National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-05-11T10:01:02.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Jedzenie mniejszych porcji może utrudniać odchudzanie. Naukowcy wyjaśniają dlaczego
items: Restauracje mają dość dzielenia się jedzeniem. W tym kraju trzeba teraz dopłacić za pusty talerz
items: Czy istnieje zdrowy cukier? Różne jego odmiany inaczej wpływają na zdrowie
items: Ultraprzetworzona żywność szkodzi nie tylko ciału. Ona nas po cichu ogłupia
items: Dlaczego twój kot nie chce jeść? Wcale nie jest wybredny – naukowcy rozwiązali zagadkę
items: Dla kogo trening na czczo ma sens, a kto powinien go unikać? Eksperci o korzyściach i ryzyku
items: Samotny posiłek w restauracji? Psychologowie tłumaczą: to zdrowy nawyk
items: Nie tylko paprykarze i paszteciki. Oto kulinarne dziedzictwo Pomorza Zachodniego
items: Wielki powrót „piątej ćwiartki”. Naukowcy mają dowody, dlaczego warto jeść podroby
items: Jedzenie decyduje o kierunku wakacji? Ten trend podróżowania podbija serca Polaków
items: Menu sprzed tysięcy lat. Naukowcy ustalili, co jedli dawni mieszkańcy Kujaw
items: Chipsy uzależniają tak, jak papierosy. Naukowcy tłumaczą, dlaczego nie możesz skończyć na jednym
items: Nie czekaj, aż „ułoży się w żołądku”. Naukowcy wyjaśniają, dlaczego warto ruszyć się od razu po jedzeniu
items: Zrezygnuj z mięsa na kilka tygodni. Twój organizm podziękuje ci szybciej, niż myślisz
items: Wyglądają niepozornie i pęcznieją w wodzie. Starożytne cywilizacje znały ich wartość
items: Eksperci ostrzegają: z błonnikiem popełniamy jeden podstawowy błąd
items: Cukier jako lekarstwo? Historia dietetyki pełna jest takich paradoksów
items: Koty to ukryci weganie? Zaskakujące wyniki badań sierści
items: To miasto właśnie zostało kulinarną stolicą globu. Wyprzedziło światowych gigantów
items: Wystarczą dwa dni jedzenia owsianki, by na długo obniżyć poziom cholesterolu. Naukowcy zrozumieli działanie owsa i mają dowody
items: Przewodnik Michelin wskazał kulinarne hity 2026 roku. Wyróżnił polskie miasto
items: Polskie miasto podbiło serce dziennikarki „The Guardian”. Zachwyciła ją wegańska scena kulinarna
items: Co jedzą na północy, żeby żyć dłużej i spać lepiej? Oto alternatywa dla diety śródziemnomorskiej
items: Dieta psa może mieć większy wpływ na klimat niż dieta jego opiekuna. Nowe badania nie pozostawiają wątpliwości
items: Konserwanty w żywności mogą zwiększać ryzyko cukrzycy typu 2 i raka

Jedzenie mniejszych porcji może utrudniać odchudzanie. Naukowcy wyjaśniają dlaczego
type: item
date: 2026-05-11T10:00:31.000Z
creator: Hannah Singleton
subject: Nauka
subject: diety
subject: jedzenie
subject: odchudzanie
subject: odżywianie
subject: otyłość
subject: zdrowe odżywianie
subject: Zdrowie
description: Naukowcy odkrywają, jak objętość jedzenia na talerzu wpływa na apetyt i sytość, podważając tym samym przekonanie, że drastyczne ograniczanie porcji jest najskuteczniejszą strategią odchudzania.
encoded: Spis treści: Dlaczego zasada „jedz mniej” często nie działa? Więcej białka i błonnika zamiast restrykcyjnych diet Jak jeść więcej i jednocześnie spożywać mniej kalorii? Zaledwie kilka kęsów drożdżówki może dostarczyć tyle samo kalorii, co cały talerz kurczaka, warzyw i dodatków skrobiowych – a przy tym zajmuje ułamek czasu potrzebnego na zjedzenie pełnowartościowego posiłku. Ta dysproporcja pokazuje, że w tradycyjnym podejściu do odchudzania od dawna istnieje pewne „martwe pole”. Przez dziesięciolecia główne nurty poradnictwa dietetycznego opierały się na restrykcjach: planach posiłków o wartości 1200 kalorii, koktajlach zastępujących posiłek i przekonaniu, że jedzenie mniej zawsze oznacza lepsze efekty. Coraz więcej badań z zakresu żywienia sugeruje jednak, że problemem nigdy nie była wyłącznie ilość spożywanego jedzenia, ale także forma, w jakiej dostarczane są kalorie. Badania kontrolowane pokazują, że diety bogate w żywność wysokoprzetworzoną sprawiają, że ludzie spożywają więcej kalorii – nawet wtedy, gdy posiłki mają podobną wartość odżywczą lub mniejszą objętość. Innymi słowy, przyrost masy ciała może wynikać nie tyle z jedzenia „zbyt dużej ilości jedzenia”, ile z konsumowania produktów, które ułatwiają nieświadome przejadanie się. Ta zmiana wpływa dziś na sposób, w jaki naukowcy postrzegają odchudzanie – już nie tylko jako kwestię ograniczania kalorii, ale także tego, jak struktura żywności, mechanizmy apetytu i środowisko kształtują nasze nawyki żywieniowe w dłuższej perspektywie. – Nigdy nie mówię swoim pacjentom, żeby po prostu jedli mniej kalorii – podkreśla dr Fatima Cody Stanford z Massachusetts General Hospital i Harvard Medical School. – Zachęcam ich, by wybierali żywność lepszej jakości. Dlaczego zasada „jedz mniej” często nie działa? Dla wielu osób zalecenie „jedz mniej” okazuje się nieskuteczne, ponieważ skupia się wyłącznie na ograniczaniu kalorii, ignorując to, jak naprawdę działają głód i mechanizmy regulujące jedzenie. Ludzie zazwyczaj kontrol…

jedzenie-mniej-d1e4b59.png
width: 2160
height: 1440

Restauracje mają dość dzielenia się jedzeniem. W tym kraju trzeba teraz dopłacić za pusty talerz
type: item
date: 2026-05-06T08:28:11.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Smaki świata
subject: Traveler
subject: austria
subject: ceny
subject: jedzenie
subject: restauracje
subject: wiedeń
description: Dzielenie się jedzeniem w restauracjach w licznych miejscach uchodzi za naturalny element wspólnego spędzania czasu przy stole. Coraz więcej lokali – także w Europie – rozwija koncepcję tzw. sharing concept, zachęcając gości do próbowania kilku dań jednocześnie. W Austrii ten trend zaczyna jednak budzić sprzeciw części restauratorów, którzy wprowadzają dodatkowe opłaty za puste talerze i dzielenie porcji.
encoded: Nowe zasady pojawiające się w austriackich restauracjach wpisują się w szerszą zmianę podejścia do sposobu zamawiania i konsumpcji posiłków. Coraz częściej lokale decydują się na wprowadzanie dopłat za dzielenie dań, które w niektórych przypadkach określane są wprost jako „stolen dishes” („skradzione dania”), „thief’s plates” („talerze złodzieja”) lub „freeloader plates” („talerze darmozjada”). Zjawisko to wywołało szeroką debatę, szczególnie w regionach popularnych turystycznie, gdzie zwyczaj zamawiania jednego dania dla kilku osób był dotąd powszechny. Opłaty za dzielenie dań w Austrii – ile wynoszą i dlaczego są wprowadzane? Wprowadzanie dopłat za dzielenie posiłków staje się w Austrii coraz bardziej powszechną praktyką, szczególnie w regionach o dużym natężeniu ruchu turystycznego, takich jak Salzburg czy Wiedeń. Klienci, którzy proszą o dodatkowe talerze w celu podziału jednego dania, muszą liczyć się z dopłatą wynoszącą zazwyczaj od około 4 do nawet 11 euro, choć ostateczna wysokość zależy od konkretnego lokalu. W niektórych przypadkach restauracje idą o krok dalej i wprowadzają zasadę rozliczania „od osoby”, co w praktyce uniemożliwia dzielenie jednego posiłku między kilka osób. Tego typu rozwiązania pojawiają się zwłaszcza tam, gdzie koszty prowadzenia działalności są wysokie, a rotacja gości – bardzo duża. Restauratorzy wskazują, że problem dotyczy przede wszystkim większych grup, które zamawiają mniej dań głównych niż liczba osób przy stole, a jednocześnie oczekują pełnej obsługi – od przygotowania stołu po sprzątanie. W ich ocenie oznacza to realne straty finansowe, które trudno zrekompensować bez wprowadzenia dodatkowych opłat. – Trzeba osiągnąć poziom przychodów, który ma sens – podkreślił Ernst Pühringer, prezes Oddziału Turystyki Salzburga, wskazując, że zjawisko nasiliło się szczególnie po pandemii. Z kolei wiedeński ekspert ds. gastronomii Peter Dobcak zwrócił uwagę na zmieniające się oczekiwania klientów, mówiąc, że „wielu gości oczekuje pełnej obs…

