Nie muszę już zdobywać 8-tysięczników – Reinhold Messner w rozmowie z Travelerem
O tym, dlaczego samotna wyprawa na Mount Everest to niekończąca się agonia, o znajomości z Jerzym Kukuczką i o projekcie muzeum górskiego w Południowym Tyrolu opowiada Reinhold Messner, legenda światowego alpinizmu.
W tym artykule: Reinhold Messner: O Messner Mountain Museum Reinhold Messner: O sobie Reinhold Messner: O Historii Mallory'ego Reinhold Messner: O alpinizmie Reinhold Messner: O trudnościach i o błędach Reinhold Messner: O Jerzym Kukuczce Kim jest Reinhold Messner? Alpinista, pisarz i fotograf Reinhold Messner był wielokrotnie pierwszy. Jako pierwszy zdobył Mount Everest bez butli tlenowej. Był też pierwszym człowiekiem, który zdobył „Koronę Himalajów", czyli wszystkich 14 ośmiotysięczników. Urodził się w 1944 roku w Południowym Tyrolu. Dorastał w dolinie Villnoß w Dolomitach. Pierwszy dokonał trawersowania (przejścia wzdłuż – od jednego brzegu do drugiego) Antarktydy, mijając po drodze biegun południowy. Przemierzył Grenlandię, Tybet oraz pustynie Gobi i Takla Makan. Napisał ponad 50 książek, które zostały przetłumaczone na kilkanaście języków. Jest założycielem fundacji MMF Messner Mountain Foundation wspierającej ludzi gór oraz honorowym członkiem Royal Geographical Society i The Explorers Club w Nowym Jorku. Mieszka w zamku Juval w Południowym Tyrolu, gdzie stworzył samowystarczalną farmę ekologiczną i otworzył mają restaurację wyspecjalizowaną w potrawach w mięsa jaka tybetańskiego. Przypominamy wywiad z Reinholdem Messnerem. Rozmowa Małgorzaty Brączyk z wybitnym alpinistą została po raz pierwszy opublikowana w 2009 roku. Reinhold Messner: O Messner Mountain Museum Małgorzata Brączyk: Król Gór na szóstym etapie życia zmienił się w muzealnika. W Południowym Tyrolu powstało Messner Mountain Museum. Czy mógłby Pan opowiedzieć o tym projekcie? Reinhold Messner: O muzeum zacząłem myśleć jakieś 15 lat temu. Chciałem zebrać własną spuściznę. Nie chodziło o zgromadzenie eksponatów, lecz doświadczeń związanych z górami. Początkowo otworzyłem niewielkie muzeum poświęcone historii alpinizmu. Potem powoli dojrzewał projekt, który w tej chwili kończę realizować. Będzie to ogromne muzeum gór, coś w rodzaju mozaiki. Centrum jest tutaj, gdzie się teraz znajdujemy, w Bolzano, w zamku Firmiano. Tu odbywają się przedstawienia, różnego rodzaju manifestacje, przyjeżdżają teatry. Pozostałe cztery filie projektu to: Muzeum Skalne w Dolomitach, w regionie Belluno, podziemne muzeum w Solda oraz muzeum poświęcone świętym górom w moim zamku Juval, gdzie raz odwiedził mnie Jerzy Kukuczka. Ostatnie będzie się mieścić w Brunico, w dolinie Val Pusteria. Chciałbym poświęcić je narodom żyjącym w wysokich górach, jak chociażby Szerpom. M.B.: Zwiedzając ekspozycję, zastanawiałam się, co właściwie chciał Pan przez nią wyrazić? R.M.: To nie jest muzeum sztuki czy natury. Moją ideą było pokazanie tego, jak kontakt z górami wpływa na człowieka. Chciałem, by przychodzili tu ludzie pragnący zrozumieć znaczenie gór. Zawsze powtarzałem, że alpinizm to nie wyłącznie sport czy przygoda, że ma on także bazę kulturową. Istnieją miliony książek o górach; wielu artystów poświęciło całą swą twórczość problematyce górskiej. Mnie interesuje głównie sztuka dotycząca gór. Przedmioty związane stricte z alpinizmem są dla mnie sprawą drugorzędną. Jeśli jednak pokazuję już na ekspozycji jakiś element wyposażenia alpinisty, z pewnością należał on do kogoś ze światowej czołówki, jak chociażby namiot, którego Anderl Heckmair używał podczas wejścia na północną ścianę Eigeru. Miałem okazję zgromadzić wiele ciekawych eksponatów. Reinhold Messner: O sobie M.B.: W swoich książkach podkreśla Pan, że zaczął się wspinać nie tyle, żeby poznać góry, ile siebie... R.M.: Tak robią wszyscy, nawet jeśli o tym nie wiedzą. Idziemy w góry, żeby poznać siebie samych, ponieważ dzika natura jest najlepszym arbitrem. Natychmiast po opuszczeniu cywilizacji i wejściu w świat gór stajemy się anarchistami. Prawo przestaje istnieć. Nikt nam nie mówi, że mamy skręcić w prawo albo w lewo. W górach sami decydujemy, którą drogą pójdziemy, ale tylko my ponosimy odpowiedzialność za nasz wybór. Dlatego w sytuacjach ekstremalnych, w wysokich górach, poznajemy nasze możliwości, lęki, słabości. Nie jestem pierwszym człowiekiem, który powiedział, że życie na krawędzi prowadzi do samopoznania. Wszyscy wielcy filozofowie doszli do takich konkluzji. Może je przeczytać każdy, kto zwiedza mój zamek – są częścią ekspozycji. M.B.: Opisując swoją samotną wyprawę na Everest bez tlenu, nazwał ją Pan „niekończącą się agonią”. Podczas jednej z ekspedycji zginął Pański brat. Wiele razy otarł się Pan o śmierć, stracił wzrok, odmroził palce stóp. W takich momentach, niewyobrażalnych dla zwykłego człowieka, nie pomyślał Pan – Boże, co ja tu robię, dlaczego tu jestem, co mnie do tego zmusza? R.M.: Nie raz zadawałem sobie to pytanie. Starałem się na nie odpowiedzieć w moich książkach. Oczywiście, ta odpowiedź ewoluowała wraz ze zdobywaniem nowych doświadczeń. Z wiekiem zmieniło się również moje podejście do życia. W książkach pisałem o doświadczeniu śmierci i o tym, że wracając z wielkiej wyprawy, często czułem się jak nowo narodzony. Dzisiaj powtarzam, że w rzeczywistości nie wspinamy się na najwyższe szczyty, żeby je zdobyć, wspinamy się, żeby z nich zejść. To rodzaj schizofrenii. O tym właśnie można się dowiedzieć w moim muzeum – to w zasadzie inna konwencja przedstawienia gór. Z tej prezentacji powinna się wyłonić odpowiedź na pytanie – dlaczego? Aby była ona najpełniejsza, zgromadziłem doświadczenia nie tylko własne, ale i innych alpinistów – tych z mojego okresu i wcześniejszych. Moi ulubieńcy to ci, którzy nie tylko zdobywali góry, ale byli zdolni do myślenia i do wyrażania swoich przeżyć. Ci, którzy wyłącznie zaliczali szczyty, są dla mnie zbyt nudni. Reinhold Messner: O Historii Mallory'ego M.B.: Znana jest Pańska fascynacja historią Mallory’ego, jego tajemniczym zaginięciem. Dziś wiemy, że zginął na Evereście... R.M.: Nie ma wątpliwości. Czas odsłania prawie wszystkie tajemnice. Po odnalezieniu ciała [podczas specjalnej ekspedycji w 1999 r. – przyp. red.] można niemal ze szczegółami opowiedzieć, co zdarzyło się owego 8 czerwca 1924 r. Tego dnia rano George Mallory i Andrew Irvine opuścili obóz, by podjąć próbę zdobycia Everestu z Przełęczy Północnej. Wczesnym popołudniem byli obserwowani prawdopodobnie przy Drugim Uskoku, trudnym technicznie miejscu w pobliżu szczytu. Później nadeszła śnieżyca. Do dziś nie wiadomo, czy udało się im osiągnąć wierzchołek. M.B. Powiedział Pan, że być może lepiej, że tak się stało, bo nie poradziłby sobie ze swoją legendą. Teraz Pan też jest legendą, jak sobie Pan z tym radzi? R.M. Ja nie mam szans stać się legendą. Powód jest prosty – przeżyłem ponad 60 lat. Kto chce przejść do legendy, musi umrzeć młodo, nie później niż w wieku 33 lat – tyle miał Chrystus w chwili śmierci. Udało się to naprawdę niewielu alpinistom, którzy przekroczyli ten wiek, np. Mallory’emu, bo miał 38 lat. Kukuczce też, choć dożył około czterdziestu. Ja jeszcze żyję i chcę żyć. Zrobiło na mnie duże wrażenie zdanie amerykańskiego alpinisty, który kiedyś zapytał: jak mogę bronić ideału alpinizmu, skoro zginęło tylu ludzi, którzy go uprawiali? Miał rację. Nie można bronić idei alpinizmu, wiedząc, jak wiele pochłonął ofiar. Chciałbym zaapelować do młodych: Nie idźcie za mną, to zbyt ryzykowne, żyjcie własnym życiem, nie naśladujcie mojego! M.B. Niewielu jest ludzi, którzy nigdy o Panu nie słyszeli. Jedni Pana ubóstwiają, drudzy nienawidzą, dla wielu jest Pan szarlatanem. Wielu naukowców chciało Pana przebadać. Każdy zadaje sobie pytanie: jak to możliwe, że ten człowiek to wszystko przeżył? Nie podpisał Pan przypadkiem jakiegoś cyrografu? R.M. Cha, cha! Z diabłem? Nie! Kilka razy byłem bliski śmierci. Tak to jest – jeden ma szczęście i przeżyje, a drugi nie. Nie odważyłbym się powiedzieć, że przeżyłem, bo byłem lepszy od innych. Wiele razy naprawdę miałem cholerne szczęście. Poza tym zawsze bardzo uważałem, drobiazgowo przygotowywałem się do każdej wyprawy. Nigdy nie ryzykowałem, myśląc – najwyżej zginę. Kiedy się wspinałem, starałem się osiągnąć maksimum. Dziś wspinaczka lodowa bardzo się rozwinęła – o jakieś trzy, cztery stopnie [chodzi o skalę WI – water ice – przyp. red.] w porównaniu z moimi czasami. Natomiast we wspinaczce wysokościowej zmieniło się niewiele. Wielcy z lat 80. – Kukuczka, Loretan – nie zostali pokonani. Przeciwnie, dziś wszyscy wyruszają na Mount Everest utartymi szlakami. Cała masa ludzi przygotowuje trasy – można łatwo zrobić sobie zdjęcie na szczycie Everestu. W innych dziedzinach technika również poszła do przodu. Na przykład w eksploracji Antarktydy w ciągu 20 ostatnich lat zmieniło się wszystko. Opracowano niezwykle lekkie materiały, dzięki którym lżejszy jest namiot czy maszynka do gotowania. Takiego wyposażenia nie było w latach 80. Same butle ważyły 7 kilo, czyli trzy razy więcej niż obecnie! Szczerze mówiąc, sprawy techniczne mnie nie interesują. Bardziej fascynuje mnie wymiar mentalny wspinaczki. #TatrzańskieOpowieści. Czy Morskie Oko przestanie zamarzać? Mateusz Waligóra od kilkunastu dni wędruje przez Tatry. W planach ma przejście każdego centymetra znakowanych szlaków w najwyższych polskich górach. Projekt #TatrzańskieOpowieści, tak jak ... Reinhold Messner: O alpinizmie M.B. Co Pana irytuje w dzisiejszym alpinizmie? R.M. Dziś wszystko jest rozrywką. Przeczytałem wypowiedź młodego alpinisty, który po wejściu na północną ścianę Eigeru stwierdził, że była to wielka rozrywka. Nie wierzę. Uważam, że to ogromne kłamstwo. To trudne wejście, ryzykuje się życiem. Dla kogoś, kto wymaga od siebie maksimum, prawdziwe wyzwanie zaczyna się tam, gdzie kończy się rozrywka. Tak jest w wielu dziedzinach. Nie uwierzę w słowa tych młodych ludzi i jestem przekonany, że mam rację. Jestem też pewien, że kiedyś sami mi ją przyznają. M.B. Swoją postawą narobił Pan sobie wrogów w środowisku alpinistów... R.M. Jeśli ktoś czuje dyskomfort, widząc moje dokonania, to nic na to nie poradzę. Niektórzy używali mojego nazwiska, żeby sprzedać więcej książek. Dzisiaj ludzie pragną być widoczni – to stało się nawet ważniejsze od pieniędzy. Oczywiście, gdy jest się znaną osobą, nazwisko i wizerunek mogą być źle użyte. To logiczne. Wielokrotnie tego doświadczyłem. M.B. Regiony górskie, w tym Alpy, borykają się z wieloma problemami. Jako poseł Parlamentu Europejskiego wielokrotnie apelował Pan o zmianę polityki górskiej, jest Pan również autorem książki Ratujcie Alpy. Co Pana zdaniem powinna zrobić w tym względzie Unia Europejska? R.M. Unia Europejska wiele nie zrobi. Podchodzę sceptycznie do tego, że politycy z Berlina, Madrytu czy Warszawy decydują o losie gór. O tym, co jest zgodne z prawem, a co nie. To ogromny błąd. Właściwie górale od dziesiątków lat nie mogą decydować o własnym losie. Inni mówią im, gdzie ustanowić park narodowy. W dziedzinie ochrony środowiska powiedziałem już wszystko, teraz przyszedł czas działania. Kupiłem dwa zrujnowane gospodarstwa górskie. Postawiłem je na nogi i dałem w