W województwie świętokrzyskim odkryto unikatowy XVII-wieczny pancerz. To zbroja husarska
W Mikułowicach w woj. świętokrzyskim dokonano ważnego i unikatowego znaleziska. Jest to XVII-wieczna zbroja husarska, którą ktoś zakopał głęboko pod ziemią.
W tym artykule: Kupa żelastwa, która okazała się ważnym znaleziskiem Zbroja husarska pod ziemią. Skąd się tam wzięła? Husaria. Niezwykła konna formacja Husarią określamy elitarną, ciężkozbrojną polską jazdę, która istniała od drugiej połowy XVI do XVIII wieku. Jest to najbardziej charakterystyczna polska formacja wojskowa, która nieprzerwanie budzi podziw i fascynację. Dlaczego? Ze względu na bardzo charakterystyczne wyposażenie, w tym dwa skrzydła przymocowane do naplecznika zbroi. Kupa żelastwa, która okazała się ważnym znaleziskiem Na pozostałości po pancerzu ciężkozbrojnego husarza natknął się w marcu w Mikułowicach poszukiwacz zabytków, Patryk Chmielewski. Spoczywały na głębokości 60 cm. O swoim odkryciu poinformował służby zajmujące się ochroną zabytków. – Odkrycie jest unikatowe. Nie mamy zbroi husarskich lub tylko ich elementów ukrytych albo zakopanych w ziemi. W ogóle oryginalnych zbroi husarskich z XVII w. mamy niewiele – przekazał National Geographic Polska dr hab. Marek Florek z sandomierskiej delegatury Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków. Z uwagi na to, że znalezisko jest jeszcze świeże, być może uda się w przyszłości pozyskać więcej informacji. Często w czasie konserwacji ujawniane są napisy lub wzory na zabytkach, które nie są widoczne na pierwszy rzut oka. Zbroja husarska pod ziemią. Skąd się tam wzięła? W jakich okolicznościach zbroja mogła znaleźć się zakopana pod ziemią? Dr hab. Florek zwraca uwagę na to, że zbroje, nawet te nie kompletne, jak ta z Mikułowic, nie były gubione i nie pozostawiano ich na polach bitewnych. – Były po prostu zbyt cenne. Nawet jak nie zostały zebrane po bitwie przez walczących, to, co pozostało, zabrali okoliczni chłopi – podkreśla archeolog. Zbroja husarska zachowała się tylko fragmentarycznie. Brakuje jej kirysu (część chroniąca klatkę piersiową) i jednego naramiennika. – Zbroja (…) z całą pewnością została celowo ukryta – zakopana. Nie wiemy natomiast do kogo należała, gdzie była przechowywana, kiedy i z jakich powodów ją ukryto – podkreśla Florek. W ocenie eksperta jest możliwe, że fragment zbroi pochodzi z pierwszej połowy XVII w. Zapewne była przechowywana jako pamiątka rodzinna w dworze w Mikułowicach, który zdewastowano i rozebrano po II wojnie światowej, bądź w dworze w sąsiednich Mierzanowicach. Zdaniem Florka do schowania zbroi mogły przyczynić się niepokoje społeczno-polityczne w czasie powstania styczniowego lub światowych wojen. Wówczas ówczesny właściciel dworu i zbroi zapewne ukrył swój dobytek pod ziemią. – Ale co najmniej równie możliwe jest, że gdy dewastowano i rozkradano dwory w Mikułowicach i Mierzanowicach, ktoś z lokalnych mieszkańców po prostu ukradł zbroję. A potem, nie wiedząc, co z nią zrobić i bojąc się trzymać ją w domu, po prostu zakopał za stodołą – przypuszcza naukowiec. Jak przekazał dr hab. Florek serwisowi Nauka w Polsce, po konserwacji zbroja trafi do Muzeum Zamkowego w Sandomierzu. Husaria. Niezwykła konna formacja Początkowo husaria była lekką jazdą. Jeźdźcy konni nie mieli na sobie zbroi, tylko kaftany. Zmiana nastąpiła za panowania króla Polski Stefana Batorego, gdy stała się ciężką jazdą. Chociaż należy pamiętać, że zbroja husarza nigdy nie była tak ciężka, jak zachodnioeuropejskich rycerzy. Do zbroi lub siodła husarza przytwierdzano charakterystyczne skrzydła. Nie była to tylko i wyłącznie ozdoba. Wykonane z drewna i piór skrzydła spełniały funkcję psychologiczną – miały przestraszyć wroga. Głównym orężem husarza była mierząca ok. 6 metrów kopia. Kopia husarska była dłuższa niż podobna broń stosowana w Zachodniej Europie, a przy tym wyraźnie lżejsza. Czyniło to ją nie tylko poręczniejszą, ale także skuteczniejszą. Kopia była „jednorazowa”. Gdy husarz zaatakował nią wroga, dobywał koncerz, czyli jednoręczną broń białą z długą, prostą i wąską głownią. W zanadrzu posiadał jeszcze broń palną. W czasach swojej świetności husarze nie mieli sobie równych na całym świecie. Husaria odegrała ważną rolę na przykład w Bitwie pod Wiedniem w 1683 roku. Dzięki niej król Jan III Sobieski przechylił szalę na swoją korzyść i rozgromił wojska tureckie. Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Jak śpią konie? Czy wiedziałeś, dlaczego te zwierzęta śpią na stojąco?
Konie to zwierzęta, które towarzyszą człowiekowi od wielu tysięcy lat. Dawniej wykorzystywano je do jazdy, a wojownicy dosiadali ich, aby zwiększyć swoje szanse w bitwach. Te masywne i silne stworzenia pomagały człowiekowi również w uprawie roli. Jednak to, co zawsze intrygowało ludzi, to ich nietypowy sen. Dlaczego konie śpią na stojąco? Wyjaśniamy.
W tym artykule: Konie zostały po raz pierwszy udomowione ok. 6000 lat temu Na świecie istnieje nawet kilkadziesiąt ras koni Jak śpią konie? Dlaczego konie śpią na stojąco? Jak długo śpią konie? „Koń, jaki jest, każdy widzi”, napisał w XVIII wieku Benedykt Chmielowski, twórca jednej z pierwszych polskich encyklopedii o niezwykle zawiłym tytule: „Nowe Ateny albo Akademia wszelkiej scjencji pełna, na różne tytuły jak na classes podzielona, mądrym dla memoryału, idiotom dla nauki, politykom dla praktyki, melancholikom dla rozrywki erygowana…”, a to jeszcze nie koniec. To zdanie odzwierciedlało ówczesny pogląd, że niektóre zwierzęta i rośliny są w swojej istocie tak oczywiste, że nie trzeba ich dokładnie opisywać i wyjaśniać. Konie zostały po raz pierwszy udomowione ok. 6000 lat temu Na szczęście od tego czasu ludzkość zrobiła olbrzymi krok do przodu w dziedzinie nauk biologicznych i dziś możemy dowiedzieć się znacznie więcej o zwierzętach, które zamieszkują naszą planetę. Zwłaszcza o koniach, które są niezwykłymi stworzeniami i towarzyszą człowiekowi już od kilku tysięcy lat. Ciekawostki o koniach. Jak niewielkie leśne stworzenie urosło do symbolu siły, prędkości i wolności Najniższe mają niespełna 40 cm wysokości, najwyższe mierzą ponad 210 cm. Najszybsze mogą biec z prędkością dochodzącą do 70 km/godz., a najbardziej wytrzymałe są w stanie nieść na g... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/ciekawostki-o-koniach-jak-niewielkie-lesne-stworzenie-uroslo-do-symbolu-sily-predkosci-i-wolnosci-fot-getty-images-76172f0.jpg" width="938" height="625" alt="Ciekawostki o koniach. Jak niewielkie leśne stworzenie urosło do symbolu siły, prędkości i wolności (fot. Getty Images)" title="Ciekawostki o koniach. Jak niewielkie leśne stworzenie urosło do symbolu siły, prędkości i wolności (fot. Getty Images)" /> Koń domowy (Equus caballus) to ssak nieparzystokopytny z rodziny koniowatych. Nie jest jasne jego dokładne pochodzenie. Prawdopodobnie przodkami koni gorącokrwistych były dziko żyjący koń Przewalskiego i wymarły tarpan. Zimnokrwiste natomiast mogą pochodzić od konia leśnego z północnej Europy. W porównaniu do innych zwierząt, m.in. psów i kotów, koń został udomowiony stosunkowo niedawno. Proces domestykacji rozpoczął się ok. 4000 r. p.n.e. w Azji, prawdopodobnie w północnym Kazachstanie. Hodowla początkowo rozwijała się na terenach Azji Środkowej, Azji Mniejszej, Macedonii, Grecji i w Rzymie, a od IV w. n.e. także w starożytnej Arabii. Na świecie istnieje nawet kilkadziesiąt ras koni Jednak trudno jest jednoznacznie scharakteryzować konia domowego, ponieważ ze względu na pochodzenie, dzieli się go na kilkadziesiąt ras. Ponadto są rasy sztuczne i naturalne. Niektóre zostały wyhodowane tak, aby były niezwykle szybkie, dynamiczne i zwinne (konie przeznaczone do wyścigów) lub silne i potężne, które wykorzystywano w rolnictwie i transporcie. Najpopularniejsze rasy konia domowego to: koń pełnej krwi angielskiej, Tennessee Walker, koń andaluzyjski, koń czystej krwi arabskiej, koń huculski. kuc szetlandzki, koń pinto, koń hanowerski, koń wielkopolski, koń śląski. Jak śpią konie? To, co wyróżnia konie na tleinnych zwierząt udomowionych, to ich nietypowy sen. Na pewno każdy, kto chociaż raz w życiu był w stajni, widział te ssaki w swoich zagrodach. Większość czasu spędzają one w pozycji stojącej. W tej pozycji również śpią. Dlaczego? Zwierzęta te mają naturalny instynkt spędzania czasu wśród innych członków stada na wolności. W tym środowisku czai się wiele niebezpieczeństw. Konie padają ofiarą drapieżników, które atakują z zaskoczenia. Właśnie dlatego, konie regenerują się na stojąco, aby były w każdej chwili gotowe do ucieczki. Z tego powodu sen koni jest bardzo płytki. Nawet najmniejszy szelest potrafi wybudzić te zwierzęta ze snu. Dlaczego konie śpią na stojąco? Naukowcy twierdzą, że konie w przeciwieństwie do ludzi i innych zwierząt domowych, potrzebują bardzo mało snu w fazie REM. To faza głębokiego snu, w której występuje wysoka aktywność mózgu, oddech jest nieregularny, wzrasta częstość skurczów serca oraz pojawiają się marzenia senne. Co ciekawe, to jedyny cykl snu, podczas którego koń leży na boku. Jeżeli zwierzę akurat porusza nogami, to oznacza, że aktualnie coś mu się śni. Rekiny śpią z otwartymi oczami? Przełomowe odkrycie naukowców Rekiny to jedne z najstarszych kręgowców, które do dziś zamieszkują Ziemię. Dotychczas niewiele wiedzieliśmy o ich śnie. Naukowcy z Australii po raz pierwszy udokumentowali gatunek rekina, ... Ta faza trwa jednak zaledwie kilka minut w ciągu dnia. Pozostały czas snu to lekka i kontrolowana drzemka na stojąco. Zazwyczaj da się to zauważyć po charakterystycznych ruchach tylnych nóg. Kończyny przednie są zawsze obciążone tak samo, natomiast tylne odpoczywają na zmianę. W takiej pozycji konie błyskawicznie potrafią się przebudzić i są gotowe do potencjalnej ucieczki. Jak długo śpią konie? Podczas gdy pies potrafi przespać ponad połowę swojego życia, koń jest jego przeciwieństwem. Te duże, nieparzystokopytne zwierzęta potrzebują zaledwie trzech godzin snu na całą dobę. Zasypiają jednak wyłącznie na kilka minut, ale ich drzemki odbywają się kilkadziesiąt razy dziennie. Co ciekawe, gdy konie spędzają czas w większym stadzie, nigdy nie dojdzie do sytuacji, w której wszystkie osobniki śpią. Zawsze co najmniej jeden koń jest w stanie czuwania i pełni rolę strażnika. W sytuacji zagrożenia jest odpowiedzialny za zaalarmowanie reszty stada oraz tych zwierząt, które są akurat w fazie REM. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Adventure dla dzieci! Poznaj 6 pomysłów na aktywne wakacje
Zapytaj dzieciaki, kto chce przeżyć przygodę, a zobaczysz las rąk niezależnie od stopnia uzależnienia od komputera i telewizji. Przedstawiamy 6 pomysłów na aktywne wakacje i podpowiadamy, jak je zorganizować.
