Jak wyhodować gigantyczną dynię? Naukowcy pomagają
Konkursy na największą dynię są coraz bardziej popularne na całym świecie, a za ich ojczyznę uznaje się Stany Zjednoczone. To tam co roku odbywają się zawody, podczas których rolnicy chwalą się największymi warzywami. W tym roku udział wziął w nich także naukowiec-hodowca Tony Scott, który zdradził swój sekret na wielką dynię.
Tony Scott, inżynier ze Stanu Nowy Jork, od 8 lat bierze udział w amerykańskich konkursach na największą dynię. Doszedł do wprawy – jego kolosalne owoce regularnie ważą około 900 kilogramów. Wraz z botanikami zdradza sekret na to, jak samemu wyhodować gigantyczne warzywa. Konkurs na największą dynię Zawody w wyhodowaniu największego warzywa stają coraz bardziej popularne na całym świecie, a ich kolebką są Stany Zjednoczone: za jeden z najbardziej popularnych konkursów uważa się Mistrzostwa Świata Safeway w Ważeniu Dyni, które odbywają się w Half Moon Bay w Kalifornii. To na nich w 2023 ustanowiono rekord świata w wielkości dyni, który wynosi zawrotne 1247 kilogramów. Wygrała dynia „Michael Jordan”. Również w Polsce takie zawody są popularne. W niedzielę 5 października dyniowe szaleństwo opanowało Grzybno podczas znanego Dnia Korbola. Rozstrzygnięto tradycyjny Konkurs Uprawy Dyni Olbrzymich, podczas którego największa dynia ważyła 256,6 kilograma. Warto dodać, że „korbol” to wielkopolska nazwa dyni. Rekordzistką Polski pozostaje „Dorotka” z II konkursu na największą dynię w Ogrodzie Botanicznym PAN w Powsinie, która ważyła zawrotne 907 kilogramów. Jak wyhodować ogromną dynię? Tony Scott uważa, że podstawą ogromnej dyni jest idealne nasiono. Hodowcy najczęściej wybierają te, które w przeszłości owocowały już wielkimi korbolami – według inżyniera najlepiej sprawdzają się nasiona dyni olbrzymiej Atlantic. Hodowca wie, co mówi. W tym roku jego dynia zajęła 3. miejsce w konkursie, licząc sobie 876 kilogramów. Reszta to już czysta nauka: chodzi o odpowiednie połączenie wody, składników odżywczych i pielęgnacji rośliny. Olbrzymie dynie potrafią pochłonąć setki litrów dziennie. Chociaż przeprowadzają fotosyntezę jak zwyczajne korbole, to ich wewnętrzny system rozprowadzania wody jest zdecydowanie bardziej solidny, dzięki czemu mogą pić więcej słodzonej wody i składników odżywczych, a przez to szybciej się rozwijać. Botanicy przypominają, że kluczowe jest również… usuwanie mniejszych dyni. Podczas rozrostu liści należy wycinać mniejsze owoce, żeby roślina mogła skupić się wyłącznie na o olbrzymim korbolu. Czemu wielkie dynie mają dziwny kształt? Ogromne dynie budzą podziw swoim rozmiarem, ale przyjmują specyficzne, „rozlane” kształty. Tak działa grawitacja – olbrzymy rosną szeroko, a nie wysoko. Grawitacja ciągnie je ku ziemi i przypominają asymetryczne, grudkowate naleśniki. Hodowcy dbają jednak o ich walory estetyczne. Scott przykrywa swój owoc w ciągu dnia plandeką, żeby słońce nie powodowało przebarwień, ale także nie czyniło jej zbyt szybko przejrzałą i twardą. Do podlewania takiego giganta potrzebne są specjalne zraszacze. Gigantyczne warzywa Nie tylko korbole mogą dorosnąć do tak pokaźnych rozmiarów – to cecha wszystkich dyniowatych, takich jak kabaczki, arbuzy czy ogórki. Wszystkie one mogą osiągnąć podobny poziom! Dynie jednak są bardzo masywne i wytrzymałe, a do tego kuszą swoim wyjątkowym kolorem, więc nic dziwnego, że stały się symbolem jesiennych jarmarków. Źródło: Phys.org Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Gdzie na wakacje w październiku? Te miejsca zachwycają pogodą i atmosferą
Jesień nie musi oznaczać końca podróży – przeciwnie, to czas, gdy wiele miejsc pokazuje swoje najpiękniejsze oblicze. Październik sprzyja spokojnym wyjazdom bez tłumów, a temperatury w wielu krajach wciąż pozwalają cieszyć się słońcem i kąpielami w morzu.
Październik to idealny moment, by na chwilę uciec od szarości i deszczu, które coraz częściej zaglądają w polskie okna. Gdy dni stają się krótsze, a poranki chłodniejsze, wielu z nas zaczyna marzyć o odrobinie słońca, spokoju i nowych wrażeń. To właśnie teraz, gdy letni tłum ucichł, a ceny są bardziej przyjazne, podróże nabierają wyjątkowego uroku. Jesienny urlop może stać się nie tylko sposobem na złapanie oddechu, lecz także okazją do doładowania energii i spojrzenia na świat z innej perspektywy – tej cieplejszej, bardziej spokojnej i pełnej koloru. Gdzie zatem warto wyjechać w październiku? Zapytaliśmy o to ekspertów z biura podróży Itaka. Riwiera Turecka jesienią – ciepły kierunek na październikowy wypoczynek Październik w Turcji to czas, gdy lato wciąż trwa, ale bez uciążliwych upałów i tłumów turystów. Eksperci zgodnie podkreślają, że to jeden z najlepszych momentów, by odwiedzić Riwierę Turecką, rozciągającą się wzdłuż wybrzeża Morza Śródziemnego i częściowo Morza Egejskiego. Region ten słynie z piaszczystych plaż, krystalicznej wody i znanych kurortów, takich jak Antalya, Alanya, Belek, Side, Bodrum czy Fethiye. – Październik to ostatni miesiąc letniego sezonu turystycznego, więc najpopularniejsze atrakcje są mniej zatłoczone, a warunki pogodowe pozostają idealne – zauważają przedstawiciele Itaki. Temperatury w ciągu dnia utrzymują się na poziomie 25–28°C, a morze wciąż ma przyjemne 20–26°C. To idealny czas zarówno na wypoczynek na plaży, jak i na zwiedzanie – od teatru rzymskiego i świątyni Apollina w Side po grobowce w Fethiye czy pozostałości Mauzoleum w Halikarnasie, jednego z siedmiu cudów świata w Bodrum. Jesienny wyjazd do Turcji to również doskonała okazja do spokojnych wycieczek objazdowych i udziału w lokalnych atrakcjach, które o tej porze roku można poznawać bez pośpiechu i w bardziej kameralnej atmosferze. Dlaczego październik to najlepszy moment na odkrywanie greckich wysp? Jesienny wyjazd do Grecji to doskonały sposób na połączenie odpoczynku z odkrywaniem śródziemnomorskiego stylu życia. Gdy letni gwar powoli cichnie, a temperatury wciąż utrzymują się na poziomie 20–25°C, greckie wyspy pokazują swoje łagodniejsze, bardziej autentyczne oblicze. Nagrzana po lecie woda w Morzu Śródziemnym ma średnio 23°C, co sprzyja zarówno plażowaniu, jak i rejsom po zatokach. Jak podkreśla Itaka, „październik jest znakomitym wyborem na wypoczynek na greckich wyspach, które z uwagi na wielką popularność w miesiącach wysokiego sezonu są zwykle pełne turystów z całego świata”. To najlepszy moment, by zobaczyć prawdziwą Grecję – bez pośpiechu i tłumów, za to w łagodnym świetle jesiennego słońca. Niższe ceny hoteli i spokojniejsza atmosfera pozwalają w pełni cieszyć się śródziemnomorskim rytmem życia: smakować lokalne potrawy w tawernach, spacerować wąskimi uliczkami nadmorskich miasteczek i odkrywać miejsca, w których – jak mawiają Grecy – czas płynie inaczej. Takie wyspy, jak Kreta, Rodos, Kos, Korfu czy Zakynthos zachwycają nie tylko piaszczystymi plażami i turkusową wodą, lecz także starożytnymi zabytkami i historią, którą najlepiej poznaje się właśnie teraz, gdy słońce grzeje łagodniej, a Grecja odzyskuje spokój po intensywnym lecie. Wyspy Kanaryjskie w październiku przyciągają łagodnym klimatem i słońcem Jesień to czas, gdy Wyspy Kanaryjskie odzyskują swój spokojniejszy rytm, a pogoda wciąż zachęca do wypoczynku. Jak podaje Itaka, „październik to bardzo dobry miesiąc na wyjazd na Wyspy Kanaryjskie. Z jednej strony to okres po szczycie sezonu letniego, z drugiej – przed rozpoczęciem sezonu zimowego”. W ciągu dnia temperatura sięga 25–26°C, a noce pozostają przyjemnie ciepłe, około 20–21°C, co sprzyja zarówno plażowaniu, jak i aktywnemu zwiedzaniu wysp. Najcieplejsza o tej porze roku jest Fuerteventura, znana z szerokich plaż i doskonałych warunków do windsurfingu oraz kitesurfingu. Na Teneryfie można połączyć relaks na plaży z pieszymi wędrówkami po wulkanicznych terenach Parku Narodowego Teide. Gran Canaria, La Palma i Lanzarote przyciągają różnorodnością – od zielonych dolin i klifów po surowe krajobrazy pól lawy. Mniejsza liczba turystów w kurortach i na szlakach sprawia, że można w pełni docenić uroki archipelagu: łagodny klimat, wyjątkową przyrodę i piękną pogodę, która niezmiennie sprzyja wypoczynkowi. Marsa Alam i Marsa Matrouh – dwa oblicza jesiennego Egiptu Egipt pozostaje popularnym kierunkiem przez cały rok, a jesienią podróżowanie staje się tam szczególnie przyjemne. Jak podkreśla biuro podróży, „październik jest dobrym wyborem dla tych, którzy lubią wysokie temperatury i gwarantowaną pogodę”. W tym okresie temperatura powietrza sięga 28–32°C, a Morze Czerwone i Morze Śródziemne pozostają wyjątkowo ciepłe, sprzyjając kąpielom, snorkelingowi i nurkowaniu. To również czas, gdy największe atrakcje kraju (od piramid w Gizie po świątynie w Luksorze) można zwiedzać w bardziej komfortowych warunkach, bez uciążliwych upałów i tłumów. Dla miłośników wypoczynku nad wodą szczególnie polecane są dwa egipskie kurorty: Marsa Alam i Marsa Matrouh. Pierwszy z nich, położony nad Morzem Czerwonym, słynie z krystalicznie czystej wody, spektakularnych raf koralowych i szerokich, piaszczystych plaż. Z kolei Marsa Matrouh, leżąca nad Morzem Śródziemnym, oferuje jedne z najpiękniejszych plaż w Egipcie oraz stanowi doskonałą bazę wypadową do zwiedzania Kairu i Aleksandrii. Zanzibar w październiku kusi egzotyką i łagodnym klimatem Zanzibar od lat pozostaje jednym z najbardziej pożądanych kierunków wśród miłośników egzotyki. Wyspa przyciąga rajskimi plażami, intensywnymi barwami i niepowtarzalną kulturą, a jej mieszkańcy słyną z gościnności i ciepła. Październik to okres, w którym wciąż panują doskonałe warunki do wypoczynku — to końcówka długiej pory suchej, a po sporadycznych, krótkich opadach szybko wraca słońce i bezchmurne niebo. „Po przelotnych, sporadycznych opadach można w pełni korzystać ze słonecznej pogody i wypoczynku na plaży” – czytamy w rekomendacji biura podróży. Relatywnie niższe temperatury, utrzymujące się w granicach 28–30°C, stanowią atut dla osób marzących o egzotycznej podróży, ale unikających ekstremalnych upałów. To doskonały moment, by odkryć Stone Town, historyczne serce wyspy wpisane na listę UNESCO, odwiedzić farmy przypraw, z których słynie Zanzibar, lub wybrać się na Prison Island, gdzie można zobaczyć olbrzymie żółwie. Dzięki łagodniejszej pogodzie i mniejszej liczbie turystów wyspa jesienią oferuje pełen słońca, spokojny wypoczynek w rytmie, który pozwala naprawdę się zrelaksować. Źródło: National Geographic Polska Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Pająki podróżują latając, nawet na setki kilometrów. I robią to właśnie teraz
Babie lato to nie tylko piękne zjawisko – to sposób, w jaki młode pająki kolonizują nowe tereny, unosząc się na delikatnych niciach. O znaczeniu tej strategii opowiada biolog, prof. Stanisław Czachorowski.
