasto i stolica bitcoina W relacji sporządzonej przez internetowy portal „BBC” redaktor John Laurenson opisuje sytuację zaistniałą w popularnej sieci fast food. Dziennikarz był świadkiem sceny, w której klient zdecydował się zapłacić za swoje zamówienie za pomocą BTC. Rachunek wyniósł 8,80 dolara, co oznacza około 0,00008629 bitcoina. Taka forma płatności w Lugano nie jest przypadkowa. Miasto wyposażyło wiele punktów gastronomicznych, sklepów itd. w darmowe terminale przyjmujące transakcje za pomocą kryptowalut. Mimo że standardowe płatności frankowe stanowią zdecydowaną większość wszystkich wykonywanych w mieście, Lugano nie ustaje w staraniach o rozwój tej formy płatności. Co ciekawe, w mieście nie tylko około 350 sklepów i restauracji akceptuje płatności w BTC — również urząd miejski wprowadził tę formę rozliczeń dla części usług publicznych. Mieszkańcy mogą zapłacić bitcoinem między innymi za opiekę przedszkolną. Co mieszkańcy Lugano myślą o bitcoinie? Dziennikarz BBC przytacza w swoim artykule jeszcze dwie inne rozmowy — tym razem z klientem oraz przedsiębiorcą prowadzącym sklep z ubraniami. Ten pierwszy zaznacza, że ceni w BTC „wolność transakcji”. Korzysta w Szwajcarii z kart bitcoinowych, które kupuje się za franki, a następnie pobraną kwotę konwertuje na wybraną część kryptowaluty. W ten sposób bitcoin staje się nie tylko formą oszczędności, ale również realnym środkiem płatniczym. Właściciel sklepu — Cherubino Fry — również ceni sobie operowanie walutą cyfrową. W momencie gdy klient płaci za pomocą BTC, prowizja transakcyjna uiszczana przez przedsiębiorcę jest zdecydowanie niższa niż przy użyciu tradycyjnych kart płatniczych. Mimo że — póki co — transakcji w bitcoinie jest niewiele, stanowią one zauważalny upust finansowy dla prowadzących działalność. Wrogowie kryptowalut Dynamiczny rozwój bitcoina ma jednak także swoich przeciwników. Choć kryptowaluta przyjęła się w Lugano znacznie lepiej niż na przykład w Salwadorze, gdzie mieszkańcy natychmiast wymieniali rządowe „bitcoiny startowe” na dolary, wciąż nie brakuje osób sceptycznych wobec BTC. Niechęć okazała się na tyle duża, że doprowadziła do zniszczenia rzeźby przedstawiającej twórcę bitcoina — Satoshiego Nakamoto. Wandale najpierw rozbili posąg na części, a później wrzucili je do jeziora Lugano. Co istotne, przejawy takich zachowań są niezwykle rzadkie w przestrzeni szwajcarskiego miasta. Tym bardziej dewastacja może wskazywać na niechęć niektórych środowisk wobec powszechnego wdrażania walut cyfrowych. Przyszłość bitcoina w Lugano Miasto wyraźnie stawia na rozwój płatności opartych na kryptowalutach. Mimo ryzyk związanych ze zmiennością kursu i bezpieczeństwem cyfrowym, Lugano nie zamierza rezygnować z bitcoina — wszystko wskazuje, że pozostanie on jednym z kluczowych elementów długoterminowej strategii miasta. Burmistrz Michele Foletti konsekwentnie broni projektu, podkreślając, że w jego ocenie BTC nie jest bardziej ryzykowny niż tradycyjna gotówka. Lugano stopniowo przekształca się w regionalny hub kryptowalutowy. Do miasta trafiło już 110 firm z branży kryptowalut, które tworzą nowe miejsca pracy oraz przyciągają specjalistów z całego świata. To wzmacnia lokalny ekosystem innowacji i zwiększa znaczenie miasta na europejskiej mapie nowych technologii. Ekonomiści zwracają jednak uwagę na konieczność ostrożności przy wprowadzaniu kolejnych inicjatyw. Zmienność kursu bitcoina może przynieść zarówno szybkie korzyści i dalszy rozwój sektora, jak i poważne straty finansowe. Wiele jest też doniesień o oszustwach związanych z tą walutą. Źródła: BBC, PlanB Lugano Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Odkryj jedno z najpiękniejszych jezior Pomorza i Borów Tucholskich
Jezioro Charzykowskie to jedno z tych miejsc, które łączą w sobie dzikość przyrody i klimat letniskowego kurortu. Położone w otoczeniu Borów Tucholskich zachwyca czystą wodą, malowniczymi zatoczkami i historią, która sięga początków polskiego żeglarstwa. Jego przejrzyste wody, urokliwe plaże i bogata przyroda sprawiają, że przyciąga zarówno aktywnych podróżników, jak i tych, którzy szukają spokoju wśród lasów i szumu fal.
Spis treści: Jezioro Charzykowskie – czystość wody i bogactwo przyrody Wyspy na Jeziorze Charzykowskim Plaża i kąpieliska Atrakcje dla turystów Jezioro Charzykowskie, zwane też w niektórych źródłach Jeziorem Łukomie, leży w południowo-zachodniej części województwa pomorskiego, w powiecie chojnickim. Rozciąga się na długości blisko 10 kilometrów, a jego szerokość na poszczególnych odcinkach jest mocno zróżnicowana i waha się od 0,42 km do 2,1 km. Powierzchnia jeziora według różnych źródeł wynosi od 1363 hektarów do 1363,8 ha, a maksymalna głębokość dochodzi do 30 metrów. Zbiornik jest przepływowym jeziorem rynnowym – jego wody zasilane są przez rzekę Brdę, która łączy Jezioro Charzykowskie z sąsiednim Jeziorem Karsińskim (Długim). Taki układ hydrologiczny tworzy spójną sieć wodną, szczególnie atrakcyjną dla kajakarzy i miłośników spływów. Z uwagi na rynnowy charakter jeziora, jego tafla z lotu ptaka przypomina długi, wijący się pas błękitu otoczony zielonymi borami sosnowymi, które wchodzą w skład kompleksu Borów Tucholskich. Jezioro Charzykowskie – czystość wody i bogactwo przyrody Jezioro Charzykowskie słynie z czystej wody (II klasa), choć miejscami przejrzystość ogranicza rosnąca w nim roślinność. Dbałość o ochronę środowiska w tym regionie jest priorytetem. Jezioro Charzykowskie (Łukomie) na północnym wschodzie sąsiaduje bezpośrednio z Parkiem Narodowym Bory Tucholskie oraz leży w obrębie Zaborskiego Parku Krajobrazowego. Wokół jeziora można spotkać wiele gatunków ptaków wodnych, nic więc dziwnego, że jego teren należy do Obszaru Specjalnej Ochrony Ptaków Wielki Sandr Brdy. Nad Jeziorem Charzykowskim można spotkać łabędzie, perkozy, czaple siwe czy kormorany. Wśród roślinności przeważają trzciny, pałki i sitowie, a w strefach przybrzeżnych rozciągają się torfowiska i podmokłe łąki. Region ten jest ostoją dla chronionych gatunków – m.in. żurawia, bociana czarnego oraz wydry europejskiej. Wyspy na Jeziorze Charzykowskim Jezioro Charzykowskie to nie tylko rozległy akwen o malowniczej linii brzegowej, ale również kilka urokliwych wysp, które nadają mu wyjątkowego charakteru. Największą i najbardziej znaną z nich jest Wyspa Miłości, na której w okresie międzywojennym znajdowała się kawiarnia. Odbywały się tam często zabawy taneczne i inne liczne spotkania towarzyskie. Niestety, w czasie II wojny światowej na wyspę zostały zrzucone bomby lotnicze, które zniszczyły znajdujące się na wyspie budynki. Z kolei na Wyspie Bachorskiej w okresie wojennym ukrywali się partyzanci. Nazwa wyspy pochodzi od znajdującej się w niedalekiej odległości miejscowości Bachorze. Dziś obie wyspy przypominają, że Jezioro Charzykowskie to nie tylko przyrodniczy skarb Borów Tucholskich, ale również miejsce o bogatej i nieoczywistej historii. Jezioro Charzykowskie – plaża i kąpieliska Jednym z największych atutów jeziora są jego plaże. Najbardziej znane kąpielisko znajduje się w miejscowości Charzykowy, gdzie latem działa strzeżone kąpielisko z pomostem, wypożyczalniami sprzętu wodnego i mocno rozbudowanym zapleczem gastronomicznym. W sezonie letnim funkcjonuje tu strefa rekreacyjna z boiskami, molo i sceną, na której odbywają się koncerty oraz festiwale szantowe. Drobny piasek i czysta przy brzegu woda sprawiają, że to miejsce jest chętnie wybierane przez rodziny z dziećmi. Z kolei dla osób poszukujących ciszy świetnym wyborem będzie plaża w Bachorzu – tam można cieszyć się spokojniejszą atmosferą i bezpośrednim kontaktem z przyrodą. Czy w Jeziorze Charzykowskim można się kąpać? Tak, kąpiel w Jeziorze Charzykowskim jest dozwolona i bardzo popularna. Dzięki dobremu zapleczu ratowniczemu i oznakowanym kąpieliskom, miejsce to cieszy się opinią jednego z najlepszych jezior kąpielowych w Borach Tucholskich. Poza kąpielą można tu uprawiać żeglarstwo, windsurfing, kajakarstwo czy paddleboarding. Dla wielu osób Jezioro Charzykowskie to synonim wakacyjnej swobody – z dala od miejskiego zgiełku, w otoczeniu lasu i wody. Jezioro Charzykowskie – atrakcje dla turystów Region Charzyków oferuje znacznie więcej niż tylko plażowanie. To również prawdziwa mekka żeglarzy, gdyż to właśnie tutaj w 1920 roku zorganizowano pierwsze w Polsce śródlądowe regaty żeglarskie. Dziś działa tu jeden z najstarszych klubów żeglarskich w kraju, a nad brzegiem jeziora odbywają się liczne imprezy i zawody. W samej miejscowości Charzykowy nie brakuje też restauracji, kawiarni i przystani, które tworzą klimat małego, wakacyjnego kurortu. Dla miłośników aktywnego wypoczynku przygotowano sieć szlaków rowerowych i pieszych. Szczególnie polecana jest ścieżka rowerowa Charzykowy-Bachorze-Funka, biegnąca przez lasy i punkty widokowe. Nieopodal znajduje się też Muzeum Przyrodnicze Parku Narodowego „Bory Tucholskie”, gdzie można poznać bogactwo fauny i flory tego regionu. Niezależnie od tego, czy przyjedziesz tu z rodziną, z wędką, z aparatem fotograficznym czy po prostu, by odpocząć w samotności, to miejsce oczaruje cię spokojem, zapachem żywicy i blaskiem słońca odbijającym się w tafli wody. Jezioro Charzykowskie to esencja Borów Tucholskich pełna przestrzeni, ciszy i natury. Punkt widokowy na Jezioro Charzykowskie Panoramę jeziora najlepiej podziwiać z punktu widokowego położonego niedaleko miejscowości Małe Swornegacie. W tym rejonie wysokość brzegu dochodzi nawet do 25 metrów, co zapewnia zachwycający widok na błękitną taflę wody i zielone lasy Borów Tucholskich. O zachodzie słońca jezioro przybiera tu złocisty odcień, a ciszę przerywa jedynie głos ptaków. To jedno z tych miejsc, które idealnie oddaje ducha regionu – spokój, przestrzeń i bliskość natury. Nasza autorka Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
To najpiękniejsze jezioro w Europie. Leży na styku dwóch wielkich kultur
Jezioro Ochrydzkie to jedno z najpiękniejszych i najstarszych jezior Europy. Położone na pograniczu Macedonii Północnej i Albanii, zachwyca czystością wody, różnorodnością biologiczną i niezwykłym dziedzictwem kulturowym. W jego tafli odbijają się górskie szczyty, a nad brzegami stoją zabytkowe cerkwie i urokliwe miasteczka, które od wieków przyciągają podróżników. Dla jednych to miejsce relaksu i kąpieli, dla innych – skarb natury i historii wpisany na listę UNESCO.