Poznaj 6 pomysłów na aktywne wakacje dla dzieci >>> Mali podróżnicy i sportowcy mogą stawiać pierwsze kroki w nowoczesnych szkółkach i na ciekawie prowadzonych zajęciach sportowych pod okiem instruktorów – często za darmo. Podpowiadamy, jak zapewnić im frajdę, naukę i bezpieczną zabawę na świeżym powietrzu. Tekst: Paweł Kempa
Rodzice obawiali się, że w ogóle nie będzie mówił. W wieku 9 lat nie potrafił jeszcze płynnie się wyrażać. W szkole nie słuchał nauczycieli i zadawał zbyt dużo pytań, za co bywał wyrzucany z zajęć. Nawet jego ojciec sądził, że syn w niczym nie odniesie sukcesu. Egzaminy na politechnikę w Zurychu zdał dopiero za drugim razem. Z pewnością Albert Einstein nie zapowiadał się na geniusza. Tymczasem już w wieku 26 lat fizyk ogłosił swoją rewolucyjną teorię względności. Okazuje się, że nie jest łatwo rozpoznać geniusza. Badanie zachowań wybitnych talentów pozwoliło jednak pewne prawidłowości wychwycić. Otóż geniusze spędzają bardzo dużo czasu na rozmyślaniu i wyobrażaniu sobie różnych rzeczy. Wyobraźnia jest bowiem najpotężniejszym narzędziem, jakim dysponują. Często też mówią sami do siebie. A że najlepiej myśli się w samotności, raczej nie należą do osób towarzyskich. Lubią za to aktywność. Dostojewski spacerował codziennie przez co najmniej 3 godziny, Maria Skłodowska-Curie, nasza dwukrotna noblistka, uwielbiała jeździć rowerem i jako jedna z pierwszych kobiet zrobiła prawo jazdy, kompozytor Igor Strawiński z kolei stawał codziennie przez 15 minut na głowie, by oczyścić umysł. Mają też swoje małe dziwactwa. Einstein nie nosił skarpetek a gdy znudził się pozowaniem do zdjęć, pokazał język (nasza okładka). Karol Darwin nie cierpiał hałasu, więc nie rozstawał się z zatyczkami do uszu. Wielu genialnym ludziom szkoda też było czasu na sen. Nikola Tesla spał tylko 2 godziny w ciągu doby, a Skłodowska--Curie, gdy wpadała w obsesję pracy, nie jadła i nie spała. W przeciwieństwie do Einsteina, z którym się przyjaźniła, była złotym dzieckiem. W wieku 4 lat już czytała lepiej od starszego rodzeństwa, a w dorosłym życiu władała biegle 5 językami. I była dziewczyną z charakterem, bo wielu geniuszy to ludzie niepokorni. Bywa też, że geniusz objawia się niespodziewanie. Kiedy zapytano Einsteina, w jaki sposób jego zdaniem dochodzi do wielkich odkryć, ten odrzekł: – Bardzo prosto. Wszyscy wiedzą, że czegoś zrobić nie można. Aż znajduje się jakiś nieuk, który tego nie wie, i on właśnie dokonuje odkrycia. Czyli w jakimś sensie każdy z nas ma szansę zostać geniuszem.
26 - Geniusz Co decyduje o ponadprzeciętnych zdolnościach? Jakie czynniki mają na to wpływ? Jednoznacznych odpowiedzi brak, ale badania trwają i pewne tropy już znamy. Tekst Claudia Kalb Zdjęcia Paolo Woods 48 - Płonące serce Afryki Republika Środkowoafrykańska – jak na Afrykę mało ludna i potencjalnie zamożna – pogrąża się w chaosie religijnych waśni. Dlaczego tak się dzieje? Tekst Peter Gwin Zdjęcia Marcus Bleasdale 68 - Drzewa Trudno wyobrazić sobie świat bez drzew. Zbyt ważne są dla naszej kultury i wyobraźni. Tekst Cathy Newman Zdjęcia Diane Cook, Len Jenshel 100 - Topnienie Znikający lód na Alasce odkrywa doskonale zachowane artefakty plemion sprzed wieków. Tekst A.R. Williams Zdjęcia Erika Larsen 118 - Pelikany Mimo swych imponujących rozmiarów pelikany wielkich emocji nie budzą. A chyba powinny, czego postaramy się dowieść. Tekst i zdjęcia Marcin Dobas
Czy kilka lekcji jazdy konnej wystarczy, żeby przejechać w siodle przez bieszczady? Postanawiam to sprawdzić.
MIEJSCE 1. Komańcza Coś dziwnego zaczyna dziać się za Komańczą. Przy drodze nie ma żadnych billboardów, a przez godzinę nie minęłam nawet pół samochodu. Jest czysto i spokojnie. W zasięgu wzroku nie mam ani jednego budynku, tylko lesiste góry. Dla mnie, człowieka z miasta, który codziennie bombardowany jest reklamami, a po świeże powietrze musi chodzić do groty solnej, wyjazd w Bieszczady to prawdziwe katharsis. Jeszcze większy szok przeżywam, gdy dojeżdżam do miejscowości Krzywe (dawniej Krywe). Ludzie są podejrzanie pogodni i uśmiechnięci. Nikt się nigdzie nie śpieszy. Do tego zamiast do samochodu wolą wsiąść na konia i pognać kilkadziesiąt kilometrów przed siebie. Takiego miejsca na majówkę właśnie szukałam. Końskie podchody Na rajdy konne może wybrać się praktycznie każdy, niezależnie od wieku i tężyzny fizycznej. Ważne jedynie, żeby znać podstawy jazdy, bo nie ma szans nauczyć się tej sztuki w godzinę czy dwie. W drodze do Krzywego sama zastanawiam się, czy parę lekcji, jakie brałam u mojej kuzynki, wystarczy, aby wybrać się na taką eskapadę. I już żałuję, że bardziej się nie przykładałam. Odpowiedź dostaję zaraz po przyjeździe od właściciela Sosnowego Dworu. – Na początku obserwuję, jak osoby zachowują się przy koniu. Czy wiedzą, jak go osiodłać, oczyścić. Muszę mieć pewność, że w czasie rajdu nie zrobią krzywdy ani sobie, ani zwierzęciu – opowiada Piotr Tuniewicz, którego miłość do dzikiej przyrody sprowadziła w Bieszczady z Lublina. Dlatego przed każdym rajdem jest nieformalny, krótki test z jazdy, niezbędny do ustalenia trasy. Już teraz wiem, że aby wybrać się w trudniejsze miejsca, będę musiała jeszcze poćwiczyć. Ale Piotr mnie pociesza i zapewnia, że jego ulubione szlaki wcale nie należą do najtrudniejszych. Wsie, których nie ma Rano trzeba przygotować się do czterodniowego rajdu. Na szczęście pobudka w Krzywem nie stanowi wyzwania, bo w tej niesamowitej ciszy budzik słychać aż za dobrze. A rześkie powietrze (podobno najczystsze w Polsce) i widok na Połoninę Wetlińską od razu stawiają na nogi. Najważniejsze jest, aby nie zapomnieć o pelerynie przeciwdeszczowej, toczku i dobrym humorze. Jedzenie plus reszta bagażu dojedzie na miejsce noclegu samochodem, żeby nie obciążać koni, no i siebie. Bo dziennie w trakcie rajdu pokonuje się nawet 50 km, co przeliczyć można na 5 godz., kilka siniaków i sporą dawkę emocji. Grupa, w której delikatnie mówiąc, nie ma profesjonalnych dżokejów, wyrusza w stronę Komańczy i Beskidu Niskiego. Ten szlak jest mniej wymagający technicznie od innych. Góry są tu niższe, nie ma zbyt stromych podjazdów, za to pojawiają się rozległe polany, na których bardziej doświadczeni jeźdźcy mogą galopować, ile fabryka dała. Przez sekundę rozmarzam się, ale szybko zostaję sprowadzona na ziemię. Bo romantyczna wizja tych okolic ma niestety swoje drugie, dość przerażające, oblicze. Związane jest ono z burzliwą historią regionu zdewastowanego po drugiej wojnie światowej w czasie akcji Wisła. W 1947 r. przesiedlono stąd lokalną ludność, a zabudowę doszczętnie spalono. Dowiaduję się, że nieistniejące wsie można poznać głównie po sadach owocowych, które przetrwały tragiczne wydarzenia i nadal pięknie kwitną, choć domostw już dawno nie ma. Zaczynam zwracać na to uwagę. Faktycznie, co jakiś czas wśród bukowych lasów wyrastają jabłonki czy wiśnie. Piotr specjalnie tak przygotowuje trasę rajdu, by pokazać choć kawałek „niewidzialnej” historii okolicy. Dlatego prowadzi ona do wsi Łopienka leżącej w dolinie u podnóży góry Łopiennik (1096 m n.p.m.). Jest to jedyne miejsce w Bieszczadach, w którym ocalała cerkiew wykonana z nieobrobionego kamienia. Wyjątek, bo większość łemkowskich wiosek została dosłownie zrównana z ziemią. Tak jak Jawornik, który także jest na naszej rajdowej trasie. O tym, że istniała tam kiedyś osada, świadczą jedynie symboliczne krzyże na cmentarzu i ukryte pod warstwą ziemi podmurówki domów. Przez lata zapomniane, od niedawna są odwiedzane przez rodziny, które niegdyś zamieszkiwały te tereny i dopiero teraz zdecydowały się odbyć sentymentalną podróż w przeszłość. Te miejsca dają do myślenia. Chociaż szczerze mówiąc, na tę intelektualną czynność nie ma w trakcie rajdu zbyt dużo czasu. Bo wieczorem, kiedy człowiek chciałby podumać i poleżeć do góry brzuchem, na każdego czekają obowiązki (mimo obolałych wszystkich dolnych partii ciała!). Trzeba zaopiekować się swoim wierzchowcem. Wyczyścić, sprawdzić, czy nic mu się nie stało, i nakarmić. A w ciągu nocy pilnować podczas dwugodzinnych dyżurów, żeby konie przypadkiem nie czmychnęły w las. Noclegi są w bieszczadzkich schroniskach, w których najczęściej nie ma ani prądu, ani bieżącej wody, lub ( jeżeli pogoda na to pozwala) pod gołym niebem. To też jest część rajdowej przygody. Pełen kontakt z naturą i zero udogodnień. Wodę często trzeba samemu nosić ze studni lub strumienia. I nie ma taryfy ulgowej mimo zakwasów i obitego tyłka. Dominika, córka Piotra, która na rajdy jeździ od lat, pociesza, że nawet ona czasem cierpi po pierwszych dniach. Choć bardzo zmęczeni, wszyscy są w świetnych nastrojach i mocno rozentuzjazmowani. Wieczorem przy ognisku opowieściom nie ma końca. Każdy przejazd przez strumień czy trudniejszy podjazd jest komentowany przez rajdowców, dumnych, że dali sobie radę i przełamali strach. Piotr uśmiecha się, bo wie, że właśnie o to tu chodzi: przygoda, kontakt z naturą, adrenalina, poczucie zadowolenia z siebie i przełamanie własnych słabości. A nie jakieś ekskluzywne hotelowe all inclusive. Napad