użytkowanie ludziom, którzy teraz pracują tam i żyją według mojej filozofii. Produkty sprzedajemy na miejscu, nic nie trafia na rynek zewnętrzny. Moja filozofia jest prosta – należy połączyć rolnictwo z lokalną kulturą i turystyką. Nie jestem przeciwny turystyce. Wręcz odwrotnie – uważam, że Alpy powinny utrzymywać się z turystyki, ale tylko pod warunkiem, że będzie to robione z głową. To samo dotyczy Karpat. Turystyka miewa niepokojące oblicze. Żyjemy w czasach, w których liczy się przede wszystkim etykietka, nawet śnieg musi być markowy. Ostatnio natknęłam się na bar sushi w Tarvisio. Myślę, że w zglobalizowanym świecie należy podkreślać lokalną kulturę, jej wyjątkowość i odmienność. Sushi mogę zjeść w Tokio. Być może w wielkich miastach taka różnorodność oferty turystycznej ma swoje uzasadnienie – na świecie jest w końcu wielu Japończyków. Jednak w górach, w niewielkich, niepowtarzalnych miejscowościach należy oferować turyście lokalną kuchnię i kulturę. Jeśli turystyka stanie się monokulturą, długo się nie utrzyma. M.B. We wszystkim jest Pan pierwszy. R.M. To część mojego charakteru. Jeśli coś robię, to albo dobrze, albo w ogóle się za to nie zabieram. Nikt nie wpadł na pomysł z muzeum. Ja to wymyśliłem i był to strzał w dziesiątkę. Wcześniej największym powodzeniem cieszyło się muzeum gór w szwajcarskim Bernie. Rocznie odwiedza je 25–26 tys. osób. Do mojego przychodzi już ponad 100 tys. Gdybym założył jakieś marne muzeum, zwyczajnie bym zbankrutował. Potrzebuję aż 100 tysięcy ludzi, którzy tu przyjdą. Inaczej jak bym znalazł pieniądze chociażby na pensje dla pracowników? Muzeum musi być samowystarczalne. Nie biorę ani grosza subwencji! Gdybym całe życie musiał łatać dziury, przestałoby mnie to interesować. Chcę być wolny i niezależny, żeby zajmować się coraz to nowymi pomysłami. Nigdy nie szukałem pieniędzy publicznych, wszystkie moje wyprawy finansowałem sam. W myśl tej zasady działam obecnie. Reinhold Messner: O trudnościach i o błędach M.B. Od wielu lat słyszę, że chce Pan napisać traktat o szczęściu. Czy to prawda? R.M. Nigdy o tym nie myślałem. Wszyscy, którzy nieustannie mówią o szczęściu, według mnie sami nie są szczęśliwi. Ja nie mówię o szczęściu, bo czuję się szczęśliwy. Niczego mi nie brakuje. Mam pomysły, które realizuję. Jestem zadowolony, gdy mi się nie przeszkadza. Jeśli napotykam trudności, walczę z nimi. I wtedy mogę stać się naprawdę nieobliczalny… M.B. Żadnych wyrzutów sumienia? R.M. W niczym nie pomagają. Jeśli w pewnym momencie życia odwracamy się, by stwierdzić – mogłem dokonać innego wyboru – niczego to nie zmieni. Moja biografia zależy ode mnie, tak jak pani biografia zależy od pani. Zawsze ponosiłem odpowiedzialność za własne czyny. Przeszłości nie da się zmienić, tak jak przyszłości nie da się zobaczyć we wstecznym lusterku samochodu. Przyszłość to życie, które mam jeszcze przed sobą. I to jest właśnie magia – ona sprawia, że mam ochotę żyć, cieszę się, że mogę jeszcze coś ciekawego robić, zrealizować pomysły. Nie muszę ciągle wspinać się na ośmiotysięczniki. To była tylko pewna faza mojego życia. Nawet nie ta najważniejsza. Oczywiście, przeżyłem ją z ogromnym entuzjazmem. Miałem też to szczęście, że zrozumiałem, że nie mogę iść dalej, bo wtedy nie dało się pójść dalej. Kukuczka popełnił błąd – uległ presji dziennikarzy. Nie powinien był podchodzić do ostatniej próby. Elbrus szczyt Europy czy Azji? Kontrowersje wokół najwyższej góry Kaukazu i ciekawostki na jej temat Czy to najwyższa góra w Europie, czy jeden z azjatyckich szczytów? Spory nie milkną, a kolejni alpiniści wybierają się do Rosji. Oto Elbrus, szczyt tyleż malowniczy, co kontrowersyjny. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/475a00ed91db16ce559912129af0c3885747bbbf-cf5452c.jpeg" width="938" height="625" alt="Elbrus szczyt Europy czy Azji? Kontrowersje wokół najwyższej góry Kaukazu i ciekawostki na jej temat (fot. Getty Images)" title="Elbrus szczyt Europy czy Azji? Kontrowersje wokół najwyższej góry Kaukazu i ciekawostki na jej temat (fot. Getty Images)" /> Reinhold Messner: O Jerzym Kukuczce M.B. Znał go Pan dobrze? R.M. Dość dobrze. Wielka szkoda, że zginął. On też zaczął marzyć o wyprawie na biegun południowy, co ja później zrobiłem. Kukuczka rzeczywiście dokonał niezwykłych czynów. W latach 80. Polacy byli po prostu najlepsi na świecie. M.B. Kiedy Kukuczka zdobył Koronę Himalajów, wysłał mu Pan kartkę ze słowami: „Nie jesteś drugi, jesteś wielki”. R.M. Rzeczywiście, tak napisałem, bo tak uważałem. Wywiad został po raz pierwszy opublikowany w 2009 roku. TOP 5 schroniska w polskich górach. Gdzie jest najbardziej klimatycznie? Które schroniska w polskich górach warto odwiedzić? Najlepiej wszystkie, ale te z naszego zestawienia cieszą się wyjątkową sympatią turystów. Kim jest Reinhold Messner? Jeden z najwybitniejszych wspinaczy wszech czasów. Urodził się we włoskim Tyrolu 17 września 1944 r. Wspina się od piątego roku życia. Sławę przyniosły mu dokonania w Himalajach i Karakorum. Początek kariery wiąże się z dramatem – w 1970 r. podczas zejścia z Nanga Parbat stracił brata. „Wyżej niż na Everest nie wejdę, a bardziej samotnie niż w pojedynkę – nie można. Trzeba się rozejrzeć za nowym wyzwaniem” – powiedział po zdobyciu Korony Ziemi. Jako pierwszy człowiek zdobył w 1986 r. Koronę Himalajów. Wprowadził w najwyższe góry styl szybki i niebezpieczny – wchodzenie bez butli tlenowych i tragarzy, bez zakładania obozów pośrednich i lin poręczowych. W 1990 r. z Arvedem Fuchsem zdobył pieszo biegun południowy. Pięć lat później z bratem Hubertem próbował przejść z Syberii do Kanady przez Arktykę – wyprawa została przerwana po 24 godzinach po ataku niedźwiedzia polarnego. Za osiągnięcia w alpinizmie na igrzyskach w Calgary wraz z Kukuczką został nagrodzony srebrnym medalem olimpijskim. Odmówił jednak jego przyjęcia. Po wycofaniu się z czynnego alpinizmu poświęcił się działalności społecznej i politycznej. Jako pisarz i propagator gór ma opinię człowieka kontrowersyjnego, który do perfekcji opanował sztukę autokreacji własnego wizerunku.
Nirmal Purja. Rok temu pobił rekord Kukuczki, teraz sam zmienił historię himalaizmu
Przed 2019 rokiem niewielu słyszało o Nirmalu Purja Magar. O tym kim jest i co robi wiedzieli jego dowódcy w brytyjskich siłach specjalnych. Dzięki pobitym w 2020 i 2021 rekordom jego imię i dokonania poznali wszyscy, nawet ci spoza kręgu wspinaczki górskiej.
Nirmal Purja Magar dowodził jednym z trzech nepalskich zespołów który brał udział w zdobyciu szczytu, którego o tej porze roku jeszcze nikt nie pokonał. - Dowodzenie nie znaczy robienie tego co się chce. Kluczem jest tworzenie wizji za którą pójdą inni. Decyzja, by wejść na szczyt nie była prostą. Bez wątpienia, to był jedno z najtrudniejszych ataków. Były chwile, gdy z powodu przeraźliwego zimna członkowie zespołu byli bliscy zawrócenia. Ale ludzie zmuszali się poza granice własnej wytrzymałości z konkretnego powodu; dla wspólnego celu, by zimowe wejście na K2 się urzeczywistniło, by dokonać ostatniego największego wyczynu we wspinaczce górskiej. Wszystko z honorem i pozytywną energią – Nirmal napisał niespełna dwie doby po zdobyciu tego, co przez lata wymykało się największym atletom na Ziemi. Były komandos był jednym z 9 Nepalczyków którzy 16 stycznia o godz. 17 weszli na szczyt K2 góry Karakorum. Był w tej grupie jednym Gurkhą, pozostali to Szerpowie. Choć Nirmal Purja Magar podkreślał wspólnotowy, nepalski charakter wyczynu, na szczyt zabrał połączone flagi Nepalu i Wielkiej Brytanii, która stała się jego drugą ojczyzną a jej siły zbrojne szkołą dorosłego życia. Tajne misje i wysoką emeryturę komandosa urodzony w Nepalu Nimsdai – jak woli być nazywany – zamienił na karierę wspinacza wysokogórskiego. I wybrał sobie cel – wspiąć się na wszystkie ośmiotysięczniki w rekordowym tempie. W marcu 2020 roku zdobył ostatni z 14 ”olbrzymów”, Shishapangmę. View oEmbed on the source website Pierwszym był legendarny wspinacz Reinhold Messner. Elitarny klub dla zdobywców wszystkich 8-tysieczników założył w 1986 roku, wchodząc na ostatni szczyt 16 lat po pierwszym. Polak Jerzy Kukuczka zapisał się jako najszybszy. Wejście na 10 najwyższych gór w Himalajach i 4 w Karakorum zabrało mu 7 lat 11 miesięcy i 14 dni. Nimsdai robi to w 7 miesięcy. Pokonanie pierwszych 11 zabrało mu 94 dni. - Jego sposób zdobywania gór w porównaniu do wysiłków innych wspinaczy wysokogórskich wydaje się być raczej swobodnym spacerem. W końcu wchodzi ”prostymi” szlakami, przy wsparciu Szerpów i zawsze ma pod ręką butle z tlenem. Tylko tempo ma zabójcze. 12 godzin po zdobyciu Mt Everest był na szczycie 4. góry świata, Lhotse. Po kolejnych 48 godzinach oglądał okolicę ze szczytu Makalu, kolejnego 8-tysięcznika na liście – pisał o nim w maju tego roku ”National Geographic”. Styl Nimsdaia mocno odbiega od zasad wyznaczanych przez Messnera i jemu podobnych. Członkowie ”Klubu 8k” uważali, że styl wspinaczki liczy się tak samo jak wejście na szczyt. Niechętnie patrzyli na wspomaganie się tlenem z butli, korzystaniem z lin zamocowanych przez kogoś innego czy poleganiu na Szerpach jako tragarzach dodatkowego sprzętu. ”Messnerowcy” stali na stanowisku, że wspinając się trzeba próbować tras wymagających sporych technicznych umiejętności, a nawet samodzielnie przecierać nowe szlaki. Chwalenie się sukcesami poza środowiskiem, a szczególnie w mediach, należało do złego tonu. View oEmbed on the source website - Nimsdai nie tylko nie rozstaje się z tlenem i Szerpami, ale promuje się w mediach społecznościowych posługując stylizacją rodem z hollywoodzkiej superprodukcji. Nie brakuje dramatycznych zwrotów akcji, podróży śmigłowcami i budzących grozę sytuacji. Np. schodząc z Kanczendzongi były komandos i jego Szerpowie ratowali trzech innych wspinaczy oddając im własne zapasy tlenu. Dwóch z nich zmarło gdy zapas się wyczerpał. Jednemu zabrakło tylko 200 metrów do obozu przejściowego – magazyn relacjonował opowieść wspinacza. Wstąpił do armii mając 18 lat. Po 6 latach w oddziale legendarnych Gurkhów i trwających pół roku testach sprawnościowych dostał się do elity brytyjskich komandosów, SBS. O przeszłości nie chce opowiadać. Zasłania się tajemnicą wojskową. Mówi, że przez 16 lat wypracował sobie emeryturę wartą pół miliona funtów. I z niej zrezygnował. 4 lata przed możliwością odejścia z pełnym uposażeniem mundur żołnierza zmienił na strój do wspinaczki. Zabrał ze sobą – jak sam to nazywa – pozytywne nastawienie. – Komandosi nauczyli mnie jak podejmować decyzje i nigdy się nie poddawać – tłumaczy. View oEmbed on the source website ”Project Possible: 14/7”, jak nazwał próbę zdobycia wszystkich 8-tysięczników w 7 miesięcy nie powstał bez osobistych wyrzeczeń. Nimsdai nie tylko zrezygnował z wojskowej emerytury, ale na potrzeby projektu wziął drugą hipotekę na dom. Bazując tylko na wojskowym szkoleniu musiał w kilka miesięcy nauczyć się wspinać na najwyższe szczyty górskie. Jemu się śpieszy. A jeżeli się nie uda? – Podjąłem każde możliwe ryzyko. Jak się nie uda, to sobie powiem: człowieku, dałeś z siebie wszystko. A w życiu mamy tylko tyle do oddania. No i będzie mi z tym dobrze – mówi.
