National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-04-21T05:51:08.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Kod genetyczny neandertalskiej rodziny złamany. Unikatowe ustalenie z polskiej jaskini
items: W Chinach odkryto gigantyczne zapadlisko z lasem. Na dnie mogą żyć nieznane gatunki
items: Odporna na antybiotyki superbakteria sprzed 5000 lat odkryta w rumuńskiej jaskinii. I to nie jest zła wiadomość
items: Zagadka wymarcia „hobbitów” wyjaśniona? Odpowiedź była zaklęta w stalagmitach
items: Pajęcze megamiasto na granicy Albanii i Grecji. Naukowcy odkryli prawdopodobnie największą pajęczynę na świecie
items: Polacy odkryli najgłębszą jaskinię w Albanii. Rozmawiamy z „podziemnymi astronautami”
items: To koniec Kaplicy Lodowej w Alpach. Popularna atrakcja runęła po wiekach istnienia
items: Nowa spektakularna atrakcja w Polsce. Podziemna sala ma powierzchnię Stadionu Narodowego
items: Przerażające ślady przesłości w hiszpańskiej jaskini. Odkrycie sprzed tysięcy lat, które mrozi krew
items: Najstarsze ślady wykorzystania ryżu na dalekim Pacyfiku. Służył rytuałom
items: Najstarszy bumerang na świecie pochodzi z Polski. Okazał się jeszcze bardziej wiekowy
items: Tatrzańska atrakcja otwarta. Nie zapomnij wziąć kurtki i latarki
items: To, co odkryła w jaskiniach Grenlandii, może zmienić nasze myślenie o klimacie
items: Pod miastem odkryto nieznane tunele. Ich liczba dochodzi do blisko tysiąca
items: Dowód na kanibalizm w polskiej jaskini. Zjedzono 10 osób
items: W jaskini we Francji znaleziono prawdopodobnie najstarszą prehistoryczną mapę 3D. Stworzyli ją łowcy-zbieracze
items: Lazurowa Grota to wizytówka Capri. Morska jaskinia zachwyca błękitną wodą
items: Archeolodzy odkryli niezwykłe ślady w jaskini. To świadectwa kultu sprzed 35 tys. lat
items: Ta broń zrewolucjonizowała życie ludzi. Archeolodzy odkryli jej kluczowe fragmenty sprzed tysięcy lat
items: Sycylijskie podwodne jaskinie kluczem do poznania migracji Homo sapiens. Są niemal nieznane nauce
items: Kiedyś ludzie wierzyli, że to dziecko smoka. Jakim zwierzęciem jest odmieniec jaskiniowy?
items: Znaleziono prastary roślinny artefakt. Wyjaśnia zagadkę migracji wczesnych ludzi
items: Na Księżycu istnieje podziemna jaskinia. To sensacja naukowa
items: Ten krewny człowieka współczesnego urządził w tybetańskiej jaskini rzeźnię. Archeolodzy znaleźli tysiące kości
items: Najstarsze figuratywne malowidła naskalne świata są jeszcze starsze. Nie pochodzą z Europy

Kod genetyczny neandertalskiej rodziny złamany. Unikatowe ustalenie z polskiej jaskini
type: item
date: 2026-04-21T05:50:28.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: genetyka
subject: jaskinie
subject: neandertalczycy
subject: odkrycia archeologiczne
subject: pradzieje
description: Naukowcy zbadali zęby neandertalczyków znalezione w Jaskini Stajnia w województwie śląskim. Analiza DNA pozwoliła po raz pierwszy zrekonstruować portret genetyczny małej grupy żyjącej 100 tysięcy lat temu. To odkrycie pokazuje bliskie więzi rodzinne oraz dalekie wędrówki naszych wymarłych kuzynów.
encoded: Jaskinia Stajnia jest unikatowym miejscem na archeologicznej mapie Polski. To tutaj znaleziono jedne z najstarszych, obok Jaskini Ciemnej, szczątki neandertalczyka. Mają ponad 100 tysięcy lat. Wśród intrygujących artefaktów odkrytych w pieczarze jest zdobiona kościana plakieta datowana na 41,5 tysiąca do nawet 46 tysięcy lat. To jeden z najstarszych przedmiotów tego typu odkrytych do tej pory w Polsce. Północne rubieże neandertalskiego świata Przez długi czas uważano Europę Środkowo-Wschodnią za obszar marginalny w historii neandertalczyków. Nowe badania zmieniają to postrzeganie. W Jaskini Stajania archeolodzy odkryli osiem zębów należących do neandertalczyków. Co z nich udało się wyczytać? O co chodzi w tym badaniu? Międzynarodowy zespół badawczy opublikował wyniki swoich prac w prestiżowym czasopiśmie „Current Biology”. Naukowcy postanowili przeanalizować kopalne mitochondrialne DNA (mtDNA) wyekstrahowane z zębów. Celem było odtworzenie profilu genetycznego grupy, która zamieszkiwała jaskinię w tym samym czasie. Zazwyczaj badacze dysponują jedynie pojedynczymi skamieniałościami z różnych miejsc. Tutaj udało się jednak znaleźć szczątki wielu osobników w jednej lokalizacji. Wyniki analizy. Krewni z jaskini? Analiza genetyczna przyniosła nadzwyczajne rezultaty. Naukowcy zidentyfikowali co najmniej siedem osób żyjących około 100 tysięcy lat temu – zatem każdy ząb należał do innej osoby. To pierwszy przypadek, gdy możemy obserwować tak liczną grupę z tego okresu w tej części Europy. Szczególnie fascynujące jest odkrycie więzi między nimi. Dwoje dzieci oraz jedna osoba dorosła posiadały identyczne mitochondrialne DNA. Sugeruje to bardzo bliskie pokrewieństwo między tymi osobami. Badacze z Instytutu Maxa Plancka uważają, że mogli to być członkowie jednej rodziny. – To nadzwyczajny wynik, ponieważ po raz pierwszy jesteśmy w stanie zaobserwować niewielką grupę co najmniej siedmiu neandertalczyków z Europy Środkowo-Wschodniej, którzy żyli około 100 000 lat temu – mówi koor…

stajnia-a88e286.jpg
width: 1575
height: 1050

W Chinach odkryto gigantyczne zapadlisko z lasem. Na dnie mogą żyć nieznane gatunki
type: item
date: 2026-04-02T11:02:38.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: azja
subject: chiny
subject: jaskinie
subject: Travel
subject: Wolny czas
description: Na dnie ogromnego zapadliska w Chinach odkryto bujny las. Rosną tam wysokie drzewa i gęsta roślinność. Naukowcy podejrzewają, że mogą żyć tam nieznane gatunki.
encoded: W tym artykule: Gdzie odkryto zapadlisko z bujnym lasem na dnie? Podziemne życie nietoperzy i paproci Formy krasowe na świecie Otwory w ziemi – zwłaszcza te największe – wzbudzają ogromne zainteresowanie badaczy i amatorów, którzy często dopisują do tych miejsc mało wiarygodne historie. Jedne z najbardziej znanych dziur to tzw. Wrota Piekieł w Turkmenistanie i Piekielna Studnia w Jemenie. Osobna kategoria to leje krasowe. Ten odnaleziony niedawno w Chinach, zamiast z piekłem kojarzy się jednak z niebem. To zasługa odkrycia na jego dnie. Gdzie odkryto zapadlisko z bujnym lasem na dnie? W 2022 roku grupa speleologów i grotołazów eksplorowała, jak się okazało, wyjątkowo malownicze zapadlisko w Regionie Autonomicznym Kuangsi-Czuang na południu Chin. Na głębokości prawie 200 m rosną mierzące 40 metrów wysokości stare drzewa i bujne poszycie. Badacze trafili też na trzy wejścia do jaskiń. Jak napisali w komunikacie prasowym, najprawdopodobniej zamieszkują je zwierzęta, które do tej pory nie zostały opisane przez naukowców. Podobne zagłębienia są typowe dla krasowego krajobrazu południowych Chin. Jak powstają? Podłoże skalne rozpuszcza się, kiedy opady deszczu wsiąkają w glebę. W ziemi woda zakwasza się i drąży coraz większe komory jaskiniowe. W końcu przestrzeń jest na tyle duża, że ziemia nad nią po prostu się zapada. Sensacyjne odkrycie w USA: za pomocą skanowania 3D odkryto największe malowidła naskalne stworzone przez rdzennych Amerykanów Jedno z malowideł ma nawet 3 metry długości. Przedstawia największego grzechotnika, który występuje w Ameryce Północnej. Naukowcy twierdzą, że odkrycie może być przełomowe w kontekści... Podziemne życie nietoperzy i paproci W języku mandaryńskim na takie otwory w ziemi mówi się „tiankeng”, co w wolnym tłumaczeniu oznacza „niebiańską dziurę”. Samo odkrycie nie zaskoczyło badaczy. Region Kuangsi-Czuang słynie ze spektakularnych formacji krasowych – od zapadlisk przez filary po naturalne mosty. Część z nich została wpisana na listę natu…