Ciepły jesienny dzień, specyficzne światło które zawdzięczamy coraz niższej pozycji Słońca na niebie i one – srebrne niteczki lecące przez przestrzeń w nieznanym kierunku. Babie lato, zjawisko budzące nostalgię i obecne nawet w wielkich dziełach sztuki, to tak naprawdę strategia przetrwania pająków. Na swoich leciutkich niciach młode pajączki potrafią pokonać setki kilometrów. O znaczeniu tego zjawiska opowiedział PAP ekspert, dr hab. Stanisław Czachorowski, entomolog, profesor Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego. Jak pająki latają? Sekret balonowania Jak wyjaśnia naukowiec, młode pająki przędą delikatne nici, wspinają się na rośliny i wykorzystując elektrostatykę oraz ruchy powietrza, unoszą się niczym na miniaturowych latawcach. Proces ten, zwany balonowaniem, pozwala im „latać” na wysokości nawet półtora kilometra i pokonywać setki kilometrów. To kluczowe dla zasiedlania nowych terenów. Na własnych nogach żaden pająk nie zaszedłby tak daleko. Ta forma zasiedlania ma fundamentalne znaczenie dla przetrwania gatunków, które to robią. Babie lato to zjawisko nie tylko jesienne Choć babie lato kojarzymy głównie z jesienią, tak naprawdę występuje od maja do października. Jesienią staje się jednak szczególnie widoczne – poranna rosa osiadająca na niciach sprawia, że błyszczą w słońcu, a niski kąt padania światła potęguje efekt. W tym czasie cykl rozwojowy wielu gatunków dobiega końca, więc młodych pająków szukających nowych siedlisk jest wyjątkowo dużo. Aeroplankton: życie unoszące się w powietrzu Dyspersja (rozprzestrzenianie się gatunków po świecie) nie jest zarezerwowana tylko dla pająków. To uniwersalny mechanizm w przyrodzie. Rośliny rozsiewają nasiona dzięki wiatrowi, wodzie czy zwierzętom, a pająki i inne bezkręgowce korzystają z ruchów powietrza. Organizmy unoszone w atmosferze określa się mianem aeroplanktonu, analogicznie do planktonu wodnego. Stanowią one źródło pokarmu dla owadożernych ptaków, takich jak jaskółki czy jerzyki. Babie lato to ewolucyjna konieczność W dzisiejszych, trudnych dla przyrody czasach zjawisko to nabiera szczególnego znaczenia. Działania człowieka przekształciły i „pofragmentowały” krajobraz bezpowrotnie. Drogi, miasta i inne bariery skutecznie izolują populacje małych zwierząt, niezdolnych do pokonania tak dużych przeszkód. Dla dużych gatunków buduje się przejścia czy tunele, ale dla drobnych pajączków jedyną szansą pozostaje lot na nici. Dzięki temu mogą zasiedlać nowe tereny i uciec z tych, które stają się zbyt nieprzyjazne. – Z ewolucyjnego punktu widzenia, jeśli chce się przetrwać, trzeba znaleźć nowe siedlisko, nowe miejsce do życia, i je skolonizować, bo środowisko w dłuższej perspektywie stale się zmienia – podkreśla prof. Czachorowski. Balonowanie to przywilej dostępny wyłącznie dla młodych, bardzo lekkich pająków, ważących ułamki miligrama. Choć wiąże się z ryzykiem, to osobniki które dotrą do nowych terenów, zyskują ewolucyjną przewagę. Dlatego babie lato, poza walorami estetycznymi, ma ogromne znaczenie biologiczne i ekologiczne. Źródło: Nauka w Polsce Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Plaże bez tłumów i tańsze loty? Tak wyglądają podróże we wrześniu. Oto miejsca, które zyskują po sezonie
We wrześniu podróże nabierają innego wymiaru – bez upałów i wakacyjnego tłoku, a z tańszymi lotami i spokojniejszą atmosferą. To idealny moment, by odkryć Grecję, Włochy czy bardziej egzotyczne zakątki, które po sezonie pokazują swoje najlepsze oblicze.
Spis treści: Greckie wyspy we wrześniu – słońce, morze i mniej turystów Wybrzeże Amalfi poza sezonem – plaże, zabytki i lokalne festiwale Jesień na Wyspach Kanaryjskich. Lanzarote w najlepszym wydaniu Dlaczego warto wybrać Wyspy Zielonego Przylądka na jesienny urlop? Wyspa, gdzie lato trwa cały rok. Egzotyka bez tłumów Wrzesień to czas, gdy podróże nabierają nowego wymiaru. Letnie upały łagodnieją, popularne szlaki pustoszeją, a zarówno przyroda, jak i miasta wracają do codziennego rytmu. To moment, w którym można poczuć autentyczny klimat odwiedzanych miejsc – od cichych plaż, przez regiony winiarskie w czasie zbiorów, po zabytkowe uliczki wolne od tłumu turystów. W które zakątki świata warto zatem wtedy wyruszyć? Greckie wyspy we wrześniu – słońce, morze i mniej turystów Wrzesień to jeden z najpiękniejszych momentów na odwiedzenie Grecji i jej wysp. Morze, nagrzane przez całe lato, ma idealną temperaturę do kąpieli, a klimat staje się przyjemniejszy – bez męczących upałów. To czas, gdy dzieci wracają do szkół, a popularne kurorty mogą odetchnąć po sezonowym oblężeniu. Plaże, tawerny i miasteczka nadal tętnią życiem, ale już bez wakacyjnego zgiełku. To idealna pora, by zobaczyć nie tylko słynne Mykonos czy Kos, ale również mniej znane wyspy, jak Sifnos czy Milos, gdzie błękitne kopuły kościołów, piaszczyste plaże i lokalna kuchnia tworzą atmosferę sprzyjającą prawdziwemu relaksowi. Atutem wrześniowych podróży są też niższe ceny biletów i noclegów – choć nadal warto rezerwować je z wyprzedzeniem, zwłaszcza w miejscach takich jak Santorini czy Rodos. Promy między wyspami kursują według letnich rozkładów aż do października, co sprzyja planowaniu krótkich rejsów między archipelagami. To także sezon lokalnych świąt i festiwali związanych z winobraniem i zbiorami oliwek – idealna okazja, by doświadczyć greckiej codzienności, tradycji i gościnności w jej najbardziej autentycznej odsłonie. Wybrzeże Amalfi poza sezonem – plaże, zabytki i lokalne festiwale We wrześniu włoskie Wybrzeże Amalfi nadal emanuje letnią atmosferą, ale bez wakacyjnego tłoku. Temperatury wahają się między 25 a 28°C, morze zaprasza do kąpieli, a spacery po Positano, Ravello czy Amalfi stają się spokojniejsze i znacznie przyjemniejsze. To świetny czas na degustację limoncello, odwiedziny w lokalnych manufakturach ceramiki czy rejs na Capri. Osobom pragnącym połączyć relaks z kulturą szczególnie poleca się Sorrento – miasto łączące plażowy klimat z bogatą historią. Zaledwie 13 km dalej znajduje się natomiast Cala Mitigliano, jedna z najpiękniejszych plaż w regionie z krystalicznie czystą wodą. Historyczne centrum Sorrento zachęca do spacerów, a XIV-wieczny Klasztor św. Franciszka to obowiązkowy punkt dla wielbicieli architektury. Co więcej, miłośnicy historii mogą udać się do oddalonych o godzinę drogi Pompejów, gdzie jesienne światło dodaje zwiedzaniu wyjątkowego uroku. Warto wiedzieć, że wrzesień to ostatni miesiąc, w którym promy pomiędzy Sorrento, Capri, Neapolem i Amalfi kursują według letnich rozkładów – bilety warto rezerwować z wyprzedzeniem, zwłaszcza w weekendy. Należy też pamiętać, że we włoskich miastach wrzesień to czas lokalnych wydarzeń i świąt (np. Festa di San Gennaro w Neapolu), które pozwalają lepiej poznać lokalną kulturę. Ceny noclegów zaczynają wtedy spadać, choć w miejscach takich jak Positano czy Capri nadal trzeba liczyć się z dużym zainteresowaniem. Jesień na Wyspach Kanaryjskich. Lanzarote w najlepszym wydaniu Lanzarote, jedna z najchętniej odwiedzanych Wysp Kanaryjskich, we wrześniu oferuje łagodny klimat, mniej turystów i dużo słońca. Temperatury utrzymują się między 26 a 29°C, a suche powietrze oraz morska bryza sprzyjają sprzyjają zarówno plażowaniu, jak i aktywnemu wypoczynkowi. Choć większość kurortów, które skupiają się przy Playa Blanca i Playa del Carmen, latem są pełne ludzi, to we wrześniu dają więcej przestrzeni i spokoju – bez kolejek, zgiełku i gwaru sezonowego tłumu. To także doskonały czas, by odkryć mniej znane zakątki wyspy. Wulkaniczne krajobrazy na północy Lanzarote tworzą spektakularny kontrast z bielonymi miasteczkami i turkusowym oceanem. Obowiązkowym punktem jest Park Narodowy Timanfaya, gdzie można podziwiać geotermalne zjawiska, a także Jameos del Agua, czyli system jaskiń połączony z artystyczną przestrzenią. Warto też odwiedzić punkt widokowy Mirador del Río z panoramą na wyspę La Graciosa. Lanzarote obsługuje bezpośrednie loty z wielu europejskich miast, a we wrześniu ich ceny są niższe niż w szczycie sezonu. Promy i transport publiczny kursują regularnie, ale dla większej swobody warto wypożyczyć samochód (drogi są dobrze utrzymane, a ruch niewielki). Poza głównymi kurortami należy rozważyć nocleg w mniejszych miejscowościach, takich jak Yaiza czy Haría – spokojniejszych, ale dobrze skomunikowanych z resztą wyspy. Dlaczego warto wybrać Wyspy Zielonego Przylądka na jesienny urlop? Na wrześniowy urlop dobre też są Wyspy Zielonego Przylądka – zwłaszcza dla tych, którzy szukają słońca, spokoju i niezwykłej przyrody bez konieczności lotu na drugi koniec świata. Położone u wybrzeży Afryki, oferują temperatury sięgające 30°C, a szafirowa woda i jasne, szerokie plaże – szczególnie na wyspie Sal – przypominają Karaiby, choć są znacznie mniej zatłoczone. Miłośnicy sportów wodnych mogą tu spróbować kitesurfingu lub windsurfingu – wybrzeże Santa Maria to mekka sportów wodnych. Z kolei aktywni turyści powinni odwiedzić górzystą wyspę Santo Antão, pełną plantacji trzciny cukrowej i zielonych dolin. W Santa Maria czy Mindelo życie natomiast toczy się w rytmie morny i kreolskiej gościnności – to idealne miejsca, by spróbować lokalnego rumu i świeżych owoców morza. Warto wiedzieć, że we wrześniu dostępne są bezpośrednie loty czarterowe z wielu europejskich miast. Sal i Boa Vista to najlepsze opcje na plażowy wypoczynek, natomiast górzyste wyspy warto odwiedzić promem lub lokalnym lotem. Wiza nie jest wymagana przy pobycie do 30 dni, a na miejscu obowiązuje waluta escudo (CVE), choć euro bywa akceptowane. Wyspa, gdzie lato trwa cały rok. Egzotyka bez tłumów Leżący na Oceanie Indyjskim Mauritius we wrześniu zachwyca idealną pogodą – temperatury utrzymują się między 24 a 27°C, wilgotność jest umiarkowana, a opady rzadkie. To końcówka lokalnej zimy, dlatego turystów jest mniej, a plaże i atrakcje znacznie spokojniejsze niż w sezonie. Wyspa oferuje znacznie więcej niż tylko pocztówkowe krajobrazy. Białe plaże i turkusowe laguny to doskonałe miejsce na wypoczynek, ale warto też wybrać się na wędrówkę przez tropikalny Park Narodowy Black River Gorges, zanurkować w krystalicznych wodach Blue Bay Marine Park lub popłynąć katamaranem wzdłuż wybrzeża. Równie wyjątkowa jest lokalna kultura – Mauritius to mieszanka wpływów afrykańskich, indyjskich, chińskich i europejskich. W stolicy, Port Louis, można odwiedzić kolorowe targi, skosztować przypraw, tropikalnych owoców i lokalnych przysmaków. Choć na wyspę nie ma bezpośrednich lotów z Polski, dogodne połączenie zapewniają m.in. Turkish Airlines i Emirates. Dla obywateli Polski wiza nie jest wymagana przy pobytach do 90 dni. Źródła: National Geographic Polska, Fabric Magazine, Rankomat Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Jesień pod żaglami w Chorwacji. Poza sezonem Adriatyk odsłania zupełnie nowe oblicze
Kiedy letni gwar cichnie, nad Adriatykiem zaczyna się zupełnie inny czas. Porty i zatoki kuszą ciszą i przestrzenią. Temperatura sprzyja dłuższym rejsom i zwiedzaniu urzekających miejsc. To idealny moment, by żeglować w rytmie morza, w spokoju odkrywać wyspy i cieszyć się smakiem lokalnej kuchni.