Sztuka życia, sztuka umierania. O tym co pcha w góry
Po co te góry? Kupa kamieni, zimno i niebezpiecznie - mówią przeciwnicy. Postanowiliśmy oddać głos tym, którzy górom poświęcili życie.
"Wspinaczka to pragnienie życia". Kukuczka, Rutkiewicz, Kurtyka i in. o miłości do gór >>> Alpiniści są jacyś inni. Nie sposób odkryć co nimi kieruje. Ułańska fantazja, niezdrowa skłonność do ryzyka, oderwana od rzeczywistości romantyczna dusza? A przede wszystkim alpiniści to egoiści - bo jak można tak dla własnej przyjemności pchać się w objęcia śmierci?! Na te wszystkie "nie rozumiem", "nie pojmuję", "nie wiem, jak...", za którymi nie kryje się próba zrozumienia, Piotr Pustelnik odpowiedział kiedyś: "Ludzi można podzielić na dwa rodzaje: na tych którym nie trzeba tej pasji tłumaczyć i na tych którym się jej nie wytłumaczy". Choć ta celna myśl w zasadzie zamyka dyskusję, postanowiliśmy raz jeszcze oddać głos osobom, które górom poświęciły życie, osobom które je kochają i rozumieją. To opowieści o sile, wolności i satysfakcji, o ucieczce od codzienności i pracy nad sobą, o życiu pełną piersią, za które ceną bywa śmierć. Hanna Gadomska
"Kukuczka był bez szans". Wywiad z Reinholdem Messnerem
Najlepszy himalaista świata, pierwszy człowiek, który stanął na wszystkich ośmiotysięcznikach, farmer, polityk. Dziś muzealnik. Niezależnie od tego, co robi, musi być w tym najlepszy. W nic nie wierzy, nikogo nie podziwia, niczego nie żałuje.
Po raz pierwszy spotykam go w zamku Juval w Południowym Tyrolu. Czyli jego domu. Wita mnie mocnym uściskiem dłoni i przewrotnym uśmiechem. Ten ostatni nie opuści go przez następne pięć dni, które spędzimy na zwiedzaniu jego górskich muzeów i na niekończących się rozmowach. Przy lampce czerwonego wina potrafi do rana opowiadać zarówno o swoich osiągnięciach, jak i porażkach. O górach, sztuce, polityce. Przyjechałam do Messnera, wielkiego alpinisty, a poznałam Reinholda gawędziarza, który wprost wyraża swoje zdanie i nie unika trudnych tematów. REINHOLD MESSNER: To był ten jeden z niewielu razy, kiedy naprawdę myślałem, że nie przeżyję. W czasie pierwszej wyprawy w Himalaje? Tak. Wtedy kiedy słyszałem huk lawiny, która zabrała mojego młodszego brata. Dokładnie 29 czerwca 1970 r., podczas zejścia z Nanga Parbat. Już od dwóch dni nic nie jadłem, spędziłem kolejną noc w strefie śmierci. Bez śpiwora, w lodzie. Temperatura spadła do minus 40°C. Byłem wyczerpany, na granicy utraty zmysłów. Wciąż słyszałem krzyk Günthera, ale nie wiedziałem, gdzie go szukać. Pozostali członkowie wyprawy przez 35 lat twierdzili, że pan tak naprawdę zostawił brata z tyłu. Zostawić kogokolwiek w takiej sytuacji, zwłaszcza młodszego brata? To byłoby wbrew ludzkiej naturze. To był mój kompan, najlepszy przyjaciel. Od dzieciństwa byliśmy partnerami w górach. Zawsze wracaliśmy razem. Nie tym razem. Nie mieliście lin, Günther był w bardzo kiepskiej formie. Jak do tego wszystkiego doszło, przecież byliście doświadczonymi wspinaczami? Owszem, byliśmy, ale w Alpach i Dolomitach. To było nasze pierwsze wejście na ośmiotysięcznik. Szczyt tak naprawdę miałem zdobywać sam, zrobić swojego rodzaju rekonesans, bo nikt wcześniej nie wchodził na Nanga Parbat przez Rupal Face – jedną z najtrudniejszych ścian na świecie. Günther jednak zdecydował się spontanicznie do mnie dołączyć. Dogonił mnie przed szczytem. Wszedł tam bardzo szybko, tracąc przy tym bardzo dużo sił. Wysokość, na której byliśmy, nie pomogła. Zrobił się bardzo wolny, zaczął halucynować, nie myślał trzeźwo. Pan poszedł więc przodem? Szukałem dobrej trasy, on miał iść moimi śladami, chciałem mu oszczędzić błądzenia. Byliśmy już po najtrudniejszym etapie. Umówiliśmy się, że poczekam na niego przy potoku. Nie doczekałem się. Usłyszałem tylko jakiś huk. Znalazł się w złym miejscu, w złym czasie. To nie była duża lawina. Szukałem go dwa dni. Bezskutecznie. Ostatkami sił doczołgałem się na dół. Do bazy? Tam już nikogo nie było. Członkowie ekspedycji byli pewni, że zginęliśmy, i zwinęli obóz. Na szczęście zobaczyłem odchody krowy. Podążyłem tym tropem, doszedłem do lasu i usłyszałem głosy ludzi rąbiących drzewo. Dali mi chleba i doprowadzili do wioski. Tam okazało się, że mój stan był tragiczny. Odmrożenia? Między innymi. Sześć palców u stóp miałem amputowanych i dwa opuszki u prawej ręki odcięte. Wraz z kawałkiem kości. Brzmi jak wyrok dla wspinacza. Do czasu wyprawy na Nanga Parbat byłem jednym z najlepszych, o ile nie najlepszym wspinaczem w Europie. Szybkim, sprawnym, nie potrzebowałem żadnego sprzętu, haków, lin. W Alpach wszedłem na każdy trudniejszy szczyt, wyznaczyłem setki nowych dróg. Po tym jak straciłem palce, jeszcze chwilę się łudziłem, że do tego wrócę. Miałem zeszyt, w którym rozrysowywałem nowe drogi na najtrudniejszych ścianach. Zostało jakieś 50, których nie zrobiłem. Przez pewien czas po operacji nadal nie chciałem ich zdradzać. Ciągle wierzyłem, że to ja na nie wejdę. Udało się? Niestety. Zeszyt przekazałem młodszym kolegom. Koniec kariery? Po prostu zacząłem inny etap. Himalaisty. Tu mniej liczyła się szybkość i sprawność, bardziej doświadczenie i wytrzymałość. Punkt zwrotny? Największa porażka i największy sukces w moim życiu. Coś, co zmieniło moje myślenie. Po paru miesiącach w szpitalu zdecydowałem, że wracam do Karakorum i w Himalaje. Zrozumiałem, że już nic nie może przywrócić Günthera. Że fakt, że zostanę architektem czy lekarzem, niczego nie zmieni. Podczas pana kolejnej wyprawy na Manaslu zginęły dwie osoby. Nie miał pan dosyć, nie podłamało to pana? Oczywiście to było dla mnie trudne, ale ja nie miałem na te śmierci wpływu, nic nie mogłem zrobić ani pomóc. Po tym wydarzeniu postanowiłem po prostu, że będę wspinał się jak najwięcej sam. Wtedy jest się odpowiedzialnym tylko za siebie. Jak na te decyzje zareagowali pana rodzice? Mama zaakceptowała ten wybór. Tata nie zrobił tego nigdy. Uważał, że byłem winny śmierci Günthera, że skończę jako kloszard, że alpinizm to nie zawód. Nigdy mi nie wybaczył. Podobno był dla was surowy także w dzieciństwie. Często krzyczał, wybuchał, czasem bił. Dopiero teraz zaczynam rozumieć, dlaczego tak się zachowywał. On żył w lęku. Czego się bał? W 1938 r. zorganizował głosowanie, w którym mieszkańcy Południowego Tyrolu mieli wybrać, czy zostają we Włoszech, czy przeprowadzają się z całymi rodzinami do Niemiec. 86 proc. osób, w tym mój tata, zdecydowało się przejść na stronę nazistów. Wtedy mocno wierzył w nazistowską ideologię. Widać to nawet w tym, jakie dał nam imiona: Reinhold, Günther, Siegfried, Waltraud. Wszystkie niemieckie. Wojna jednak pokrzyżowała plany, nikt się nie przeniósł, a ojciec się załamał. Stał się człowiekiem niepewnym. Ale to on nas wziął pierwszy raz w góry. Swój pierwszy szczyt, trzytysięcznik Geislerspitzen, zdobyłem, gdy miałem pięć lat. Dość wcześnie. W naszej wiosce nie było ani boiska do piłki, ani basenu. Do dziś nie potrafię pływać. Chodziliśmy więc po górach. W wieku 13 lat biłem już ojca na głowę we wspinaniu. Siedem lat później znalazłem się w światowej czołówce. I przy okazji zrewolucjonizował pan tę dyscyplinę sportu... Ja po prostu pokazałem, że to, co inni uważali za niemożliwe, jest do zrobienia. Wchodziłem więc bez pomocy zbędnych sprzętów, lin, haków. Jakiś przykład? Na jedną z najtrudniejszych ścian Les Droites wszedłem sam, bez asekuracji i to trudną drogą. Gdy wcześniej mówiłem o swoich planach, wszyscy pukali się w głowę. Więc przestałem i pewnego dnia po prostu wyszedłem ze schroniska i ruszyłem do celu. Gdy rano pozostali wspinacze zorientowali się, że ktoś czegoś takiego próbuje, porzucili swoje plany i wyszli mnie obserwować. Wszedłem w ciągu czterech godzin. Przede mną najszybsza osoba zrobiła tę drogę w trzy dni. Reinhold Messner, fot. Getty Images Tak samo było ze zdobyciem Mount Everestu bez użycia tlenu? Nikogo pan nie pytał o zdanie? Gdy rozmawiałem z lekarzami i specjalistami, byli przeciwni. Silna choroba wysokościowa, krwotoki, uszkodzenia mózgu, nawet szaleństwo: nikt nie wiedział, czy ludzki organizm przeżyje na takiej wysokości, co się będzie z nim działo. Ani ja, ani mój partner Peter Habeler też nie wiedzieliśmy. Wchodzenie na Everest z tlenem nie było dla nas żadnym wyzwaniem. Ale po co tak ryzykować? Gdy w 1953 r. Edward Hillary i Tenzing Norgay jako pierwsi zdobywali Everest, robili to po to, żeby stanąć na szczycie. Ja natomiast chciałem lepiej poznać siebie i swoje granice. I im, i mnie się udało. Dwa lata później wróciłem na Everest, by zdobyć go samotnie. To był kolejny stopień mojej metafizycznej podróży w głąb siebie. A duma, że włoska flaga mogła zawisnąć na szczycie? Wchodziłem jako Reinhold Messner, nikt inny. Ani Włoch, ani Austriak, ani Południowotyrolczyk. Moją jedyną flagą była chusteczka do nosa. Mojego nosa. Wiele osób nie mogło się z tym pogodzić. Trudno. Tak oto stałem się persona non grata w swoim kraju. Byłem też pierwszą osobą, która publicznie powiedziała, że wszyscy nasi pierwsi wspinacze byli wspierani przez faszystów i nazistów, a ich osiągnięcia służyły propagandzie. Ja nie chciałem mieć z tym nic wspólnego. Dlatego nigdy na wyprawę nie wziąłem publicznych pieniędzy. Nie przyjąłem też medalu olimpijskiego, jaki w 1988 r. w Calgary ofiarowano mi po zdobyciu Korony Himalajów. To jak finansował pan ekspedycje? Znajdowałem prywatnych sponsorów. Zresztą moje wszystkie wyprawy składające się na Koronę Himalajów kosztowały tyle co jedna tradycyjna ekspedycja, w stylu oblężenia. Czyli jakim? Z szerpami, butlami, całym osprzętem, kilkudziesięcioosobowym składem. Na moich wyprawach było kilka osób, minimum sprzętu. Swoją drogą też polskie ekspedycje, wbrew powszechnemu przekonaniu, miały więcej pieniędzy niż ja. Mimo to wyścig o Koronę Himalajów Kukuczka–Messner wygrał Pan. Żadnego wyścigu nie było, to był wymysł mediów. On w ogóle nie miał racji bytu, bo Kukuczka był bez szans. Był jednym z najlepszych himalaistów tamtych czasów. Z tym się zgadzam