zapadlisko-z-lasem-169a899.png
width: 2160
height: 1440

Odporna na antybiotyki superbakteria sprzed 5000 lat odkryta w rumuńskiej jaskinii. I to nie jest zła wiadomość
type: item
date: 2026-02-18T07:00:57.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: bakterie
subject: jaskinie
subject: odkrycia
subject: rumunia
description: Starożytna bakteria była uwięziona w lodzie, w rumuńskiej jaskini Scărișoara. Najnowsze badanie wykazało, że potrafi przeciwstawić się wielu współczesnym antybiotykom, mimo że nie mogła mieć z nimi styczności. Ale – wbrew pozorom – to może być dobra wiadomość.
encoded: W najgłębszych zakamarkach naszej planety wciąż kryje się wiele tajemnic. Tam, gdzie lód zalega od tysięcy lat, skrywa się mikroświat o zadziwiających właściwościach. W rumuńskiej jaskini Scărișoara naukowcy wydobyli bakterię, która przez około 5 000 lat spoczywała w wiecznym lodzie, odseparowana od reszty życia na Ziemi. Badanie wykazało, że szczep ten jest odporny na 10 antybiotyków. Naukowcy twierdzą jednak, że może być to szansa na opracowanie nowych strategii zapobiegania antybiotykooporności oraz zbadania, jak oporność ta naturalnie ewoluuje i się rozprzestrzenia. Lekoodporna bakteria sprzed cywilizacji Praca rumuńskich uczonych została opublikowana na łamach czasopisma „Frontiers in Microbiology”. – Bakterie ewoluowały, aby przystosować się do najbardziej ekstremalnych warunków na Ziemi, od palącego upału po temperatury znacznie poniżej zera. Jaskinie lodowe to tylko jedno ze środowisk, w których żyją różnorodne mikroorganizmy. Stanowią one bogate, ale wciąż słabo poznane źródło różnorodności genetycznej – podkreślają autorzy. Chodzi o szczep bakterii Psychrobacter SC65A.3. Naukowcy ustalili, że posiada ponad 100 genów związanych z opornością. – Ta bakteria może również hamować wzrost kilku głównych, opornych na antybiotyki „superbakterii” i wykazuje aktywność enzymatyczną o istotnym potencjale biotechnologicznym – wskazuje główna autorka dr Cristina Purcarea, z Instytutu Biologii Akademii Rumuńskiej w Bukareszcie. Psychrobacter to rodzaj bakterii przystosowanych do życia w bardzo niskich temperaturach. Należą do tzw. bakterii psychrofilnych lub psychrotolerancyjnych. Żyją m.in. w: wodach i lodach polarnych Arktyki i Antarktydy, głębinach oceanicznych, wiecznej zmarzlinie, a nawet w chłodniach i przechowywanej żywności. Oporność bez antybiotyków: jak to się stało? Naukowcy twierdzą, że ich odkrycie dowodzi, że oporność bakterii nie wytworzyła się tylko poprzez stosowanie antybiotyków współcześnie. – Badanie drobnoustrojów, takich jak Psychrobacter SC65A.3, uj…

superbakteria-5ff9046.jpg
width: 1463
height: 975

Zagadka wymarcia „hobbitów” wyjaśniona? Odpowiedź była zaklęta w stalagmitach
type: item
date: 2025-12-09T10:50:17.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: indonezja
subject: jaskinie
subject: ludzie pierwotni
subject: odkrycia archeologiczne
subject: pradzieje
subject: zmiany klimatyczne
description: Przedstawiciele gatunku Homo floresiensis, nazywani „hobbitami”, dziesiątki tysięcy lat temu zniknęli z powierzchni Ziemi w tajemniczych okolicznościach. Archeolodzy i klimatolodzy połączyli siły, by tę zagadkę wyjaśnić. Efekt ich współpracy rzuca nowe światło na rolę klimatu w tej historii.
encoded: Naukowcy od lat zastanawiali się, dlaczego zniknął „hobbit”, czyli Homo floresiensis, wczesny gatunek człowieka. Te małe istoty zamieszkiwały jaskinię Liang Bua na indonezyjskiej wyspie Flores. Zniknęły z zapisu kopalnego około 50 000 lat temu. Dlaczego? To stanowiło zagadkę, chociaż było kilka tropów. Nowe badanie sugeruje, że to nie inni ludzie, ale dramatyczna zmiana klimatu mogła odegrać kluczową rolę w ich upadku. Aby poznać tę tajemnicę, międzynarodowy zespół badaczy, przede wszystkim z Australii i Stanów Zjednoczonych, postanowił wykorzystać do analiz nietypowe źródło. Było nim „archiwum deszczu” w postaci jaskiniowych stalagmitów. Wnioski opublikowano właśnie na łamach „Communications Earth & Environment”. Stalagmity opowiadają historię „hobbitów” Przebadane stalagmity znajdują się w jaskini Liang Luar blisko Liang Bua. Przechowują chemiczne zapisy dawnych opadów. Naukowcy zbadali w nich izotopy tlenu i magnezu do wapnia (Mg/Ca), aby sprawdzić, jaka była wilgotność w tym rejonie dziesiątki tysięcy lat temu. W ten sposób badacze odtworzyli historię klimatu sprzed 91 000 do 47 000 lat temu na tej indonezyjskiej wyspie. Wysychające rzeki i znikająca ofiara Badanie wykazało, że ekosystem wokół Liang Bua zaczął się drastycznie wysuszać mniej więcej w czasie, gdy zniknął Homo floresiensis. Od około 76 000 lat temu trwała susza. Krytyczny moment nastąpił między 61 000 a 55 000 lat temu. Wówczas średnie roczne opady deszczu spadły z około 1560 mm do 990 mm. Co gorsza, opady letnie – czyli te, które w największym stopniu zasilają rzeki – zmalały do rekordowo niskiego poziomu. Oznaczało to, że koryta rzek sezonowo wysychały, a dostęp do słodkiej wody był ograniczony. Słodka woda była kluczowa do przetrwania zarówno dla ludzi, jak i dużych zwierząt. Susza uderzyła głównie w karłowatego słonia (Stegodon florensis insularis). Te zwierzęta ważyły od 350 do 950 kg i, podobnie jak współczesne słonie, źle znosiły długotrwały brak wody. Jednocześnie były one ulubionym celem p…

hobbit-15e7538.jpg
width: 1800
height: 1200

Pajęcze megamiasto na granicy Albanii i Grecji. Naukowcy odkryli prawdopodobnie największą pajęczynę na świecie
type: item
date: 2025-11-07T12:40:34.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: albania
subject: grecja
subject: jaskinie
subject: pająki
description: Naukowcy dokonali wyjątkowego odkrycia w siarkowych jaskiniach. Nie dość, że znaleziona pajęczyna może być największą na świecie, to jeszcze rzuca światło na wyjątkowe zdolności tworzenia pajęczych kolonii.
encoded: U niektórych podziemne znalezisko prawdopodobnie mrozi krew w żyłach. Gigantyczna pajęczyna jest jednak nie tylko scenerią wyjętą prosto z horroru, ale również biologicznym fenomenem, dokumentującym wyjątkowe zachowania pająków. Dzięki znalezisku naukowcy są w stanie nie tylko zaobserwować kolonijne zachowania pajęczaków, które zwykle prowadzą samotny tryb życia, ale i stwierdzić postępującą izolację genetyczną tego gatunku. Odkrycie w jaskini Do znalezienia pajęczyny doszło w 2022 roku, gdy badacze prowadzili eksploracje siarkowych jaskiń na granicy Albanii i Grecji. Zespół, złożony m.in. z członków Czeskiego Towarzystwa Speleologicznego, prowadził badania mające na celu poznanie fauny jaskiń. Jedna z podziemnych komór odsłoniła przed badaczami gigantyczną kolonię pająków – tak dużą, że od razu przywiodła na myśl skojarzenia z pajęczą metropolią. Przez kolejne lata naukowcy schodzili pod ziemię, by badać i lepiej poznać ten wyjątkowy obiekt. Początkowo badacze zabrali się za zmierzenie powierzchni całej kolonii pająków. Po określeniu odległości, na jakie rozpościera się pajęcza sieć, otrzymali wynik dający ok. 106 metrów kwadratowych. Aby oszacować liczebność kolonii, naukowcy posłużyli się wyjątkowo czasochłonną techniką – policzyli lejkowate sieci, które stanowią schronienie pająków, w losowo wybranych fragmentach ściany. W ten sposób oszacowali, że cała kolonia zamieszkiwana jest przez ok. 111 tys. pająków. Wyjątkowość pajęczej kolonii Na pajęczynie o powierzchni niespełna połowy kortu tenisowego żyją dwa gatunki pajęczaków: kątnik domowy i Prinerigone vagans. Co ciekawe, osobniki te w naturalnym środowisku są samotnikami, nie tworzącymi większych kolonii. Badacze odkryli, że za tą niespotykaną współpracą kryje się zaskakujący sposób zdobywania pokarmu. Jaskinie siarkowe stanowią ekstremalne środowisko życia. Brak światła słonecznego i toksyczny siarkowodór sprawiają, że ich wnętrza są jednymi z najbardziej nieprzyjaznych miejsc do życia na Ziemi. Jednak nawet w…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/11/577394791250246702404827628897000475217474439n-4c04f60.jpg
width: 1280
height: 857