zdj-73-710ccf5.jpg
width: 4608
height: 3069

Czy istnieje zdrowy cukier? Różne jego odmiany inaczej wpływają na zdrowie
type: item
date: 2026-05-02T07:14:05.000Z
creator: Stacey Colino
subject: Nauka
subject: Smaki świata
subject: Traveler
subject: cukier
subject: diety
subject: jedzenie
subject: miód
subject: odżywianie
subject: zdrowe odżywianie
subject: żywność
description: Na etykietach produktów spożywczych cukier występuje pod co najmniej 61 różnymi określeniami. Niektóre z nich należy bezwzględnie ograniczać, podczas gdy inne mogą przynosić umiarkowane korzyści zdrowotne.
encoded: Spis treści: Cukry naturalne Cukry dodane Miód Syrop klonowy Melasa Jeśli chodzi o składniki żywności, cukier bezapelacyjnie wygrywa w kategorii liczby posiadanych nazw. Istnieje wiele rodzajów cukru i co najmniej 61 różnych określeń, które mogą pojawić się na etykietach pakowanej żywności. Oznacza to, że cukier może skrywać się tam, gdzie najmniej się go spodziewasz. Również pod względem wartości odżywczych nie wszystkie cukry są sobie równe. Niektóre z nich to te, których spożycie lekarze zalecają ograniczać, inne natomiast mogą przynosić umiarkowane korzyści zdrowotne. Cukier w żywności dzieli się na dwie główne kategorie: naturalny i dodany. Cukry naturalnie występujące są integralną częścią produktów takich jak owoce, niektóre warzywa, nabiał czy zboża. Z kolei cukry dodane trafiają do żywności i napojów na etapie produkcji, przetwarzania lub przygotowania. Są one niemal wszechobecne. Analiza 40 tysięcy produktów spożywczych przeprowadzona w Kanadzie wykazała, że aż 66 procent z nich zawierało przynajmniej jeden rodzaj dodanego cukru. – Istnieje wiele różnych rodzajów cukrów dodanych – w tym koncentrat soku owocowego, miód, melasa czy syrop klonowy. Każdy z nich ma własny profil odżywczy. Ostatecznie jednak organizm reaguje na różne typy cukru w podobny sposób – rozkłada je z reguły na glukozę i fruktozę, co prowadzi do wzrostu poziomu cukru we krwi – wyjaśnia dietetyczka Marisa Moore. Badania pokazują jednak, że istnieją subtelne różnice w ich wpływie na organizm, m.in. na poziom glukozy, ciśnienie krwi, stan zapalny czy apetyt. Cukry naturalne Niektóre rodzaje cukru występują naturalnie w pełnowartościowych produktach spożywczych. – Owoce i niektóre warzywa zawierają fruktozę, glukozę i/lub sacharozę w różnych proporcjach – zauważa prof. Lona Sandon. W przeciwieństwie do nich, produkty mleczne – w tym mleko, sery i jogurty – naturalnie zawierają laktozę, natomiast smakowe produkty mleczne mogą zawierać również dodaną fruktozę, glukozę i sacharozę. Eksperci po…

miod-4fca249.jpg
width: 7952
height: 5304

Ultraprzetworzona żywność szkodzi nie tylko ciału. Ona nas po cichu ogłupia
type: item
date: 2026-04-30T07:41:12.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: diety
subject: jedzenie
subject: mózg
subject: żywność
description: Są tanie, smaczne i gotowe do spożycia w kilka minut. Produkty ultraprzetworzone (UPF) zdominowały światową dietę, stając się nieodłącznym elementem naszych jadłospisów. Badania opublikowane w kwietniu 2026 roku dowodzą jednak, że cena za tę wygodę jest niezwykle wysoka. Okazuje się, że przemysłowo produkowane posiłki i przekąski uderzają bezpośrednio w nasze procesy poznawcze, upośledzając zdolność do skupienia uwagi.
encoded: Spis treści: Czym jest ultraprzetworzona żywność? Paczka czipsów a sprawność intelektualna Demencja zaczyna się na talerzu? Czemu żywność ultraprzetworzona szkodzi koncentracji? Czas na zmiany, korelacja jest zbyt silna Analiza przeprowadzona przez zespół pod kierownictwem dr Barbary Cardoso z Monash University w Australii objęła ponad 2000 uczestników w wieku od 40 do 70 lat. Wyniki opublikowane na łamach czasopisma „Alzheimer’s & Dementia” powinny nas zaalarmować – każda kolejna porcja wysoko przetworzonego jedzenia to wyraźny, mierzalny krok w stronę osłabienia sprawności umysłowej. Czy naprawdę lasagna z dyskontu nas ogłupia? Czym jest ultraprzetworzona żywność? Ultraprzetworzona żywność (UPF) to produkty przemysłowe składające się z więcej niż pięciu składników i zawierające emulgatory, konserwanty, barwniki czy utwardzone oleje. To gotowe do spożycia „śmieciowe jedzenie”, które często ma długi termin przydatności i intensywny smak. Od dawna wiemy, że tego typu produkty (jak gotowe do odgrzania dania, chipsy czy napoje gazowane) mają destruktywny wpływ na organizm, ale teraz wiemy też, że osłabiają nasze zdolności poznawcze. Warto wiedzieć, że w klasyfikacji NOVA za ultraprzetworzone (inaczej: wysokoprzetworzone) uznaje się produkty, które zawierają składniki niemal niewystępujące w domowej kuchni – m.in. hydrolizowane białka, utwardzone tłuszcze czy barwniki i emulgatory. Ich produkcja często niszczy naturalną strukturę pokarmu (tzw. matrycę żywności), co zmienia sposób, w jaki nasz organizm ją przyswaja. Paczka chipsów a sprawność intelektualna Naukowcy odkryli, że w badanej grupie ultraprzetworzona żywność stanowiła średnio 41% całkowitego spożycia energii. Co gorsza, odsetek ten był znacznie wyższy u mężczyzn oraz osób młodszych. Zależność jest prosta i bezlitosna: każdy wzrost udziału UPF o 10% w codziennej diecie wiązał się z wyraźnym spadkiem zdolności do koncentracji. – Aby uzmysłowić sobie skalę problemu, wzrost o 10% to mniej więcej tyle, co dodanie j…

GettyImages-2195276961-dd8e910.jpg
width: 8192
height: 5464

Dlaczego twój kot nie chce jeść? Wcale nie jest wybredny – naukowcy rozwiązali zagadkę
type: item
date: 2026-04-29T10:12:29.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: jedzenie
subject: koty
subject: zwierzęta
description: Znasz to? Twój kot z niecierpliwością – i bardzo dosadnie – domaga się posiłku, a po kilku kęsach odchodzi od pełnej miski, by za chwilę po raz kolejny miauczeć o jedzenie. Przez lata uznawaliśmy to za przejaw kociej wybredności, ale naukowcy z Uniwersytetu Iwate w Japonii udowodnili, że się myliliśmy. Za tym zachowaniem stoi nie brak głodu czy złośliwość, ale specyficzny mechanizm psychofizjologiczny.
encoded: Mechanizm ten, znany u ludzi jako olfaktoryczne nasycenie sensoryczne (ang. olfactory sensory-specific satiety), tłumaczy, dlaczego możemy czuć się „pełni” po zjedzeniu pizzy, ale nagle odzyskujemy apetyt, gdy poczujemy zapach deseru. U kotów ten proces jest jednak znacznie bardziej radykalny, co udowodnili naukowcy w swojej pracy opublikowanej w kwietniu 2026 roku w czasopiśmie „Physiology & Behavior”. Ewolucyjne dziedzictwo samotnika Dlaczego koty jedzą inaczej niż inne zwierzęta? Aby to zrozumieć, musimy spojrzeć na ich przodków. Psy, wywodzące się od polujących w stadzie wilków, mają tendencję do pochłaniania pokarmu najszybciej jak to możliwe – to ewolucyjna strategia przetrwania, by zjeść jak najwięcej, zanim zrobią to inni. Koty domowe pochodzą jednak od kota nubijskiego (Felis lybica), który był samotnym łowcą. Polował na małe ofiary wiele razy w ciągu doby. W efekcie dzisiejsze mruczki są zaprogramowane na spożywanie wielu małych posiłków. – Koty często przerywają jedzenie przed opróżnieniem miski, nawet po długim poście, by wrócić do niej po krótkiej przerwie. To sugeruje, że zakończenie posiłku nie wynika wyłącznie z sygnałów płynących z żołądka – zauważa dr Masao Miyazaki, weterynarz i behawiorysta zwierzęcy. Eksperyment: 12 kotów i puste miski Zespół badawczy z Japonii poddał testom 12 zdrowych kotów domowych różnych ras (żaden z nich nie był wykastrowany), stosując rygorystyczny reżim karmienia. Po 16-godzinnej głodówce kotom podano 20 gramów suchej karmy. Tylko cztery osobniki zjadły całą porcję w ciągu 10 minut. Większość kotów dobrowolnie przerywała jedzenie po skonsumowaniu zaledwie jednej trzeciej porcji. Kluczowym elementem badania było sprawdzenie, jak na apetyt wpływa nowość sensoryczna. Naukowcy użyli specjalnych dwukomorowych misek, które pozwalały na zmianę zapachu docierającego do kociego nosa bez zmiany samej karmy. Siła zapachu: nowość reaktywuje apetyt Badania potwierdziły, że motywacja kota do jedzenia spada wraz z przyzwyczajeniem się …

GettyImages-1787722994-05dc60e.jpg
width: 5424
height: 3616

Dla kogo trening na czczo ma sens, a kto powinien go unikać? Eksperci o korzyściach i ryzyku
type: item
date: 2026-04-26T08:44:40.000Z
creator: Daryl Austin
subject: Nauka
subject: ćwiczenia siłowe
subject: diety
subject: jedzenie
subject: odżywianie
subject: zdrowe odżywianie
description: Trening na czczo bywa przedstawiany jako sposób na szybsze spalanie tłuszczu, ale fizjologia tego procesu jest bardziej złożona, niż się wydaje. Choć niski poziom insuliny rano zmienia sposób pozyskiwania energii, nie zawsze przekłada się to na realną utratę wagi. Czy warto więc trenować na pusty żołądek?
encoded: Spis treści: Co dzieje się w organizmie, gdy ćwiczysz przed jedzeniem? Najlepiej udokumentowane korzyści treningu na czczo Korzyści treningu na czczo, które są często przeceniane Dla kogo trening na czczo ma sens, a kto powinien go unikać? Jak bezpiecznie i skutecznie trenować na czczo? Ćwiczenia na pusty żołądek stały się jednym z wyznaczników współczesnej kultury fitness. W mediach społecznościowych są promowane jako metoda na spalanie większej ilości tłuszczu, przyspieszenie metabolizmu i szybsze rezultaty. Logika wydaje się prosta: jeśli od ostatniego posiłku minęło wiele godzin, organizm powinien w większym stopniu sięgać po zmagazynowaną energię podczas biegania, spaceru czy treningu siłowego. Z fizjologicznego punktu widzenia jest w tym ziarno prawdy. Po nocnym poście poziom insuliny spada, a organizm ma mniej łatwo dostępnego paliwa z pożywienia, co może skłaniać go do większego wykorzystania zapasów tłuszczu w trakcie wysiłku. – Istnieje jednak ważna różnica między tym, co dzieje się w organizmie w trakcie pojedynczego treningu, a tym, co ma znaczenie w dłuższej perspektywie – mówi dr Nicholas Tiller, naukowiec z Lundquist Institute przy Harbor-UCLA Medical Center. Choć trening na czczo może zmieniać sposób, w jaki organizm korzysta z energii podczas wysiłku, to – jak podkreśla – krótkoterminowe reakcje fizjologiczne są lepiej poznane niż ich długofalowy wpływ na wyniki i zdrowie. Oto, co warto wiedzieć. Co dzieje się w organizmie, gdy ćwiczysz przed jedzeniem? Po nocnym poście trwającym 8–12 godzin organizm znajduje się w zupełnie innym stanie niż po posiłku. Przede wszystkim poziom insuliny – hormonu odpowiedzialnego za magazynowanie i wykorzystywanie energii – jest niższy, a zapasy glikogenu w wątrobie (czyli zgromadzonych węglowodanów pomagających utrzymać poziom cukru we krwi) są częściowo zużyte. Gdy poziom glikogenu spada, organizm ma mniej łatwo dostępnej glukozy, co może prowadzić do obniżenia poziomu cukru we krwi podczas wysiłku. W efekcie ciało …