całkowicie. Ale ja drogę do 14 ośmiotysięczników zacząłem 9 lat wcześniej. W połowie 1985 r. różnica ta nie była już taka wielka. Było tylko 11:9 dla Pana. Ja się z nikim nie ścigałem, a alpinizm to nie sport. Kukuczka mógłby jako pierwszy zdobyć Koronę Himalajów, tylko gdybym zginął lub gdyby coś mi się stało. Z jednej strony podkreśla Pan, że to nie był wyścig. Z drugiej zaś, po tym jak Polak zdobył Koronę Himalajów, wysłał pan mu telegram: „Nie jesteś drugi. Jesteś wielki”. To była odpowiedź na jego wiadomość z gratulacjami, którą wysłał mi po wejściu na ostatni ośmiotysięcznik Lhotse. To było miłe i postanowiłem się zrewanżować. Uważam, że był świetnym wspinaczem i właśnie to chciałem przekazać. Mógł się pan ograniczyć do słów gratulacyjnych, jednak dość dyskretnie podkreślił pan, kto tak naprawdę był pierwszy. Proszę pani, gdym chciał, tobym w ogóle nie uznał jego korony, bo przecież on na Everest wchodził z dodatkowym tlenem! A to według mnie łamie zasady prawdziwego himalaizmu. A jakie są te zasady? Zawierają się w moim ABC wspinania: no artificial oxygen, no bolt, no communication (bez sztucznego tlenu, bez haków, bez komunikacji). Ta regułka opisuje chyba najlepiej moje podejście do alpinizmu. Co w takim razie uważa pan o obecnych wyprawach komercyjnych, np. na Mount Everest, w których każde „bez” można by zamienić na „z dużą ilością”? To jest czysta turystyka. Nie potępiam tego, ale też nie rozumiem, po co ktoś miałby się w takich warunkach wspinać. Przecież to nie ma nic wspólnego z alpinizmem. A jak go pan definiuje? Dla mnie jest to próbowanie niemożliwego. Kreatywność. Gdybyśmy dziś z Kukuczką mieli po 20 lat, to nie wiem, co byśmy robili, bo wyzwań w górach jest już naprawdę niewiele. Dla mnie alpinizm umarł. Reinhold Messner i Krzysztof Wielicki podczas ceremonii wręczenia nagród Księżnej Asturii, 19 października 2018 r. w Oviedo w Hiszpanii. (Fot. Carlos R.Alvarez / WireImage/Getty Images) Dlatego zrezygnował pan z himalaizmu dokładnie po zdobyciu ostatniego ośmiotysięcznika z Korony w wieku 42 lat? Gdy stanąłem na szczycie Lhotse, ostatniego szczytu Korony Himalajów, pomyślałem, że nie mogę już wejść wyżej, zrobić więcej, trudniej. Że zdobyłem wszystko, co mogłem, a teraz będę się tylko powtarzał. A ponieważ himalaizm to nie sport, nie bawiło mnie poprawianie własnych rekordów. Uznałem, że w tej dziedzinie wszystko już zrobiłem. Zamknął pan cały rozdział i przeszedł do kolejnej fazy życia? Można tak to ująć. Wiem, kiedy powiedzieć sobie stop. Myślę, że wielu himalaistów nie potrafi tego zrobić i dlatego ginie. Wystarczy popatrzeć na polskich wspinaczy: Kukuczka, Rutkiewicz... Ja umiałem ocenić swoje siły, możliwości i chęci. Dziś na przykład spełniam się jako muzealnik. I zaczął pan życie tyrolskiego domownika? Nie do końca. Najpierw jako pierwszy przeszedłem całą Antarktydę. Dotarłem na biegun północny, poznałem pustynię Gobi, szukałem yeti. Potem poświęciłem się polityce. Aż w końcu zająłem się tworzeniem pięciu górskich muzeów. Trzy z nich znajdują się w zamkach, a jeden z nich to pana dom. Kiedyś spędzał pan czas w namiocie, dziś w królewskich niemal komnatach. Dość radykalna zmiana stylu życia. Prowadzenie muzeów i himalaizm mają wiele wspólnego. Trzeba mieć bardzo jasno wyznaczony cel i dążyć do niego, nie oglądając się na innych. A co do namiotu i zamków, to owszem, komfort radykalnie różny. Ale prawdziwą sztuką życia jest umieć przeskakiwać z jednego do drugiego i dobrze się czuć w obu. To akurat mi się udaje wyśmienicie. I nie jest żal panu tych gór, emocji związanych z himalaizmem, widoków? Widoki nigdy w czasie wspinaczki nie były dla mnie ważne. Poza tym ja nie żałuję niczego. Nawet wyprawy na Nanga Parbat, o co często pytają mnie dziennikarze. To się już wydarzyło, nie ma co do tego wracać. Chodzi pan jeszcze po górach? Tak, głównie po Alpach i Dolomitach, tylko już nie tak szybko i ekstremalnie. Ostatnio byłem z moim synem. Trasa nie była trudna, ale ja się zmachałem. Mam swoje lata. Doszliśmy do schroniska. Ja sobie marzyłem o kawie i odpoczynku, a on na to, że jazda do góry. Oświadczył, że jak będę tak się ciągnął, to więcej ze mną na wspinanie nie idzie. I co Pan na to? Trochę mnie to dotknęło, bo dla mnie starzenie się to prawdziwa masakra. Z drugiej strony jednak ubawiło, bo nigdy nie przyszłoby mi do głowy, że ktoś będzie mnie ochrzaniać, że za wolno się w górach ruszam. Ktoś pana wyprzedził... Nie w snach. W tych z Güntherem ciągle jesteśmy najlepszymi wspinaczami Europy. I nikt nam nie może podskoczyć. Z Reinholdem Messnerem rozmawiała Julia Lachowicz, 2012.
30 lat temu zginął Jerzy Kukuczka. "Kukuś rano się nie zgłosił. Nerwy straszne"
Jerzy Kukuczka, jeden z najwybitniejszych światowych himalaistów, zginął 24 października 1989 roku podczas wspinaczki niezdobytą wówczas południową ścianę Lhotse. Prezentujemy fragment książki "Lhotse’89. Ostatnia wyprawa Jerzego Kukuczki" Elżbiety Piętak i Dariusza Piętaka, która jest zapisem tej wyprawy
Południowa ściana Lhotse to jedna z najtrudniejszych ścian w Himalajach – trzy tysiące metrów wymagającego terenu z trudnościami rosnącymi wraz z wysokością. Jej przejście uznano za największe wyzwanie dla himalaistów ostatnich stuleci. Mierzyli się z nim najlepsi na świecie wspinacze. W połowie lat 80. Jerzy Kukuczka zdobył Koronę Himalajów i Karakorum. Nadal jednak nie miał dość. Na wyprawę na Lhotse zaprosił dziennikarkę z Telewizji Katowice, swojego rodzinnego miasta. Elżbieta Piętak miała pojęcie o wspinaniu i pasję filmowania. Elżbieta robi notatki codziennie, opisując ludzi, ich emocje, swoje wrażenia i codzienność – posiłki, problemy ze sprzętem. Ona nie idzie w góry, pomaga pakować sprzęt tym, którzy idą, czeka w bazie na ich powrót. 24 października Kukuczka nie odezwał się do bazy o umówionej godzinie. Kilka dni później świat obiegła tragiczna wiadomość: Jerzy Kukuczka zginął na południowej ścianie Lhotse. Ale czy ma sens zastanawiać się, co by było gdyby? Ciągle myśleć i wracać do wspomnień? Ma. Bo nie da się zapomnieć tego, co przeżyliśmy. Nie da się też zapomnieć o Kukuczce." /] Prezentujemy fragment jej nowej książki "Lhotse’89. Ostatnia wyprawa Jerzego Kukuczki" 4 października Fulviogrynacje Rano wyszli Kukuś, Ryszard i Michał. Zostaliśmy w bazie w czwórkę: Yves, Witek, Leszek i ja. Postanowiłam przeżyć kolejny raz męską przygodę i umyłam głowę w lodowatej wodzie. Była tak zimna, że krzyczałam, a moi serdeczni koledzy tylko się śmiali. Ha ha, bardzo śmieszne. Wrócili Fulvio, Florek i Lucia. Fulvio znowu był niezadowolony. Nie za bardzo lubiłam z nim rozmawiać. Powiedział według mnie coś dziwnego – że Kukuś ma trzy telewizje na wyprawie (pewnie myślał, że Ballu to też telewizja), a nie zapłacił sześciuset dolarów za zezwolenie na filmowanie. Zrobiłam wielkie oczy. Odpowiedziałam, że nic o tym nie wiem i że pierwsze słyszę. „No to może za was zapłacił” – oznajmił. Na koniec rzucił, że ma już dość tej ekspedycji. Aż mnie zamurowało. Wszyscy traktowali ich jak święte krowy, a tu coś takiego. Postanowiliśmy oczywiście powiedzieć o wszystkim Jurkowi, gdy tylko wróci. Teraz nie chcieliśmy go denerwować. Niech się w spokoju wspina. Obiad był dobry, dyżur miał Yves i bardzo się starał. Po obiedzie ja, Leszek i Witek graliśmy trochę w karty. Potem mała drzemka. Gdy wstałam, usiedliśmy z Witkiem w naszej mesie i pisaliśmy plan dalszych zdjęć. Co kręcimy jeszcze tutaj, oczywiście wypowiedzi po zejściu wszystkich ze ściany, i co po drodze. Ponieważ wiedzieliśmy już, że będziemy mieć trochę czasu w Katmandu, postanowiliśmy wybrać się do starej stolicy i zrobić trochę obrazków. Podzieliłam się też z Witkiem pomysłem, że dobrze by było nakręcić film o Szerpach. Wprawdzie widziałam ich kilka, oczywiście filmów, ale jakoś wydawało mi się, że mało mówiły o prawdziwych zasługach wspinaczkowych Szerpów. Pomysł mu się spodobał. Powiedział nawet, że fajnie, bo może będziemy musieli tu wrócić. W nocy miałam okropne sny. Najpierw źle mi się śniło o chłopakach, którzy wyszli, a potem o bazie. Wieczorem na kolację Lucia zrobiła risotto. Wyszło fatalne, bo nie dogotowała ryżu i był zupełnie twardy. Pewnie zapomniała, że tu, na takiej wysokości, woda wrze w niższej temperaturze i trzeba gotować trochę dłużej. Po kolacji Leszek nauczył mnie grać w wista. Najpierw grałam z Leszkiem i przegrałam, a potem z Witkiem i wygrałam. Kukuś, Michał i Ryszard spali w obozie drugim, a Przemo, Tomek i Maciek w trzecim. 5 października Stoi czwórka – 7100 m n.p.m. Postanowiłam napisać dzisiaj kolejny artykuł. Jak przyjdzie Jurek, to go ewentualnie opracujemy jeszcze razem merytorycznie i wyślę go, kolejny już, do Polski. Wczorajsza rozmowa z Witkiem tak mnie nastroiła pomysłami, że zaczęłam się zastanawiać nad następnym scenariuszem. Wymyśliłam, że trzeba również trochę poprawić ten pierwotny. Głównie chodziło mi o zamieszczenie więcej informacji o samej górze, Lhotse, bo ta była niesamowita i cholernie trudna. Jak nie ma pogody i warunków do wspinania, to w bazie można ześwirować, a góra się śmieje. I jak tu nie myśleć, że rzeczywiście uczy nas pokory. Dzisiaj rano wyszli Fulvio i Florek. W nocy było bardzo zimno. Spałam jak zwykle prawie we wszystkich ciepłych ciuchach. Jak to dobrze, że Daruś przed wyprawą kazał mi uszyć puchowe butki – czerwone. Nie dość, że wszystkim się podobały, to jeszcze chłopaki mi zazdrościli. Były bardzo przydatne, a przede wszystkim cieplutkie. Gdyby nie te butki, stopy na pewno by mi zamarzły. Oglądałam chłopaków przez lornetkę. Są już wysoko, wrażenie niesamowite. Małe czarne punkciki bardzo wolno przesuwające się po ścianie. Trzeba przecież iść w największym skupieniu, a na takiej wysokości mózg się lasuje. I jeszcze muszą uważać na lawiny, ale czy się da na nie uważać? Na dodatek słońce grzeje niesamowicie. Tak naprawdę potrzebne jest szczęście. Jurek zawsze mówi, że oprócz umiejętności, rozsądku i wiary trzeba mieć właśnie szczęście. Przypomniały mi się różne publikacje, które ukazywały się na temat jego wspinania, wywiady z nim. Wielokrotnie przewijało się słowo „szczęście”. Patrzyłam pewnie przez godzinę albo i dłużej. Czasami było ich widać wyraźniej, po chwili zaś znikali w chmurach. Ważne, że parli cały czas do góry. Żeby marzenia się spełniły, to trzeba marzyć. Marzyć o najwyższych górach, a potem walić do przodu. „Oni właśnie spełniają swoje marzenia” – pomyślałam. Kukuczka marzył o zdobyciu wszystkich czternastu ośmiotysięczników. To marzenie się spełniło. Gdzie więc jeszcze tak gnał? Przyzwyczajenie, radość ze zdobytego szczytu, spokój i ukojenie, jakie daje obcowanie z górami, przyrodą, a może coś więcej, coś jeszcze, czego nie pojmiemy. Tę wiedzę miał tylko on. Mają ją wszyscy, którzy zdobywają „swoją górę”. Do bazy wrócił Ryszard Warecki. Bardzo, ale to bardzo się ucieszyłam. Z nim jest jakoś inaczej, fajniej oczywiście. Uczciliśmy jego powrót maleńką flaszeczką, którą przyniósł ze sobą. Wieczorem połączyli się z bazą Przemek, Maciek i Tomek. Przekazali informację, że założyli obóz czwarty na wysokości 7100 m n.p.m. Super. 