Polacy odkryli najgłębszą jaskinię w Albanii. Rozmawiamy z „podziemnymi astronautami”
type: item
date: 2025-09-23T14:29:19.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Adventure
subject: Ludzie
subject: Przyroda
subject: Traveler
subject: albania
subject: jaskinie
subject: odkrycia
subject: odkrywcy
subject: speleologia
description: O wyczynach himalaistów co i rusz słyszymy w mediach – mnożą się zdobywcy Mount Everest czy innych ekstremalnych szczytów. Stosunkowo rzadko jednak mówi się o tym, co pod ziemią. Jak się okazuje, ukryte pod powierzchnią tajemnice mogą być równie ekscytujące, jeśli nie bardziej, co najwyższe góry. Udało nam się porozmawiać z polskimi speleologami, którzy sensacyjnie odkryli najgłębszą jaskinię w Albanii. Jak sami mówią, są „jednymi z najszczęśliwszych ludzi na Ziemi”.
encoded: Spis treści: Poszukiwacze zaginionej jaskini Jak odkrywa się szczeliny? Najgłębsza jaskinia w Albanii Polskie sukcesy świętowane za granicą Niebezpieczeństwo w głębinach, czyli jak radzić sobie pod ziemią Speleolodzy – współcześni żeglarze i astronauci Grupa speleologów związanych z Fundacją Speleologia Polska odkryła najgłębszą jaskinię w Albanii. Shpella e Valbones (Jaskinia Valbony) ma 727 metrów głębokości, a dzięki pracy polskich odkrywców może zostać jeszcze pogłębiona. Jak udało się na nią trafić, w jaki sposób znajduje się nowe jaskinie i co wspólnego mają speleolodzy z astronautami? Rozmawiamy z Michałem Macioszczykiem oraz Justyną i Łukaszem Pokorskimi, organizatorami i uczestnikami wyprawy. Poszukiwacze zaginionej jaskini W 2021 roku do Albanii ruszyła niebagatelna ekspedycja: 28 osób z różnych klubów jaskiniowych w Polsce i Europie pod kierownictwem Michała Macioszczyka ruszyła do Doliny Valbony na północy tego bałkańskiego kraju. Z inicjatywy Mariusza Poloka z FSP badali oni region, który mógł okazać się perspektywiczny z punktu widzenia obecności nowych jaskiń. Co ich skusiło? Przede wszystkim to, że wcześniej w okolicy grotołazi ze speleoklubu Aven oraz Fundacji Speleologia Polska odkryli inną jaskinię – Shpella Sportive – o głębokości 270 metrów. Ta informacja przyspieszała bicie serca: mogła oznaczać, że w okolicy jest więcej nieodkrytych, głębokich jaskiń. Ktoś mógłby zapytać: czemu schodzić do pod ziemię, skoro można zdobywać szczyty? Łukasz Pokorski (Pokor), ratownik GOPR z Grupy Sudeckiej i instruktor ratownictwa, ma na to proste wytłumaczenie: – Nie chcę mówić, że my robimy coś bardziej ekscytującego, ale Himalaje są znane. Satelita obleciała wszystko: wiemy, gdzie trafimy, na co trafimy, gdzie ta góra jest. Wiemy, ile jest niezdobytych szczytów na świecie i którędy pójść, żeby je zdobyć. To nurkowie i speleolodzy odkrywają prawdziwy kosmos – opowiada. Jak odkrywa się szczeliny? Międzyklubowa środowiskowa wyprawa przed dokonaniem odkrycia musia…

MHP04287-95f6f8c.jpg
width: 6056
height: 4768

To koniec Kaplicy Lodowej w Alpach. Popularna atrakcja runęła po wiekach istnienia
type: item
date: 2025-09-19T06:49:26.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Kierunki
subject: Przyroda
subject: Traveler
subject: alpy
subject: jaskinie
subject: niemcy
subject: ocieplenie klimatu
description: To koniec jednej z największych atrakcji niemieckiej części Alp Berchtesgadeńskich. Wraz z zawaleniem się Kaplicy Lodowej nasi sąsiedzi tracą jeden z najważniejszych magnesów turystycznych regionu. Dyrekcja Parku Narodowego nie kryje przygnębienia, alarmując o potencjalnych zagrożeniach.
encoded: Kaplica Lodowa (z niem. Eiskapelle) to naturalna jaskinia lodowa, znajdująca się u stóp lodowca Blaueis w Alpach Berchtesgadeńskich. Ta najniżej położona jaskinia lodowcowa w Alpach (ok. 930 m n.p.m.) znana jest niemieckim przyrodnikom od wieków. Już w 1797 roku słynny przyrodnik Alexander von Humboldt odwiedził Eiskapelle i opisał ją w swoich notatkach. Od tamtej pory jaskinia stanowiła popularną atrakcję turystyczną, która co roku przyciągała tysiące odwiedzających. Jak powstaje Kaplica Lodowa? Kaplica lodowa była dostępna dla turystów jedynie latem. To wtedy woda z topniejącego lodowca Blaueis spływała stronnym żlebem, drążąc lodowe tunele i jaskinie. Najbardziej spektakularną z nich była Eiskapelle. W ten sposób przez setki lat natura tworzyła zapierające dech w piersiach pomieszczenie. Zimą, ukryte pod masami śniegu i lodu, pozostawało niedostępne, by latem znów móc zachwycać i przyciągać ciekawych turystów. Co ciekawe, Kaplica Lodowa nie miała stałych wymiarów. Każdego roku woda drążyła tunele o nieregularnych kształtach. Jaskinia osiągała czasem nawet 12 metrów wysokości, podczas gdy po zimach mniej obfitych w śnieg mogła mierzyć niespełna 8 metrów. Przez kilkumetrowe wejście w letnich miesiącach wpadało światło słoneczne, które wewnątrz rozpraszało się po całym pomieszczeniu. Efekt ten przypominał blask przenikający przez kościelne witraże – stąd nazwa „kaplica”. Koniec Kaplicy Lodowej Już od końca 2019 roku władze Parku Narodowego Berchtesgaden alarmowały o stopniowym topnieniu stropu jaskini. Szacowano, że od tego czasu ubyło ponad pół miliona metrów sześciennych lodu. W rezultacie proces topnienia doprowadził do całkowitego zawalenia się Kaplicy Lodowej w 2025 roku.– To przygnębiające i szokujące zarazem, że Eiskapelle teraz po prostu zniknęła – mówił o sprawie dyrektor parku narodowego Roland Baier. Wraz z utratą tego cennego pomnika przyrody należy zwrócić uwagę na kolejne zagrożenia wynikające z topnienia lodu. Ocieplenie klimatu doprowadziło do narusz…

kaplica-lodowa-Eiskapelle-f24c40c.jpg
width: 2000
height: 1305

Nowa spektakularna atrakcja w Polsce. Podziemna sala ma powierzchnię Stadionu Narodowego
type: item
date: 2025-09-13T06:33:50.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: dolny śląsk
subject: jaskinia niedźwiedzia
subject: jaskinie
subject: polska
subject: sudety
description: Jaskinia Niedźwiedzia w Kletnie u podnóży Śnieżnika gości już turystów od ponad czterdziestu lat. W 2027 roku dla zwiedzających ma zostać udostępniony kolejny, spektakularny fragment groty – sala Mastodonta. Szacuje się, że w przyszłości nową trasę będzie odwiedzać nawet 100 tysięcy turystów rocznie.
encoded: Sala Mastodonta to jedna z najbardziej spektakularnych części Jaskini Niedźwiedziej w Kletnie. Co ciekawe, część ta została odkryta stosunkowo niedawno, bo w 2012 roku przez wrocławskich grotołazów. Sala Mastodonta stanowi jedną z największych przestrzeni w całej grocie. Jej długość szacuje się na ok. 100 metrów, a wysokość w niektórych miejscach osiąga nawet 30 metrów. Nazwa sali nie jest przypadkowa. Grotołazi, którzy w 2012 r. odkryli tę ogromną komorę, zauważyli, że część stalaktytów i nacieków swoim kształtem przypominała masywne zęby trzonowe mastodonta – prehistorycznego przodka słonia. W ten sposób, początkowe skojarzenie posłużyło za przyszłą nazwę, która jest stosowana do dziś. Co już udało się zrobić w sali Mastodonta? Na podziwianie ogromnej części groty turyści będą musieli jeszcze chwilę zaczekać. W czerwcu 2024 r. rozpoczęto drążenie tuneli mających połączyć istniejącą trasę turystyczną Jaskini Niedźwiedziej z nowo odkrytą Salą Mastodonta. Już teraz wydrążono dwa niezależne odcinki, które w przyszłości posłużą jako tunele komunikacyjne dla turystów. Jeden z nich to mierzący ok. 150 metrów korytarz wejściowy, a drugi – o długości ok. 90 metrów – będzie pełnił funkcję wyjścia z sali. Stworzenie dwóch niezależnych dróg dotarcia usprawni poruszanie się po jaskini i pozwoli większej liczbie turystów podziwiać tę niezwykłą grotę. Ważnym elementem prac budowlanych w jaskini jest dostosowanie wszystkich działań do życia jej naturalnych mieszkańców – nietoperzy. Prace mogą być prowadzone wyłącznie w określonym czasie – od połowy maja do końca października. Zimą grota staje się domem dla nietoperzy, które na kilka miesięcy przechodzą w stan hibernacji. Nieopatrzne obudzenie latającego ssaka mogłoby wytrącić go ze stanu niskiego metabolizmu, co w skrajnych przypadkach mogłoby doprowadzić nawet do śmierci zwierzęcia. Kiedy otwarcie sali? Wszystkie naturalne przeszkody, z którymi muszą zmagać się podziemni budowniczowie, sprawiają, że otwarcie Sali Mastodonta plan…