Spis treści: Jezioro Ochrydzkie – położenie, powierzchnia i głębokość Historia i dziedzictwo Jeziora Ochrydzkiego Podwodny świat Jeziora Ochrydzkiego – ryby i inne gatunki Plaże i kąpieliska, które warto odwiedzić Atrakcje nad Jeziorem Ochrydzkim, które warto zobaczyć Jezioro Ochrydzkie – położenie, powierzchnia i głębokość Jezioro Ochrydzkie leży w południowo-zachodniej części Macedonii Północnej i północno-wschodniej części Albanii. To jedno z najstarszych jezior na świecie – jego wiek szacuje się na ponad milion lat. Zajmuje powierzchnię około 358 km², z czego 2/3 należy do Macedonii, a 1/3 do Albanii. Jezioro jest też wyjątkowo głębokie – jego maksymalna głębokość sięga 289 metrów, co czyni je jednym z najgłębszych zbiorników wodnych w Europie. Wody Jeziora Ochrydzkiego zachowały unikatowy, stabilny ekosystem, w którym przetrwały gatunki endemiczne, niewystępujące nigdzie indziej na świecie. Temperatura wody w Jeziorze Ochrydzkim zmienia się w zależności od pory roku – latem utrzymuje się na poziomie 22–25°C, zimą spada do 6–8°C. Dzięki bardzo dużej przejrzystości wody jezioro jest miejscem uwielbianym przez nurków i miłośników fotografii podwodnej. Historia i dziedzictwo Jeziora Ochrydzkiego Historia Jeziora Ochrydzkiego jest bogata. Już w starożytności brzegami jeziora przebiegały ważne szlaki handlowe łączące Adriatyk z wnętrzem Bałkanów. Nad jego wodami rozwijała się starożytna Lychnidos – dzisiejsza Ochryda, miasto o bogatej historii i duchowym znaczeniu. Co ciekawe, w pobliżu albańskiej wioski Lin położonej nad brzegiem jeziora archeolodzy odkryli pozostałości najstarszej znanej osady w Europie – jej początki sięgają kilku tysięcy lat p.n.e. Odkrycie to dowodzi, że okolice Jeziora Ochrydzkiego były zamieszkane już w czasach prehistorycznych i stanowiły ważne centrum życia ludzkiego na Bałkanach. W średniowieczu Ochryda stała się jednym z głównych ośrodków prawosławia. To właśnie tu działał św. Klemens z Ochrydy, uczeń Cyryla i Metodego. Miasto i okolice pełne są zabytków: cerkwi, klasztorów i ruin dawnych twierdz. Jedną z ikon regionu jest cerkiew św. Jana Teologa, malowniczo położona na skalnym klifie nad taflą jeziora. To jeden z najczęściej fotografowanych widoków w Macedonii. W 1979 roku Jezioro Ochrydzkie wraz z miastem Ochryda zostało wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO – zarówno za unikatową przyrodę, jak i za bezcenne dziedzictwo kulturowe. Podwodny świat Jeziora Ochrydzkiego – ryby i inne gatunki Jezioro Ochrydzkie to prawdziwe laboratorium przyrody. Ze względu na izolację geologiczną i dużą głębokość rozwinęła się tu fauna endemiczna. Szacuje się, że aż około 200 gatunków organizmów żyjących w jeziorze nie występuje nigdzie indziej na świecie. Żyją tu m.in. pstrąg ochrydzki (Salmo letnica) oraz łosoś ochrydzki (Salmo ohridanus) – gatunki charakterystyczne wyłącznie dla tego regionu. Poza nimi występują też węgorze, okonie, klenie i karpie. Jezioro stanowi nie tylko ostoję dla ryb, ale i ważne miejsce dla ptaków wodnych. Co roku zimują tu liczne gatunki, w tym hełmiatki, perkozy zauszniki, gągoły, łyski i kormorany małe. Ze względu na tę wyjątkową bioróżnorodność Jezioro Ochrydzkie uznawane jest od 2000 roku za ostoję ptaków IBA. Zachowanie równowagi ekosystemu jest jednak delikatne – nadmierne połowy i zanieczyszczenia mogą prowadzić do spadku liczebności najcenniejszych gatunków, dlatego obowiązują regulacje dotyczące połowów. Wielu turystów zastanawia się też, czy w Jeziorze Ochrydzkim występują węże. Odpowiedź brzmi: tak, ale są to w większości gatunki niegroźne dla człowieka. Spotkanie z nimi to raczej ciekawostka przyrodnicza, jednak zdecydowanie należy zachować ostrożność. Plaże i kąpieliska, które warto odwiedzić Choć Jezioro Ochrydzkie jest znane z walorów historycznych i przyrodniczych, jego plaże stanowią dodatkowy atut regionu. Wokół jeziora można znaleźć zarówno tętniące życiem kąpieliska, jak i ciche, kameralne zatoczki. Najpopularniejsze plaże po stronie macedońskiej to: Plaża Kaneo – położona tuż pod cerkwią św. Jana, oferuje bajeczne widoki i krystaliczną wodę, Plaża Atlantik – oddalona od aglomeracji, zachwyca przyrodą i knajpkami, w których można spróbować pysznych dań z kuchni macedońskiej, Plaża Labino – kameralna i spokojna, idealna dla osób szukających ciszy. Po stronie albańskiej najbardziej znane są plaże w rejonie miejscowości Pogradec, gdzie woda jest cieplejsza, a dno piaszczyste. To także miejsce popularne wśród lokalnych turystów, z licznymi pensjonatami i tawernami serwującymi świeże ryby z jeziora. Atrakcje nad Jeziorem Ochrydzkim, które warto zobaczyć Oprócz plaż i kąpielisk, okolice Jeziora Ochrydzkiego oferują wiele miejsc, które zachwycą zarówno miłośników historii, jak i przyrody. W Ochrydzie warto odwiedzić: Twierdzę cara Samuela – z której rozciąga się panorama jeziora, Monastyr św. Nauma – klasztor położony tuż przy granicy z Albanią, który został założony przez św. Nauma Ochrydzkiego, Muzeum na wodzie Bay of Bones – rekonstrukcję prehistorycznej osady na palach z epoki brązu zwana Zatoką Kości. Po stronie albańskiej największą atrakcją jest miasto Pogradec, znane ze spokojnej atmosfery na plaży. W pobliżu warto odwiedzić Park Narodowy Drilon, gdzie źródła rzeki Drilon tworzą malowniczy krajobraz pełen zieleni i ptactwa. Region Ochrydu to także miejsce dla miłośników przyrody – górskie szlaki wokół jeziora prowadzą przez lasy i odsłaniają malownicze widoki na błękitną taflę wody. Takie połączenie bogatego dziedzictwa kulturowego z wyjątkową przyrodą sprawia, że Jezioro Ochrydzkie jest jednym z najbardziej niezwykłych miejsc na Bałkanach – idealnym zarówno dla odkrywców historii, jak i poszukiwaczy ciszy. Źródło: National Geographic Polska Nasza autorka Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
Jedno jezioro łączy trzy europejskie kraje. Niemcy nazywają je „swoim morzem”
Jezioro Bodeńskie to malowniczy akwen położony na styku Niemiec, Austrii i Szwajcarii. Łączy w sobie imponującą głębokość, rozległą powierzchnię i unikatowy system wodny, będący źródłem wody pitnej dla milionów mieszkańców. Jednak jego prawdziwy urok kryje się w różnorodności atrakcji: od wysp z zabytkowymi klasztorami i ogrodami kwiatowymi, przez urokliwe nadbrzeżne miasteczka, po setki kilometrów tras rowerowych i możliwości uprawiania sportów wodnych. Dzięki temu każdy, kto tu przybywa, może poczuć jednocześnie bliskość natury, smak lokalnej historii i przyjemność aktywnego wypoczynku.