trening-na-czczo-af50293.jpg
width: 6581
height: 4284

Samotny posiłek w restauracji? Psychologowie tłumaczą: to zdrowy nawyk
type: item
date: 2026-03-16T06:56:07.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Lifestyle
subject: Nauka
subject: jedzenie
subject: psychologia
subject: restauracje
subject: samotność
subject: Wellness
subject: Zdrowie
description: Dla wielu osób sama myśl o siedzeniu w restauracji w pojedynkę – tylko z talerzem przed sobą i własnymi myślami – może wywoływać pewien dyskomfort. Od lat przyzwyczailiśmy się bowiem, że jedzenie jest przede wszystkim wydarzeniem społecznym: towarzyszą mu rodzinne obiady, spotkania ze znajomymi czy romantyczne kolacje. Coraz więcej osób zaczyna jednak świadomie wybierać samotne wyjścia do restauracji. Co ciekawe, psychologowie zwracają uwagę, że taka praktyka może przynosić zaskakujące korzyści dla naszego samopoczucia i zdrowia psychicznego.
encoded: Specjaliści zajmujący się psychologią zachowań społecznych coraz częściej podkreślają, że umiejętność spędzania czasu samemu – także podczas posiłku – nie musi oznaczać izolacji czy braku relacji z innymi. Wręcz przeciwnie, dla wielu osób jest to sposób na chwilę spokoju, refleksję i świadome przeżywanie codzienności. Współczesne podejście do samotnych posiłków powoli się zmienia: zamiast niezręcznej sytuacji zaczynają być postrzegane jako forma dbania o siebie i własne potrzeby. W świecie, w którym niemal każda chwila wypełniona jest komunikacją i bodźcami, spokojny posiłek w pojedynkę może stać się momentem wyciszenia, odzyskania równowagi i budowania większej niezależności emocjonalnej. Jedzenie w restauracji w pojedynkę. Dlaczego wciąż budzi emocje? Przez większą część historii posiłki pełniły funkcję wydarzenia społecznego. Wspólne jedzenie – od ognisk dawnych społeczności łowiecko-zbierackich po współczesne rodzinne obiady – było sposobem budowania więzi, wzmacniania poczucia przynależności oraz dzielenia się doświadczeniami dnia codziennego. Nic więc dziwnego, że w wielu kulturach samotne siedzenie przy restauracyjnym stoliku wciąż bywa postrzegane jako coś nietypowego. Dla niektórych osób taki obraz automatycznie kojarzy się z izolacją lub brakiem towarzystwa. Psychologowie zwracają jednak uwagę, że takie skojarzenia wynikają często z błędnego utożsamiania dwóch różnych zjawisk – samotności i bycia samemu z wyboru. Pierwsze oznacza niechciany stan emocjonalny, drugie natomiast może być świadomą decyzją i formą odpoczynku od bodźców społecznych. Jak wyjaśnia psycholog kliniczny dr Rachel Stern, wiele osób projektuje na innych własne obawy. – Kiedy widzimy kogoś jedzącego samotnie, często wyobrażamy sobie, że czujemy się w tej sytuacji niekomfortowo, osamotnieni lub oceniani przez innych. Tymczasem dla wielu ludzi jest to po prostu spokojny moment dla siebie – podkreśla specjalistka. Podobne stanowisko prezentuje dr Elena Torres, która uważa, że kultura zachod…

solo-1-3c866d7.jpg
width: 7004
height: 4920

Nie tylko paprykarze i paszteciki. Oto kulinarne dziedzictwo Pomorza Zachodniego
type: item
date: 2026-03-07T13:31:15.000Z
creator: Marta Legieć
subject: Smaki świata
subject: Traveler
subject: jedzenie
subject: kuchnia regionalna
subject: regiony
subject: Zachodniopomorskie
description: Przetwory rybne, pasztety, sery, świetne miody i wina – kulinarne dziedzictwo Pomorza Zachodniego to bogactwo smaków i aromatów.
encoded: Spis treści: Gdy śledź zostaje gwiazdą W krainie pstrąga Między sosną a winoroślą Pomorze Zachodnie nie daje się zamknąć w jednym smaku, jego kuchnia zmienia się jak krajobraz i właśnie ta różnorodność mówi o tym miejscu najwięcej. Zgłębiałam zatem powoli listę produktów tradycyjnych, stawiając na mapie województwa pinezki w punktach, do których postanowiłam dotrzeć. Wyznaczone cele? Bobolice i ser bałtycki, potem Nieborowo i pasztet z gęsi. Jeszcze kiełbasa krucha domowa i szynka w powiecie świdwińskim i oczywiście wędzony udziec wieprzowy w Przelewicach. A może powinnam postawić na ryby? W Karnieszewicach produkowany jest paprykarz szczeciński z łososia, konkurencja dla tradycyjnych smaków. Kusił mnie też Szczecinek i tamtejsza sielawa wędzona z Pojezierza Drawskiego. Sam Szczecin oferował jeszcze sieję miedwiańską, miedwiańskie ryby wędzone, ale też pierniki i chleb. Kołobrzeg zachęcał do przyjazdu smakiem śledzika kołobrzeskiego, pobliskie Ząbrowo – ogórkiem kołobrzeskim, a niedalekie Kinowo – kapustą kiszoną z beczki. Miód drahimski w Czaplinku to pięć różnych smaków. Który wybrać? Gdy śledź zostaje gwiazdą Szczecin naturalnie stał się początkiem mojej wędrówki po smakach regionu, przypisanych do miejsca i ludzi często od dziesiątek lat. Zapach morza charakteryzuje miasto równie mocno, jak historia portu. Jeszcze niedawno niemal wszystko łączyło się tu z rybami. No, może poza zapachem czekolady, jaki niósł się przez dziesięciolecia z przetwarzającej ziarna kakaowca fabryki Gryf. Anna, moja przyjaciółka, mieszkanka stolicy województwa, na pytanie, czego powinnam spróbować, wyrzuciła z siebie jednym tchem: paprykarz! Cóż, nie była oryginalna. Przecież mówiła o ikonie, od lat kojarzonej z latem, wakacjami i smakiem dzieciństwa. Pomysł na jego powstanie zrodził się na pokładach polskich trawlerów, które w latach 60. XX w. operowały na wodach Afryki Zachodniej. Załoga przedsiębiorstwa Gryf inspirowała się lokalną kuchnią: ryba w sosie pomidorowym podawana z ryżem i …

pomorze-zachodnie-kuchnia-e91792b.jpg
width: 2813
height: 1875

Wielki powrót „piątej ćwiartki”. Naukowcy mają dowody, dlaczego warto jeść podroby
type: item
date: 2026-03-07T08:16:38.000Z
creator: Mark Hay
subject: Nauka
subject: Smaki świata
subject: Traveler
subject: badania naukowe
subject: jedzenie
subject: odżywianie
subject: Zdrowie
subject: żywienie
description: To, co dziś często trafia do karmy dla zwierząt, może być jednym z najbardziej odżywczych produktów na świecie. Badacze analizują skład podrobów i wskazują: zawierają ogromne ilości żelaza, witamin z grupy B i innych kluczowych składników.
encoded: Spis treści: Tradycja kontra niechęć Ekologiczny wymiar jedzenia podrobów Co wiemy o walorach zdrowotnych podrobów? Naturalna multiwitamina Czy każdy może jeść podroby? Zarówno z powodów pragmatycznych, jak i smaku, podroby są wykorzystywane niemal przez każdą kulturę na świecie. W Polsce określa się je czasem mianem „piątej ćwiartki” zwierzęcej tuszy. Mimo tej bogatej historii, w ciągu ostatnich kilku dekad ich spożycie drastycznie spadło, szczególnie w krajach rozwiniętych. Tradycja kontra niechęć Od kiedy łagodny smak i sterylne opakowania mięsa z chowu przemysłowego stały się normą, konsumenci odwrócili się od podrobów. – Charakterystyczne kształty, kolory, smaki i tekstury wątrób, mózgów czy nerek zaczęły wzbudzać obrzydzenie – wyjaśnia Amy Bentley, profesorka dietetyki na Uniwersytecie Nowojorskim. To, co kiedyś było kulinarnym standardem, dziś budzi u wielu osób instynktowny opór. Ekologiczny wymiar jedzenia podrobów Czym właściwie są podroby? To zbiorcze określenie na nadające się do spożycia organy wewnętrzne i inne części zwierzęcia nie będące mięsem mięśniowym. Zniknięcie podrobów z nowoczesnych jadłospisów drastycznie podniosło ilość marnowanej żywności. Raporty różnią się w zależności od tego, co autorzy uznają za podroby jadalne, a co za niejadalne, ale większość inwentarza żywego składa się w 12 do 44% z podrobów (według wagi). Sama wątroba krowy może stanowić do 4,5% jej masy. Wykorzystanie tych części jest kluczowe dla zrównoważonego systemu żywnościowego. Co wiemy o walorach zdrowotnych podrobów? Miłośnicy podrobów od dawna zachwalają ich wartości odżywcze, cytując „ludową mądrość” o tym, jak drapieżniki po upolowaniu ofiary zawsze w pierwszej kolejności zjadają organy. – Jednak twarde dane na temat właściwości podrobów były trudne do zdobycia – mówi Fidel Toldrá, naukowiec, który w 2011 roku był współautorem przewodnika po badaniach nad jadalnymi produktami ubocznymi pochodzenia zwierzęcego. Temat ten nie jest wystarczająco dochodowy ani popularny…