sala-mastodonta-94fd8e9.jpg
width: 1000
height: 667

Przerażające ślady przesłości w hiszpańskiej jaskini. Odkrycie sprzed tysięcy lat, które mrozi krew
type: item
date: 2025-08-12T06:00:30.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: hiszpania
subject: jaskinie
subject: kanibalizm
description: Szczątki przynajmniej 11 osób, które zmarły w wyniku przemocy, zidentyfikowali archeolodzy wewnątrz hiszpańskiej jaskini. Być może doszło do jedzenia ludzkiego mięsa. Do tego mrożącego krew w żyłach wydarzenia doszło 5600 lat temu.
encoded: Spis treści: Agresywni rolnicy Jakie ślady zauważono na kościach? Od lat archeolodzy napotykają w czasie badań pradziejowych stanowisk archeologicznych na ślady agresji na szkieletach. Kilka lat temu międzynarodowy zespół naukowców z Wielkiej Brytanii, Niemiec i Szwecji przyjrzał się ponad 2000 szkieletom z czasów neolitu, czyli pierwszych rolników. Żyli w Europie w latach 8000–4000 p.n.e. Wykazano, że średnio co dziesiąty badany szkielet wykazywał ślady przemocy. Były to obrażenia zadane różnego rodzaju bronią. To szerokie badanie wspiera nowo opublikowany artykuł na łamach „Scientific Reports”. Dotyczy masakry dokonanej w jaskini na Półwyspie Iberyjskim. Agresywni rolnicy Przypadki potencjalnego kanibalizmu znane są nawet sprzed miliona lat. Jednak bezpośrednie dowody na obróbkę ludzkiego ciała są rzadkie i trudne do zinterpretowania. Jest ich jednak więcej w ostatnich tysiącleciach. Skala przemocy w czasie neolitu zaskoczyła naukowców. Być może była efektem konkurowania o zasoby. Najnowszy artykuł dotyczy znalezisk z jaskini El Mirador w Sierra de Atapuerca w Hiszpanii. Tam archeolodzy natknęli się na szczątki co najmniej 11 osób. Analiza kości była żmudna, bo w sumie przyjrzano się 650 ich fragmentom. Wśród zmarłych, którzy mogli być zjedzeni były dzieci, młodzież i dorośli. Taki zrównoważony rozkład wiekowy jest podobny do profili demograficznych obserwowanych na innych neolitycznych stanowiskach, gdzie udokumentowano masowe akty przemocy. Z analiz izotopowych wykonanych na zębach wynika, że osoby te pochodziły z najbliższej okolicy. Jaskinia, w której znaleziono kości, mogłą być wykorzystywana m.in. jako zagroda dla zwierząt gospodarskich. Jakie ślady zauważono na kościach? Na ponad 200 kościach badacze dostrzegli ślady obróbki. Na niemal wszystkich był to wpływ ognia, na ponad 130 – ślady nacięć w tym krojenia, skrobania i siekania, co może być związane ze skórowaniem i usuwaniem mięsa. Autorzy sugerują również, że niektóre szczątki mogą nosić ślady odcisków …

Image-Seven-cc7c2b0.jpg
width: 4000
height: 2661

Najstarsze ślady wykorzystania ryżu na dalekim Pacyfiku. Służył rytuałom
type: item
date: 2025-07-01T10:31:37.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: jaskinie
subject: oceania
subject: ryż
subject: wierzenia
description: Archeolodzy odkryli najstarsze ślady po wykorzystaniu ryżu w dalekiej Oceanii. Mają nawet 3500 lat. Jednak zboże to nie było transportowane jako pożywienie, tylko na potrzeby rytualne i ceremonialne. Co o nich wiemy?
encoded: Spis treści: Najstarsze ślady ryżu na Pacyfiku – co znaleziono w jaskiniach Ritidian i Star Cave? Ryż w rytuałach pierwszych osadników – święta rola zboża na wyspach Pacyfiku Odkrycie dotyczy odległego archipelagu wysp Mariany położonego na Oceanie Spokojnym. To stąd startowały amerykańskie samoloty, które zrzuciły bomby atomowe na Japonię w 1945 roku. Od lat naukowcy spierają się, kiedy i w jaki sposób ludzie zasiedlili wyspy Pacyfiku. Teraz pojawiły się nowe dane dotyczące Mikronezji, a konkretnie archipelagu Marianów. Najstarsze ślady ryżu na Pacyfiku – co znaleziono w jaskiniach Ritidian i Star Cave? Badacze z USA, Chin i Australii opublikowali właśnie na łamach „Science Advances” zaskakujące wyniki analiz dotyczące wykorzystania ryż przez pierwszych ludzi zasiedlających Pacyfik. Ich wysiłki skupiły się na dwóch jaskiniach: Ritidian First Cave i Star Cave. To tam udało im się odkryć najstarsze znane z tak odległego rejonu Oceanu Spokojnego pozostałości po ryżu. – Do tej pory mieliśmu tylko nieliczne świadectwa dowody archeologiczne na odległym Pacyfiku, pochodzące prawdopodobnie sprzed 1000 do 700 lat – więc odkryte przez nas ślady znacznie cofają nas daleko w czasie – mówi dr Hsiao-chun Hung z Australijskiego Uniwersytetu Narodowego Na fragmentach naczyń ceramicznych odkryto łuski ryżowe sprzed nawet 3500 lat. Oznacza to, że znalazły się tam wraz z pierwszymi ludźmi, którzy zasiedlili ten archipelag i przepłynęli w tym celu 2300 kilometrów. Co to oznacza? Przede wszystkim jest to dowód na to, że zasiedlenie wysp nie było przypadkowe – jak się często mówiło. Ludzie musieli przygotować odpowiednie zaopatrzenie i je zaplanować. Ryż jest jednym z produktów, który o tym świadczy. Ryż w rytuałach pierwszych osadników – święta rola zboża na wyspach Pacyfiku Na pierwszy rzut oka wydawać by się mogło, że ryż był podstawowym źródłem pożywienia morskich śmiałków. Jednak zdaniem autorów artykułu nie jest to prawda. W jaskiniach, w których znaleziono ryż odprawiano ceremoni…

ryz-f78e030.png
width: 900
height: 600

Najstarszy bumerang na świecie pochodzi z Polski. Okazał się jeszcze bardziej wiekowy
type: item
date: 2025-06-26T05:56:39.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: jaskinie
subject: polska
subject: pradzieje
subject: wierzenia
description: Najstarszy na świecie bumerang ma nawet 42 tys. lat i wykonano go z ciosu mamuta. Odkryto go w Jaskini Obłazowej niedaleko Białki Tatrzańskiej. To też dowód na bardzo wczesne pojawienie się człowieka na terenie obecnej Polski.
encoded: Spis treści: Najstarszy bumerang – problematyczna sprawa Bumerang pierwszego człowieka na terenie Polski Funkcja bumerangu – polowanie czy rytuał? Nie tylko bumerang, ale też zagadkowa plakietka Okazuje się, że ojczyzną bumerangu wcale nie jest kojarzona z tym przedmiotem Australia, ale Polska. Niezwykły zabytek jest starszy od najstarszych znanych egzemplarzy z tego kontynentu o ponad 30 tys. lat! Polski bumerang odkrył archeolog prof. Paweł Valde-Nowak z Instytutu Archeologii UJ w 1987 roku. Wówczas to znalezisko stało się sensacją na skalę świata. Z szacunków wynikało, że narzędzie ma około 30 tysięcy lat. Po kilku dekadach przyszła pora na weryfikację wieku bumerangu. W międzynarodowym gronie wykonano nowoczesną analizę, której wyniki opublikowano właśnie na łamach czasopisma „Plos One”. Wynik okazał się zaskoczeniem. Najstarszy bumerang – problematyczna sprawa W 1996 roku wykonano badanie radiowęglowe bumerangu. Wówczas otrzymano późną datę – wynikało, że ma on około 18 tys. lat. To było spore zaskoczenie dla badaczy, bo na podstawie innych obiektów, w tym narzędzi krzemiennych w tej samej warstwie, szacowano jego wiek na około 30 tys. lat. I ten uznano za najbardziej prawdopodobny. Wcześniejsza data może wynikać z błędów pomiaru związanych ze współczesnym zanieczyszczeniem próbki, być może na skutek konserwacji. Aby postawić kropkę nad i postanowiono wykonać kompleksowe analizy wieku kości znajdujących się w tej samej warstwie w jaskini, w której odkryto bumerang. Nie pobrano próbki z samego bumerangu, bo musiałaby być dość duża, co wiązałoby się z częściowym zniszczeniem cennego artefaktu, który i tak jest nadszarpnięty zębem czasu. Wyniki opublikowano właśnie w czasopiśmie naukowym „Plos One”. Bumerang pierwszego człowieka na terenie Polski W ramach nowego badania wykonano analizę radiowęglową kilkunastu kości oraz ludzkiego paliczka znajdujących się obok bumerangu. Następnie z pomocą statystyki bayesowskiej (obecnie uważana za najbardziej precyzyjną metodę)…