Spis treści: Gdzie leży Jezioro Bodeńskie? Powierzchnia i głębokość Jeziora Bodeńskiego Turystyka nad Jeziorem Bodeńskim Jezioro Bodeńskie, znane także jako Jezioro Konstanckie, to jedno z najważniejszych i najbardziej malowniczych jezior Europy Środkowej. Położone jest u podnóża Alp, na pograniczu trzech krajów – Niemiec, Austrii i Szwajcarii. Większość jego linii brzegowej znajduje się po stronie niemieckiej, głównie w dawnym kraju związkowym Badenia-Wirtembergia, choć popularny odcinek z miasteczkiem Lindau należy do Bawarii. Fragment jeziora leży również po stronie austriackiej, w rejonie południowo-wschodniego krańca, natomiast reszta przynależy do Szwajcarii. Gdzie leży Jezioro Bodeńskie? Jezioro Bodeńskie stanowi nie tylko naturalną granicę między państwami, ale również istotny rezerwuar wody pitnej – dostarcza jej dla około 4,5 mln mieszkańców regionu. Rzeka Ren przepływa przez jezioro, łącząc jego różne części i nadając mu unikatowy charakter hydrologiczny. Jezioro dzieli się na trzy główne części: Obersee, czyli Górne Jezioro – największą część wschodnią; Untersee, czyli Dolne Jezioro – część zachodnią; Seerhein – czterokilometrowy odcinek będący częścią rzeki Ren, łączący Dolne Jezioro z resztą systemu. Nazwa „Bodeńskie” wywodzi się od wsi Bodman, jednej z najstarszych miejscowości położonej na zachodnim krańcu jeziora. W różnych językach europejskich funkcjonuje też określenie Jezioro Konstanckie (od miasta Konstancja, niem. Konstanz) – w ten sposób określają je m.in. Francuzi i Włosi. W materiałach niemieckich czasem można spotkać przydomek „szwabskie morze” (Schwäbisches Meer), wynikający z błędnej interpretacji starożytnych zapisów rzymskich, które odnosiły się do Bałtyku. Najważniejsze miasta nad Jeziorem Bodeńskim Brzegi Jeziora Bodeńskiego obfitują w malownicze miasta i miasteczka, które przyciągają turystów nie tylko urokliwym położeniem, ale też bogatą historią i architekturą. Po stronie niemieckiej największe znaczenie mają: Konstancja (Konstanz) – największe miasto nad jeziorem, słynące z zabytkowego starego miasta i katedry, Friedrichshafen – znane z muzeum Zeppelina i nadbrzeżnych atrakcji turystycznych, Lindau (Bodensee) – położone na wyspie miasto z charakterystyczną latarnią morską i malowniczym portem, Überlingen i Meersburg – mniejsze, ale bardzo urokliwe miasta z historycznymi zamkami i promenadami nad jeziorem. Po stronie szwajcarskiej warte odwiedzenia są: Kreuzlingen – sąsiad Konstancji, z pięknym dostępem do jeziora, Rorschach i Romanshorn – mniejsze miejscowości z nadbrzeżnymi promenadami i marinami. Natomiast po stronie austriackiej najważniejsza jest Bregencja (Bregenz), słynąca z Festiwalu Bregenz i imponującej sceny operowej nad wodą. Te miasta tworzą sieć atrakcji kulturalnych, sportowych i rekreacyjnych, które sprawiają, że Jezioro Bodeńskie jest popularnym kierunkiem turystycznym. Powierzchnia i głębokość Jeziora Bodeńskiego Jezioro Bodeńskie zachwyca swoimi rozmiarami i zróżnicowaną morfologią. Jego powierzchnia wynosi około 538,5 km², co czyni je trzecim pod względem wielkości jeziorem Europy Środkowej, po Balatonie na Węgrzech i Jeziorze Genewskim na granicy szwajcarsko-francuskiej. Długość linii brzegowej to aż 273 km, co daje wiele możliwości spacerów, wycieczek rowerowych i obserwacji przyrody. Głębokość jeziora osiąga maksymalnie 254 m, co klasyfikuje je jako głęboki akwen. Wysokość tafli wody wynosi 395,23 m n.p.m., a całkowite zasoby wodne oszacowano na 48 km³. Te parametry czynią z Jeziora Bodeńskiego nie tylko atrakcję krajobrazową, ale też istotny element systemu wodnego regionu, zarówno pod kątem ekologicznym, jak i gospodarczym. Na jeziorze znajduje się kilka wysp: Mainau, słynąca z ogrodów kwiatowych, Reichenau, z klasztorem wpisanym na listę UNESCO, Lindau, na której położone jest miasto o tej samej nazwie. Każda z wysp oferuje wyjątkowe atrakcje turystyczne, od spacerów po ogrodach po zwiedzanie zabytków i podziwianie panoramy Alp. Turystyka nad Jeziorem Bodeńskim Jezioro Bodeńskie jest popularnym miejscem wypoczynku i rekreacji wśród turystów z Niemiec, Austrii i Szwajcarii. Atrakcje turystyczne obejmują zarówno zwiedzanie miast i wysp, jak i aktywności na świeżym powietrzu. Wokół jeziora prowadzi długa, licząca około 260 km trasa rowerowa, w większości utwardzona i oddzielona od ruchu samochodowego. Trasa jest przeważnie płaska, co czyni ją odpowiednią dla rodzin i początkujących rowerzystów. Po drodze można zatrzymać się w urokliwych miasteczkach, skorzystać z lokalnych restauracji i kawiarni oraz podziwiać panoramę Alp Szwajcarskich, które w pogodny dzień tworzą niezwykłe tło krajobrazowe. Miłośnicy sportów wodnych znajdą tu szeroki wybór atrakcji – od żeglarstwa, przez kajakarstwo, po windsurfing i rejsy statkami pasażerskimi. Popularne są również spacery nad brzegiem, wędrówki po nadbrzeżnych promenadach oraz zwiedzanie licznych zabytków i muzeów. Jezioro Bodeńskie pełni także funkcję edukacyjną i ekologiczną. Rezerwuar wody pitnej dla milionów mieszkańców wymaga zachowania wysokiego standardu ochrony środowiska, co czyni region wzorem zrównoważonej turystyki. W praktyce oznacza to ograniczenia w niektórych strefach, ochronę przyrody przez organizacje pozarządowe (np. EuroNatur) i prowadzenie działań edukacyjnych dla odwiedzających. Dzięki zróżnicowanej ofercie, zarówno pod względem aktywności, jak i krajobrazów, Jezioro Bodeńskie pozostaje jednym z najchętniej odwiedzanych akwenów w Europie Środkowej. Turystów przyciąga tu połączenie natury, historii i kultury oraz komfortowa infrastruktura sprzyjająca aktywnemu wypoczynkowi. Nasza autorka Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
To wyjątkowe miasteczko jest Europejską Stolicą Nordic Walkingu. Teraz zostało także Cudem Polski
Miejscowość znana z nordic walkingu zyskała prestiżowe miano „Cudu Polski 2025”. Wyróżniony w województwie zachodniopomorskim Barlinek pokazuje, że połączenie pięknego położenia, historycznego klimatu i promowania aktywnego stylu życia to przepis na turystyczny sukces. To raj dla głodnych wrażeń.
