Czy biblijny król Herod Wielki rzeczywiście był tyranem? Poznaj prawdziwą historię namiestnika Galilei
Król Herod znany jest z brutalności i rzezi niewiniątek. Ale czy naprawdę kazał zabić dzieci w Betlejem? Poznaj historię władcy, który przeszedł do legendy jako morderca – i geniusz architektury.
Spis treści: Król, którego stworzył Rzym Brutalna droga do władzy Czy Herod naprawdę zabił dzieci? Król budowniczy i geniusz inżynierii Ostatnie dni i dziedzictwo króla Heroda Jeśli w historii Bożego Narodzenia istnieje czarny charakter, to jest nim bez wątpienia Herod – monarcha, który rzekomo kazał wymordować tysiące niemowląt i małych dzieci, by pozbyć się rywala, Dzieciątka Jezus. W tradycji chrześcijańskiej zapisał się jako okrutny tyran. Jednak choć jego reputacja człowieka bezwzględnego jest w pełni zasłużona, wcale nie jest pewne, czy rzeczywiście kazał zabić dzieci z Betlejem. Król, którego stworzył Rzym Herod Wielki, który rządził Judeą w latach 37–4 p.n.e., prowadził życie naznaczone politycznymi manewrami i nieustanną walką o utrzymanie władzy. Nie wywodził się z długiej, królewskiej linii. Nie miał też kapłańskiego zaplecza. Był Idumejczykiem – przedstawicielem grupy etnicznej z południowej Judei, uznawanej za potomków biblijnego patriarchy Ezawa. Z tego powodu pozostawał outsiderem wobec dynastii hasmonejskich, które rządziły Judeą przez stulecie przed jego panowaniem. Adam Kolman Marshak, autor książki „The Many Faces of Herod the Great”, zwraca uwagę, że także jego religijne „uprawnienia” były kruche: – Jego dziadek przeszedł na judaizm, dlatego wielu uważało, że nie jest w pełni Żydem. Dla idumejskiego dworzanina zostanie królem Judei było ogromnym politycznym wyczynem. Wymagało dużego szczęścia i pomocy Rzymu. Braki w rodowodzie nadrabiał jednak instynktem politycznym. Dzięki ojcu, Antypatrowi, umiejętnie zabiegał o rzymskie wsparcie w czasie wojen domowych, które rozdzierały wschodnią część basenu Morza Śródziemnego. W 40 p.n.e., gdy wojska Partów zagrażały rzymskim posiadłościom, senat rzymski zdecydował się na śmiały krok. Marek Antoniusz – a wkrótce także Oktawian – przekonali współpracowników, by ogłosić Heroda „królem Żydów”. Tyle, że w praktyce Herod musiał dopiero na tę koronę zapracować. Brutalna droga do władzy Król „Żydów” już istniał, więc przez kolejne trzy lata Herod prowadził brutalną kampanię przeciw Antygonowi – ostatniemu hasmonejskiemu władcy ze starszej linii królewskiej. W 37 p.n.e., wsparty rzymskimi legionami, Herod zdobył Jerozolimę. Panowanie Heroda było nieustannym balansowaniem. Rzym oczekiwał stabilności, a różne grupy w Judei – legitymacji opartej na lokalnej tradycji. Jego idumejskie pochodzenie i bliskie związki z Augustem sprawiały, że patrzono na niego podejrzliwie, jak na rzymskiego poplecznika. By kontrolować opór, stworzył rozbudowaną siatkę wywiadowczą. Reagował zdecydowanie – często także brutalnie – na zagrożenia realne lub urojone. Historyk Józef Flawiusz, nasze główne starożytne źródło wiedzy o Herodzie, opisuje władcę, który z upływem lat popadał w coraz większą paranoję, zwłaszcza wobec konkurujących roszczeń Hasmoneuszy. Pisze też, że Herod kazał stracić kilku członków dalszej rodziny. Wśród ofiar była ukochana hasmonejska żona Mariamme, troje jego synów oraz matka i dziadek Mariamme. Czy Herod naprawdę zabił dzieci? Sława Heroda jako człowieka skrajnie okrutnego w dużej mierze wyrasta z opowieści bożonarodzeniowej, w której rozkazuje wymordować wszystkich chłopców poniżej dwóch lat. Historia ta przypomina epizod z Księgi Wyjścia, gdy faraon próbował zgładzić małego Mojżesza, nakazując zabijanie hebrajskich chłopców. Co istotne, poza Ewangelią brak innych wzmianek o takim wydarzeniu – nawet w źródłach, które Herodowi nie sprzyjały. Jak zauważa Raymond Brown w „Birth of the Messiah”, gdyby była to historia prawdziwa, powinna pozostawić ślady w żydowskich przekazach historycznych. Tim Whitmarsh, Regius Professor języka i literatury greckiej na Uniwersytecie w Cambridge, sugeruje, że opowieść o rzezi niemowląt mogła zostać zapożyczona z podobnej historii opowiadanej o Gajuszu Oktawiuszu, przyszłym cesarzu Auguście. Marshak dodaje, że choć większość historyków nie uznaje dosłownej historyczności opowieści o narodzeniu Jezusa, to mimo wszystko mówi ona o pewnym rodzaju prawdy dotyczącej rządów Heroda. Król budowniczy i geniusz inżynierii Jeśli za cokolwiek pamięta się Heroda pozytywnie, to za zdumiewającą skalę jego wizji architektonicznej. W Judei i poza nią pozostawił po sobie pasmo miast, twierdz, pałaców i monumentów, które mogły rywalizować z największymi osiągnięciami jego rzymskich patronów. Przebudowa Świątyni Jerozolimskiej była jednym z najbardziej ambitnych projektów budowlanych starożytnego świata. Platformę Wzgórza Świątynnego ogromnie powiększono, wznosząc mury oporowe z gigantycznych bloków wapienia. Niektóre ważyły ponad 300 ton. Twierdze Heroda – Masada, Macheront, Hyrkania i Herodion – łączyły wojskową strategię z królewskim rozmachem. W Masadzie zbudował trzypoziomowy pałac dramatycznie „przyklejony” do skalnej ściany. Być może najbardziej innowacyjnym dziełem Heroda była Cezarea Nadmorska – portowe miasto nad Morzem Śródziemnym, wzniesione na cześć Augusta. To właśnie tam zbudował największy sztuczny port świata grecko-rzymskiego. Ostatnie dni i dziedzictwo króla Heroda Ostatnie lata Heroda upływały pod znakiem choroby i niepokojów politycznych. Józef Flawiusz przedstawia szczegółowy – czasem sensacyjny – opis jego ostatnich dni. Po śmierci Heroda w 4 p.n.e. August podzielił jego państwo między trzech synów – Archelaosa, Antypasa i Filipa – kończąc epokę scentralizowanej monarchii herodiańskiej. W ciągu jednego pokolenia Judea znalazła się pod bezpośrednią kontrolą Rzymu. Dziedzictwo Heroda jest złożone. W tradycji żydowskiej jawi się jako uzurpator i morderca, ale też jako ten, który odbudował świątynię w niespotykanej świetności. W chrześcijańskich pismach pozostaje czarnym charakterem. W rzymskiej pamięci bywa wzorcowym królem-klientem. Dla współczesnych archeologów i historyków jest kimś jeszcze innym – jedną z najbardziej przełomowych postaci starożytnego Bliskiego Wschodu. Źródło: National Geographic
„Świątynia była imponującym dziełem architektury”. Wraz z jej upadkiem straciliśmy Arkę Przymierza i Tablice Przykazań
Świątynia Salomona nie była jedynie monumentalnym miejscem kultu – stanowiła centrum polityczne, ekonomiczne i duchowe królestwa Izraela. Budowa świątyni na Górze Moria, po uprzednim sprowadzeniu Arki Przymierza przez Dawida, była gigantycznym przedsięwzięciem zarówno pod względem kosztów, jak i logistyki. W artykule opisujemy nie tylko architekturę i wymiary budowli, lecz także jej zniszczenie przez Babilończyków oraz dowody archeologiczne potwierdzające istnienie tej starożytnej budowli.
Spis treści: Wyjątkowa architektura świątyni Upadek i zniszczenie Świątyni Salomona Archeologiczne ślady Pierwszej Świątyni w Jerozolimie Świątynia Salomona, znana także jako Pierwsza Świątynia Jerozolimska, zajmuje wyjątkowe miejsce w historii Izraela i w dziejach religii monoteistycznych. Jej geneza związana jest z pragnieniem króla Dawida, który po zdobyciu Jerozolimy sprowadził do miasta Arkę Przymierza. Ta wcześniej była przechowywana w Szilo w świątyni zwanej Namiotem Spotkania. Ambicją króla Dawida było wzniesienie monumentalnego przybytku, jednak zgodnie z biblijnym przekazem Bóg odmówił mu tego zaszczytu, wskazując na Salomona jako przyszłego budowniczego. Syn Dawida zrealizował projekt w latach 966–959 p.n.e., wznosząc Świątynię na Górze Moria – miejscu symbolicznym, gdzie Abraham miał złożyć Izaaka w ofierze. Świątynia Salomona nie była wyłącznie domem kultu: stanowiła widoczny znak przymierza, była miejscem rytuału ofiary i pomnikiem boskiej chwały. Jej powstanie ugruntowało znaczenie Jerozolimy jako duchowej stolicy narodu i zdefiniowało ramy izraelskiej tożsamości na kolejne stulecia. Wyjątkowa architektura świątyni Budowa Pierwszej Świątyni Jerozolimskiej była przedsięwzięciem nie tylko religijnym, lecz także architektonicznym o wyjątkowej skali i precyzji. Świątynia Salomona wyróżniała się monumentalnymi wymiarami, starannie dobranymi materiałami oraz detalami zdobniczymi, które podkreślały jej znaczenie jako centrum kultu i symbol potęgi króla. Już sama lokalizacja na Górze Moria oraz podział wnętrza na różne strefy kultu świadczyły o przemyślanej kompozycji przestrzeni sakralnej. Rozmiary i struktura Według biblijnych opisów Świątynia Salomona była imponującym dziełem architektury. Jej wymiary określano na około 55 metrów długości, 28 metrów szerokości i 16 metrów wysokości. Najwyższy punkt budowli sięgał około 67 metrów. W Tanachu zapisano inne dane: długość 60 łokci, szerokość 20 łokci i wysokość sieni aż 120 łokci. Choć różne źródła podają odmienne parametry, przekaz łączy się w obrazie monumentalnej budowli, jakiej Izraelici wcześniej nie znali. Materiały i wykonanie Salomon nie szczędził środków na realizację swojego przedsięwzięcia. W budowę zaangażowano ogromne zasoby finansowe i ludzkie. Władca korzystał z bogactw zdobytych przez Dawida podczas licznych wojen, a także z ofiar składanych przez samych Izraelitów. Głównym materiałem budowlanym było drewno cedrowe sprowadzane w wielkich ilościach od króla Hirama I z Tyru. Dodatkowo wykorzystano potężne kamienne bloki, które posłużyły do stworzenia fundamentów. Do pracy przy wznoszeniu budowli zmuszono poddanych Salomona. Całość nadzorowało 3300 królewskich urzędników. Budowa była tak kosztowna, że król popadł w poważne długi – by spłacić część zobowiązań, oddał królowi Tyru dwadzieścia miast w Galilei. Święte Świętych Najważniejszym pomieszczeniem w Świątyni Salomona było Święte Świętych (Sancta Sanctorum). To właśnie tam umieszczono Arkę Przymierza z dwiema kamiennymi tablicami przykazań, które Mojżesz otrzymał na Górze Synaj. Zgodnie z opisem biblijnym całe wnętrze sanktuarium wyłożono złotem, a ołtarz wykonano z cedru. Nad Arką znajdowały się skrzydła cherubów, które okrywały ją i jej drążki. Symbolika tego miejsca była niezwykle głęboka – stanowiło ono centrum duchowe Izraela, a zarazem materialny znak obecności Boga pośród swojego ludu. Uroczyste poświęcenie Po ukończeniu świątyni król Salomon zainaugurował ją modlitwą i uroczystym poświęceniem. W ceremonii uczestniczyli nie tylko Izraelici, lecz także przedstawiciele innych narodów. Salomon w swojej modlitwie apelował, aby Bóg wysłuchiwał modlitw wszystkich, którzy będą kierować je ku tej świątyni. Jego słowa brzmiały jak manifest uniwersalizmu: „Niech wszystkie narody ziemi poznają Twe Imię dla nabrania bojaźni przed Tobą za przykładem Twego ludu, Izraela” (1 Księga Królewska, 8,43). Upadek i zniszczenie Świątyni Salomona Historia Pierwszej Świątyni Jerozolimskiej zakończyła się tragicznie. W 587 roku p.n.e. Babilończycy pod wodzą króla Nabuchodonozora II przeprowadzili oblężenie Jerozolimy. Po miesiącu walk udało im się przełamać mury miasta, zdobyć je i spalić wraz z większością zabudowy, w tym z samą Świątynią Salomona. To wydarzenie było dla Żydów ciosem duchowym i narodowym. Wraz ze zniszczeniem świątyni utracono Arkę Przymierza i tablice przykazań, które do dziś pozostają zaginione. Na miejscu zburzonej budowli w 515 roku p.n.e. wzniesiono Drugą Świątynię. Jednak jej Święte Świętych pozostało puste, ponieważ Arka zniknęła. Druga Świątynia przetrwała do roku 70 n.e., kiedy Rzymianie złupili Jerozolimę. Później na Wzgórzu Świątynnym powstały islamskie budowle: Kopuła na Skale i meczet Al-Aksa. Zburzenie Pierwszej Świątyni jest do dziś wspominane podczas żydowskiego święta Tisza be-Aw. W modlitwach ortodoksyjni Żydzi trzy razy dziennie proszą o jej odbudowę. Archeologiczne ślady Pierwszej Świątyni w Jerozolimie Przez wiele lat istnienie Świątyni Salomona potwierdzano jedynie na podstawie źródeł biblijnych. Jednak badania archeologiczne dostarczyły dodatkowych dowodów. Najstarszym dokumentem jest ostrakon Domu Jahwe, pochodzący sprzed niewoli babilońskiej, który został odkryty w Tel Arad. W latach 2007–2015 izraelscy archeolodzy prowadzili prace na obszarze Wzgórza Świątynnego. Podczas tych badań udało się odkryć artefakty datowane na VIII–VI wiek p.n.e., czyli na okres istnienia Pierwszej Świątyni. Wśród znalezisk znalazły się fragmenty ceramiki, kości zwierzęce oraz zwęglone wgłębienia oliwne. Odkrycia te potwierdziły, że Wzgórze Świątynne było ważnym ośrodkiem kultu już w starożytności. Choć sama budowla przestała istnieć ponad dwa i pół tysiąca lat temu, jej dziedzictwo wciąż żyje. Świątynia Salomona stała się symbolem idealnego miejsca spotkania człowieka z Bogiem, centrum duchowości i religijnej tożsamości narodu żydowskiego. Jej wspomnienie inspiruje do dziś zarówno wierzących, jak i badaczy historii Bliskiego Wschodu. Nasza autorka Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
Najstarsze wezwanie do zapłaty? W Jerozolimie znaleziono list z informacją o długu sprzed 2700 lat
W pobliżu Wzgórza Świątynnego w Jerozolimie archeolodzy odnaleźli fragment ceramicznej płytki, na której znajdował się tekst z pismem klinowym. Okazało się, że było to wezwanie do opłacenia zaległej daniny. Dłużnikiem było Królestwo Judy, a windykatorem – Asyryjczycy.
Archeolodzy z Izraelskiego Urzędu Starożytności (IAA) prowadzili wykopaliska nieopodal Wzgórza Świątynnego. To jeden z największych obszarów sakralnych na świecie, znajdujący się we Wschodniej Jerozolimie. W czasach antycznych znajdowała się tam Świątynia Jerozolimska, najświętszy obiekt kultu religii żydowskiej. Podczas prac w pobliżu Zachodniego Muru, czyli Ściany Płaczu, badacze znaleźli tabliczkę z wyraźnymi inskrypcjami zapisanymi pismem klinowym. Pierwsze takie odkrycie w historii Analiza wykazała, że artefakt pochodzi z okresu Pierwszej Świątyni, a więc okresu od 1000 do 586 r. p.n.e. Tabliczka ma 2,5 cm długości. Napis sporządzono w języku akadyjskim. To język z grupy semickiej, używany w Mezopotamii od połowy III tysiąclecia p.n.e. do początków I tysiąclecia n.e. Badacze twierdzą, że był to list wysłany z Asyrii do Królestwa Judy z wezwaniem do płatności zaległej daniny. – Inskrypcja stanowi bezpośredni dowód oficjalnej korespondencji między Imperium Asyryjskim a Królestwem Judy – powiedział Ayala Zilberstein, kierownik wykopalisk z IAA. – Odkrycie to pogłębia naszą wiedzę na temat wpływu i obecności Asyryjczyków w Jerozolimie oraz zakresu ich zaangażowania w sprawy Królestwa Judy – dodaje badacz. Co ważne, to pierwsza tego typu korespondencja pomiędzy tymi dwoma królestwami, jaką kiedykolwiek odkryto w Jerozolimie. – Przeszukiwałam ziemię i nagle zauważyłam nietypowy obiekt z dziwnym zdobieniem. Po upewnieniu się, że to nie zwykła ozdoba, a pismo klinowe, krzyknęłam z ekscytacji – wspomina moment odkrycia tabliczki Moriah Cohen, archeolożka, która brała udział w wykopaliskach. Starożytna windykacja sprzed 2700 lat Według badaczki obecność tego przedmiotu na wzgórzu potwierdza, że obszar ten był miejscem działalności wysoko postawionych osób, które odpowiadały za finanse państwa. Wezwanie do zapłaty daniny nie mogło trafić do byle kogo. W czasach starożytnych danina była obowiązkowym i regularnym świadczeniem, jakie podległy lud, wspólnota lub państwo musiało przekazać władzy zwierzchniej. Archeolodzy uważają, że odnaleziony fragment z pismem klinowym, był częścią większego dokumentu, który zawierał także królewską asyryjską pieczęć. – Bulle, czyli pieczęcie tego typu, nosiły odcisk, któremu czasami towarzyszyła krótka inskrypcja spisana w asyryjskim języku i zapisana pismem klinowym, informująca o treści przesyłki lub jej adresacie – napisali uczeni w oświadczeniu. Fragment tekstu wspomina o terminie, a dokładnie o pierwszym dniu Aw, czyli letniego miesiąca w kalendarzu żydowskim i mezopotamskim. – Chociaż w wiadomości nie wymieniono imienia króla Judy, prawdopodobnie była ona adresowana do dworu królów Ezechiasza, Manassesa lub Jozjasza. Ten ostatni władał Królestwem Judy, gdy było ono wasalem Asyrii – twierdzą autorzy odkrycia. Dlaczego Judea spóźniała się z płatnością? – Nie możemy dokładnie dziś stwierdzić, dlaczego ta płatność była opóźniona. Czy było to celowe zaniechanie, czy może przypadek? Jednak samo istnienie takiego oficjalnego wezwania może świadczyć o pewnym napięciu między Judą a Asyrią – wyjaśniają badacze. Badacze chcą zbadać skład chemiczny ceramicznego artefaktu, ale już teraz mają podejrzenia, że może pochodzić on z Niniwy. To starożytne miasto w północnej Mezopotamii, leżące nad wschodnim, lewym brzegiem Tygrysu. Była to jedna ze stolic Asyrii, a obecnie znajduje się w Iraku. – To znalezisko rzuca nowe światło na polityczne i administracyjne powiązania między Judą a Asyrią. To pierwszy tego rodzaju dowód na oficjalną korespondencję, która toczona była między królestwem Judy a jednym z potężniejszych mocarstw tamtego okresu – podsumowali uczeni. Źródło: Israel Antiquities Authority Nasz autor Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal+, obecnie pracuje w RMF FM. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu. Pisze przede wszystkim o archeologii i przyrodzie. Prywatnie bardzo zainteresowany polityką.
Egipska moneta w Mieście Dawida. Zagadkowe odkrycie w Jerozolimie
Archeolodzy w Jerozolimie odnaleźli ponad 2200-letnią monetę, która przedstawiała Berenikę II. Artefakt znajdował się w zabytkowym Mieście Dawida.
Archeolodzy z Izraelskiego Urzędu Starożytności prowadzili wykopaliska w Mieście Dawida. To najstarsza część Jerozolimy, która znajduje się na południe od wzgórza świątynnego. Według Biblii król Dawid w X wieku p.n.e. zdobył Jebus (miasto Jebuzytów) i uczynił je swoją stolicą. Była to polityczna i religijna stolica królestwa Izraela, a później jego syna Salomona. Współcześnie jest to stanowisko archeologiczne, które badane jest od XIX wieku. Złota moneta z Miasta Dawida Podczas najnowszych badań archeolodzy odsłonili złotą monetę z wizerunkiem Bereniki II. Była to królowa Cyreny i hellenistycznego Egiptu z dynastii Ptolemeuszy. Uważana jest za jedną z najsłynniejszych władczyń epoki. Jej pierwszym mężem był Demetriusz, książę macedoński. Kazała go jednak zgładzić, ponieważ próbował przejąć władzę w jej królestwie. Następnie poślubiła Ptolemeusza III Euergetesa, króla Egiptu, stając się królową tego państwa. Dzięki małżeństwu z egipskim królem doszło do zjednoczenia Cyreny z Egiptem, co znacznie wzmocniło państwo Ptolemeuszy. Królowa zmarła ok. 221 r. p.n.e. Została najprawdopodobniej zamordowana z rozkazu własnego syna, Ptolemeusza IV Filopatora, który chciał sprawować rządy samodzielnie. Moneta z wizerunkiem Bereniki II została wybita prawdopodobnie w Aleksandrii ponad 2200 lat temu. Badacze uważają, że mogła być częścią kolekcji monet podarowanych żołnierzom powracającym z III wojny syryjskiej z lat 246–241 p.n.e. Był to konflikt między egipskim Królestwem Ptolemeuszy a syryjskim Imperium Seleucydów. Zakończył się zwycięstwem Ptolemeusza III Euergetesa nad Seleukosem II. Moneta przedstawiała królową Egiptu Berenikę II – To przepiękna moneta. Znaleźliśmy tylko 17 takich monet w ciągu ostatnich 100 lat – powiedział Robert Kool, kierownik działu numizmatyki w Izraelskim Urzędzie Starożytności. Spośród tych siedemnastu monet, ta odkryta w Mieście Dawida, jest pierwszą, którą znaleziono poza Egiptem podczas wykopalisk archeologicznych. Moneta została odkryta na wstępnym etapie wykopalisk, podczas przesiewania gleby. – Przesiewałam ziemię, gdy nagle zobaczyłam coś błyszczącego. Na początku nie mogłam uwierzyć własnym oczom, a potem biegałam podekscytowana po terenie wykopalisk – wspomina odkrycie Rivka Langler, archeolożka prowadząca badania w Jerozolimie. Rewers monety przedstawia Berenikę II, która ma na sobie tiarę, welon i naszyjnik. Z kolei na awersie widnieje róg Amaltei, zwany również rogiem obfitości, dwie gwiazdy, a także inskrypcja „Basileus”, co w kulturze hellenistycznej oznacza władcę. Naukowcy podkreślają, że ten napis wskazuje, że królowa miała bardzo silną pozycję w państwie, równą królowi, i sprawowała samodzielną władzę. – Była królową obszaru znajdującego się obecnie we wschodniej Libii. Gdy poślubiła swojego kuzyna Ptolemeusza III, obszar ten stał się częścią tego dużego, bardzo ważnego i bogatego królestwa hellenistycznego. Kiedy jej mąż, Ptolemeusz III, najechał Syrię, objęła władzę jako regentka Egiptu – wyjaśnił Kool. Skąd egipska moneta wzięła się w Jerozolimie? Archeolog dodał, że królowe z dynastii Ptolemeuszy rzadko pojawiały się na monetach, a jednym ze znanych przykładów jest słynna Kleopatra. – Nasze odkrycie wskazuje, że królowa Berenika II miała wielką władzę lub wpływy polityczne – napisali w oświadczeniu badacze. – Nie wiadomo dokładnie, jak moneta trafiła do Jerozolimy. Do tej pory panował pogląd, że po oblężeniu Pierwszej Świątyni Jerozolima była małym, marginalnym miastem, ubogim w zasoby naturalne – powiedział w Yiftah Shalev, archeolog, który był jednym z kierowników wykopalisk. – Jerozolima zaczynała odradzać już w okresie perskim do 333 r. p.n.e. i umacniać pod rządami Ptolemeuszy – dodał badacz. Prof. Yuval Gadot, archeolog na Uniwersytecie w Tel Awiwie zwrócił uwagę na to, że elity w Jerozolimie prawdopodobnie łączyły więzi z rządzącymi w Egipcie. – Znaleziona tu złota moneta świadczy o tym, że Jerozolima była wówczas ważnym miastem – tłumaczy. Źródło: LiveScience Nasz autor Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal+, obecnie pracuje w RMF FM. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu. Pisze przede wszystkim o archeologii i przyrodzie. Prywatnie bardzo zainteresowany polityką.