bumerang-7fbff7d.png
width: 900
height: 600

Tatrzańska atrakcja otwarta. Nie zapomnij wziąć kurtki i latarki
type: item
date: 2025-06-23T07:50:56.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: jaskinie
subject: podróże
subject: polskie góry
subject: tatry
description: Tylko pół godziny spaceru wystarczy, by poczuć się jak odkrywca. Jaskinia Mroźna, jedna z największych atrakcji Tatr, wznowiła ruch turystyczny. Przekonaj się, co kryje jej wnętrze.
encoded: Spis treści: Jaskinia Mroźna znów otwarta Co warto wiedzieć o Jaskini Mroźnej? Jaskinia Mroźna w Dolinie Kościeliskiej znów jest dostępna dla turystów. To jedna z najpopularniejszych atrakcji przyrodniczych w polskich Tatrach. Zimą jest zamykana, aby zapewnić spokój zimującym tam nietoperzom. Jaskinia Mroźna znów otwarta Jaskinię Mroźną można odwiedzać codziennie w godzinach od 9:00 do 17:00 (ostatnie wejście o 16:30). Choć trasa wewnątrz nie jest bardzo wymagająca, do wejścia warto się odpowiednio przygotować. Wewnątrz jaskini nie ma sztucznego oświetlenia, dlatego konieczne jest zabranie własnej latarki lub czołówki. Warto również mieć ze sobą ciepłą odzież. Zwłaszcza jeśli wchodzimy do jaskini latem. Temperatura w Mroźniej utrzymuje się poniżej 10 stopni Celsjusza. Wewnątrz bywa mokro i ślisko, dlatego lepiej niż klapki czy trampki sprawdzi się tam solidne obuwie turystyczne. Zwiedzanie Jaskini Mroźnej trwa około pół godziny. Wytyczona trasa turystyczna prowadzi przez miejsca takie jak Cmentarzysko Nacieków, Biały Chodnik czy Komora Złomisk. Największa – Wielka Komora – ma rozmiary 25 na 10 metrów i 10 metrów wysokości. Po drodze można również zobaczyć sztucznie utworzony zbiornik wodny Sabałowe Jeziorko oraz Ogródek, czyli skupisko stalagmitów. Bilet wstępu do Jaskini Mroźniej kosztuje 11 zł. Dzieci do siódmego roku życia wchodzą bezpłatnie. Bilety można kupić w punkcie wejścia do Doliny Kościeliskiej, online lub bezpośrednio przy jaskini (w tym miejscu płatność możliwa jest tylko gotówką). Trzeba również pamiętać, że osoby spoza powiatu tatrzańskiego obowiązuje dodatkowa opłata za wstęp do Tatrzańskiego Parku Narodowego. Co warto wiedzieć o Jaskini Mroźnej? Jaskinia Mroźna to jedna z niewielu w pełni przygotowanych do ruchu turystycznego jaskiń w polskich Tatrach. Znajduje się we wschodnim zboczu Doliny Kościeliskiej, na wysokości około 1100 m n.p.m. Jej całkowita długość wynosi 773 metry. Wejście i wyjście są położone na różnych wysokościach i połączone prosty…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/409900afa3b3f15a52ac66216eb0ab7c46d60e54-1ffcf0c.jpg
width: 760
height: 475

To, co odkryła w jaskiniach Grenlandii, może zmienić nasze myślenie o klimacie
type: item
date: 2025-05-19T07:57:50.000Z
subject: Przyroda
subject: grenlandia
subject: jaskinie
subject: klimat
description: Brytyjska paleoklimatolożka Gina Moseley od lat marzyła o eksploracji jednej z najbardziej niedostępnych jaskiń świata. Gdy w końcu tam dotarła, to, co odkryła, zaskoczyło nawet ją.
encoded: Spis treści: Fascynacja jaskiniami i początki marzenia Logistyka, wyzwania i determinacja Przełomowe dane z wnętrza skał Helikopter wylądował na szczycie klifu, tnąc łopatami wirnika zimne powietrze. Gina Moseley odetchnęła głęboko i chłonęła majestatyczny widok surowego krajobrazu Grenlandii. Na południu zamarznięte jezioro rozciągało się na kilometry, ustępując w końcu miejsca brązowym i szarym płaskowyżom przetykanym białymi błyskami lodowców w oddali. W przeciwnym kierunku, około 900 km za horyzontem, znajdował się biegun północny. Oprócz pilota helikoptera byli z nią: fotograf Robbie Shone, życiowy partner Moseley i autor zdjęcia do tego tekstu, oraz wspinaczkowy specjalista Chris Blakeley. Pogoda była łagodna, tuż powyżej zera. Właściwie idealna. Moseley wiedziała jednak, że burza może rozpętać się w każdej chwili. Towarzyszyć jej będą niebezpieczne wiatry i gęsta mgła. W takim wypadku musieliby natychmiast odlecieć albo ryzykować utknięcie w jednym z najbardziej odległych i nieprzyjaznych terenów na świecie. Fascynacja jaskiniami i początki marzenia Przez ponad dekadę Moseley – brytyjska paleoklimatolożka i grotołazka – wyobrażała sobie ten moment. Miała nadzieję, że będzie należeć do pierwszego zespołu, który wejdzie do jaskini Wulff Land Cave (WUL-8), jednej z najbardziej odosobnionych jaskiń na Ziemi. Marzyła o zebraniu próbek, które pozwoliłyby wyciągnąć nowe wnioski na temat historii klimatu Grenlandii. Po raz pierwszy zobaczyła tę jaskinię na ziarnistym zdjęciu rozpoznawczym z czasów zimnej wojny. Jej przepastne wejście znajdujące się wysoko w stromej ścianie skalnej przypominało starożytną fortecę. Zdjęcie natychmiast poruszyło jej wyobraźnię. Ale tym, co mocno w niej utkwiło, była świadomość, że nikt nie postawił stopy we wnętrzu groty. Logistyka, wyzwania i determinacja Przez 15 lat wielokrotnie zadawała sobie te same pytania: jak duża była ta jaskinia? Jak głęboka? Jakie naukowe skarby skrywała? Moseley miała śmiały plan: zbadać jaskinię Wulff Land …

NationalGeographic2831705-5e96211.jpg
width: 4721
height: 3478

Pod miastem odkryto nieznane tunele. Ich liczba dochodzi do blisko tysiąca
type: item
date: 2025-04-08T11:53:04.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: anglia
subject: jaskinie
subject: wielka brytania
description: Pod angielskim miastem Nottingham znajdują się setki tuneli wykutych w piaskowcu. Wiele z nich powstało już w średniowieczu. Niedawno odkryto kolejne. Jaka była ich funkcja?
encoded: Spis treści: Podziemne miasto w Nottingham Tuneli jest więcej, niż sądzono Jedną z największych atrakcji turystycznych Nottingham jest „Miasto jaskiń”. W ten sposób reklamowany jest system tuneli wykuwanych w piaskowcu przez setki lat. Do XIX wieku były to domostwa biednych mieszkańców miasta. Podziemne miasto w Nottingham Ale funkcje tuneli były i nadal są różne. Pierwsze wzmianki o jaskiniach pochodzą z IX wieku, kiedy to walijski biskup Asser nazwał Nottingham „Tig Guocobauc”, co w starobrytyjskim oznaczało „dom jaskiń” lub „miejsce wielu jaskiniowych mieszkań”. W XV wieku znajdowała się tam jedyna znana w Wielkiej Brytanii podziemna garbarnia. Niektóre jaskinie służyły jako tajne miejsca spotkań, a nawet do prowadzenia nielegalnej działalności. Ze względu na stałą, niską temperaturę, jaskinie idealnie nadawały się do przechowywania piwa i wina. Wiele starych pubów w Nottingham nadal posiada i wykorzystuje w ten sposób podziemne tunele. Natomiast w okresie II wojny światowej ludność cywilna chroniła się tam przed niemieckimi nalotami. Tuneli jest więcej, niż sądzono Do tej pory naukowcy mówili o ponad 800 tunelach pod Nottingham. Teraz poinformowano o odkryciu kolejnych. Archeolog Scott Lomax przekazał, że jest ich co najmniej 924. – Jestem przekonany, że w ciągu najbliższego roku będziemy mogli powiedzieć, że Nottingham ma ponad 1000 jaskiń reprezentujących 1000 lat historii – przekazał badacz cytowany przez „Heritage Daily”. Kiedy urząd miejski w Nottingham rozpoczął dokumentację jaskiń w 2009 roku, naliczono ich wówczas zaledwie 425. Jak widać, w ciągu kilkunastu lat ta liczna podwoiła się, a wygląda na to, że odkryć będzie jeszcze więcej. Część z nich zostało zniszczonych na skutek działalności w XX wieku. Najnowsze odkrycie jaskini miało miejsce podczas prac drogowych. Tunel ma 17 metrów długości i 4 metry szerokości, a dostęp do niej odbywał się przez okrągły w planie szyb. – Te najnowsze odkrycia jeszcze bardziej umacniają reputację Nottingham jako miasta …