na kolejkę Bardziej zaawansowani jeźdźcy wyruszają w poszukiwaniu mocnych wrażeń do Prezesa, znanej bieszczadzkiej osobowości z Chmiela. Żeby tam dotrzeć, muszą przejść przez wyższe góry. Trasa prowadzi przez piękne połoniny, typowe dla tutejszego krajobrazu. Następnie przechodzi w dziką i niezwykle piękną dolinę Sanu. Ten szlak stanowi prawdziwe wyzwanie, także dla bardzo dobrych jeźdźców: przedzieranie się przez lasy i rwące strumienie, stąpanie koło kilkunastometrowych skarp, zagubienie się w lesie... To ostatnie trochę mnie martwi, dlatego pytam Piotra, czy często się zdarza to w trakcie rajdów. – Jasne! – odpowiada bez zastanowienia. – Łatwo zgubić orientację. I zdarza się to wszystkim. Ale my wpisujemy to w część przygody – podkreśla. W sumie ten argument mnie przekonuje. Bo oprócz pięknych widoków liczę na skok adrenaliny. Nigdy nie wiadomo, co czyha za zakrętem. Równie dobrze może to być wilk, niedźwiedź albo żbik – najbardziej niepoznany z lokalnych drapieżników. Czasem galopujesz, a za chwilę musisz powoli przeprowadzać zwierzęta przez stromizny. Zdarza się też, że na drodze leży jakiś pień i trzeba przez niego przeskoczyć lub siłą rąk przesunąć. Takie rajdy to prawdziwa szkoła przetrwania. Gdy przejeżdżamy obok czyjejś posesji, odkrywam kolejny , dla którego Bieszczady to idealne miejsce na rajdy konne. W przeciwieństwie do reszty kraju tutaj swoich działek nikt nie ogradza i niepisane prawo mówi, że można przez nie swobodnie przechodzić. – Często się wręcz zdarza, że ludzie zapraszają nas do siebie na chwilę odpoczynku – opowiada Krzysztof Francuz, herszt bandy, która od czasu do czasu napada na wąskotorową kolejkę bieszczadzką. Z pistoletami, w pełnym galopie gonią tę kultową ciuchcię, zatrzymują i wyciągają z niej o? ary. Wszystko z tutejszym przymrużeniem oka. Jeden fałszywy ruch i po tobie Bieszczadzkie zakapiory Pytam koniarzy o ich ulubione trasy. Jedni zachwalają szlak pasem transgranicznym ze Słowacją, inni tzw. ścieżkę siedmiu rzek, w czasie której dokładnie tyle razy przekracza się Wetlinkę. Jednak wszyscy zgodnie twierdzą, że rajd skończyć należy w oberży Biesisko – kultowym miejscu dla okolicznych mieszkańców i bieszczadzkich zakapiorów. Ci ostatni to lokalne osobowości, które swoją postawą przez lata zasłużyli na taki tytuł. Są tutejszymi janosikami. Właśnie od nich można usłyszeć najciekawsze historie z tych stron. I zdziwilibyście się, jak często w swoich rozmowach ocierają się o sprawy wręcz kosmopolityczne. Opowiadają o Wietnamie we wsi Smerek, Manhattanie w Wetlinie czy Tajwanie w Lutowiskach. Zaraz, zaraz. Nic nie rozumiem. Proszę o wyjaśnienie. Krzysztof Szymala, jeden z zakapiorów, tłumaczy, że tak między sobą nazywają dzielnice okolicznych wsi. Na przekór, jak to w Bieszczadach. Bo przecież do metropolii stąd wyjątkowo daleko, a najbliższe centrum handlowe oddalone jest o 120 km. Przegryzając łemkowski przysmak, tzw. fuczki, czyli placek z kapusty kiszonej, już planuję kolejny wypad w te strony. Liczę się z obolałymi nogami, ubłoconymi ubraniami i jeździeckimi wyzwaniami. Mam silne postanowienie, że następnym razem i ja pogalopuję przez polany i przeskoczę te wszystkie przeszkody. Na razie pora wracać. Za Komańczą zaczyna mi się robić jakoś dziwnie. Głośno i komercyjnie. W nocy nikogo nie trzeba pilnować, a woda sama płynie z kranów. Nie ma błota i otartych łydek. Wszyscy się gdzieś śpieszą. Ale mnie na razie to nie rusza. Jestem ponad to, bo wreszcie udało mi się poczuć i zrozumieć klimat bieszczadzkiej manany. NO TO W DROGĘ BIESZCZADY DOJAZD: Najlepiej samochodem lub autobusem do Sanoka, skąd można dostać się do różnych bieszczadzkich wsi lokalnymi busami. Przejazd Warszawa–Sanok kosztuje ok. 70 zł (Neobus, czas jazdy 6 godz. 10 min), a do Krakowa (Veolia, 4,5 godz.) ok. 40 zł. DLA POCZĄTKUJĄCYCH: Jeżeli pogoda nie dopisze lub ktoś nie czuje się na siłach by wyruszyć na całe 4 dni, istnieje możliwość tzw. rajdów gwieździstych. Codziennie wyrusza się w inną stronę , a wieczorem wraca do pensjonatu, by następnego dnia znowu odkrywać okolicę. Z KIM NA RAJD: Carpatica, Krzywe k/Cisnej, cena za czterodniowy rajd to 620–700 zł (w zależności od miejsca noclegu i posiłków). www.carpatica.pl WWW: Inne stajnie w okolicy: www.kulbaka.eu, www.stajniabatiara.cba.pl A JEŚLI BIESZCZADY, TO... MIEJSCE 2. Wyżyna Krakowsko-Częstochowska Nura w jurę Osiem stopni. Tyle wynosi stała temperatura powietrza w jaskiniach. I nie mówię o tych turystycznych, pokroju Jaskini Łokietka, do której może wejść każdy turysta, nawet w klapeczkach. Tylko o tych, do których trzeba udać się z grotołazem przewodnikiem (i specjalnym pozwoleniem). W Polsce najbardziej różnorodnym terenem do eksploracji jaskiń jest Wyżyna Krakowsko-Częstochowska (zwana też Jurą). Znajdują się tutaj miejsca dla początkujących i dla zaawansowanych. Najdłuższe z jurajskich grot to Wierna (ma 1027 m długości) i Wierzchowska Górna (975 m). W kasku i ze specjalnymi uprzężami można odkryć niedostępne dla turystów podziemne komnaty i korytarze. Poobserwować z bliska nietoperze i poczuć dreszczyk emocji, przeciskając się przez tunele i zjeżdżając na linie nawet kilkanaście metrów pod ziemią. Zazwyczaj podziemne eskapady odbywają się w nocy. Do jaskini najlepiej wziąć ciepłe ubranie. Uwaga! Po wyprawie będzie tak brudne, że pewnie trzeba je będzie wyrzucić. NO TO W DROGĘ www.it-jura.pl MIEJSCE 3. Sokoliki. Na granicie Swoją przygodę ze wspinaczką Wanda Rutkiewicz zaczynała właśnie tu, w Sokolikach – granitowych skałkach oddalonych o 20 km od Jeleniej Góry. Do dziś jest to ukochane miejsce wielu najlepszych polskich wspinaczy. Szczególnie tych, którzy nie przepadają za tłumami i cenią sobie prawdziwie górski klimat. Skały granitowe charakteryzują się lepszym tarciem niż te wapienne i są bardziej wymagające technicznie. Zaawansowani wspinacze mogą tu trenować przed wyruszeniem w Tatry albo inne wyższe góry. Ale to nie znaczy, że nie nadają się także dla początkujących adeptów tego sportu. Zaletą Sokolików jest brak tłumów, niedzielnych turystów i samochodów – pod te skałki nie da się podjechać, trzeba podejść. Na przykład ze schroniska Szwajcarka umieszczonego w tyrolskim budynku z 1823 r. Po wysiłku ze szczytu skałek na wspinaczy czekają wspaniałe widoki na Kotlinę Jeleniogórską, Pogórze Izerskie, Góry Kaczawskie i Rudawy Janowickie. Nie udało Ci się wdrapać? Ponad stuletnie metalowe schodki wiodą na platformę widokową, na szczycie Sokolika, największej skałki w okolicy. Po wspinaczkowych wyczynach można udać się na spacer wokół kolorowych jeziorek (purpurowego, zielonego, turkusowego). Znajdują się one 20 km na wschód, w okolicach Wieściszowic. Barwy zawdzięczają związkom chemicznym, które pozostały po kopalniach z XIX w. NO TO W DROGĘ Nocleg w schronisku. www.szwajcarka.jga.pl Lokalna szkoła wspinaczki. www.blondas.pl MIEJSCE 4. Biebrza. Odlotowo Na kajaku, pieszo, tratwą, rowerem. Tę rzekę można odkrywać na wiele sposobów. Ale żeby w pełni docenić piękno Biebrzańskiego Parku Narodowego, najlepiej spojrzeć na niego z góry. Imponujące rozlewiska, pola żółtych kaczeńców, meandry rzeki i migrujące ptaki, dla których Biebrza to miejsce odpoczynku w długiej drodze na północ kontynentu. To wszystko (i wiele więcej) można podziwiać w czasie godzinnego lotu balonem. Najlepiej na tego typu przygodę wybrać się właśnie w maju lub w pierwszej połowie czerwca. Nie należy bać się chłodu. Balon leci z prędkością wiatru, więc ten ostatni nie jest odczuwalny. Nie ma też przeciążeń, dlatego w podróżach balonem rozsmakowują się nawet ci, którzy trzęsą się ze strachu na myśl o samolocie. Aby uczestniczyć w takim locie, niepotrzebne są żadne umiejętności. Trzeba natomiast mieć duszę odkrywcy. NO TO W DROGĘ Godzinny lot to koszt ok. 450 zł dla jednej osoby. Wyprawy organizuje m.in. Biebrza Eco-Travel. www.biebrza.com MIEJSCE 5. Góra Żar. Na skrzydle Z jastrzębiem w cztery oczy? Tę sztukę potra? ą tylko wytrawni paralotniarze, którzy osiągają większe wysokości lotu, krążąc w prądzie ogrzanego powietrza. Udaje się to po wielu godzinach praktyk. Natomiast aby oderwać się od ziemi i samemu polecieć na wysokość nawet 50 m, wystarczy pięć dni szkolenia w Międzybrodziu Żywieckim. Pierwsze kroki stawia się na wzniesieniu nieopodal góry Żar, kolejne już z samego szczytu (761 m n.p.m.). Paralotniarstwo to najbezpieczniejszy sposób latania, które może uprawiać niemal każdy. Pilot siedzi w uprzęży podwieszonej do skrzydła za pomocą linek. Nawigacja jest bardzo intuicyjna; aby skręcić w prawo, wystarczy pociągnąć linkę sterowniczą z prawej strony. I na odwrót. Teraz tylko jeszcze trochę zajęć teoretycznych, odrobina odwagi i w górę! A jak ktoś w lataniu poczuje się jak ryba w wodzie, to po godzinach szkolenia może odpocząć nad pobliskim Jeziorem Międzyborskim. NO TO W DROGĘ Lokalna szkoła paralotniarstwa. www.alti-paralotnie.pl
Wakacje z dziećmi. Jedź na wieś! W mieście dzieci się nudzą
Bliskość lasu, nadmiar kwiatów, świerszcze, dawno niesłyszane kukułki i pianie koguta...