8 października Obóz piąty, 7400 m n.p.m. Wczoraj wieczorem ustaliliśmy, że wychodzimy na Island Peak (6189 m n.p.m.). Samotna wyspa, tak też o nim mówią. W 1983 roku zmieniono nazwę tego szczytu na Imja Tse, ale i tak wszyscy, z którymi rozmawiałam, używali starej nazwy Island Peak. Wyprawy, które przyjeżdżają wspinać się na Lhotse czy Everest, wchodzą na ten szczyt w celu aklimatyzacji. Chłopcy powiedzieli, że na niego wejdę. No to idę. Niestety w nocy padało i odłożyliśmy wyjście na jutro. W związku z tym nie trzeba było się rano spieszyć, więc spałam do 9.30. O jedenastej łączy się Dyrektor. U nich wszystko w porządku, a ta lawina, którą widzieliśmy, przeszła bokiem. Przynajmniej nic się nie stało. Ponoć on i Rysiek Pawłowski poszli w górę, a doktor schodzi sam. To kiepsko, bo on się nie czuł dobrze. Widzieliśmy przez lornetkę, jak schodził do trójki. Bardzo powoli. Myśleliśmy, że tam zostanie, a on schodzi do dwójki. Mamy nadzieję, że nic mu się nie stanie, a przede wszystkim, że zdąży zejść przed nocą do tej dwójki. Ponieważ Maciek i Przemo bardzo się o niego niepokoili, postanowili – dość późno – wyjść po niego do dwójki. Koszmar. Wieczorem łączność z Kukuczką i Ryśkiem Pawłowskim. Założyli obóz piąty na wysokości 7400 metrów. Zuchy. 14 października Może na szczyt I znów ładna pogoda, przynajmniej w bazie. Yves i doktor wyszli na parapenty. Ja i Ryszard Warecki graliśmy trochę w karty. Jest piętnasta i dalej świeci słońce, niesamowite. Wieje jednak zimny wiatr. Dyrektor chyba jutro wychodzi. Wieczorem łączył się Przemek, powiedział, że jeśli będzie ładnie, to chcą iść do szczytu. Postanowiliśmy z Witkiem, że obojętnie, o której Jurek będzie wychodził – o czwartej rano czy później – wstaniemy. Chcę mieć to wyjście, bo to na pewno będzie wyjście szczytowe. Łączność z obozami. Dyrektor w bazie. Piszę kolejny artykuł. Pokazałam Dyrektorowi wcześniejsze notatki, powiedział, że super. „Pisz i wysyłaj, niech mają informacje na bieżąco”. Tak też zrobiłam. Kukuś wyszedł dziś rano. Może do szczytu. Yves postanowił polecieć na paralotni z Chukhung Peaku. Poszli więc rano z Wareckim, ale wrócili przed obiadem. Nic z tego, zrezygnowali. Ponoć było za stromo i trzeba było się wspinać, a oni poszli „na lekko”, czyli bez sprzętu wspinaczkowego, choć z paralotnią niesioną na plecach. Z tego powodu ja musiałam przygotować obiad, mimo że nie był to mój dzień dyżuru (ale w związku z tym skorzystałam z gotowych dań). Niestety dziś wcześniej zrobiło się zimno, około piętnastej. No cóż, tu też już jesień. Przemek, Maciek i Tomek jednak wracają do bazy. Wieczorem ja, Lucia i Witek rozmawialiśmy do pierwszej w nocy. Fajnie się gadało, bo interesował nas system pracy tak zwanych wolnych strzelców. Jeżeli osoby o specjalnych, ciekawych zainteresowaniach mają pomysł na film czy program i na dodatek własną kamerę, to mogą go zgłosić do telewizji. W tym przypadku szwajcarskiej. I im często takie pomysły akceptowano. Przywozili piękne zdjęcia z miejsc, do których dostęp ze względu na trudności jest ograniczony, i sprzedawali je telewizji. Mimo że nie byli związani z telewizją żadnym etatem, nieźle na tym wychodzili. Istniał jeszcze jeden plus takiej współpracy – byli wolni. 16 października Słuchamy bez przerwy Piękna pogoda. Z bazą łączy się Dyrektor. Na górze strasznie wieje. Umówiliśmy się z Dyrektorem na konkretne godziny łączności. Teraz w bazie już wszyscy są czujni. Postanowiliśmy zrobić dyżury przy radiotelefonie i bez przerwy słuchać. Mogą przecież połączyć się z jakiegoś powodu w każdej chwili. Kukuś powiedział, że on i Rysiek Pawłowski czują się dobrze. Yves i Przemek poszli na paralotnie. Dobrze, że mamy tu ten sprzęt. Po pierwsze chłopaki mają co robić, po drugie nie siedzą i się nie nudzą, tylko są cały czas aktywni. Pogoda i tak daje możliwość odpoczynku i regeneracji organizmu, bo jak jest zła, to nie wychodzą. Zresztą trzeba przyznać, że Kukuczka bardzo dba o cykle odpoczynku. Aż się zdziwiłam. Jego wieloletnie doświadczenie z innych wypraw świetnie przekłada się na naszą ekspedycję. Chłopcy też o tym mówili, śmiejąc się nawet, że „świetnie mu idzie jako lekarzowi wyprawowemu”. Myślę, że Dyrektor i tak wszystko konsultuje z doktorem. Mieliśmy łączność z Polską. Puścili w telewizji wyrywanie zęba. Fajnie. Wysłałam kolejny artykuł wraz z kasetą. Mają już dużo materiału filmowego, jest z czego wybierać. Zebrałam też wszystkie opisy razem. Postanowiłam przygotować się do napisania jednego, spójnego sprawozdania z wyprawy – pomyślałam, że Jurkowi się przyda, jak wrócimy. Gdzieś to wykorzysta. Tak dobrze mi szło, że opisałam dokładnie wszystkie filmy, które do tej pory nakręciliśmy. Pomyślałam, że choć może jeszcze za wcześnie się nad tym zastanawiać, pewnie trzeba będzie trochę zmienić scenariusz. Z opowiadającego na bardziej opisujący sylwetki wspinaczy. Zajęło mi to wszystko parę godzin, ale byłam zadowolona. Przy następnej łączności powiem Kukuczce, jakie fajne zdjęcie (ujęcia) znalazłam na naszym filmie. Któregoś razu zastaliśmy go przed namiotem bez koszulki i gdy się zorientował, że go filmujemy – uciekł. Jak go znam, ucieszy się. 24 października Nie ma łączności Jutro Darunia ma imieniny. Podczas łączności z Polską poprosiłam o wysłanie jej telegramu. Mam nadzieję, że go dostanie, na pewno się ucieszy. Bardzo już tęsknię za moją małą sześcioletnią dziewczynką. Rano w bazie piękna pogoda. Słońce oświetla ścianę. Mamy dwie bardzo dobre lornetki. Każdy chętnie ogląda ścianę. Mamy nadzieję coś zobaczyć, mimo że z tej odległości nie jest łatwo. Patrzymy z niepokojem, licząc na jakiś obrazek inny niż tylko skała, lód i śnieg. Kukuś rano się nie zgłosił. Nerwy straszne. Przy takim czekaniu człowiek nie wie co robić. Głupie myśli kołaczą się w głowie. Najgorsza jest ta niepewność. Najgorsza jest ta niewiedza. Żeby mniej się denerwować, zaczęłam trochę pakować swoje rzeczy. Jak zejdą, to nie ma co tu już siedzieć, schodzimy. Zapytałam Ryszarda, czy może trochę popakować też jakieś graty z namiotu Jurka. Powiedział: „Zostaw, sam sobie spakuje, jakby coś, to mu pomożesz”. Obiad jemy po jedenastej. Jakoś nikt nie jest głodny. Właściwie to dobrze, że nie tylko ja się martwię. Najgorzej, że się nie łączą. Cholera, daliby jakiś sygnał. A tu nic. Jest godzina piętnasta. Bez łączności. Zmieniamy się przy tych lornetkach, nic nie widać. Wrócił do naszej bazy Kurczab z przyjaciółmi. Wcześniej chodzili po okolicy. Też czekają na wiadomości od Jurka. O siedemnastej – bez łączności. A tam w górze przecież są też Maciek Pawlikowski i Tomek Kopyś. Przynajmniej oni się łączą. Przekazali nam informację, że idą do piątki. Też się niepokoją tym brakiem łączności z Kukuczką i Pawłowskim. Warecki rozmawiał z nimi dość długo. Pytał, czy może oni coś widzą. Nic. Nerwy coraz większe, różne domysły. Może „łoki-toki” im zamarzło, może baterie padły? Najgorsze, że nie można nic zrobić, tylko czekać. Warecki też się martwi, udaje, że nie, ale ja wiem, że to nieprawda. No cóż, trzeba czekać. Nie ma innego wyjścia. Z tych nerwów poszłam wcześniej spać. Ryszard mówi, że on jeszcze trochę posiedzi, cały czas na nasłuchu. A nuż się połączą. Wypadek Wydaje się, że samo miejsce i szczegółowe okoliczności wypadku na południowej ścianie Lhotse nie doczekały się jak dotąd wystarczającego opracowania. Zbyt wiele jest niewiadomych i detali technicznych wynikających choćby z samego know-how wspinania, by można było jednoznacznie wskazać na przyczynę i przebieg wypadku. W relacjach autoryzowanych najczęściej pojawia się informacja o dwóch hakach przelotowych i linie długości około 70–80 metrów łączącej wspinaczy. To wydaje się pewne. Pewne wydaje się również i to, że wspinacz tej klasy co Ryszard Pawłowski miał założone dolne stanowisko i był w nie wpięty. Czy Jerzy Kukuczka wbił owe dwa haki przelotowe, czy może wykorzystał – czynnie lub nie – zastane w ścianie po poprzednim zespole? Tego już nie wiemy na pewno. […] Istnieje wiele wersji opisu wypadku, które różnią się detalami. Najbliższe oddaniu specyfiki samego wspinania na owym odcinku są chyba te najbardziej lakoniczne, nawet bowiem relacje z pierwszej ręki uczestnika tych wydarzeń Ryszarda Pawłowskiego również różnią się w szczegółach, co w obliczu zaskakującego i nieprzewidywalnego momentu odpadnięcia Kukuczki wydaje się być uzasadnione. Sam moment krytyczny i jego uświadomienie sobie to ułamki sekund. Trzeba nie lada odwagi i wyobraźni, by z punktu widzenia salonowego fotela (tak było w przypadku wielu relacji dziennikarskich) pokusić się o analizę owego mgnienia oka. Fragment oraz wszystkie wyróżnione cytaty pochodzą z książki ​"Lhotse’89. Ostatnia wyprawa Jerzego Kukuczki" Elżbiety Piętak i Dariusza Piętaka
Przed nami 55. Krakowski Festiwal Filmowy. Między 31.05. a 7.06. będzie okazja obejrzeć około 250 filmów!