Barlinek, malowniczo położone miasto w województwie zachodniopomorskim, od lat cieszy się renomą Europejskiej Stolicy Nordic Walkingu. W 2025 roku zyskało dodatkowe uznanie, zdobywając tytuł Cudu Polski w plebiscycie organizowanym przez „National Geographic Traveler”. To niekiedy niedoceniana przez turystów perła Pomorza Zachodniego. Nieodkryta perła pomorza zachodniego Jednym z największych atutów Barlinka jest Jezioro Barlineckie o powierzchni ponad 200 hektarów, stanowiące centrum turystyki wodnej w regionie. Wokół niego powstało wiele nowoczesnych ścieżek spacerowych i rowerowych, które pozwalają podziwiać piękne widoki. Jezioro to doskonałe miejsce do uprawiania sportów wodnych, takich jak żeglarstwo, kajakarstwo czy windsurfing. To nie wszystko – miejscowość otaczają malownicze lasy będące częścią Barlinecko-Gorzysławkiego Parku Krajobrazowego, idealne do obcowania z naturą. To także region kipiący historią: warto odwiedzić m. in. gotycki Kościół św. Jerzego – jeden z głównych punktów miasta – oraz liczne kamienice tworzące niepowtarzalny klimat w centrum. Dzięki wysiłkom władz udało się utrzymać średniowieczny charakter rynku, co zamienia każdy spacer w podróż do epoki minionych wieków. Charakterystycznym punktem miejscowości jest ponad 100-letnia fontanna Gęsiarka czy Pałacyk Cebulowy z 1908 roku. – To z pewnością zdecydowało, że staliśmy się nie tylko perełką Pomorza Zachodniego, ale i „Cudem” Pomorza Zachodniego – opowiada o wynikach plebiscytu „National Geographic Traveler” burmistrz Barlinka Bernarda Lewandowska. Europejska Stolica Nordic Walkingu Na Pomorzu Zachodnim co roku odbywają się Mistrzostwa Nordic Walking, których organizatorem po raz jedenasty w 2025 roku był właśnie Barlinek. Nie ma w tym nic dziwnego, ponieważ znajdziemy wokół niego 7 specjalnie oznakowanych tras o łącznej długości 54 km. Wiodą one wśród urokliwych jezior, więc uchodzą za najpiękniej położone na świecie. 13 września 2025 roku uczestnicy Mistrzostw, którymi byli zarówno zawodnicy z Polski, jak i z zagranicy, rywalizowali w czterech konkurencjach, w tym w Otwartych Mistrzostwach Polski Polskiej Federacji Nordic Walking ENWO na dystansie 5 km oraz w VII Mistrzostwach Europejskiej Stolicy Nordic Walking na tartanie. Barlinek jako Cud Polski 2025 W plebiscycie „Cuda Polski 2025” Barlinek zdobył tytuł w województwie zachodniopomorskim, pokonując inne nominowane lokalizacje. W internetowym głosowaniu oddano łącznie ok. 200 tys. głosów, a mieszkańcy i turyści z całej Polski wybrali 16 wyjątkowych miejsc – po jednym z każdego województwa. Barlinek zyskał uznanie jako miejsce łączące wypoczynek na łonie natury z odkrywaniem skarbów historycznych i kulturowych regionu. Z pewnością warto go odwiedzić: jeśli nie wybierając się na nordic walking czy żagle, to by chłonąć historyczny klimat pięknie położonej miejscowości. Sponsorem plebiscytu jest: Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Jezioro Jeziorak to prawdziwy skarb Warmii i Mazur. Jest najdłuższe w całej Polsce
Jezioro Jeziorak należy do najpiękniejszych i najbardziej rozpoznawalnych w Polsce. Zlokalizowane w obszarze ukształtowanego przez lodowiec Pojezierza Iławskiego, przyciąga turystów nie tylko bogactwem przyrody, ale także licznymi atrakcjami. Letnicy uwielbiają to miejsce, podobnie zresztą jak żeglarze i wędkarze. Jakie atrakcje skrywa słynny Jeziorak? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Wielkie jezioro w malowniczej krainie Jezioro, które wygląda jak rzeka Jezioro Jeziorak zachwyca wspaniałą przyrodą Jakie atrakcje oferuje jezioro Jeziorak? Jeziorak to prawdziwy klejnot na mapie polskich jezior, który dzięki swojemu pięknu i różnorodności zasłużenie uznawany jest za jeden z największych skarbów Warmii i Mazur. Jego urozmaicona linia brzegowa, pełna urokliwych, ukrytych zatoczek i malowniczych półwyspów, stanowi schronienie dla wspaniałej dzikiej przyrody, podobnie zresztą jak wyspy, które licznie wybijają się ponad lustro wody Jezioraka. Równie niezwykłe jest samo otoczenie jeziora, na które składają się bujne trzcinowiska, gęste lasy, łąki i pola. To wszystko czyni Jezioraka prawdziwą oazą spokoju i ostoją przyrody. Wielkie jezioro w malowniczej krainie Administracyjnie, lustro Jezioraka rozlewa się na obszarze powiatu iławskiego, w granicach Iławy, gminy wiejskiej Iława i gminy miejsko-wiejskiej Zalewo. W ujęciu fizycznogeograficznym, to okazałe jezioro rynnowe rozpościera się Równinie Iławskiej, zlokalizowanej na terenie makroregionu Pojezierza Iławskiego, który obejmuje niezwykle cenny przyrodniczo obszar. Część Zatoki Kraga znajduje się w granicach mezoregionu Pojezierza Dzierzgońsko-Morąskiego. Jeziorak jest najdłuższym i szóstym pod względem powierzchni jeziorem w Polsce. Mierzy aż 27,45 km długości, a jego powierzchnia, zależnie od źródła, wynosi od 31,5 do 34,6 kilometra kwadratowego. W najszerszym miejscu osiąga 2,4 kilometra. Maksymalna głębokość jeziora sięga 13 metrów, a średnia wynosi około 4,1 metra. Jezioro, które wygląda jak rzeka Ukształtowanie Jezioraka jest typowe dla jezior rynnowych. Długa, wąska oś biegnie z północy na południe. W środkowej części łamie się i zmienia kierunek na południowy wschód, a dalej – na południowy zachód. Widziane z lotu ptaka, wąskie jezioro z licznymi załamaniami wygląda jak rzeka. Linia brzegowa Jezioraka Linię brzegową jeziora przecinają liczne zatoki, półwyspy i cieśniny, które definiują jej „fiordowy” charakter. Brzegi w większości są wysokie i dość strome. Zachodni i częściowo wschodni porastają gęste lasy iglaste. Na pozostałym obszarze jezioro otaczają łąki, pola i mniejsze fragmenty lasu. Zatoki na Jezioraku: Zimny Kąt (zlokalizowana na południe od Siemian), Śmierdwy (zlokalizowana na wschód od zatoki Zimny Kąt), Sarnówek (zlokalizowana na zachód od Makowa), Widłągi (zlokalizowana na zachód od Makowa, wejście do niej prowadzi przez cieśninę Jażdżówki), Smolny Róg (zlokalizowana na północ od Makowa), Zatoka Kraga (zlokalizowana na zachód od Gubławek, na wysokości Siemian). Półwyspy na Jezioraku: Karpówka (zlokalizowany na południe od Jerzwałdu), Krzywy Róg (zlokalizowany na północ od wyspy Wielki Ostrów, po lewej stronie szlaku żeglarskiego prowadzącego z Iławy do Siemian), Wyspy na jeziorze Jeziorak Wyraźną pozostałością po działalności lądolodu są wyspy, którymi powierzchnia Jezioraka jest obficie upstrzona. Jest ich tam aż 16: Wielka Żuława – znajduje się w pobliżu południowych krańców jeziora. Administracyjnie należy do Iławy. To największa śródlądowa wyspa w Polsce. Jej powierzchnia to 82,4 ha; Wielki Bukowiec – druga największa wyspa na Jezioraku. Jest zlokalizowana w centralnej części akwenu. Ze stałym lądem jest połączona groblą, prowadzącą do wsi Wieprz; Zielony Ostrów – zlokalizowana w południowej części Jezioraka, w pobliżu Iławy; Kobiecy Ostrów – zlokalizowana w północnej części jeziora, w rejonie Zatoki Kraga; Rajka – w północnej części Jezioraka, przylega do północno-wschodniego cypla wyspy Czaplak; Lipowy Ostrów – zlokalizowana w południowej części jeziora, w sąsiedztwie Zielonego Ostrowa; Rybackie Kępy – to grupa kilku zalesionych wysepek, zlokalizowanych w północnej części jeziora; Duży Gierczak – w północno-zachodniej części Jezioraka; Mały Gierczak – w północno-zachodniej części Jezioraka, w pobliżu Dużego Gierczaka; Czaplak – w północnej części Jezioraka, na południowy zachód od zatoki Widłągi; Kępka – w północnej części jeziora, na wschód od wejścia do zatoki Widłągi; Wyspa Polajńska – w północnej odnodze jeziora; Mała Żuława – w południowej części jeziora, niedaleko Iławy; Wyspa Miłości – między Wielką Żuławą a zachodnim brzegiem jeziora; Wyspa Księdza – w centralnej części jeziora, niedaleko Jerzwałdu; Kuklina – w północnej części jeziora, na zachód od osady Polajny. Jezioro Jeziorak zachwyca wspaniałą przyrodą Brzegi Jezioraka obficie porastają rozległe pasy trzcin, szuwarów i turzycowisk, które są schronieniem dla wielu gatunków ptaków i ryb. Wokół akwenu dominują bory sosnowe i lasy mieszane, będące częścią Parku Krajobrazowego Pojezierza Iławskiego. W wodach jeziora żyje wiele gatunków ryb, w tym: szczupaki, liny, leszcze i sandacze. Według wielu wędkarzy, w całej Polsce próżno szukać lepszego miejsca do połowu tych ostatnich. W trzcinowiskach i na wyspach można zaobserwować liczne ptaki wodne, jak łabędzie nieme, czaple siwe, kormorany, perkozy i rybitwy. Pojawia się tam także bielik, czyli największy drapieżnik na polskim niebie. W lasach otaczających jezioro żyją sarny, dziki, lisy i kuny. W niektórych miejscach pojawia się także bóbr i wydra. Jakie atrakcje oferuje jezioro Jeziorak? Jeziorak jest rajem nie tylko dla wędkarzy i żeglarzy, ale także dla turystów. Wyspy jeziora są atrakcją samą w sobie. Można tam obcować z nienaruszoną przyrodą, a na niektórych, w tym na Wielkiej Żuławie, można znaleźć relikty średniowiecznego osadnictwa. Inne atrakcje Jezioraka to: bulwar spacerowy wytyczony wokół południowej części jeziora (Mały Jeziorak), port śródlądowy znajdujący się przy głównej części jeziora, znanej jako Duży Jeziorak, dwie plaże miejskie w Iławie: „Dzika” i „Prawdziwka”. W pobliżu warto zobaczyć: Siemiany, czyli niewielką, ale niezwykle nastrojową miejscowość, kościół pw. Przemienienia Pańskiego, czyli jeden z najcharakterystyczniejszych zabytków Iławy, neogotycki Dworzec Główny w Iławie. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Kisajno jest rajem dla żeglarzy, wędkarzy i ornitologów. To prawdziwa perła Wielkich Jezior Mazurskich