Jedzenie prosto z grządki i wspaniała ciocia Zdzisia „Dzieci, my i wakacje. Dokąd jechać, żeby wypocząć? Na wycieczkę do egzotycznego kraju czy na samodzielny wypad po naszej pięknej ojczyźnie? Coroczny dylemat przedwyjazdowy. Pierwsza opcja jest wyczerpująca dla portfela, druga – dla nas, bo będziemy zmuszeni nieustannie wykazywać się inicjatywą i pomysłowością. A może na turnus dla matek (i ojców) z dziećmi do gospodarstwa agroturystycznego? Tusinek odwiedziliśmy w zeszłym roku. Warzywa, zioła, owoce, mleko i sery – wszystko prosto z grządki, krzaka i od krowy. Jedzenie ważna rzecz, ale prawdziwym wybawieniem dla nas, rodziców, była ciocia Zdzisia, dyplomowana nauczycielka. Codziennie w sumie po sześć godzin dzieci zajmowane były lepieniem z masy solnej, robiły wycinanki, malowały, bawiły się w podchody. W ogrodzie pomagały w zbieraniu warzyw na obiad, a w kuchni pod okiem dorosłych lepiły pierogi. Uczestniczyły w dojeniu i karmieniu zwierząt, jeździły na konikach polskich pod okiem instruktora. Wybiegane i dotlenione grzecznie zasypiały o 20.00. A my w sali kominkowej do rana upajaliśmy się beztroską atmosferą i trunkami.” Kaśka Makówka mama Jeremiego (trzy i pół roku) i Marysi (dwa lata). Gdy w „Tusinku” w Rozogach dzieci bawiły się z opiekunką, Kasia z mężem mogła cieszyć się lenistwem, wolnością, słońcem, lekturą i jazdą – konno lub na rowerach – do jeziora Nidzkiego. Dziecko na wsi Z motylem i kukułką - Ekobajka, Sudety Bliskość lasu, nadmiar kwiatów, świerszcze, dawno niesłyszane kukułki i pianie koguta... Daleko od szosy stoją przyjazne i oryginalne zabudowania gospodarstwa agroturystycznego „Ekobajka”. Nieopodal przebiega Główny Szlak Sudecki i krzyżuje się kilka szlaków rowerowych. Pobliski zalew Bukówka, jedno z najwyżej położonych jezior zaporowych w Polsce to wymarzone miejsce na upalne dni. Można pływać na nim żaglówką, kajakiem i wędkować. Tutaj słowo „nuda” nie istnieje. 5 km od „Ekobajki” znajduje się rezerwat skalnych osobliwości Kruczy Kamień z zaklętym krukiem i malowniczymi urwiskami w Górach Kruczych na południe od Lubawki. Wiosną w Dolinie Miłości dzięki entomologom z Wrocławia można podglądać niepylaka apollo, motyla reintrodukowanego 10 lat temu, po 100 latach jego nieobecności na tym terenie. Sąsiadujący rezerwat Głazy Krasnoludków zaprasza na zabawę w chowanego między mającymi 5–30 m, skałami w kształcie maczug, grzybów, baszt i wieżyc. Jeszcze większe formacje z piaskowca ciosowego są w teplicko-adrspaskim skalnym mieście, tuż za pobliską czeską granicą. To tutaj kręcono sceny leśne do Opowieści z Narnii. Panoramę Karkonoszy ze Śnieżką i Rudaw Janowickich można podziwiać z Grzbietu Zadziernej (724 m n.p.m.) zaledwie 1,5 km od gospodarstwa. Tylko 25 km jest stąd do Karpacza i 35 km do Jeleniej Góry. — Marek Tomalik Ekobajka – Barbara i Kazimierz Jochymek; Bukówka 71, Lubawka, tel. 75 741 13 95, 603 543 961; domek letni dla czteroosobowej rodziny od 120 zł za dzień, śniadanie – 20 zł, obiadokolacja – 30 zł, dzieci do 12 lat mają zniżkę. www.ekobajka.bukowka.com Trekking w wersji mini - Szklarska Poręba, Karkonosze Przedszkolaki na górskim szlaku są specyficznymi turystami. Nie zrobi na nich wrażenia wysokość nad poziomem morza (nawet jeśli patrzą w przepaść kilkusetmetrową), ale kamień o wyjątkowym kształcie – już tak. Zachwycać się będą strumieniami, historiami i znajomościami zawartymi na szlaku. Idealnym miejscem na dziecięcy górski debiut turystyczny są Karkonosze, a wymarzoną bazą wypadową – agroturystyczna Dolina Szczęścia położona około 800 m od centrum Szklarskiej Poręby. Tu maluchy nikomu nie będą przeszkadzały tupaniem, bieganiem czy pokrzykiwaniem na brata. W całorocznych domkach są w pełni wyposażona kuchnia, łazienka, salon z telewizorem, mała sypialnia i dostęp do Internetu. Po drugiej stronie ulicy znajduje się smażalnia ryb z miejscowej hodowli oraz plac zabaw. Zimą kilkadziesiąt metrów stąd działa szkółka narciarska z wypożyczalnią sprzętu. Latem warto wybrać się na wyprawę do Wodospadu Kamieńczyka. Przy kasie każdy dostaje kask a la Bob Budowniczy i schodzi do wodospadu po ażurowej metalowej konstrukcji przytwierdzonej do skalnego urwiska. Pod nogami widać kipiel, a huk spadającej wody zagłusza rozmowę. Dzieci będą zachwycone. — Joanna Zawadzka Dolina Szczęścia, Szklarska Poręba, ul. 11 listopada 12 a, tel. 75 717 36 21, 601 610 886, dolina@karkonosze.pl, www.dolinaszczescia.karkonosze.pl Konno w las - Regietów, Beskid Niski Beskid Niski na przedpolu Bieszczad to kraina ciągle jeszcze nie odkryta przez masową turystykę. Tutejsze pagóry są rzeczywiście niewysokie, o łagodnych zboczach, idealne do rodzinnych przejażdżek na końskim grzbiecie i do hipoterapii. W stadninie „Gładyszów”, do pracy z dziećmi wykorzystuje się wyjątkowo łagodne i cierpliwe konie huculskie, które od pierwszej chwili wzbudzają pozytywne emocje. Kontakt z tym zwierzęciem uczy dzieci i dorosłych wrażliwości, opiekuńczości i stanowczości. Trasy przejażdżek mogą prowadzić śladami Łemków, Pogórzan i Bojków, którzy od stuleci zasiedlali te rejony. Pozostały po nich świątynie – katolickie, prawosławne i grekokatolickie, liczne przydrożne krzyże, bajkowe kapliczki i zapomniane cmentarze. Znaleźć też można tu ślady bitwy pod Gorlicami, największej walki frontu wschodniego podczas I wojny światowej. Gdy uda się przekonać dzieci do zachowania w lesie spokoju, w nagrodę będą miały bliskie spotkania z jeleniami i sarnami, a nad głowami białe i czarne bociany, sowy i inne ptaki drapieżne. Niedaleko stadniny jest też dopiero co otwarta jaskinia solna „Regietów”. Miłośnicy jazdy rowerowej mogą wybrać się na ambitne szlaki górskie. 10– -11 czerwca stadnina po raz kolejny organizuje „Dzień dziecka pośród koni”. Będą przejazdy konne, tory przeszkód, atrakcje jeździeckie i festyn oraz jazda quadami i samochodami terenowymi. — Marek Tomalik Stadnina koni huculskich „Gładyszów”, Regietów 28, 38-315 Uście Gorlickie, tel. 18 351 00 18. Rajdy konne (5–10 osób) 120 zł za dzień, jazda konna w terenie – 26 zł za godz. Noclegi od 30 zł za osobę, śniadanie 10 zł, obiadokolacja 25 zł. www.hucul.pl Odwyk od telewizora - Karnice, Mazowsze Święty spokój z dala od miejskiego zgiełku. Do maleńkiego Uroczyska Kępa, które jest częścią Bolimowskiego Parku Krajobrazowego, od głównej drogi jedzie się 2 km po wertepach. Choć wydaje się, że to koniec świata, Uroczysko leży zaledwie 30 km od podwarszawskiego Okęcia... Właściciele gospodarstwa zarzekają się, że pod ich dachem goście nie zobaczą telewizora – uzależnionych od migającego pudła zapraszają na odwyk. W 60-letnim domu wakacyjną atmosferę tworzą meble przywiezione przez właścicieli z dalekich wypraw. Może nie ma tu łazienki w każdym z czterech pokoi gościnnych (jest tylko jedna, wspólna), ale za to atrakcją, szczególnie dla dbających o przyrodę nastolatków, jest stojący na podwórku prysznic ogrzewany ciepłem słonecznym. Gospodarze z otwartymi rękami przyjmują gości z małymi dziećmi, ciesząc się, że ich dwuletnia córeczka będzie miała towarzystwo do zabawy. W obejściu są konie, kozy i gęsi, można zamówić chleb pieczony w tradycyjnym piecu. Dom otaczają stare jabłonie, śliwy i orzechy dające przyjemny cień. W sadzie można rozbić namiot. Jeśli ktoś chciałby wreszcie po raz pierwszy spędzić noc na sianie, gospodarze polecają stryszek nad stajnią. Nieopodal, w Mszczonowie, co poniedziałek odbywa się tradycyjny jarmark. Gdy goście zatęsknią za cywilizacją, mogą wybrać się do Skierniewic, Łowicza czy Grójca. — Paulina Szczucińska Uroczysko Kępa, Karnice 46, Puszcza Mariańska, tel. 468 319 650. www.uroczysko.wikidot.com Dziecko w hotelu Wygodnie, ale kosztownie Przyjazne wakacje - Choć zdaniem wielu udany wyjazd na urlop z dzieckiem jest jak jednorożec (równie mityczny, wszyscy o tym piszą – nikt tego nie przeżył), to są miejsca, gdzie można wspaniale rodzinnie odpocząć. Wiele zagranicznych hoteli reklamuje się jako przyjazne dzieciom – mają basen, plac zabaw i zapewniają zorganizowany czas dla dzieci. Diabeł tkwi w szczegółach - Zanim wykupisz wyjazd, wypytaj o szczegóły. Jak daleko jest do plaży? Jak wygląda plac zabaw (bywa, że jest to tylko opona i zardzewiała karuzela!)? Jaka jest możliwość karmienia dziecka poza ustalonymi posiłkami? Jak wygląda brodzik (gdy ma więcej niż 50 cm głębokości, będzie problem z kąpaniem niemowlęcia)? Czy (w przypadku oferty all inclusive) na plaży jest bar dla gości hotelu? Bogata oferta Z biurem podróży TUI - Pobyt i przelot dzieci poniżej dwóch lat jest bezpłatny, jednak maluchy w samolocie muszą siedzieć na kolanach rodzica. Poza ubezpieczeniem nie mają zapewnionych osobnych świadczeń. Dla starszych dzieci (do 12, a czasem 15 lat) są zniżki (do 25–30 proc.) lub tzw. stała cena za wyjazd (wówczas rabat sięga nawet powyżej 50 proc.). Warunek: muszą jechać z dwoma pełnopłatnymi uczestnikami wycieczki. W cenie zawarte są świadczenia przysługujące w przypadku pełnej opłaty. W zależności od hotelu i pokoju po cenie ulgowej można zabrać najwyżej dwoje dzieci. Zwykle zapewniona jest opieka nad dziećmi. www.tui.pl Scan Holiday - Biuro podróży kieruje swą ofertę wyłącznie do rodzin z dziećmi. Dla dzieci są stałe ceny wyjazdów (od 1150 zł), pokoje rodzinne (w opcji dwa plus jeden lub dwa plus dwa) oraz place zabaw. W ośrodkach są kluby FanScan, specjalne wydzielone miejsca, w których najmłodszymi zajmują się przeszkoleni polscy animatorzy. www.scanholiday.pl Club Med - Do ośrodków można przyjechać już z trzymiesięcznym niemowlakiem. Podczas wypoczynku zapewniona jest opieka animatorów, wiele atrakcji dla dzieci i dorosłych oraz dobra lokalizacja w hotelach na całym świecie. www.clubmed.pl Kinderhotel - Austriacka, mało znana w Polsce sieć, specjalizująca się w organizowaniu urlopów rodzinnych. Nauka jazdy na nartach, szkoła czarodziejów, majsterkowanie w warsztacie lub plac zabaw w basenie – wszystko, co przygotowano dla najmłodszych gości, godne jest polecenia. www.kinderhotels.com
Bądź dla siebie dobry! Przyzwyczaiłeś się, że prezenty robi się tylko komuś? Przecież można obdarowywać także samego siebie. I jest to o tyle łatwiejsze, że wiesz lepiej niż inni, co najbardziej cię ucieszy. Czy może być coś lepszego od podróżowania i poznawania świata? Przeczytaj, o czym marzą znane osoby, i zapoznaj się z naszymi pomysłami. Co wolisz – wyprawy z adrenaliną, wyciszające, a może muzyczne?