Złoty pierścionek i zagadkowy rytuał. Odkrycie w Jerozolimie ujawnia sekrety starożytności
Ma około 2300 lat i znaleziono go wraz z innymi precjozami ze złota. Ten złoty pierścień odkryto pod podłogą bogatego domostwa w Jerozolimie. To świadectwo ważnego rytuału z okresu starożytności.
Spis treści: Złoto i inne kosztowności pod podłogą Okoliczności odkrycia – nie do wiary! Rytuał sprzed 2300 lat. „Symbol przejścia” Jerozolima to miejsce, w którym nieustannie dokonuje się odkryć archeologicznych. W tym przebogatym w historię miejsce ścierały się wpływy różnych kultur i religii. Tak zresztą jest do dzisiaj. Naukowcy z Izraelskiego Urzędu Starożytności i Uniwersytetu w Tell Awiwie poinformowali właśnie o nowym odkryciu. Rzuca światło na starożytne rytuały. Złoto i inne kosztowności pod podłogą Do znaleziska doszło podczas wykopalisk prowadzonych w Parku Narodowym Murów Jerozolimskich. Jest to drugi złoty pierścionek odkryty w ciągu niecałego roku w ramach tych samych wykopalisk i z tego samego okresu – sprzed około 2300 lat. To czas istnienia w Jerozolimie Drugiej Świątyni. W tej samej warstwie archeolodzy zlokalizowali niedawno również szereg kolczyków z brązu. W tej samej warstwie odkryto również złoty kolczyk ozdobiony wizerunkiem rogatego zwierzęcia i zdobiony złoty koralik. Wszystkie pochodzą z okresu wczesnohellenistycznego. Według Efrat Bocher, jednej z kierowniczek wykopalisk, po raz pierwszy znaleziono w Jerozolimie tak duży zbiór złotej biżuterii z tego okresu. – Takie bogactwo jest bardzo rzadkie w jakiejkolwiek warstwie archeologicznej. Świadczy o bogactwie Jerozolimy i wysokim standardzie życia mieszkańców miasta w tym okresie – podkreśliła. Taki składzik przedmiotów z metalu znajdował się w fundamentach dużego budynku. Okoliczności odkrycia – nie do wiary! Moment znalezienie pierścionka wspomina Rivka Lengler, która pracuje na wykopaliskach. – Przesiewaliśmy ziemię przez sito, tuż przy obszarze wykopalisk, i nagle Ben, który ze mną pracuje, wyciągnął z ziemi złoty pierścień. Na początku był pewien, że musi to być współczesny przedmiot upuszczony przez jednego z naszych kopaczy. Ale kiedy przyjrzałam się pierścieniowi, natychmiast dotarło do mnie, że jest to coś starożytnego. Rivka stwierdziła, że to odkrycie jest dla niej „bardzo ekscytujące”. – Kiedy trzymałam ten pierścień w dłoni, poczułam się częścią mojej historii. Poczułam, że mogę dotknąć i połączyć się z ludźmi, którzy żyli w Jerozolimie tysiące lat temu – dodała. Rytuał sprzed 2300 lat. „Symbol przejścia” Ludzie składali skarby w różnych intencjach i miejscach – na całym świecie. Na przykład w Polsce w epoce brązu składali metalowe narzędzia, ozdoby i broń na obrzeżach swoich terytoriów – czego dowiódł archeolog dr Marcin Maciejewski. W przypadku „skarbu” z Jerozolimy jest nieco inaczej. – Jedną z badanych obecnie możliwości jest to, że biżuteria znaleziona w fundamentach budynku była złożona w ramach dobrze znanego zwyczaju z okresu hellenistycznego. Zaręczone kobiety zakopywały biżuterię i inne przedmioty z dzieciństwa w fundamentach domu jako symbol przejścia z dzieciństwa do dorosłości – mówi dr Marion Zindel, która przeprowadziła badania pierścionka. Takie pierścionki powstawały pod wpływami z Indii i Persji. Były modne za sprawą podbojów Aleksandra Wielkiego. Źródło: Izraelski Urząd Starożytności Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Święte miasto trzech religii na wyjątkowej wystawie. „Drogi do Jerozolimy” można już oglądać w Warszawie
„Drogi do Jerozolimy” to próba przedstawienia fenomenu świętego miasta trzech wielkich kultur: żydowskiej, chrześcijańskiej i muzułmańskiej. Wystawa opowiada o Jerozolimie w konkretnej rzeczywistości geograficznej, historycznej i kulturowej. Opisuje ją także jako przestrzeń wyobrażoną: wspominaną w księgach i pieśniach, obrazowaną i fotografowaną, cel wędrówek pielgrzymów, marzenie podróżników. To także opowieść o dawnej wielokulturowej Warszawie oraz samym Muzeum Narodowym w Warszawie, mieszczącym się w Alejach Jerozolimskich. Na wystawie zaprezentowano ponad 220 dzieł sztuki pochodzących z różnych epok.
Spis treści: Historie odtworzone z pamiątek Duchowe wędrówki i miejskie kalwarie Święte topografie i wierne opisy Wystawa pełna światła Miasto konfliktu Obraz wiekuistego Jeruzalem Jerozolima w Warszawie Zwiedzanie jerozolimskim szlakiem Trzy wielkie religie monoteistyczne: judaizm, chrześcijaństwo i islam widzą w Jerozolimie miasto święte. Żydzi modlą się przy Murze Zachodnim (Ścianie Płaczu), jedynym relikcie Świątyni pierwotnie wzniesionej przez króla Salomona. Chrześcijanie pielgrzymują do miejsc związanych z męką i zmartwychwstaniem Jezusa, które upamiętnia bazylika Grobu Świętego (Zmartwychwstania). Jerozolima miała być też celem nocnej podróży Muhammada, tam Prorok wstąpił do nieba. W panoramie miasta złotem lśni Kopuła na Skale – jedno z najważniejszych sanktuariów islamu. Każda z religii snuje własną, powszechną wśród wyznawców, opowieść o świętym mieście. Wystawa w Muzeum Narodowym w Warszawie starannie przeplata te różnorodne wątki. Historie odtworzone z pamiątek Swoją indywidualną opowieść o Jerozolimie tworzy też każdy powracający z niej pielgrzym, podróżnik, turysta czy badacz. Ze świętego miasta od zawsze przywożono rozmaite pamiątki. Były wśród nich m.in. relikwie, które chrześcijanie w pierwszych wiekach naszej ery nazywali eulogiami, wierząc, że niosą one ze sobą błogosławieństwo miejsca, z którego pochodziły. Z Palestyny przywożono wysokiej klasy dzieła sztuki, obrazy dewocyjne, a także – co szczególnie charakterystyczne – naturalia: buteleczki z wodą z Jordanu, garść ziemi, kilka kamyków albo zasuszone rośliny. Od początku XX wieku popularnością cieszyły się też pocztówki. Pamiątki niekiedy powstawały z dala od Jerozolimy i były tworzone przez osoby, które nigdy tego miasta nie odwiedziły. Duchowe wędrówki i miejskie kalwarie Jerozolima stała się celem podróży nie tylko fizycznych, lecz także imaginowanych. Świadczą o tym kalwarie, zakładane szczególnie licznie w miastach chrześcijańskiej Europy, odtwarzające topografię Jerozolimy. Te lokalne ośrodki modlitewne pozwalały wiernym odbyć duchową, metaforyczną wędrówkę do świętego miasta. Poczytnością cieszyły się też itineraria – przewodniki i relacje z podróży do Jerozolimy, literackie zapisy pielgrzymich przygód i perypetii, traktowane przez wiernych jako źródło wiedzy o świętym mieście. Od czasów średniowiecza powstawały również wizualne odpowiedniki podróży do Jerozolimy, dzięki którym w duchową podróż mogli wyruszyć wszyscy. Święte topografie i wierne opisy Wiele tradycji głosi, że świat został stworzony w Jerozolimie. W jej stronę orientowano obiekty kultowe i kierowano modlitwy. Tam również ma nastąpić kres czasów. Jerozolimę postrzegano zatem jako fizyczny i symboliczny środek świata, jego symboliczną miniaturę. W popularnych tekstach i dziełach rzadko odwzorowywano jednak rzeczywistą topografię miasta. Znacznie chętniej tworzono fabularyzowane „święte topografie”, ukazujące przebieg cudownych wydarzeń. Jerozolima łączy w sobie dwa wymiary: to z jednej strony metafora miasta, z drugiej zaś miejsce realne, inspirujące pokolenia artystów: iluminatorów, rysowników, rytowników, kartografów, rzeźbiarzy, malarzy oraz fotografów. Wystawa pełna światła W symbolice religijnej światło i ogień oraz związane z nimi symbole i metafory łączy się z obecnością Boga, dobrem, poznaniem i zbawieniem. Ogień wyznaczał sferę sacrum, towarzyszył też składaniu ofiar. W tradycji żydowskiej świeczniki i lampy oliwne stanowiły wyposażenie Namiotu Spotkania, a później – Świątyni Jerozolimskiej. Menora, złoty świecznik świątynny, stał się symbolem judaizmu. Światło odgrywa kluczową rolę w liturgii chrześcijańskiej, zwłaszcza w okresie Paschy, kiedy to wedle prawosławnych wiernych w Grobie Chrystusa ma miejsce Cud Świętego Ognia, a w kościołach rzymskokatolickich uroczyście zapala się świecę paschalną – symbol Zmartwychwstałego. Światło jest wreszcie ważnym motywem w wielu surach Koranu i w pismach muzułmańskich mistyków, a lampy stanowią istotny element kultury arabskiej i życia codziennego na Bliskim Wschodzie. Światło jest też symbolicznym przewodnikiem po wystawie w MNW. Miasto konfliktu Jerozolima jest miastem naznaczonym głębokimi podziałami. Przez stulecia wstrząsały nią gwałtowne konflikty, a przemoc i wojny wypełniały jej historię i codzienność. W czasach nowożytnych wyobrażenia Europejczyków o Jerozolimie w dużej mierze kształtował epos Torquata Tassa „Jerozolima wyzwolona”, odwołujący się do dziejów pierwszej wyprawy krzyżowej. W XX i XXI wieku miasto stało się ponownie punktem spornym i terenem walk, w których racje przeciwnych stron wzajemnie się wykluczają. Było i jest miejscem niespokojnym, a jednocześnie symbolem oczekiwania na pokój. Obraz wiekuistego Jeruzalem W teologii judaizmu i chrześcijaństwa ważne miejsce zajmuje idea Jerozolimy niebiańskiej. W starotestamentowej wizji proroka Ezechiela oraz w Apokalipsie św. Jana pojawia się mistyczne wyobrażenie Świątyni Jerozolimskiej, u końca czasów wskrzeszonej z ruin i ziemskiego chaosu, czy wręcz samej Jerozolimy, będącej wspólnym domem Boga i ludu zbawionych. Teksty biblijne opisują doskonałą i niezniszczalną budowlę z najcenniejszych kruszców i kamieni, idealne wiekuiste miasto. Pojawia się ono także w wielu pismach apokryficznych. W Jerozolimie, która ma być scenerią końca dziejów, profetyczne wizje powszechnego sądu i Jeruzalem trwającego w niebie nabierają szczególnej wyrazistości. Jerozolima w Warszawie Wystawa w szczególny sposób podkreśla związki Jerozolimy z Warszawą. Do kataklizmu drugiej wojny światowej stolicę zamieszkiwała bardzo liczna diaspora żydowska. Nazwa jednej z głównych arterii stolicy, Alej Jerozolimskich, stanowi wyjątkowy ślad polsko-żydowskiej przeszłości. Droga ta łączyła niegdyś miasto z XVIII-wieczną osadą handlową Nowa Jerozolima, położoną w okolicy dzisiejszego placu Zawiszy. Dziś przy Alejach Jerozolimskich wznosi się gmach Muzeum Narodowego. Niedaleko, na dzisiejszym placu Trzech Krzyży, w XVIII wieku miał swój początek szlak pątniczy Kalwarii Ujazdowskiej. W pobliskim parku Na Książęcem mieściła się inspirowana tradycjami jerozolimskimi loża masońska, a bliżej skarpy wiślanej wzniesiono pawilon ogrodowy w formie minaretu. W sąsiedztwie MNW znajduje się Palma Joanny Rajkowskiej, będąca u swej genezy symbolem pamięci o żydowskiej Warszawie. Zwiedzanie jerozolimskim szlakiem MNW zaprasza do przebycia swoistej drogi do Jerozolimy, wzorem dawnych pielgrzymów i wędrowców – sale ekspozycji prowadzą na geograficzny wschód. Symboliczne „dróżki” pokierują zwiedzających także do galerii stałych, gdzie znajdują się dzieła sztuki związane z tematyką wystawy. W Gabinecie Fotografii będzie można zobaczyć dodatkową prezentację dawnych zdjęć Palestyny. „Drogi do Jerozolimy” sięgają poza mury gmachu Muzeum: zachęcamy do udziału w grze miejskiej i odbycia jerozolimskiego spaceru po Warszawie. Wystawie towarzyszy katalog oraz bogaty program wydarzeń kulturalnych i edukacyjnych. W MNW, w przenośnym fotoplastikonie, będzie też można zobaczyć zdjęcia stereoskopowe Alej Jerozolimskich w XX wieku. Urządzenie i zdjęcia zostały udostępnione dzięki życzliwości Fotoplastikonu Warszawskiego, oddziału Muzeum Powstania Warszawskiego, w którym do 30 maja trwa wystawa „Palestyna w trzech wymiarach. Stereoskopowa podróż z początku XX wieku”. Wystawa w Muzeum Narodowym w Warszawie „Drogi do Jerozolimy”, 11 kwietnia – 20 lipca 2025 Wystawę dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Wystawa odbywa się pod Patronatem Honorowym Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy. Wystawę „Drogi do Jerozolimy” wspierają Mecenasi Muzeum Narodowego w Warszawie: PGE Polska Grupa Energetyczna i ORLEN oraz Partnerzy Muzeum: Totalizator Sportowy, KPMG i PKP Intercity. Wystawa powstała we współpracy z AkzoNobel. Kuratorzy wystawy: Marcin Romeyko-Hurko, Aleksandra Sulikowska-Bełczowska / MNW
Jak Rzymianie złupili Jerozolimę? Co ukradli ze Świątyni Salomona?
Oblężenie Jerozolimy przez Rzymian pochłonęło dziesiątki tysięcy ofiar. Świątynia Salomona została spalona, a skarby rozkradzione.
Spis treści: Syn cesarza pod Świętym Miastem Sanktuarium w płomieniach Los łupów z najazdu Jerozolimę wielokrotnie oblegały i zdobywały rozmaite wojska. Jeden z bardziej pamiętnych ataków nastąpił w trakcie antyrzymskiego I powstania żydowskiego w latach 66–73 n.e. Judea była wówczas już od stu lat w orbicie wpływów Rzymu. Izraelici buntowali się przeciw Imperium z wielu przyczyn, m.in. w wyniku demonstracyjnej ekspansji politeizmu (sami wierzyli w jednego Boga), ale też z przyczyn ekonomicznych. Oblężenie Świętego Miasta trwało od 10 maja do 26 września 70 roku n.e. Jego kulminacją było zdobycie centrum metropolii ze słynną Świątynią Jerozolimską. Syn cesarza pod Świętym Miastem Pod koniec sierpnia roku 70, jak odtwarza współczesny historyk Simon Sebag Montefiore w swojej biografii Świętego Miasta, „Tytus, syn cesarza rzymskiego Wespazjana, dowodzący czteromiesięcznym oblężeniem Jerozolimy, rozkazał całej swojej armii przygotować się do szturmu na Świątynię o świcie. Nazajutrz wypadał ten sam dzień, w którym pięćset lat wcześniej Babilończycy zniszczyli Jerozolimę. Tytus dowodził armią składającą się z czterech legionów – łącznie 60 tys. rzymskich legionistów i żołnierzy miejscowych oddziałów posiłkowych, którzy aż się rwali, żeby zadać decydujący cios krnąbrnemu, lecz złamanemu miastu. W obrębie jego murów żyło w strasznych warunkach około pół miliona głodujących Żydów”. Jerozolima, jak pisze Montefiore, wyglądała wówczas straszliwie: „Tysiące zwłok rozkładały się na słońcu. Zaduch był nie do zniesienia. Sfory psów i szakali pasły się ludzkim mięsem. W poprzednich miesiącach Tytus rozkazał krzyżować wszystkich jeńców i zbiegów. Codziennie krzyżowano pięciuset Żydów. Góra Oliwna i skaliste wzgórza wokół miasta były tak zatłoczone krzyżami, że brakowało miejsca do stawiania nowych i drewna do ich robienia”. Sanktuarium w płomieniach Szczególną uwagę Rzymian przyciągała monumentalna Świątynia. Wzniesiona została około 10 roku p.n.e. przez niesławnego (za sprawą m.in. Nowego Testamentu), acz bardzo sprawnego króla Judei Heroda Wielkiego. Powstała na ruinach starszych budowli, w tym pół-legendarnej Świątyni Salomona. Znajdowały się tam największe relikwie i skarby Żydów. Świątynia Jerozolimska przyćmiewała wszystkie inne budowle swoim splendorem. We wschodzącym słońcu krużganki i złocone bramy wręcz oślepiały blaskiem. Jak opisuje Montefiore, kiedy obcy przybysze widzieli pierwszy raz Świątynię, wydawała im się jak góra zasypana śniegiem. Podczas zażartych walk ten pełen przepychu gmach stanął w płomieniach. Pomimo szalejącego ognia, do wnętrza wszedł zwycięski Tytus, chcąc skonfrontować zasłyszane legendy z rzeczywistością. Przestąpił m.in. próg Świętego Świętych, serca jerozolimskiego sanktuarium, gdzie według przekazów historycznych i legend miała niegdyś znajdować się Arka Przymierza. „Pilnie oglądał każdy szczegół wnętrza, a wszystko, co tam zobaczył, było znacznie piękniejsze, niż głosiła sława po cuǳoziemskich krajach o tym krążąca, natomiast całkiem zgodne z tym, co mu luǳie miejscowi z uniesieniem rozpowiadali” – pisał Józef Flawiusz, żydowski historyk, który porzucił powstanie i przyłączył się do Rzymian. Tytus chciał jak najwięcej uratować, lecz ciężko było już zapanować nad bitewnym amokiem jego żołnierzy. „Potężniejsza okazała się wściekłość żołnierstwa, ich nienawiść ku Żydom i szał bojowy. Większość zaś rwała się naprzód niesiona naǳiejami zdobycia bogatych łupów, albowiem mniemali, że jeśli na zewnątrz tyle złota świeciło, to chyba wnętrze bęǳie istnym składem rozmaitych skarbów. Tymczasem w owej chwili, kiedy Cezar [Tytus] wybiegł z Przybytku, aby wojska rozszalałe powstrzymać, jeden z żołnierzy, co wtargnęli do środka, podłożył ogień pod zawiasy bramy w ciemności. Kiedy więc niespoǳianie płomienie zaczęły się także z wnętrza Przybytku dobywać, woǳowie z Cezarem cofnęli się i nikt już żołnierzy od szerzenia pożogi nie powstrzymywał” – relacjonował Józef Flawiusz w swojej „Wojnie żydowskiej”. Los łupów z najazdu Przybytek spłonął. Nie wszystko jednak z niego przepadło. Podczas swojego triumfu w Wiecznym Mieście, Tytus pokazał część zrabowanych świątynnych skarbów: złoty stół, złoty świecznik i zwoje ze świętymi pismami żydowskimi. Z opisu Józefa Flawiusza wynika, że jeden z kapłanów oraz skarbnik, w zamian za ułaskawienie, wyciągnęli ze skrytek i wydali Tytusowi także szczerozłote świeczniki, czasze i misy, zasłony oraz szaty arcykapłańskie z cennymi klejnotami, a także zapasy tkanin i kadzideł. O Arce Przymierza nikt nie wspomniał, nie widać jej także wśród obiektów upamiętnionych na rzymskim Łuku Tytusa (chociaż widać tam niezidentyfikowaną skrzynię na drążkach, niewyglądającą jednak tak, jak Arka). Skarby zrabowane przez Tytusa trafiły do Świątyni Pokoju (Templum Pacis) na rzymskim Forum Wespazjana. Tam kilka pokoleń później padły ofiarą pożaru, a po kilku stuleciach – najazdu Wizygotów na Wieczne Miasto w 410 roku. Ich kolejne losy są wielką niewiadomą i zrodziły szereg spiskowych teorii dotyczących takich miejsc jak m.in. francuskie Rennes-le-Château. Źródła: Józef Flawiusz, „Wojna żydowska”, Fundacja Nowoczesna Polska, Simon Sebag Montefiore, „Jerozolima. Biografia”, Wydawnictwo Magnum, Warszawa 2011 Nasz ekspert Adam Węgłowski Adam Węgłowski – dziennikarz i pisarz. Były redaktor naczelny magazynu „Focus Historia”, autor artykułów m.in. do „Przekroju”, „Ciekawostek historycznych”. Wydał serię kryminałów retro o detektywie Kamilu Kordzie, a także książki popularyzujące historię, w tym „Bardzo polską historię wszystkiego” oraz „Wieki bezwstydu”. Napisał też powieść „Czas mocy” oraz audioserial grozy „Pastor” – rozgrywający się na przełomie wieków XVII i XVIII w Prusach. W swoich rodzinnych stronach, na Mazurach, autor umiejscowił także powieści „Pruski lód ” oraz „Upierz”.
Najstarszy na świecie dowód na ascezę wśród zakonnic. Dramatyczne odkrycie z Jerozolimy
Blisko 30 metalowych pierścieni ściskało ciało kobiety złożonej do grobu 1500 lat temu w Jerozolimie. To najstarszy namacalny dowód na ekstremalną ascezę wśród chrześcijańskich zakonnic.
Spis treści: Dramatyczne odkrycie pod ołtarzem Ascetyczny zakonnik? Czy raczej zakonnica? Ekstremalna asceza – nic dziwnego w czasach bizantyjskich Do tego niezwykłego odkrycia doszło w miejscu leżącym około trzech kilometrów na północny zachód od Starego Miasta w Jerozolimie. To tam między V a VII wiekiem naszej ery działał bizantyjski klasztor. Dramatyczne odkrycie pod ołtarzem Znalezisko ogłosili badacze z Izraelskiego Urzędu ds. Starożytności. Niezwykły pochówek znajdował się wśród wielu innych w kryptach pod ołtarzem kościoła. Ołtarz ten naukowcy określają mianem bema. To podniesiona podłoga lub platforma na wschodnim krańcu kościoła, na której znajduje się ołtarz ze stołem ołtarzowym. Słowo bema pochodzi z języka greckiego i oznacza platformę lub stopień. Pod podłogą były też groby należąca do dzieci i mężczyzn. Jeden ze szkieletów szczególnie przykuł uwagę naukowców. Był ściśnięty kilkunastoma pierścieniami wokół ramion lub rąk, czterema pierścieniami wokół szyi i co najmniej 10 pierścieniami wokół nóg. Dodatkowo na brzuchu położono żelazne płyty. Osobę pochowano z niewielkim metalowym krzyżem. Kim była? Ascetyczny zakonnik? Czy raczej zakonnica? Mimo, że dla laika takich pochówek może kojarzyć się z torturami, to w tym przypadku naukowcy od początku nie mieli wątpliwości. W ten sposób pochowano osobę, która poddała się dobrowolnej ascezie, a nie karze. Jednak początkowo uważano, że był to chrześcijański mnich. W źródłach historycznych czytamy, że był to jeden z nietypowych sposobów pokuty. Przyjętą wówczas koncepcją było to, że im bardziej dana osoba powstrzymuje się od przyjemności, a nawet umęcza swoje ciało, tym bardziej dusza wznosi się na wzniosłe duchowe wyżyny. Bardziej rozpowszechnione do okresu późnego średniowiecza było jednak na przykład samobiczowanie. Kości zmarłej osoby znalezionej w Jerozolimie zachowały się kiepsko. Dlatego trudno było ustalić płeć z całą pewnością. Naukowcy z Instytutu Weizmanna wykorzystali innowacyjną technologię, która umożliwia identyfikację płci biologicznej szkieletu poprzez poznanie unikatowych białek o nazwie amelogenina obecnych w szkliwie zębów. Ponieważ białka te są kodowane przez chromosomy płciowe X/Y, naukowcy byli w stanie określić, że szkielet najprawdopodobniej należał do kobiety. Tym samym, zdaniem izraelskich badaczy, jest to pierwszy na świecie archeologiczny dowód na starożytne zjawisko skrajnej ascezy praktykowanej przez zakonnice. Kim była zakonnica pochowana w Jerozolimie, ściśnięta kilkudziesięcioma pierścieniami? Badacze przypuszczają, że przybyła z Syrii i dołączyła do wielu innych osób, które trafiły tu z całego Cesarstwa Bizantyjskiego. Nie wykluczają, że mogła to być również miejscowa zakonnica, która przyjęła ten zwyczaj. Takie zjawisko opisał Teodoret z Cyru. W dziele „Historia Kościoła” z V wieku n.e. przytacza historię dwóch kobiet, Marany i Cyry, które związały swoje ciała łańcuchami: nad kończynami, wokół szyi, wokół talii oraz na dłoniach i stopach. Takie umęczanie trwało przez 42 lata! Ekstremalna asceza – nic dziwnego w czasach bizantyjskich Jak wyjaśniają badacze zaangażowani w wykopaliska, Zubair ʼAdawi i Kfir Arbiv z ramienia Izraelskiego Urzędu ds. Starożytności, w czasach, z których pochodzinietypowy pochówek, bizantyjscy zakonnicy praktykowali różnego rodzaju ascezę. Jak wskazują, wśród opisanych form umartwiania były długotrwałe posty, owijanie żelaznymi łańcuchami i różnymi innymi akcesoriami wokół ciała, przywiązywanie ciała do skał, obciążanie ciężarami, wiązanie ciała i umieszczanie go w urządzeniu, które zmuszało do stania oraz uniemożliwianie snu. Czasami mnisi zamykali się sami w opuszczonych wieżach czy jaskiniach, a nawet w wiszących nad ziemią klatkach. Odkrycie z Jerozolimy wskazuje, że praktyka skrajnej ascezy, a zwłaszcza owijania ciała łańcuchami czy pierścieniami, rozpoczęła się w północnej Syrii i Anatolii. Potem rozszerzyła się na Azję Mniejszą i dotarła na zachód do Europy – do Włoch, Francji i Anglii. Znalezisko to rodzi nowe pytania dotyczące roli kobiet w bizantyjskim świecie monastycznym. Wpisuje się też w dyskusję, czy początkowo chrześcijaństwo było może zdominowane przez kobiety? Źródło: Izraelski Urząd ds. Starożytności Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Święte miasto trzech religii. „Napięcie i konflikty tlą się tu stale"
Nigdzie indziej na świecie synagogi, meczety i kościoły nie stoją tak blisko siebie. Uliczki wydeptywane były tu od tysiącleci przez proroków z świętych ksiąg. Najsilniejsze piętno odcisnęli na tej ziemi żydzi, muzułmanie i chrześcijanie.