podroby-superfood-cdc8159.jpg
width: 5731
height: 3808

Jedzenie decyduje o kierunku wakacji? Ten trend podróżowania podbija serca Polaków
type: item
date: 2026-02-26T10:00:02.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Smaki świata
subject: Traveler
subject: city break
subject: jedzenie
subject: Kuchnia
subject: kuchnie świata
subject: slowfood
subject: street food
subject: trendy
subject: zwiedzanie
description: Podróżowanie już dawno przestało ograniczać się wyłącznie do zwiedzania zabytków czy relaksu na plaży. Coraz więcej osób wybiera kierunki i planuje wyjazdy z myślą o doświadczeniach, które angażują wszystkie zmysły. „Foodie travel” staje się jednym z najważniejszych trendów we współczesnej turystyce – również wśród Polaków, którzy coraz częściej traktują kulinaria jako centralny element podróży.
encoded: Od ulicznych stoisk z jedzeniem, przez rodzinne bistro, aż po restauracje wyróżnione w przewodniku Michelin – kuchnia staje się dziś jednym z najważniejszych narzędzi poznawania kultury danego regionu. Turyści poszukujący autentycznych doznań kulinarnych, określani mianem „foodies”, traktują smak, zapach, teksturę i sposób podania potraw jako integralną część podróżniczego doświadczenia. W efekcie coraz częściej zapisują się na warsztaty gotowania, odwiedzają lokalne targowiska, winnice czy tradycyjne gospodarstwa rolne, aby lepiej zrozumieć pochodzenie produktów i techniki przygotowywania potraw. Takie doświadczenia pozwalają nie tylko na głębszy kontakt z lokalną kulturą, lecz także sprawiają, że po powrocie z podróży wielu turystów próbuje odtworzyć poznane receptury we własnej kuchni, przenosząc fragment odwiedzanego miejsca do codziennego życia. Foodie travel rośnie w siłę. Kulinarne podróże napędzają turystykę Podróże kulinarne należą dziś do najszybciej rozwijających się segmentów globalnej turystyki, co potwierdzają zarówno analizy rynkowe, jak i preferencje samych podróżnych. Z raportu Grand View Research wynika, że wyjazdy skoncentrowane na doświadczeniach gastronomicznych oraz zakupach lokalnych produktów będą w latach 2025-2030 rosły w tempie sięgającym 9,5% rocznie. Równocześnie badanie Marriott International „New Luxe Landscapes” pokazuje, że aż 88% zamożnych turystów uznaje możliwość odkrywania nowych smaków i kulinarnych tradycji za istotny element planowania podróży. Jak zauważają specjaliści, rosnące zainteresowanie takimi formami wyjazdów wynika m.in. z popularności międzynarodowych programów kulinarnych i podróżniczych, które inspirują turystów do poznawania świata poprzez smak i lokalne tradycje. Z kolei badanie World Food Travel Association wskazuje, że dla 83% respondentów doświadczenia związane z jedzeniem i napojami pozostawiają trwałe, pozytywne wrażenie na temat odwiedzanego miejsca, często silniejsze niż zwiedzanie klasycznych atrakcji tu…

GettyImages-2210129958-7f10853.jpg
width: 5500
height: 3669

Menu sprzed tysięcy lat. Naukowcy ustalili, co jedli dawni mieszkańcy Kujaw
type: item
date: 2026-02-25T14:30:22.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: diety
subject: jedzenie
subject: Kujawsko-Pomorskie
subject: odkrycia archeologiczne
subject: pradzieje
description: Menu sprzed tysięcy lat na Kujawach przestało być tajemnicą. Naukowcy przeanalizowali szczątki kilkudziesięciu osób i dzięki temu odtworzyli ich codzienną dietę. Wyniki pokazują, że jedzenie było nie tylko kwestią przetrwania, ale też tożsamości i statusu społecznego. Kluczową rolę odegrało jedno zboże.
encoded: Kujawy, z ich słynnymi żyznymi czarnoziemami, od wieków były sercem rolnictwa na ziemiach polskich. Jednak dla archeologów region ten bywa wyjątkowo trudny, ponieważ piaszczyste i kwaśne gleby często niszczą materię organiczną, a pradziejowe domostwa i groby rzadko obfitują w bogate wyposażenie. Tradycyjne metody badawcze oferowały jedynie fragmentaryczny obraz życia dawnych społeczności. Aby przełamać ten impas, międzynarodowy zespół naukowców pod kierownictwem dr. Łukasza Pospiesznego z Uniwersytetu Gdańskiego wykorzystał zaawansowane techniki: datowanie radiowęglowe AMS, analizę DNA oraz badania stabilnych izotopów węgla i azotu. Oto, co udało się ustalić. Wyciskanie informacji z kości Badacze prześledzili zmiany w sposobie odżywiania ludzi od 4100 do 1230 r. p.n.e. Przeanalizowano szczątki 84 osób pozyskane z magazynów z polskich kolekcji muzealnych i uniwersyteckich. Najstarsze pochodzą z wykopalisk przeprowadzonych sto lat temu. W ocenie dr. Pospiesznego, jego analizy pokazują kolejny raz zasadność wieloletniego przechowywania materiałów pochodzących z wykopalisk, gdyż po latach mogą być one obiektem szczegółowych analiz, które nie były dostępne w momencie prowadzenia wykopalisk. Analizy uzupełniono o kości bydła oraz zwęglone ziarna pszenicy i prosa z prahistorycznych osad. Próbki te pochodziły ze stanowisk archeologicznych położonych głównie na terenie Kujaw, w tym z Równiny Inowrocławskiej i Pojezierza Żnińskiego Leśne pastwiska i zaskakujące wybory „sznurowców” Jednym z najbardziej zaskakujących ustaleń badania jest sposób życia społeczności kultury ceramiki sznurowej, która pojawiła się na Kujawach około 2800 r. p.n.e. Dotychczas powszechnie uważano, że grupy te, mające stepowe korzenie, preferowały otwarte przestrzenie idealne do wypasu dużych stad bydła. Dane izotopowe opowiedziały jednak inną historię: najwcześniejsi przedstawiciele tej kultury na Kujawach wypasali swoje zwierzęta w lasach lub wilgotnych dolinach rzek. Były to strefy położone z dala od…

proso-ce1cf35.jpg
width: 8192
height: 5464

Chipsy uzależniają tak, jak papierosy. Naukowcy tłumaczą, dlaczego nie możesz skończyć na jednym
type: item
date: 2026-02-21T14:57:13.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: jedzenie
subject: przekąski
subject: uzależnienie
subject: żywność
description: Czy da się zjeść tylko kilka chipsów, a resztę zostawić na później? Konia z rzędem temu, kto nie daje się porwać w wir chrupania. Nie tylko one tak działają: trudno oprzeć się kolejnemu kawałkowi pizzy, garści popcornu z mikrofali czy napojowi energetycznemu. Nowe badanie sugeruje, że to nie tylko kwestia silnej woli, a efekt przemyślanego działania producentów.
encoded: Naukowcy z Uniwersytetu Michigan, Harvardu i Duke University udowadniają, że produkty ultraprzetworzone kuszą nas nie tylko smakiem. Za ich sukces odpowiadają staranne strategie wywołujące uzależnienie, które kiedyś wykorzystywano do sprzedaży papierosów. Chipsy i papierosy – niepokojące podobieństwa w projektowaniu uzależnień Czy chipsy mogą uzależniać tak, jak substancje psychoaktywne? Wyniki badań opublikowanych w czasopiśmie „The Milbank Quarterly” są niepokojące – wskazują na to, że wiele ultraprzetworzonych produktów jest projektowanych tak, by wywołać silną reakcję układu nagrody w mózgu. Mechanizm ten polega na stymulacji tych samych szlaków neuronalnych, które aktywują się podczas stosowania uzależniających substancji, takich jak nikotyna czy alkohol. Podobieństwo nie ogranicza się jednak jedynie do reakcji chemicznych w mózgu, ale dotyczy także strategii marketingowych i przemysłowego projektowania produktów. Chipsy oraz inne przekąski wysoko przetworzone są komponowane tak, aby były nie tylko smaczne, ale również trudne do odstawienia. Jak przemysł spożywczy tworzy przekąski tak, by uzależniały? Przemysł spożywczy wykorzystuje zaawansowaną wiedzę z zakresu psychologii i neurobiologii, by tworzyć produkty, które stają się nawykiem. Wysoko przetworzone produkty są konstruowane w taki sposób, by idealnie trafiały w preferencje smakowe – odpowiednia proporcja soli, tłuszczu i cukru sprawia, że każda porcja jest maksymalnie satysfakcjonująca. Takie połączenia składników nazywa się „bliss point” – punktem błogości, który wywołuje w mózgu silny wyrzut dopaminy, odpowiedzialnej za uczucie przyjemności i nagrody. Ważną rolę odgrywa również tekstura, chrupkość i wygląd chipsów. Produkty te są wytwarzane tak, by doświadczenie jedzenia było multisensoryczne, a szybkie rozpadanie się chipsa w ustach sprawiało, że łatwo sięgać po kolejną porcję. Rola endokannabinoidów i glutaminianu sodu w wywoływaniu nałogu Kluczowym odkryciem ostatnich lat było stwierdzenie, że spoży…