Chorwackie wybrzeże jest jak mozaika ułożona z ponad tysiąca wysp, przystani i zatok, w której każdy element ma swój własny rytm i smak. To miejsca, w których historia splata się z codziennym życiem, a żeglowanie jest czymś więcej niż sportem czy rozrywką – staje się sposobem na doświadczanie świata. Pełna łagodniejszego słońca jesień nadaje mu wyjątkowego charakteru. Rejsy między wyspami stają się podróżą w ciszy, którą zakłócić może jedynie plusk fal i krzyk mew. Komfort żeglowania Jesienią warunki na Adriatyku sprzyjają nie tylko żeglowaniu, ale też spokojnemu zwiedzaniu. Woda utrzymuje przyjemną temperaturę, co pozwala kąpać się jeszcze w październiku, a powietrze jest rześkie rano i ciepłe w ciągu dnia. Brak upałów ułatwia aktywność od rana do wieczora – można bez zmęczenia spacerować po nadmorskich miasteczkach, odkrywać ukryte zatoki czy wyruszać w dłuższe rejsy. Wyspy i miasta pełne historii Chorwackie wyspy i nadmorskie miasta skrywają historie sięgające starożytności. Korčula, według tradycji miejsce narodzin Marco Polo, zachwyca średniowieczną zabudową i układem ulic w kształcie rybiego szkieletu, który chronił mieszkańców przed wiatrem. Hvar przyciąga nie tylko słoneczną pogodą, ale też najstarszym w Europie teatrem publicznym i lawendowymi polami. Na wyspie Lošinj, zwanej Wyspą Witalności, panuje mikroklimat sprzyjający zdrowiu, a w tutejszym Muzeum Apoksyomenosa przechowywana jest starożytna grecka rzeźba wydobyta z morskich głębin. Vis i Lastovo przez lata były zamknięte dla turystów ze względu na strategiczne znaczenie – dziś można tu zobaczyć dawne bazy wojskowe, ukryte tunele i porty podziemne. Brač słynie z kamienia, z którego powstał m.in. Pałac Dioklecjana w Splicie oraz z pięknej plaży Zlatni Rat, zmieniającej kształt w zależności od kierunku fal. Smaki chorwackiego wybrzeża Kuchnia chorwackiego wybrzeża opiera się na świeżych, lokalnych składnikach. W Dalmacji dominują ryby i owoce morza – dorada, labraks, tuńczyk błękitnopłetwy, sardynki czy ośmiornice. Popularny jest brudet – gulasz rybny z pomidorami, oliwą i winem, podawany z polentą. Na wyspach, zwłaszcza na Braču i Pagu, ceniona jest jagnięcina o delikatnym smaku, wynikającym z wypasu na pastwiskach porośniętych ziołami. Na Istrii królują trufle, fuži (lokalny makaron) i sery owcze, a także oliwa z oliwek uznawana za jedną z najlepszych na świecie. W zatoce Kvarner warto spróbować tamtejszych krewetek, podawanych w prosty sposób z oliwą i czosnkiem. Do potraw serwuje się wina z lokalnych szczepów winorośli: Plavac Mali z półwyspu Pelješac, Pošip i Grk z Korčuli, Bogdanuša z Hvaru, Vugava z Visu, Malvazija z Istrii czy Žlahtina z Krku. Każdy region ma swoją specjalność, a jesienne rejsy pozwalają degustować je w lokalnych restauracjach, często prowadzonych przez rybaków. Park Narodowy Brijuni – historia i egzotyka Archipelag Brijuni u wybrzeży Istrii to zespół 14 wysp i wysepek, które łączą w sobie niezwykłe bogactwo przyrody z cennym dziedzictwem kulturowym. Największa z nich, Veliki Brijun, była zamieszkana już w czasach prehistorycznych, a w epoce rzymskiej stała się luksusową enklawą dla zamożnych mieszkańców Puli. Do dziś można tu zobaczyć ruiny imponujących rzymskich willi w zatoce Verige, resztki term, mozaiki podłogowe oraz fragmenty portu. W średniowieczu na wyspie w zatoce Dobrika wzniesiono castrum (rzymski obóz warowny), które przez stulecia pełniło funkcje obronne. Jednym z największych skarbów Brijuni jest liczące ponad 1600 lat drzewo oliwne, które wciąż owocuje. Współczesna historia wysp związana jest z Josipem Brozem Titą, który uczynił je swoją letnią rezydencją i gościł tu najważniejsze postaci XX wieku, m.in. królową Elżbietę II, Richarda Burtona, Sophię Loren czy Elizabeth Taylor. Brijuni to także unikatowy Park Safari, w którym obok rodzimych muflonów, jeleni i danieli żyją egzotyczne zebry, lamy, strusie, papugi oraz słoń indyjski. Zwiedzanie wysp możliwe jest pieszo, na rowerach, kolejką turystyczną lub pojazdem elektrycznym. Rejs z portu w miejscowości Fažana trwa zaledwie 15 minut. Park czynny jest przez cały rok, a jego oferta zmienia się w zależności od sezonu – wiosną zachwycają kwitnące ogrody, latem można uczestniczyć w wydarzeniach plenerowych, jesienią podziwiać spokojniejsze oblicze wysp, a zimą korzystać z wyjątkowego spokoju i braku turystów. Park Narodowy Kornati – labirynt wysp Park Narodowy Kornati obejmuje 89 wysp, wysepek i skał rozsianych na obszarze 217 kilometrów kwadratowych, co czyni go najbardziej zróżnicowaną grupą wysp w regionie Morza Śródziemnego. Surowy, skalisty krajobraz, niemal pozbawiony roślinności, kryje bogatą historię i niezwykłe formacje geologiczne. Jego najbardziej charakterystycznym elementem są „korony” – strome klify od strony otwartego morza. Najwyższa korona na wyspie Klobučar wznosi się na ponad 80 m, a najdłuższa na wyspie Mana ma 1350 m długości. Na Kornatach łatwo można znaleźć też ślady obecności człowieka sprzed wieków – twierdza Tureta z VI wieku, ruiny weneckiej fortyfikacji na wyspie Vela Panitula czy pozostałości rzymskich budowli. W kaplicy Matki Boskiej z Tarac co roku w pierwszą niedzielę lipca odbywa się natomiast tradycyjna pielgrzymka na łodziach, która gromadzi mieszkańców i żeglarzy z całej Dalmacji. Bardzo charakterystycznym elementem krajobrazu tego archipelagu są wniesione bez użycia zaprawy kamienne murki suhozid, które wyznaczały granice pastwisk i pól uprawnych. Ich łączna długość na wyspach archipelagu to około 330 kilometrów. Kornati to także raj dla nurków i miłośników snorkelingu – pod wodą żyje ponad 850 gatunków zwierząt i 350 gatunków alg, a przy odrobinie szczęścia można spotkać delfiny butlonose i żółwie karetty. Do parku można dotrzeć wyłącznie drogą morską – własnym jachtem (po wykupieniu biletu wstępu) lub w ramach zorganizowanych rejsów z portów w Szybeniku, Murterze czy Zadarze. Najlepszy czas na wizytę to wiosna i jesień, gdy pogoda jest łagodna, a turystów znacznie mniej niż w szczycie sezonu. Park Narodowy Mljet – zielone jeziora i legenda Odyseusza Mljet to najbardziej zielona wyspa Chorwacji, a jej północno-zachodnia część objęta jest ochroną jako park narodowy. Około 90% powierzchni pokrywają lasy sosny alpejskiej, a największą atrakcją są dwa słone jeziora – Veliko i Malo Jezero – połączone wąskim przesmykiem. Na środku Veliko Jezero znajduje się wyspa św. Marii z XII-wiecznym klasztorem benedyktynów, do którego kursują małe łodzie. Latem woda w jeziorach jest cieplejsza niż w otwartym morzu, co czyni je idealnym miejscem do kąpieli i kajakowania. Z punktu widokowego Montokuc rozciąga się panorama na Pelješac, Korčulę i Lastovo, a dojście zajmuje około 45 minut pieszo. W parku żyje wiele chronionych gatunków roślin i zwierząt, w tym endemiczne rośliny takie jak Centaurea ragusina, a w wodach jezior – jedno z największych na świecie skupisk koralowca Cladocora caespitosa. Poza granicami parku warto odwiedzić jaskinię Odyseusza w pobliżu wioski Babino Polje. Według legendy to tutaj grecki heros spędził siedem lat u boku nimfy Kalipso. Wejście do jaskini możliwe jest zarówno od strony morza, jak i stromą ścieżką z lądu. Na wschodnim krańcu wyspy leży Saplunara – zatoka z dwiema piaszczystymi plażami, Velika i Mala Saplunara, a na południu – odosobniona zatoka Blace, idealna na spokojny odpoczynek. Na Mljet można dopłynąć promem z Dubrownika lub z miejscowości Prapratno na półwyspie Pelješac. Park czynny jest przez cały rok, jednak najspokojniej jest tu wiosną i jesienią, kiedy temperatura sprzyja pieszym i rowerowym wycieczkom, a jeziora zachwycają kolorami. Jesienią na Adriatyku każdy rejs jest inny. Można bez pośpiechu odkrywać kolejne wyspy, cumować w małych portach, degustować lokalne potrawy i wina, a także poznawać historię tych miejsc. Od Istrii po Dubrownik, od Brijuni po Mljet – żegluga jesienią daje poczucie swobody. Warto się przekonać o tym samemu, szczególnie że do Chorwacji można bardzo łatwo i szybko dolecieć bezpośrednio z wielu lotnisk w Polsce. Więcej informacji o podróżowaniu po tym kraju znajduje się na stronie www.chorwacja.hr. Materiał promocyjny Chorwackiej Wspólnoty Turystycznej
Wysyp grzybów w całej Polsce. Ta mapa pokazuje, gdzie jest ich najwięcej
Tegoroczny wysyp grzybów w polskich lasach przerósł najśmielsze oczekiwania nawet najbardziej wytrawnych grzybiarzy. Gdzie zatem warto się wybrać na udane łowy? Dzięki tej mapie na pewno nie wrócisz z pustym koszykiem.