Kisajno należy do najbardziej rozpoznawalnych akwenów w Krainie Wielkich Jezior Mazurskich. Uwielbiają je amatorzy sportów wodnych, wędkarze, a także turyści, którzy szukają odpoczynku nad brzegami malowniczego jeziora. Gdzie znajduje się Kisajno? Jakie atrakcje zapewnia? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Część składowa drugiego największego jeziora w Polsce Charakterystyka jeziora Kisajno Kisajno zachwyca wspaniałą florą Świat fauny prezentuje się równie imponująco Atrakcje jeziora Kisajno Jezioro Kisajno cechuje się nie tylko wybitnymi walorami przyrodniczymi i krajobrazowymi, ale także rekreacyjnymi. Nic dziwnego, że należy do najchętniej odwiedzanych miejsc w Krainie Wielkich Jezior Mazurskich. Charakterystyczna nazwa akwenu w sposób bezpośredni nawiązuje do rybackiej przeszłości regionu – w języku staropruskim słowo „kis” oznacza „rybę”. Kiedyś tamtejsze bogactwo natury przyciągało rybaków, dziś jest niezwykle skutecznym wabikiem na turystów. Część składowa drugiego największego jeziora w Polsce Kraina Wielkich Jezior Mazurskich, czyli centralna część Pojezierza Mazurskiego, jest zdominowana przez jeziora rynnowe, wyrzeźbione przez lądolód skandynawski podczas zlodowacenia bałtyckiego. Pozostałością jego działalności są także liczne wzgórza morenowe i zagłębienia wytopiskowe. Znaczną część tego terenu obficie porastają lasy, w tym fragmenty Puszczy Piskiej. Właśnie w tej wspaniałej scenerii, w granicach gminy Giżycko w województwie warmińsko-mazurskim, rozpościera się wspaniałe jezioro Kisajno. Tak naprawdę nie mówimy tu o samodzielnym jeziorze, a o jednym z elementów kompleksu jezior, znanego pod nazwą Mamry. Na północy, szeroki, naturalny przesmyk łączy je z jeziorem Dargin. Z kolei z jeziorem Niegocin łączą je dwa kanały, które wychodzą z południowego brzegu. Mowa o Kanale Giżyckim (na wschodzie) i Kanale Piękna Góra (na zachodzie). Pierwszy przebiega przez centrum Giżycka, natomiast drugi prowadzi do jeziora Tajty i dalej Kanałem Niegocińskim wprost do Niegocina. Charakterystyka jeziora Kisajno Lustro wody jeziora Kisajno zajmuje powierzchnię 1896 ha. Maksymalna długość akwenu wynosi 8,5 km, a największa szerokość – 3 km. Głębokość maksymalna sięga 25 m, średnia – 8,4 m. Warto jednak zaznaczyć, że w okolicy wysp misy jeziornej, które są wierzchołkami pagórków polodowcowych, dno może opadać gwałtownie, osiągając lokalną głębokość do nawet 28 metrów. Charakterystyka linii brzegowej Linia brzegowa jeziora mierzy około 50 km długości i cechuje się urozmaiconym, nieregularnym kształtem. Brzegi są przeważnie niskie, miejscami porośnięte gęstymi szuwarami. W niektórych rejonach występują strome zbocza. Południowa część jeziora, na zachód od wysp, tworzy tzw. Łabędzi Szlak. Pod tą nazwą kryje się sieć wąskich przesmyków i zatoczek, które idealnie nadają się do pływania niewielką łódką lub kajakiem, z dala od głównego szlaku żeglownego. Wyspy jeziora Kisajno Istotnym elementem krajobrazu jeziora są wyspy. Wszystkie znajdują się w południowej części jeziora i są objęte ochroną w ramach rezerwatu przyrody „Wyspy na jeziorze Mamry i Kisajno”. Łącznie zajmują powierzchnię 122,9 ha. Najważniejsze z nich to: Duży Ostrów – największa wyspa na jeziorze Kisajno, której powierzchnia wynosi 123 ha. Jest zlokalizowana w pobliżu mostu drogowo-kolejowego w Giżycku. Ma nieregularny kształt i wraz z innymi wyspami na jeziorze tworzy malowniczy archipelag, przedzielający jego południową część; Górny Ostrów – zlokalizowana na północ od Dużego Ostrowa; Sosnowy Ostrów – zlokalizowana na zachód od Dużego Ostrowa, oddzielona od niego wąskim przesmykiem; Wielka Kiermuza – zlokalizowana na zachód od Dużego Ostrowa, oddzielona od niego płytkim, porośniętym trzcinami Przesmykiem Świętego Piotra. Kisajno zachwyca wspaniałą florą Roślinność jeziora jest niezwykle zróżnicowana i tworzy siedliska dla licznych gatunków zwierząt. Strefa przybrzeżna jest zdominowana przez szerokie pasy szuwarów, składające się przede wszystkim z trzciny, pałki wąskolistnej i sitowia. Pod powierzchnią wody rozciąga się gęsta roślinność zanurzona, w której najbardziej wyróżniają się gatunki takie jak moczarka kanadyjska, rzęsa trójrowkowa i osoka aloesowata. Szczególną wartością florystyczną cechują się wyspy na jeziorze. W obrębie rezerwatu, zidentyfikowano 12 zbiorowisk roślinnych, z czego największą powierzchnię zajmują olsy (z dominującą olsą czarną). Występują tam także lasy mieszane, w których można spotkać brzozy brodawkowate, dęby, lipy, świerki i sosny. Na Sosnowym Ostrowie występuje bór świeży. Obszar rezerwatu obfituje w rośliny chronione. Wśród nich należy wymienić gatunki takie jak: lilia złotogłów, storczyk plamisty, wawrzynek wilczełyko. Świat fauny prezentuje się równie imponująco Kisajno to prawdziwy raj dla wędkarzy. Można tam złowić piękne okazy szczupaka (w trzcinowiskach), sandacza (na głębszych partiach jeziora) i okonia (występują w niemal każdej części akwenu). Żyją tam również sumy, jazie i węgorze. Jak u siebie poczują się tam także ornitolodzy i amatorzy lubiący obserwować awifaunę. Wyspy i zarośla szuwarowe są kluczowymi siedliskami lęgowymi dla wielu ptaków wodno-błotnych. Na terenie rezerwatu stwierdzono występowanie ponad 110 gatunków ptaków. Gniazdują tam gatunki takie jak: kormoran, perkoz rdzawoszyi, kormoran, żuraw, błotniak stawowy. Można też zaobserwować tam czaplę siwą, łabędzia niemego i bociana czarnego, a nawet orlika krzykliwego i bielika. W okresie migracji, akwen staje się miejscem odpoczynku dla gęsi białoczelnych. W otoczeniu jeziora można natrafić na liczne ssaki, takie jak jelenie, sarny, łosie i dziki. Atrakcje jeziora Kisajno Kisajno należy do najintensywniej wykorzystywanych rekreacyjnie jezior w północnej części Krainy Wielkich Jezior Mazurskich. Jego północny obszar stanowi część ruchliwego szlaku żeglugowego, łączącego Giżycko ze Sztynortem i Węgorzewem. Z kolei na południu znajduje się wspomniany wcześniej Łabędzi Szlak. Nic więc dziwnego, że wokół jeziora rozwinęła się bogata infrastruktura, na którą składają się nie tylko porty i mariny, ale także ośrodki wypoczynkowe i restauracje. Pobyt nad jeziorem warto połączyć ze zwiedzaniem okolicy. W Giżycku znajduje się wspaniała zabytkowa wieża ciśnień, z której rozpościera się fantastyczny widok na jezioro Niegocin. Obowiązkowym punktem w planie wycieczki powinien stać się także XIV-wieczny zamek krzyżacki i Twierdza Boyen, wzniesiona na przesmyku pomiędzy jeziorami Niegocin i Kisajno. Miejscem wartym odwiedzenia jest też osada Piękna Góra. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Jezioro Płaskie: zagrożona ostoja przyrody w Parku Krajobrazowym Pojezierza Iławskiego
Województwo warmińsko-mazurskie skrywa wiele klejnotów natury. Jednym z nich jest Jezioro Płaskie, będące częścią dużo większego Jeziora Jeziorak. To teren Parku Krajobrazowego Pojezierza Iławskiego, a także obszar specjalnej ochrony ptaków Lasy Iławskie oraz specjalny obszar ochrony siedlisk Ostoja Iławska. Ten piękny i cichy akwen zmaga się jednak z dużym zagrożeniem: nielegalnym ruchem łodzi motorowych, z którym od lat walczą lokalne organizacje.