Dla miłośników przestworzy Szybowce Na Weremień w Bieszczadach przyjechaliśmy, by polatać na paralotniach, jednak wiatr nam nie sprzyjał. Wtedy na startowisku stanął szybowiec do lotów turystycznych. Szybka decyzja: chcę sprawdzić, jak to jest! Zajęłam przednie miejsce, pilot za mną. Asystenci zamocowali linę holowniczą. Po chwili lina napięła się i samolot ciągnął nas, najpierw po ziemi, a potem nagle się zorientowałam, że już jesteśmy w powietrzu. Wtedy dopiero szarpnęło – przyspieszenie było naprawdę niezłe! Gdy lina została odczepiona, dziób szybowca przechylił się do przodu (co mnie przestraszyło), a po chwili wyrównał poziom. Przemierzaliśmy przestworza, szybko i – co najważniejsze – cicho. Słychać było tylko świst wiatru nad głową i po bokach. Pilot zapytał, czy jestem przygotowana na wrażenia. „Oczywiście!”. I wtedy się zaczęło... Ostre zakręty, lot bokiem, wylot w górę i swobodne opadanie „brzuchem” do góry. Przeciążenia były tak duże, że nie miałam siły unieść dłoni z aparatem. Śmiałam się i krzyczałam jednocześnie. Kiedy prędkość zmalała i zaczęliśmy zniżać lot ku bazie, okazało się, że to nie koniec! Pilot w ostatniej chwili podniósł maszynę na znaczną wysokość, tuż przed grupką gapiów, która skuliła się z obawy przed kraksą. Wychodziłam z szybowca na miękkich nogach (od przeciążeń i wrażeń). Było wspaniale! Chciałam więcej, niestety lot trwał tylko dziesięć minut. W tym roku zabrałam mojego narzeczonego na Weremień i namówiłam na oderwanie się od ziemi. Spodobało mu się. Monika Dyba, dziennikarka, fotograf Dostępne w większości aeroklubów. Cena od ok. 100 zł, zależy od czasu trwania lotu (od 10 minut do kilku godzin). Raz, dwa, trzy… Skoczyłam na bungee trzy razy. Zawsze zaczynało się tak samo: instruktor spinał nogi uprzężą, potem „winda” wjeżdżała w korony drzew. Na górze patrzyłam przed siebie, by nie widzieć tego, co znajdowało się pode mną. Raz, dwa... gdy dochodziło do trzech – skakałam. Najwspanialsze było uczucie „znikania” żołądka. Wtedy wydobywałam z siebie przeciągłe: „aaaaaa”. Po kilku sekundach następowało szarpnięcie i pojawiała się wielka radość z udanego skoku. Było to połączenie ulgi, satysfakcji i świadomości, że się „to” zrobiło. Choć później nogi miałam jak z waty, uśmiech długo nie schodził mi z twarzy. Joanna Stachowiak, dziennikarka Travelera Skok z 220 m (zapora w Ticino w Szwajcarii) – 170 euro/os. Skok z 90 m (Warszawa, Zakopane) – 120 zł/os. www.jumping.pl Dla wielbicieli białego szaleństwa Heliski Śmigłowiec zawisa kilka metrów nad ośnieżoną górą i na nietknięty puch wyskakuje z niego narciarz. Czy ta przygoda rodem z filmu z Jamesem Bondem może się stać udziałem również zwykłych śmiertelników? Tak, chociaż wersję ze skokiem z helikoptera zarezerwowano tylko dla narciarskiej elity. Ci trochę mniej wybitni (choć bardzo dobrze radzący sobie we freeride, czyli jeździe po nieprzygotowanych trasach) po prostu wychodzą ze śmigłowca na szczycie góry, żeby ruszyć po puchu w dół. Adrenalina buzuje. Zjazd bez szlaku bywa niebezpieczny, szczególnie gdy nie zna się terenu (a zbocze nieoczekiwanie urywa się w przepaść). Dlatego często szusuje się za przewodnikiem, który wskazuje trasę. Uczestników helikopter może wynieść na stok kilka razy w ciągu dnia, długość trasy zależy od przygotowania fizycznego narciarzy i od pogody. Niestety, zła aura często krzyżuje plany – nie lata się, gdy chmury mają niski pułap, jest zła widoczność i wysoki poziom zagrożenia lawinowego. Heliski rekordy popularności bije na Alasce. Tam zamówienia na loty trzeba składać z trzy–czteromiesięcznym wyprzedzeniem. W niektórych miejscach helikoptery jeden za drugim dostarczają narciarzy na stok. W Europie lata się we Włoszech, w Austrii, Szwajcarii i na Ukrainie. Grzegorz Dendys, instruktor narciarstwa Chamonix, jeden wylot, trzy osoby z przewodnikiem: 1300 zł. Większe grupy taniej. Bojery Coś dla miłośników jachtów, łyżew i dużych prędkości. Kadłub z trzema płozami i żaglem rozpędza się na lodzie do 150 km/godz. Na szczęście od kilku lat nie trzeba już mieć patentu żeglarza albo sternika lodowego, żeby śmigać na bojerach. Wystarczy odpowiedniej grubości lód (minimum 12 cm) i krótki kurs, by opanować lodowy pojazd. Przydają się doświadczenia jachtowe, bo bojerem steruje się podobnie. Najbardziej popularnymi miejscami do ślizgania się są Śniardwy i ogólnie Pojezierze Mazurskie, m.in. jeziora Niegocin i Święcajty. Na Warmii bojery pojawiają się na Jeziorze Drwęckim, dobre warunki panują też na Zatoce Puckiej i Zalewie Wiślanym. Na lodzie można także szaleć na konstrukcjach prostszych niż bojery, takich jak Iceflyer (z żaglem windsurfingowym) i Iceboard (lodowa deska windsurfingowa). Barbara Żukowska, redaktor Travelera Wypożyczenie bojera 1-osobowego – od 150 zł/dzień Instruktor – od 150 zł/dzień www.bojery.mazury.info.pl Psie zaprzęgi Chcesz zimą poczuć się jak bohater powieści Biały Kieł Jacka Londona, który przedziera się przez śniegi Alaski? Sposób na to jest prosty: należy poczekać, aż na dworze zrobi się biało, ciepło się ubrać i zapisać na jazdę psim zaprzęgiem. Nawet gdy śniegu nie ma, nie trzeba się zniechęcać. Wystarczy wynająć wózek na kółkach. Zaprzęga się do niego głównie husky i malamuty, rasy wytrzymałe na duży wysiłek i od pokoleń przystosowywane do pokonywania dużych odległości. Lekcja powożenia, komend, postępowania z psami i – w drogę! A gdy już ktoś tej przygody zasmakuje, może ona stać się sposobem na życie. Właściciele zaprzęgów mówią, że najlepiej jeździ się z psami, które samemu się wychowało i wyszkoliło. Podstawowa zasada, na którą należy zwracać uwagę podczas jazdy: dbać o to, żeby psy również miały z niej przyjemność. Paulina Szczucińska, redaktor Travelera 300–350 zł za godz. www.mutton.sk www.czystafrajda.pl Lekcja na nartach Do hotelu Jäger u stóp lodowca Tux w małej tyrolskiej wiosce Voderlanersbach w Austrii, zaprasza biuro turystyczne TUI. Bliskie sąsiedztwo wyciągów narciarskich zachęca do korzystania ze świetnie przygotowanych stoków. Początkujący narciarze mogą wykupić lekcje u mówiącego po polsku instruktora. Cena z wyżywieniem za dobę: 70 euro za osobę, instruktor: 40–50 euro. Dla miłośników zwierząt Jazda wierzchem Na rajd konny, wyprawę podczas której każdy nocleg jest w innym miejscu, najlepiej wybrać się w góry, gdzie pokonuje się rzeki i różnice wysokości. Rajd zwykle trwa pięć– –sześć dni, ale zdarzają się też dłuższe – na przebycie szlaku transbeskidzkiego z Brennej do Wołosatego potrzeba aż dwóch tygodni. Konnych tras nie mierzy się w kilometrach, ale godzinach. Kilkuosobowa grupa każdego dnia spędza więc średnio sześć, a czasem nawet 10 godzin w siodle. Mogą uczestniczyć w nim osoby, które potrafią jeździć w terenie i nie kosztuje ich to wiele wysiłku (początkujący jeździec nie usiedzi tylu godzin w siodle). Wszyscy muszą się poruszać we wcześniej ustalonym porządku, a każda zmiana tempa odbywa się na komendę. Kolumnę otwiera instruktor, którego nie wolno wyprzedzać. Na ogół rumaki idą stępa, a kłus i galop zdarzają się zaledwie kilka razy podczas całego rajdu. Rajdy to relaks i świetna zabawa. Kiedyś zdarzyło mi się wpaść do obozu harcerzy, którzy całą grupę poczęstowali herbatą. Monika Nowicka, instruktorka jazdy konnej Jeden dzień na rajdzie: ok. 150 zł od osoby www.stajniarumak.webpark.pl Nurkowanie z rekinami Brakuje ci adrenaliny? Podziwianie pływających wśród koralowców kolorowych rybek to za mało? Stań oko w oko z rekinem. Jest wiele miejsc na świecie, gdzie spotkanie z tym drapieżnikiem jest gwarantowane w czasie każdego nurkowania: kanały łączące największe atole Polinezji Francuskiej (Fakarava czy Rangiroa) lub słynny Blue Corner na mikronezyjskim Palau. Tam towarzyszyć ci będą ciekawskie rekiny przyzwyczajone do turystów licznie odwiedzających rafy. Za dnia pływają leniwie, patrolując miejsca, w których nocą prowadzą polowania z nagonką. Ale szansa, żeby w czasie zwykłych nurkowań zaobserwować drapieżniki na łowach, jest niestety niewielka. Bezpiecznie obejrzeć je podczas żerowania można, wybierając się z dobrym centrum nurkowym na karmienie. Atrakcje te są organizowane wyłącznie w miejscach oddalonych od zwykłych nurkowisk. Uczestnicy zasiadają niczym w amfiteatrze wzdłuż pionowej ściany rafy i obserwują, jak z błękitnej toni wyłaniają się rekiny, aby błyskawicznie pochłonąć ryby dostarczane im przez ludzi. Najbardziej ekscytującym spektaklem, w jakim uczestniczyłem, było karmienie na atolu Yap na Mikronezji. Zamrożone w lodzie ryby ściągnięto linami na dno w sam środek czekającej grupy nurków. Rekiny zbliżały się z każdej strony. Niemal ocierały się o ludzi, podpływały do przynęty i silnymi szczekami wygryzały z bryły lodu kawałki ryb. Nurkowie zabezpieczający bacznie obserwowali sytuację i gdy drapieżniki zaczęły się zachowywać agresywnie, przerwali zabawę. Jak dotąd nie zdarzył się tu żaden groźny wypadek. Jeremiusz Dutkiewicz, nurek, fotograf Australia, Osprey Reef: 4 dni, safari na łodzi mieszkalnej: od 1570 USD Mikronezja, jedno nurkowanie: 130 USD. www.mantaray.com www.mikeball.com Fokarium w południe Położoną przy helskiej plaży placówkę Stacji Morskiej Uniwersytetu Gdańskiego można odwiedzać przez cały rok. Najwięcej dzieje się tam w porach karmienia fok (o godzinie 11.00 i 14.00) – wtedy można podziwiać inteligencję i sprawność tych zwierząt. Skaczą, przynoszą przedmioty, rozpoznają symbole. Nie są to jednak żadne cyrkowe sztuczki. Wszystko, czego foki się uczą od swoich opiekunów, jak umiejętność wykonywania poleceń, przydaje się przy przenosinach do innego zbiornika oraz podczas badań (naukowcy m.in. obserwują zachowanie fok, sprawdzają, czym się żywią te ssaki, jakie mają trasy wędrówek). Za prawidłowe wykonanie ćwiczenia dostają w nagrodę śledzia. Najlepiej na wycieczkę do fokarium wybrać się w innym terminie niż lipiec–sierpień. W wakacje do stacji przychodzą tłumy, a poza sezonem często udaje się porozmawiać z opiekunami zwierząt i uzyskać bardziej wyczerpujące informacje o ich zwyczajach. Dzięki wysiłkom zoologów fok jest w Bałtyku coraz więcej. Część dochodów ze sprzedaży biletów przeznaczono na ich ratowanie. Małgorzata Załoga, redaktor National Geographic Za wstęp do fokarium zapłacimy 2 zł, zwiedzanie muzeum 2 zł. www.fokarium.pl Dla szukających wyciszenia Zobacz żubra Spotkanie króla polskich lasów na wolności, w jego naturalnym środowisku, dostarcza niezwykłych emocji. Z żubrów słynie Puszcza Białowieska i nie bez powodu – żyje w niej na wolności ponad 750 osobników, zaś w polskiej części – ok. 430. Zimową porą szansa na ich zobaczenie rośnie, bo żubry, zebrane w duże stada, wychodzą na leśne polany i łąki w poszukiwaniu siana. Nierzadko dobierają się do chłopskich stogów, dlatego w puszczy utworzono specjalne miejsca zimowego dokarmiania, udostępnione turystom (ostoje żubrów: Kosy Most, Czoło, Babia Góra). Nie znaczy to, że za pierwszym wyjściem do lasu uda ci się zobaczyć żubry. W ciągu kilkunastu lat zdarzyło mi się to sześciokrotnie – zawsze następowało w najmniej spodziewanym momencie. Jeżeli szczęście ci nie dopisze, pojedź do Rezerwatu Pokazowego Żubrów przy Ośrodku Hodowli Żubrów niedaleko Białowieży, gdzie przebywa stado tych zwierząt. Barbara Żukowska Jeżeli ci się poszczęści, to tylko tyle, co dojazd do puszczy. Bilety do rezerwatu: normalny 6 zł, ulgowy 3 zł. Otwarte: poza sezonem od wtorku do niedzieli w godz. 8.00–16.00, w sezonie (od 15 kwietnia) codziennie 9.00–17.00. www.bpn.com.pl Klasztorna zaduma Zamykając się na kilka dni w klasztorze, można się wyciszyć i zastanowić nad swoim życiem. Bez telewizora, radia, telefonu i internetu, bez bliskich. Kameduli goszczą wyłącznie mężczyzn. Kobiety mogą odwiedzić klasztor tylko w 12 wybranych dni w roku. Pokoje są ascetyczne – z drewnianym łóżkiem, stolikiem i krzesłem. Pobudka jest o 3.45, modlitwy w samotnych celach trwają do 7.00, potem czas na jutrznię z mnichami (nie jest obowiązkowa). Następ- nie