Spis treści: Wysyp grzybów – mapa Na tych terenach nie zbieraj grzybów W polskich lasach trwa jesienny wysyp grzybów. Mimo że przełom września i października przeważnie obfitował w duże zbiory, tegoroczny sezon przeszedł najśmielsze oczekiwania. Grzybiarze z całego kraju chętnie dzielą się za pośrednictwem mediów społecznościowych fotografiami znalezionych okazów i wskazują miejsca, do których warto się wybrać na udane łowy. Wysyp grzybów – mapa O tym, że czeka nas jesienny wysyp grzybów mówiło się od dobrych kilku tygodni. O cierpliwość do grzybiarzy apelował między innymi Marek Snowarski, znany grzyboznawca i twórca popularnego portalu grzyby.pl. Ceniony w środowisku ekspert jeszcze kilka dni temu zapewniał, że „wszystko idzie zgodnie z planem” i już niebawem rozpocznie się grzybowy „boom”. – Tego roku może być szczególnie obfity i w całym kraju. Przesłankami do tego jest, obok wilgoci, wygrzana gleba i brak większych (poza lokalnymi – Przedgórze Sudeckie, świętokrzyskie i inne lokalnie) letnich wysypów grzybów. Poczekamy do ostatniej dekady września i początku października, i sypnie – podkreślał w drugiej połowie września. Słowa doświadczonego mikologa okazały się prorocze. Od ponad tygodnia internet zalewa fala zdjęć z grzybobrania z różnych części Polski. Na wspomnianej chwilę wcześniej stronie grzyby.pl można na bieżąco śledzić, w których rejonach rośnie najwięcej „leśnych skarbów”. Wszystko za sprawą specjalnie przygotowanej mapy pokazującej stanu występowania grzybów jadalnych w kraju na podstawie doniesień grzybiarzy. Z aktualnie dostępnych danych wynika, że do domu z pełnymi koszami wracają mieszkańcy północnej i centralnej części Polski. Jak czytamy, rekordziści w godzinę potrafili uzbierać 80, a nawet 100 okazów prawdziwków, maślaków czy kurek. – Trochę niespodzianie (co do tempa) rozwinął się ten wysyp – w ciągu dosłownie 3–4 dni od zera do milionera, od kani do prawdziwków i pierwszych podgrzybków brunatnych. Po letnim wyposzczeniu masowo ruszyliśmy do lasów. To się odbiło już w drugim–trzecim dniu szczytu na zmniejszeniu wielkości zbiorów – tzw. efekt wyzbierania – zaznacza Snowarski, podkreślając jednocześnie, że „wysyp w północno-wschodniej Polsce mogą za tydzień lub dwa zakończyć większe przymrozki”. Na tych terenach nie zbieraj grzybów Jesienny wysyp spowodował, że Polacy tłumnie ruszyli z koszykami do lasów w poszukiwaniu najlepszych okazów. Niestety, jak ostrzega Główny Inspektor Sanitarny, mieszkańcom niektórych regionów kraju zaleca się, by zachowali szczególną ostrożność podczas grzybobrania lub całkowicie z niego zrezygnowali w trosce o swoje zdrowie, a nawet życie. – Nie zaleca się zbierania i spożywania grzybów rosnących na terenach, przez które przeszła powódź. Fala powodziowa niosła ze sobą różne zanieczyszczenia, które są łatwo wchłaniane przez te organizmy, więc razem z nimi możemy zjeść substancje – np. metale ciężkie – niebezpieczne dla zdrowia – zaznaczył Marek Waszczewski. O zachowanie szczególnej ostrożności zaapelowała również mykolog dr hab. Marta Wrzosek. Prof. Uniwersytetu Warszawskiego w rozmowie z „Nauką w Polsce” przyznała, że spożywanie grzybów z terenów popowodziowych może być niebezpieczne w skutkach. – Szczególnie unikajmy tych miejsc, które znajdują się poniżej czy w bezpośredniej bliskości miast czy miejscowości, w której zniszczone były stacje benzynowe, zalane samochody czy magazyny ze związkami chemicznymi. Te niebezpieczne dla zdrowia związki najprawdopodobniej nie rozłożyły się, ale sukcesywnie są wchłaniane przez grzyby, które mogą być stać się ich rezerwuarem i źródłem zatruć – twierdzi. I dodaje, że grzyby akumulują niektóre związki metaliczne i niemetaliczne. – Związkiem, którego się spodziewamy w grzybach, jest np. selen. Grzyby są polecane w diecie jako suplementy tego pierwiastka pełniącego w organizmie funkcję antyoksydacyjną. Łatwość wchłaniania substancji przez grzybnię oznacza jednak również to, że grzyby mogą akumulować też inne związki – w tym szkodliwe dla człowieka metale ciężkie albo związki ropopochodne. Jeśli w najbliższym czasie wybierasz się na grzybobranie, zachowaj szczególne środki ostrożności – oto 7 zasad, których każdy grzybiarz powinien przestrzegać. W przypadku, gdy nie masz pewności, czy znalezione przez ciebie grzyb jest jadalny, nie zrywaj go lub skorzystaj z bezpłatnej porady klasyfikatora grzybów lub grzyboznawcy, którą oferują regionalne stacje sanitarno-epidemiologiczne. Źródła: gov.pl, grzyby.pl, wydarzenia.interia.pl, naukawpolsce.pl, National Geographic Traveler. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Florencja po sezonie ma wyjątkowy urok. Dlaczego warto odwiedzić stolicę Toskanii jesienią?
Stolica Toskanii przyciąga turystów jak magnes. Większość wybiera się tam jednak latem. Błąd! Florencja jesienią jest bardziej przyjazna turystom.
W tym artykule: Florencja bez upałów i tłoku Co zobaczyć we Florencji Florencja – dojazd i zakwaterowanie Co zjeść we Florencji i Bolonii Florencja przyciąga klimatem i niezwykłymi zbiorami sztuki, zwłaszcza renesansowej. Jednak ten klimat bywa uciążliwy latem. I kosztowny – zwiedzanie Florencji nie jest tanie. Dlatego warto odwiedzić stolicę Toskanii po sezonie i rozważnie wybrać interesujące nas atrakcje. Oto Florencja w listopadzie. Florencja bez upałów i tłoku Owszem, listopad to we Florencji pora deszczowa. Nie obejdzie się bez parasola i porządnych butów. Ale temperatury są przyjemne, kilkunastostopniowe. Nie grożą nam ani letnie upały, ani polskie przymrozki. To sprawia, że zwiedzanie staje się przyjemnością. Trzeba tylko trafić na dobrą pogodę, jeśli planujemy np. wejście na kopułę katedry Santa Maria del Fiore (Duomo) lub Dzwonnicę Giotta. Druga zaleta to o wiele mniejsza liczba turystów we Włoszech. Przynajmniej w dni robocze, bo weekendy bywają jeszcze tłoczne. Nie ma wielkich kolejek do kas czy wejścia do atrakcji. Można dość łatwo znaleźć miejsce w restauracji czy kawiarni. Tylko bilety do najbardziej popularnych miejsc – Galeria Uffizi, kopuła katedry, Palazzo Vecchio – warto kupić wcześniej przez internet. Co zobaczyć we Florencji Miasto jest pełne zabytków i dzieł sztuki, przede wszystkim renesansu i baroku. Na co warto zwrócić uwagę? Nie za wszystkie atrakcje trzeba płacić. Koniec „wojny dzwonów” we Florencji. Ksiądz dostał grzywnę 2 tys. euro Włosi mieszkający w pobliżu kościoła Santa Maria a Coverciano we Florencji byli zmęczeni zbyt częstym biciem dzwonów. Po latach udało im się wygrać walkę o ciszę. Darmowe atrakcje we Florencji Spacery ciasnymi uliczkami, po placach Piazza del Duomo czy Piazza della Signoria, mostem Ponte Vecchio, podziwianie fasady katedry. Oblate Cafeteria – niełatwo tu trafić, ale warto dla pięknego widoku na kopułę katedry. Oraz żeby wypić espresso, rzecz jasna. Zwiedzanie wnętrza Santa Maria del Fiore – trzeba odczekać swoje w kolejce, ale potem można podziwiać z dołu ogrom Duomo. Bazylika Santissima Annunziata – piękny, barokowy kościół. Przy wejściu znany Fresk Zwiastowania. Bazylika Santo Spirito – kościół projektu Brunelleschiego, w środku piękne obrazy. Płatne atrakcje we Florencji Brunelleschi Pass – łączony bilet na atrakcje związane z katedrą: m.in. wejście na kopułę Santa Maria del Fiore (o wyznaczonej godzinie – można obejrzeć słynne freski z bliska) i Dzwonnicę Giotta (warto spytać obsługę, kiedy tam się pojawić – kolejki bywają długie), zwiedzanie Baptysterium oraz wizytę w muzeum dell’Opera del Duomo. Dwie pierwsze atrakcje lepiej rozdzielić na dwa osobne dni – wspinaczka bywa męcząca. Ale te widoki! Kaplica Medyceuszów przy kościele San Lorenzo – dzieło Michała Anioła i Vasariego. Wspaniałe malowidła na kopule, zdobienia ścian i rzeźby. Plus sekretny pokój Michała Anioła ze szkicami na ścianach. Galeria Uffizi – światowej sławy galeria sztuki. Botticelli, Michał Anioł, Leonardo da Vinci, Rafael, Cranach, Tycjan, Dürer, Rubens, Caravaggio... Jeśli macie czas (i pieniądze), rozłóżcie zwiedzanie na dwa dni. Palazzo Vecchio – dawna siedziba rady miejskiej. Wrażenie robi tu zwłaszcza ogromna Izba Pięciuset (Salone dei Cinquecento) z majestatycznymi freskami i rzeźbami. Palazzo Davanzati – dobrze zachowana rezydencja kupiecka. Uwagę zwraca wystrój wnętrz i oryginalne wyposażenie. Kościół Santa Croce – najbardziej słynie z fresków Giotta i nagromadzenia grobowców znanych ludzi: m.in. Michała Anioła, Galileusza, Dantego, Marconiego, Rossiniego czy Fermiego. Florencja – dojazd i zakwaterowanie Jak dojechać z Polski do Florencji? Do Florencji nie można obecnie dolecieć bezpośrednio z Polski. Można natomiast dostać się tanimi liniami do Bolonii i tam ewentualnie przenocować. Z lotniska na dworzec kolejowy jeździ kolejka jednoszynowa Marconi Express. Z Bolonii (Bologna Centrale) do Florencji (Firenze Santa Maria Novella) kursują szybkie pociągi. Bilety można kupić przez serwis Trainline. Dojazd zajmuje niecałe 40 minut. Niestety, większość trasy przebiega w tunelach, więc na widoki z okien nie ma co liczyć. Gdzie się zatrzymać w Bolonii i Florencji? FlyOn Hotel – położony niedaleko lotniska w Bolonii. Rano i wieczorem kursuje tu darmowy bus. Przyzwoity standard. Uwaga – przez drzwi frontowe wchodzimy nie na parter, lecz na czwarte piętro budynku. Hotel San Lorenzo – skromny i niedrogi, z sympatyczną obsługą. Świetna lokalizacja – tuż obok florenckiego Mercato Centrale. I w zasięgu spaceru od głównych atrakcji Florencji czy stacji kolejowej. Co zjeść we Florencji i Bolonii Warto wybierać mniejsze restauracje i bary, nienastawione na turystów. A szczególnie te popularne wśród miejscowych. Kilka propozycji we Florencji: Toskania - Dolce Vita podróżnika. Tylko jak to zrobić taniej? Wielka popularność Toskanii sprawiła, że tamtejsze ceny przyprawiają o zawrót głowy bardziej niż jej niezaprzeczalne piękno. Na szczęście Traveler ma już na to własną kurację Mercato Centrale – hala targowa z wieloma punktami gastronomicznymi. Na parterze można zrobić zakupy i napić się kawy w Bambi Caffè. Na piętrze jest food hall z wielkim wyborem jedzenia i picia. Każdy znajdzie coś dla siebie. Osteria Buongustai – niewielka, rodzinna jadłodajnia z domową kuchnią. Parę kroków od katedry oraz Piazza della Signoria, ale nieoblegana przez turystów. Miejscowi często kupują tu na wynos. Zacne panini, carbonara, rostbef i risotto. La Cucina del Ghianda – przytulna restauracja niedaleko Santa Croce, najczęściej pełna Włochów. I nic dziwnego. Jedzenie ma tu przystępne ceny i najwyższą jakość. Szczególnie warta uwagi jest pancia di vitello arrotolata al forno, czyli pieczona rolada z mostka cielęcego oraz „morskie” risotto. SimBIOsi Organic Cafe – tu też można wpaść na małą czarną. I ewentualnie coś słodkiego. I dwa miejsca w Bolonii: Mortadella Shop – jeden z wielu takich sklepów w Bolonii. Ten akurat jest blisko dworca kolejowego. Trzeba spróbować kanapek ze świeżutką, cienko krojoną mortadelą. Marsalino – tu warto dotrzeć, odbijając od głównych szlaków. Współwłaścicielem lokalu jest Polak. Miejscowi często wpadają tu tylko posiedzieć i coś wypić. Albo zjeść obłędnie dobre makarony: tagliatelle al ragu (to odpowiednik tego, co znamy jako makaron z sosem bolognese) oraz chitarra alla gricia (z serem i guanciale). Nasz ekspert Jan Stradowski Redaktor prowadzący serwisu www.national-geographic.pl, z wykształcenia lekarz, z zamiłowania biolog i przyrodnik. W Radiu TOK FM prowadzi audycję „Człowiek 2.0”. Więcej: www.stradowski.net