Spis treści: Via Dolorosa, czyli Droga Krzyżowa Grób w dymach kadzideł Ślad po drzewie Z lufą w żebrach Miejsce, gdzie zapłakał Pielgrzymi stąpają tu po miejscach związanych z wydarzeniami Wielkiej Nocy sprzed 2 tysięcy lat. Dzisiejszemu pątnikowi trudno jednak utrzymać nastrój kontemplacji i bogobojnej refleksji. Nie tylko dlatego, że nagromadzenie świętości po prostu wyczerpuje. I nie dlatego, że dźwięki dzwonów chrześcijańskich kościołów mieszają się nad głowami z nawoływaniem muezzinów i żydowskimi modlitwami pod Ścianą Płaczu. Dzieje się tak, ponieważ zwykłe, codzienne życie pulsuje dziś tak samo, jak wtedy, gdy Chrystus wyrzucał handlarzy z progów Świątyni. Via Dolorosa, czyli Droga Krzyżowa Porozkładane stragany arabskich kupców opierają się o ściany domów przy Via Dolorosa, czyli Drodze Krzyżowej. Dachy tych straganów łączą się nad ulicą, tworząc zadaszenie, które całkowicie zasłania słońce, i tworząc z ulic labirynt mrocznych, dusznych tuneli. Zapachy kadzideł, zdawałoby się tak intensywne, giną wśród zapachów przysmażanych sziszkebabów, wypiekanych podpłomyków – chubusów. W plątaninie uliczek wymija się slalomem objuczone osiołki, pucybutów, nosiwodów, arabskie kobiety balansujące koszami i tobołkami na głowach, chłopaków transportujących w ścisku na tackach miętową herbatę. Mężczyźni przesiadujący na wystawionych na ulicę krzesełkach, bulgocąc fajkami wodnymi, obserwują, jak świat toczy się przed ich oczyma. Pod sufitami kawiarenek leniwie mruczą wentylatory. W domostwach, w których gościli uczniowie Chrystusa, teraz znajdują się hostele przyjmujące na nocleg turystów i pielgrzymów. Większość z nich w Starym Mieście kupuje na pamiątkę ziemię świętą w woreczkach i parę sandałów lub ręcznie plecione korony cierniowe. Grób w dymach kadzideł Dojście do bazyliki Grobu łatwo przeoczyć. Przejście między straganami prowadzi na niewielki dziedziniec. Obecna bazylika Grobu, poświęcona w 1149 roku, powstała dokładnie w miejscu grobu Jezusa, w dawnym kamieniołomie, 40 metrów od Golgoty. Gdy w roku 42 Herod Agryppa I powiększał miasto, teren ten włączono w jego obręb. Około roku 325 cesarz Konstantyn kazał odnaleźć grotę grobową i nakrył ją rotundą. Po zburzeniu budowli przez kalifa Hakima, krzyżowcy w 1099 roku przystąpili do budowy obecnej bazyliki. Jej wnętrze obejmuje szczyt Golgoty, gdzie stoi ozdobny krzyż z setkami mrocznych lampionów. Tuż obok wyeksponowany został kamień z grobu Jezusa, a kawałek dalej można do tego grobu wejść. Niewielki ołtarzyk w ciasnym i dusznym, podzielonym wnętrzu grobu zasnuty jest dymami kadzideł. Aby dostąpić mistycznego przeżycia, pielgrzymi najczęściej muszą w najbardziej prozaiczny sposób odstać parę godzin w długiej kolejce. Kolejki są dwie: z jednej strony zapraszają franciszkanie, z drugiej prawosławni Grecy. Od lat przedstawiciele różnych odłamów chrześcijaństwa nie mogą dogadać się w sprawie opieki nad miejscami świętymi, więc wprowadzono ścisły podział mierzony w centymetrach uświęconej podłogi bazyliki. Po wyjściu każdy najpierw oddycha głęboko świeżym powietrzem. Później zawstydza się, że czuje bardziej ulgę niż zadumę nad miejscem, które zajmowało do tej pory jego wyobraźnię. Ślad po drzewie W bazylice Grobu znajdują się również ostatnie stacje Drogi Krzyżowej. Dzisiaj przebiega ona wąskimi uliczkami Starego Miasta. Wyznaczono ją za czasów krucjat. Przyjęto, że miejscem sądu i początkiem Drogi była twierdza Antonia obok świątyni Salomona. Tak naprawdę jednak nie wiadomo, gdzie się to działo. Dalej uliczki wiodą między odrapanymi murami arabskich domów. Wznoszą się zaskakująco łagodnie: zaskakująco dla większości z pielgrzymów, którzy zanim przyjadą tam po raz pierwszy, wyobrażają sobie Golgotę jako spore wzniesienie. Niektóre stacje są okazałe, jak choćby Stacja III, tak zwana „polska”, ufundowana przez polskich żołnierzy. Inne to ledwie widoczny zatarty napis na zmurszałej ścianie. Karę śmierci przez ukrzyżowanie Persowie, Grecy i Rzymianie stosowali wobec zbrodniarzy, niewolników i cudzoziemców. Wokół miast stale przybywało słupów. Skazaniec musiał nieść poprzeczną belkę aż do jednego ze słupów. Belkę umieszczano na samej górze słupa lub nieco niżej. Tak było prawdopodobnie w wypadku Jezusa, gdyż słowa wyroku znalazły się nad jego głową. Gorliwi i cokolwiek bezkrytyczni poszukiwacze biblijnych śladów odnaleźli miejsce, gdzie rosło drzewo, które ścięto na krzyż dla Chrystusa. Jest ono oddalone o ładnych parę kilometrów od Golgoty – bliżej rosły jedynie wątłe oliwki. Z czasem powstał tam kościół. Równie umowne jest umiejscowienie Wieczernika. Można wejść do dużej sali, o surowych ścianach, z kolumnami podtrzymującymi sklepienie. Nie ma w niej stołu ani żadnego innego mebla. I choć nie pochodzi z czasów Chrystusa, oddaje atmosferę jak z „Ostatniej Wieczerzy” Leonarda da Vinci. Co ciekawe, domniemany Wieczernik znajduje się na piętrze domu, który jest szczególnie cenny również dla Żydów. Na parterze bowiem oddają oni cześć w miejscu domniemanego pochówku króla Dawida. Zbieg okoliczności, czy skuteczne marketingowo dwa w jednym? Z lufą w żebrach Chrześcijanie przemierzający Via Dolorosa w większej części przeciskają się wśród ciżby miejscowych arabskich handlarzy odzianych w dżalabije i zakutanych w kefije. Czasem mija się też pejsatych przechodniów w jarmułkach. Potężne mury Starego Miasta zamykają na niewielkim obszarze trzy wielkie religie, kultury, tradycje, obyczaje – islam, judaizm i chrześcijaństwo. Wymusza to minimum tolerancji po to, by dało się przeżyć kolejny dzień. Napięcie i konflikty tlą się jednak stale. Szczególnie intensywnie dają o sobie znać zatargi arabsko-żydowskie. Dlatego mieszkańcy Jerozolimy grupują się w poszczególnych sektorach miasta. Dzielnice żydowskie są znacznie nowsze, domy solidniejsze. Na ulicach co chwila widać uzbrojone patrole wojskowe, wśród których nierzadko spotyka się młode dziewczyny – kobiety w Izraelu na równi z mężczyznami odbywają służbę wojskową. Jazda autobusem miejskim też dostarcza swoistych wrażeń. Kiedy czuje się coś zimnego i kłującego pod żebrami, może się okazać, że jest to lufa karabinu przewieszonego przez ramię żołnierza na przepustce (nawet na przepustce nie wolno im rozstawać się z bronią, muszą być w ciągłej gotowości). Szoferki są standardowo wyposażone w pistolety. Kierowcy autobusów, które z jednej dzielnicy muszą wjechać do drugiej, spokojnie informują pasażerów, żeby dla bezpieczeństwa zamknęli okna i odsunęli się od nich – to w obawie o obrzucenie kamieniami. Znacznie trudniej się chronić przed zamachowcami-samobójcami. Miejsce, gdzie zapłakał Góra Oliwna, wznosząca się tuż poza Złotą Bramą, daje wytchnienie od zgiełku i upału wąskich uliczek starej Jerozolimy. Nic dziwnego, że tam też odpoczywali Jezus i jego uczniowie. Ogród Oliwny znajdował się w jedynym miejscu na stoku naprzeciw murów, w którym rosły oliwki. Całkiem niedawno powstała tam piękna świątynia. Prostota i przepiękne witraże bardziej skłaniają do refleksji niż mroczne i tłoczne wnętrza bazyliki Grobu. Cała góra usiana jest kaplicami upamiętniającymi wydarzenia opisane w Ewangelii – zdradę Judasza, ostatnią modlitwę Jezusa przed uwięzieniem, miejsce, gdzie zapłakał nad losem Jerozolimy, miejsce Wniebowstąpienia… Z wierzchołka Góry Oliwnej roztacza się najpiękniejsza panorama Jerozolimy. Stara Jerozolima to zaledwie jeden procent powierzchni współczesnego miasta. Pozostała większość to nowe dzielnice: szerokie ulice, nowoczesne hotele, szybkie samochody. W mieście, w którym niegdyś prawa strzegł Sanhedryn, dziś obraduje Knesset – izraelski parlament. Za supernowoczesnymi bazaltowymi fasadami kryje się Muzeum Holokaustu. Tradycja miesza się z nowoczesnością tak jak w każdym innym miejscu Izraela. Tak jak nad Morzem Martwym, w miejscu, gdzie biblijna żona Lota zamieniła się w słup soli, a teraz wielkie kopalnie przetwarzają tony soli dziennie. Źródło: National Geographic Polska Nasz ekspert Olga Dębicka Olga Dębicka - stała współpracowniczka National Geographic Polska, dziennikarka, pisarka, autorka książek reportażowych m.in. „Fotografie z tłem”, „Podróżować znaczy żyć”, „Marka Hłaski widzenie świata”, laureatka wielu nagród dziennikarskich i literackich. Podróżniczka, odwiedziła ponad 70 krajów. Uwielbia kraje arabskie.
Bitwa o Betlejem. Kto ma prawo zamiatać w Bazylice Narodzenia?
Bazylika Narodzenia, bardziej niż jakikolwiek inny kościół w Ziemi Świętej, jest obiektem zażartego sporu pomiędzy odłamami chrześcijaństwa o prawa własności. Oto relacja Olgi Dębickiej z wyprawy do Ziemi Świętej.
Spis treści: Zapora dla Mesjasza Bitwa o Betlejem Ryby świętego Piotra Obłęd jerozolimski Nie ma drugiego takiego miasta na ziemi jak Jerozolima. Na niewielkim obszarze Starego Miasta dosłownie każdy kamień, zaułek, uliczka, centymetr muru naznaczone są historią. W mniejszym lub większym stopniu ukształtowała ona tożsamość chyba połowy ludzkości. Głosy ludzi, pustynny chamsin zapachy, kamienie – wszystko świadczy o wierze. Na Wzgórzu Świątynnym Żydzi mieli swoją Wielką Świątynię Salomona, po której został tylko dolny fragment muru – dzisiejsza Ściana Płaczu. Arabowie zbudowali tam meczet Al-Aksa i meczet Kopuły Na Skale w miejscu, gdzie prorok Mahomet został wzięty do nieba i pouczony przez Allaha. Chrześcijanie umiejscawiają na tym wzgórzu biblijne ofiarowanie Abrahama, którego przed zabiciem syna powstrzymał Anioł Pański. Na ulicach Starego Miasta mijają się mnisi w habitach, długobrodzi księża prawosławni, pejsaci rabini w jarmułkach, zakutani w kefije i dżalabije muzułmanie. Zapora dla Mesjasza Tuż obok Wzgórza Świątynnego zaczyna się droga krzyżowa – Via Dolorosa – dzisiaj przebiegająca po wąskich uliczkach w obrębie murów Starego Miasta. W jej najbliższym sąsiedztwie znajduje się więzienie i miejsce sądu Piłata. Ostatnie stacje mieszczą się w bazylice Grobu Świętego, który stoi na szczycie Golgoty i kryje w swym wnętrzu miejsce ukrzyżowania i grób Chrystusa. Przy tych najświętszych miejscach pełnią straż na zmianę, według ściśle określonego porządku, przedstawiciele Kościoła katolickiego, prawosławnego, greckiego i ormiańskiego. Historia Jerozolimy zamknięta jest w Starym Mieście. Ten obszar otoczone jest solidnymi murami, w których zbudowano siedem bram. Ta najważniejsza – Złota Brama – ma szczególne znaczenie, gdyż według Żydów tamtędy wejdzie Mesjasz po swym powrocie na ziemię w dniu Sądu Ostatecznego. Właśnie dlatego przestraszeni muzułmanie okupujący Jerozolimę w VII wieku kazali ją zamurować. Co bardziej wpływowi Żydzi wykupują miejsca na cmentarzu tuż za bramą, by być jak najbliżej Mesjasza, kiedy powstaną z martwych. Dla chrześcijan Złota Brama ważna jest dlatego, że wychodzi na Górę Oliwną. Bitwa o Betlejem Sprzed Bramy Damasceńskiej można odjechać autobusem do Betlejem. Dziś to miasto arabskie, pięknie położone wśród wzgórz i nagiej pustyni, ale nieciekawe. Mieścina z placem Żłóbka, ulicą Żłóbka, ulicą Gwiazdy, ulicą Groty Mlecznej, ulicą Pasterzy, dwoma Polami Pasterzy i trzykrotnie obchodzonym Bożym Narodzeniem – to raj dla cyników. Bazylika stojąca nad domniemaną Grotą Narodzenia to bezkształtna i toporna kamienna konstrukcja. Niskie i wąskie drzwi nie zachęcają do wejścia. Po części wynika to z ich zamierzonej funkcji utrudniania najazdów barbarzyńców, którzy bezcześcili świątynię, wjeżdżając do niej na koniach. Wewnątrz też nic szczególnego na pierwszy rzut oka nie widać. To, co najważniejsze, znajduje się bowiem pod podłogą. W skalnych podziemiach oznaczono złotą gwiazdą miejsce narodzin Chrystusa. Ale i tam, ze względu na szczupłość miejsca i tłoczących się zwiedzających, pielgrzym nie ma szans na duchową refleksję. Bazylika Narodzenia, bardziej niż jakikolwiek inny kościół w Ziemi Świętej, jest obiektem zażartego sporu pomiędzy odłamami chrześcijaństwa o prawa własności. Między Grekami a Ormianami trwa spór o to, kto ma go zamiatać. Przyjmuje się, że zamiatanie jest symbolem posiadania świętego miejsca, jeśli więc członek jednego Kościoła wkroczy na terytorium należący do drugiego, wybucha piekło! Atmosfera robi się szczególnie napięta 29 grudnia w „Doroczny Dzień Generalnego Sprzątania”. Kilkanaście lat temu doszło do regularnej bitwy na pręty i łańcuchy, przyniesione przez duchownych pod sutannami. Ryby świętego Piotra Miejscem, do którego każdy pielgrzym powinien dotrzeć i pobyć choć przez chwilę sam, jest Galilea. Panuje tu głęboko mistyczny nastrój. Klimat jest łagodniejszy, orzeźwia lekki wiaterek znad Jeziora Genezaret. Ludzie są przyjaźni. W tej okolicy powstało najwięcej kibuców, czyli osad rolniczych, których członkowie wyzbywają się wszelkiej własności osobistej, pracują na roli i dzielą sprawiedliwie między siebie owoce tej pracy. Tu najłatwiej złapać autostop. Nad brzegiem jeziora można natknąć się na prowizoryczne, trzcinowe ołtarze, przy których odprawiane są kameralne nabożeństwa – w tym otoczeniu wydają się tak samo naturalne, jak w czasach Jezusa Chrystusa. Można iść na spacer – od Tabghy, miejsca cudownego rozmnożenia chleba i ryb, poprzez Górę Błogosławieństw, aż do Kafarnaum, gdzie Chrystus dzielił z Piotrem i innymi apostołami życie rybaków, nauczał i czynił cuda. W restauracji w Tyberiadzie serwują ryby św. Piotra, te same, które apostoł łowił w Jeziorze Galilejskim. U ujścia Jordanu z Jeziora Genezaret w cieniu wysokich drzew eukaliptusowych znajduje się miejsce, w którym Jan Chrzciciel ochrzcił Jezusa. Można tu spotkać pielgrzymów ubranych w białe szaty, przyjmujących sakrament chrztu w wodach Jordanu. Obłęd jerozolimski Co roku u kilkudziesięciu zagranicznych turystów odwiedzających Jerozolimę rozpoznaje się osobliwą odmianę obłędu, tak zwanego syndromu jerozolimskiego. Mimo że wcześniej nie mieli kontaktów z psychiatrą, pod wpływem kontaktu z Ziemią Świętą zaczynają uważać się za postaci biblijne – od Mesjasza, Matki Boskiej, Jana Chrzciciela, króla Dawida, Samsona, Mojżesza – po Szatana. Na przykład wiosną 1992 roku na pierwszych stronach gazet znalazł się pewien amerykański chrześcijanin, który dostał ataku szału w bazylice Grobu Świętego. Zanim został obezwładniony przez strażników, zdążył zniszczyć sporo lamp, ikon i zedrzeć krzyż XII stacji w miejscu, gdzie według tradycji ukrzyżowano Chrystusa. Syndrom jerozolimski ma już dość długą historię. W latach trzydziestych XX wieku pewna Angielka, głęboko przekonana o rychłym powtórnym nadejściu Chrystusa, regularnie wspinała się na górę Skopus, by powitać go filiżanką herbaty. Chrześcijanie najczęściej doświadczają ataków choroby w takich miejscach kultu, jak Góra Oliwna, Via Dolorosa i Grób w Ogrodzie. Przekonywanie chorych, że nie są osobami, za które się podają, jak ustalili lekarze, jest bezcelowe. Na dowód tego cytuje się przypadek dwóch pacjentów, z których każdy uważał się za Mesjasza. A kiedy umieszczono ich w jednym pokoju, oskarżali się nawzajem o oszustwo. Źródło: National Geographic Polska Nasz ekspert Olga Dębicka Olga Dębicka - stała współpracowniczka National Geographic Polska, dziennikarka, pisarka, autorka książek reportażowych m.in. „Fotografie z tłem”, „Podróżować znaczy żyć”, „Marka Hłaski widzenie świata”, laureatka wielu nagród dziennikarskich i literackich. Podróżniczka, odwiedziła ponad 70 krajów. Uwielbia kraje arabskie.
To się wydarzyło naprawdę. Archeolodzy znaleźli dowód na wydarzenia opisane w Biblii
Archeolodzy odnaleźli fragmenty zniszczonej budowli, w której za czasów królestwa Judy pobierano podatki. Po inwazji Asyryjczyków obiekt został zniszczony, a następnie odbudowany. Nowe władze zaczęły znów pobierać tam podatki, które trafiały do skarbu króla Asyrii.
Spis treści: Oblężenie Jerozolimy przez Asyryjczyków Dowód na wydarzenia opisane w Biblii Śmierć i podatki Król Asyrii Sennacheryb w 701 roku p.n.e. zorganizował trzecią wyprawę wojenną przeciw Judzie i innym „królestwom na zachodzie”. W trakcie kampanii wojskom asyryjskim udało się doprowadzić do oblężenia Jerozolimy. Jednak główne źródła informacji o tych wydarzeniach to Biblia, a także inskrypcje królewskie władcy z dynastii Sargonidów i niektóre reliefy z Pałacu Południowo-zachodniego w Niniwie. Przedstawiono tam sceny z zaatakowanego miasta Lakisz. Oblężenie Jerozolimy przez Asyryjczyków Co ciekawe, źródła asyryjskie są zbieżne z przekazem biblijnym, jeśli chodzi o to, czas oblężenia. A także o to, kto wówczas zasiadał na tronie Judy. A był to Ezechiasz, król, którego panowanie opisują Księga Królewska i 2 Księga Kronik. Miał prowadzić roztropną politykę, która polegała na unikaniu niepewnych sojuszy przeciwko Asyrii. Ta była wówczas jednym z najgroźniejszych przeciwników państw regionu. W czasie oblężenia Jerozolimy przez Sennacheryba Ezechiasz nie zgodził się na poddanie miasta. Za to – według Starego Testamentu – modlił się do Boga Jahwe. W Biblii czytamy, że Bóg wysłuchał jego modlitwy. „Wtedy Pan wysłał anioła, który wytępił wszystkich dzielnych wojowników oraz książąt i dowódców wraz z naczelnikami w obozie króla asyryjskiego. Musiał więc wrócić [król Sennacheryb – przyp. red.] do swego kraju ze wstydem na twarzy”. Chociaż Ezechiasz nie dopuścił wówczas do podbicia Jerozolimy, nie mógł zwyciężyć z potęgą tego wielkiego starożytnego imperium. Juda i jej królowie stali się później wasalami Asyrii. Dowód na wydarzenia opisane w Biblii Archeolodzy z Izraelskiego Urzędu Starożytności odnaleźli dowody na wydarzenia opisane w Biblii. Badacze prowadzili wykopaliska w dzielnicy Mordot Arnona w Jerozolimie. Odnaleźli tam pozostałości budynku, który miał pełnić funkcję administracyjną. W wyniku analiz i badań naukowcy doszli do wniosku, że było to miejsce, w którym mieszkańcy Judy płacili podatki na rzecz władz. Uczeni ustalili, że budynek przeszedł szereg zmian w VIII i VII wieku p.n.e., które wynikały przede wszystkim ze zniszczeń. Izraelscy badacze w ruinach znaleźli dzbany, które zawierały inskrypcje głoszące, że jest to własność króla Judy. „Udało nam się odkryć miejsce, które generowało ekonomię królestwa Judy” – mówi Neria Sapir, dyrektor wykopalisk w Jerozolimie. – Te naczynia były wysyłane na prowincję, gdzie ludzie, prawdopodobnie właściciele ziemscy lub urzędnicy państwowi, pobierali podatki. Miały one postać np. produktów rolnych, a niekiedy oliwy. Na niektórych uchwytach dzbanów znajdują się imiona osób, prawdopodobnie tych, które dbały o to, aby podatki były pobierane i płacone królowi – wyjaśnia. Łącznie odkryto ponad 180 takich inskrypcji, które zawierały informacje w języku hebrajskim, że jest to własność królewska. Śmierć i podatki Badacze uważają, że budynek został zburzony w trakcie kampanii w 701 r. p.n.e. – Struktura administracyjna, która istniała w tym miejscu, została całkowicie zniszczona, aż do fundamentów i pogrzebana pod masywnym stosem kamieni. Stos ten utworzył swoistą platformę, na której wzniesiono późniejszą konstrukcję – napisali archeolodzy w oświadczeniu. Naukowcy sugerują jednak, że budynek, który był istotny z perspektywy ekonomii Judy, został zniszczony celowo, aby pokazać, że nowa władza burzy dotychczasowy ład i wprowadza nowy porządek. – To było polityczno-dyplomatyczne przesłanie dla Jerozolimy i całego regionu i pokazanie, kto naprawdę tu rządzi. Asyryjczycy postanowili dokonać gruntownej przebudowy budowli – dodają uczeni. Chociaż architektura mogła się całkowicie zmienić, bez zmian mogła pozostać funkcja budynku. Nowi władcy również mogli wykorzystywać to miejsce do poboru podatków, ale tym razem wpływy trafiały bezpośrednio do króla Asyrii. To tylko kolejny dowód na popularną maksymę, że w życiu pewne są tylko dwie rzeczy: śmierć i podatki. Źródło: Israel Antiquities Authority. Nasz autor Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Zaginiona forteca Akra w Jerozolimie: Historia, archeologia i znaczenie w okresie hellenistycznym
Forteca Akra, wybudowana przez Antiocha IV Epifanesa w Jerozolimie, była jednym z najważniejszych punktów strategicznych w historii miasta. Jako centrum hellenistycznego oporu i symbol hellenizacji Judei, Akra pozostaje tematem badań archeologicznych i historycznych. Przypominamy historię budowli, wyniki najnowszych wykopalisk oraz opinie ekspertów dotyczące jej roli w czasach starożytnych.