śniadanie i praca fizyczna, m.in. w ogrodzie. O godz. 12.00 Anioł Pański i obiad. Modlitwy w kościele, z przerwami, trwają do kolacji o 17.00. Zakonnicy nie spożywają pokarmów mięsnych, ale od przybyszów nikt tego nie wymaga. Wieczory służą kontemplacji, można z mnichem porozmawiać o problemie, z którym przybywamy. Panowie goszczeni są w klasztorach na krakowskich Bielanach i w Bieniszewie (Kazimierz Biskupi). Mogą też szukać wyciszenia u karmelitów bosych (Dom Rekolekcyjny w klasztorze w Gorzędzieju koło Tczewa). Odosobnienie dla kobiet dostępne jest u Mniszek Bosych Zakonu Najświętszej Maryi Panny z Góry Karmel (klasztor pw. Miłości Miłosiernej w Szczecinie). Franciszkanin o. Janusz Jędryszek prowadzi pustelnię na Świętej Górze Polanowskiej p.w. Matki Bożej Bramy Nieba (koło Polanowa w Koszalińskiem). Przed wizytą kontemplacyjną warto porozmawiać z przełożonym klasztoru i omówić cel pobytu. Marek Tomalik, podróżnik, dziennikarz Klasztor Kamedułów: cena za dobę 50 zł (Kraków), 100 zł (w Bieniszewie). Gdy stawki nie są ustalone, zakonnicy przyjmują „co łaska”. www.kameduli.pl Nie święci garnki lepią Szukasz chwili wytchnienia, w której zrobisz coś pożytecznego? Ulep sobie kubek podczas warsztatów ceramicznych. Nie szkodzi, że będzie krzywy i nierówno pomalowany szkliwami. Ważne, że oryginalny. Do twórczej zabawy zaprosić można osobę, dla której szuka się prezentu – sama sobie go zrobi, a to gwarancja sukcesu. Stworzone w pocie czoła naczynie można odebrać dopiero po dwóch tygodniach – glina musi wyschnąć, zanim zostanie wypalona w piecu. Paulina Szczucińska Od 50 zł od osoby. Z właścicielami pracowni ceramicznych należy umawiać się indywidualnie, nie wszyscy mają w ofercie zajęcia dla 1–2 osób. www.kapkazy.art.pl www.doskonalenie.net Medytacja w Indiach Od lat marzyłam o Indiach. Wybrałam się do Bangalore na kurs medytacji techniką Sudarshan Kryją i obchody Navaratri, jednego z najważniejszych świąt hinduskich. Kurs trwał pięć dni, wzięło w nim udział ponad tysiąc osób z całego świata. Potem zaczęły się obchody Navaratri. W wielkiej hali siedziało prawie 3 tys. osób. Ludzie Zachodu byli tam w mniejszości – skupieni w jednej części budynku. Doskonaliliśmy techniki oddychania i ćwiczenia rozluźniające. Podziałały na mnie relaksująco. Ze zdziwieniem obserwowałam, jak twarze innych zestresowanych Europejczyków stają się pogodne i spokojne. Można też było skorzystać z odprężających masaży ajurwedyjskich. Zanim ktoś zdecyduje się kurs w Indiach, najpierw powinien poznać technikę takiej medytacji na zajęciach w Polsce. Wanda Kruszyńska Kurs medytacji dla zaawansowanych i udział w obchodach Navaratri: 1450 zł. www.artoflivingbangalore.org Prezent muzyczny Muzeum rock and rolla w Cleveland W Ameryce historię muzyki dzieli się na dwa okresy: przed Elvisem i po nim. Kiedy w latach 50. XX w. małolatów ogarnął szał nowych dźwięków, wszystkie drogi wschodzących muzyków zaczęły prowadzić do... Cleveland. A stało się tak za sprawą Alana Freeda – miejscowego didżeja, który jako pierwszy przyczepił nowemu gatunkowi muzyki łatkę „rock and rolla”. Freed oprócz swojej słynnej na cały kraj audycji radiowej, organizował w Cleveland koncerty promujące „czarne” i „białe” granie. O nim, o innych ojcach rocka oraz nurtach muzycznych, które stworzyły rockowe brzmienie, można się dowiedzieć w Rock and Roll Hall of Fame, gdzie zaprezentowano zarówno historię gitary elektrycznej, radia, magazynu Rolling Stone, jak i rozliczne pamiątki po gigantach szeroko pojętej muzyki rockowej. Wśród eksponatów znalazły się m.in.: samochód Presleya, dwugryfowa gitara Jimmy’ego Hendriksa, paszport i zielona karta Johna Lennona, kostiumy sceniczne Michaela Jacksona, harley Bruce’a Springsteena, a nawet metalowy stanik Jennifer Lopez. Muzeum nie jest jednak przypadkową zbieraniną memorabiliów w stylu Hard Rock Cafe. To ciekawie przedstawiona historia rock and rolla za pomocą świetnej muzyki, doskonale zmontowanych filmów dokumentalnych, niebanalnych gadżetów i nowoczesnej architektury Ieoha Minga Pei – tego, który zaprojektował piramidę w Luwrze. Marta Madigan, tłumaczka i dziennikarka Wstęp: 22 USD. Czynne codziennie w godz. 10.00–17.00 (w środy do 21.00). Adres: 1100 Rock and Roll Blvd., Cleveland w stanie Ohio, USA. www.rockhall.com British Music Experience Anglikom zazdroszczę piłki nożnej, muzyki i sposobu, w jaki przedstawiają swoje dokonania. British Music Experience w Londynie to prawdziwa muzyczna podróż w czasie – od końca II wojny światowej do czasów obecnych. To nie tylko przeszklone gabloty z gitarami, strojami czy płytami muzyków – fani znajdą je przecież nawet w restauracjach. W kilkunastu salach zaprezentowano wy- darzenia istotne dla rozwoju nie tylko brytyjskiej muzyki rozrywkowej – jak choćby wypowiedzi Johna Lennona, jakich nie wyszperamy w Internecie. Przypomina to wielką encyklopedię, której karty przewracają się za dotknięciem kolejnych dżojstików. Nawet bilet w tym w pełni interaktywnym muzeum jest „inteligentny”. Wbudowany chip pozwala „notować” interesujące miejsca, a po powrocie do domu i zalogowaniu się na stronę BME – odświeżyć informacje z wystawy. Ale najpiękniejsze jest to, że podczas zwiedzania można spróbować swoich sił w śpiewaniu czy nauczyć się gry na perkusji albo gitarze. Studio Dance the Decades (Przetańczyć Dekady) to coś dla miłośników Tańca z Gwiazdami – z tą różnicą, że każdy gość jest gwiazdą. Po krótkiej lekcji z wirtualną instruktorką powtarzamy jej ruchy. Do wyboru są utwory od The Twist do Kaczuszek. Kilka minut później oglą- damy siebie na ekranie. Niektórzy wręcz pokładają się ze śmiechu na swój widok i aż szkoda, że nie nagrywa tego inna kamera. Swój taniec możemy oczywiście obejrzeć na stronie BME i przesłać link znajomym. Zabawa murowana, o ile wystarczy nam odwagi. Mietek „The Twister” Pawłowicz, podróżnik, dziennikarz Bilety: normalny 15 funtów, ulgowy (m.in. dzieci i studenci) 12 funtów. Czynne w godz. 10.00–20.00 (ostatni goście są wpuszczani o 18.30). www.britishmusicexperience.com Szalone rytmy Bas, ton, slap. Choć to tylko trzy dźwięki, pozwalają zagrać na bębnie djembe pełne radosnej energii afrykańskie utwory. Wybijania podstawowych rytmów w skórze kozy lub gazeli naciągniętej na wydrążonym czerwonym drewnie da się nauczyć w dwie godziny, ale na doskonaleniu techniki można spędzić całe życie. Djembe, narodowy instrument ludu Malinke, zamieszkującego głównie Mali, Gwineę i Wybrzeże Kości Słoniowej, pozwala im uwalniać emocje, pomaga organizować plan dnia, jest niezbędnym narzędziem obrzędów religijnych. Warsztaty gry na djembe to dobry prezent dla miłośników gorących rytmów i perkusji. Paulina Szczucińska 70 zł od osoby. Gra na djembe najlepiej brzmi w większym zespole, więc warto poczekać, aż zbierze się kilkuosobowa grupa chętnych. www.citybumbum.pl Dla spragnionych relaksu Nocleg w głębinach W pobliżu Fidżi, 12 m pod powierz-chnią Oceanu Spokojnego, powstaje pięciogwiazdkowy hotel. Będzie się składał z 24 standardowych apartamentów o powierzchni 51 m2 i jednego luksusowego – tzw. Nautilus Suite. Ten ostatni ma być niemal dwukrotnie większy (90 m2), a jego wyposażenie będzie nawiązywało do powieści Juliusza Verne’a 20 tysięcy mil podmorskiej żeglugi. W projekcie niemal trzy czwarte zewnętrznej powierzchni każdego modułu mieszkalnego stanowią akrylowe szyby grubości 10 cm. Będzie przez nie można podziwiać indywidualny dla każdego apartamentu koralowy ogród. W hotelu powstanie również m.in. biblioteka i kaplica (z myślą o ślubach). 16-osobowa łódź podwodna zabierze gości na wycieczki na pobliskie rafy koralowe. Na początku 2010 r. grupa podróżników i entuzjastów podwodnego świata spędzi w resorcie tydzień – dwie noce w podwodnych apartamentach i cztery w bungalowach tuż przy plaży. Barbara Żukowska 15 tys. USD/tydzień od osoby (w tym dwie noce w podwodnym apartamencie). www.poseidonresorts.com Bali – spokojna przystań Tam jest jak w raju. Już sama nazwa zachęca do odwiedzin spa. Shambhala w sanskrycie oznacza po prostu spokój. Jednak ten luksusowy ośrodek na wyspie Bali oprócz spokoju oferuje liczne zabiegi pielęgnacyjne, upiększające i relaksujące, m.in.: masaże, hydroterapię i ajurwedę. Program wellness dla każdego gościa jest układany indywidualnie, w zależności od potrzeb i zaleceń specjalistów. Dzień zaczyna się od zestawu ćwiczeń jogi zwanych powitaniem słońca. Na rozgrzewkę można też wybrać się na spacer – dopiero potem odbywają się zajęcia i zabiegi, które mają pobudzić witalność i poprawić samopoczucie. Spośród dużego wyboru masaży najbardziej lubię tajski z olejkami eterycznymi (uwielbiam zapach olejku z drzewa sandałowego). Co ważne, samemu się decyduje, jak mocny ma być zabieg. Bardzo przyjemny jest też indyjski masaż głowy, szyi i ramion z delikatnym masażem twarzy, który redukuje napięcie w zestresowanym ciele. Po takich atrakcjach należy odpocząć przy basenie, by zebrać siły na naukę technik medytacji i oddychania pod okiem przewodnika duchowego. Jeśli ktoś czuje potrzebę, może umówić się na konsultację z psychologiem. W spa podaje się ekologiczne posiłki, skomponowane z potraw mających oczyszczać organizm z toksyn. Serwuje się tu owoce, kiełki, ryby, zieloną herbatę. Ośrodek położony jest wśród bujnej zieleni. Jest też oferta dla gości, którym atrakcje pielęgnacyjne nie wystarczą, by naprawdę wypocząć. Organizatorzy przygotują im wycieczki na zakupy, na tradycyjne festiwale, zwiedzanie w Ubud świątyń i galerii artystów z całego świata. Można też wybrać się na trekking z przewodnikiem przez najdziksze tereny Bali. Joanna Smuła, szefowa projektów specjalnych NG Como Shambala, Bali zabiegi: masaż tajski 90 min 120 USD, masaż indyjski głowy 60 min 80 USD. Najtańszy nocleg – ok. 300 USD. www.cse.como.bz Tropical Islands Niedaleko Berlina znajduje się kompleks basenów, saun, plaż, zjeżdżalni i innych atrakcji, rozlokowany na powierzchni odpowiadającej ośmiu boiskom piłkarskim i przykryty gigantyczną szklaną kopułą. Reklamuje się jako największy tropikalny świat rozrywki w Europie. Odwiedziłam to miejsce raz, ale wiem, że tam wrócę (do Berlina jest stosunkowo blisko, przynajmniej z centralnej Polski). Pierwsze, co się czuje po wejściu, to wilgoć w powietrzu, niczym w tropikach, ale to wrażenie szybko mija. Rosną tam palmy i inne egzotyczne rośliny, woda w „morzu” ma temperaturę do 31°C, na plażach stoją leżaki, zawsze jest lato. W cenę biletu są wliczone dodatkowe atrakcje – pokazy artystyczne w „Wiosce Tropikalnej” i na wyspach „Morza Południowego”. Małgosia Pawłowska-Babut, szefowa działu reklamy NG Dorośli płacą 25 euro, dzieci w wieku 4–14 lat – 19,50 euro. Otwarte bez przerwy. www.tropical-islands.de
Nieznajomy przybył, kiedy pora sucha zaczęła utwardzać ścieżki w deszczowej puszczy, pozwalając przejść armiom. W otoczeniu wojowników wszedł do Waki – miasta Majów. Minął świątynie i rynki, przemaszerował przez rozległe place. Mieszkańcy pewnie gapili się na nich z rozdziawionymi ustami, zdumieni nie tylko manifestacją siły, ale także ekstrawaganckimi pióropuszami przybyszów, ich oszczepami i zwierciadlanymi tarczami – paradnym strojem odległego imperialnego miasta. Inskrypcje podają, że zdarzyło się to 8 stycznia 378 r., a nieznajomy miał na imię Rodzi Się Ogień. Przybył do Waki (na terenie dzisiejszej Gwatemali) jako wysłannik wielkiego mocarstwa z wyżyn Meksyku. W następnych dziesięcioleciach jego imię miało się pojawiać na pomnikach na całym terytorium Majów. Poczynając od tego momentu, Majowie osiągnęli apogeum rozwoju trwające pięć wieków. Lud ten zawsze stanowił tajemnicę. Przed laty wspaniałości ich zrujnowanych miast i piękne, ale nierozszyfrowane pismo sprawiały, że wielu badaczy wyobrażało ich sobie jako łagodne społeczeństwo kapłanów i skrybów. Kiedy specjaliści nauczyli się wreszcie odczytywać hieroglify Majów, pojawił się mroczny obraz: walczące dynastie, dworskie rywalizacje i podpalane pałace.