Jesień w Polsce. Oto 10 miejsc, które warto odwiedzić wraz z zakończeniem lata
Jesień w Polsce kojarzy się przede wszystkim ze spadającymi liśćmi z drzew, częstymi opadami deszczu, krótszymi dniami i chłodniejszymi wieczorami. Są jednak miejsca w kraju, które właśnie o tej porze roku mają swoją wyjątkową magię.
W tym artykule: Rezerwat Przyrody Kręgi Kamienne w Odrach Muzeum Mydła i Brudu w Bydgoszczy Zamek Krzyżtopór w Ujeździe Rezerwat Przyrody Sine Wiry w Bieszczadach Badawczo-Szkoleniowy Ośrodek Manewrowania Statkami w Kamionce Kompleks „Riese” Skamieniałe Miasto w Ciężkowicach Winnica Adoria w Zachowicach Zabytkowa Kopalnia Srebra w Tarnowskich Górach Farma dyń w Powsinie Jesień w Polsce nie musi oznaczać wyłącznie wieczorów spędzonych pod kocem z kubkiem gorącej herbaty w ręku. Poniżej prezentujemy 10 miejsc z całego kraju, do których warto zawitać wraz z początkiem przedostatniej pory roku. Rezerwat Przyrody Kręgi Kamienne w Odrach Odry to wieś w Borach Tucholskich koło Czerska. W pobliżu znajduje się rezerwat „Kamienne kręgi”. To największe w Polsce skupisko takich obiektów. Rezerwat leży na prawym brzegu Wdy. Kręgi mają od 15 do 33 m średnicy. W każdym jest od 16 do 29 kamieni, wystających z ziemi na 20–70 cm. W rezerwacie są także kurhany. W kręgach i kurhanach odkryto ponad 600 grobów z I i II w. n.e. Od 15 września 1958 r. teren jest prawnie chronionym rezerwatem przyrody – nie tylko dla zachowania obiektu archeologicznego, ale również dla ochrony ponad 86 gatunków porostów (zwykle rosnących tylko na terenach wysokogórskich), które odkryto na 300 głazach. Muzeum Mydła i Brudu w Bydgoszczy Nic tak się człowieka nie ima jak brud. Nic więc dziwnego, że od wieków człowiek z nim walczy, np. mydłem. W Bydgoszczy powstał obiekt upamiętniający setki potyczek człowieka z brudem. Muzeum Mydła i Brudu, bo o nim mowa, jest jedynym takim w Europie. Można w nim zobaczyć średniowieczną łaźnię, wejść do drewnianej balii lub poczuć się jak w XIX-wiecznym pokoju kąpielowym. Przewodnik oprowadza w specjalnym stroju, opowiada ciekawostki związane z „historią brudu" (m.in. o tym, kiedy i z czego zrobiono pierwsze mydło, jaki był stosunek do higieny w starożytności, średniowieczu i epoce nowożytnej). Na miejscu można też samemu zrobić mydło. Muzeum znajduje się w Bydgoszczy przy ul. Długiej. Jest czynne od 10 do 18. Na wizytę zarezerwuj około 60 min. Najciekawsze muzea w Polsce. Już nie musisz szukać! Najciekawsze muzea w Polsce udowadniają, że dzięki różnorodności i niebanalnemu podejściu do tematu potrafią przyciągnąć tłumy zwiedzających. Na które z nich szczególnie warto zwróc... Zamek Krzyżtopór w Ujeździe 15 km na południowy zachód od Opatowa (województwo świętokrzyskie) stoi zamek. Nie byle jaki – największy. Budowę rozpoczęto w 1627 r. I aż do 1682 r., kiedy powstał we Francji pałac wersalski, była to największa tego typu budowla. Jeśli wierzyć legendom, pilnuje jej sam diabeł. Opowieść przekazywana od wieków z ust do ust mówi o olbrzymich skarbach ukrytych w komnacie za trzema parami drzwi. Pierwsze są żelazne, drugie dębowe, a trzecie jesionowe. Skarbu pilnuje diabeł, który za tym, kto ośmieli się przekroczyć próg, zatrzaskuje wrota. Na zawsze. Rezerwat Przyrody Sine Wiry w Bieszczadach Bieszczady są piękne o każdej porze roku, ale najpiękniejsze są właśnie jesienią. Proponujemy odwiedzenie Sinych Wirów, czyli rezerwatu krajobrazowego. Znajduje się na terenach dawnych wsi: Łuh, Zawój i Polanki. Przypada na niego kilkukilometrowy odcinek rzeki Wetliny i południowe stoki wzgórza Połoma (776 m n.p.m.) porośnięte głównie lasem bukowo-jodłowym. Najbardziej charakterystyczną, jedną z najpiękniejszych i najłatwiej dla turysty dostępnych części rezerwatu jest przełom Wetliny przebijającej się przez liczne progi skalne u stóp Połomy. Dotrzeć do Sinych Wirów można z drogi łączącej Bukowiec nad Zalewem Solińskim – gdzie wpada do niego Solinka – z Dołżycą koło Cisnej. Wyruszając z Bukowca, warto w znajdującej się po drodze wsi Terka zobaczyć murowaną dzwonnicę z XIX w. i dawny przycerkiewny cmentarz. Jesień w górach. Poznaj 10 najlepszych szlaków, na które warto wyruszyć w tym okresie Jesień w górach często okazuje się strzałem w dziesiątkę. Bo choć pogoda nie zawsze w tym czasie rozpieszcza, chętnych na zdobywanie kolejnych szlaków nie brakuje. Badawczo-Szkoleniowy Ośrodek Manewrowania Statkami w Kamionce To ewenement. Wybudowany nieopodal Iławy Badawczo-Szkoleniowy Ośrodek Manewrowania Statkami jest jedną z niewielu takich instytucji na świecie. Opiekuje się nim Fundacja Bezpieczeństwa Żeglugi i Ochrony Środowiska, utworzona przez Politechnikę Gdańską, Akademię Morską w Gdyni i miasto Iława. Co tam można zobaczyć? Miniaturę morskiego portu, makiety terminali, kanałów i rzek. Ciekawostka polega na tym, że nie jest to kolejny park miniatur, lecz miejsce, w którym szkolą się zawodowi kapitanowie oceanicznych gigantów. Wykorzystują w tym celu miniaturę portu i miniatury jednostek pływających. Od 1980 r. przeszkolono tam ponad 4,5 tys. kapitanów i pilotów z ok. 50 krajów świata. Podobne ośrodki działają w Port Revel koło Grenoble we Francji, w Warsash nieopodal Southampton w Anglii, w Port Ash w Australii i w dawnym ośrodku US Navy w stanie Massachusetts w USA. Nasz znajduje się we wsi Kamionka nad jeziorem Slim. Kompleks „Riese” Riese znaczy olbrzym. Tak Niemcy nazwali plan budowy… no, właśnie nie do końca wiadomo czego. Pozostawione w terenie i odkryte później materiały budowlane sugerują, że chodzi o coś o wiele większego niż to, z czym możemy dziś obcować. Kompleks „Riese” powstawał od 1943 r. Dziś można zwiedzać to, co udało się zbudować, zanim kres wojny pokrzyżował plany pomysłodawcom obiektu. Można i warto. Przewodnicy snują teorie co do prawdopodobnego przeznaczenia podziemnych korytarzy. Jedna mówi o kwaterze Hitlera, inna o miejscu ukrycia bursztynowej komnaty. To majstersztyk inżynieryjny. Jeśli jesteś w okolicy Wrocławia, koniecznie się tam wybierz. Skamieniałe Miasto w Ciężkowicach Nazwa „Skamieniałe Miasto" wywodzi się z legendy. Według niej kiedyś w tym miejscu stał gród, który za grzechy jego mieszkańców został zamieniony w kamień. Są tam więc teraz skamieniałe „Ratusz", „Warownia Dolna", „Pustelnia". Po prawdzie to bardzo wyjątkowe twory skalne. Natura uformowała je tak, że rzeczywiście mamy wrażenie obcowania ze skamieniałą osadą i jej skamieniałymi mieszkańcami. Winnica Adoria w Zachowicach Jesień to czas winobrania, czyli doskonały, żeby odwiedzić winnicę. Tak, w Polsce! Koło Wrocławia rozciągają się winne uprawy jednej z najlepszych – Adorii. Możesz tu skosztować rieslinga lub chardonmay. Warte grzechu jest też wino musujące. Na miejscu jest sklep, w którym można płacić kartą. Ale zakupy to nie jedyna atrakcja. Właściciel chętnie opowiada o swojej przygodzie z winem, o szczepach, na jakie się zdecydował, i gatunkach, na jakie postawił. Od Wrocławia to tylko około 30 km. Jeśli planujesz testować wina, zaplanuj nocleg w okolicy lub przyjedź z kimś, kto przejmie rolę kierowcy. Polska Toskania – odkrywamy lubuskie winnice z Agnieszką Trolese Słoneczne winnice, proste i pożywne jedzenie i relaks z dala od zgiełku dużych miast. Lubuski Szlak Wina i Miodu nie bez powodu uchodzi za Polską Toskanię. Na podróż po tej wyjątkowej krai... Zabytkowa Kopalnia Srebra w Tarnowskich Górach Labirynt wyrobisk przeznaczony do zwiedzania, niemal 300-metrowa trasa wodna i interesujący park maszyn parowych – to najciekawsze elementy Zabytkowej Kopalni Srebra w Tarnowskich Górach. Zrekonstruowane wyrobiska kopalni pochodzą z XVII i XIX w. i są świadectwem bogatej historii Ziemi Tarnogórskiej. Z podszybia szybu „Anioł” można wejść w labirynt chodników. Chodnikiem „Staszica” dociera się do pierwszej komory „Srebrnej” o powierzchni 500 mkw. Zachowana jest w stanie pierwotnym, z odtworzonym stanowiskiem pracy gwarków. W głębi komory znajduje się małe jeziorko i resztki galeny. Jest tu chodnik wodny, którym można przepłynąć łodziami do trzeciego szybu, zwanego „Żmiją”. Długość trasy wodnej to 270 m. Na terenie wokół kopalni jest też Skansen Maszyn Parowych. Kopalnia znajduje się przy ul. Szczęść Boże na skraju Tarnowskich Gór. Farma dyń w Powsinie Dynia to nieodłączny element jesieni. Szczególnie w okresie Halloween. Nic więc dziwnego, że na przełomie października i listopada dużą popularnością cieszą farmy dyń. Najsłynniejsza z nich – Farma Dyniowa Pumpkin Farm Warsaw – znajduje się w podwarszawskim Powsinie, ok. 20 km na południe od centrum stolicy. „Dyniowy raj” można odwiedzać przez cały tydzień, do końca października, w godzinach 9:00–18:00. Na zwiedzających, oprócz dyniowych atrakcji, czeka także mini zoo oraz labirynt z siana. Źródło: materiały prasowe TurboKARTA, własne.