miasto-jaskin-5bcfe89.png
width: 900
height: 600

Dowód na kanibalizm w polskiej jaskini. Zjedzono 10 osób
type: item
date: 2025-02-07T14:55:26.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: epoka kamienia
subject: epoka lodowcowa
subject: jaskinie
subject: odkrycia archeologiczne
subject: polska
subject: pradzieje
description: Na kilkudziesięciu kościach odkrytych w Jaskini Maszyckiej w Małopolsce naukowcy dostrzegli ślady po nacinaniu i konsumpcji. Celem było wydobycie składników odżywczych. Są to zatem dowody na ucztę kanibalistyczną. Dlaczego do niej doszło?
encoded: Spis treści: Enigmatyczne okoliczności śmierci łowców i zbieraczy Naukowcy wpatrzeni w kości Zjedzeni w czasie rytuałów pogrzebowych? Ponad 100 lat temu archeolog Gotfryd Ossowski dokonał sensacyjnego znaleziska. U wejścia do Jaskini Maszyckiej na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej odkrył szczątki dziesięciu osób, żyjących kilkanaście tysięcy lat temu. Byli to zarówno mężczyźni, kobiety, jak i dzieci. Badacze stanowiska nazywają je czasem “paleolitycznymi Pompejami”, bo po śmierci wielu osób wszystko pozostało nietknięte. Odkryto tu jedno z największych nagromadzeń zabytków z tego okresu w Europie. Rozgorzała dyskusja, w jaki sposób zginęli mieszkańcy jaskini, bo ciała leżały bezwładnie. A na ich kościach odkryto zagadkowe ślady. Brakowało do tej pory kompleksowych badań, by zrozumieć, w jaki sposób powstały te nacięcia. Enigmatyczne okoliczności śmierci łowców i zbieraczy Co jakiś czas badacze powracają do tego znaleziska i próbują rozwikłać pradziejową zagadkę. I dowiedzieć się, jakie były okoliczności śmierci tej grupy ludzi. Teraz międzynarodowy zespół z udziałem badaczy z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Rzeszowskiego i Fundacji Rzeszowskiego Ośrodka Archeologicznego (FROA) uzyskał nowe informacje na ten temat. Z wykonanych ostatnio analiz wyłania się jasny obraz: ślady manipulacji na szczątkach ludzkich w Jaskini Maszyckiej wskazują na systematyczne rozczłonkowanie zmarłych i kanibalizm. Wyniki tej analizy opublikowano w czasopiśmie „Scientific Reports”. Badaniami objęto w sumie 63 kości, pochodzących od dziesięciu osób. Są przechowywane w Muzeum Archeologicznym w Krakowie. Mają 18 tys. lat. Był to zatem okres epoki lodowcowej, kiedy po ziemi stąpały mamuty i ciągle było dość zimno, chociaż lodowiec zaczął się już wycofywać z obszaru obecnej Polski. Stosując nowoczesne metody, badacze dostrzegli na 34 kościach ślady po ćwiartowaniu, do którego doszło tuż po śmierci. Ślady cięć na fragmentach czaszki wskazują, że przyczepy mięśni oraz skóra głowy zostały przecię…

kanibalizm-e302c93.png
width: 1200
height: 630

W jaskini we Francji znaleziono prawdopodobnie najstarszą prehistoryczną mapę 3D. Stworzyli ją łowcy-zbieracze
type: item
date: 2025-01-09T14:30:11.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Historia
subject: historia
subject: jaskinie
subject: odkrycia archeologiczne
description: W jaskini we Francji odkryto wyjątkowe ryty. Pokrywają podłogę i zdaniem naukowców mogą stanowić swoistą trójwymiarową mapę okolicy. To dzieło rąk łowców-zbieraczy, którzy żyli w tamtych stronach 20 000 lat temu.
encoded: Spis treści: W jaki sposób wyrzeźbiono podłogę jaskini? Do czego służyła pierwotna mapa 3D? Po co dawniej mieszkańcy jaskini zmienili jej podłoże? Czy istnieją mapy z paleolitu? Dolina rzeki École położona jest niedaleko Paryża, kilkadziesiąt kilometrów na południe od stolicy Francji. Otaczają ją wzniesienia z piaskowca z wyżłobionymi przez wodę grotami. Jaskinie te stanowią znakomite naturalne schronienia. Jedną z nich – dzisiaj określaną jako Ségognole 3 – ludzie zasiedlali już w górnym paleolicie, ok. 20 tys. lat temu. Grota jest znana naukowcom od dawna. Wcześniej w środku odkryto paleolityczne rysunki naskalne: dwa konie przypominające malowidła z Lascaux. Teraz dwóch badaczy – Médard Thiry i Anthony Milnes – spojrzało na jaskinię świeżym okiem. Rezultat okazał się niespodziewany. Naukowcy zauważyli, że dawni mieszkańcy Ségognole 3 przekształcili podłogę swojego schronienia. Zrobili to tak, że zaczęła ona przypominać miniaturowy model otaczającego terenu. W jaki sposób wyrzeźbiono podłogę jaskini? Odwzorowanie okolicy nie jest ścisłe. Brzegi doliny zostały na przykład odwrócone. Prawdopodobnie twórcy potencjalnej mapy skorzystali z tego, w jaki sposób podłoga jaskini wyglądała naturalnie. I następnie nieco ją „poprawili”. Dodali własne, nieraz głębokie rowki, ukształtowali wybrzuszenia oraz zagłębienia i otoczyli je rytami. W jednym miejscu podłoża zostało zmienione tak, by przypominało kobiecą miednicę. Zdaniem badaczy w ten sposób twórcy „mapy” zbudowali własny model hydrologiczny. Czyli, mówiąc prościej, przygotowali odpływy dla deszczówki, która wpadała do jaskini. Kiedy zaczynało padać, podłoga ożywała. Deszczowa woda płynęła przygotowanymi rowkami i gromadziła się w nieckach. Podłoże zaczynało wówczas przypominać deltę rzeczną wraz z otaczającymi ją nieckami i wzgórzami. Do czego służyła pierwotna mapa 3D? Kształty, jakie pojawiają się na podłodze jaskini, nie powtarzają się. To właśnie naprowadziło Thiry’ego i Milnesa na trop. Zaczęli podejrzewać, że ksz…

2025-01-09-123641-PALAEOLITHIC-MAP-ENGRAVED-FOR-STAGING-WATER-FLOWS-IN-A-PARIS-BASIN-SHELTER-74bc607.png
width: 1173
height: 647

Lazurowa Grota to wizytówka Capri. Morska jaskinia zachwyca błękitną wodą
type: item
date: 2024-12-28T07:31:01.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kierunki
subject: Przyroda
subject: Traveler
subject: atrakcje turystyczne
subject: jaskinie
subject: włochy
subject: wyspy
description: Lazurowa Grota należy do najsłynniejszych morskich jaskiń na świecie. Jest jedną z najbardziej rozpoznawalnych atrakcji Capri i stanowi obowiązkowy punkt w planie wycieczki na malowniczą włoską wyspę. W tym miejscu należy podkreślić, że równie imponująca, jak tamtejsze widoki, jest historia tego niezwykłego miejsca. Co warto wiedzieć o Lazurowej Grocie? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Gdzie jest Lazurowa Grota? Antyczna historia Lazurowej Groty Ponowne odkrycie Lazurowej Groty Unikatowy ekosystem Lazurowej Groty Zwiedzanie Lazurowej Groty Jak dotrzeć do Lazurowej Groty? Włochy to nie tylko wielkie metropolie, jak choćby Rzym i Mediolan, i małe, urokliwe miasteczka, jak Ronciglione i nazywana „drzwiami Sycylii” Mesyna. To także wspaniałe kurorty, słynące z pięknych widoków i wyśmienitej pogody. Jednym z najbardziej wyjątkowych jest Capri. Malownicza wyspa oferuje mnóstwo typowych dla takich miejsc atrakcji, jednak należy podkreślić, że poza luksusowymi hotelami i cennymi zabytkami znajduje się tam także mnóstwo skarbów natury. Jednym z nich jest Lazurowa Grota. Gdzie jest Lazurowa Grota? W otwartej na Morze Tyrreńskie Zatoce Neapolitańskiej, w pobliżu półwyspu Sorrento, ponad powierzchnię wody wybija się górzysta wyspa Capri. Lazurowa Grota, czyli Grotta Azzurra – naturalnie utworzona jaskinia morska – znajduje się na jej zachodnim brzegu. Informacje o Lazurowej Grocie Jaskinia mierzy około 60 metrów długości i około 25 metrów szerokości, a jej głębokość dochodzi do około 22 metrów. Ten wspaniały twór natury powstał w wyniku erozji morskiej wapiennych skał. Słynie z niezwykłego koloru wody, na który wskazuje sama nazwa tego miejsca. Skąd bierze się lazurowy kolor wody w jaskini? Wiele egzotycznych kurortów słynie z jasnoniebieskiej barwy morza, ale trudno jest wskazać drugie miejsce, gdzie woda przybiera tak wyrazisty kolor, jak w Lazurowej Grocie. Z czego wynika to zjawisko? To zasługa załamania promieni słonecznych. Światło wpada do wnętrza jaskini przez podwodne wejście, które znajduje się na głębokości kilku metrów poniżej powierzchni morza. Ulega rozproszeniu i odbija się od wapiennych skał, w wyniku czego traci swoją naturalną barwę. Rozświetlona woda zyskuje piękny lazurowy kolor. Antyczna historia Lazurowej Groty To niezwykłe miejsce było znane już w antycznym Rzymie. Na Capri willę miał cesarz Tyberiusz, następca Oktawiana Au…