Przed nami 55. Krakowski Festiwal Filmowy, jeden z najważniejszych festiwali kina dokumentalnego w Europie. Między 31 maja, a 7 czerwca będzie okazja obejrzeć około 250 filmów. W programie festiwalu m.in. dokument Elizy Kubarskiej „K2. Dotknąć nieba". Historia czwórki młodych ludzi na wyprawie na ośmiotysięcznik śladami rodziców, z których żadne nie wróciło do domu. „Jurek", film Pawła Wysoczańskiego o Jerzym Kukuczce. Czy zmieniając perspektywę – „Pieśń bez ojczyzny" (reż. Ayat Najafi), gdzie muzyka wzywana jest do walki z prawem religijnym zabraniającym kobietom występować przed męską widownią. To trzeba i zobaczyć, i usłyszeć!
Nie trzeba być himalaistą, by zdobyć Koronę Ziemi. Najwyższe szczyty będzie można eksplorować w Zawoi pod Babią Górą od 16 lutego
Pierwsze w Polsce Centrum Górskie Korona Ziemi w Zawoi pod Babią Górą będzie można zwiedzać od 16 lutego. Dzień wcześniej nastąpi uroczyste otwarcie. Warto tu zajrzeć, bo Centrum to nie tylko gabloty i eksponaty, to prawdziwa przygoda odkrywania gór. Dzięki nowoczesnemu systemowi informatycznemu zwiedzający mogą dobrać odpowiednią dla swojego wieku „ścieżkę zwiedzania” i zdobywać górskie olbrzymy. fot. Bartek Oczkowski fot. Bartek Oczkowski Zwiedzający mają do dyspozycji sale multimedialne oraz liczne pamiątki po polskich himalaistach. Całości dopełnia rozsuwana przy dźwięku kamiennej lawiny makieta Babiej Góry. W Centrum znajdują się makiety wszystkich szczytów wchodzących w skład Korony Ziemi. Każdy ze szczytów ma swojego opiekuna – wybitnego himalaistę, podróżnika lub wspinacza. „Opiekunowie” gór Krzysztof Wielicki i Leszek Cichy zostali patronami Mount Everestu, jako pierwsi zimowi zdobywcy najwyższej góry świata. Opiekunem Mc Kinley na Alasce jest Ryszard Pawłowski, który wspiął się na ten szczyt 9 razy! Opiekunem Elbrusa jest Denis Urubko – znany z tego, że wybiegł na ten pięciotysięcznik podczas zawodów Elbrus Race. Piramida Carstensza znalazła swojego opiekuna w osobie wybitnego słowackiego himalaisty Petera Hamora, zdobywcy Korony Ziemi. Kilimandżaro wziął w opiekę Tomasz Kobielski - trzeci polski zdobywca Korony Ziemi, który na najwyższy wierzchołek Afryki wyszedł... kilkadziesiąt razy. Dachowi Europy Mont Blanc patronuje filar polskiego himalaizmu Janusz Kurczab, który dokonał I zimowego przejścia Wiekim Filarem Narożnym Mont Blanc. Mont Vinson na Antarktydzie wziął w opiekę Janusz Majer - wybitny himalaista i podróżnik. Patronem Góry Kościuszki jest Edmund Strzelecki. A najwyższy szczyt Ameryki Południowej Aconcagua - znajduje się pod opieką Martyny Wojciechowskiej. fot. Bartek Oczkowski Czekan Rutkiewicz, kamień z Mont Everest Centrum Górskie Korona Ziemi to bowiem nie tylko miejsce – to także, a może przede wszystkim - ludzie, którzy zaangażowali się w jego powstanie i działalność. Wielu z nich przekazało cenne pamiątki, dzięki którym „złota epoka polskiego himalaizmu” została upamiętniona. Anna Milewska, aktorka filmowa i teatralna, zdecydowała się przekazać na rzecz Centrum pamiątki po swoim mężu Andrzeju Zawadzie – liderze najważniejszych polskich himalajskich wypraw. Czekan Wandy Rutkiewicz, kamień ze szczytu Mount Everestu zniesiony przez Leszka Cichego podczas pierwszego zimowego zdobycia szczytu, plecak Krzysztofa Wielickiego – to kolejne eksponaty upamiętniające działalność Polaków w górach najwyższych. - Idea Centrum Górskiego Korona Ziemi opiera się na ludziach, którzy żyją w górach, żyją górami, marzą o górach, zdobywają góry. U nas każdy znajdzie coś dla siebie przestrzeń: czy to jest fotografowanie gór, himalaizm, zaczytywanie się w starych książkach o górach, skituring, czy piesze wycieczki. Każdy, dla którego góry nie są tylko pustym słowem, znajdzie tu dla siebie przestrzeń – mówi Bartosz Krawczak, pomysłodawca oraz prezes Zarządu Centrum Górskiego Korona Ziemi. - Centrum to miejsce, w którym chcemy wykorzystać największą siłę, jaką dają góry – chęć poznawania i uczenia się. Bo dzięki Centrum możemy góry poznawać z każdej strony. Być może znajdą się również osoby, dla których wizyta w Centrum będzie impulsem do rozpoczęcia życiowej przygody z górami - dodaje. fot. Bartek Oczkowski Korona Ziemi może poszczycić się współpracą z takimi instytucjami jak Muzeum Sportu i Turystyki w Warszawie czy Archiwum Rodzinne Jerzego Kukuczki. Inwestorami Centrum Górskiego Korona Ziemi są gmina Zawoja oraz słowacka firma Tatry Mountain Resorts. Partnerami projektu są: GOPR, Babiogórski Park Narodow oraz Salewa, Więcej na www.zawoja.pl
Wirtualne Muzeum Kukuczki: już niedługo!
Interaktywna historia, materiały 3d, Himalaje na zdjęciach i filmach z lat 70 - w grudniu ruszy Wirtualne Muzeum Jerzego Kukuczki
Od 22 grudnia będzie można zwiedzać w sieci wirtualne muzeum poświęcone Jerzemu Kukuczce. Do obejrzenia: stroje himalaisty, górski ekwipunek, nagrania audio i video, pamiętniki, listy i dokumenty związane z daną wyprawą. Wszystkie zdigitalizowane zasoby będą dostępne bezpłatne, a wirtualne muzeum, w przeciwieństwie do tradycyjnych, będzie otwarte o każdej porze dnia i nocy. Cel? Popularyzacja i ożywienie pamięci o wybitnym himalaiście w jak najbardziej interesujący sposób. Chociaż historia takiej pasji, człowieka o szalonych wręcz możliwościach wydaje się samograjem, to wyzwaniem może być nowa technologia. Początkowo pomysł realizowany był samodzielnie w sposób amatorki przez rodzinę Kukuczki. Zajęła się tym powołana przez rodzinę Fundacja Wielki Człowiek. Dzięki finansowemu wsparciu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego możliwa stała się profesjonalna, nowoczesna archiwizacja.
Zarząd Fundacji Kukuczki, realizując swoje zadania statutowe podjął decyzję o organizacji zbiórki i pomocy finansowej na rzecz Macieja Stańczaka. Maciej Stańczak ucierpiał podczas wyprawy na Makalu 2011. W wyniku akcji górskiej, wielodniowego zejścia z 8000 metrów do bazy w trudnych warunkach, biwaku bez namiotu Maciek doznał rozległych odmrożeń III i IV stopnia palców u rąk i u nóg.
Mimo wysiłków lekarzy z oddziału replantacji kończyn szpitala w Trzebnicy palców nie uda się uratować i 9 palców u dłoni będzie musiało być wkrótce amputowane. Rozpatruje się możliwość rekonstrukcji kciuków z przeszczepionych paluchów z nóg (jeżeli będzie to możliwe). Maćka czeka więc długotrwały proces leczenia i rehabilitacji. Maciek jest w bardzo trudnej sytuacji życiowej, pracował krócej niż 5 lat i nie ma świadczeń rentowych, korzysta z leków, które nie są refundowane przez NFZ. W tej sytuacji prosimy o dokonywanie darowizn na nasze konto z dopiskiem "Maciej Stańczak". Można też w ramach pomocy dla Maćka przekazać na rzecz naszej Fundacji 1% podatku za 2011 rok. Niezbędny będzie wpis w odpowiedniej rubryce PIT "Maciej Stańczak". Więcej informacji: fundacjakukuczki.pl Nasze konto bankowe: Fundacja Wspierania Alpinizmu Polskiego im. Jerzego Kukuczki ul. Noakowskiego 10/12 00-666 Warszawa (KRS 0000084062) Bank Millennium 04 1160 2202 0000 0000 5515 5611
Darek Załuski pierwszym Polakiem na K2 od 1996 r. Pierwsze światowe wejście na K2 od 2008 r. Korona Himalajów dla Gerlinde Kaltenbrunner, Maxuta Zumajewa i Wasilija Piwcowa.
W dniu dzisiejszym członkowie zespołu w składzie Gerlinde Kaltenbrunner z Austrii, Maxut Zumajew i Wasilij Piwcow z Kazachstanu oraz Darek Załuski z Polski stanęli w komplecie na drugim, co do wysokości, szczycie Ziemi, K2 (8611 m n.p.m.). Wspinacze opuścili obóz IV, założony na wys. ok. 8000 m n.p.m. o godz. 7:30 (03:30 rano czasu polskiego). Po kilkunastu godzinach morderczego wysiłku stanęli na szczycie K2, uważanego przez wielu za najtrudniejszy ośmiotysięcznik świata. Gerlinde, Maxut i Wasilij, stając na wierzchołku K2, zdobyli ostatni szczyt, jakiego brakowało całej trójce do zakończenia projektu Korony Himalajów, czyli wejścia na wszystkie szczyty ośmiotysięczne. Tym samym Gerlinde została drugą po Baskijce Edurne Pasaban kobietą z Koroną Himalajów i pierwszą na świecie, która wszystkie 14 szczytów zdobyła bez użycia tlenu z butli. Dla Darka Załuskiego K2 jest piątym szczytem ośmiotysięcznym, na którym stanął. Wcześniej był na Evereście, Lhotse, Cho Oyu i dwukrotnie na Gasherbrumie II. Darek, który jest nie tylko doświadczonym wspinaczem, ale i wybitnym filmowcem, miał na wyprawie również obowiązki operatorskie. Dokumentował zmagania zespołu z Górą Gór. Nagranie kilku bezcennych ujęć z samego wierzchołka K2 zawsze było Jego marzeniem, które dzisiaj zrealizował. Poza wspomnianą czwórką, w wyprawie biorą udział również: Ralf Dujmovic, mąż Gerlinde, który skompletował Koronę Himalajów jako pierwszy Niemiec, a od kilku lat wspiera Gerlinde w realizacji Jej marzenia, oraz Tommy Heinrich z Argentyny, fotograf współpracujący z National Geographic. Obaj wspinacze włożyli dużo pracy w przygotowanie drogi, podczas decydującego wyjścia na szczyt wycofali się z obozu I, ze względu na duże zagrożenie lawinowe. Wyprawa rozpoczęła działalność na północnym filarze K2 w drugiej połowie czerwca. Przez ponad dwa miesiące mały, sześcioosobowy zespół walczył z pogodą i trudnymi warunkami śniegowymi, przygotowując drogę, zakładając obozy pośrednie oraz aklimatyzując się. Ciężki wysiłek został nagrodzony dzisiejszym sukcesem. Zespół czeka jeszcze bardzo niebezpieczne zejście do bazy. Darek Załuski jest 9 Polakiem w historii, któremu udało się stanąć na wierzchołku K2. Pierwszego polskiego wejścia i zarazem pierwszego na świecie kobiecego dokonała Wanda Rutkiewicz. Dokonała tego w tragicznym1986 roku, kiedy to na różnych drogach na K2 zginęło lub zmarło z wyczerpania 13 osób różnych narodowości. W tym roku obchodzimy 25 rocznicę tej tragedii. K2 zdobyli również Polacy: • 8 lipca 1986 – Jerzy Kukuczka, Tadeusz Piotrowski • 3 sierpnia 1986 – Przemysław Piasecki, Wojciech Wróż • 10 lipca 1996 – Krzysztof Wielicki • 14 lipca 1996 – Ryszard Pawłowski, Piotr Pustelnik
Himalaje - kolejna relacja z Nanga Parbat
Ola Dzik i Marcin Kaczkan to kolejne osoby, które atakują szczyt Nanga Parbat.