Bociany już szykują się do odlotu na południe. To „pierwszy symptom jesieni”
W lipcu mało kto myśli o jesieni. Tymczasem bociany szykują się już do corocznej migracji na południe. Na Mazurach zaczęły gromadzić się pierwsze stada ptaków.
W tym artykule: Bociany już szykują się do odlotu Czy jesień przyjdzie w tym roku wcześniej? Mimo że za nami dopiero półmetek lata, to przyroda już przygotowuje się do nadchodzącej jesieni. Co prawda pogody nadal są iście wakacyjne, a w lasach nie znajdziemy jeszcze za wielu grzybów, ale bociany nie mają wątpliwości co do tego, że nadszedł moment, aby zaplanować coroczną migrację do tzw. ciepłych krajów. Cześć z nich spędza zimę w Egipcie, reszta leci jeszcze dalej: do Ugandy, Etiopii, a te najwytrwalsze nawet do RPA. Naukowcy nie są przekonani do dokarmiania ptaków zimą Dla wielu ludzi stawianie na balkonach karmników dla ptaków to coś oczywistego. Rodzi się jednak pytanie, czy w ten sposób nie szkodzimy przyrodzie? Bociany już szykują się do odlotu Początek lipca to czas, kiedy młode bociany zaczynają opuszczać swoje gniazda. Okres ten potrwa do trzeciego tygodnia sierpnia, ale niewykluczone, że spóźnialscy rozpoczną samodzielne życie dopiero w pierwszych dniach września. Koniec lata to też ostatnia chwila dla większości polskich ptaków, żeby odlecieć i przeczekać chłodniejsze miesiące za granicą. Zanim jednak do tego dojdzie, wiele z nich, przykładowo bociany, spotykają się na „sejmikach”. To znak, że ich migracja zbliża się coraz większymi krokami. Zazwyczaj bociany gromadzą się na łąkach w połowie sierpnia. Największe stada liczą nawet po 50 osobników, toteż nietrudno je przeoczyć. Podczas tzw. sejmików bociany żerują przez kilka dni, aby zebrać wystarczająco energii do długiego lotu. Dziennie pokonują około 200 km. Co ciekawe, w tym roku ptaki zaczęły zbierać się wyjątkowo wcześnie, bo jeszcze w lipcu. Wiele wskazuje na to, że tego lata, podobnie jak zeszłego, bociany nie będą czekały z emigracją do września. Dzięki pandemii ptaki morskie mają nowe siedliska Wyspy Farne są domem dla około 100 000 par gniazdujących ptaków morskich. Strażnicy przypuszczają, że rybitwy popielate zmieniły miejsce gniazdowań dlatego, że turyści nie mogli ich prz... Czy jesień przyjdzie w tym roku wcześniej? Zdjęcia bocianiego „sejmiku” zostały opublikowane na profilu meteorologicznym Pogoda dla Mazur na Twitterze. Eksperci z Meteoprognozy opisali je jako „pierwszy symptom jesieni”. To nie pierwszy raz, gdy bociany odlatują tak wcześnie. Podobne zjawisko miało miejsce w ubiegłych latach. Ornitolodzy nie są jednak w stanie wyjaśnić, co za tym stoi. Kiedy w 2018 r. bociany odleciały z Polski na początku 2018 r., eksperci z Polskiego Towarzystwa Ochrony Ptaków tłumaczyli, że „w ptasim świecie mamy już jesień”. Nie jest to jednoznaczne z tym, żeby lato, pod względem temperatur, miało trwać krócej. Ptaki wrócą nad Wisłę w kwietniu.
Te zdjęcia to dowód na to, że jesień w górach jest najpiękniejsza [GALERIA]
Pożółkła grań wyłania się z mgły, a drzewa organizują festiwal kolorów. Jeśli masz zakochać się w górach, to właśnie jesienią!
Góry? Jesienią? Zdecydowanie. Z mgły wyłania się pożółkła grań, nad którą unosi się łuna tajemniczości. W coraz cieplejszym świetle drzewa organizują festiwal kolorów. Co prawda dzień jest krótszy, a temperatury niższe - mniejsze są też tłumy. Jest spokojnie i wyjątkowo. Góry masz praktycznie na wyłączność. To właśnie jesienią zakochasz się górach! Ta pora roku potęguje ich niezwykły nastrój. Jesiennymi górami zachwycili się też użytkownicy naszej strony. Z aparatem wyruszyli na szlaki, wstawali przed słońcem, polowali na poranne mgły. Zobacz galerię >>>
Jesienne obrazy. Ta pora roku nie musi kojarzyć się z szarością i smutkiem
Ta przepiękna galeria zdjęć Michaela Melforda, fotografa od lat współpracującego z National Geographic, udowadnia, że da się polubić jesień - warto jednak śledzić ją wśród pięknej przyrody.
Zobacz galerię! Źródło: National Geographic On-line
4 egzotyczne napoje, które rozgrzeją w chłodne wieczory
Te aromatyczne, inspirowane podróżami napoje skutecznie umilą jesienne chłody.
Tu znajdziesz 4 inspirowane podróżami napoje, które skutecznie rozgrzeją w chłodne wieczory >>>
Najpiękniejsze ogrody botaniczne w Europie
Odwiedź najpiękniejszą botaniczną trójkę w Europie.
Które europejskie ogrody botaniczne warto zobaczyć? Polecamy miejsca, które zachwycą miłośników natury i nie tylko. Są wśród nich: wyjątkowy podlondyński ogród-staruszek, centrum różnorodności - Madera i pełna atrakcji kwitnąca Praga. Wielka Brytania, Kew, Królewskie Ogrody Botaniczne: Spacer ponad wierzchołkami Królewskie Ogrody Botaniczne w podlondyńskim Kew to rozległy kompleks ogrodów i szklarni, które ze względu na swoje walory zostały w 2003 roku wpisane na listę UNESCO. Mają one ponad 250 lat i na ich terenie zgromadzono największą na świecie kolekcję roślin – blisko 7 milionów okazów. Największą atrakcją tego miejsca nie są jednak same rośliny, a udogodnienia, które umożliwiają jeszcze lepszą ich obserwację. Możliwość spaceru ponad wierzchołkami drzew daje wysoki na 18 i długi na 200 metrów chodnik otwarty w 2008 roku. Cała konstrukcja kołysze się na wietrze, co daje iluzję jeszcze większego zbliżenia się do natury. Na zbliżenie – tym razem do roślin wodnych – pozwalają liczne mostki i mosteczki przeciągnięte nad tutejszymi oczkami wodnymi. Miejscami godnymi odwiedzenia są też z pewnością: palmiarnia i specjalnie zaprojektowany budynek z roślinami alpejskimi, a także konserwatorium Księżnej Walii z dziesięcioma strefami klimatycznymi – od pustyni po tropiki. Jest tu też tzw. dom umiarkowany, tj. budynek z roślinami z klimatu umiarkowanego. Piękny! Będący największą na świecie zachowaną wiktoriańską strukturą ze szkła. Są też przepiękne budynki, z oczkami wodnymi, w których pływają rozmaite gatunki lilii wodnych – w tym Wiktorii Królewskiej o liściach o średnicy do 4 metrów. W naturalnych warunkach na takim liściu może stanąć bez problemu człowiek ważący do 75 kg! – i nie zanurzy się on w wodzie. Warto też zwrócić uwagę na obiekty architektoniczne – 50 metrowa Pagoda wzniesiona została w 1762 roku; Brama Japońska jest repliką tej znajdującej się w świątyni Nishi Hongan-ji w Kioto; japoński Dom Minka z otaczającym go japońskim ogrodem; Domek Królowej Charlotty, który monarchini otrzymała w prezencie ślubnym od Jerzego III; a także Pałac Kew, który został zbudowany na sposób flamandzki. Na terenie Kew Garden są też dwie galerie sztuki. W ogrodach nie można się nudzić, nawet jeżeli ktoś zdecyduje się tu spędzić więcej niż jeden dzień. Wiele osób może zainteresować fakt, że przeszkoleni wolontariusze codziennie – poza Bożym Narodzeniem – zapewniają bezpłatne oprowadzanie po Kew. Natomiast bilet wstępu do ogrodów dla osoby dorosłej to 15 funtów. Portugalia, Madera Królestwo różnorodności Maderę można potraktować jak jeden wielki ogród botaniczny, jako że bogactwo przyrody jest na tej wyspie oszałamiające. Jednak poza tym, co jest dostępne dla każdego, są też specjalnie wygospodarowane i dopieszczone miejsca, gdzie miłośnicy roślin poczują się jak w raju. Jednym z nich jest ogród botaniczny zlokalizowany tuż przy stolicy wyspy – Funchal. Roztaczają się z niego nieziemskie widoki na góry – na północy i ocean – na południu. Jednym z głównych celów utworzenia go, było utrzymanie rzadkich dla Madery roślin, które niestety wymarły na wolności. Ogród podzielony jest na pięć sekcji – w tym jedna z nich jest zupełnie nie florystyczna. To Park Papug, w którym zgromadzono ponad 300 gatunków tych barwnych ptaków, w tym niezwykłe wprost okazy Ar. W pozostałych częściach można podziwiać roślinność rodzimą z Madery i innych wysp Atlantyckich; gaj zadrzewiony roślinami pochodzącymi z rejonów tropikalnych oraz Himalajów; sukulenty pochodzące głównie z Południowej Afryki; ogród tropikalny obsadzony drzewami awokado, papaya oraz mango – a także kawą, trzciną cukrową i inną tropikalną roślinnością użytkową. Miejsce wspaniale nadaje się do wypoczynku, również dla tych, którzy nie są wielkimi fanami roślin, ale chcieliby podziwiać piękne widoki roztaczające się dookoła. Tuż obok tego ogrodu znajduje się jeszcze jeden – Monte Palace Tropical Garden. To wspaniały przykład tego, jak można połączyć roślinność tropikalną z rodzimą, oraz jak silne mogą być inspiracje orientem – kulturą Japonii i Chin. Typowo portugalska jest w ogrodzie kolekcja płytek – azulejos, jedna z największych na świecie. Reprezentują one kilka wieków historii kraju i pochodzą z wielu miejsc: pałaców, kościołów, kaplic, domów prywatnych. Natomiast wśród wielu elementów chińskich i japońskich można tu znaleźć m.in.: dwa psy "Fo” z marmuru – zwierzęta te zazwyczaj umieszczone są w wejściu świątyń jako ich opiekunowie; kilka buddyjskich rzeźb; smoka otoczonego przez dzieci reprezentującego płodność; i liczne kamienne latarnie pochodzące z Japonii. Przestrzeń ogrodu jest też urozmaicona przez fontanny i jeziorka wypełnione rybami „Koi”. Jest tu też muzeum z bardzo ciekawą kolekcją sztuki. Czechy, Praga Natura po sąsiedzku Można też wybrać się do Pragi – blisko od Polski, idealny wypad na weekend. W stolicy Czech ogrody botaniczne są dwa, ale my polecamy ten w dzielnicy Troja. Założono go w 1969 roku, jednak dopiero 20 lat później udostępniono zwiedzającym. Położony jest na wysokiej skarpie nad Wełtawą, więc widoki są tu naprawdę piękne. Część zbocza pokrywa uprawa winorośli – również włączona do ogrodu i znana jako Winnica św. Klary. Góruje nad nią malutka kapliczka – to właśnie tu należy stanąć, by zobaczyć idealną panoramę miasta. Za chwilę zacznie się winobranie, a zaraz potem możliwość skosztowania lokalnych trunków – warto więc przemyśleć wizytę tu właśnie jesienią. Ogród podzielono na dwie części – północna jest niedostępna dla zwiedzających przez większą część roku. Jednak sama południowa część wraz ze szklarnią „Fata Morgana” i ścieżką edukacyjną to i tak sporo atrakcji. Wspomniana szklarnia, otwarta jest dla zwiedzających od zaledwie kilku lat, a jednak udało się w niej zgromadzić jedną z najlepszych w Europie kolekcji roślin tropikalnych i subtropikalnych. Wydzielono w niej trzy strefy z różną temperaturą i wilgotnością. W części "suchej" obejrzeć można sukulenty z Madagaskaru, północnej i południowej Afryki oraz Meksyku. W tropikach zaprezentowano rośliny z nizinnych deszczowych lasów Ameryki Południowej, Australii i Oceanii, Afryki, południowo-wschodniej Azji. Część trzecia przeznaczona jest dla roślin z wysokich gór Ameryki Południowej, Azji i Afryki. Dodatkową atrakcją w szklarni są odgłosy z danego regionu czy przelatujące nad roślinami ogromne motyle – jeśli takowe na danym terenie występują. W Ogrodzie jest możliwość nie tylko obejrzenia roślin, ale i skorzystania z bogatej oferty kulturalnej. Organizowane są tu koncerty, wystawy, warsztaty i liczne kiermasze. Przed podróżą, na stronie internetowej ogrodu można sprawdzić szczegółowy wykaz imprez. Wejście do ogrodu kosztuje 50 koron od osoby dorosłej.
Udowadniamy, że jesień to nie koniec sezonu. Poznaj nasze pomysły na aktywną jesień w Polsce.
Wykorzystaj jesienny weekend! Jeśli pogoda jest łaskawa - ciepła i słoneczna - spędź czas na świeżym powietrzu, zwiedź miasto lub wyjedź poza nie. Pada? Nie szkodzi. Przygotowaliśmy kilka propozycji, które pozwolą ci korzystać z jesieni, bez względu na aurę. Wsiadaj na rower Jazda rowerem - nie ekstremalna, ale taka rekreacyjna, dla przyjemności, szczególnie wśród natury - dodaje skrzydeł. Z perspektywy roweru świat wydaje się piękniejszy. Brzmi górnolotnie? Pewnie dlatego, że właśnie zeszliśmy z roweru. Na rowerze poczujesz się lepiej nie tylko z powodu ruchu (liczba spalanych kalorii na godzinę, czyli ok. 500, robi wrażenie) i świeżego powietrza (to jesienne naprawdę odpręża). To też świadomości, że robisz coś ekologicznego i dobrego dla środowiska. Co tu dużo gadać, dzięki rowerowi poczujesz, że masz energię, by zmieniać świat. Zwiedź kopalnię soli w Bochni W kopalni soli w Bochni otwarto niedawno nową trasę turystyczną wykorzystującą odkryty w jej wnętrzach fenomen geologiczny – zjawisko fluorescencji halitu. Fluorescencja minerałów przejawia się ich „świeceniem” pod wpływem działania światła ultrafioletowego. Dwa lata temu w zalanych solanką i niedostępnych dla turystów wyrobiskach natrafiono na kryształy halitu (chlorek sodu NaCl, czyli soli kamiennej), które pod wpływem promieniowania UV świecą mocnym pomarańczowym lub różowo-czerwonym kolorem. Spaceruj po lesie Jesień to najlepszy moment na taką odskocznię od wielkiego miasta. Najprostszy do zrealizowania pomysł? Spacer po lesie. Brzmi banalnie, ale jeśli do plecaka spakujesz aparat fotograficzny i postawisz przed sobą fotograficzne wyzwanie, taki spacer naprawdę dobrze Ci zrobi. Odwiedź Żywe Muzeum Porcelany w Ćmielowie Żywe, bo można w nim na żywo – np. wewnątrz nieczynnego pieca – obejrzeć, jak powstaje porcelana. W muzealnym przedsionku sufit udekorowano 60 płytami z malowidłami naśladującymi mistrzów renesansu. Można tam podziwiać zbiory od fajansów Małachowskiego, założyciela fabryki, aż po najnowsze projekty. A nawet samemu stworzyć kruche porcelanowe cacko. Uprawiaj nordic walking Wczesna jesień to idealny czas na spacery, zwiedzanie i poprawę kondycji fizycznej. Nordic walking pozwala połączyć przyjemne z pożytecznym. Wędrując z kijkami uaktywniasz wszystkie partie mięśni i szybko spalasz kalorie. Możesz to robić praktycznie wszędzie - a przy okazji poznać najbardziej malownicze zakątki Polski.
6 powodów, dla których warto wybrać się do Gruzji jesienią
Nadal nie masz pomysłu na wakacje jesienią? O tej porze doskonale sprawdza się Gruzja!
Oglądasz prognozy pogody i główkujesz, gdzie wybrać się jesienią na niezapomniany wypoczynek. A słyszałeś już o wyprawach do Gruzji? Jeżeli nie, to warto poświęcić trochę uwagi temu kierunkowi. Świetne połączenie tanimi liniami lotniczymi a do tego piękne majestatyczne góry, winiarskie festiwale, skarby UNESCO, wyborne trasy wyprawowe, ciepłe, niesamowite Morze Czarne a do tego wiele kulturalnych wydarzeń, pyszne jedzenie i niesamowita gościnność. 1. Łagodny start przygody Swanetia W Gruzji sezon jesienny zaczyna się jak u nas we wrześniu. Różnica polega na tym, że mamy do czynienia z łagodnym klimatem, piękną pogodą, ciepłym wiatrem i cudownym słońcem. Nie doświadczymy tutaj ekstremalnych zmian pogodowych i spokojnie jeszcze możemy dać nura w morzu czy delektować się raftingiem w Svanetii. 2. Święto wina – zakosztuj gruzińskich smaków podczas winobrania. Gruzja słynie z wyjątkowego wina Wrzesień to nie tylko "czwarty miesiąc lata" w Gruzji, ale także piąty sezon i zarazem czas zbieranie winogron ("rtveli" w języku gruzińskim). To w Gruzji wyjątkowy miesiąc, w którym wszyscy winiarze razem pracują, bawią się i śpiewają i świętują. Musicie wiedzieć, że kultura winiarska liczy sobie 8000 lat i każdy z mieszkańców tego pięknego kaukaskiego kraju jest dumny z tego dziedzictwa. 3. Góry są piękne! Racha Szczególnie o tej porze roku, gdy mienią się cudowną paletą kolorów, która urzeknie nie tylko artystów czy wrażliwych romantyków ale każdego turystę. To tutaj zobaczysz unikalne połączenie fioletu i złota oraz ogrom cztero i pięciotysięczników ze szczególnie piękną Uszbą. 4. Szlaki turystyczne są nadal dostępne Omalo Możecie maszerować i wspinać się po trasach w Tusheti, Khevsureti i Svaneti. Do najbardziej oddalonej Svanetii można wybrać się wypożyczonym samochodem lub tzw. „marszrutką” albo skorzystać z wyjątkowego lotu samolotem linii VanillaSky. Region Khevsureti jest również dostępny we wrześniu, a Kazbeg czeka na Ciebie do późnej jesieni. 5. Tbilisi czyli cała Gruzja w jednym miejscu Tbilisi Tradycyjnie pod koniec października, w weekend, Tbilisi świętuje dzień miasta zwany „Tbilisoba”. Szczególnie zachęcamy do spróbowania „Mtsvadi” – gruzińskiego szaszłyku oraz obowiązkowych pierożków „chinkali”. Na ulicach starego miasta odbywają się spektakle teatralne, pieśni oraz pokazy tańca ludowego. W tym roku Tbilisoba odbędzie się 13/14 października i to jest świetny powód do wyprawy do Tbilisi. 6. Festiwale artystyczne i fotograficzne Kazbegi Jesień to czas, kiedy ludzie wracają z wakacji, co oznacza, że życie miejskie zaczyna znów się rozwijać. Tbilisi zazwyczaj wtedy organizuje festyny fotograficzne, które odbywają się nie tylko w różnych galeriach, ale także na ulicy. Jesienią 2017 szczególnie polecamy : Dzień Wina Gruzińskiego (Tbilisi, 4.10), Festiwal Serów Kaukaskich (Tbilisi, 17-18.09), No Fotografii (13-20 września) Festiwal Jazzowy w Tbilisi (listopad), Telavi Music Festival (Telavi, 7-15.10), BIAFF - Batumi International Arthouse Film Festival (Batumi, 17-24.09).