lazurowa-grota-34675ae.jpg
width: 1600
height: 1067

Archeolodzy odkryli niezwykłe ślady w jaskini. To świadectwa kultu sprzed 35 tys. lat
type: item
date: 2024-12-18T08:02:41.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: azja
subject: izrael
subject: jaskinie
subject: odkrycia archeologiczne
subject: wierzenia
description: Wiele metrów pod ziemią, w najciemniejszych zakamarkach olbrzymiej jaskini Manot w Galilei, kilkadziesiąt tysięcy lat temu odbywały się zagadkowe rytuały. Ludzie gromadzili się wokół kamiennego totemu. Czym on był?
encoded: Spis treści: Kult w ciemnej jaskini Cuda z jaskini Manot – nie tylko rytuały Dentysta w jaskini na tropie naszych przodków Jaskinie od dziesiątków tysięcy lat przyciągały uwagę człowieka. Najbardziej znane są te z Hiszpanii i Francji, gdzie od około 40 do 14 tys. lat temu ludzie pozostawili wielobarwne malowidła naskalne. Okazuje się, że w innych rejonach świata aktywność ludzi w jaskiniach dziesiątki tysięcy lat temu wcale nie była mniejsza. Grupa naukowców opublikowała właśnie na łamach periodyku „PNAS” wyniki badań w jaskini Manot w Izraelu. Ich zdaniem udało się im tam znaleźć najstarsze dowody na rytualne zgromadzenia na kontynencie azjatyckim. Kult w ciemnej jaskini W najgłębszej i najciemniejszej części pieczary archeolodzy znaleźli rzeźbiony kamień, celowo umieszczony w niszy w jaskini. Jego wzór przypomina archeologom trójwymiarową skorupę żółwia. To dzieło sztuki pochodzi sprzed 35 tysięcy lat, więc jest współczesne z malowidłami naskalnymi w zachodniej Europie. – Mógł on [kamień – przyp. red.] reprezentować totem lub postać duchową – powiedział szef zespołu badaczy Omry Barzilai z Uniwersytetu w Hajfie i Izraelskiej Służby Zabytków. Totemem nazywamy zwierzę czy przedmiot otaczany szczególną czcią przez społeczności zbieracko-łowieckie. Niektórzy archeolodzy sądzą, że było swego rodzaju „godłem” danej grupy i obowiązywał zakaz polowania na totemowe zwierzę. Dlaczego badacze uważają, że stylizowana kamienna skorupa żółwia była przedmiotem kultu? Ze względu na szczególną lokalizację, w głębi jaskini, z dala od materialnych śladów świadczących o codziennych zadaniach. W ocenie badaczy nowe znalezisko poszerza nasze rozumienie okresu górnego paleolitu poza jego kulturę materialną. Umożliwia zagłębienie się w bardziej efemeryczną sferę duchowego życia ludzi, która wyrażała się w odprawianych przez nich rytuałach. Jaskinia ma świetne właściwości akustyczne sprzyjające dużym zgromadzeniom. O tym, że większe grupy ludzi gromadziły się obok przypuszczalnego totemu …

jaskinia-manot-74e1637.png
width: 1200
height: 630

Ta broń zrewolucjonizowała życie ludzi. Archeolodzy odkryli jej kluczowe fragmenty sprzed tysięcy lat
type: item
date: 2024-12-10T11:30:59.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: broń
subject: europa
subject: hiszpania
subject: jaskinie
subject: neolit
subject: pradzieje
description: Cięciwy łuków sprzed 7 tysięcy lat wykonane ze ścięgien zwierząt odkryli archeolodzy w jednej z hiszpańskich jaskiń. To prawdziwa gratka dla badaczy, bo z reguły z tak odległych czasów zachowują się jedynie kamienne groty strzał.
encoded: Spis treści: Unikatowe odkrycie w Hiszpanii. Bez tego elementu łuk był bezużyteczny Kluczowa część pradziejowego łuku Kompozytowe strzały sprzed kilku tysięcy lat Wśród archeologów trwa dyskusja na temat tego, kiedy ludzie zaczęli używać łuku. Ta broń, którą można miotać strzały na daleką odległość, pojawiła się już w epoce lodowcowej. Najstarsze dotąd prawdopodobne dowody na użycie łuku pochodzą z Republiki Południowej Afryki i mogą mieć nawet ponad 60 tys. lat. Unikatowe odkrycie z Hiszpanii. Bez tego elementu łuk był bezużyteczny Swoje trzy grosze do kwestii użycia łuku w pradziejach dorzucili właśnie badacze z Uniwersytetu Autonomicznego w Barcelonie (UAB). Udało im się bowiem odkryć coś, co prawie nigdy nie zachowuje się do naszych czasów. Są to najbardziej delikatne i efemeryczne części łuku – cięciwy, które służy do napinania broni. Ale to nie wszystko – udało się też znaleźć nieźle zachowane strzały zakończone piórami. Swoje wnioski archeolodzy opublikowali na łamach „Scientific Reports”. Do odkrycia doszło w jaskini Los Murciélagos w Albuñol w Granadzie. Zabytki pochodzą ze wczesnej fazy okresu neolitu, czyli mają około 7 tysięcy lat. W Europie upowszechniało się wówczas rolnictwo. Czerpano też korzyści z udomowionych zwierząt. A to wszystko za pośrednictwem migrantów z Bliskiego Wschodu. Kluczowa część pradziejowego łuku Największą atencją wśród badaczy cieszą się cięciwy. To przecież bardzo delikatny element łuku. Przetrwał 7 tysięcy lat tylko ze względu na bardzo suche i zapewne beztlenowe środowisko. – Identyfikacja tych cięciw stanowi kluczowy krok w badaniach nad bronią neolityczną. Nie tylko byliśmy w stanie potwierdzić użycie ścięgien zwierzęcych do ich produkcji, ale także zidentyfikowaliśmy rodzaj lub gatunek zwierzęcia, z którego je wykonano – mówi pierwsza autorka artykułu Ingrid Bertin z UAB. Cięciwy wykonano ze ścięgien zwierząt z rodzaju Capra (obejmuje kilka gatunków kóz i koziorożców), dzikich świń oraz sarny. Ścięgna tych kilku zwierząt sp…

shutterstock2220285651-8eb6161.jpg
width: 6600
height: 4402

Sycylijskie podwodne jaskinie kluczem do poznania migracji Homo sapiens. Są niemal nieznane nauce
type: item
date: 2024-10-10T06:48:32.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: homo sapiens
subject: jaskinie
subject: migracje
subject: odkrycia archeologiczne
subject: sycylia
subject: włochy
description: Czy jednym z pierwszych miejsc na kontynencie europejskim, do którego przybyli pierwsi przedstawiciele Homo sapiens, była największa wyspa Morza Śródziemnego, Sycylia? Znajduje się na niej sporo zatopionych jaskiń, które są niemal nieznane nauce. Archeolodzy rozpoczęli ich badanie.
encoded: Spis treści: Amerykanie w jaskiniach Sporo jaskiń do zbadania Pierwsi Homo sapiens na Sycylii. Co wiemy do tej pory? Dróg, którymi nasi przodkowie kilkadziesiąt tysięcy lat temu przebyli z Afryki do Europy mogło być kilka. Naturalnym wyborem mógł być marsz przez Sycylię w dzisiejszych Włoszech ze względu na stosunkowo bliski dystans względem Afryki. Poza tym w epoce lodowcowej możliwie było przedostanie się tą drogą – poprzez Sycylię – zapewne nawet suchą stopą. Dopiero później podniósł się znacząco poziomo mórz i oceanów. Z tego powodu zatopione dziś jaskinie Sycylii mogą być świetnym źródłem informacji o pobycie naszych przodków dziesiątki tysięcy lat temu. Amerykanie w jaskiniach Badacze z USA podsumowali właśnie pierwszą część szeroko zakrojonego projektu naukowego, mającego na celu rozpoznanie podwodnych jaskiń Sycylii. Wnioski opublikowali na łamach czasopisma naukowego „PLOS One”. W ich ocenie odkrycia mogą pomóc wyjaśnić wczesną ekspansję Homo sapiens na wyspy Morza Śródziemnego Badania archeologiczne prowadzone przez naukowców z Uniwersytetu Waszyngtońskiego w St. Louis sugerują, że przybrzeżne i podwodne jaskinie w południowej Sycylii zawierają ważne i nieznane do tej pory wskazówki dotyczące ścieżki i losu Homo sapiens kilkadziesiąt tysięcy lat temu. W południowo-wschodniej Sycylii jest bardzo niewiele stanowisk archeologicznych z epoki górnego paleolitu, które przekopano przy użyciu metod naukowych. Stad nowy projekt jest tak ważny. Sporo jaskiń do zbadania Do tej pory naukowcom udało się ocenić zawartość 25 jaskiń i schronisk skalnych. Większość z nich została po raz pierwszy zidentyfikowana między 1870 a 1990 rokiem, ale z czasem została utracona dla nauki. Autorzy badania przeprowadzili również nowe badania lądowe i podwodne na wcześniej niezbadanych obszarach przybrzeżnych. Dzięki temu udało się im odkryć kilka miejsc, które zawierają potencjalnie ważne nawarstwienia archeologiczne. – To, czego szukamy, to nie tylko pierwsza osoba, która przybyła [na…