Spis treści – sierpień 2007 Majowie. Według najnowszej tezy na szczyty trafili dzięki człowiekowi imieniem Rodzi Się Ogień, upadek jednak nie był zasługą jednej osoby. Najprościej mówiąc, wszystko poszło źle. Towarzystwo na wojnie. Ogromny zbiór zdjęć i precyzyjne mapy National Geographic okazały się cenne dla armii USA. Arctowski. Był członkiem wyprawy, która pierwsza przezimowała w Antarktyce. Dziś jego następcy pracują w stałej polskiej bazie. Stada. Mrówka lub pszczoła w pojedynkę nie grzeszą inteligencją, ale w gromadzie... Wyniki badań rojów i stad dają do myślenia. Życie na krawędzi. Białym misiom grozi wyginięcie, waleniom głód, a fokom brak miejsc wypoczynku. Wszystko przez zanik lodu. Wielkie roztopy. Od Grenlandii po Antarktydę Ziemia pozbywa się lodu szybciej, niż ktokolwiek sobie wyobrażał. Tylko dla prenumeratorów: Fantastyczne mrówki. Tego się Państwo prawdopodobnie nie spodziewali: mrówki się iskają, używają narzędzi i latają na lotni.
Aleksander Wielki większość swoich podbojów dokonał, dosiadając oddanego mu Bucefała. Opisany przez Pierre’a Corneille’a Cyd siał postrach pośród Maurów na grzbiecie sławnego Babieka. Piłsudski dosiadał przez lata swojej wiernej Kasztanki.
Konie od 6 000 lat służą nam nie tylko jako wygodny sposób przemieszczania się, do pracy i rekreacji. Są też wiernymi przyjaciółmi... Już pierwszy kontakt z koniem to niesamowite przeżycie. Niektórzy z nas czują przed nim respekt, a czasem nawet paniczny lęk. Inni zachowują się tak, jakby z koniem byli za pan brat od urodzenia. Tym przestraszonym, jeżeli trener wykaże sporo cierpliwości i podejdzie do nich z sercem, obawy szybko mijają. Pierwszy kłus czy galop, nawet jeżeli odbywa się na lonży, daje poczucie pewności i przekonanie, że najgorsze już za nami. Po pewnym czasie następuje ta najbardziej oczekiwana przez wszystkich chwila – skok przez pierwszą przeszkodę, nieważne, że bardzo niską. Kolejnym dużym przeżyciem jest pierwsza eskapada w terenie, a jeżeli dojdziemy do takich umiejętności, że będziemy po lesie lub łące galopować ze sporą szybkością, to wówczas stwierdzimy, że stare powiedzenie „Raj na świecie na końskim leży grzbiecie” okazuje się prawdziwe. Trudne początki Jak przygotować się do pierwszej jazdy? Przede wszystkim należy zadbać o odpowiedni strój. Najważniejszą rzeczą jest mieć dobrze dopasowany kask lub toczek, który jest niezbędny aby zapewnić nam bezpieczeństwo. Można również kupić kamizelkę zabezpieczającą kręgosłup. Te oba elementy stroju chronią nas podczas upadku. Komfort jazdy zapewnią nam wygodne bryczesy, dobrze dopasowane sztylpy (ochraniacze na łydki), oraz buty jeździeckie tzw. sztyblety. Sztylpy oraz sztyblety można zastąpić wysokimi butami jeździeckimi. Jednak dla osób, które zaczynają jeździecką przygodę, sztylpy i sztyblety w zupełności wystarczą. Oczywiście strój ten możemy kupić w sklepie jeździeckim, ale na początku lepiej po prostu wypożyczyć go w ośrodku, gdzie wybierzemy się na pierwszą lekcję. W tym wypadku profesjonalne bryczesy muszą nam zastąpić wygodne spodnie – byle jednak nie były to dżinsy, których szorstki, sztywny materiał może obetrzeć nam uda nawet do krwi! Jazda konna nie polega na tym, że siedzimy biernie na grzbiecie, a zwierzę przemieszcza się we wskazanym przez nas kierunku. To sport wymagający sporego wysiłku fizycznego, do którego trzeba się przygotować. Przede wszystkim należy wzmocnić mięśnie nóg, co pomoże nam lepiej utrzymać się w siodle. Warto zatem pojeździć na rowerze, na nartach, ale też potrenować przysiady. Istotne są też ćwiczenia rozciągające, które dobrze wpływają na rozluźnienie mięśni i stawów kończyn oraz kręgosłupa – doskonałe są tu joga i stretching. Ważne jest też od początku ustalenie przywództwa: to my musimy nad koniem dominować, a nie on nad nami. Inaczej ryzykujemy, że będzie ignorował nasze komendy, albo, jeszcze gorzej, zachowywał się zgodnie z własnym „widzimisię”, co może okazać się nawet niebezpieczne. Oczywiście koń starać się będzie zawsze zyskać nad nami przewagę, dlatego tak ważne jest zrozumienie mowy jego ciała. Koń potrafi nam przekazać swoim zachowaniem pewne stany emocjonalne. Jeżeli kładzie uszy ostrzega, że może nas zaatakować zębami, odwracanie się do jeźdźca zadem grozi kopnięciem tylnymi nogami. Gdy napina wszystkie mięśnie, podnosi ogon do góry, gwałtownie przy tym wydmuchując powietrze z płuc, możemy przypuszczać, że czegoś się bardzo przestraszył. Natomiast, kiedy wyciąga w naszym kierunku głowę i cichutko rży, to znaczy, że się cieszy ze spotkania. Poza wydawaniem poleceń z koniem trzeba rozmawiać – podczas jego czyszczenia i podczas jazdy. Karcić, gdy nie wykona naszego polecenia, ale i chwalić, gdy dobrze się spisuje. Bardzo pożądane jest nagradzanie zwierzęcia smakołykiem. Nałogi i narowy Koń jest przeważnie stworzeniem przyjaznym człowiekowi, lecz czasem z jego winy staje się zwierzęciem mającym liczne narowy. Bywają one niebezpieczne. Narowisty koń może gryźć, kopać przednimi lub tylnymi nogami, stawać dęba, a nawet próbować przycisnąć nas do ściany boksu, gdy na przykład chcemy go oczyścić. Z kolei na otwartej przestrzeni potrafi ponieść w szybkim galopie i nie reaguje na komendę stój. Czasem koń wręcz odmawia z nami wszelkiej współpracy. Okazuje się, że podobnie jak ludzie, konie też mają swoje nałogi. I choć nie stanowią one zagrożenia, utrudniają pracę ze zwierzęciem. Najpopularniejsza jest łykawość – czyli połykanie powietrza oraz tkanie – koń przez wiele godzin potrafi kiwać głową w lewo i prawo, przestępując przy tym z nogi na nogę. Niekiedy ten nałóg określa się jako chorobę sierocą. Wiele koni uparcie spaceruje po boksie w kółko. Najczęściej takie objawy mają te znudzone długotrwałą bezczynnością w stajni. Początki uprawiania każdego sportu, niezależnie od tego, czy zamierzamy go traktować rekreacyjnie, czy też wyczynowo lub nawet zawodowo, nie są łatwe. Gdy podchodzimy do jazdy konnej jako rozrywki, możemy odwiedzać stajnię od czasu do czasu. Marząc zaś o karierze wyczynowej, musimy regularnie uczestniczyć w treningach (obowiązkowo 5–6 razy w tygodniu). Jeżeli zamierzamy uprawiać jeździectwo dla własnej przyjemności, to nie musimy od razu kupować sobie konia, chociaż jazda na własnym wierzchowcu daje nam więcej przyjemności. Natomiast gdy chcemy uprawiać jeździectwo na serio i mieć dobre wyniki, to jego posiadanie jest pomocne. Daje większy komfort niż wtedy, kiedy na każdą jazdę dostajemy innego, często takiego konia, do którego nie czujemy sympatii, a czasem wręcz się go boimy. Ale własny wierzchowiec to też poważne obowiązki. Co miesiąc musimy wykładać poważne kwoty na tzw. pensjonat, czyli boks w stajni. W zależności od jej jakości i położenia trzeba na to przeznaczyć od 400 zł na prowincji do ponad 2 000 zł w mieście. Do tego dochodzą koszty usług kowalskich i okresowych szczepień, a czasem rehabilitacji. Kupując konia powinno się obejrzeć przynajmniej kilka, aby sprawdzić ich charakter. Jedną z metod jest próba podnoszenia po kolei wszystkich czterech nóg. Jeżeli koń ich nie podaje, lepiej go wykluczyć z dalszych rozważań. Natomiast, gdy jest już ujeżdżony, trzeba odbyć na nim przynajmniej jedną jazdę. Wstępne oględziny dobrze jest przeprowadzić w obecności fachowca. Gdy natomiast postanowiliśmy nabyć konkretnego wierzchowca, ostateczna decyzja powinna być podjęta po pozytywnej ocenie zdrowia konia wydanej przez lekarza weterynarii specjalizującego się w leczeniu tych zwierząt. Sztuka jazdy Jazda na lonży, czyli na linie, na której trener prowadzi konia podczas lekcji, służy nam w początkowej fazie nauki. Dzięki niej łatwiej nam poznać podstawowe zasady jeździectwa. Poza tym czujemy się bezpieczni, gdyż instruktor ma w ten sposób konia pod kontrolą, bo to on, a nie my prowadzi zwierzę. Jednak nawet wtedy gdy jeździmy już nieźle, trener zaprasza na jazdę na lonży, aby poprawić nasz dosiad lub technikę pokonywania przeszkód. Do jazdy w terenie jesteśmy gotowi wtedy, kiedy na ujeżdżalni potrafimy dobrze prowadzić konia w stępie, kłusie i galopie, a lekkie bryknięcie zwierzęcia nie powoduje, że lądujemy na piachu. Technika jazdy w terenie różni się nieco od tej na ujeżdżalni. W tym ostatnim miejscu kłusujemy i galopujemy w zależności od poleceń. Możemy w kłusie anglezować (unosić się w siodle i delikatnie potem siadać) lub nie, a w galopie poruszać się w pełnym siadzie lub półsiadzie. Natomiast w terenie kłus jest na ogół anglezowany, a galopujemy w półsiadzie. Istotne jest, w jaki sposób zachowujemy się podczas zjeżdżania ze stromych stoków. Zawsze, niezależnie od tego, czy następuje to w stępie, kłusie, czy galopie robimy to w półsiadzie. Tak samo postępujemy w czasie pokonywania wszelkich podjazdów. Na parkurze z przeszkodami poruszamy się w półsiadzie, używając stosunkowo krótkich strzemion. Aby w czasie skoków przez przeszkody jeździec nie miał kłopotu, z utrzymaniem równowagi, jego siodło powinno być wyposażone w solidne poduszki kolanowe. W czasie rajdów pokonujemy wiele kilometrów. Trasy najdłuższych dochodzą do 160 kilometrów, czyli trwają nawet kilkanaście godzin. Siodła muszą być więc tak zbudowane, by zapewnić komfort nie tylko uczestnikom, lecz także ich koniom. Mogłoby się wydawać, że poruszanie się w terenie nie wymaga dużych umiejętności, ale to nie jest prawda. Dobry jeździec rajdowy, oprócz znakomitej kondycji, lekkiego, elastycznego dosiadu, powinien umieć oceniać, na ile zmęczony jest jego wierzchowiec. Musi wiedzieć, kiedy może przyśpieszyć, zaś kiedy, mimo że zwycięstwo wymyka się z ręki, zwolnić. Jazda w stylu western nawiązuje do pracy kowbojów na dzikich preriach. Na ich wzór prowadzimy konia jedną ręką, gdyż druga jest potrzebna do posługiwania się lassem. Siodła są bardzo solidne – muszą bowiem utrzymać złapane na lasso bydło, które przywiązuje się do umieszczonego w przedniej części siodła uchwytu. Do jazdy w stylu western używamy bardzo długich strzemion. Natomiast niezwykle krótkich strzemion potrzebują jeźdźcy startujący w wyścigach konnych. Oglądając ich, ma się wrażenie, że kolana mają pod brodą. Siodła używane do wyścigów są natomiast maleńkie. Te najmniejsze nie ważą nawet kilograma (siodła do skoków czy ujeżdżenia mają 5–6 kg a do jazdy westernowej kilkanaście kg). Posiadając dobrze przygotowane konie i będąc pod opieką doświadczonego szkoleniowca, uczestnicząc przy tym regularnie w treningach, można wystartować w konkursach niższych klas już w drugim roku nauki. Dobrym sprawdzianem naszych postępów jest próba zdobywania odznak jeździeckich Polskiego Związku Jeździeckiego – brązowej, srebrnej i złotej. Uzyskanie brązowej odznaki wymaga opanowania podstawowych umiejętności jeździeckich, takich jak prawidłowe prowadzenie konia w stępie, kłusie i galopie, przeskoczenie kilku przeszkód wysokości do 70 cm, oraz wykazanie się podstawową wiedzą o koniu i