To z tutejszych wód wynurzyła się bogini miłości – Afrodyta. To tutaj słońce świeci przez niemal cały rok. I to tutaj znajdziecie aż 59 plaż wyróżnionych Błękitną Flagą. Cypr to doskonały kierunek na każdą okazję. I na wszystkie pory roku.
WIOSNA Kwiaty, festiwale i wędrówki Wiosna na Cyprze zachwyci wielbicieli przyrody i niesamowitych widoków. Zielone stoki i tysiące kwiatów – krokusów, tulipanów oraz orchidei – to nieodłączne elementy krajobrazu o tej porze roku. W maju – na cześć budzącej się do życia natury – organizowane jest Święto Kwiatów (Anthestiria), któremu towarzyszy muzyka, zabawa i parady. Cypr wiosną pokochają również wielbiciele wędrówek. W górach Troodos wyznaczono łącznie ok. 50 km tras. Popularne są piesze wycieczki w okolicach Platres, gdzie wytyczono trzy szlaki krajobrazowe. Jeden z nich, Szlak Mylomeri, prowadzi do 10-metrowego Wodospadu Mylomeri. Szlak Pougiari jest mniej znany, bardziej stromy i niebezpieczny, przez co przeznaczony dla doświadczonych piechurów. Szlak Kaledoński przebiega z kolei w kierunku Wodospadu Kaledońskiego – najwyższego na wyspie, bo sięgającego 12 metrów. Warto wybrać się też na wyprawę wokół szczytu Olimpos (1952 m n.p.m.). Niezapomnianym przeżyciem będzie wędrówka 9-kilometrowym Szlakiem Atalante. Trasa prowadzi przez wiele punktów widokowych, z których można podziwiać Nikozję, Pafos oraz Limassol. Równie znany, choć trzykrotnie krótszy, jest Szlak Persephone prowadzący przez dziewicze tereny porośnięte paprociami i kończący się w punkcie widokowym na wysokości 1660 m n.p.m. To idealna trasa dla koneserów pięknych krajobrazów. LATO „Błękitne” plaże i nurkowanie Latem na Cyprze temperatura powietrza sięga niemal 40 st. Celsjusza, a średnia temperatura wody 27 stopni. Nic więc dziwnego, że największą popularnością w tym czasie cieszą się plaże. I to jakie! Od 2013 roku aż 59 plaż Cypru (czyli niemal połowa) wyróżniono Błękitną Flagą za czystość, bezpieczeństwo i dbałość o środowisko. Najbardziej znane są kurorty w Ayia Napa, Nissi Bay, Paralimni czy Protaras. Dla aktywniejszych osób również coś się znajdzie. Przejrzyste i pełne jaskiń wody u wybrzeży Cypru stwarzają doskonałe warunki do nurkowania. Najciekawsze wyprawy podwodne czekają w rejonie Larnaki oraz Ayia Napa. Zaawansowani mogą ponurkować w poszukiwaniu zatopionych wraków statków i wojennych okrętów. Wśród nich dużą atrakcją jest największy na Morzu Śródziemnym wrak statku „Zenobia”, leżący ok. 1,5 km od Larnaki. Statek o długości 172 m i szerokości 23 m zatonął w 1980 r. JESIEŃ Zwiedzanie i śluby Jesienią na Cyprze jest już nieco chłodniej. Średnia temperatura powietrza wynosi około 25 st. Celsjusza, co zdecydowanie sprzyja zwiedzaniu. A jest co zwiedzać. Na początek Pafos – wizytówka wyspy i miejsce mocno związane z Afrodytą. To właśnie u wybrzeży tego miasta z piany morskiej wynurzyła się Afrodyta. Bogini miłości skutecznie przyciąga zakochanych – Pafos jest popularnym kierunkiem na ślubowanie sobie miłości na całe życie. Najchętniej wybieranym miejscem przez młode pary jest kaplica nad malowniczą zatoką Agios Georgios. Podobno ceremonię trzeba rezerwować z prawie dwuletnim wyprzedzeniem. Pafos to jednak przede wszystkim zabytki. Warto zobaczyć Zamek w Pafos wpisany na listę UNESCO, Grobowce Królewskie z IV wieku p.n.e. i niezwykłe, starożytne mozaiki odkryte w rzymskiej Willi Tezeusza i Domu Ajona. Ważnym punktem na mapie Cypru jest Kurion. To antyczne miasto, początki którego datuje się na XII w. p.n.e., to początek historii wyspy. Ruiny starożytnego Kurionu znajdują się na klifowym wzgórzu – miasto to stanowiło niegdyś miejsce kultu Apollina. Na miejscu możecie zobaczyć Dom Gladiatorów ze słynnymi mozaikami, Dom Achillesa, ruiny teatru rzymskiego oraz nimfeum – zespół kamiennych fontann, z których niegdyś czerpano wodę. Warto poznać również Nikozję. To miasto o burzliwej historii, położone niemal w samym centrum Cypru. Wokół starówki rozciąga się XV-wieczny mur obronny zbudowany jeszcze przez Wenecjan. Miejsce to stale tętni życiem, a wieczorem na wąskich i często zatłoczonych uliczkach spacerują mieszkańcy. W Nikozji warto odwiedzić Muzeum Cypru – największe muzeum archeologiczne na Cyprze. Zbiory muzeum pochodzą z wykopalisk prowadzonych na wyspie i prezentują historię cywilizacji na Cyprze od Neolitu do czasów wczesnego Bizancjum (7 w n.e.). ZIMA Narty z Zeusem i Herą Cypr dla narciarzy? Tak, wszystko się zgadza. Pasmo gór Troodos, a dokładnie najwyższy szczyt Olimpos, wznoszący się na wysokość 1952 m n.p.m., jest ulubionym miejscem miłośników białego szaleństwa. Sezon narciarski trwa tutaj od grudnia do marca, a więc wystarczająco, aby nacieszyć się śniegiem i zimą. Na miejscu znajdziecie cztery wyciągi o charakterystycznych nazwach – Zeus, Hera, Hermes i Afrodyta. Jest również wypożyczalnia sprzętu, a więc o nic nie trzeba się martwić. Kiedy w górach pada śnieg, przy wybrzeżu temperatura powietrza waha się pomiędzy 15-20 st. Celsjusza. Jest to więc doskonały czas na spokojne zwiedzanie i spacery. Sezon zimowy jest także jedynym czasem na wyspie, kiedy można spotkać flamingi i bociany. Ptaki gromadzą się przy słonym jeziorze w Larnace, które latem jest całkowicie wyschnięte. Materiał partnera
Jakie piękne Węgry! Zobacz zdjęcia z wyprawy Traveler Adventure Team [GALERIA]
Okazuje się, że Węgry jesienną porą mogą być niezwykle fotogeniczne.
Traveler Adventure Team to pełen wrażeń wyjazd, w którym uczestniczą redaktorzy National Geographic Traveler, blogerzy oraz wyłonieni w konkursie czytelnicy. Tym razem ekipa TAT dotarła na północ Węgier. Na miejscu czekało gotowanie węgierskiego grzańca, winobranie w Tokaju, zwiedzanie groty w Egerszalók czy wspinaczka na Kekes. Zobacz galerię uczestników wyjazdu >>> Wspomnienia na zdjęciach utrwalili: dwie laureatki konkursu, czyli Agata Awruk i Dominika Koszowska, zaprzyjaźnieni blogerzy: Paulina Wierzgacz (obrazkiblondynki.pl), Natalia Malec i Łukasz Burda (zlotaproporcja.pl) oraz Oliwia Papatanasis (the-ollie.com) Więcej na blogu wyprawy: tatwegry.national-geographic
5 jesiennych biegów ulicznych w najpiękniejszych polskich miastach
Zimno? Mokro? Jesienią jeszcze bardziej komfortowo! Udział w biegu ulicznym to nasz pomysł na jesienną aktywność.
Tu znajdziesz listę 5 jesiennych biegów ulicznych w najpiękniejszych polskich miastach >>
Szukasz pomysłu na październikowy wieczór? Spróbuj nowych smaków podczas festiwalu najlepszych restauracji
Przed nami jesienna edycja Restaurant Week. Swój udział potwierdziło ponad 300 lokali w kilkunastu polskich miastach. To świetna okazja, by spróbować trzydaniowych popisów kulinarnych za 39zł. Zarezerwuj stolik i świętuj.
Towarzyskość na zdrowie Regularne odżywianie od dawna kojarzone jest ze zdrowym i szczęśliwym życiem. Tymczasem najnowsze badania wskazują, że dla długowieczności ważne są nie tyle zdrowie posiłki, co spożywanie ich z bliskimi. Bezpośrednie życzliwe relacje międzyludzkie są zdrowsze od tych wirtualnych, a ich podstawowym budulcem jest właśnie czas wspólnie spędzany przy stole. Jak pokazują badania kanadyjskiej badaczki Susan Pinker “osoby towarzyskie, które spotykają się regularnie w stałym gronie, choćby po to, żeby coś zjeść i poplotkować, mają większe szanse na dłuższe życie niż te, które rzuciły palenie, schudły czy regularnie ćwiczyły”. To wystraczający powód, by najbliższa edycja Restaurant Week (21-30.10.2016) minęła pod hasłem „Towarzyskość to zdrowie”. Rekordowy festiwal Nadchodząca jesienna edycja Festiwalu będzie pod każdym względem rekordowa. Weźmie w niej udział ponad 300 najlepszych restauracji w kilkunastu polskich miastach -, Warszawie, Krakowie, Lublinie, Łodzi, Poznaniu, Szczecinie, Wrocławie, Aglomeracji Śląskiej, po raz pierwszy również w Białymstoku, Rzeszowie i Toruniu. Restauracje i organizatorzy spodziewają się także rekordowej frekwencji – nawet 85 tys. gości. W ramach Festiwalu za 39zł będzie można poznać nowe smaki . Cena obejmuje trzydaniowe specjalnie skomponowane popisowe menu festiwalowe: przystawka, danie główne, deser. Podczas Restaurant Week odbędzie się również szereg wydarzeń dedykowanych restauracyjnej kulturze stołu oraz wspólnemu spędzaniu czasu wolnego przy jedzeniu. Organizatorzy zapraszają m.in. na panele dyskusyjne, warsztaty gotowania, degustacje i improwizacje teatralne na żywo (na część z nich obowiązują zapisy). „Rozbudzamy towarzyskość” Aby jeszcze bardziej rozbudzić polską towarzyskość, organizatorzy promują liczniejsze wspólne wyjścia na Festiwal. Jak? Przy rezerwacji 8-osobowego stolika ósmy gość odwiedza Restaurację za darmo. Towarzyskość to zdrowie. Do zobaczenia przy stole!
Jesienny konkurs fotograficzny rozstrzygnięty
Na konkurs wpłynęło blisko 4 tysiące zdjęć. Redakcja miała bardzo trudny wybór ze względu na wysoki poziom tak wielu prac.
Jak się okazuje jesień jest idealną porą do poszukiwań pięknych ujęć i głębokich kolorów. Spośród nadesłanych prac po długich naradach wyłoniliśmy zwycięzcę Jest nim zdjęcie W parku zgłoszone przez użytkownika harb , który otrzymuje aparat fotograficzny Fujifilm Finepix S1000fd 2 miejsce zajęło zdjęcie Widziałem jednorożca zgłoszone przez użytkownika 3 miejsce zajęło zdjęcie Motocyklowa jesień, którego autorem jest użytkownik Ponadto redakcja wyróżniła kilkanaście zdjęć, które można zobaczyć w Galerii zdjęć nagrodzonych i wyróżnionych w konkursie Jesień w obiektywie zobacz wszystkie zdjęcia zgłoszone do konkursu