GettyImages-1326174998-f6d547b.jpg
width: 5000
height: 3333

Nie czekaj, aż „ułoży się w żołądku”. Naukowcy wyjaśniają, dlaczego warto ruszyć się od razu po jedzeniu
type: item
date: 2026-02-21T12:44:17.000Z
creator: Tiffany Nieslanik
subject: Nauka
subject: aktywność fizyczna
subject: jedzenie
subject: mózg
subject: spacer
description: Spacer po posiłku to nie tylko sposób na lepsze trawienie. Badania pokazują, że nawet krótka i łagodna aktywność fizyczna może wpływać na kontrolę poziomu cukru we krwi oraz komunikację między jelitami a mózgiem.
encoded: Spis treści: Co dzieje się w organizmie po posiłku Dlaczego warto ruszać się po jedzeniu? Kiedy i jak ruszać się po posiłku Mały nawyk o wielkim znaczeniu Jedzenie to nie tylko dostarczanie energii organizmowi – to impuls, który uruchamia precyzyjnie zaprogramowaną sekwencję zmian fizjologicznych, zachodzących zwłaszcza w pierwszych minutach po posiłku. Badania sugerują, że w tym krótkim czasie aktywność fizyczna po posiłku może zdziałać znacznie więcej niż tylko przynieść ulgę żołądkowi. Ma ona potencjał, by przekształcić sposób, w jaki organizm przetwarza pokarm, oraz to, jak mózg na niego reaguje. Co zatem dzieje się w tym kluczowym oknie poposiłkowym i w jaki sposób krótki spacer może wpłynąć na przebieg tych procesów? Co dzieje się w organizmie po posiłku Trawienie to aktywny proces angażujący cały organizm. Krótko po posiłku nasze ciało przechodzi w tryb „odpoczynku i trawienia” – jest to okres, w którym jelita i mózg intensywnie się komunikują, wymieniając sygnały wpływające na trawienie, nastrój oraz poziom stresu. Węglowodany, tłuszcze i białka są rozkładane na glukozę, kwasy tłuszczowe i aminokwasy, które następnie trafiają do krwiobiegu. Powstaje w ten sposób wrażliwe okno dla osi jelita–mózg – dwukierunkowej „autostrady” nerwów i sygnałów, która łączy procesy trawienne ze stresem i nastrojem. Jak twierdzi prof. Loretta DiPietro, specjalistka w dziedzinie nauk o sporcie i żywieniu na Uniwersytecie Jerzego Waszyngtona, jest to również idealny moment na ruch. Dlaczego warto ruszać się po jedzeniu? Kiedy się ruszasz – nawet podczas spokojnego spaceru – twoje mięśnie pracują, a ich skurcze pomagają przenosić glukozę z krwi do komórek. Proces ten zachodzi niezależnie od insuliny, co jest szczególnie korzystne dla osób starszych, osób z insulinoopornością oraz każdego, kto zjada obfitą kolację, kiedy działanie insuliny bywa mniej efektywne. Oznacza to, że ruch zapewnia organizmowi drugi mechanizm regulacji poziomu cukru we krwi. Może on łagodzić gwałtowne skoki…

spacer-po-posilku-9abaea2.jpg
width: 5700
height: 3800

Zrezygnuj z mięsa na kilka tygodni. Twój organizm podziękuje ci szybciej, niż myślisz
type: item
date: 2026-02-16T11:03:17.000Z
subject: Lifestyle
subject: Ludzie
subject: Nauka
subject: ekologiczne jedzenie
subject: jedzenie
subject: mięso
subject: pożywienie
subject: rośliny
subject: warzywa
description: Wielki Post dla wielu osób wiąże się z rezygnacją z jedzenia mięsa. Nawet krótka, kilkutygodniowa zmiana diety może przynieść zaskakujące efekty. Ważne jest jednak nie tylko to, z czego rezygnujemy, ale też to, co wybieramy w zamian.
encoded: Spis treści: Efekt numer 1: utrata masy ciała i korzyści dla serca Efekt numer 2: zmiany w jelitach Efekt numer 3: układ odpornościowy Zdrowe nawyki Ze względów zdrowotnych, środowiskowych czy etycznych coraz więcej osób decyduje się na rezygnację z mięsa. Co jednak dzieje się z organizmem, gdy z talerza znikają produkty pochodzenia zwierzęcego? Najnowsze badania sugerują, że nawet krótkie okresy bez mięsa – tygodnie, dni, a nawet tylko kilka posiłków – mogą wywołać wyraźne zmiany. A są to między innymi utrata wagi, poprawa zdrowia serca oraz subtelne zmiany w jelitach i układzie odpornościowym. Efekt numer 1: utrata masy ciała i korzyści dla serca Jednym z najbardziej zauważalnych skutków wyeliminowania mięsa jest utrata masy ciała. Wynika ona nie tylko z usunięcia produktów pochodzenia zwierzęcego – chodzi także o to, co zajmuje ich miejsce. Gdy zastępujemy wysokokaloryczne mięso i tłuszcze produktami roślinnymi bogatymi w błonnik (warzywami, strączkami, produktami pełnoziarnistymi, owocami) – spożywamy więcej żywności o mniejszej zawartości kalorii – mówi Matthew Landry, dietetyk i naukowiec zajmujący się zdrowiem na Uniwersytecie Kalifornijskim w Irvine. Pokarmy bogate w błonnik wydłużają też czas uczucia sytości, co ogranicza przejadanie się. Trzymiesięczne badanie przeprowadzone w 2018 r., wykazało że osoby, które przeszły na dietę wegetariańską, tracą średnio około 2 kilogramów wagi. Kilka innych badań wykazało, że diety wegetariańskie trwające sześć tygodni lub dłużej, prowadzą do obniżenia ciśnienia krwi, co jest kluczowym czynnikiem zmniejszającym ryzyko chorób serca i udaru mózgu. Efekt ten jest prawdopodobnie powiązany z utratą masy ciała i większym spożyciem mikroelementów takich jak potas i magnez, które pomagają obniżyć ciśnienie krwi – mówi Luigi Fontana, ekspert ds. żywienia na Uniwersytecie w Sydney. Badanie przeprowadzone w zeszłym roku przez Fontanę i jego współpracowników wykazało, że diety wegetariańskie często obniżają również poziom cukru we …

zrezygnuj-z-miesa-ea6f454.jpg
width: 5472
height: 3648

Wyglądają niepozornie i pęcznieją w wodzie. Starożytne cywilizacje znały ich wartość
type: item
date: 2026-02-07T14:15:23.000Z
creator: Stacey Colino
subject: Nauka
subject: diety
subject: jedzenie
subject: odżywianie
subject: Zdrowie
description: Nasiona chia są bogate w błonnik i białko. Doradzamy, jak sprawić, by były łagodniejsze dla układu trawiennego i jak najlepiej wykorzystać ich potencjał w codziennej diecie.
encoded: Spis treści: Namaczać czy nie namaczać? Jak namaczać nasiona chia Jak włączyć nasiona chia do diety Inne pomysły na wykorzystanie chia Nasiona chia są bogate w błonnik i białko. Oto jak sprawić, by były łagodniejsze dla układu trawiennego. Nie daj się zwieść ich drobnym rozmiarom. Nasiona chia są naprawdę napakowane składnikami odżywczymi: zawierają błonnik rozpuszczalny i nierozpuszczalny, białko, zdrowe tłuszcze, przeciwutleniacze oraz różne minerały. – Nie ma w nich nic złego – mówi Keith Ayoob, dietetyk i specjalista żywienia z Nowego Jorku. – Są pełne tego, czego wielu ludziom brakuje. W praktyce dwie łyżki stołowe nasion chia zawierają prawie 10 g błonnika i 5 g białka. Dostarczają też znaczących ilości wapnia, żelaza, magnezu i potasu, a ponadto niewielkie ilości folianów, witaminy A, selenu i cynku. Te ciemnoszare, owalne nasiona pochodzą z pustynnej rośliny Salvia hispanica. Należy ona do rodziny jasnotowatych (miętowatych). Dawniej uważano, że chia stanowiły ważny element diety starożytnych Azteków w Ameryce Środkowej. – Mamy dowody naukowe, że wspierają zdrowie jelit i układu sercowo-naczyniowego – w tym ciśnienie krwi, poziom cukru i cholesterolu – mówi Wendy Bazilian, ekspertka ds. żywienia i dobrostanu z San Diego. Niektórzy naukowcy określili nasiona chia mianem „terapeutycznej broni przeciw zaburzeniom metabolicznym”. Nie każdy wie, jak je jeść, więc oto najważniejsze informacje. Namaczać czy nie namaczać? Według Dawn Jackson Blatner, dietetyczki i specjalistki żywienia z Chicago oraz autorki książki „The Superfood Swap”, nasiona chia wchłaniają około dziesięć razy więcej wody, niż same ważą. Z tego powodu eksperci często zalecają namaczanie ich w płynie przed jedzeniem. – Namaczanie zwiększa szansę, że będą „dobrze leżeć” w układzie trawiennym – mówi Blatner. – A jeśli namoczysz je wcześniej, dłużej będziesz czuć sytość. Dzieje się tak, ponieważ gdy nasiona chłoną wodę, pęcznieją i zmieniają objętość. Zyskują też żelową, „galaretkową” konsystencję. …