Spis treści: Historia fortecy Akra Kontrowersje i poszukiwania fortecy Wyniki współczesnych wykopalisk Akra w świetle źródeł literackich Wpływ fortecy Akra na historię Jerozolimy Opinia ekspertów Historia fortecy Akra Budowa Akry przez Antiocha IV Epifanesa Po rozpadzie imperium Aleksandra Wielkiego w IV wieku p.n.e., Bliski Wschód stał się areną konfliktów między jego następcami, w tym Seleukidami, którzy przejęli kontrolę nad Judeą. Akra została wzniesiona około 167 r. p.n.e. przez Antiocha IV Epifanesa, władcę z dynastii Seleukidów, jako część strategii utrzymania władzy nad Jerozolimą po jej podboju. Forteca ta miała kluczowe znaczenie militarno-polityczne: kontrolując Wzgórze Świątynne – najświętsze miejsce Żydów – Seleucydzi zabezpieczali swoje rządy nad miastem i wprowadzali hellenizację. Znaczenie Akry w kontekście hellenizacji Judei Władza Seleucydów nad Jerozolimą nie ograniczała się jedynie do militarnego opanowania miasta. Hellenizacja, proces narzucania kultury greckiej, stała się kluczowym elementem polityki Antiocha IV. Akra miała być symbolem tej transformacji i miejscem oporu wobec żydowskich tradycji. Jak podkreśla prof. Jolanta Młynarczyk z Uniwersytetu Warszawskiego, „Akra nie była sensu stricto fortecą [...] Była to odrębna dzielnica Jerozolimy, obwarowana na potrzeby garnizonu Seleukidów oraz tych żydowskich mieszkańców miasta, którzy sprzyjali hellenizacji obyczajów”. Kontrowersje i poszukiwania fortecy Sprzeczne interpretacje źródeł historycznych Mimo że zarówno Pierwsza Księga Machabejska, jak i dzieła Józefa Flawiusza wymieniają Miasto Dawidowe, czyli najstarszą część Jerozolimy, jako lokalizację Akry, przez wiele lat archeolodzy i historycy spierali się o jej dokładne położenie. Flawiusz wspomina, że „Antioch IV zburzył mury i zbudował w Dolnym Mieście twierdzę Akrę. Była dostatecznie wysoko położona, aby panować z góry nad Świątynią”. Jednak niezgodność między topografią Dawidowego Miasta a Wzgórzem Świątynnym, oddalonym i położonym wyżej, doprowadziła do licznych kontrowersji. Interpretacja tych tekstów była przez archeologów kwestionowana, co spowodowało wieloletnie poszukiwania Akry w różnych częściach Jerozolimy, m.in. w okolicach kościoła Grobu Świętego. Odkrycia archeologiczne na terenie Miasta Dawida Współczesne badania archeologiczne, prowadzone przez Israel Antiquities Authority (IAA) pod kierunkiem Dorona Ben-Amiego, Yany Tchekhanovets i Salome Cohen, przyniosły ostateczne dowody na istnienie Akry na terenie Dawidowego Miasta. Po latach poszukiwań, archeolodzy odkryli fundamenty wieży o rozmiarach 4 na 20 metrów oraz strome zbocze (glacis), które miało utrudniać atakującym dostęp do fortecy i uniemożliwiało użycie maszyn oblężniczych. Odkrycia te obejmowały także monety z czasów Antiocha IV oraz brązowe groty strzał oznaczone trójzębem – symbolem tego władcy. Wyniki współczesnych wykopalisk Odkrycie fundamentów i artefaktów Odkrycia archeologiczne na parkingu Givati, na południe od Wzgórza Świątynnego, potwierdziły, że Akra była solidną, ufortyfikowaną strukturą służącą do kontrolowania miasta i otaczających terenów. Znalezione monety, pociski do procy oraz inne artefakty, w tym charakterystyczne imadła amfor, sugerują intensywną obecność greckich garnizonów na tym terenie. Znaleziska te potwierdzają wcześniejsze relacje literackie, wskazując na znaczenie fortecy jako miejsca strategicznego i symbolu dominacji hellenistycznej w Jerozolimie. Znaczenie odkryć dla archeologii Bliskiego Wschodu Odkrycie Akry przez zespół IAA jest ważnym osiągnięciem nie tylko dla historii Jerozolimy, ale również dla całej archeologii Bliskiego Wschodu. Prace wykopaliskowe nie tylko potwierdzają literackie opisy, ale także dostarczają nowych informacji o życiu społecznym, politycznym i militarnym w czasach hellenistycznych. Dzięki nim możemy lepiej zrozumieć dynamikę międzykulturową i wpływy greckie na obszarze Judei. Akra w świetle źródeł literackich Relacje Józefa Flawiusza Józef Flawiusz, rzymski historyk pochodzenia żydowskiego, dostarcza cennych informacji na temat roli i struktury Akry. W „Starożytnościach żydowskich„ opisał, że twierdza była kluczowym punktem kontrolnym nad Świątynią i że była broniona przez greckich najemników oraz zhellenizowanych Żydów, którzy sprzyjali Seleukidom. Wzmianki w Pierwszej Księdze Machabejskiej Pierwsza Księga Machabejska również zawiera liczne wzmianki o Akrze, nazywając ją „miastem Dawida” i podkreślając jej strategiczne znaczenie. Pomimo wcześniejszych kontrowersji interpretacyjnych, współczesne odkrycia archeologiczne potwierdzają wiele z tych literackich przekazów, które teraz stanowią solidne podstawy do badania topografii Jerozolimy w okresie hellenistycznym. Wpływ fortecy Akra na historię Jerozolimy Akra jako symbol oporu przeciw hellenizacji Forteca Akra była kluczowym punktem oporu przeciw hellenizacji, narzuconej przez Seleucydów. Żydowska reakcja na tę politykę doprowadziła do wybuchu powstania Machabeuszy, które miało na celu przywrócenie wolności religijnej i politycznej. Akra stała się symbolem walki o zachowanie żydowskiej tożsamości i oporu przeciwko kulturowemu zniewoleniu. Losy Akry po powstaniu Machabeuszów Losy Akry po zdobyciu przez Machabeuszy w 141 r. p.n.e. pozostają przedmiotem sporów. Według Józefa Flawiusza fortecę zniszczono, a wzgórze, na którym stała, zniwelowano. Jednakże odkryte przez archeologów monety sugerują, że Akra mogła pozostać nietknięta aż do czasów Antiocha VII (139-129 p.n.e.), co wskazuje na możliwe dalsze jej wykorzystanie przez Seleukidów lub innych władców. Opinia ekspertów Wypowiedzi prof. Jolanty Młynarczyk Zdaniem prof. Jolanty Młynarczyk, aby zrozumieć lokalizację i kontekst Akry, konieczne było przyjęcie krytycznej perspektywy wobec starożytnych źródeł literackich. „Przy tak dokładnie określonym położeniu Akry rzeczywiście trudno jest zrozumieć dotychczasowe kontrowersje wokół jej lokalizacji" – mówi prof. Młynarczyk, podkreślając, że wcześniejsze badania były często zbyt sceptyczne wobec dostępnych dowodów literackich. Analizy Dorona Ben-Amiego i zespołu IAA Doron Ben-Ami i jego zespół z Israel Antiquities Authority przyczynili się znacząco do odkrycia i zrozumienia znaczenia Akry. Dzięki ich pracom archeologicznym możliwe było lepsze zrozumienie historii Jerozolimy i wpływów hellenistycznych na Bliskim Wschodzie, co otwiera nowe perspektywy badawcze. Podsumowanie Forteca Akra jest jednym z najważniejszych odkryć archeologicznych w Jerozolimie, a jej historia pełna jest politycznych i religijnych konfliktów, które ukształtowały dzieje tego miasta. Odkrycia archeologiczne oraz analizy literackie pomagają zrozumieć, jak kluczową rolę odgrywała Akra w kształtowaniu polityki hellenistycznej w Judei i jakie miała znaczenie dla historii żydowskiej. Źródła: National Geographic Polska, Pierwsza Księga Machabejska, Józef Flawiusz, „Starożytności żydowskie”, Materiały Israel Antiquities Authority (IAA).
Święte miasto wyglądało inaczej niż sądziliśmy. Nowe odkrycie archeologiczne w Jerozolimie
Archeolodzy dokonali w Jerozolimie ważnego odkrycia. Naturalna dolina skalna okazała się być monumentalną fosą. Oddzielała dwie części miasta. Odkrycie to otwiera dyskusję na temat lokalizowania miejsc znanych z Biblii.
W tym artykule: Wielka dziura. Wielkie odkrycie w Jerozolimie „Wielkie przedsięwzięcie”. Nieznane umocnienia Jerozolimy Zagadka fortyfikacji Jerozolimy Kto wykonał fortyfikacje? Zagadka pozostaje Archeolodzy nie przestają pracować na terenie Jerozolimy. Jest to święte miasto dla wyznawców trzech religii monoteistycznych: judaizmu, chrześcijaństwa i islamu. Dlatego każde znalezisko elektryzuje wiele osób, bo może odnosić się do wydarzeń znanych ze świętych ksiąg. Wielka dziura. Wielkie odkrycie w Jerozolimie Eksperci z Izraelskiego Urzędu Starożytności i Uniwersytetu w Tel Awiwie poinformowali właśnie o odkryciu potężnej fosy o głębokości co najmniej dziewięciu metrów i szerokości przynajmniej 30 metrów. Dokonano go w Parku Narodowym Murów Jerozolimskich. Naukowcy zdawali sobie sprawę, że rów obronny był częścią umocnień Jerozolimy. Ale nie było jasne, gdzie się znajdował. Poszukiwania fosy starożytnego miasta trwały 150 lat. Fosa została częściowo wykuta specjalnie w tym celu. Jednak jej fragmenty są pozostałością po kamieniołomach. W ten sposób ekonomicznie uzyskano bardzo istotny element fortyfikacji. Fosa oddzielała górne miasto, w którym znajdowały się Wzgórze Świątynne i pałac od dolnego miasta (obecnie to obszar Ofel), gdzie żyli zwykli ludzie. Jest to współczesny parking Givati. „Wielkie przedsięwzięcie”. Nieznane umocnienia Jerozolimy – Nie wiadomo, kiedy fosa została wykopana. Dowody sugerują, że była używana przez wieki, kiedy Jerozolima była stolicą Królestwa Judy, prawie 3000 lat temu w czasach króla Jozjasza. W tamtych latach fosa oddzielała południową część mieszkalną miasta od Akropolu na północy – komentują odkrycie kierownicy wykopalisk prof. Yuval Gadot z Wydziału Archeologii i Starożytnych Kultur Bliskiego Wschodu na Uniwersytecie w Tel Awiwie i dr Yiftah Shalev z Izraelskiego Urzędu Starożytności. Naukowcy nie mają wątpliwości: stworzenie fosy było wielką operacją. Na dużą skalę zmodyfikowała ona naturalną topografię miasta. Celem było zademonstrowanie przez ówczesnych władców swojej siły i możliwości tym, którzy przybywają do bram Jerozolimy. Według badaczy, wykonanie fosy wymagało znacznych umiejętności inżynieryjnych i zasobów. Taka inwestycja podkreślała siłę i możliwości ówczesnych władców miasta. Zagadka fortyfikacji Jerozolimy Przez ostatnie 150 lat badacze i archeolodzy podejmowali liczne próby prześledzenia trasy północnych fortyfikacji Jerozolimy. Na ich tropie była również brytyjska archeolożka Kathleen Kenyon (1906–1978), która prowadziła wykopaliska w Jerozolimie w latach sześćdziesiątych XX wieku, na obszarze położonym nieco na wschód od dzisiejszego parkingu Givati. Kenyon zasłynęła też z wykopalisk w jednym z najstarszych miast świata – Jerychu. Badaczka uważała, że odkryta przez nią rozpadlina skalna jest naturalnego pochodzenia. Nowe badania przyniosły dowód na ingerencję ludzi. Odsłonięty fragment fosy liczy około 70 m długości i rozciąga się z zachodu na wschód. Zdaniem prof. Gadota znalezisko otwiera nową dyskusję na temat terminów z literatury biblijnej, które odnoszą się do topografii Jerozolimy, takich jak wzgórze Ofel i Millo (rodzaj ufortyfikowanego tarasu). Tego nikt się nie spodziewał. W grobie Jezusa Chrystusa dokonano zadziwiającego odkrycia W Bazylice Grobu Świętego w Jerozolimie archeolodzy odnaleźli średniowieczny ołtarz, który przez lata uważany był za zaginiony. Pochodzi z 1149 roku i został postawiony tu przez krzyżowców. Kto wykonał fortyfikacje? Zagadka pozostaje Określenie wieku wielkiej dziury – a nią była fosa – jest niezmiernie trudne. Dyrektor wykopalisk z ramienia Izraelskiego Urzędy Starożytności dr Yiftah Shalev podkreśla, że data jej wykopania nie jest znana. – Tak znaczące inwestycje i kamieniołomy w Jerozolimie są zwykle datowane na środkową epokę brązu, czyli około 3800 lat temu. Jeśli fosa została wykopana w tym okresie, to miała chronić miasto od północy – jedynego słabego punktu zbocza Miasta Dawida. Tak czy inaczej, jesteśmy pewni, że była używana w czasach Pierwszej Świątyni i Królestwa Judy (IX wiek p.n.e.), tworząc wyraźny bufor między częścią mieszkalną miasta na południu a górnym miastem na północy – wyjaśnia badacz. Starożytną Jerozolimę zbudowano na szczycie wąskiego i stromego grzbietu, rozciągającego się nad wzgórzami i dolinami, które dzieliły ją na odrębne części. Powodowało to problemy w komunikacji w ramach miasta. Dlatego przeprowadzano inwestycje, mające na celu zmianę ukształtowania terenu. Na przykład w Pierwszej Księdze Królewskiej w Biblii (11:27) wspomniane jest działanie tego typu, które wykonał król Salomon: „Salomon budował twierdzę Millo, aby wypełnić wyłom w murze wokoło Miasta Dawida, swego ojca”. Źródło: Izraelski Urząd Starożytności. Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Tego nikt się nie spodziewał. W grobie Jezusa Chrystusa dokonano zadziwiającego odkrycia
W Bazylice Grobu Świętego w Jerozolimie archeolodzy odnaleźli średniowieczny ołtarz, który przez lata uważany był za zaginiony. Pochodzi z 1149 roku i został postawiony tu przez krzyżowców.
W tym artykule: Niezwykłe odkrycie w Bazylice Grobu Świętego Ołtarz zaginiony na setki lat Związek Rzymu z Jerozolimą To najważniejsze i najbardziej uświęcone miejsce chrześcijan. Grób Jezusa Chrystusa w Bazylice Grobu Świętego w Jerozolimie. Grobowiec uważany jest za miejsce pochówku i zmartwychwstania Syna Bożego. Od ok. IV wieku to obiekt kultu wszystkich wyznawców chrześcijaństwa, do którego nieprzerwanie przyjeżdżają pielgrzymi z całego świata. Niezwykłe odkrycie w Bazylice Grobu Świętego Archeolodzy z Izraelskiego Urzędu ds. Starożytności wraz z naukowcami z Austriackiej Akademii Nauk dokonali przypadkiem sensacyjnego odkrycia właśnie w tej bazylice. Badacze zidentyfikowali pozostałości ołtarza, który przez setki lat uważany był za zaginiony. To największy znany średniowieczny ołtarz, który krzyżowcy wznieśli w 1149 roku. Miał ponad 3,5 metra szerokości. Był misternie zdbobiony i został wzniesiony, aby uczcić zwycięstwo nad muzułmanami 50 lat wcześniej. Ołtarz cały czas znajdował się w w tylnym korytarzu ogólnodostępnego kościoła. Zasłonięty był jednak przez kamienną płytę, która została naznaczona nie tylko przez czas, ale również graffiti wykonane na przełomie dekad przez turystów z całego świata. Gdy płyta została przewrócona w związku z pracami budowlanymi, odsłonięto znacznie starszy obiekt architektoniczny, który ukryty był tam przez lata. Archeolodzy szybko zdali sobie sprawę, że to właśnie front średniowiecznego ołtarza krzyżowców. – Znamy doniesienia pielgrzymów o wspaniałym marmurowym ołtarzu w Jerozolimie z XVI, XVII i XVIII wieku – mówi Ilya Berkovich, historyk z Austriackiej Akademii Nauk i współautor nowo opublikowanego badania na temat tego niewątpliwego dzieła sztuki sakralnej. – Jednak pomimo tego, że ołtarz wywierał na ludziach ogromne wrażenie przez setki lat, nagle zniknął z powszechnej świadomości – wyjaśnia badacz. Ołtarz zaginiony na setki lat Historyk wyjaśnia, że w 1808 roku doszło do wielkiego pożaru rzymskiej części bazyliki Grobu Świętego. – Od tamtej pory ołtarz krzyżowców zaginął, a przynajmniej tak do tej pory sądzili ludzie – tłumaczy naukowiec. W oświadczeniu autorzy odkrycia podkreślają, że odkrycie jest sensacją na skalę światową. Po pierwsze dlatego, że tak ważny obiekt kultu chrześcijan tak długo pozostawał w ukryciu. – To niewiarygodne. Ten ołtarz przecież pozostawał w zasięgu wzroku tysięcy pielgrzymów i turystów każdego dnia. Fakt, że coś tak ważnego mogło pozostać niezauważone w tym miejscu przez tak długi czas, był zupełnie nieoczekiwany dla wszystkich zaangażowanych w tę sprawę – mówi Berkovich. Związek Rzymu z Jerozolimą Po drugie, nowe spojrzenie na ołtarz dostarcza zupełnie nowych informacji na temat średniowiecznej sztuki sakralnej. Zdobienia widoczne na ołtarzu sugerują, że ołtarz był zrobiony przez mistrza z grupy Cosmati. To artyści kamieniarze, którzy wywodzili się z kilku rzeźbiarskich rodzin i pracowali od XII wieku w Rzymie. Tworzyli dekoracyjne mozaiki geometryczne, a ich technika była znana nie tylko we Włoszech, ale w całej Europie. – Technikę tę cechowało to, że jej mistrzowie potrafili ozdabiać duże powierzchnie niewielkimi ilościami szlachetnego marmuru, który w średniowiecznym Rzymie pozyskiwano głównie ze starożytnych budowli – poprzez składanie z największą precyzją małych kawałków marmuru i mocowanie ich do kamiennych podstaw w taki sposób, aby powstały geometryczne wzory – twierdzą uczeni. Krucjata? Nie, dziękuję! Piastowie niechętnie ruszali na „świętą wojnę" Książęta piastowscy niechętnie wyruszali na wyprawy krzyżowe do Palestyny, a krucjaty przeciw miejscowym poganom prowadzili nieudolnie. W końcu sprowadzili do brudnej roboty Krzyżaków. Badacze podkreślają, że sztuka ta była dobrze znana nie tylko w środowisku artystycznym, ale przede wszystkim papieżowi. – Tylko kilka dzieł sztuki Cosmati znanych jest poza Rzymem i jak dotąd tylko jedno poza Włochami. Znajduje się w Opactwie Westminsterskim, dokąd Papież wysłał jednego ze swoich mistrzów – mówi Berkovich. – Ołtarz krzyżowców, który odkryto ponownie w Jerozolimie, również musiał powstać z inicjatywy papieża: Wysyłając jednego z mistrzów Cosmati do Królestwa Jerozolimy z poleceniem, aby ten wykonał tam swoje dzieło sztuki, papież w ten sposób namaścił najświętszy kościół chrześcijan – twierdzi historyk. – Ołtarz główny jest zatem dowodem nieznanego wcześniej związku Rzymu z Jerozolimą, ważnego także dla historii sztuki europejskiej – dodał. Naukowcy mają nadzieję, że dalsze badania, nie tylko ołtarza, ale także źródeł historycznych i archiwów, pomogą rzucić więcej światła na to fascynujące dzieło sztuki, jak również ustalić, który mistrz je zbudował. Źródło: Austriacka Akademia Nauk. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
W Jerozolimie archeolodzy znaleźli złoty pierścień. Pochodzi z czasów Aleksandra Wielkiego
Złoty pierścień wysadzony drogocennym kamieniem odkryli archeolodzy w Jerozolimie. Zagadką jest to, do kogo należał – jego rozmiar jest bardzo niewielki. Ranga znaleziska tego znaleziska jest ważna również z innego powodu.
W tym artykule: Złoty pierścień – „poruszające znalezisko” Co wiemy o odkrytej biżuterii? Znaczenie odkrycia pierścienia Dzieje Jerozolimy nikną w mrokach historii. Badania archeologiczne w tym mieście nie są łatwe, bo jest to miejsce kultu wielkich religii. Ludzie zasiedlali obszar późniejszego miasta już około 7 tysięcy lat temu. Lokalny ośrodek powstał tam 3400 lat temu i nazywał się Urszalim. Około tysięcznego roku p.n.e. miasto zajął król Dawid i ustanowił stolicą Królestwa Izraela. W I tysiącleciu miasto przechodziło z rąk do rąk różnych potęg starożytności. W VI wieku p.n.e., po najeździe babilońskiego króla Nabuchodonozora II zaginęła w Jerozolimie biblijna Arka Przymierza. Złoty pierścień – „poruszające znalezisko” Złoty pierścień, który archeolodzy odkryli w Jerozolimie, pochodzi z wczesnego okresu hellenistycznego. Rozpoczął się on wraz ze śmiercią Aleksandra Wielkiego. To ten słynny dowódca starożytny zajął Jerozolimę w 332 roku p.n.e. Badania wykopaliskowe prowadzone były przez badaczy z Urzędu Starożytności Izraela i Uniwersytetu w Tel Awiwie w obrębie Parku Narodowego Murów Jerozolimskich obok parkingu Givati. Jak doszło do odkrycia? Szczęśliwą znalazczynią okazała się Tehiya Gangate, członkini zespołu wykopaliskowego, w czasie przesiewania wykopanej ziemi. – Przesiewałam ziemię przez sito i nagle zobaczyłam coś błyszczącego. Natychmiast krzyknęłam: Znalazłam pierścionek, znalazłam pierścionek! W ciągu kilku sekund wszyscy zebrali się wokół mnie i byli podekscytowani. To emocjonalnie poruszające znalezisko, nie takie, jakiego można spodziewać się każdego dnia – mówi Gangate. Przyznała, że zawsze chciała znaleźć złotą biżuterię. Marzenie spełniło się na tydzień przed rozpoczęciem urlopu macierzyńskiego. Co wiemy o odkrytej biżuterii? Pierścień wykonano ze złota. Zdobi go czerwony kamień, najprawdopodobniej granat. Zachował się w bardzo dobrym stanie. Pierścionek ma niewielką średnicę. Wskazuje to, że należał do dziecka – dziewczynki lub chłopca, który mieszkał w Jerozolimie w okresie hellenistycznym. Stylistycznie pasuje do innych zabytków tego typu z okresu perskiego i wczesnohellenistycznego, od końca IV do początku III wieku p.n.e. W tym okresie ludzie zaczęli preferować złoto z osadzonymi kamieniami zamiast zdobionego złota. Złota biżuteria była dobrze znana w świecie hellenistycznym, począwszy od panowania Aleksandra Wielkiego. Jego podboje pomogły w rozpowszechnianiu i transporcie luksusowych towarów. Uczeń na wycieczce szkolnej w Izraelu znalazł unikatowy zabytek. Obiekt ma 1600 lat Około 1600 lat temu rzymscy żołnierze używali tego przedmiotu to rozświetlania nocnych wart. Unikatową lampkę oliwną odkrył w Izraelu nastolatek w czasie szkolnej wycieczki. Znaczenie odkrycia pierścienia Złota biżuteria to jeden z kolejnych zabytków w Jerozolimie z tego okresu, który zmienia wizję tego miasta sprzed 2300 lat. Do tej pory sądzono, że było wówczas stosunkowo niewielkie. Jednak w czasie ostatnich wykopalisk odkryto kolejne konstrukcje z IV wieku p.n.e. Archeolodzy natknęli się na budynki mieszkalne i użyteczności publicznej tworzące nieznaną dzielnicę. Budowle rozciągały się dalej na zachód ze szczytu południowo-wschodniego zbocza. Forma budynków, znaleziska w postaci złota i inne odkrycia świadczą o doskonale rozwiniętej gospodarce tej części miasta, a nawet o jej elitarnym statusie. – Z pewnością mieszkańcy miasta byli otwarci na szeroko rozpowszechniony styl hellenistyczny i jego wpływy rozpowszechnione również we wschodnim basenie Morza Śródziemnego – uważają kierownicy wykopalisk, dr Yiftah Shalev i Riki Zalut Har-tov. Źródło: Urząd Starożytności Izraela. Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
W izraelskiej jaskini odnaleziono rzymskie miecze sprzed 1900 lat. Są wciąż ostre!