27 czerwca 2010 r. Ola Dzik i Marcin Kaczkan są w obozie II. Jutro idą do obozu III. To ich atak szczytowy. Na szczycie chcą być 30 czerwca. W tym samym tempie idą uczestnicy innej, dwuosobowej wyprawy - Paweł Michalski i Simone La Terra. Trzech Koreańczyków przebywa w obozie III. Jutro mają wrócić do bazy. Są to wspinacze, którzy tej wiosny zdobyli już Kangchenjungę. Najbardziej utytułowany z nich Kim Giao - ma już na koncie 10 ośmiotysięczników. Realizują oni metropolitalny program sportowy miasta Busan - zdobycie 14 ośmiotysięczników w ciągu 6 lat. Artur Hajzer i Robert Szymczak czekają na zespół szturmowy w bazie. Właśnie odwiedzili bazę koreańską i odbyli miłe spotkanie z kierownikiem wyprawy koreańskiej, który doskonale pamięta czasy lat 80. Był na zimowej wyprawie na Kangchenjundze w 1985/86 i bardzo mu było przykro, że Polacy zdobyli ten szczyt zimą 1986/87. Koreańska wyprawa ponowiła atak w 1987/88 i dokonała wtedy drugiego zimowego wejścia. Język angielski naszego gospodarza z Korei jest bardzo kulawy, ale w pewnym momencie usłyszeliśmy: - mamy specjalny program sportowy! Chcieć zdobyć 5 szczytów zimą w ciągu pięć lat!! - kto? gdzie? skąd wiesz? - wiem z Korei! Trenuje się! Alpine Club to organizuje! - ale kto? Koreańczycy? - nie, nie, Polacy! Naprawdę! - aaaa! Polacy! A skąd wiesz? - internet! Kukuczka webpage see!! No, to ostatnie zdanie nas uspokoiło. Znaczy się, o naszym programie "Polski Himalaizm Zimowy 2010-2015" w Korei już wiedzą ...:) Tymczasem trzymamy kciuki za Olę i Marcina! 28 czerwca 2010 r. Ola Dzik i Marcin Kaczkan doszli do obozu III i zostaną w nim na noc. Warunki śnieżne są bardzo dobre. Pogoda też dobra. Po południu chmurzy się, ale śnieg nie pada. Tak jest też od trzech dni w bazie (po raz pierwszy w czasie naszego tu pobytu) - śnieg nie pada, stopniał, wyszła trawa, jest pięknie. W kopule szczytowej wieje bardzo silny wiatr do 70 km/h i na naszych oczach ubija śnieg - robią się bardzo dobre warunki do ataku szczytowego. Dnia 30 czerwca na kiedy to zaplanowany jest szturm Oli i Marcina na szczyt, wiatr ma ucichnąć. Jeżeli się to wszystko sprawdzi będzie super - pogoda i warunki jak marzenie. Trzymamy kciuki za naszą szturmową dwójkę. Artur Hajzer
Tak jak wczoraj informowaliśmy, w środę 23 czerwca o godzinie 13.20 czasu pakistańskiego Artur Hajzer - kierownik i Robert Szymczak - lekarz wyprawy zdobyli szczyt Nanga Parbat (8126 m). Poniższa wiadomość pochodzi z Biura Prasowego Projektu PHZ.
Doświadczeni polscy himalaiści wykorzystali pierwsze dni pogody, po totalnym załamaniu, i dzięki dobrej aklimatyzacji weszli na szczyt. To szósty ośmiotysięcznik Hajzera, i drugi po Dhaulagiri (8167 m. n.p.m.) zdobyty z Robertem Szymczakiem. Z ekipy szturmowej na Nanga Parbat musieli wycofać się Robert Kaźmierski i Jarek Gawrysiak. Młodzi wspinacze byli zbyt wyczerpani przedzieraniem się przez śnieg do kolejnych obozów. Warunki były bowiem niezwykle trudne. Wcześniej, przez kilka dni śnieg padał non stop. Jak donosił jeszcze z bazy Artur Hajzer: „Towarzyszy nam ciągły szum lawin. Łamią się maszty w bazowych namiotach”. W takich warunkach trudno wyjść z namiotu, a co dopiero prowadzić akcję w ścianie. Droga Kinshofera wymaga poręczowania, a teraz poręczówki leżą pod warstwa śniegu. Efektem mocnego opadu była też potężna lawina z grani Mazeno. Jej podmuch zmiótł bazę Polaków pod Nanga Parbat. Zniszczona została mesa, kuchnia, namiot satelitarny, połamane zostały maszty większości namiotów. Niektóre części wyposażenia poleciały na 300 metrów od bazy. Podobne zniszczenia były w położonych w pobliżu obozach wyprawy włosko-polskiej Simone La Terra - Paweł Michalski oraz amerykanki Cleo Weidlich. Po bezpiecznym zejściu Hajzera i Szymczaka do niższych obozów, do szturmy ruszą kolejne zespoły. Celem wyprawy jest bowiem nie tylko zdobycie szczytu ale i doświadczenia w górach wysokich przez większa grupę młodych himalaistów. Atak na wierzchołek Nanga Parbat jest bowiem fragmentem wielkiego projektu sportowego stawiającego sobie za cel wyselekcjonowanie i przygotowanie zespołu wspinaczy, którzy w najbliższych sezonach zimowych zaatakują pięć niezdobytych jeszcze zimą ośmiotysięczników (w tym drugi najwyższy szczyt świata K2 - 8611 m n.p.m.). Projekt wspierają Polski Związek Alpinizmu, Ministerstwo Sportu i Fundacja Jerzego Kukuczki. Patron medialny - Sport.pl Informacje dodatkowe Na 9 ośmiotysięczników zdobytych dotąd zimą, na ośmiu pierwsi stanęli Polacy. Dopiero w 2009 zespół włosko-kazachski Moro- Urubko przełamał - zdobywając Makalu (8463) - monopol biało-czerwonych na zimowe triumfy. Skład wyprawy kwalifikacyjnej Artur Hajzer - twórca projektu, kierownik wyprawy Jacek Czech - KW Katowice (z powodów rodzinnych musiał wrócić do Polski) Aleksandra Dzik - KS Kandahar Rafał Fronia – Sudecki KW Jarosław Gawrysiak – UKA Warszawa Aleksander Grządziel – KW Jastrzębie Marcin Kaczkan – KW Warszawa Robert Kaźmierski – KW Wrocław Jerzy Natkański – KW Warszawa Piotr Snopczyński – KW Wrocław Robert Szymczak – KW Trójmiasto Ireneusz Waluga – KW Jastrzębie Więcej o wyprawie i zdjęcia znaleźć można na: www.polskihimalaizmzimowy.pl Informacja o Nanga Parbat (8126 m) Położony na zachodnim krańcu Himalajów Nanga Parbat charakteryzuje się najwyższym względnym wzniesieniem na świecie. Od oddalonej zaledwie 20 km doliny Indusu, wypiętrza się na wysokość prawie 7 km. Szczyt obrywa się trzema imponującymi ścianami Rupal, Rakhiot i Diamir. Pierwszym zdobywcą był Austriak Herman Buhl (3 lipca 1953). Pierwsze polskie wejście: Zygmunt Heinrich, Sławomir Łobodziński, Jerzy Kukuczka (13 lipca 1985). Zimą nie zdobyty. tekst: Biuro Prasowe Projektu PHZ 2010-2015
Ania Lichota stanęła na Dachu Świata 23 maja 2010 r., i tym samym została pierwsza w historii szczecinianką, która zdobyła Koronę Ziemi - siedem najwyższych szczytów wszystkich kontynentów.
Wspinaczka nie jest dla mnie jedynie sposobem spędzania wolnego czasu, to przede wszystkim szkoła charakteru, z której wyników korzystam również w życiu prywatnym i w pracy - mówi Ania. Anna Lichota przyjechała do Londynu na studia w 1996 roku. Dostała miejsce na London School of Economy. Niestety nie przyznano jej stypendium i sama musiała opłacić sobie czesne oraz życie w stolicy. Nie było to łatwe w tamtym czasie, rok studiów kosztował ponad 8 tys. funtów. Ania nie poddała się jednak i postanowiła walczyć o swoją przyszłość. Po żmudnych próbach wzięcia pożyczki w banku w UK udało się jej zdobyć fundusze z Polski. Jak stwierdziła Ania - Była to najbezpieczniejsza inwestycja. Znasz samego siebie, tak dużo od ciebie zależy, musisz wygrać. Jej pierwsza wspinaczka zakończyła się sukcesem. Po zdobyciu dyplomu podjęła pracę w Londynie w firmie budowlanej. Następnie pracowała dla General Electric, jeżdżąc przez 7 lat po Europie i prowadząc rożnego rodzaju projekty. W tym samym czasie skończyła również MBA i uzyskała doktorat w Stanach. W 2006 roku podjęła pracę w Banku Inwestycyjnym UBS w Londynie, gdzie zarządza kilkunastoosobową grupą bankierów. Raz na jakiś czas Ania zapomina o bankietach, szpilkach i wygodnych biurach w City. Pakuje plecak, zabiera trochę sprzętu i rusza w góry. Pomysł zdobycia najwyższych szczytów wszystkich kontynentów narodził się w 2002 roku podczas wyprawy w Alpy Szwajcarskie. Wtedy po raz pierwszy usłyszała o projekcie Korona Ziemi. Po powrocie z urlopu Ania zgłębiła swoją wiedzę na ten temat i postanowiła spróbować. Zaczęła realizacje projektu od Kilimandzaro. Potem zdobyła Elbrus (Kaukaz, Rosja), Aconcangue (Andy, Argentyna), Mt. McKinley (Alaska), Carstensz Pyramid (Papua, Indonezja) i Mt. Vinson (Antarktyda). Po zdobyciu trzeciej góry postanowiła połączyć swoją miłość do gór i dzieci. Zaczęła zbierać pieniądze na UNICEF i pomagać przedszkolu domowemu w Gdańsku. Do tej pory udało się jej zebrać 20 tys. dolarów. Poza tym Ania jest w zarządzie Attlee Foundation i zaczyna współpracę z organizacją wspomagającą młodzież w biednych rodzinach Londynu - Pace2Be. Ania z powodu swojej intensywnej pracy i działalności charytatywnej nigdy nie miała dużo czasu na przygotowania do wypraw. Dlatego wykorzystywała każdą wolną chwilę, trenując intensywnie w mieście. Codziennie rano biegała do pracy, a później z pracy z plecakiem zapełnionym 25 litrami wody. Poza tym chodziła na siłownię, pływała, jeździła na rowerze, a w sobotnie poranki na rolkach. Uprawia także jogę i taoizm oraz stara się żyć zgodnie z zasadami: od medytacji i pobierania energii z kosmosu, przez hodowanie kiełków, niejedzenie mięsa i ryb po picie melas i branie enzymów jako dodatków do diety. Celem wyprawy i wielkim marzeniem Ani jest utworzenie funduszu na sfinansowanie projektu - pomnika Sarswati Peace School. Będzie to pierwsza szkoła pokoju dla dzieci z Nepalu, której zostaną nadane imiona Wandy Rutkiewicz i Jerzego Kukuczki. Szkoła będzie rodzajem pomnika upamiętniającego życie i osiągnięcia światowej sławy polskich alpinistów. Więcej o Ani i fundacji na stronie: http://www.ania-lichota.info/about/index.htm Więcej o ostatniej wyprawie na stronie: http://mteverest2010.blogspot.com/
Himalaje - pierwsza relacja wyprawy Polskiego Związku Alpinizmu
Młodzi polscy himalaiści rozpoczynają oblężenie ośmiotysięcznika Nanga Parbat (8126 m). Oto pierwsza relacja z himalajskiej wyprawy.
We wtorek po południu 12-osobowa ekspedycja dotarła do wysokości 4200 metrów gdzie zaplanowano bazę wyprawy Polskiego Związku Alpinizmu. Jak napisał w mailu kierownik Artur Hajzer, już w środę szóstka wspinaczy ruszyła do góry. Po pokonaniu 600 metrów i założeniu lin poręczowych znalazła miejsca na obóz I. Tam złożono depozyt żywności, namiotów i lin. W czwartek - 27 maja, jeśli pogoda pozwoli, kolejna grupa wespnie się do obozu pierwszego, a potem spróbuje podejść wyżej. Na razie wszyscy czują się w miarę dobrze. Lekki ból głowy i brzucha to efekt oswajania się z wysokością. Trzeba bowiem pamiętać, że w wyprawie uczestniczą głównie młodzi himalaiści. To pierwszy etap pięcioletniego projektu „Polski Himalaizm Zimowy 2010 - 15”. Jego pomysłodawca i kierownik sportowy Artur Hajzer zakłada wyselekcjonowanie i przygotowanie grupy wspinaczy, którzy będą mieli szanse zimowego ataku na pięć nie zdobytych jeszcze o tej porze roku pakistańskich ośmiotysięczników, z K2 na czele. Wiosenne wejście na Nanga Parbat ma być poprowadzone drogą Kinshoffera od strony doliny Diamir w stylu klasycznym. W języku wspinaczkowym oznacza to, że zaplanowano kilkutygodniową akcję, z czasem na aklimatyzację, zakładanie obozów, poręczowanie części drogi. Projekt wspierają Polski Związek Alpinizmu, Ministerstwo Sportu i Fundacja Jerzego Kukuczki. Patron medialny Sport.pl Informacje dodatkowe Na 9 ośmiotysięczników zdobytych dotąd zimą, na ośmiu pierwsi stanęli Polacy. Dopiero w 2009 r. zespół włosko-kazachski Moro-Urubko przełamał - zdobywając Makalu (8463) - monopol biało-czerwonych na zimowe triumfy. Skład obecnej wyprawy Artur Hajzer - twórca projektu, kierownik wyprawy Jacek Czech - KW Katowice Aleksandra Dzik - KS Kandahar Rafał Fronia – Sudecki KW Jarosław Gawrysiak – UKA Warszawa Aleksander Grządziel – KW Jastrzębie Marcin Kaczkan – KW Warszawa Robert Kaźmierski – KW Wrocław Jerzy Natkański – KW Warszawa Piotr Snopczyński – KW Wrocław Robert Szymczak – KW Trójmiasto Ireneusz Waluga – KW Jastrzębie Na zdjęciu stoją od lewej, rząd pierwszy: I.Waluga, P.Snopczyński, J.Natkański, R.Fronia, A.Grządziel, R.Kazimierski; rząd drugi: J.Gawrysiak, J.Czech,R.Szymczak, A.Hajzer, M.Kaczkan Więcej o wyprawie i zdjęcia znaleźć można na: www.polskihimalaizmzimowy.pl Informacja o Nanga Parbat (8126 m) Położony na zachodnim krańcu Himalajów Nanga Parbat charakteryzuje się najwyższym względnym wzniesieniem na świecie. Od oddalonej zaledwie 20 km doliny Indusu, wypiętrza się na wysokość prawie 7 km. Szczyt obrywa się trzema imponującymi ścianami Rupal, Rakhiot i Diamir. Pierwszym zdobywcą był Austriak Herman Buhl (3 lipca 1953). Pierwsze polskie wejście: Zygmunt Heinrich, Sławomir Łobodziński, Jerzy Kukuczka (13 lipca 1985). Zimą nie zdobyty.