jeździectwie. Jeżeli ktoś marzy o mistrzostwie, musi wiedzieć, że uzyskuje się go po wielu latach ciężkiej pracy. Ta jednak się opłaca, gdyż jeździectwo można uprawiać nawet w późnym wieku. Bardzo dobry jeździec, startujący w najtrudniejszych konkursach, może liczyć na sponsorów, którzy zapewnią mu konie wysokiej klasy oraz będą pokrywać koszty treningów i startów. Na razie jednak w Polsce grono sponsorów i zawodowców jest, niestety, niewielkie. Rajdy - wczasy W Polsce usługi jeździeckie proponuje kilkaset ośrodków. Dysponują one kilkunastoma tysiącami koni. Wiele z nich posiada miejsca noclegowe i oprócz jazd indywidualnych na ujeżdżalni i w terenie organizuje kursy jeździeckie. Dużą popularnością cieszą się także wczasy w siodle w okresie ferii zimowych lub wakacji letnich. Uczymy się na nich nie tylko jeździć, ale opiekować się przydzielonym wierzchowcem. Niekiedy na zakończenie turnusu urządzane są konkursy zdobywania odznak jeździeckich. Część ośrodków oferuje też wielodniowe rajdy, gdyż w Polsce jest wyznaczonych kilka szlaków turystyki konnej, które mają około 2 000 km. Najdłuższy z nich to Transbeskidzki Szlak Konny, wytyczony przez PTTK. Zaczyna się w Brennej w Beskidzie Śląskim, a kończy we wsi Wołosate w Bieszczadach i liczy 600 km. Wart poznania jest Transjurajski Szlak Konny, wiodący przez Jurę Krakowsko-Częstochowską. Ma 250 km. Można go przebyć w sześć dni, zatrzymując się po drodze w kilku ośrodkach jeździeckich. Ciekawe są też również różne imprezy konne, jak: Dni Huculskie w Stadninie Koni Gładyszów, Dni Ułana w Poznaniu, Turniej Orki (pługiem) w Ocicach koło Bolesławca. Jeździć na koniu może w zasadzie każdy. Wiek nie stanowi żadnej przeszkody. W wielu ośrodkach, na spokojnych kucykach są oprowadzane już 2–3 letnie dzieci. Koni mogą dosiadać także osoby po siedemdziesiątce. Nie najlepszy stan zdrowia czy też mała sprawność fizyczna nie wykluczają przygody w strzemionach. Oczywiście w takich przypadkach jazdy muszą być bardzo spokojne, prowadzone w stępie i kłusie. Sporo osób po pewnym czasie osiąga większą sprawność, lepiej się czuje i w rezultacie zaczyna jeździć intensywniej. Wiedza o korzystnym wpływie jazdy konnej na zdrowie ludzkie wykorzystywana jest w ośrodkach, które zajmują się hipoterapią, gdzie leczone są również osoby niepełnosprawne. Jedną z nich była Dunka Liz Hartel, która w jako dziecko miała ciężkie powikłania po przebytej chorobie polio. Poddawana przez wiele lat hipoterapii osiągnęła świetną formę i ponadprzeciętne umiejętności jeździeckie. W rezultacie na Olimpiadzie w Helsinkach w 1952 r. zdobyła srebrny medal w konkurencji ujeżdżenia. W zawodach tych pokonała wielu zdrowych konkurentów. Nie zawsze jednak panaceum na problemy zdrowotne jest hipoterapia. Osoby z ciężkimi schorzeniami układu kostnego, krążeniowego czy oddechowego lub uczulone na sierść końską mogą dosiąść konia tylko wówczas, gdy zezwoli im na to lekarz, często pod opieką fizjoterapeuty. O koniach krąży też sporo anegdot. Jedna z nich opowiada na przykład, jak generał Tadeusz Kościuszko przebywając pod koniec swego życia w Szwajcarii, miał konia, na którym odbywał codzienne przejażdżki i obdarowywał napotykanych żebraków. Rezolutne zwierzę tak się do tego przyzwyczaiło, że każdy proszący o jałmużnę był sygnałem do zatrzymania i ruszało do przodu dopiero wtedy, kiedy żebrzący coś otrzymywał. Kiedyś Kościuszko pożyczył tego konia przyjacielowi, który tych przyzwyczajeń nie znał, więc na spacer nie wziął z sobą drobnych monet. Żebracy i owszem, byli. Wierzchowiec zatrzymywał się więc, jak zwykł to dotąd czynić, przy każdym i nie chciał ruszyć z miejsca... Edukacja konna Na początku pierwszej lekcji instruktor powinien nam się przedstawić i opowiedzieć, jakie ma kwalifikacje (jak długo pracuje w zawodzie i ilu wychował jeźdźców). Następnie instruktor pokazuje nam wierzchowca, na którym będziemy jeździć i opowiada o nim jak najwięcej: jak się nazywa, ile ma lat, jakiej jest maści i rasy oraz jak jest zbudowany.Ponieważ w następnych zajęciach będziemy musieli sami oczyścić i osiodłać konia, instruktor daje wskazówki, jak się to robi. Mimo lęku staramy się konia pogłaskać i próbować pomagać trenerowi. Po osiodłaniu konia instruktor prezentuje, jak się na niego wsiada i zsiada. Uwaga – gdy już znajdziemy się na jego grzbiecie, dochodzimy często do wniosku, że koń jest dużo wyższy, niż nam się wydawało! Teraz kolej na pierwszą jazdę. Najpierw musimy ruszyć z miejsca, co się okazuje (zwłaszcza za pierwszym razem) niełatwym zadaniem. Musimy usiąść głęboko w siodle, napiąć mięśnie kręgosłupa, a następnie nacisnąć łydkami boki zwierzęcia. Tyle teoria, bo zazwyczaj na początku pomaga w tym instruktor. Ruszamy stępem, czyli najwolniejszym chodem.Trzymanie wodzy przez początkującego jeźdźca nie jest wskazane, ale dla poczucia bezpieczeństwa z przodu siodła powinien być zamocowany specjalny pasek, który pomoże nam w utrzymaniu równowagi.Gdy dobrze sobie radzimy, przechodzimy do pracy w stępie na lonży, czyli nasz opiekun znajduje się od nas w pewnej odległości, trzymając konia na „smyczy”. Po kilku minutach, gdy usłyszymy „raz” – unosimy się nad siodłem, na „dwa” powracamy do poprzedniej pozycji. Te ćwiczenia powtarzamy kilkanaście razy.Kolejny etap to kłus, czyli nieco szybsza jazda. Z początku gubimy rytm i nie jest nam zbyt wygodnie, lecz po kilku nieudanych próbach zaczyna nam wychodzić i dochodzimy do wniosku, że kłusowanie jest wspaniałą rzeczą i nie jesteśmy zbyt zadowoleni, gdy oznajmiają nam, że na tym kończymy pierwszą lekcję.Powinna ona trwać około pół godziny. W tym czasie nawet przez moment nie możemy czuć się zagrożeni. Nasze dobre samopoczucie uzależnione jest od zachowania trenera. Jeśli jest spokojny, kontroluje przebieg lekcji, możemy dalej się u niego uczyć. Gdy jednak reaguje krzykiem, lepiej wybrać innego nauczyciela. Lecz na tym nie koniec, wspólnie z instruktorem odprowadzamy konia do stajni i staramy się pomagać przy rozsiodłaniu. Po tym rozcieramy słomą naszego wierzchowca i na pożegnanie częstujemy go smakołykiem. Stajenny savoir – vivre Koń jest bardzo płochliwym zwierzęciem. Do tego, z którym styczność będziemy mieli po raz pierwszy, lepiej nie podchodzić samemu. Nawet do konia dobrze nam znanego i bardzo spokojnego zbliżamy się wtedy, kiedy on nas widzi, gdyż niespodziewane pojawienie się w boksie może zakończyć się dla nas nieprzyjemnie. Przestraszone zwierzę może nas kopnąć lub przygnieść do ściany. Czerwona kokardka wpleciona w grzywę oznacza, że koń gryzie – natomiast umieszczona w ogonie ostrzega przed kopnięciem! Fundamentalną zasadą w jeździectwie jest to, że siadamy na konia starannie wyczyszczonego. Do tego służą nam: zgrzebło, szczotka, gąbka, czysta, miękka szmatka, kopystka do czyszczenia kopyt oraz grzebień do grzywy i ogona. Czyszczenie rozpoczynamy od wyszczotkowania głowy, oczy i nozdrza przecieramy szmatką. Następnie czyścimy lewą stronę konia, zaczynając od szyi, a kończąc na tylnej nodze. Szczotkę trzymamy w lewej ręce, a zgrzebło (które służy do usuwania włosia ze szczotki, a nie pielęgnacji konia) w prawej. Gdy rozpoczynamy czyszczenie strony prawej, odpowiednio przekładamy szczotkę i zgrzebło. Następnie kopystką oczyszczamy podeszwy wszystkich czterech kopyt. Na koniec starannie czeszemy grzywę i ogon. Takie przygotowanie konia trwa co najmniej 15 minut. Latem, po jeździe, możemy zwierzę umyć . Woda nie powinna być bardzo zimna (unikajmy też gorącej!). Konie uwielbiają kąpiele w rzece lub jeziorze, dlatego jeżeli jest ładna pogoda, możemy taką przyjemność naszemu wierzchowcowi sprawić. Za bojowy chrzest w postaci upadku z konia dzieci fundują trenerowi słodycze, dorośli butelkę jakiegoś szlachetnego trunku. Warto przy okazji pamiętać, że po takim upadku dobrze jest od razu ponownie dosiąść konia, aby stłumić lęk spowodowany tym zdarzeniem, ale też pokazać mu, kto tu rządzi Ośrodki jeździeckie * Ośrodek Jeździecki „Rancho pod Olszyną” w Nowym Ciechocinku (województwo kujawsko-pomorskie). Tam amatorzy jeździectwa mogą korzystać z około 40 koni, w tym kilkunastu kucyków. W okresie ferii i wakacji ośrodek organizuje turnusy jeździeckie, przede wszystkim dla dzieci. Zajęcia prowadzą doświadczeni instruktorzy, każdy uczestnik ma zagwarantowane dwie jazdy dziennie. Ponadto w cenie kursu uwzględnione są też zajęcia na basenie w Ciechocinku. Gdy dopisuje pogoda, jeździ się na nie dyliżansem. Dużą atrakcją tego ośrodka jest bardzo ciekawy zwierzyniec, w którym można podziwiać mini-kucyki i kózki, a także liczną grupę egzotycznych ptaków. Trzeba dodać, że dzieci przez cały czas są pod opieką wychowawców. Cena dwutygodniowego turnusu w Nowym Ciechocinku wynosi ok. 1 500 zł, cena godzinnej jazdy w grupie 30 zł. * Zakład Doświadczalny Instytutu Zootechniki w Odrzechowej koło Rymanowej (województwo podkarpackie) ma ciekawą propozycję dla jeźdźców chcących naśladować amerykańskich kowbojów. Ośrodek ten organizuje kilkudniowe przepędy bydła, wiosną na pastwiska, a jesienią do domu. Ta przygoda jest przewidziana dla osób ze sporym doświadczeniem jeździeckim oraz niezważających na niewygody. Koszt to 170 zł za dobę. * Centrum hipiki w Jaszkowie położone nad Wartą (województwo wielkopolskie). Jest tam blisko 200 koni, w większości kucyków. W razie niepogody zajęcia odbywają się w kilku krytych ujeżdżalniach. W czasie ferii zimowych oraz wakacji letnich centrum zaprasza na obozy. Lekcje prowadzone są w niewielkich grupach odpowiednio dostosowanych do umiejętności uczestników. Każdy ma dwie jazdy dziennie, na ujeżdżalni lub w terenie, do tego dodatkowe zajęcia z woltyżerki (gimnastyki na koniach) oraz wykłady na temat jeździectwa. Obóz kończą zawody dostosowane do aktualnych umiejętności poszczególnych osób. Właścicielem Centrum Hipiki jest bardzo dobry trener Antoni Chłapowski, potomek słynnego Dezyderego Chłapowskiego (bohatera serialu TV Najdłuższa wojna nowoczesnej Europy). Cena 2–tyg. turnusu wynosi ok. 2 700 zł. Godzina jazdy w zastępie 40 zł. Lekcja indywidualna od 70 do ponad 100 zł. * Klub Jeździecki w Gałkowie (województwo warmińsko-mazurskie). Oprócz bardzo dobrze przygotowanych kilkudziesięciu koni ośrodek dysponuje wspaniałymi terenami leśnymi położonymi wśród jezior. Jedną z atrakcji pobytu w Gałkowie są przejażdżki zaprzęgami konnymi. Istnieje możliwość zorganizowania kilkudniowych rajdów z noclegami w zaprzyjaźnionych okolicznych ośrodkach. Zajęcia jeździeckie prowadzą Krzysztof Ferenstein (były mistrz Polski w skokach przez przeszkody), jego córka Karolina, jedna z czołowych polskich amazonek, a także kilku innych doświadczonych instruktorów. Uczestnicy obozów mają zajęcia teoretyczne, a na zakończenie turnusu organizuje się zawody. Sezon jeździecki w Gałkowie tradycyjnie wieńczy bieg myśliwski, który nawiązuje do dawnych polowań konnych na lisa. Ceny podobne jak w Jaszkowie.