Na pustyni Judzkiej, w jaskini znajdującej się nad Morzem Martwym, archeolodzy odnaleźli cztery bardzo dobrze zachowane rzymskie miecze. Badacze uważają, że odkrycie może rzucić światło na historię konfliktu pomiędzy Izraelczykami a Rzymem.
W tym artykule: Cztery rzymskie miecze w jednej jaskini Broń pochodzi z czasów żydowskiej rebelii Wykopaliska w jaskini są zaplanowane na kolejne lata Park Narodowy En Gedi na zachodnim brzegu Morza Martwego, na południowy wschód od Jerozolimy, to region, który sprzyja rozwojowi roślinności podzwrotnikowej, drzew balsamowych, owocowych i palm. To istna oaza pośród Pustyni Judzkiej. Znajdują się tu liczne jaskinie, a na obszarze rezerwatu widoczne są ślady osadnictwa z VII wieku p.n.e. A także pozostałości świątyni z ok. 3000 roku p.n.e. oraz ruiny starożytnej synagogi z III wieku. Cztery rzymskie miecze w jednej jaskini Izraelscy archeolodzy prowadzili badania w jednej z jaskiń znajdujących się na terenie parku narodowego. Badacze odkryli w niej cztery miecze, które znajdowały się w drewnianych i skórzanych pochwach. Zostały ukryte w szczelinie za ścianą stalaktytów, głęboko we wnętrzu groty. Datowanie wykazało, że pochodzą sprzed ok. 1900 lat. Eksperci uważają, że może być to najlepiej zachowana rzymska broń, jaką do tej pory odnaleziono. Przedmioty wykonane z metalu lub materiałów organicznych, takich jak drewno i skóra, mają duże predyspozycje do degradacji. W rezultacie bardzo rzadko mogą przetrwać w dobrym stanie przez kilkaset lat. Głównie dlatego, że materiały, z których wykonywano miecze, są wrażliwe na warunki zewnętrzne. Badacze podkreślają jednak, że wyjątkowy mikroklimat jaskini w En Gedi sprawił, że broń z czasów rzymskich zachowała się w niemal doskonałym stanie. Niezwykłe odkrycie w Izraelu. Znaleziono dowód na zniszczenie Drugiej Świątyni w Jerozolimie Izraelscy naukowcy poinformowali, że znaleźli dowód, który wskazuje na zniszczenie Drugiej Świątyni przez Rzymian. Archeolodzy odkryli rzadką monetę w Jerozolimie, która pochodzi sprzed ok... Fotograf amerykańskiego „National Geographic” zrobił wyjątkowe zdjęcia, które przedstawiają znalezione miecze i ich najdrobniejsze detale. Fotografie wykonano w Jerozolimie kilka dni po tym, gdy Izraelski Urząd Starożytności przetransportował je z jaskini do laboratorium. Broń pochodzi z czasów żydowskiej rebelii Trzy z czterech żelaznych mieczy są rzymskiego typu, który znany jest jako spatha, obosieczny długi miecz używany przez żołnierzy piechoty. Każdy z nich ma ok. 61 cm długości i ma rękojeść wykonaną z drewna. Naukowcy szacują, że pochodzą one najwcześniej z końca I lub II wieku naszej ery. Z Kolei czwarty miecz, o długości około 45 cm posiada charakterystyczną metalową głowicę pierścieniową. Miecze te były używane przez Rzymian od II i III wieku n.e. Naukowcy podkreślają jednak, że nie sama kondycja broni jest tu najistotniejsza. Według badaczy miecze są dowodem na wydarzenia, które rozgrywały się w regionie niemal 2000 lat temu. Autorzy odkrycia uważają, że broń ta mogła zostać zabrana Rzymianom przez żydowskich rebeliantów podczas jednej z bitew. Potem łup ukryto w jaskini. Izraelscy archeolodzy przypominają, że oaza w depresji Morza Martwego przez tysiące lat była zarówno miejscem bitew, jak i schronienia dla żydowskich rebeliantów. Biorąc pod uwagę datowanie mieczy, zostały one prawdopodobnie ukryte w jaskini w II lub III wieku. Czyli w czasie, gdy wojska rzymskie położyły krwawy kres serii żydowskich powstań, m.in. powstaniu Bar-Kochby. Było to zbrojne wystąpienie Żydów w latach 132–135 n.e. Lud Izraela zbuntował się wówczas przeciwko Cesarstwu Rzymskiemu. Głównym celem było zrzucenie rzymskiego zwierzchnictwa nad prowincją Judei. To drugie spośród powstań Żydów przeciwko Rzymianom po tzw. wojnie żydowskiej. Archeolodzy uważają, że miecze najprawdopodobniej zostały zdobyte podczas tej serii starć. Wykopaliska w jaskini są zaplanowane na kolejne lata – Podejrzewamy, że broń została zebrana przez Żydów z pola bitwy lub skradziona z rzymskich garnizonów. Być może rebelianci ukradli broń i ukryli ją w jaskini, aby wykorzystać ją później w rewolcie – mówi Eitan Klein, dyrektor Izraelskiego Urzędu Starożytności. – Skrytka może być również wynikiem późniejszych wydarzeń, w tym bitew między pretendentami do tronu rzymskiego pod koniec II wieku i kryzysu z III wieku. Czyli okresu gwałtownej niestabilności, podczas którego w ciągu 50 lat między 235 a 284 r. panowało ponad 20 cesarzy – dodaje uczony. Klein wskazuje, że istnieją dowody na to, iż rebelianci i ich rodziny używali kilku jaskiń w najbliższej okolicy podczas powstania Bar-Kochby. Dalsze wykopaliska w jaskini ujawniły artefakty z wcześniejszego okresu chalkolitu (4500–3500 p.n.e.), a także brązową monetę datowaną na okres ostatniego żydowskiego powstania. Autorzy odkrycia przyznają jednak, że być może nigdy nie uda im się dowiedzieć się, kto i dlaczego ukrył rzymską broń w jaskini. Mogli być to buntownicy, ale równie dobrze kryjówka mogła należeć do szabrowników. Pewne jest jedno. Ktoś, kto ukrył miecze w jaskini, nigdy po nie nie wrócił. Archeolodzy w komunikacie podkreślili, że to dopiero początek ich badań w jaskini. Być może kolejne miesiące i lata przyniosą więcej odkryć, które rzucą światło na historię Judy i ludu żydowskiego. Źródło: National Geographic. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
W Jerozolimie odkryto tajemnicze kanały. Struktury, których nigdy wcześniej nie widziano w Izraelu
Archeolodzy twierdzą, że to pierwsza tego typu konstrukcja, jaką odkryto w Izraelu. Kanały wybudowano ok. 2800 lat temu, w regionie Miasta Dawida, czyli pierwotnej części dawnej Jerozolimy.
W tym artykule: Tajemnicze kanały w centralnej części Miasta Dawida Struktury wykorzystywane w produkcji tekstyliów lub żywności Odkrycie, które rzuca światło na historię rozwoju Jerozolimy Miasto Dawida lub Dawidowe Miasto to pierwotna część Jerozolimy, położona na południowo-wschodnim zboczu wzgórza Ofel. Według Biblii to właśnie tutaj król Dawid miał założyć stolicę Izraela ok. 1000 r. p.n.e. i to tu sprowadził słynną Arkę Przymierza. Dziś miejsce to jest parkiem archeologicznym, które stanowi cenne źródło wiedzy o biblijnych wydarzeniach. Zaledwie kilka tygodni temu bowiem archeolodzy znaleźli dowód na zniszczenie Drugiej Świątyni w Jerozolimie. Tajemnicze kanały w centralnej części Miasta Dawida Izraelscy badacze z IAA i Uniwersytetu w Tel Awiwie kontynuują wykopaliska w Mieście Dawida. W trakcie najnowszych badań udało im się odkryć ślady nietypowych struktur. Izraelski Urząd Starożytności poinformował, że archeolodzy odnaleźli tajemniczą sieć kanałów. Datowanie wykazało, że powstały prawdopodobnie ok. 2800 lat temu, a więc za panowania królów Joasza i Amazjasza. Izraelczycy twierdzą, że kanały z Miasta Dawida są pierwszymi tego rodzaju, które odkryto w tym kraju. Badacze przekazali, że w skałach zostały wydrążone rowy, które najprawdopodobniej służyły do namaczania pewnych przedmiotów. Naukowcy nie wiedzą jednak dokładnie, do czego mogły służyć te enigmatyczne konstrukcje ani jacy mieszkańcy Jerozolimy z nich korzystali. Struktury wykorzystywane w produkcji tekstyliów lub żywności – Produkcja lnu wymaga namaczania go przez długi czas w celu zmiękczenia tego materiału. Inną możliwością jest to, że w kanałach przechowywano daktyle, które podczas nagrzewania słonecznego zaczynały wytwarzać syrop – mówi dr Yiftah Shalev z IAA. – Podobne instalacje odkrywano w miejscach, takich jak Oman, Bahrajn i Iran – dodaje uczony. Kanały mają ok. 50 centymetrów wysokości o 30 centymetrów szerokości. Wykonano je z ciosanej skały. Co ciekawe, nie są połączone z żadnym źródłem wody. To sugeruje, że nie były używane do odwadniania lub odprowadzania ścieków. Archeolodzy podkreślają, że wiek instalacji sugeruje, iż była używana, gdy w mieście istniała jeszcze Pierwsza Świątynia. Ich lokalizacja (centrum Miasta Dawida) wskazuje, że kanały mogły być związane ze świątynią Izraelitów, pałacem królewskim lub były wykorzystywane w izraelskim przemyśle. Ich przeznaczenie na razie pozostaje nierozwiązaną zagadką. Wykopaliska ujawniły właściwie dwie tego typu konstrukcje, które były oddalone od siebie o ok. 10 metrów. Badacze wierzą jednak, że większa część kanałów nie zachowała się do dziś lub została uszkodzona podczas najazdu Babilończyków na Jerozolimę. Jednak w przeszłości mogły być one fragmentem jednej dużej instalacji. Odkrycie, które rzuca światło na historię rozwoju Jerozolimy Badacze pobrali również próbki materiałów organicznych, które znajdowały się w wydrążonych rowach. Chcieli sprawdzić, czy znajdą tam ślady krwi, co wskazywałoby na rytualny ubój zwierząt w tym miejscu. Jednak badania wykluczyły tę hipotezę. – Gdy zobaczyliśmy tę instalację, zdaliśmy sobie sprawę, że natknęliśmy się na coś wyjątkowego. Ponieważ nigdy nie widzieliśmy takiej struktury w Izraelu, nie wiedzieliśmy, jak ją zinterpretować – mówił dr Shalev. – Nawet wiek tych kanałów pozostawał tajemnicą, ponieważ nie byliśmy w stanie dokonać datowania radiowęglowego – dodaje badacz. W Jerozolimie odnaleziono dokument zapisany na kamiennej tabliczce. Pochodzi z czasów Jezusa W Mieście Dawida, najstarszej części Jerozolimy, archeolodzy odnaleźli starożytny dokument sprzed 2000 lat. Zawiera informacje finansowe pewnego kupca. Skąd naukowcy wiedzieli zatem, że konstrukcje mogą mieć ok. 2800 lat? Badacze odnaleźli pośród instalacji ceramikę, która pochodziła z końca IX wieku p.n.e. Oznacza to, że kanały musiały zostać zbudowane w podobnym okresie lub później. – Oczywiste jest, że Jerozolima zaczęła się rozwijać już w tym czasie. Być może jest to dowód, które potwierdza proces tego rozwoju. Ta struktura znajduje się w samym sercu miasta, w pobliżu Świątyni i pałacu. Musiała być zatem związana z elitami miasta – dodaje dr Shalev. Przypomnijmy, że pierwsze wzmianki na temat Jerozolimy sięgają III tysiąclecia p.n.e. Biblia wskazuje, że w ostatnich latach XI wieku p.n.e. miasto zamieszkane przez Jebusytów zostało zdobyte przez króla Dawida. On zaś przeniósł stolicę Izraela z Hebronu właśnie do Jerozolimy. Źródło: IAA. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Wyjątkowe odkrycie w Jerozolimie. Archeolodzy odnaleźli potwierdzenie biblijnej historii
Izraelscy archeolodzy odnaleźli dowód, który potwierdza zburzenie starożytnej Jerozolimy przez armię Babilonu. Chodzi o analizę chemiczną budynku, który spłonął 2600 lat temu.
W tym artykule: Biblijna wersja wydarzeń i badania archeologiczne Badacze odkryli kolejny budynek, który spłonął w trakcie oblężenia Kara za nieposłuszeństwo? W VI wieku p.n.e. Jerozolima, stolica Judy, została zdobyta i zburzona przez Babilończyków i armię Nabuchodonozora II. Najeźdźcy zniszczyli wówczas również pierwszą Świątynię Izraelitów. Terytorium kraju wcielono do Babilonii, a mieszkańcy miasta zostali wysiedleni. Okres ten nazywany jest niewolą babilońską. Wydarzenia te opisuje Biblia w księdze Jeremiasza (Biblia Tysiąclecia, wydawnictwo Pallottinum, Poznań 2003): Biblijna wersja wydarzeń i badania archeologiczne „Chaldejczycy spalili nadto dom królewski oraz domy ludu, mury zaś Jerozolimy zburzyli. Resztę ludu, który pozostał w mieście, i zbiegów, którzy mu się oddali, i pozostałych rzemieślników, Nebuzaradan, dowódca straży przybocznej, uprowadził w niewolę do Babilonu. Natomiast część ubogiej ludności, nieposiadającej niczego, pozostawił Nebuzaradan, dowódca straży przybocznej, w ziemi judzkiej; dał im tego dnia winnice i pola”. W ciągu ostatnich kilku dekad badania archeologiczne kilkukrotnie potwierdzały biblijną opowieść, że Jerozolima została zniszczona ok. 586 r. p.n.e. Wykopaliska wykazały, że Babilończycy systematycznie niszczyli i palili miasto, a mury miejskie były burzone. W przeszłości naukowcy odkryli pozostałości trzech budynków mieszkalnych, które znajdowały się w historycznej części Jerozolimy, Mieście Dawida. Chodzi o budynki: „Spalony Pokój”, „Dom Ahiela” i „Dom Bullae”. W domostwach tych archeolodzy znaleźli ślady m.in. spalonych drewnianych belek, które miały pochodzić z pożaru wznieconego przez żołnierzy babilońskich. Z kolei w kilku konstrukcjach na obszarze parkingu Givati badaczom udało się odkryć popiół i spalone drewno z VI wieku p.n.e. Badania próbek gleby i fragmentów podłogi odzyskanych z jednej z budowli wykazały, że oddziaływała na nią temperatura co najmniej 600°C. Badacze odkryli kolejny budynek, który spłonął w trakcie oblężenia W trakcie najnowszych wykopalisk w Jerozolimie archeolodzy odnaleźli kolejną budowlę, która pochodziła z czasów babilońskiego najazdu. Nazwano go „Budynkiem 100”. Podczas pożaru konstrukcja doszczętnie spłonęła. Analiza wykazała, że do zniszczenia doszło w VI wieku p.n.e., co pokrywałoby się z okresem oblężenia miasta Izraelitów. Autorzy odkrycia twierdzą, że „Budynek 100”. należał do przedstawiciela jerozolimskiej elity. Odkrycie zostało opublikowane na łamach prestiżowego czasopisma „Journal of Archaeological Science”. Naukowcy poinformowali, że pozostałości konstrukcji poddano różnorodnym analizom. Uczeni chcieli zrozumieć, w jaki sposób pożar wybuchł oraz jak trawił budynek, aby dowiedzieć się więcej o okolicznościach tego zdarzenia. Odkryto fragment tronu króla Salomona? Archeolodzy odnaleźli tajemnicze płytki z kości słoniowej opisywane w Biblii Zaskakujące odkrycie dotyczy fragmentów boazerii. Archeolodzy uważają, że płytki mogą pochodzić z czasów Pierwszej Świątyni w Jerozolimie zniszczonej w 587 r. p.n.e. – Dowody na obecność pożaru są jedną z najważniejszych cech pozwalających na identyfikację i charakterystykę zniszczeń. Metody analizy mikroskopijnych śladów ognia w ostatnich latach bardzo się rozwinęły, umożliwiając archeologom zbadanie nowych kwestii związanych z intensywnością zniszczeń – czytamy w artykule. – Jednym z najważniejszych wydarzeń w historii południowego Lewantu jest dokonane przez Babilończyków zniszczenie Judy i jej stolicy Jerozolimy w 586 r. p.n.e. Ukształtowało ono biblijną narrację i teologię na wiele pokoleń – podkreślają uczeni. Kara za nieposłuszeństwo? W ostatnich badaniach naukowcy gruntownie przeanalizowali pozostałości budowli. – Wykorzystaliśmy połączenie spektrometrii w podczerwieni (FTIR) i analizy archeomagnetycznej w celu stworzenia szczegółowej rekonstrukcji zniszczenia. Nasze odkrycie rzuca nowe światło na to, jaki wpływ miał babiloński najazd na rzeczywistość mieszkańców Jerozolimy – twierdzą autorzy artykułu. Wiemy już, że pożar rozpoczął się na najwyższym piętrze budynku. Naukowcy zwrócili uwagę na fakt, że obecność zwęglonych szczątków zarówno budynku, jak i znajdujących się w jego wnętrzu artefaktów sugeruje celowe zniszczenie. Oznacza to, że ktoś z premedytacją podłożył ogień pod dom tego Izraelity. – Ogień został wzniecony w kilku miejscach na górnym i dolnym piętrze. Płomienie były tak duże, że doszło do zapalenia się sufitu pomiędzy obydwoma piętrami – twierdzą badacze i dodają, że rozprzestrzenienie ognia i szybkie zawalenie się konstrukcji wskazują, że komuś „bardzo zależało na całkowitej destrukcji domostwa”. Naukowcy sugerują, że Babilończycy mogli w ten sposób chcieć ukarać członka jerozolimskiej elity za opór, bunt lub nieposłuszeństwo. To jednak tylko hipoteza. Faktem pozostaje to, że jest to kolejny dowód potwierdzający biblijną wersję zdarzeń z roku 586 p.n.e. Źródło: Journal of Archeological Science Szukasz więcej fascynujących informacji na temat świata roślin i zwierząt, odkryć archeologicznych i nieskończonego Wszechświata? Zaprenumeruj magazyn „National Geographic Polska". Najnowszą ofertę znajdziesz na tej stronie. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Niezwykłe odkrycie w Izraelu. Znaleziono dowód na zniszczenie Drugiej Świątyni w Jerozolimie
Izraelscy naukowcy poinformowali, że znaleźli dowód, który wskazuje na zniszczenie Drugiej Świątyni przez Rzymian. Archeolodzy odkryli rzadką monetę w Jerozolimie, która pochodzi sprzed ok. 2000 lat.
W tym artykule: Niezwykle rzadkie odkrycie w Izraelu Druga Świątynia w Jerozolimie Dowód na zburzenie świątyni przez Rzymian Po zachodzie słońca 26 lipca Żydzi rozpoczęli świętowanie Tisza be-Aw. To święto, które upamiętnia rocznice zburzenia Pierwszej i Drugiej Świątyni w Jerozolimie. To dzień żałoby, w trakcie którego obowiązywał całodobowy ścisły post. Należy powstrzymać się wówczas od jedzenia mięsa i picia wina, a także wszelkich przyjemności. Te 24 godziny mają być czasem refleksji i zadumy nad smutnymi wydarzeniami z historii Izraela. Niezwykle rzadkie odkrycie w Izraelu To właśnie podczas tegorocznego Tisza be-Aw Izraelski Urząd Starożytności poinformował o najnowszym odkryciu. W Parku Archeologicznym Miasta Dawida w Jerozolimie w ciągu ostatnich kilku miesięcy odbywały się wykopaliska. Naukowcy przyznali, że efektem prac było odnalezienie niezwykle rzadkiego dowodu na zburzenie Drugiej Świątyni, do którego doszło w 70 roku n.e. Druga Świątynia była najważniejszą świątynią Izraelitów, która znajdowała się w Jerozolimie, na Wzgórzu Świątynnym. Żydowska tradycja głosi, że miała powstać w latach 537–516 p.n.e. z inicjatywy perskiego króla Cyrusa II Wielkiego na miejscu Pierwszej Świątyni, która została zniszczona przez armię babilońską w 587 roku p.n.e. Druga Świątynia w Jerozolimie Od prawie 2000 lat źródła wiedzy o Drugiej Świątyni były wybrakowane i bardzo często obarczone religijną i polityczną propagandą. Żydzi znali ten ważny dla nich budynek głównie z Nowego Testamentu, Miszny, czyli rabinicznej egzegezy Starego Testamentu oraz z pism żydowsko-rzymskiego historyka i pisarza Józefa Flawiusza. Archeolodzy z Izraelskiego Urzędu Starożytności twierdzą, że odnaleźli wyjątkową monetę, na której znajdują się słowa „Za wolność Syjonu”. Moneta została przebita na środku, dlatego badacze uważają, że była noszona jako naszyjnik. – Wydaje się oczywiste, że moneta została przebita celowo, a otwór nie powstał w wyniku naturalnego starzenia się materiału – przekazał w oświadczeniu Yaniv David Levy, archeolog zaangażowany w wykopaliska. Autorzy odkrycia przyznali, że była to moneta o wartości „pół szekla”. Warto jednak zaznaczyć, że szekel w czasach biblijnych był określeniem jednostki masy, którą później wykorzystano do nazwania jednostki monetarnej. – Na monecie widać trzy owoce granatu, znany symbol w Izraelu, który był używany przez państwo Izrael do 1980 roku. Po drugiej stronie monety znajduje się puchar, a nad nim hebrajska litera, która wskazuje pierwszy rok powstania – dodaje Yaniv David Levy. Dowód na zburzenie świątyni przez Rzymian Powstanie rozpoczęło się w 66 roku n.e. Po latach walk syn Wespazjana i następca tronu Tytus skierował swoje wojska pod mury Jerozolimy. Pod koniec 69 roku n.e. rozpoczął oblężenie, które spowodowało głód i zarazę w całym mieście. Wojska Tytusa stopniowo rozbijały żydowską obronę i burzyły mury. Wiosną w 70 roku n.e. armia rzymska dotarła do ostatniego pierścienia obronnego. Opór obrońców był niezwykle zacięty, a żołnierze rzymscy ponieśli duże straty. Tytus był jednak zdeterminowany, aby zdobyć Fortecę Antoniusza, która strzegła Drugiej Świątyni. Archeolodzy w Izraelu odkryli pierwsze znane wyobrażenie najbardziej kontrowersyjnej kobiety w Biblii. Mozaika ma 1600 lat Po dwuletniej przerwie archeolodzy z University of North Carolina wrócili do Dolnej Galilei. Ich ostatnie odkrycie fascynuje nie tylko chrześcijan. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/archeolodzy-w-izraelu-odkryli-pierwsze-znane-wyobrazenie-najbardziej-kontrowersyjnej-kobiety-w-biblii-mozaika-ma-1600-lat-cd9b7b2.jpeg" width="938" height="528" alt="Archeolodzy w Izraelu odkryli pierwsze znane wyobrażenie najbardziej kontrowersyjnej kobiety w Biblii. Mozaika ma 1600 lat" title="Archeolodzy w Izraelu odkryli pierwsze znane wyobrażenie najbardziej kontrowersyjnej kobiety w Biblii. Mozaika ma 1600 lat" /> Józef Flawiusz pisał, że jeden żołnierz wziął pochodnię i rzucił ją na ozdobne gobeliny, które wisiały wzdłuż zewnętrznych ścian żydowskiej świętej budowli. Od razu zajęły się ogniem. Chociaż Rzymianie próbowali je ugasić, nie mieli wystarczającej ilości wody. Według pisarza ogień był tak potężny, że świątynia bardzo szybko runęła. Co więcej, w pożarze zginęło również wielu Żydów, którzy znajdowali się we wnętrzu budynku. Dziś uważa się, że jedynym ocalałym fragmentem świątyni jest fragment zachodniego muru, który znany jest pod nazwą Ściana Płaczu. To święte miejsce wyznawców judaizmu. Autorzy odkrycia twierdzą, że w czasach Drugiej Świątyni pielgrzymi płacili podatek w wysokości pół szekla, aby mogli wejść do jej wnętrza. – Odkrycie to dowodzi, że kult Świątyni trwał nawet podczas żydowskiego powstania. Moneta jest bezpośrednim i poruszającym dowodem buntu Żydów przeciwko Rzymianom. To burzliwy okres w życiu naszego narodu, podczas którego ekstremizm i niezgoda podzieliły ludzi i doprowadziły do wielkiego zniszczenia – czytamy w oświadczeniu. Źródło: IAA Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Wyjątkowe odkrycie u wybrzeży Izraela. Na dnie morza odnaleziono miecz z czasów krucjat
Archeolodzy twierdzą, że miecz prawdopodobnie zaginął podczas bitwy morskiej, która odbyła się ok. 800 lat temu. Krzyżowcy starli się wówczas z muzułmanami podczas jednej z krucjat.