Spis treści: Jezioro w otoczeniu parku krajobrazowego Jezioro Płaskie zachwyca wspaniałą florą Jezioro Płaskie jest cennym siedliskiem dla wielu gatunków fauny Cisza i spokój Jeziora Płaskiego są zagrożone Kraina Warmii i Mazur słynie nie tylko z bogatej historii i unikatowej kultury, ale także (a może przede wszystkim) z wyjątkowej przyrody. Najcharakterystyczniejszym elementem tamtejszego krajobrazu są jeziora. Potoczna nazwa tego regionu – Kraina Tysiąca Jezior – wprowadza jednak błędną sugestię. W rzeczywistości dużych zbiorników wodnych jest tam trzykrotnie więcej. O prawdziwych kolosach, jak Śniardwy czy Mamry, słyszał każdy. Jezioro Płaskie znajduje się znacznie niżej w zestawieniu najbardziej rozpoznawalnych akwenów, jednak nie znaczy to, że nie jest warte uwagi. Przeciwnie. Jezioro w otoczeniu parku krajobrazowego W ujęciu administracyjnym, Jezioro Płaskie znajduje się w województwie warmińsko-mazurskim, w granicach powiatu iławskiego. Rozpościera się na terenie gminy Zalewo i stanowi północno-zachodnią część jeziora Jeziorak, z którym połączone jest dość szerokim przewężeniem. Nad jego brzegami znajdują się dwie miejscowości – wieś Jerzwałd i osada Likszany. W kontekście fizycznogeograficznym, Jezioro Płaskie jest zlokalizowane w najcenniejszej pod względem przyrodniczym, południowo-wschodniej części Pojezierza Iławskiego, na obszarze Równiny Iławskiej, w granicach powołanego w 1993 roku Parku Krajobrazowego Pojezierza Iławskiego, który swoimi granicami obejmuje aż 43 zbiorniki wodne o łącznej powierzchni przekraczające 6 tys. ha. Charakterystyka Jeziora Płaskiego Charakterystyczną cechą tego zbiornika jest jego nieregularny kształt. Jezioro o powierzchni ponad 620 ha wydłuża się na osi wschód-zachód. Linia brzegowa jest dobrze rozwinięta i urozmaicona, z niskimi i podmokłymi brzegami. Od południa i zachodu otaczają je lasy, a od wschodu – pola i łąki. Mówimy tu o dość płytkim akwenie. Średnia głębokość Jeziora Płaskiego to zaledwie 2,4 m, natomiast maksymalna – 5,7 m. Ponad lustro wody wybija się kilka wysp, z których największymi są: Stodółka, Leśny Ostrów, Wyspa Samotna, Dębowo, Lipówka, Sosnowo. Wyspy znacząco urozmaicają krajobraz jeziora, ale nie tylko. Są też ważnymi siedliskami tamtejszej fauny. Jezioro Płaskie zachwyca wspaniałą florą Otaczający jezioro kompleks leśny stanowi zbiór wspaniałych okazów flory i fauny. W tamtejszych lasach – sosnowych, bukowych i mieszanych – można natknąć się na wiele rzadkich gatunków roślin, takich jak: wawrzynek wilczełyko, podkolan zielonawy, podkolan biały, tysięcznik pospolity, orlik pospolity, rosiczka okrągłolistna. Jednym z najciekawszych tamtejszych gatunków jest lilia złotogłów, uznawana za jedną z najpiękniejszych roślin w polskiej florze. W naszym kraju najczęściej można spotkać ją w Sudetach i Karpatach. Na niżu występuje niezmiernie rzadko. Roślinność wodna i torfowiskowa jest reprezentowana przede wszystkim przez rogatka, rdestnicę, wywłócznika, trzcinę pospolitą, pałkę i oczeret. Jezioro Płaskie jest cennym siedliskiem dla wielu gatunków fauny Jezioro Płaskie jest wymieniane wśród najczystszych zbiorników wodnych w Polsce. W jego wodach żyje wiele gatunków ryb, co sprawia, że plasuje się wysoko na liście najpopularniejszych łowisk w województwie warmińsko-mazurskim. Można tam złapać na haczyk piękne okazy węgorza, sandacza, liny, płoci, leszcza, karasia, szczupaka, okonia, suma, miętusa i karpia. W lasach można natknąć się na liczne ssaki. Nie brakuje tam saren, jeleni, łosi, dzików, lisów, wydr, borsuków i bobrów. Zimą na terenie w pobliżu jeziora czasami pojawiają się wilki. Prawdziwym bogactwem tego obszaru są jednak awifauna. W całym Parku Krajobrazowym Pojezierza Iławskiego zidentyfikowano ponad 135 gatunków ptaków, z czego aż 116 podlega ochronie gatunkowej. To jednoznacznie dowodzi, jak cennym siedliskiem są okolice jeziora. Wśród występujących tam gatunków warto wymienić choćby kormorana, orlika krzykliwego, bielika, kanię rudą i myszołowa. Cisza i spokój Jeziora Płaskiego są zagrożone Te przyrodnicze atuty Jeziora Płaskiego są jednak zagrożone. Mimo, że jezioro nie figuruje w wykazie śródlądowych dróg wodnych, a ruch łodzi motorowych jest zakazany na mocy uchwały Sejmiku Województwa Warmońsko-Mazurskiego z 2022 roku, przepisy te są niestety łamane. Mimo wysiłków okolicznych mieszkańców i lokalnych organizacji by zachować spokój i ciszę na Jeziorze Płaskim, wciąż pojawiają się tam motorówki. Każdy turysta powinien zatem pamiętać: to obszar chroniony, objęty określonymi przepisami, których trzeba się trzymać. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Jakie atrakcje oferuje Skorzęcin? Jezioro Niedzięgiel jest wizytówką niewielkiej wsi
Wielkopolska obfituje w miejsca cechujące się wybitnymi walorami wypoczynkowymi. Jednym z najpopularniejszych jest niewielka wieś w powiecie gnieźnieńskim – Skorzęcin. Jezioro Niedzięgiel działa jak magnes na turystów szukających relaksu nad wodą i trudno się temu dziwić. Ten malowniczy zakątek oferuje wiele atrakcji.
Spis treści: Niedzięgiel to drugie największe jezioro w Wielkopolsce Wspaniała przyroda jest wizytówką tego miejsca Jakie atrakcje czekają na przyjezdnych? Skorzęcin to nie tylko jezioro Niedzięgiel Niewielki Skorzęcin jest oddalony od Poznania o około 80 km i o około 20 km od Gniezna. Tę urokliwą wieś zamieszkuje zaledwie 275 osób, a mimo to stała się jednym z najpopularniejszych kierunków turystycznych w Wielkopolsce. Swój sukces zawdzięcza wyjątkowej lokalizacji. Tuż za granicami Skorzęcina rozpościera się wspaniałe jezioro Niedzięgiel, zwane też Skorzęcińskim. Niedzięgiel to drugie największe jezioro w Wielkopolsce Jezioro Niedzięgiel rozpościera się w południowej części Pojezierza Wielkopolskiego, na obszarze Równiny Wrzesińskiej. Mierzy około 5,5 km długości, około 2 km szerokości (w najszerszym miejscu). Według różnych źródeł, zajmuje obszar o powierzchni 550,9, 602,5 lub 637,7 ha. Mówimy tu zatem o drugim największym jeziorze w Wielkopolsce. Większe jest tylko Jezioro Powidzkie, mierzące od 1035,9 do 1174,7 ha. Średnia głębokość Jeziora Skorzęcińskiego to 5,5 m, przy czym warto zaznaczyć, że w najgłębszych miejscach mierzy około 21,6 m. Linia brzegowa jeziora jest silnie rozwinięta i obfituje w zatoki i półwyspy. Ponad lustro wody wybija się zadrzewiona wyspa o powierzchni 3,6 ha. Kiedyś było ich pięć, ale pozostałe stały się częścią stałego lądu. Wynika to z faktu, że od około 30 lat poziom wody w jeziorze ulega obniżeniu. Właśnie stąd biorą się rozbieżności w kwestii powierzchni akwenu. Wspaniała przyroda jest wizytówką tego miejsca Mimo że jezioro Niedzięgiel jest jednym z najpopularniejszych kierunków turystycznych w Wielkopolsce, stanowi też idealny wybór dla wszystkich, którzy szukają ciszy i spokoju. Poza Skorzęcinem nad brzegami jeziora można spotkać przede wszystkim wędkarzy i tylko nielicznych przyjezdnych. Otoczenie jeziora jest zdominowane przez rozległe kompleksy leśne, na które składają się przede wszystkim bory sosnowe z domieszką świerków. Wzdłuż linii brzegowej świetnie rozwinęła się roślinność typowa dla siedlisk wodno-błotnych: trzcina pospolita, pałka i sitowie. Na bardziej podmokłych fragmentach brzegów występuje żabieniec babka wodna i tatarak. Tak bogate i różnorodne siedliska stanowią schronienie dla wielu gatunków zwierząt. W lasach można natknąć się na liczne ssaki: sarny, dziki, lisy i zające. Nie brakuje też mniejszych przedstawicieli tej gromady, jak choćby kun i jeży. Nad wodą można się natknąć na liczne gatunki ptaków, wśród których należy wymienić: łabędzia niemego, perkoza dwuczubego i czaplę siwą. W jeziorze żyją liczne gatunki ryb, w tym szczupaki, sandacze, okonie, leszcze i liny. Jakie atrakcje czekają na przyjezdnych? Większość ruchu turystycznego koncentruje się na ogromnej, świetnie zagospodarowanej plaży, rozpościerającej się na północno-wschodnim brzegu jeziora. Miejsca tam nie brakuje, a mimo to piaszczysty skrawek lądu rokrocznie jest tłumnie oblegany. Wygospodarowano tam miejsce na boisko do siatkówki i duży plac zabaw dla dzieci. Są wypożyczalnie sprzętu wodnego, ławki i długie molo spacerowe, czyli wszystko, co powinna oferować plaża, a nawet więcej, bo coś dla siebie znajdą tam także osoby chcące sprawdzić swoich sił w wakeboardingu. Za plażą znajduje się dobrze rozwinięta infrastruktura turystyczna. Nie brakuje tam ośrodków wypoczynkowych, pól namiotowych, barów, sklepów, restauracji i dyskotek. Latem odbywają się tam liczne imprezy plenerowe, koncerty i inne wydarzenia kulturalne. Trasy piesze i rowerowe Warto wspomnieć, że aktywny wypoczynek w Skorzęcinie nie ogranicza się wyłącznie do sportów plażowych i wodnych. W okolicy jest pod dostatkiem krótszych i dłuższych ścieżek dla piechurów i kolarzy. Trasy piesze: szlak zielony: ze Skorzęcina, przez Piłkę, Gaj, Krzyżówkę, Janowo Dolne, Dębówiec, do Dziadkowa; szlak czarny: 9-kilometrowa trasa do Piłki i z powrotem; leśny szlak ze Skorzęcina do Popielarzy i dalej do Ostrowitego Prymasowskiego. Trasy rowerowe: trasa dookoła jeziora Niedzięgiel: pętla mierzy około 25 km długości i z plaży w Skorzęcinie prowadzi przez Wylatkowo, Powidz i Wiekowo. Składa się z nawierzchni asfaltowej, gruntowej i szutrowej i jest odpowiednia nawet dla rowerzystów bez większego doświadczenia; pętla rowerowa „Urokliwe doliny”: mierzy około 28 kilometrów długości. Zaczyna się i kończy przy plaży. Prowadzi między innymi przez Skorzęcin Rybaki, Stary Gaj, Ostrowite Prymasowskie, Raszewo i Piłkę. Składa się przede wszystkim z odcinków gruntowych i szutrowych. Skorzęcin to nie tylko jezioro Niedzięgiel Jezioro Niedzięgiel jest wizytówką Skorzęcina. Warto jednak wspomnieć, że na północnych rubieżach wsi rozpościera się jeszcze jeden akwen. Mowa o Jeziorze Białym, znacznie mniejszym (bo zajmującym powierzchnię ok. 46 ha), ale równie urokliwym. Także tam można znaleźć dobrze rozwiniętą infrastrukturę turystyczną, ale to miejsce docenią przede wszystkim miłośnicy odpoczynku na łonie natury. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Morskie Oko – perła Tatr i jej niezwykła historia
Morskie Oko jest jednym z najbardziej znanych i malowniczych jezior w polskich Tatrach. Położone na wysokości 1395 m n.p.m. w Dolinie Rybiego Potoku, u stóp Mięguszowieckich Szczytów, stanowi prawdziwą wizytówkę Tatr i jeden z najchętniej odwiedzanych punktów turystycznych w całym regionie. Zajmuje powierzchnię niemal 33 ha, co czyni je drugim pod względem wielkości jeziorem w Tatrach zarówno pod względem powierzchni, jak i objętości wód. Jezioro wyróżnia się nie tylko urokliwym krajobrazem, ale także bogatą historią, różnorodną florą i fauną oraz legendami przekazywanymi przez pokolenia.
Spis treści: Historia własności Morskiego Oka Pomiary i batymetria Zasilanie i odpływ wód Otoczenie i schronisko nad Morskim Okiem Przyroda Morskiego Oka Morskie Oko w kulturze i legendach Morskie Oko jest jeziorem pochodzenia polodowcowego o charakterze karowo-morenowym. Wypełnia wydrążoną przez lodowce misę skalną, zwaną Kotłem Morskiego Oka. Jezioro ma owalny kształt, choć zaburzają go stożki usypiskowe u wylotu większych żlebów, takich jak Marchwiczny, Żabi czy Szeroki Żleb. Od południa jezioro otaczają masywne stożki piargowe, częściowo porośnięte kosodrzewiną, określane łącznie mianem Wielkiego Piargu. Dno Morskiego Oka jest zróżnicowane – przy brzegach zalegają głazy, niżej których występuje żwir i piasek. Poniżej 40 metrów znajduje się gruba na około kilkadziesiąt centymetrów warstwa ciemnego mułu z fragmentami roślinnymi i zwierzęcymi. Woda w Morskim Oku jest przejrzysta na 11–14 metrów. Ma zieloną barwę (IV stopień w skali Forela-Ulego) i występują tu wyraźnie oddzielone warstwy wody zróżnicowane pod względem temperatury, tzw. termokliny. Historia własności Morskiego Oka Morskie Oko to nie tylko najpiękniejsze jezioro Tatr, ale także miejsce o burzliwej historii. Pierwsze wzmianki o nim pojawiły się już w XVI wieku, a od XVII stulecia zaczęto regulować prawa do użytkowania jego otoczenia. W 1824 roku jezioro przeszło w ręce prywatne, a następnie stało się własnością Władysława Zamoyskiego. To właśnie on odegrał kluczową rolę w słynnym sporze granicznym z Węgrami, który rozstrzygnięto w 1902 r. na korzyść Galicji. Dzięki drodze Oswalda Balzera i pobudowaniu schroniska, Morskie Oko stało się ważnym celem turystów. Od 1933 r. jezioro należy do państwa polskiego. „Morskie Oko” jest tłumaczeniem z języka niemieckiego (Meeraugen), a wcześniej używana przez górali nazwa to Biały Staw. Inne historyczne określenia jeziora to Rybie Jezioro czy Rybi Staw. Pomiary i batymetria Morskie Oko to jedno z najlepiej poznanych jezior Tatr – jego pomiary prowadzone są od końca XVIII wieku. Pierwsze dane z 1787 r. wskazywały powierzchnię 32,02 ha, ale z czasem wyniki ulegały korektom. W 1879 r. Eugeniusz Klemens Dziewulski stworzył pierwszy plan batymetryczny, szacując powierzchnię na 30 ha i głębokość na 49,5 m. Kolejne badania z początku XX wieku oraz pomiary Wojskowego Instytutu Geograficznego z 1934 r. wykazały, że jezioro ma 34,93 ha i 50,8 m głębokości. Najnowsze analizy, wykorzystujące echosondy, precyzują obecne wymiary: powierzchnia to około 32,6–32,8 ha, a maksymalna głębokość 50,4–51,8 m. Choć dawniej uważano je za największe jezioro Tatr, obecnie wiadomo, że ustępuje pod względem powierzchni Wielkiemu Stawowi w Dolinie Pięciu Stawów Polskich – różnica wynosi około 1,5 ha. Zobacz też: Czy Morskie Oko przestanie zamarzać? Zasilanie i odpływ wód Morskie Oko zasilają dwa stałe potoki – Czarnostawiański oraz Mnichowy. Pierwszy potok spływa kaskadami Czarnostawiańskiej Siklawy, natomiast drugi tworzy Dwoistą Siklawę. Do Morskiego Oka wpływają także cieki okresowe, m.in. z Szerokiego i Marchwicznego Żlebu. Z jeziora wypływa Rybi Potok, który następnie rozlewa w kilka Rybich Stawków, takich jak Małe Morskie Oko, Żabie Oko oraz Małe Żabie Oko. Morskie Oko należy do nielicznych tatrzańskich jezior naturalnie zarybionych, zamieszkiwanych przez pstrągi, a dawniej również lipienie i troć wędrowną. Istnieją również historyczne wzmianki o obecności głowacza pręgopłetwego. Otoczenie i schronisko nad Morskim Okiem Od strony północy jezioro zamyka morena, na której stoi schronisko PTTK im. Stanisława Staszica. Budynek położony jest na wysokości 1405 m n.p.m. i jest jednym z najstarszych i najpiękniejszych schronisk w Tatrach. Obecne schronisko oraz stare, które pierwotnie było wozownią z 1890 r., są uznane za zabytki. Spod schroniska łatwo dostać się na szlaki prowadzące m.in. na Rysy, Szpiglasową Przełęcz oraz na Mięguszowiecką Przełęcz pod Chłopkiem. Powyżej Morskiego Oka, w kierunku południowym, znajduje się Czarny Staw pod Rysami, czyli drugie duże jezioro ulokowane w Dolinie Rybiego Potoku. Przyroda Morskiego Oka Wokół jeziora rozciągają się gęste zarośla kosodrzewiny, wśród których wyrastają okazałe limby. Na brzegach spotkać można wiele rzadkich w Polsce gatunków roślin, takich jak podejźrzon rutolistny, wełnianeczka alpejska, turzyca Lachenala, tojad kosmaty, turzyca skąpokwiatowa, bylica skalna, jastrzębiec włosisty, gnidosz Hacqueta, zimoziół północny czy świetlik bezostny. W wodach jeziora rozwijają się glony i rośliny naczyniowe, stanowiące podstawę planktonu zwierzęcego. Typowymi mieszkańcami są drobne skorupiaki – widłonogi, oczliki i rozwielitki. Przy brzegach powstają podwodne łąki, m.in. z rdestnicą Berchtolda. Dzięki naturalnemu zarybieniu akwen wyróżnia się na tle innych tatrzańskich jezior – jest siedliskiem pstrągów i kilku innych gatunków ryb. Morskie Oko w kulturze i legendach Morskie Oko od wieków pobudzało wyobraźnię i stało się przedmiotem wielu podań. Jedna z najbardziej znanych legend mówi o podziemnym połączeniu jeziora z Morzem Adriatyckim. Rzekomo świadczyły o tym przedmioty wyławiane z jego głębin, które miały pochodzić z zatopionych statków. Niezwykły krajobraz jeziora inspirował także artystów. Malowali je m.in. Walery Eljasz-Radzikowski i Leon Wyczółkowski, a poeci, tacy jak Teofil Lenartowicz, Wincenty Pol, Adam Asnyk czy Kazimierz Przerwa-Tetmajer, poświęcali mu wiersze pełne zachwytu. Tatry i samo jezioro pojawiały się również w twórczości muzyków, np. Zygmunta Noskowskiego. Morskie Oko stało się też symbolem patriotyzmu: po wygranym procesie granicznym Władysława Zamoyskiego śpiewano o nim na melodię Mazurka Dąbrowskiego. Dziś, obok bogatej tradycji literackiej i legend, jezioro cieszy się także międzynarodowym uznaniem – w 2014 roku „The Wall Street Journal” zaliczył je do pięciu najpiękniejszych akwenów świata. Nasza autorka Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Socjolożka z wykształcenia, od ponad dekady związana z marketingiem internetowym. Zawodowo od lat zgłębia tajniki SEO oraz storytellingu opartego na rzetelnych źródłach. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
Balaton – węgierskie morze i największe jezioro Europy Środkowej
Balaton znany jest dziś głównie jako turystyczny raj, w przeszłości pełnił także funkcję strategiczną i gospodarczą. Jezioro to nie tylko zachwyca swoją ogromną taflą wody, ale również wyjątkową historią kształtowania się krajobrazu. Balaton potrafił w przeszłości niemal całkowicie wysychać, by później ponownie się napełniać i osiągać poziom nawet o kilka metrów wyższy niż dziś. Dziś to nie tylko największe jezioro Europy Środkowej, lecz także symbol kultury węgierskiej i jedno z najważniejszych miejsc wypoczynkowych w całym regionie.