GettyImages-112908287-1b64b3c.jpg
width: 3000
height: 2172

Eksperci ostrzegają: z błonnikiem popełniamy jeden podstawowy błąd
type: item
date: 2026-02-07T08:17:56.000Z
creator: Leah Worthington
subject: Nauka
subject: diety
subject: jedzenie
subject: mikroby
subject: Zdrowie
description: Błonnik od lat uznawany jest za jeden z najważniejszych składników zdrowej diety, ale eksperci podkreślają, że problemem nie zawsze jest jego ilość. Coraz więcej badań pokazuje, że kluczowe znaczenie ma różnorodność błonnika oraz to, jak oddziałuje on z mikrobiomem jelitowym.
encoded: Spis treści: Nie każdy błonnik działa tak samo Rola błonnika w mikrobiomie i odporności Czy suplementy błonnika to dobre rozwiązanie? Mimo dziesięcioleci zaleceń żywieniowych błonnik wciąż należy do składników, których w diecie brakuje najczęściej – zwłaszcza w Stanach Zjednoczonych. Według amerykańskiego Departamentu Rolnictwa nawet 97 procent Amerykanów spożywa mniej niż zalecana dzienna ilość, czyli 25–34 gramy błonnika dla osób dorosłych. – To składnik odżywczy ważny dla zdrowia publicznego – mówi Hannah Holscher, profesor żywienia na University of Illinois Urbana-Champaign. – Zdecydowana większość ludzi go nie je… a to prawdopodobnie sprzyja rozwojowi chorób przewlekłych. Nie oznacza to jednak, że rozwiązaniem jest stosowanie suplementów. Eksperci podkreślają, że korzyści zdrowotne zależą od rodzaju błonnika, jego formy oraz tego, jak oddziałuje z układem trawiennym. Oto, co warto wiedzieć. Nie każdy błonnik działa tak samo Wbrew temu, co mogą sugerować etykiety, błonnik pokarmowy nie jest jednym, jednolitym składnikiem. – Błonnik to w gruncie rzeczy pojęcie parasolowe, obejmujące wiele różnych typów węglowodanów złożonych – wyjaśnia Holscher. – Ponieważ rodzajów błonnika jest tak dużo, działają one różnie, zależnie od pochodzenia. Część zamieszania wynika z tego, że „błonnik” podany na etykiecie nie zawsze mówi, jak zachowa się on w organizmie. Naukowcy zwykle dzielą błonnik na dwie główne kategorie – rozpuszczalny i nierozpuszczalny. Kryterium jest to, jak zachowuje się w wodzie i w jelitach. Błonnik rozpuszczalny, na przykład beta-glukany obecne w pełnych ziarnach, takich jak owies, tworzy lepki żel. Taka substancja wiąże cholesterol, spowalnia trawienie, zwiększa uczucie sytości i ogranicza gwałtowne skoki poziomu cukru we krwi. Błonnik nierozpuszczalny, jak celuloza występująca w orzechach i roślinach strączkowych, działa mechanicznie. Ułatwia przesuwanie się treści pokarmowej i przyspiesza pasaż jelitowy. Choć oba typy działają inaczej, oba są ważne w zdr…

GettyImages-1465039109-71eb4c3.jpg
width: 5760
height: 3840

Cukier jako lekarstwo? Historia dietetyki pełna jest takich paradoksów
type: item
date: 2026-02-04T07:00:01.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: Lifestyle
subject: cukier
subject: jedzenie
subject: średniowiecze
subject: starożytność
subject: żywność
description: Kiedyś cukier uznawano za lekarstwo na kaszel, a soczysty melon budził grozę wśród lekarzy, którzy postrzegali go jako produkt wyjątkowo szkodliwy. Dziś liczymy każdą kalorię i obawiamy się „trucizn” ukrytych w przetworzonej żywności. Historia pokazuje jednak, że zalecenia dietetyczne na przestrzeni wieków zmieniały się radykalnie.
encoded: Dietetyka narodziła się około V wieku p.n.e. i była jednym z trzech filarów medycyny, obok chirurgii i farmakologii. Jej początki wiążą się z traktatami Hipokratesa, który postrzegał jedzenie jako klucz do utrzymania równowagi organizmu. Historyk Bruno Laurioux wydał właśnie nakładem francuskiego Narodowego Centrum Badań Naukowych (CNRS) książkę „Une histoire de la diététique. D’Hippocrate au Nutri-Score” („Historia dietetyki. Od Hipokratesa do Nutri-Score”). Zabiera w niej czytelników w kulinarną podróż przez tysiąclecia, pokazując, jak zmieniały się poglądy na temat tego, co uznawano za zdrowe, a co za szkodliwe. – Konkretnym celem starożytnej dietetyki, koncepcji, która przetrwała przez wieki, było utrzymanie ciała w zdrowiu poprzez profilaktykę, a także leczenie chorób w ramach procesu terapeutycznego – mówi Laurioux w wywiadzie dla CNRS. Cukier w naszym menu Laurioux przybliża czytelnikom jeden z częściej dyskutowanych ostatnio składników diety. Mowa o cukrze, który trafił na europejskiej stoły z Indii, gdzie trzcina cukrowa była uprawiana od wieków, i odegrał złożoną rolę w historii dietetyki. Cukier importowano ze Wschodu już od XII wieku. W tamtych czasach uważano go zarówno za żywność, jak i lekarstwo, przepisywane między innymi na kaszel. Co ciekawe, już w XVII wieku zaczęto go potępiać za „czerń ukrytą pod bielą”. Dziś cukier bywa nazywany „trucizną”, której należy bezwzględnie unikać — co pokazuje, jak bardzo zmieniła się narracja wokół tego samego produktu. Szkodliwe owoce? Melon budził lęk lekarzy Laurioux przytacza także zaskakujący przykład dotyczący owoców. – Do XVIII wieku melony, cenione w regionie śródziemnomorskim, uważano za szkodliwe, jeśli spożywano je zbyt zimne i wilgotne, a przez to trudne do strawienia. Dominowała rada, by jeść je na pusty żołądek lub na początku posiłku, w towarzystwie substancji równoważących, takich jak sól czy mocne wino. Z dzisiejszej perspektywy brzmi to egzotycznie, ale wpisywało się w ówczesną teorię humoralną. „M…

cukier-76d952f.png
width: 1575
height: 1050

Koty to ukryci weganie? Zaskakujące wyniki badań sierści
type: item
date: 2026-02-03T14:30:37.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: jedzenie
subject: koty
subject: mięso
subject: ssaki
subject: zwierzęta
description: Naukowcy od lat używają izotopów do badania diety zwierząt. Tym razem metoda zawiodła – przynajmniej na pierwszy rzut oka. Koty, które muszą jeść mięso, w analizach wypadły jak… weganie. Wyjaśnienie tej sprzeczności jest fascynujące.
encoded: Naukowcy dysponują metodą, która pozwala sprawdzić, co zwierzę jadło przez całe życie. Kluczem jest azot i jego odmiany, czyli izotopy: lżejszy 14N i cięższy 15N. Stosunek między nimi zapisuje się w tkankach. Rośliny mają niewiele ciężkiego azotu. Zwierzęta, które je zjadają, mają go więcej. Drapieżniki na szczycie łańcucha pokarmowego powinny mieć go zatem najwięcej. Naukowcy używają do tego wskaźnika TDF (ang. trophic discrimination factor). Pokazuje on różnicę między tym, co jest w jedzeniu, a tym, co buduje ciało. Średnio u zwierząt wynosi on od 3 do 5 promili. Im wyżej w hierarchii pokarmowej stoi dane stworzenie, tym wyższe wartości izotopowe powinna wykazywać jego sierść. Koty są „prawdziwymi mięsożercami”. Muszą jeść mięso, by przeżyć, bo ich organizmy nie czerpią składników odżywczych z roślin. Badacze spodziewali się więc u nich rekordowo wysokich wyników. Kot w skórze weganina Naukowcy z Uniwersytetu Wiedeńskiego postanowili sprawdzić tę teorię w praktyce, a swoje wnioski opublikowali na łamach „Frontiers in Ecology and Evolution”. Przebadali sierść i wąsy 35 kotów domowych. Porównali je z próbkami włosów od ponad 650 ludzi odżywiających się w różny sposób: wegan, wegetarian i osób jedzących mięso. Badacze podkreślili, że materiał z kotów zbierano w sposób całkowicie nieinwazyjny i bezbolesny, podczas rutynowej pielęgnacji i czesania zwierząt Azot z kociej sierści Wyniki były zdumiewające. Zamiast znaleźć się na szczycie izotopowej drabiny, koty wylądowały na samym dole. Wartości azotu w kocim futrze wynosiły około 6,5–6,6 promila. Dla porównania, u ludzi jedzących mięso było to aż 8,8 promila. Kocia sierść pod względem chemicznym najbardziej przypominała włosy ludzi na diecie wegańskiej, u których wynik wynosił 7,2 promila. Gdyby naukowiec nie wiedział, czyją próbkę bada, mógłby pomyśleć, że ten „drapieżnik” żywi się wyłącznie sałatą. To pokazuje, że bezrefleksyjne stosowanie metody izotopowej może być bardzo mylące. Sekret tkwi w wydajności Dlaczego tak…

kot-weganin-5a04105.jpg
width: 5662
height: 3780

To miasto właśnie zostało kulinarną stolicą globu. Wyprzedziło światowych gigantów
type: item
date: 2026-01-28T09:29:09.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Smaki świata
subject: Traveler
subject: dubaj
subject: jedzenie
subject: Kuchnia
subject: londyn
subject: rzym
description: Gdy myślimy o miastach słynących ze swojej kuchni, pierwszymi skojarzeniami są zazwyczaj Rzym, Paryż czy Tokio. To właśnie te metropolie od lat uchodzą za kulinarne stolice świata. Tym razem jednak ranking przygotowany przez portal TripAdvisor przyniósł niespodziankę – tytuł najlepszego miasta pod względem jedzenia na świecie trafił do zupełnie innego miejsca, które dla wielu może być zaskoczeniem.
encoded: W zestawieniu Travellers’ Choice Awards, opartym na milionach opinii podróżnych publikowanych w internecie w ciągu ostatnich 12 miesięcy, wyłoniono listę „najlepszych z najlepszych” kierunków kulinarnych. Analizie poddano jakość restauracji, różnorodność kuchni, autentyczność smaków oraz ogólne doświadczenia gastronomiczne turystów. Tym samym na szczycie tegorocznego rankingu znalazło się miasto z Wielkiej Brytanii, wyprzedzając tradycyjnych faworytów. Jak wygląda pełne zestawienie i dlaczego właśnie to miejsce zdobyło uznanie podróżnych? Londyn z najlepszą gastronomią. Dlaczego wygrał ranking? Przez długie lata Londyn nie był pierwszym miastem, które przychodziło na myśl w kontekście światowej gastronomii. Kojarzono go raczej z klasycznym fish and chips, kuchnią pubową i popołudniową herbatą niż z kulinarną rewolucją. Dziś jednak brytyjska stolica przeszła spektakularną przemianę, a jej scena gastronomiczna stała się jedną z najbardziej dynamicznych i różnorodnych na świecie. To właśnie ta ewolucja sprawiła, że w najnowszym zestawieniu Travellers’ Choice Awards 2026 portalu TripAdvisor Londyn zdobył tytuł najlepszego kierunku kulinarnego na świecie. Serwis zwrócił uwagę na niezwykłe połączenie „lokalnych miejscówek” i kuchni z różnych zakątków globu, które współtworzą tożsamość miasta i sprawiają, że niemal każda dzielnica ma własny kulinarny charakter. Aż 46% podróżnych deklaruje, że podczas wyjazdów najbardziej ekscytuje ich możliwość odkrywania lokalnej kuchni, a Londyn daje w tej kategorii niemal nieograniczone możliwości. Od eleganckich restauracji wyróżnionych gwiazdkami Michelin, przez tętniące życiem targi street foodowe, po rodzinne lokale prowadzone przez społeczności imigrantów z Azji, Bliskiego Wschodu, Afryki czy Karaibów – kulinarna mapa miasta jest odzwierciedleniem jego wielokulturowego charakteru. To właśnie ta różnorodność sprawia, że jednego dnia można spróbować autentycznego ramenu, kolejnego – kuchni etiopskiej, a wieczorem zakończyć dzień nowo…