W tym artykule: Miecz z czasów krucjat Broń należała do krzyżowca, który zginął w bitwie morskiej W obronie Królestwa Jerozolimskiego Krucjaty, czyli wyprawy krzyżowe były organizowane od końca XI wieku. Chrześcijańskie rycerstwo na wezwanie papieża wyruszało w różne regiony świata, aby walczyć nie tylko z muzułmanami na Bliskim Wschodzie, ale także z poganami na wschodzie Europy. Jednak to właśnie wyprawy zbrojne przeciwko wyznawcom islamu przeszły do historii. Głównym celem pierwszych kampanii było bowiem odzyskanie Ziemi Świętej, a zwłaszcza Jerozolimy, miejsca kaźni Jezusa Chrystusa. Miecz z czasów krucjat Właśnie dlatego wiele miejsc dawnych bitew przez dziesiątki lat stanowiły miejsca wykopalisk archeologicznych. Badacze próbowali dowiedzieć się więcej o przebiegu walk, a odkrycia odzyskane ze stanowisk rzucały nowe światło na historię krucjat. Jednak potyczki nie odbywały się wyłącznie na lądzie. W XII i XIII wieku dochodziło również do bitew morskich pomiędzy krzyżowcami a muzułmanami. W 2021 roku u wybrzeży północnego Izraela podwodny archeolog odnalazł miecz wykonany z żelaza. Pokryły go muszle, piasek, mikroorganizmy, które sprawiły, że broń nie uległa degradacji. Jednak warstwa skorupy, choć uchroniła żelazne ostrze przed rozpadem, uniemożliwiała dokładniejsze badania. Po dwóch latach prac z wykorzystaniem między innymi promieniowania rentgenowskiego naukowcy ustalili, że broń pochodziła sprzed ok. 800 lat i została lekko wygięta, prawdopodobnie podczas zaciekłej walki. Wnioski opublikowano na łamach czasopisma naukowego „Atiqot”. Broń należała do krzyżowca, który zginął w bitwie morskiej Archeolodzy stwierdzili, że miecz prawdopodobnie wpadł do wody podczas walki na statku. Świadczą o tym ślady na rękojeści, a także klindze. Uczeni uważają, że przeciwnik mógł wybić broń z ręki nieprzyjaciela. – Były to niezwykle kosztowne przedmioty, dlatego zazwyczaj znajdowały się w pochwie. W tym przypadku odnaleziono samą broń. Z tego możemy wywnioskować, że wpadł do morza podczas bitwy, prawdopodobnie z jego właścicielem, który obezwładniony mógł zostać wyrzucony przez burtę – mówi dr Joppe Gosker z Israel Antiquities Authority. Badacze w artykule przyznali, że podczas skanowania dna morskiego, nie odnaleźli żadnych dodatkowych pozostałości. Autorzy podejrzewają jednak, że szczątki pokonanego wojownika wciąż mogą leżeć w głębinach. – Być może kiedyś uda się go znaleźć – przyznają archeolodzy. W artykule czytamy, że odkryty artefakt był klasycznym przykładem XII i XIII-wiecznego europejskiego miecza. – Był długi i prosty i używano go zarówno do kłucia, jak i do cięcia – twierdzą naukowcy. Właśnie dlatego autorzy twierdzą, że broń należała najprawdopodobniej do krzyżowca i to właśnie rycerz z Europy został w tej potyczce pokonany. – Miecze w świecie islamskim w tym okresie miały najczęściej zakrzywione ostrza – podkreślają izraelscy uczeni. – Miecz najprawdopodobniej był używany przez wojownika krzyżowców, który osiedlił się w kraju po pierwszej krucjacie i założył Królestwo Jerozolimskie w 1099 roku – powiedział cytowany przez The Times of Israel Jacob Sharvit, dyrektor jednostki archeologii morskiej IAA. W obronie Królestwa Jerozolimskiego – Biorąc pod uwagę krwawe bitwy, jakie toczyły się w kraju między krzyżowcami a muzułmanami, możemy spodziewać się, że odnajdziemy więcej takich mieczy. W praktyce najczęściej znajdujemy fragmenty, bardzo rzadko udaje się odkryć dobrze zachowany miecz. Do tej pory w Izraelu znaleziono siedem mieczy z tego okresu, a większość z nich znajdowała się w morzu – dodaje Sharvit. Królestwo Jerozolimskie zostało utworzone przez krzyżowców podczas I krucjaty, gdy Europejczycy zdobyli Jerozolimę. Znajdowało się na terenie Syrii i Palestyny. Stanowiło lenno Stolicy Apostolskiej. Państwo istniało w latach 1099–1291. Autorzy najnowszego odkrycia zwracają uwagę, że dla nowego królestwa niezwykle ważne było utrzymanie kontroli nad portami. Był to kluczowy element przetrwania, ponieważ krzyżowcy byli uzależnieni od dostaw drogą morską z Europy. Miecz prawdopodobnie pochodził z jednej z bitew, gdy muzułmanie zaatakowali jeden z portów. Źródło: Atiqot, The Times of Israel Szukasz więcej fascynujących informacji na temat świata roślin i zwierząt, odkryć archeologicznych i nieskończonego Wszechświata? Zaprenumeruj magazyn „National Geographic Polska". Najnowszą ofertę znajdziesz na tej stronie. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Król trędowaty, a jednocześnie największy władca średniowiecza. Zapomniany Baldwin IV
Armię Saladyna gromił nie słynny Ryszard Lwie Serce, lecz zapomniany Król Baldwin IV. Był jednym z największych władców średniowiecza. Jego najgorszym wrogiem okazała się jednak choroba.
W tym artykule: Trędowaty książę Baldwin Nieudolny władca Jerozolimy Walka z Saladynem Baldwin IV przejmuje władzę Europejczycy się kłócą, muzułmanie rosną w siłę Baldwin IV stawia czoła Saladynowi Bunt przeciw Baldwinowi Kolejne konflikty chrześcijańsko-muzułmańskie Stan zdrowia Baldwina pogarsza się Śmierć Baldwina Trąd w średniowieczu W 1161 r. brat jerozolimskiego króla Baldwina III – hrabia Amalryk – miał powody do radości. Jego żona, piękna Agnieszka powiła mu pierworodnego syna. Na chrzcie maluchowi nadano imię Baldwin. Dwa lata później imiennik malca zmarł, pozostawiając rządy Amalrykowi. Sukcesja nie obyła się bez problemów. Najpotężniejsi magnaci Królestwa Jerozolimskiego, z bliżej nieznanych przyczyn nieprzepadający za Agnieszką, postawili nowemu panu ultimatum: tron albo żona. Chcąc nie chcąc, Amalryk rozwiódł się z małżonką i wziął ślub z cioteczną wnuczką bizantyńskiego cesarza Manuela – Marią. Trędowaty książę Baldwin Dbał jednak o edukację swego pierworodnego, następcy tronu. Wysłał go do wybitnego uczonego, Wilhelma, późniejszego arcybiskupa Tyru. Pewnego dnia duchowny, obserwując zabawę chłopców, pośród których był jego podopieczny, zauważył coś dziwnego: gdy inne dzieci podszczypywały małego księcia, ten w ogóle nie reagował. Zaniepokojony Wilhelm dokładnie obejrzał Baldwina i z przerażeniem stwierdził, że połowa prawego ramienia i dłoni młodzieńca są jakby martwe. Wezwani lekarze wykorzystali całą swą wiedzę, by pomóc następcy tronu, ale w końcu stało się jasne, że nic nie wskórają. Jedyne, co mogli zrobić medycy, to postawić diagnozę. A brzmiała jak wyrok: książę był trędowaty! Nieudolny władca Jerozolimy W 1174 roku w trakcie wyprawy wojennej Amalryk zachorował na dyzenterię i wkrótce zmarł. Prócz Baldwina król nie posiadał męskiego potomka, jedynie dwie córki: Sybillę i Izabellę. W tej sytuacji możnowładcy królestwa zdecydowali się powierzyć koronę trzynastoletniemu księciu, nie wiedząc o jego problemach zdrowotnych. Do chwili osiągnięcia przez władcę pełnoletności władzę nad Jerozolimą miał sprawować seneszal Miles z Plancy. Trudno określić, co wpłynęło na ten wybór. Nielubiący seneszala Wilhelm z Tyru z przekąsem zanotował w swojej kronice, że Miles: „wiele mówił, a mało robił”. I faktycznie, królewski namiestnik już na samym początku okazał się człowiekiem niezbyt nadającym się do pełnienia powierzonej mu roli. Jeszcze za rządów Amalryka Królestwo Jerozolimskie zawiązało skierowany przeciwko Saladynowi sojusz z królem Sycylii Wilhelmem II Dobrym. W ramach tego aliansu rozpoczęto przygotowania do inwazji na Egipt, podczas której sycylijskie siły morskie miały dokonać desantu na Aleksandrię, zaś wojska państw krzyżowych – wkroczyć na ziemie sułtana od strony lądu. Śmierć monarchy pokrzyżowała te plany. Miles nie był w stanie ani dogadać się z feudałami w sprawie mobilizacji jerozolimskiego rycerstwa, ani na czas zawiadomić sojusznika o śmierci Amalryka. W efekcie licząca około 30 tys. zbrojnych sycylijska flota rzeczywiście zaatakowała Aleksandrię. Nie doczekawszy się pomocy została po pięciu dniach odparta przez Egipcjan. Tym sposobem seneszal przegapił szansę obalenia groźnego sułtana osłabionego szalejącą nad Nilem szyicką rewoltą. Walka z Saladynem Rażące błędy Milesa sprawiły, że jego popularność wśród Franków zamieszkujących Ziemię Świętą sięgnęła dna. W październiku 1174 roku regent został zamordowany przez zamachowca. Magnaci jerozolimscy powierzyli regencję najbogatszemu z wasali korony Rajmundowi III, hrabiemu Trypolisu. Inteligentny i odważny możnowładca wydawał się idealnym wyborem na trudne czasy. Saladyn na czele swej armii wkraczał właśnie do Damaszku. Sułtan Egiptu szybko zawojował większą część Syrii, poszerzając swe władztwo o ziemie należące dotąd do dynastii Zengidów. Wkrótce po objęciu urzędu regenta Rajmund doprowadził do zawarcia pokoju z Saladynem i rozpoczął kampanię zbliżania się do niemieckiego cesarza Fryderyka I Barbarossy. Liczył na to, że ów potężny władca roztoczy protektorat nad Królestwem Jerozolimskim. Niestety, alians z rudobrodym cesarzem oznaczał zerwanie sojuszu z walczącymi przeciwko niemu Sycylijczykami i zrażenie do siebie Bizantyńczyków. W efekcie, gdy w roku 1175 poddani Wilhelma II Dobrego dokonali kolejnego desantu na egipskie wybrzeże, o wysłaniu im w sukurs jakichkolwiek wojsk z Jerozolimy nie było już nawet mowy. Inwazja – podobnie jak poprzednia – została szybko odparta przez Saladyna. Frankowie z Jerozolimy kolejny raz stracili szansę pozbycia się najniebezpieczniejszego ze swych muzułmańskich przeciwników. Baldwin IV przejmuje władzę Regencja Rajmunda trwała krótko, zaledwie półtora roku. W roku 1176 Baldwin IV osiągnął już wedle średniowiecznych standardów pełnoletność i od tej pory mógł samodzielnie sprawować rządy. Młody monarcha, zaniepokojony wzrostem potęgi Saladyna, natychmiast zdecydował się najechać tereny otaczające Damaszek. Błędów hrabiego nie dało się już jednak naprawić. Królestwo Jerozolimskie otaczały ziemie uznające zwierzchność Egiptu. Było de facto pozbawione sojuszników. Przed chorym na trąd piętnastolatkiem stanęło więc nie lada wyzwanie. Bolesław Zapomniany, syn Mieszka II. Dlaczego ten król Polski został wykreślony z historii naszego kraju? Mieliśmy króla, którego wrogowie tak starannie wymazali z historii i pamięci potomnych, że do dziś trwają spory, czy w ogóle istniał. Bolesław Zapomniany był wnukiem Bolesława Chrobrego... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/boleslaw-zapomniany-syn-mieszka-ii-dlaczego-ten-krol-polski-zostal-wykreslony-z-historii-naszego-kraju-fot-public-domain-8330c36.jpg" width="852" height="481" alt="Bolesław Zapomniany, syn Mieszka II. Dlaczego ten król Polski został wykreślony z historii naszego kraju? (FOT. PUBLIC DOMAIN)" title="Bolesław Zapomniany, syn Mieszka II. Dlaczego ten król Polski został wykreślony z historii naszego kraju? (FOT. PUBLIC DOMAIN)" /> Na szczęście mimo choroby Baldwin był człowiekiem nadzwyczaj energicznym. Rychło zaczął planować inwazję na Egipt. By zdobyć sojusznika przeciwko Saladynowi, postanowił pogodzić się z cesarzem bizantyńskim Manuelem, urażonym jerozolimskim sojuszem z Fryderykiem Barbarossą. W tym celu młody król wysłał na przełomie 1176 i 1177 roku poselstwo do Konstantynopola. W wyniku negocjacji ustalono, że bizantyńska flota wspomoże jerozolimskie rycerstwo w ataku na terytoria Saladyna, w zamian za co państwa krzyżowe uznają cesarza za protektora. Ruszyły przygotowania do inwazji. W ich trakcie do Królestwa Jerozolimskiego przybył z Europy z pomocą królewski krewny hrabia Flandrii Filip z Nawarry, prowadząc ze sobą kontyngent wojskowy. Ponieważ stan zdrowia Baldwina IV gwałtownie się pogorszył, udręczony młody monarcha zaproponował kuzynowi regencję. Ten jednak, niepewny sytuacji w ojczyźnie (krótko przed opuszczeniem swych włości stłumił rebelię we Flandrii, która wciąż pozostawała niespokojna), musiał odmówić. Europejczycy się kłócą, muzułmanie rosną w siłę Wobec tego schorowany król mianował regentem seniora Zajordanii – wojowniczego Renalda z Châtillon. Tymczasem Filipowi zamarzyło się przejęcie władzy nad podbitymi w trakcie planowanej kampanii ziemiami Egiptu. Gdy więc do Królestwa Jerozolimskiego przybyła bizantyńska flota, przywożąc ze sobą cesarską złotą bullę głoszącą, iż zwierzchnictwo nad Egiptem przypadnie cesarzowi, urażony zaczął wymigiwać się od udziału w wyprawie. Co więcej, pycha hrabiego odstręczyła Bizantyńczyków, którzy pożeglowali do domu, zostawiając Franków samych. Jakby tego było mało, w obozie krzyżowców rozpoczęły się niesnaski. Nie wszyscy uważali bowiem, że inwazja na Egipt to dobry pomysł. Wyprawie szczególnie sprzeciwiał się wielki mistrz zakonu joannitów Roger des Moulins. Parli zaś do niej templariusze, którzy z tego powodu weszli w konflikt z kunktatorskim Filipem. Podczas gdy bliskowschodni Frankowie i przybyli z Europy krzyżowcy skakali sobie do gardeł, Saladyn nie próżnował i gromadził siły na granicy z Królestwem Jerozolimskim. W tym samym czasie hrabia Flandrii – zamiast pociągnąć na południe, gdzie był najbardziej potrzebny – ruszył wraz z Rajmundem III z Trypolisu i Boemundem III z Antiochii oraz joannitami na wyprawę wojenną do Syrii. Nad łacińskim Bliskim Wschodem zaczęły zbierać się ciemne chmury… Baldwin IV stawia czoła Saladynowi Najprawdopodobniej Saladyn nie był w stanie uwierzyć we własne szczęście. W chwili, gdy stał u wrót Ziemi Świętej, większość wojsk wroga pomaszerowała na północ i wdała się tam w bezsensowne walki o miasta Hamę i Harim. W tej sytuacji egipski sułtan zdecydował się kuć żelazo, póki gorące. Jesienią 1177 roku na czele potężnej armii ruszył wprost na Jerozolimę. W całym Królestwie Jerozolimskim stacjonowało wówczas zaledwie 600 rycerzy i wyglądało na to, że garstka obrońców nie zdoła odeprzeć muzułmańskiej inwazji. W tym właśnie momencie młodziutki, toczony przez śmiertelną chorobę król, o którym jeden z ówczesnych kronikarzy pisał, że był już „na wpół martwy”, podniósł się z łoża boleści i powiódł nielicznych wojowników na spotkanie najeźdźcy. Jerozolima opustoszała, gdy królewskie hufce wymaszerowały przez jej bramy. Baldwin stawiał wszystko na jedną kartę, pozostawiając stolicę ogołoconą z żołnierzy. Jak się wydaje, słusznie zakładał, że jeśli poniesie klęskę w polu, to żaden garnizon nie uchroni już świętego miasta przed Saladynem. Pod Askalonem król wezwał pod swe rozkazy wszystkich zdolnych do noszenia broni mężczyzn w państwie. Nawet jednak wsparte przez pospolite ruszenie wojsko jerozolimskie wydawało się niczym w porównaniu z siłami, jakie prowadził ze sobą sułtan Egiptu. Nieprzyjaciel, widząc szczupłość sił obrońców, zlekceważył Franków i wyminąwszy ich, pomaszerował wprost na stolicę. Po drodze jego oddziały paliły i łupiły miejscowe osady oraz brały w niewolę każdego, kto miał nieszczęście dostać się w ich ręce. Tymczasem Baldwin, połączywszy swe siły z oddziałem templariuszy z Gazy, ruszył w pościg za najeźdźcą. Do spotkania obydwu armii doszło 25 listopada w okolicach wzgórza Montgisard. Zaskoczeni muzułmanie nie zdążyli nawet rozciągnąć swych szyków, gdy spadła na nich pancerna szarża jerozolimskiej jazdy. Rozpoczęła się rzeź i wojsko Saladyna rzuciło się do ucieczki. Sam sułtan ledwo zdołał uciec i powrócił do Kairu upokorzony przez stojącego nad grobem szesnastolatka! Bunt przeciw Baldwinowi Wojna przeciwko Egiptowi wciąż trwała, choć już na mniejszą skalę. W sierpniu 1179 roku Saladyn zaatakował należący do templariuszy zamek Chastellet. Forteca szybko padła. Okrutny sułtan rozkazał zamordować wszystkich wziętych do niewoli rycerzy zakonnych. Następnie ciała powieszono na murach zdobytego zamku. Gdy wieści o oblężeniu dotarły do Baldwina, natychmiast zebrał armię i wyruszył na odsiecz, która, niestety, nie zdążyła na czas. Na szczęście dla Franków okrucieństwo Saladyna zwróciło się przeciwko niemu. Rozkładające się ciała zabitych jeńców doprowadziły do wybuchu zarazy, która zdziesiątkowała muzułmańską armię i zmusiła władcę Egiptu do odwrotu. Tymczasem na Wielkanoc 1180 roku Rajmund III z Trypolisu i Boemund III z Antiochii na czele swych wojsk wkroczyli na ziemie Królestwa Jerozolimskiego. Nie wiadomo właściwie, co chcieli osiągnąć, lecz Baldwin IV doszedł do wniosku, że ma do czynienia z buntem. W dodatku symptomy trądu bardzo się zaostrzyły. Mauzoleum w Halikarnasie było jednym z siedmiu cudów świata. Co się z nim stało? Halikarnas to starożytne miasto położone nad Morzem Egejskim, które założyli greccy koloniści w Karii. Znajduje się na terytorium współczesnej Turcji, w Bodrum. Miejsce to słynęło z ma... Zdesperowany król, nie wiedząc, ile czasu mu zostało, zdecydował się wydać swą siostrę Sybillę za niedawno przybyłego z Francji szlachcica Gwidona z Lusignan, zapewniając tym samym sukcesję. Zbuntowani feudałowie, których interwencja miała zapewne na celu znalezienie królewskiej siostrze wygodnego dla nich męża, wycofali się do swych włości. Nie kryli jednak rozczarowania wyborem. Kolejne konflikty chrześcijańsko-muzułmańskie W tym samym roku Baldwin zawarł dwuletni rozejm z Saladynem. Po upływie tego czasu sułtan nie zamierzał go jednak odnowić i w 1182 roku zaczął gromadzić potężną armię. Latem oddziały sułtana ponownie wkroczyły do Ziemi Świętej i obległy zamek Bethsan w Galilei. Wojna rozgorzała na nowo. Chcąc nie dopuścić do powtórki wydarzeń z Chastellet, Baldwin zebrał armię i pociągnął przeciwko Saladynowi. 15 lipca pod Le Forbelet doszło do bitwy, w której zaledwie 700 rycerzy dowodzonych przez trędowatego króla starło się z niezliczonymi zastępami muzułmanów. I tym razem do młodego monarchy uśmiechnęło się szczęście – Egipcjanie ponieśli klęskę i musieli wycofać się do ojczyzny. Saladyn był jednak niestrudzony i już wkrótce jego oddziały zaatakowały Bejrut i kilka innych miast Królestwa Jerozolimskiego. Uznawszy obronę Bejrutu za najważniejszą, Baldwin natychmiast ruszył na odsiecz. Kiedy wieści o tym dotarły do sułtana, ten zdecydował się nie ryzykować kolejnego spotkania z Frankami. Zwinął oblężenie, po czym ruszył na wyprawę wojenną przeciwko Zengidom. Wywodzący się z tego rodu władca Mosulu Izz ad-Din, obawiając się maszerującej na jego państwo potęgi, zawarł sojusz z Królestwem Jerozolimskim. Tak więc gdy Saladyn buszował po terytoriach Zengidów, Baldwin na czele swych wojsk wkroczył do należącej do sułtana części Syrii i złupił okolice Damaszku. Stan zdrowia Baldwina pogarsza się Rok później choroba Baldwina zaostrzyła się do tego stopnia, że stracił wzrok i władzę w kończynach. Mimo to, zdając sobie sprawę, że jego abdykacja może spowodować chaos w Królestwie, uparcie trwał na tronie. Tymczasem Saladyn, chcąc wykorzystać jego słabość, zaczął przygotowania do kolejnej wyprawy przeciwko Frankom. Królestwo Jerozolimskie zdołało zgromadzić potężną armię i, w przeciwieństwie do poprzednich lat, przygotowało się do obrony. Jasne było jednak, że tym razem władca nie poprowadzi swych hufców przeciwko Egipcjanom. W tej sytuacji Baldwin mianował Gwidona regentem. We wrześniu oddziały muzułmanów wkroczyły na ziemie Franków. Gwidon stanął na czele wojsk Królestwa Jerozolimskiego, do bitwy jednak nie doszło. Obie armie szły za sobą krok w krok, aż w końcu z powodu braku zapasów Saladyn wycofał się do Damaszku. Kampania wykazała jednak kompletny brak talentów militarnych Gwidona. Co gorsza, królewscy lennicy nie mogli dogadać się z mężem Sybilli. W efekcie, gdy niebezpieczeństwo minęło, Baldwin odebrał mu regencję i namaścił na następcę swego imiennika – syna Sybilli z pierwszego małżeństwa, którego 20 listopada 1183 roku uroczyście koronowano w Bazylice Grobu Pańskiego. Urażony ojczym małego króla odmówił jednak złożenia mu hołdu lennego, co źle wróżyło przyszłości królestwa. Śmierć Baldwina Zaniepokojony pychą Gwidona Baldwin zdecydował się doprowadzić do anulowania jego małżeństwa z Sybillą. Para jednak schroniła się w Askalonie i mimo wielokrotnych wezwań odmawiała stawienia się w Jerozolimie. Kiedy ostatecznie król osobiście udał się w odwiedziny do szwagra, nie został nawet wpuszczony do miasta! Wściekły władca zdecydował się odebrać Gwidonowi jego lenna. Przerażeni widmem wojny domowej patriarcha Herakliusz i wielcy mistrzowie zakonów rycerskich na kolanach błagali Baldwina, aby pogodził się ze szwagrem. Na próżno. Co więcej, król wygnał ich z Jerozolimy. Na szczęście po jakimś czasie ochłonął i zrezygnował ze sporu z dostojnikami. Skarb templariuszy nigdy nie został odnaleziony. Niektórzy wierzą, że zakonnicy ukryli go w Polsce Skarb templariuszy jest bohaterem wielu legend. Jak zakonnikom udało się zgromadzić tak ogromny majątek? I co się stało z legendarnym skarbem? <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/skarb-templariuszy-nigdy-nie-zostal-odnaleziony-niektorzy-wierza-ze-zakonnicy-ukryli-go-w-polsce-fa589da.jpeg" width="938" height="465" alt="Skarb templariuszy nigdy nie został odnaleziony. Niektórzy wierzą, że zakonnicy ukryli go w Polsce" title="Skarb templariuszy nigdy nie został odnaleziony. Niektórzy wierzą, że zakonnicy ukryli go w Polsce" /> Z początkiem roku 1185 stan zdrowia Baldwina IV ponownie się pogorszył. Gdy nastała wiosna, stało się jasne, że tym razem monarcha już nie wydobrzeje. Król nakazał możnym królestwa, aby wybrali między sobą namiestnika, który będzie sprawował władzę aż do chwili, gdy jego ośmioletni siostrzeniec osiągnie pełnoletność – po czym władca zmarł 16 maja... Mały Baldwin panował zaledwie rok. Potem korona wpadła w ręce Gwidona, który swą nieprzemyślaną polityką doprowadził do utraty Jerozolimy. Trąd w średniowieczu W średniowieczu trąd był chorobą budzącą powszechne przerażenie i uważaną za karę za grzechy. Baldwin IV cierpiał na najostrzejszą jej formę – trąd lepromatyczny. Jak zanotował kronikarz Wilhelm z Tyru, choroba szczególnie mocno zaatakowała jego twarz i kończyny. Trąd wyniszczał układ nerwowy młodego władcy, przez co w wieku dwudziestu lat problematyczne stało się dla niego nawet poruszanie się o własnych siłach. Niedługo potem monarcha utracił wzrok. W opisywanej epoce chorzy na trąd byli izolowani od reszty społeczeństwa i osiedlani w specjalnych koloniach – leprozoriach. W Królestwie Jerozolimskim funkcjonował z kolei Zakon Rycerzy Świętego Łazarza (lazarytów), którego członkowie opiekowali się trędowatymi. Stowarzyszenie to skupiało także chorych na trąd rycerzy i przestrzegano zasady, że jego wielki mistrz sam musiał być trędowaty.