Chęć odkrywania świata i wszystkiego, co na nim jest. Nawet jeśli oznacza to zjedzenie oślizgłego ślimaka… Odwaga, żeby iść przed siebie, kiedy wzywa nas przygoda, bo przecież szkoda czasu na odpoczynek… Takie są dzieci i… my też tacy kiedyś byliśmy! Niektórzy ocalili trochę tej spontaniczności, inni zupełnie zapomnieli o tym, co kiedyś sprawiało im przyjemność. Kiedy zostałam mamą i zaczęłam wprowadzać moją Marysię w życie, poczułam się nagle baaardzo odpowiedzialna i przytłoczona tym faktem. Dziś, kiedy moja córka ma dwa lata, znajduję frajdę w chodzeniu po kałużach, budowaniu wigwamu w lesie i tarzaniu się w świeżo skoszonej trawie. A przede wszystkim – znów spędzam czas na placach zabaw i w parkach rozrywki. Aktywnie! Po prostu próbuję zmieścić mój, niekoniecznie pasujący rozmiarem, tyłek w siedzisko huśtawki, by przez chwilę poczuć się dzieckiem! W tym numerze przedstawiamy propozycje dla dużych i małych. Koniecznie wypróbujcie!
Spis treści: Fotoreportaż Radżastan Tanie podróżowanie - Francuskie południe szlakiem impresjonistów, lawendy, serów i wina WYWIAD - Basia Ryl, Rozmawiamy o wolontariacie i lepieniu z gliny domów w Etiopii PODRÓŻ ŻYCIA - Filipiny TEMAT NUMERU - Podróżowanie z dzieckiem DOOKOŁA ŚWIATA - Australia PODRÓŻE Z GWIAZDAMI - Gran Canaria, Sprawdź, czym wyspa zaskoczyła aktora Jacka Poniedziałka MIASTO W 48 GODZIN - Odessa ADVENTURE - Atakama Raport specjalny - Piotr Morawski – ostatnia góra polskiego himalaisty Warto spróbować - Skok na bungee Poradnik Travelera - Jak wybrać najlepszą bieliznę termoaktywną Felieton - Wojciecha Cejrowskiego 10 najdziwniejszych owadów
Rok 2010 to czas zmian! Już od 9 kwietnia możecie nas szukać w punktach sprzedaży co miesiąc! Dziękujemy za zaufanie i postaramy się nie zawieść Was w przyszłości, licząc, że nowy, zmieniony Traveler będzie się Wam podobał bardziej. Obiecujemy mnóstwo inspiracji, porad i gotowych rozwiązań, jak zwiedzać Polskę i świat. Dla mnie osobiście to także ważny, przełomowy rok. Po siedmiu latach zamknęłam projekt Korona Ziemi, czyli zdobyłam najwyższe szczyty wszystkich kontynentów. Dziękuję wszystkim, którzy we mnie wierzyli i trzymali za mnie kciuki!
Spis treści Traveler 1/2010 (2-3/2010) Z ŻYCIA NACZELNEJ Niedźwiedzi los Podróż życia - Peru WYPRAWA MARZEŃ- Indie DOOKOŁA EUROPY - Brugia i Gandawa DOOKOŁA ŚWIATA - Malawi W 48 godzin - Sewilla Pomysł na Festiwale Adventure- Rowerem przez Chiny, Wietnam, Laos i Kambodżę Warto spróbować - Narty biegowe – sprzęt, trasy w Polsce i Europie PODRÓŻUJ Z GŁOWĄ - Telefony satelitarne POZDROWIENIA Z... Nepalu 8 NAJ - Najpiękniejsze jaskinie Felieton- Wojciech Cejrowski
Miejsce akcji: Alaska, Park Narodowy Denali Obsada: ja, wiatr, zimno, gradobicie i wszelkie inne kataklizmy...
Ktoś musi pracować, żeby nie pracować mógł ktoś – tak mówi stare powiedzenie, więc postanowiłam wcielić je w życie i… wyjechać na wakacje, zostawiając cały zespół TRAVELERA z robotą na głowie (dzięki Kochani za wyrozumiałość!!!). Oczywiście słowo „wakacje” dla różnych ludzi oznacza co innego – leżenie pod palmą i słodkie lenistwo w Tunezji, imprezy do białego rana czy też romans bez zobowiązań na Ibizie, spływ kajakowy na Mazurach… Dla mnie wakacje oznaczają, że muszę się upodlić, natyrać i paść na twarz ze zmęczenia. Wspaniałe, nieprawdaż?! No i upodliłam się i zmęczyłam. Tak jak lubię. Anchorage nie jest pięknym miastem, ale ma zasadniczą zaletę – leży na Alasce i jest bazą wypadową do podróżowania po Parku Narodowym Denali. Krótko mówiąc – jeśli człowiek chce się wspinać na szczyt McKinley, to po prostu musi tu zawitać, żeby zrobić zakupy i przesiąść się do pociągu przecinającego Alaskę w kierunku północnym. Zawitałam, wsiadłam do pociągu i… trzy dni później przemierzałam już pieszo trasę z Bazy do Obozu I. Na początku nawet mi się wszystko podobało. Słońce świeciło pięknie, nareszcie nie dźwigałam ciężkiego plecaka, tylko ciągnęłam za sobą plastikowe sanie z ładunkiem. Droga była prosta, równa, a ja miałam zapał, energię i cieszyłam się, że znów jestem w drodze, zamiast siedzieć za biurkiem w redakcji. Jednak szybko okazało się, że słońce pali mi twarz i żar po prostu leje się z nieba, te cholerne sanie ważą chyba ze 100 kilo i ciągną mnie w dół, kiedy akurat próbuję pokonać kolejne niekończące się wzniesienie. Energia w tym czasie zdążyła się zdematerializować, a zapał… No, co jak co, ale zapał mam zawsze! Na szczęście. Przemierzaliśmy więc kolejne kilometry (czy ten samolot naprawdę nie może lądować gdzieś bliżej tej góry?!), a ja próbowałam rozgryźć istotę samoumartwiania się i masochizmu. Jaka do diabła może być przyjemność w głodowaniu, spaniu w mokrym, maleńkim namiocie (z coraz gorzej pachnącymi towarzyszami) i zmuszaniu swojego organizmu do wysiłku, przeciwko któremu ewidentnie się buntuje? I to w WAKACJE?! Obudziłam się, bo miałam nieodparte wrażenie, że za chwilę nasz namiot z trzema osobami na pokładzie po prostu odleci. Wiał tak silny wiatr, że doginał stelaż do ziemi, wdmuchiwał przez najmniejsze szczeliny tumany śniegu do wnętrza i drwił sobie z nas, wiedząc, że już od tygodnia czekamy niespokojnie na poprawę pogody. Zapasy jedzenia przeznaczone na „szybką akcję górską” powoli się kończyły, podobnie jak kartusze z gazem. Od kilku dni wegetowaliśmy w tym samym miejscu, a czas przewidziany na mój „wypoczynek” powoli się kurczył… Moim rutynowym zajęciem stało się krążenie między namiotami i żebranie o jedzenie od międzynarodowych ekip. – Chłopaki, macie może jakieś wolne liofile albo cukier? Nie zostało wam jeszcze trochę gazu? – marudziłam Hiszpanom i wspinaczom z Ameryki, łażąc od namiotu do namiotu. Okazałam się w tej materii niezłym organizatorem i pewnie reszta ekipy doceniłaby moje wysiłki, gdyby nie fakt, że ciężko przeze mnie zdobyte jedzenie okazało się niezdatne do spożycia i spowodowało zatrucie pokarmowe u dwójki z czwórki naszych wspinaczy... Postanowiliśmy zostawić sanie na dole i podejść dość stromą lodowo-śnieżną ścianą Head Wall na wysokość 5 200 m do tzw. High Campu, skąd większość ekip po jednym noclegu rusza do ataku szczytowego. No cóż, nie tym razem… Huraganowy wiatr o prędkości do 120 km/godz. nie dość, że uniemożliwił wyruszenie w kierunku szczytu, to nie pozwolił nawet wyjść z namiotu za potrzebą! Denali, czyli rodzima nazwa szczytu McKinley w języku alaskańskich Eskimosów oznacza „Najwyższy” i faktycznie dużo w tym prawdy – różnica wysokości od podstawy do wierzchołka wynosi prawie 6 000 m n.p.m., czyli więcej niż na Mount Evereście! Do przymiotników zaczynających się na „naj” należy więc dodać jeszcze „najbardziej wietrzny” i „najzimniejszy”. W całym moim życiu tak nie zmarzłam! Nawet wybitny himalaista Jerzy Kukuczka w 1974 r. przypłacił zdobycie McKinleya amputacją palca u stopy. W ciągu całej swojej kariery wspinaczkowej Kukuczka nie odmroził się nigdy więcej… Aha, dodałabym jeszcze, że McKinley jest „najbardziej zaskakujący” – człowiek ma wrażenie, że taki sześciotysięcznik to „pikuś”, tymczasem niższe ciśnienie atmosferyczne spowodowane bliskością bieguna sprawia, że wdrapanie się na szczyt tej wysokości na Alasce można porównać do zdobycia siedmiotysięcznika w Himalajach… Trzeba się ruszać, coś robić, zmobilizować do pozytywnego myślenia – powtarzałam w myślach. Pisałam, odśnieżałam namiot, spałam… A potem wszystko poszło lawinowo – poprawa pogody i widoki zapierające dech w piersiach. Obrazy, które na zawsze pozostaną w mojej głowie i dla których warto było przyjechać na Alaskę. Atak szczytowy, który zmęczył mnie bardziej niż zdobywanie ośmiotysięcznika i dał uczucie niewyobrażalnego szczęścia... Stałam na dachu Ameryki Północnej, na wysokości 6 194 m n.p.m. i niemal modliłam się, żeby mnie nie zwiało. Było chyba – 40 stopni, więc myślałam głównie o tym, jak będę wyglądać z odmrożonym nosem. Piotr Pustelnik, lider naszej wyprawy, zrobił mi na szczycie zdjęcie, na którym wyglądam, jakbym siedziała na tle zadymionej niebieskiej fototapety – szalenie rozczarowujący widok… Ale za to jestem na nim uśmiechnięta od ucha do ucha! Tak to już jest, że po spełnieniu marzenia, po dotarciu do celu moja energia spada niemal do zera. Wlokłam się więc z powrotem do Bazy, ciągnąc za sobą sanie (które o dziwo były jeszcze cięższe niż pod górę). Miałam obtarte nogi, nie myłam się od trzech tygodni, jadłam byle co… Stanęłam na środku białej przestrzeni i powiedziałam do siebie na głos: – K…, co ja tu robię?! Mam dość gór i wspinaczki, teraz będę grała w tenisa, szydełkowała, piłowała paznokcie... NIGDY WIĘCEJ nie pojadę na żadną wyprawę, bo nie zrobiłam nikomu nic złego, żeby się tak męczyć! I to w WAKACJE! Koniec z tym! I nawet nie wiecie, jak mi ulżyło… Wczoraj poprosiłam o kolejny urlop. I kupiłam bilety lotnicze. Lecę wspinać się na Kaukazie...