londyn-fe3f8b1.jpg
width: 6000
height: 4000

Wystarczą dwa dni jedzenia owsianki, by na długo obniżyć poziom cholesterolu. Naukowcy zrozumieli działanie owsa i mają dowody
type: item
date: 2026-01-27T07:48:29.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: diety
subject: jedzenie
subject: Zdrowie
description: Krótkotrwała dieta oparta na owsie wydaje się być zaskakująco skuteczna w obniżaniu poziomu cholesterolu i działa… w dwa dni. Chociaż brzmi to jak niechciana reklama wyskakująca przy przeglądaniu internetu, to są to prawdziwe wyniki badań niemieckich naukowców. Sprawdzają oni, jak to w ogóle możliwe, że efekty utrzymują się nawet 6 tygodni.
encoded: Dieta owsiana może obniżyć „zły” cholesterol aż o 10% i wystarczy stosować ją przez dwa dni. Badanie z Uniwersytetu w Bonn poruszyło środowisko naukowe. Kluczową rolę mają odgrywać beta-glukany, czyli rozpuszczalny błonnik naturalnie występujący w ziarnach owsa. Owsianka na cholesterol – mechanizm potwierdzony naukowo Owsianka wyróżnia się na tle innych zbóż wysoką zawartością beta-glukanów. Te rozpuszczalne frakcje błonnika pokarmowego wiążą cholesterol w jelitach i ograniczają jego wchłanianie do krwi, co potwierdzają liczne badania. W praktyce prowadzi to do spadku stężenia cholesterolu całkowitego oraz LDL, czyli tzw. „złego” cholesterolu. Wiedzieli to nasi przodkowie: owsianka jest daniem, które towarzyszy ludzkości od nawet 5000 lat. W randomizowanym badaniu Uniwersytetu w Bonn wykazano, że już dwudniowa dieta oparta na płatkach owsianych znacząco obniża poziom LDL – nawet o 10%, a efekt ten utrzymuje się przez kolejne tygodnie. Co ważne, poprawa profilu lipidowego wiązała się również ze wzrostem „dobrego” cholesterolu HDL oraz z korzystnym wpływem na ciśnienie krwi i masę ciała. Jak jeść owies? Badacze sprawdzili, kiedy działa najlepiej Badanie objęło 68 osób – kobiety i mężczyzn cierpiących na zespół metaboliczny związany ze zwiększonym ryzykiem zachorowania na cukrzycę. Uczestnicy zostali podzieleni na dwie grupy. Jedna grupa przez dwa dni spożywała wyłącznie owsiankę – 300 gramów ugotowanych płatków owsianych dziennie z niewielkim dodatkiem owoców lub warzyw. Ich dzienne spożycie kalorii wynosiło zaledwie połowę zwyczajowej wartości. Druga grupa (kontrolna) również stosowała dietę niskokaloryczną, ale bez owsa. Celem eksperymentu było sprawdzenie, czy krótka, intensywna dieta owsiana przyniesie zauważalne efekty zdrowotne w porównaniu do diety kontrolnej. Jakie zmiany zaobserwowano po dwóch dniach? Po zaledwie 48 godzinach osoby na diecie owsianej odnotowały spektakularny spadek poziomu cholesterolu LDL. 10% to wynik znacznie wyższy niż w grupie kontrolnej…

GettyImages-1249206154-9bc0e36.jpg
width: 6720
height: 4480

Przewodnik Michelin wskazał kulinarne hity 2026 roku. Wyróżnił polskie miasto
type: item
date: 2026-01-18T08:17:25.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Smaki świata
subject: Traveler
subject: gwiazdki michelin
subject: jedzenie
subject: Kuchnia
subject: wrocław
description: Dla wielu podróżnych najbardziej ekscytujące wyprawy zaczynają się nie na lotnisku, lecz przy stole. To właśnie kuchnia coraz częściej decyduje o wyborze kierunku – od restauracji i hoteli nagradzanych gwiazdkami Michelin, po miasta, w których rodzą się nowe, autentyczne sceny kulinarne. Przewodnik Michelin, uznawany za jedno z najważniejszych globalnych źródeł opinii o jedzeniu, opublikował właśnie listę 16 najlepszych miejsc do podróży w 2026 roku dla miłośników smaków. W zestawieniu nie zabrakło polskiego miasta.
encoded: Jedzenie stało się jednym z najbardziej czytelnych barometrów zmian zachodzących we współczesnym świecie. W 2026 roku jego znaczenie w podróżowaniu widać wyraźnie – zarówno w klasycznych europejskich destynacjach (takich jak Wenecja czy Wybrzeże Amalfi, gdzie planowane są nowe luksusowe inwestycje hotelowe), jak i w miejscach dopiero budujących swoją renomę. Michelin zwraca uwagę nie tylko na renomowane restauracje, lecz także na dynamikę lokalnych rynków, kreatywność szefów kuchni i autentyczność doświadczeń. To właśnie te czynniki zdecydowały o wyborze miast, które – zdaniem ekspertów – warto odwiedzić teraz, zanim zainteresowanie turystów przełoży się na trudniejszą dostępność i wyższe ceny. Wśród rekomendacji wysoko uplasowało się również jedno z miast w Polsce. Top 3 kulinarne kierunki Michelin na 2026 rok W tegorocznym zestawieniu Michelin na pierwszym miejscu znalazła się Wenecja, która wchodzi w 2026 rok w momencie wyraźnego przełomu. Miasto, od lat zmagające się z masową turystyką i kulinarnymi pułapkami, stoi u progu hotelowego renesansu, który może na nowo ukształtować jego gastronomiczną tożsamość. Planowane otwarcia luksusowych obiektów takich marek jak Orient Express, Cheval Blanc, Rosewood czy Airelles zapowiadają napływ znanych szefów kuchni i restauracji o ambicjach wykraczających poza klasyczne menu dla turystów. Choć dziś prawdziwie autentyczne miejsca (jak rodzinne bacari ukryte w zaułkach Cannaregio) wciąż są nieliczne, zmiany mają szansę podnieść ogólny poziom sceny kulinarnej miasta. Podobny proces zapowiadany jest na wyspie Giudecca, gdzie nowe inwestycje hotelowe mogą przyciągnąć bardziej świadomych smakoszy. Michelin podkreśla też, że zimowe miesiące pozostają najlepszym momentem na wizytę – są spokojniejsze, bardziej lokalne i sprzyjające rezerwacjom w najlepszych restauracjach. Drugą pozycję zajęły Czechy, ale z wyraźnym zaznaczeniem: poza Pragą. Po raz pierwszy ogólnokrajowy przewodnik Michelin kieruje uwagę podróżnych ku regionom, które…

wroclaw-ef6f1a8.jpg
width: 5440
height: 3603

Polskie miasto podbiło serce dziennikarki „The Guardian”. Zachwyciła ją wegańska scena kulinarna
type: item
date: 2026-01-13T15:15:05.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Smaki świata
subject: Traveler
subject: diety
subject: jedzenie
subject: Kuchnia
subject: warszawa
description: Kuchnia roślinna przestaje być niszową ciekawostką, a dla wielu podróżnych staje się jednym z kluczowych kryteriów wyboru kierunku wyjazdu. Coraz więcej osób planuje city breaki i wakacje z myślą o dostępności wegańskich restauracji. Jak się okazuje, jedno z polskich miast pod tym względem wyprzedza dziś takie kulinarne potęgi jak San Francisco czy Kopenhaga – i zwraca uwagę zagranicznych mediów.
encoded: Polska kuchnia wciąż bywa za granicą kojarzona głównie z mięsnymi potrawami – bigosem, kiełbasą czy schabowym. Tymczasem rzeczywistość w największych polskich miastach wygląda zupełnie inaczej. Według danych serwisu HappyCow, jednego z najbardziej rozpoznawalnych przewodników po restauracjach wegańskich na świecie, Warszawa od lat utrzymuje się w ścisłej czołówce globalnych rankingów. W zeszłym roku stolica Polski zajęła 11. miejsce na świecie, wyprzedzając m.in. Bangkok, San Francisco, Madryt, Paryż, Tokio, Wiedeń i Kopenhagę, czyli miasta uznawane za liderów kuchni roślinnej. Teraz doceniła to dziennikarka „The Guardian”. Warszawa jako roślinne odkrycie zagranicznych mediów Kilka dni temu na łamach „The Guardian” ukazał się artykuł autorstwa Rachel Dixon, w którym dziennikarka opisała swoją niedawną podróż do Warszawy – miasta, które postanowiła odwiedzić wspólnie z siostrą, kierując się wyłącznie jednym kryterium: kuchnią wegańską. Jak przyznała, pomysł wyjazdu do Polski zrodził się po tym, jak latem ubiegłego roku pisała o podróżowaniu jako weganka i otrzymała od czytelników liczne rekomendacje. Część z nich zachwalała Gdańsk, inni zaś wskazywali Kraków jako roślinną niespodziankę Europy Środkowej, jednak to dane serwisu HappyCow okazały się decydujące. Według niego to właśnie Warszawa wyróżnia się dziś najbardziej rozbudowaną sceną kuchni roślinnej w kraju: 34 w pełni wegańskie restauracje, około 80 lokali wegetariańskich oferujących dania wegańskie oraz blisko 200 miejsc określanych jako „przyjazne weganom” tworzą mapę kulinarną, która – jak zauważa Dixon – nie ustępuje największym europejskim metropoliom. Autorka zwraca przy tym uwagę na kulturowy kontekst polskiej kuchni, często niesłusznie postrzeganej wyłącznie przez pryzmat potraw mięsnych. Choć schabowy i kiełbasa pozostają rozpoznawalnymi symbolami, grzyby oraz warzywa (takie jak ziemniaki, kapusta, buraki czy ogórki) od wieków zajmują centralne miejsce w tradycyjnym jadłospisie. Dziennikarka „The Guard…