W Jerozolimie odnaleziono dokument zapisany na kamiennej tabliczce. Pochodzi z czasów Jezusa
W Mieście Dawida, najstarszej części Jerozolimy, archeolodzy odnaleźli starożytny dokument sprzed 2000 lat. Zawiera informacje finansowe pewnego kupca.
W tym artykule: Starożytny rachunek pochodził z okresu Drugiej Świątyni Miasto Dawida było niegdyś sercem Jerozolimy Życie codzienne w dawnej Jerozolimie Miasto Dawida to najstarsza część Jerozolimy. Dziś znajduje się tu stanowisko archeologiczne, w którym od XIX wieku trwają niezliczone wykopaliska. Odkrycia w tym miejscu rzuciły światło na historię miasta, a także życie codzienne jego mieszkańców. Pomogły również zweryfikować dawne pisma, kroniki, a nawet teksty biblijne, które opisują dzieje ludu Izraela. Starożytny rachunek pochodził z okresu Drugiej Świątyni Podczas najnowszych wykopalisk w stolicy Izraela archeolodzy odnaleźli małą kamienną tabliczkę. Izraelski Urząd ds. Starożytności poinformował, że zapisano na niej dokumentację finansową, a artefakt pochodzi sprzed ok. 2000 lat. W historiografii Izraela mówi się, że jest to tzw. Okres Drugiej Świątyni. Chodzi o najważniejszą świątynię izraelitów, która została wzniesiona na Wzgórzu Świątynnym w latach 537–516 p.n.e., a zburzono ją w 70 r. n.e. podczas oblężenia Jerozolimy. Było to jedno z najważniejszych starć w ramach pierwszego powstania żydowskiego przeciwko cesarstwu rzymskiemu. Święta budowla Żydów została wówczas spalona, a wraz z nią spłonęła duża część śródmieścia. Naukowcy przeprowadzili dokładną analizę kamiennej tabliczki. Okazało się, że starożytny dokument był swego rodzaju potwierdzeniem lub pokwitowaniem płatności. Rachunek został wystawiony prawdopodobnie przez kupca lub inną osobę, która zajmowała się handlem w stolicy Izraela. Autorzy odkrycia przyznają, że artefakt rzuca światło na starożytną działalność handlową i jest rzadkim dowodem, który ujawnia szczegóły dotyczącego zwykłego, codziennego życia. Miasto Dawida było niegdyś sercem Jerozolimy – To niezwykłe odkrycie, które ujawnia kolejny aspekt żydowskiego życia 2000 lat temu. Te wyjątkowe wykopaliska potwierdzają, że Miasto Dawida było dawniej sercem Jerozolimy i jednym z ważniejszych części tego miasta – mówi rabin Amichai Eliyahu, minister dziedzictwa narodowego Izraela. Odnalezienie dokumentu zostało opisane w recenzowanym czasopiśmie archeologicznym „Atiqot”. „Tabliczka przekleństwa”. Archeolodzy twierdzą, że znaleźli najstarszy hebrajski tekst, który wspomina Boga Tabliczka, którą odnaleziono w okolicy góry Ebal pochodziła z 1200 r. p.n.e. W marcu naukowcy stwierdzili, że odkrycie dowodzi, że Izraelici potrafili pisać w języku hebrajskim już w czasa... Izraelscy badacze poinformowali, że na tabliczce zachowało się siedem wierszy zapisanych w języku hebrajskim. W każdym z nich znajduje się imię, następnie słowo oznaczające pieniądze, a po nim liczba. Archeolodzy zwracają uwagę, że w przeszłości w dzisiejszej Jerozolimie i mieście Bet Szemesz, odnaleziono podobne tabliczki. Wszystkie pochodziły z okresu od ok. 37 r. p.n.e. do 70 r. n.e. Naukowcy twierdzą jednak, że to pierwsza taka inskrypcja, którą odkryto w pierwotnej części stolicy Izraela. Życie codzienne w dawnej Jerozolimie A artykule czytamy również, że inskrypcja została wyryta ostrym narzędziem na płycie z kamienia kredowego. Jednak to, co jest najciekawsze w odkryciu, to fakt, że płyta była wcześniej używana jako ossuarium. W dawnych czasach było to naczynie lub pojemnik, który służył do przechowywania kości lub prochów zmarłych. Niekiedy ossuarium było wolno stojącą budowlą, którą wznoszono w obrębie cmentarzy. Jednak te znajdowały się zazwyczaj poza miastem. Autorzy sugerują, że może to oznaczać, że osoba, która wystawiła starożytny rachunek, była handlarzem tych grobowych konstrukcji. Odkrycia starożytnego rachunku dokonano w miejscu, w który znajdowała się droga, którą podążali pielgrzymi. 2000 lat temu była to arteria, która łączyła Miasto Dawida z bramami Drugiej Świątyni. Okazuje się jednak, że oprócz trasy pielgrzymkowej, mogła być to również ścieżka, przy której kupcy sprzedawali swoje towary. – Kolejne odkrycia, których dokonaliśmy podczas wykopalisk, pokazują bardzo duże znaczenie tej drogi nawet w okresie Drugiej Świątyni. Każde znalezisko przybliża nas do lepszego zrozumienia rangi tego obszaru – mówi Eli Escusido, dyrektor Urzędu ds. Starożytności. Prawdopodobnie ta droga była pełnym życia starożytnym centrum handlowym, w którym ludzie spotykali się, rozmawiali i wymieniali swoje towary. Źródło: Atiqot Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Jerozolima więcej zawdzięcza Herodowi niż Salomonowi? Przeszłość Ziemii Świętej nie jest łatwa do zrekonstruowania
Jerozolima jest dziś miejscem kultu wyznawców największych monoteistycznych religii świata: judaizmu, chrześcijaństwa i islamu. Na swój prestiż pracowała przez wieki, ale jej przeszłość wciąż jest niejasna.
W tym artykule: Historia Jerozolimy Kto wybudował pierwszą Świątynię Jerozolimską? Kto rządził Jerozolimą? Odbudowa i upadek Świątyni Jerozolimskiej Od Machabeuszy do Heroda Jerozolima za czasów Heroda Trzecia Świątynia Jerozolimska Historia Jerozolimy Kiedy powstała Jerozolima? Niełatwo o odpowiedź, bo archeologom nie pracuje się łatwo w miejscach kultu wielkich religii. Wydaje się, że ludzie zamieszkiwali obszar późniejszego miasta już w epoce chalkolitu (ok. 7 tys. lat temu). Jako lokalny ośrodek pod nazwą Urszalim musiała istnieć już w XIV w. p.n.e. Wiemy o tym dzięki tzw. korespondencji z Amarny. Jest to odkryte ponad sto lat temu archiwum dyplomatyczne faraonów Amenhotepa III i jego syna Echnatona. Na tabliczce EA 290 zachował się list wysłany przez Abdi-Hebę, władcę Urszalimu, w którym ów lojalny wasal Egiptu prosi faraona o wsparcie. Na podstawie badań archeologicznych szacuje się, że w epoce brązu miasto to miało kilkuset mieszkańców i panowało nad jakąś częścią Pogórza Judzkiego. Niektórzy egiptolodzy znajdują toponim podobny do nazwy Jerozolima w jeszcze starszych tekstach niż tabliczki amarneńskie (nawet z XIX stulecia p.n.e.). Jednak te ustalenia nie są powszechnie akceptowane w świecie nauki. Jakkolwiek daleko wstecz sięgała przeszłość świętego miasta, jego pierwotni mieszkańcy byli poganami. Najczęściej autorzy biblijni łączą miasto z ludnością kananejską, nazywaną Jebuzytami. W księdze Ezechiela Jahwe poprzez proroka grozi Jerozolimie, wypominając jej pogańskie pochodzenie: „Matka wasza była Chetytką, a ojciec wasz Amorytą”. Mimo to autorzy biblijni niekiedy próbowali podkreślać znaczenie Jerozolimy nawet w pradawnych czasach. W Księdze Rodzaju, gdy Abraham wraca po wygranej bitwie, wita go winem i chlebem miejscowy król Melchizedek. Autor nazywa go wręcz kapłanem „Boga najwyższego”, sugerując że kult Jahwe istniał w świętym mieście nawet w czasach patriarchów, gdy nie sprawowali oni jeszcze władzy nad Jerozolimą. Lecz częściej mówi się, że w czasach przed Dawidem była ośrodkiem obcym – „miastem cudzoziemców”. Pierwotna ludność była więc prawdopodobnie kananejska, a po najazdach tzw. ludów morza w XIII–XII w. p.n.e. pojawiły się wpływy filistyńskie. Dopiero później, wraz z pojawieniem się dynastii Dawidowej, miała Jerozolima stać się ważnym religijnym ośrodkiem Izraela. Jednak i w tym wypadku tradycje są dosyć sprzeczne. Święte miasto chrześcijan, muzułmanów i Żydów. Dlaczego warto odwiedzić Jerozolimę? Jerozolima to miasto kontrastów, które co roku przyciąga milion turystów ze względu na swoją wyjątkową historię. Najważniejsze zabytki Jerozolimy to zarazem najistotniejsze miejsca kultu ... Kto wybudował pierwszą Świątynię Jerozolimską? Według biblijnej 1 Księgi Kronik Dawid chciał zbudować świątynię w zdobytym przez siebie mieście, jednak zaoponował sam Bóg. W planie opatrzności było bowiem, że zbuduje ją dopiero Salomon. Biblijny opis nowego przybytku jest doprawdy imponujący. „Dom, który Salomon zbudował dla Pana, miał sześćdziesiąt łokci długości [łokieć to około pół metra; przyp. red.], dwadzieścia szerokości i trzydzieści wysokości. Sień zaś przed główną budowlą świątyni miała dwadzieścia łokci długości, stosownie do szerokości świątyni, i dziesięć łokci szerokości, w kierunku długości świątyni. Świątynię zaopatrzył w okna o zakratowanych wnękach. Na murze świątyni dokoła poprowadził nadbudowę z pięter wzdłuż murów świątyni wokół głównej budowli i sanktuarium oraz zrobił dokoła boczne pomieszczenia” – czytamy w Biblii (1 Krl 6, 2–10). „Dom zaś przy wznoszeniu go został zbudowany z kamieni, których od czasu wydobycia już nie obrabiano. Dlatego nie słyszano w domu, przy jego budowie, ani młota, ani siekiery, ani jakiegokolwiek narzędzia żelaznego (...) Tak więc zbudował tę świątynię i wykańczając, opatrzył ją wklęsłym stropem cedrowym. Nadbudowę wzniósł nad całą świątynią na pięć łokci wysoko i połączył ze świątynią drewnem cedrowym”. Większość uczonych dystansuje się od baśniowego wręcz przepychu królestwa Salomona. Na dodatek Jerozolima nie była wcale jego stolicą. W czasach, w których umieszcza się dynastię dawidową, była wciąż małym ośrodkiem – zajmującym około 3 ha i liczącym zaledwie kilkuset mieszkańców. Raczej skromne, administracyjne budynki publiczne powstają w niej dopiero w IX w. p.n.e. i prawdopodobnie wtedy upowszechniać zaczyna się tam kult Jahwe, przeszczepiony z Samarii, miasta dominującego wówczas nad pobliską Judą. Kto rządził Jerozolimą? Kolejni władcy Judy długo działali w cieniu silniejszego królestwa Izraela. Jednak w VIII w. p.n.e. sytuacja w regionie uległa zmianie. Na politycznej szachownicy pojawił się nowy, zewnętrzny i potężny gracz: Asyria. Taka sytuacja daje mniejszym graczom okazję do zmiany lokalnych układów sił. Izrael należał do tych, którzy mieli do stracenia więcej, stąd włączał się w próby montowania antyasyryjskich koalicji. Cena była wysoka. Samarię dwukrotnie zdobyto, w 740 i 722 r. p.n.e. Ograbiona i wyludniona (Asyryjczycy stosowali bowiem politykę karnego przesiedlania ludności) stolica Izraela znalazła się w cieniu Jerozolimy. Tymczasem jerozolimscy władcy od początku wykazywali uległość wobec nowego hegemona. Król Achaz (panujący ok. 734–728 r. p.n.e.) posyłał królowi asyryjskiemu hojne dary, czerpiąc nawet ze skarbca świątynnego. Miał też być obecny przy zdobyciu Damaszku przez władcę Asyrii i złożyć mu hołd. Konsekwentnie proasyryjska polityka odniosła skutek. Juda pod koniec VIII w. p.n.e. poszerza się o część przygranicznych regionów nieistniejącego już Izraela, otrzymuje też żyzne tereny odebrane stawiającym opór miastom filistyńskim. Wprawdzie syn Achaza Ezechiasz okazał pewną chwiejność wobec Asyryjczyków, przez co Jerozolima była w 701 r. p.n.e. oblegana przez króla Sennacheryba. Jednak udało jej się uniknąć najgorszego losu – skończyło się na sporym trybucie. Gdzie jest Arka Przymierza? 7 potencjalnych tropów Arka zaginęła podczas szturmu wojsk babilońskich na Jerozolimę w 586 r. p.n.e. Gdzie jest Arka Przymierza? Badacze wskazują 7 potencjalnych miast, gdzie może się dzisiaj znajdować. Dominacja asyryjska nie była jednak wieczna. Pod koniec lat 40. VII w. p.n.e. do gry w Palestynie wrócił na nowo skonsolidowany Egipt. Władza Asyrii kurczyła się na wszystkich frontach, aż do upadku Niniwy w 612 r. p.n.e., kończącego w zasadzie losy asyryjskiego imperium. Do klęski tej przyłożyli swoją rękę Babilończycy pod przywództwem króla Nabuchodonozora. I tak Asyrię zastąpiło nowe imperium, którego nie zdołali powstrzymać nawet Egipcjanie. Tym razem to Juda znalazła się w kiepskiej pozycji, stając okoniem wobec nowego hegemona. Mimo złożenia hołdu król Jehojakim zbuntował się. Zakończyło się to zdobyciem Jerozolimy przez Babilończyków w 597 r. p.n.e. Gdy to nie pomogło i buntownicze nastroje powróciły, babilońscy żołnierze zrównali Jerozolimę z ziemią. Elity dawnego królestwa wysiedlono do Mezopotamii, deportowano też wielu mniej znacznych mieszkańców. Tak powstała trwająca do dziś diaspora żydowska. Odbudowa i upadek Świątyni Jerozolimskiej Dominacja babilońska trwała raptem dwa pokolenia. W 539 r. przerwał ją nowy ambitny gracz: Cyrus Wielki, twórca imperium perskiego. Żydzi patrzyli na jego sukcesy z nadzieją. Tradycja biblijna widziała w nim narzędzie boskie, wręcz pomazańca Jahwe. Przypisano mu wolę odbudowy jerozolimskiej świątyni i zezwolenie na powrót wygnańców. Był to jednak powolny proces i słabo poświadczony w źródłach. Wiemy, że do Judy wrócił (ok. 521–515 r. p.n.e.) m.in. Zorobabel, wnuk pokonanego przez Babilończyków Jehojakima. Nie wrócił jednak na tron, a jedynie spełniał funkcje administracyjne w imieniu Persów. Nie zapomniał oczywiście o Świątyni Jerozolimskiej: „A Jozue, syn Josadaka, i bracia jego kapłani oraz Zorobabel, syn Szealtiela, i bracia jego przystąpili do zbudowania ołtarza Boga izraelskiego, aby na nim złożyć całopalenia, jak przepisano w Prawie Mojżesza, męża Bożego. I na dawnym fundamencie wznieśli ołtarz, podczas gdy niebezpieczeństwo groziło im ze strony narodów pogranicznych, i złożyli na nim całopalenia dla Pana, całopalenia poranne i wieczorne”. (Ezd 3, 2-3). Odkryto starożytne artefakty w „grobowcu Salome”. To kobieta, która miała osobiście znać Jezusa W grobowcu, który uważany jest za miejsce pochówku św. Salome, archeolodzy odnaleźli lampy pielgrzymów oraz starożytne inskrypcje. Jeden z napisów to imię kobiety, która miała towarzyszy... Prace budowlane miały nastąpić niemal od razu od odnowienia kultu na wzgórzu świątynnym. Czy tak jednak było, badacze nie mają pewności. Do połowy V w. p.n.e. Jerozolima była raczej małym prowincjonalnym ośrodkiem. Do restauracji monarchii nie doszło. Życiem religijnym i politycznym tej małej części perskiego imperium zaczęli kierować kapłani pod okiem perskich namiestników. Była to zmiana rewolucyjna: kult nagle musiał obejść się bez króla. Z czasem znaczenie Jerozolimy, jako stolicy perskiej prowincji Jehud, wzrosło. Te raczej spokojne czasy zakończyły triumfalne kampanie Aleksandra Wielkiego. Po jego śmierci Palestyna stała się częstą strefą starcia między dwiema wielkimi monarchiami hellenistycznymi: ptolemejskim Egiptem i seleukidzką Syrią. Rywalizacja tych potęg w pewnym momencie pozwoliła Żydom na rewoltę, a finalnie na odtworzenie królestwa po kilku wiekach niebytu. Od Machabeuszy do Heroda Żydzi po wyprawie Aleksandra znaleźli się pod silną presją kultury greckiej. Dla rosnącej diaspory w świecie śródziemnomorskim greka na ponad tysiąc lat stała się głównym językiem. Również Żydzi żyjący w Palestynie odczuwali pokusę hellenizacji, a nie były wolne od niej nawet elity kapłańskie, co wzmacniało napięcia społeczne. Gdy władzę nad Palestyną zdobyli Seleukidzi, za panowania Antiocha IV Epifanesa wybuchł konflikt. Seleukida popierał bowiem stronnictwo żydowskie przyjmujące greckie obyczaje. Wymienił jednak raczej lojalnego wobec siebie arcykapłana Jazona na Menelaosa (warto zwrócić uwagę, że obaj nosili greckie imiona), gdyż ten obiecał przekazywać do królewskiego skarbca większe dary i wpływy z podatków. Gdy w 168 r. p.n.e. Antioch wyprawił się do Egiptu, rozeszła się plotka o śmierci władcy. To skłoniło odsuniętego Jazona do powrotu do Jerozolimy i przejęcia władzy arcykapłańskiej. Powracający z kampanii wojennej król musiał zdobyć nielojalne miasto. Jerozolima została ograbiona, a Menelaos przywrócony na stanowisko. Rekonstrukcja dalszych wydarzeń jest niepewna. Ponoć grecki władca chciał zmusić Żydów do pogaństwa, profanując świątynię i niszcząc żydowskie księgi. To spowodowało powstanie, którym kierowali członkowie rodu Hasmoneuszy, bardzo krytycznego wobec greckich wpływów. Jednym z najważniejszych epizodów walk było zdobycie Jerozolimy w 164 r. p.n.e. i oczyszczenie świątyni, co po dziś dzień upamiętnia żydowskie święto Chanuka. Wszystkie barwy Izraela. Od biblijnych miast do tętniących życiem metropolii Izrael to państwo w Azji Zachodniej, które przyciąga swoją niesamowitą kulturą i historią. Z roku na rok coraz więcej turystów decyduje się na podróż do Izraela. Co trzeba wiedzieć w f... Walki trwały jeszcze długo, a buntownicy skorzystali na niestabilności państwa Seleukidów, coraz bardziej rozrywanego przez konflikty dynastyczne. Pierwszym przywódcą hasmonejskiej rebelii, którego uznawano za władcę, choć bez tytułu monarchy, był Jonatan (zm. 143 r. p.n.e.). Pełnił równocześnie funkcję arcykapłańską. Kolejni członkowie rodu zdobywali coraz większą niezależność, a z czasem poszerzyli Judeę o terytoria przyległe. W końcu też przyjęli pod koniec II w. p.n.e. tytuł królewski. Musiało budzić to kontrowersje – w końcu wedle tradycji królem powinien być ktoś z domu Dawida... Tymczasem w życie odrodzonego królestwa zaczął ingerować Rzym, potęga z zachodu. W 66 r. p.n.e. Pompejusz Wielki zdobył Jerozolimę. Łabędzim śpiewem dynastii hasmonejskiej była próba przejęcia władzy przez arcykapłana Antygona. Rzymianie wsparli swojego klienta Heroda Wielkiego – arystokratę będącego m.in. namiestnikiem Galilei. Ten zdobywszy Jerozolimę, z nadania Rzymu został królem Judei. Choć później w rzymskiej wojnie domowej poparł Marka Antoniusza, zdołał zachować władzę. Wraz z jego panowaniem dla Świątyni Jerozolimskiej nadeszły złote czasy. Jerozolima za czasów Heroda Za Heroda Jerozolimę znacząco rozbudowano. Zaczęła przypominać inne miasta starożytne korzystające z luksusów greckiej cywilizacji: wzbogaciła się o teatr, hipodrom i amfiteatr. Wzrosły też walory obronne miasta wzmocnionego fortami i twierdzą Antonia. Rozbudowano świątynię. Okręg świątynny za czasów Heroda objął obszar 14 ha. To powierzchnia prawie pięciokrotnie większa niż – wedle szacunków archeologów – całej Jerozolimy w czasach Salomona! Obszar ten wyrównano i wzmocniono murem zwanym dziś Ścianą Płaczu. Świątynia składała się z dwóch zasadniczych części. Tylko na zewnętrznym dziedzińcu mogli przebywać obcy. W cieniu ogromnych portyków pielgrzymi znajdowali schronienie przed upałem. Główną budowlę tej części stanowiła dwupiętrowa hala królewska, gdzie załatwiano formalności związane z potrzebami wierzących. Dalej, pośrodku, znajdowała się właściwa świątynia, otoczona własnym murem. Archeolodzy w Izraelu odkryli pierwsze znane wyobrażenie najbardziej kontrowersyjnej kobiety w Biblii. Mozaika ma 1600 lat Po dwuletniej przerwie archeolodzy z University of North Carolina wrócili do Dolnej Galilei. Ich ostatnie odkrycie fascynuje nie tylko chrześcijan. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/archeolodzy-w-izraelu-odkryli-pierwsze-znane-wyobrazenie-najbardziej-kontrowersyjnej-kobiety-w-biblii-mozaika-ma-1600-lat-cd9b7b2.jpeg" width="938" height="528" alt="Archeolodzy w Izraelu odkryli pierwsze znane wyobrażenie najbardziej kontrowersyjnej kobiety w Biblii. Mozaika ma 1600 lat" title="Archeolodzy w Izraelu odkryli pierwsze znane wyobrażenie najbardziej kontrowersyjnej kobiety w Biblii. Mozaika ma 1600 lat" /> Wejście do niej było dostępne tylko dla Żydów. Jak wyglądał spacer do środka, możemy wyobrazić sobie, czytając opis Józefa Flawiusza: „Otwarty dziedziniec, który był wyłożony różnymi kamieniami, mienił się cały barwami. Jeśli się szło przezeń ku drugiej świątyni, spotykało się na drodze otaczającą ją kamienną balustradę wysoką na trzy łokcie i wykutą z wielkim kunsztem. Na niej w równych odstępach były umieszczone tablice obwieszczające – jedne pismem greckim, drugie łacińskim – prawo oczyszczenia, które zabraniało komukolwiek obcemu wstępu do miejsca świętego, drugi bowiem okręg nazywał się świętym. Wstępowało się doń z pierwszego po czternastu schodach. Górna płaszczyzna miała kształt czworokąta i otoczona była własnym murem, który miał po zewnętrznej stronie czterdzieści łokci wysokości, lecz był zasłonięty schodami”. Do właściwego przybytku prowadziły od strony wschodu kolejne dwa dziedzińce. Jeden, zwany dziedzińcem kobiet, stanowił ostatnie miejsce, w którym mogły przebywać kobiety. Dalej był dziedziniec Izraelitów dostępny dla mężczyzn, po czym trzeci – zarezerwowany już tylko dla kapłanów i na nim znajdował się właściwy przybytek. Według rekonstrukcji prof. Krystyny Stebnickiej: „Zgodnie z biblijnymi nakazami dzielił się na trzy pomieszczenia: z przedsionka (ulam) przechodziło się do sanktuarium (hechal), gdzie wystawiono przedmioty kultowe, dalej zaś, za zasłoną, znajdowało się pomieszczenie zwane »święte świętych« (rewir), które pozostawało puste (wchodził do niego arcykapłan raz do roku w święto Jom Kippur). Przed budynkiem stał ołtarz ofiarny, na którym kapłani składali ofiary”. Czy znaleźliśmy gwoździe z ukrzyżowania Jezusa? Nowe badanie częściowo to potwierdza Dwa skorodowane żelazne gwoździe z czasów rzymskich mogą pochodzić z grobu Kajfasza – żydowskiego kapłana, który miał wydać Jezusa Rzymianom. W nowych badaniach na powierzchni gwoździ ... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/gwozdzie-trafily-do-uniwersytetu-w-tel-awiwie-w-nieoznakowanej-paczce-fot-israel-hershkovitz-39d755f.jpeg" width="938" height="528" alt="Gwoździe trafiły do Uniwersytetu w Tel Awiwie w nieoznakowanej paczce (fot. Israel Hershkovitz)" title="Gwoździe trafiły do Uniwersytetu w Tel Awiwie w nieoznakowanej paczce (fot. Israel Hershkovitz)" /> Tak wyglądała świątynia w czasach Heroda Wielkiego, tak też musiała wyglądać w czasach Jezusa oraz w przededniu swojego upadku. Losy królestwa Heroda po jego śmierci w 4 r. p.n.e. bardzo się skomplikowały. Państwo podzielono na kilka części. Nad niektórymi (w tym nad Jerozolimą) Rzymianie to przejmowali, to oddawali kontrolę różnym potomkom Heroda. Rzymscy namiestnicy wykazywali się często niekompetencją i brakiem zrozumienia dla lokalnej wrażliwości religijnej, a sytuacja od lat 40. I w. n.e. coraz bardziej się zaogniała. Rosło także rozczarowanie Żydów elitami kapłańskimi, które reprezentowały w sporej części frakcję pokojową spolegliwą wobec Rzymian. Wiosną 66 r. doszło do wybuchu. Tym razem jednak nie powtórzył się cud rewolty hasmonejskiej. Mimo początkowych sukcesów powstańców Rzymianie przeszli do ofensywy, gdy cesarz Neron wysłał na wschód zdolnego wodza Wespazjana. Rzym nie stanowił podupadłej monarchii hellenistycznej jak niegdyś Seleukidzi, ale imperium u szczytu potęgi. Nawet wybuch w cesarstwie wojny domowej – który finalnie uczynił z Wespazjana imperatora – nie spowolnił akcji pacyfikacyjnej. Tytus, jego syn i późniejszy następca, wiosną 70 r. rozpoczął oblężenie Jerozolimy. Po kilku miesiącach zdobył ją i spalił świątynię, wywożąc olbrzymie łupy. Zniszczone miasto w zasadzie przestało istnieć. Ponad pół wieku później cesarz Hadrian postawi na miejscu ruin Jerozolimy nowe miasto: Aelia Capitolina. Nie jest jasne, czy było to przyczyną, czy skutkiem kolejnego żydowskiego buntu – rozpaczliwego powstania Bar Kochby w latach 30. II w. n.e. Tak czy inaczej, owo miasto było na wskroś pogańskie. Zmieni to dopiero polityka religijna Konstantyna Wielkiego w IV w., który rozpocznie w nim szeroki projekt budowli upamiętniających mękę Jezusa. Niedługo później, w zupełnie nieoczekiwanych okolicznościach, Żydzi przez chwilę mieli szansę odzyskać swoje najświętsze miejsce. Trzecia Świątynia Jerozolimska Rok 360 mógł wiele namieszać w dziejach świata. Wszystko za sprawą Juliana, kuzyna Konstancjusza II (ostatniego żyjącego syna Konstantyna Wielkiego), uczyniony przez tegoż cezarem (czyli niższej rangi współrządcą) imperium. Po kilku latach skutecznej walki z barbarzyńcami nad Renem został obwołany przez wojsko Augustem. Wobec tej uzurpacji Konstancjusz nie mógł pozostać obojętny. Rozpoczęły się przygotowania do wojny domowej. Do konfrontacji jednak nie doszło. Cesarz umarł złożony chorobą, a nie chcąc powiększać chaosu, wyznaczył Juliana na swojego następcę. Wkrótce okazało się, że młody władca odszedł znacząco od religijnych przekonań swoich krewnych i poprzedników stawiających na chrześcijaństwo. Powrócił do wierzeń pogańskich. Chrześcijan nie prześladował, ale nie szczędził im rozmaitych szykan, pisząc np. traktat „Przeciw Galilejczykom”, jak pogardliwie określał wyznawców nauk Jezusa. Oprócz próby odrodzenia i reformy pogańskiego kultu zainteresował się też religią Żydów. Przebywając w Antiochii i przygotowując się do wojny z Persami, miał przywołać ich hierarchów i spytać, czemu nie składają ofiar swojemu Bogu. Odpowiedzieli, że mogą to robić tylko w Jerozolimie, a ich świątynia jest od dawna w ruinie. Julian podjął więc decyzję o odbudowie świątyni! Był to nie tylko policzek dla chrześcijan, ale także próba podważenia słów Jezusa, że nie zostanie z niej kamień na kamieniu. Prace zaczęły się najpewniej na początku 363 r., nigdy jednak nie zostały ukończone. Jak pisał chrześcijański historyk Sokrates Scholastyk w V w.: „Tymczasem w nocy nastąpiło wielkie trzęsienie ziemi i wyrzuciło na wierzch głazy dawnego fundamentu świątyni i wszystkie je rozsypało razem z pomieszczeniami, jakie się na nich opierały. Przerażenie ogarnęło Żydów, kiedy się to stało, a wieść o wydarzeniu ściągnęła na miejsce ludzi nawet z dalekich stron”. Trzęsienie ziemi i towarzyszący mu pożar miały wstrzymać prace budowlane na wzgórzu świątynnym. Śmierć Juliana Apostaty w trakcie kampanii perskiej przypieczętowała losy projektu odbudowy. Najstarsze języki świata – kiedy powstały i które z nich wciąż są używane? Język to podstawowe narzędzie komunikacji, bez którego nasz rodzaj najprawdopodobniej nigdy nie dotarłby do miejsca, w którym jest teraz. Czy specjaliści zdołali ustalić, jaki jest najstars... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/najstarsze-jezyki-swiata-kiedy-powstaly-i-ktore-z-nich-wciaz-sa-uzywane-fot-sepia-times-universal-images-group-via-getty-images-028790f.jpg" width="938" height="692" alt="Najstarsze języki świata – kiedy powstały i które z nich wciąż są używane? (fot. Sepia Times/Universal Images Group via Getty Images)" title="Najstarsze języki świata – kiedy powstały i które z nich wciąż są używane? (fot. Sepia Times/Universal Images Group via Getty Images)" /> Był to zarazem wielki propagandowy sukces chrześcijan – wydarzenie uznawano za wyraz woli bożej. Jak zauważyła prof. Stebnicka, o klęsce projektu odbudowy świątyni pisze tylko jeden znany nam pogański autor (Ammianus Marcellinus), a autorzy rabiniczni kompletnie go przemilczają. Za to chrześcijańskie relacje o wydarzeniach jerozolimskich z czasem uzupełniane są o kolejne cudowne elementy. Wspomniany już Sokrates pisze dalej: „W obecności zatem wielkich tłumów miał miejsce jeszcze inny niezwykły fakt: oto ogień, który spadł z nieba, zniszczył wszystkie narzędzia budowniczych. Można więc było zobaczyć, jak płomienie pochłaniały młoty, dłuta rzeźbiarskie, piły, topory, siekiery, krótko mówiąc wszystkie niezbędne do pracy narzędzia, ile ich tylko mieli robotnicy. Przez cały ten dzień trawił ogień te rzeczy. Żydzi natomiast zdjęci nieopisaną trwogą, nawet wbrew swej woli czynili wyznanie wiary, mówiąc, że Chrystus jest Bogiem”. Przy sposobie, w jaki starożytni budowali, trzęsienia ziemi często kończyły się mniejszymi lub większymi pożarami. W licznych opisach cudów jerozolimskich z 363 r. ogień działa inteligentnie. Sterowany z nieba spada na narzędzia pracy mają ce służyć „bezbożnej” budowli. Kule ognia podnoszą się z fundamentów świątyni i… latają po Jerozolimie, polując na Żydów! Innym elementem często pojawiającym się w opisach tego zdarzenia jest cud napiętnowania Żydów ognistym znakiem krzyża. Jak pisał Sokrates, „w nocy ukazały się odbite na ich szatach płomieniste znaki krzyża. Z nastaniem dnia ujrzeli je Żydzi, a kiedy chcieli pozmywać i pościerać, w żaden sposób nie mogli tego dokazać”. Trzecia świątynia nigdy więc nie powstała. Przy kilku późniejszych okazjach Żydzi pragnęli ją odbudować (np. po zajęciu Jerozolimy przez Persów czy po podboju arabskim), ale skończyło się na planach. Współcześnie istnieją w obrębie judaizmu grupy nawołujące do odbudowy. Działa np. The Temple Institute, który przygotowuje już rytualne przedmioty i obiekty na potrzeby przyszłej świątyni. Jej powstanie raczej szybko nie nastąpi. Z oczywistych względów, byłoby to bardzo problematyczne z politycznego punktu widzenia. Na szczycie wzgórza świątynnego znajdują się obecnie Kopuła na Skale i Meczet Al-Aksa, dwa ważne miejsca dla muzułmanów. Jakakolwiek ingerencja państwa Izrael w istnienie tych obiektów wywołałaby olbrzymie reperkusje w i tak niełatwych relacjach z arabskimi sąsiadami.
Gdzie jest Arka Przymierza? 7 potencjalnych tropów
Arka zaginęła podczas szturmu wojsk babilońskich na Jerozolimę w 586 r. p.n.e. Gdzie jest Arka Przymierza? Badacze wskazują 7 potencjalnych miast, gdzie może się dzisiaj znajdować.
W tym artykule: Co się stało z Arką Przymierza? Chartres (Francja) Rzym (Włochy) Jerozolima (Izrael) Tanis (Egipt) Aksum (Etiopia) Lalibela (Etiopia) Harare (Zimbabwe) Według Biblii Arka Przymierza to ozdobna skrzynia, w której Izraelici przechowywali kamienne tablice z Dekalogiem. W Starym Testamencie czytamy, że Mojżesz miał je otrzymać Boga na Górze Synaj. Symbolizowała obecność Jahwe, a być może tron Boży. Według tradycji żydowskiej oprócz przykazań wewnątrz Arki miały znajdować się również: laska Aarona oraz dzban z manną. Co się stało z Arką Przymierza? Arka Przymierza miała 140 cm długości na 80 cm szerokości i 80 cm wysokości. Wykonano ją z akacjowego drewna i obito złotą blachą. Wszystko, co wiemy o zaginionej relikwii, pochodzi z Księgi Powtórzonego Prawa i Księgi Wyjścia. Według hebrajskiej wersji Biblii, do momentu wybudowania Pierwszej Świątyni Salomona Arka miała być przewożona na specjalnym wozie z zasłonami w trakcie kampanii wojskowych Izraelitów. Żydzi wierzyli bowiem, że ktokolwiek posiada Arkę, ten jest niezwyciężony. Po zdobyciu Jerozolimy przez króla Dawida Arka została sprowadzona z pustyni i przechowywana przez kolejne lata w mieście. Miała być trzymana w różnych świątyniach. W 586 r. p.n.e. armia Babilonu, którą dowodził król Nabuchodonozor II, podbiła Palestynę. Podczas najazdu zburzono Pierwszą Świątynie, a Arka Przymierza zaginęła. Legendy mówią, że obrońcy miasta mogli ją gdzieś ukryli. Najpewniej jednak została wykradziona lub zniszczona przez najeźdźców. Jedna z legend głosi, że Arka pojawi się znowu, gdy na Ziemi objawi się prawdziwy Mesjasz. Czy są jakiekolwiek dowody na to, że Jezus naprawdę istniał? Współcześnie ponad 2 miliardy osób wyznaje chrześcijaństwo i deklaruje wiarę w Chrystusa. Jednak kim tak naprawdę był Jezus? Dla wielu jest Bogiem, ale w niektórych religiach pojawia się... Chrześcijańska i żydowska relikwia poszukiwana jest już od tysięcy lat, ale jak dotąd nikomu nie udało się jej odnaleźć. Kilkukrotnie archeolodzy natrafiali na ślady, które mogłyby wskazywać na ostateczne miejsce, w którym znajduje się ten mistyczna skrzynia. Temat przebił się również do popkultury, czego przykładem jest choćby popularny film „Poszukiwacze Zaginionej Arki" z 1981 r. W hicie Stevena Spielberga Indiana Jones wyrusza do Egiptu, aby odnaleźć Arkę Przymierza, zanim dokonają tego naziści. Gdzie jest Arka Przymierza? Oto miasta, w których znajdowały się poszlaki prowadzące do Arki. Chartres (Francja) Na średniowiecznej katedrze w Chartres pojawia się płaskorzeźba z łacińskim napisem „Tu przechowywana jest Arka”. Czy to tylko religijna metafora? A może skarb udało się odnaleźć templariuszom, blisko związanym z tym kościołem? We Francji jest jeszcze kilka innych miejsc typowanych na miejsce przechowywania Arki – zwłaszcza w niepokornej, heretyckiej Langwedocji. Rzym (Włochy) Na Łuku Tytusa widać płaskorzeźbę z Rzymianami wynoszącymi ze Świątyni Jerozolimskiej wielką żydowską menorę i tajemniczą sporą skrzynię. Czyżby Arka trafiła do Rzymu, a wieki później została stamtąd zrabowana przez barbarzyńców? A może została w Wiecznym Mieście i jest pieczołowicie przechowywana przez papiestwo w Watykanie? Jerozolima (Izrael) To tutaj w sanktuarium na Wzgórzu Świątynnym pierwotnie przechowywana była skrzynia z tablicami otrzymanymi przez Mojżesza. Tutaj także ślad po niej zaginął. Szukali jej w średniowieczu templariusze, a w XIX stuleciu wiktoriańscy awanturnicy. Są pogłoski, że obecnie prace poszukiwawcze prowadzą izraelscy archeolodzy, jednak robią to w tajemnicy, bo nad wzgórzem góruje dziś meczet zwany Kopułą na Skale. Tanis (Egipt) Filmowy Indiana Jones odnalazł Arkę w egipskim mieście Tanis, gdzie szukali jej hitlerowcy, by wykorzystać moc relikwii jako superbroń. To jednak tylko fikcja, aczkolwiek Arka faktycznie ma związki z Egiptem. To stamtąd wywiódł Izraelitów Mojżesz. W grobowcu Tutanchamona znaleziono zaś skrzynię z drążkami, tzw. relikwiarz Anubisa, z wyglądu przypominającą Arkę. Śladów relikwii szukano też na egipskiej wyspie Elefantynie, którą zamieszkiwali w starożytności Izraelici. 5 największych zagadek świata. Czy kiedykolwiek uda nam się je rozwiązać? Naukowcy od lat próbują rozwiązać największe tajemnice świata. Odkrycie niewyjaśnionych zjawisk i zagadek ludzkości mogłoby rzucić nowe światło na współczesną naukę, a nawet zmieni... Aksum (Etiopia) Według wielowiekowej legendy z Jerozolimy miał wykraść Arkę syn króla Salomona i królowej Saby, imieniem Menelik. Zabrał relikwię ze sobą, do Etiopii. Mieszkańcy tego kraju wierzą, że przechowywana jest w Kościele Matki Bożej z Syjonu w Aksum. Ponoć podczas wojny włosko-abisyńskiej biblijny skarb usiłowały wytropić wojska Benito Mussoliniego, ale został w porę ukryty. Lalibela (Etiopia) Innym miejscem w Etiopii łączonym z Arką są wydrążone w skale kościoły średniowiecznego etiopskiego cesarza Lalibeli (XII–XIII wiek). Marzył on o własnej niezdobytej Jerozolimie. Niektórzy pasjonaci twierdzą, że niezwykłe skalne świątynie pomogli mu zbudować... templariusze, poszukiwacze Arki. Harare (Zimbabwe) Historyk Tudor Parfitt ogłosił, że znalazł resztki Arki w muzeum w stolicy Zimbabwe. Jak tam trafiła? Z miejscowym ludem Lemba, uważającym się za jedno z Zaginionych Plemion Izraela. Notabene budowle Wielkiego Zimbabwe (na zdjęciu) przez lata brano za zaginione kopalnie króla Salomona. Sęk w tym, że przedmiot znaleziony przez brytyjskiego badacza był raczej rytualnym bębnem niż skrzynią z dziesięcioma przykazaniami. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Odkryto starożytne artefakty w „grobowcu Salome”. To kobieta, która miała osobiście znać Jezusa
W grobowcu, który uważany jest za miejsce pochówku św. Salome, archeolodzy odnaleźli lampy pielgrzymów oraz starożytne inskrypcje. Jeden z napisów to imię kobiety, która miała towarzyszyć Jezusowi od jego narodzin, aż po śmierć na krzyżu i zmartwychwstanie.
W tym artykule: Kobieta, która była obecna w życiu Jezusa od narodzin, aż po jego śmierć Archeolodzy odkryli grobowiec, który miał być poświęcony Salome W czasach wczesnego chrześcijaństwa był to ważny ośrodek kultu świętej Starożytne pisma, hagiografie, a nawet Ewangelie wspominają o kilku kobietach, które miały być blisko związane z Jezusem. Św. Łukasz wymienia imiennie trzy z nich: Marię Magdalenę, Joannę i Zuzannę. Wśród najstarszych przekazów pojawia się również dziewczyna o imieniu Salome. To postać, która zawsze pozostawała w cieniu historii. A jednak wiele wskazuje na to, że była jedną z ważniejszych kobiet w życiu Jezusa. Kobieta, która była obecna w życiu Jezusa od narodzin, aż po jego śmierć Imię Salome po hebrajsku oznacza „czyniącą pokój”. W Ewangelii według św. Jana była spokrewniona z Maryją, matką Chrystusa. Nie wiadomo jednak, czy była jej siostrą, czy ciotką. Z kolei św. Mateusz wymienia ją jako matkę synów Zebedeusza, czyli apostołów Jana i Jakuba. Ewangeliści uważają, że miała towarzyszyć Jezusowi aż do jego śmierci na krzyżu. Co więcej, legenda głosi, że to właśnie Salome asystowała Marii przy narodzinach chrześcijańskiego zbawiciela. Opisuje to protoewangelia Jakuba, czyli apokryficzny utwór spisany w języku greckim w drugiej połowie II wieku. To również Salome wraz z Marią Magdaleną miały spotkać zmartwychwstałego Mesjasza. Archeolodzy odkryli grobowiec, który miał być poświęcony Salome W latach 80. ubiegłego wieku, w miejscu położonym na zachód od Jerozolimy w parku narodowym Tel Lachish, odnaleziono nieznany grobowiec. Archeolodzy nie wiedzieli wówczas, do kogo mógł należeć. Ponadto wcześniej został on obrabowany. Najnowsze wykopaliska w mogile ujawniły kilka artefaktów zostawionych przez pielgrzymów oraz inskrypcje, które wymieniają imię Salome. „Tabliczka przekleństwa”. Archeolodzy twierdzą, że znaleźli najstarszy hebrajski tekst, który wspomina Boga Tabliczka, którą odnaleziono w okolicy góry Ebal pochodziła z 1200 r. p.n.e. W marcu naukowcy stwierdzili, że odkrycie dowodzi, że Izraelici potrafili pisać w języku hebrajskim już w czasa... Naukowcy twierdzą, że znajdowała się tutaj żydowska komora grobowa z okresu rzymskiego, która została zastąpiona kaplicą chrześcijańską w czasach Bizancjum. Archeologom udało się odnaleźć kilka glinianych lamp, które prawdopodobnie zostawili wierni, którzy odwiedzali grób jeszcze w okresie złotego wieku islamu. – We wnętrzu groty znaleźliśmy bardzo dużo napisów w starożytnej grece i języku syryjskim. Jedną z piękniejszych inskrypcji jest wyryte imię Salome. Właśnie dlatego uznaliśmy, że to grobowiec poświęcony świętej Salome – powiedział Zvi Firer, archeolog i główny autor odkrycia. W czasach wczesnego chrześcijaństwa był to ważny ośrodek kultu świętej Oprócz groty archeolodzy odkryli również pozostałości dużego, kolumnadowego dziedzińca o powierzchni 350 m2. Oznacza to, że Salome w czasach wczesnego chrześcijaństwa mogła być bardzo ważną postacią. Jej kult był niemalże tak ważny, jak kult Marii, matki Jezusa. – Kult Salome był powszechnym zjawiskiem szczególnie w V wieku. Chrześcijańscy pielgrzymi, którzy napotykali żydowskie święte miejsca, składali w nich swoje ofiary – twierdzi Firer. Najstarsza inskrypcja odkryta przez archeologów w Jerozolimie. To obelga wobec gubernatora Człowiek, który napisał te słowa, musiał naprawdę nienawidzić ówczesnego gubernatora Jerozolimy. Tak bardzo, że życzył mu śmierci… Badacze twierdzą, że wokół grobowca miały znajdować się sklepy i stragany, w których pielgrzymi mogli kupić artefakty, takie jak lampy, aby złożyć je później w grobowcu. Świadczą o tym odnalezione ślady. Naukowcy podejrzewają, że niektóre stoiska mogły funkcjonować jeszcze w IX wieku, czyli nawet 200 lat po podboju Palestyny przez muzułmańskich Arabów. Cały kraj znajdował się wówczas pod panowaniem kalifatu Ummajjadów. Co ciekawe, pisma wczesnochrześcijańskie wskazują, że liczne miejsca kultu Salome znajdowały się w Palestynie, Konstantynopolu i we Włoszech. Jednak to we włoskim Veroli miały rzekomo znajdować się szczątki świętej. Według tradycji uczennica Jezusa miała doprowadzić do chrystianizacji miasteczka. Nie wiadomo jednak dokładnie, gdzie kobieta mogła umrzeć, ani gdzie została ostatecznie pochowana. Źródło: The Guardian. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".