Spis treści: Alternatywne nazwy zbiornika Położenie węgierskiego morza Powierzchnia Balatonu Czy warto jechać nad Balaton? Balaton to największy śródlądowy akwen Europy Środkowej. Jego wiek szacuje się na około 20 tysięcy lat. Powstał w rowie tektonicznym, uformowanym w wyniku ruchów skorupy ziemskiej i wypiętrzania się Karpat. Pęknięcia w ziemi oraz procesy wulkaniczne sprawiły, że obniżenia terenu zaczęły gromadzić wodę, a lawa zastygająca na powierzchni stworzyła bazaltowe wzgórza, które do dziś otaczają północny brzeg jeziora. Dawniej Balaton nie miał stabilnego poziomu wody – w okresach suchych potrafił niemal całkowicie wysychać, by podczas wilgotniejszych epok ponownie się wypełniać. Dopiero erozja i nanoszenie osadów wyrównały jego dno, nadając mu obecny kształt. Dziś Balaton jest typowym jeziorem tektonicznym, charakteryzującym się znaczną długością i niewielką głębokością. Alternatywne nazwy zbiornika Choć w języku polskim i węgierskim używa się nazwy Balaton, jezioro znane jest pod różnymi określeniami. Po łacinie występuje jako Lacus Pelso, po niemiecku jako Plattensee, a w językach południowosłowiańskich – jako Blatno jezero lub Блатно Језеро. Rdzeń „blatno” w językach słowiańskich oznacza „błotne” – stąd polski odpowiednik: jezioro błotne. Nazwa niemiecka z kolei odnosi się do jego charakterystycznej cechy: płytkiej misy jeziornej. Węgrzy często nazywają Balaton swoim „morzem”, ponieważ kraj nie ma dostępu do wybrzeża morskiego, a rozległa tafla wody i turkusowy kolor jeziora budzą skojarzenia z nadmorskim krajobrazem. Położenie węgierskiego morza Balaton na Węgrzech znajduje się w południowo-zachodniej części kraju, około 80 kilometrów od Budapesztu. Leży na Nizinie Panońskiej, u stóp Lasu Bakońskiego, na terenie trzech komitatów (jednostka administracyjna na Węgrzech, która odpowiada polskiemu województwu). Jezioro ma imponującą długość 77 kilometrów i rozciąga się z południowego zachodu na północny wschód. W najszerszym miejscu liczy 14 km, a najwęższe, przy półwyspie Tihany, zaledwie 1,5 km. To właśnie tam zorganizowano przeprawę promową, łączącą dwa brzegi. Balaton otaczają różnorodne krajobrazy: łagodne wzgórza północne z winnicami, pełne energii kurorty południowe oraz mniejsze miejscowości turystyczne, w których można wypocząć w spokojniejszej atmosferze. Powierzchnia Balatonu Dane liczbowe robią wrażenie! Jezioro Balaton ma powierzchnię 592 km². Średnia głębokość wynosi 3,2 m, a maksymalna – 12,2 m w tzw. Studni Tihańskiej. Lustro wody położone jest na mniej więcej 104 m n.p.m. Warto jednak wiedzieć, że lato 2025 zapisało się w historii Balatonu z niechlubnym rekordem – średnia głębokość jeziora spadła poniżej metra już w czerwcu (jak dotąd zazwyczaj działo się tak dopiero w sierpniu). Więcej na ten temat przeczytasz w naszym artykule: Balaton się kurczy. „Węgierskie morze” zamienia się w kałużę. Z hydrologicznego punktu widzenia Balaton jest akwenem niemal bezodpływowym. Zasilają go liczne potoki, z których największy to rzeka Zala, a wodę odprowadza jedynie kanał i rzeka Sió, prowadząca wody do Dunaju. Ze względu na duże parowanie konieczne było wybudowanie systemu śluz, które regulują poziom jeziora. Woda Balatonu jest słodka, ale niezbyt przejrzysta. Rozpuszczone związki wapnia i magnezu nadają jej mlecznawy, jasny odcień. Przejrzystość waha się w granicach 0,5–0,7 m. Pomimo tego woda należy do czystych, co potwierdza obecność wrażliwych gatunków mięczaków oraz wysoka klasa jakości w kąpieliskach. Czy warto jechać nad Balaton? Balaton to jedno z najpopularniejszych miejsc wypoczynkowych na Węgrzech. Jest szczególnie chętnie wybierane przez turystów z Polski, Niemiec czy Czech. Sezon trwa od czerwca do sierpnia, a latem woda osiąga przyjemną temperaturę 23–25 °C. Nad Balatonem wiele atrakcji zasługuje na uwagę turystów, a do najpopularniejszych należą: kurorty południowe – Siófok, Zamárdi czy Balatonlelle to miejsca pełne życia, z plażami, restauracjami i imprezami. Siófok często nazywany jest „stolicą Balatonu” i słynie z szerokiej plaży oraz bogatego nocnego życia. winnice północnego brzegu – okolice Badacsony i Balatonfüred przyciągają amatorów wina i malowniczych krajobrazów. To tutaj można spróbować lokalnych trunków i podziwiać panoramę jeziora z bazaltowych wzgórz. Okolice te nie są tak popularne jak Tokajski Region Winiarski, ale z pewnością są równie warte uwagi! Półwysep Tihany – historyczne centrum z benedyktyńskim opactwem. To także jeden z najbardziej malowniczych punktów widokowych. sport i rekreacja – Balaton sprzyja żeglowaniu, kajakarstwu i windsurfingowi. Przy silnym wietrze na jeziorze tworzą się fale przypominające te morskie. Popularne są także rejsy statkami wycieczkowymi. przyroda i ptactwo wodne – od 2002 roku Balaton jest uznawany przez BirdLife International za ostoję ptaków IBA. Zimują tu gęsi i kaczki, a wśród cennych gatunków znajduje się narażona na wyginięcie głowienka zwyczajna. rodzinny wypoczynek – płytkie dno i ciepła woda sprawiają, że Balaton jest idealnym miejscem dla rodzin z dziećmi. Dlaczego Balaton Węgry to dobry kierunek podróży? Węgry nie mają dostępu do morza, dlatego Balaton pełni rolę „węgierskiego wybrzeża”. To idealne miejsce, w którym można połączyć wypoczynek nad wodą, zwiedzanie zabytków i degustację regionalnych win. Co ważne, miejscowości wokół jeziora są stosunkowo niewielkie i zwykle liczą od kilku do kilkunastu tysięcy mieszkańców, dzięki czemu łatwo tu poczuć spokojniejszą atmosferę niż w wielkich kurortach nadmorskich. Balaton to również doskonałe miejsce dla miłośników historii i geologii – można odkrywać pozostałości dawnych procesów wulkanicznych, tarasy abrazyjne i bazaltowe wzgórza, które stanowią charakterystyczny element panoramy. Niezależnie więc od tego, czy ktoś wybiera się tam dla plaż i kąpieli, degustacji win, czy obserwacji ptaków, Balaton oferuje unikatowe połączenie dbałości o przyrodę i turystykę. To jeden z tych akwenów, które warto zobaczyć przynajmniej raz w życiu – zarówno dla pięknych krajobrazów, jak i dla poczucia wyjątkowej atmosfery Węgier. Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Socjolożka z wykształcenia, od ponad dekady związana z marketingiem internetowym. Zawodowo od lat zgłębia tajniki SEO oraz storytellingu opartego na rzetelnych źródłach. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.