vegan-7fb9e44.jpg
width: 4405
height: 2913

Co jedzą na północy, żeby żyć dłużej i spać lepiej? Oto alternatywa dla diety śródziemnomorskiej
type: item
date: 2026-01-11T08:58:19.000Z
creator: Stacey Colino
subject: Nauka
subject: jedzenie
subject: Lifestyle
subject: odżywianie
subject: zdrowe odżywianie
subject: Zdrowie
description: Dieta nordycka, oparta na sezonowych i lokalnych produktach z północy Europy, zyskuje popularność dzięki swoim prozdrowotnym właściwościom. Sprawdzamy, jakie korzyści niesie jej stosowanie i czym różni się od diety śródziemnomorskiej.
encoded: Spis treści: Na czym opiera się dieta nordycka? Realne korzyści zdrowotne potwierdzone badaniami Co zawiera typowe nordyckie menu? Poprawa snu, lepsza forma i wpływ na środowisko Dlaczego dieta nordycka działa? Gdy myśli się o regionach słynących ze zdrowego sposobu odżywiania, do głowy zapewne przychodzą kraje śródziemnomorskie. Dieta nordycka też jest jednak mocnym kandydatem do miana najlepszej diety na świecie. Tradycyjny model żywienia mieszkańców Danii, Islandii, Finlandii, Norwegii i Szwecji przynosi wiele podobnych korzyści zdrowotnych. Na czym opiera się dieta nordycka? „Nowa dieta nordycka” powstała w 2004 roku. Opracowała ją grupa dietetyków, naukowców i szefów kuchni, m.in. sławny chef René Redzepi z zamkniętej już kultowej restauracji Noma w Kopenhadze. Opiera się na lokalnych, sezonowych produktach, z dużym naciskiem na zdrowie, smak i zrównoważony rozwój. – Dieta nordycka nie jest olśnieniem na temat zdrowego jedzenia. Ma wiele wspólnego z innymi prozdrowotnymi modelami żywienia – mówi dr David L. Katz, specjalista medycyny prewencyjnej, były prezes American College of Lifestyle Medicine i współautor książki „Jak jeść”. – Wszystkie dobre diety opierają się na prawdziwym jedzeniu, głównie roślinnym. Dieta nordycka to wariacja na ten sam temat. Jej korzyści przekładają się na ogólną witalność i długowieczność. Realne korzyści zdrowotne potwierdzone badaniami W jednym z ostatnich wydań czasopisma „European Journal of Nutrition” naukowcy opublikowali wyniki 47 badań dotyczących skutków zdrowotnych stosowania diety nordyckiej. Osoby, które trzymały się jej najściślej, miały 22% niższe ryzyko przedwczesnej śmierci z dowolnej przyczyny. Ryzyko zgonu z powodu chorób sercowo-naczyniowych było niższe 16%, a ryzyko zgonu z powodu nowotworów – o 14% w porównaniu z osobami, które stosowały ją w mniejszym stopniu. Za tę ochronę zdrowia odpowiada połączenie produktów bogatych w substancje przeciwzapalne i antyoksydanty. Duże znaczenie ma też wysoka zawartość błonnik…

GettyImages-1208959315-5daacd2.jpg
width: 6720
height: 4480

Dieta psa może mieć większy wpływ na klimat niż dieta jego opiekuna. Nowe badania nie pozostawiają wątpliwości
type: item
date: 2026-01-08T10:52:46.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Lifestyle
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: jedzenie
subject: klimat
subject: psy
subject: wielka brytania
description: Badanie statystyczne naukowców z Edynburga i Exeter dowodzi, że dieta psów domowych ma znaczący wpływ na globalne ocieplenie. Analiza blisko tysiąca produktów dostępnych w Wielkiej Brytanii wykazała, że ślad węglowy karm dla psów może się różnić nawet kilkadziesiąt razy.
encoded: Artykuł, opublikowany w „Journal of Cleaner Production” dowodzi, że dieta czworonogów, zwłaszcza ta oparta na produktach typu „premium” i bogata w mięso mięśniowe, może generować większy ślad węglowy niż dieta ich właścicieli. Wpływ na środowisko szacowano na podstawie list składników i danych żywieniowych z etykiet. Przeanalizowano 996 produktów od jednego dużego detalisty. Jakie karmy dla psów są najgorsze dla środowiska? Badacze podzielili karmy na 7 kategorii: sucha; sucha roślinna; sucha bezzbożowa; mokra, mokra roślinna; mokra bezzbożowa; surowa. Wyniki pokazują ogromne zróżnicowanie: intensywność emisji gazów cieplarnianych różni się nawet 65-krotnie między produktami. Kluczowym czynnikiem jest udział mięsa najwyższej jakości, podczas gdy wykorzystanie produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego zwykle wiąże się z niższymi emisjami. Karmy mokre, surowe i bezzbożowe mają przeciętnie wyższe oddziaływania niż najpopularniejsze karmy suche, natomiast karmy roślinne – najniższe. Według brytyjskich badaczy produkcja składników do karm w Wielkiej Brytanii odpowiada za około 1% całkowitej emisji gazów cieplarnianych w tym kraju. Oszacowali też, że gdyby psy na całym świecie były żywione według standardów brytyjskich, generowane emisje mogłyby stanowić ponad połowę tych, które powstają rocznie w wyniku spalania paliwa przez komercyjne linie lotnicze. Mięso wysokiej jakości: dobre dla psów, ale generuje największe emisje Fakt, że przemysł mięsny, szczególnie produkcja wołowiny, odpowiada za solidną część globalnych emisji gazów cieplarnianych napędzających zmiany klimatyczne, jest już powszechnie znany. Trudno więc się dziwić wynikom badania Brytyjczyków. Zgodnie z oczekiwaniami wykazali, że to właśnie najwyższej jakości mięso mięśniowe, które mogłoby trafić na stoły ludzi przyczynia się do większego śladu węglowego karm dla psów. Szczególnie w przypadku karm mokrych i surowych. Dobro psa czy dobro planety? Dylematy opiekunów i błędy producentów John Harvey, główny aut…

dieta-psa-a-klimat-285b932.jpg
width: 2121
height: 1414

Konserwanty w żywności mogą zwiększać ryzyko cukrzycy typu 2 i raka
type: item
date: 2026-01-08T07:02:32.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: cukrzyca
subject: jedzenie
subject: medycyna
subject: NatGeoBN
subject: nowotwory
subject: Zdrowie
subject: żywność
description: Nowe francuskie badania przeprowadzone na ponad 100 tysiącach osób ujawniają, że powszechnie stosowane konserwanty w żywności mogą znacząco zwiększać ryzyko cukrzycy typu 2 i nowotworów. Eksperci biją na alarm.
encoded: Francuski zespół badawczy złożony z naukowców Inserm, INRAE, Sorbonne Paris Nord University, Paris Cité University i Cnam (CRESS-EREN) przeanalizował wpływ spożycia konserwantów na zdrowie w ramach kohorty NutriNet-Santé. W badaniu wzięło udział ponad 100 tysięcy dorosłych uczestników, których dane dotyczące diety i stanu zdrowia zbierano w latach 2009–2023. Celem było określenie związku między spożyciem konserwantów a ryzykiem wystąpienia cukrzycy typu 2 oraz nowotworów. Analizie poddano 17 konserwantów spożywanych przez co najmniej 10% uczestników badania. Dane uzyskane od uczestników były weryfikowane za pomocą baz takich jak Open Food Facts, Oqali i EFSA. Wzrost ryzyka cukrzycy typu 2 Wśród 108 723 uczestników badania dotyczącego cukrzycy, u 1 131 osób zdiagnozowano cukrzycę typu 2 w okresie 2009–2023. Badacze zaobserwowali, że wyższe spożycie konserwantów wiązało się z wyższym ryzykiem rozwoju tej choroby: ryzyko wyższe o 47% dla ogółu konserwantów, ryzyko wyższe o 49% dla konserwantów niebędących przeciwutleniaczami, ryzyko wyższe o 40% dla konserwantów przeciwutleniających. Szczególnie niepokojące wyniki dotyczyły substancji takich jak sorbinian potasu (E202), metabisiarczyn potasu (E224), azotyn sodu (E250), kwas octowy (E260), octany sodu (E262), propionian wapnia (E282), a także przeciwutleniacze, m.in. askorbinian sodu (E301), kwas cytrynowy (E330) i wyciąg z rozmarynu (E392). Wyniki opublikowano w czasopiśmie „Nature Communications”. Konserwanty a rak: które substancje mogą być groźne? Z kolei w badaniu opublikowanym w „The BMJ” naukowcy przeanalizowali dane 105 260 uczestników kohorty NutriNet-Santé, z których u 4 226 rozpoznano nowotwór. Wśród nich: 1 208 przypadków raka piersi, 508 raka prostaty, 352 raka jelita grubego, 2 158 innych nowotworów. Choć nie stwierdzono związku między ogólnym spożyciem konserwantów a ryzykiem raka, wyższe spożycie kilku z nich – głównie substancji niebędących przeciwutleniaczami – wiązało się z podwyższonym ryzykiem: sorb…

konserwanty-6598ff1.jpg
width: 1798
height: 1200