low-res-9f241cd.jpg
width: 700
height: 525

Kiedyś ludzie wierzyli, że to dziecko smoka. Jakim zwierzęciem jest odmieniec jaskiniowy?
type: item
date: 2024-09-07T12:18:26.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: badania
subject: jaskinie
subject: przyroda
subject: słowenia
subject: Wolny czas
subject: zwierzęta
description: Odmieniec jaskiniowy to jedno z najdziwniejszych zwierząt, jakie żyją na Ziemi. Występuje tylko w podziemnych wodach jaskiń na południu Europy. Nie cierpi ruchu, a na powierzchni może pojawić się jedynie przypadkiem. Kiedyś uważano, że z odmieńców wyrastają smoki.
encoded: W tym artykule: Gdzie występuje odmieniec jaskiniowy? Dlaczego odmieńce jaskiniowe uważano za smoki? Odmieniec jaskiniowy kocha bezruch Jaki jest tryb życia odmieńców? Ciekawostki o odmieńcu jaskiniowym Odmieniec jaskiniowy przypomina nieco aksolotla – czyli larwalne stadium płaza zwanego ambystomą meksykańską. I odmieńce, i aksolotle mają długie, obłe ciała z niewielkimi kończynami oraz płaskie głowy. Za głowami wyrastają im narośla przypominające drobne listki sałaty. Są to zewnętrzne skrzela. Tu jednak podobieństwa się kończą. U aksolotlów – w warunkach naturalnych występujących jedynie w jeziorach niedaleko miasta Meksyk – wyraźnie widać oczy. Odmieńce jaskiniowe (Proteus anguinus) wydają się pozbawione narządu wzroku. Na ich wydłużonych głowach trudno dopatrzyć się choćby wgłębień tworzących oczodoły. W rzeczywistości odmieńce mają oczy, jednak zredukowane i ukryte głęboko pod skórą. Choć wykazują pewną wrażliwość na światło, wzrok nie jest dla nich specjalnie ważnym zmysłem. Zwierzęta te żyją bowiem wyłącznie w zalanych wodą jaskiniach. Promieni słonecznych jest tam tyle, co kot napłakał. Gdzie występuje odmieniec jaskiniowy? Ten płaz jest endemitem, czyli zwierzęciem występującym naturalnie tylko na ściśle określonym, ograniczonym obszarze. W przypadku odmieńca są to podziemne jaskinie Gór Dynarskich na Półwyspie Bałkańskim. Płaz upodobał sobie jaskinie krasowe w części Słowenii, Włoch, Chorwacji oraz Bośni i Hercegowiny. Jeśli ktoś chce zobaczyć odmieńce, powinien udać się do jaskini Postojnej w Słowenii. Jest położona na południowy zachód od Lublany (stolicy tego kraju). Odmieńce – zamieszkujące specjalne akwarium – są jedną z tamtejszych atrakcji turystycznych. Dlaczego odmieńce jaskiniowe uważano za smoki? Pierwsza znana wzmianka o tym niezwykłym zwierzęciu pochodzi z 1689 r. Istnienie odmieńca odnotował Janez Vajkard Valvasor, słoweński uczony, przyrodnik i historyk, urodzony w Lublanie. Valvasor w swoim koronnym dziele, napisanym po niemiecku „Die Ehre …

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/09/b08adca13a465b9a82c367f76eeafba6b7b1539b-df938e2.jpg
width: 759
height: 513

Znaleziono prastary roślinny artefakt. Wyjaśnia zagadkę migracji wczesnych ludzi
type: item
date: 2024-08-23T11:34:49.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: azja
subject: homo sapiens
subject: indonezja
subject: jaskinie
subject: migracje
subject: Wolny czas
subject: wyspy indonezji
description: Pierwsi żeglarze pojawili się na Pacyfiku około 55–50 tysięcy lat temu. Dowodem na to jest prastary artefakt znaleziony w jaskini w Papui Zachodniej. Jednak jego funkcja jest dla archeologów zagadkowa.
encoded: W tym artykule: Kierunek: Pacyfik. Kiedy tam dotarli pierwsi ludzie? Nietypowy zabytek. Ważny dowód na migracje Migracja aż do Pacyfiku potwierdzona we wczesnym okresie W ostatnich latach archeolodzy uzyskują coraz więcej informacji na temat wczesnych migracji ludzi poza kontynent afrykański. Moment też coraz dalej cofa się w czasie, co nie przestaje zadziwiać badaczy. Kierunek: Pacyfik. Kiedy tam dotarli pierwsi ludzie? Naukowcy z brytyjskiego University of Oxford we współpracy z indonezyjskim Universitas Gadjah Mada przeprowadzili wspólne badania archeologiczne w jaskini Mololo na wyspie Waigeo1 w Papui Zachodniej. Wyspa ta od północy graniczy z Pacyfikiem. Właśnie opublikowali tych badań na łamach czasopisma naukowego „Antiquity”. Z tych wykopalisk wynika, że pierwsi żeglarze przybyli do Papui Zachodniej drogą morską z Pacyfiku 55 000–50 000 lat temu i doskonale radzili sobie w nowym środowisku. – Określenie najwcześniejszego momentu, w którym ludzie pojawili się w Papui Zachodniej ma kluczowe znaczenie, ponieważ leży ona u wrót Pacyfiku i pomaga nam zrozumieć, skąd pochodzili przodkowie szerszego regionu – w tym Australii, Nowej Zelandii (Aotearoa) i Hawajów. Oraz jak przystosowali się do życia na nieznanych wyspach – mówi główny autor dr Dylan Gaffney z Uniwersytetu Oxfordzkiego. Kilkadziesiąt tysięcy lat temu Ziemia znajdowała się w epoce lodowcowej, co oznacza, że poziom mórz był niższy. Duże szelfy kontynentalne wokół Azji (zwane Sunda) i Australii (zwane Sahul) były suchym lądem, ale wiele wysp Azji Południowo-Wschodniej pozostało wyspami. Umożliwiło to migracje Homo sapiens: „szlakiem północnym” z dzisiejszego Borneo do Sulawesi, Maluku, a następnie Papui Zachodniej lub „szlakiem południowym” z dzisiejszej Jawy i Bali do Flores, Timoru, a następnie Australii. Nietypowy zabytek. Ważny dowód na migracje Uwagę naukowców zwrócił niewielki przedmiot znaleziony na wyspie Waigeo1. Nie jest to typowy zabytek archeologiczny odkrywany na tak wczesnych stanowiskach a…

znaleziono-prastary-roslinny-artefakt-wyjasnia-zagadke-migracji-wczesnych-ludzi-01adfdf.png
width: 1200
height: 630

Na Księżycu istnieje podziemna jaskinia. To sensacja naukowa
type: item
date: 2024-07-17T11:04:31.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: astronomia
subject: badania naukowe
subject: jaskinie
subject: księżyc
subject: program Apollo
subject: Wolny czas
description: Naukowcy potwierdzili to, o czy spekulowano od pół wieku. Na Księżycu znajduje się podziemna jaskinia. Jest położona ponad sto metrów pod powierzchnią satelity. To idealne miejsce na zbudowanie bazy księżycowej.
encoded: W tym artykule: Nowa analiza starych danych Pierwsza podziemna jaskinia to dopiero początek? Miejsce na przyszłą bazę księżycową? Włoski zespół naukowców wykazał, że na Księżycu znajduje się ogromna podziemna jaskinia. Odkryto ją w okolicach miejsca, gdzie 55 lat temu wylądowali pierwsi ludzie: Neil Armstrong i Buzz Aldrin. Do jaskini prowadzi największy znany otwór w powierzchni Księżyca. To jama znajdująca się na Morzu Spokoju (Mare Tranquillitatis), rozległej bazaltowej równinie. Otwór ma średnicę ponad stu metrów. Znajduje się na fotografii ilustrującej ten artykuł. Jak właśnie potwierdzono, ok. 150 m pod nim otwiera się rozległa jaskinia. Udało się oszacować rozmiary jej fragmentu, prawdopodobnej początkowej części. Ma 40 m szerokości i do 80 metrów długości. W księżycowej jaskini zmieściłoby się więc kilkanaście kortów tenisowych. Nowa analiza starych danych – Księżycowe jaskinie pozostawały tajemnicą od ponad 50 lat. To ekscytujące móc w końcu udowodnić ich istnienie – przyznają Leonardo Carrer i Lorenzo Bruzzone z Uniwersytetu w Trydencie. Carrer i Bruzzone są współautorami artykułu potwierdzającego istnienia jaskini. Został opublikowany w czasopiśmie naukowym „Nature Astronomy”. Morze Spokoju powstało ponad 3 mld lat temu. Równina – i wiele innych mórz księżycowych – utworzyła się na skutek wylewów lawy. Po tym okresie pod powierzchnią pozostały kanały lawowe. Po ustaniu przepływu lawy tunele opróżniają się i stanowią długie puste przestrzenie. Ich sufity mogą się zapadać. Wówczas wejścia do kanałów stają się widoczne dla orbiterów. Właśnie taki otwór na Morzu Spokoju sfotografowała w 2010 r. sonda Lunar Reconnaissance Orbiter (LRO). Już wówczas podejrzewano, że może być to wejście do tunelu lub nawet jaskini. Teraz Włosi przeanalizowali nowymi metodami stare dane z radaru zebrane przez LRO. Potwierdzili istnienie jaskini i określili jej przypuszczalne wymiary. Pierwsza podziemna jaskinia to dopiero początek? Odkrycie może być zaledwie wierzchołkiem góry lo…

na-ksiezycu-istnieje-podziemna-jaskinia-to-sensacja-naukowa-5fb6f49.jpg
width: 800
height: 472

Ten krewny człowieka współczesnego urządził w tybetańskiej jaskini rzeźnię. Archeolodzy znaleźli tysiące kości
type: item
date: 2024-07-05T12:28:54.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: azja
subject: chiny
subject: człowiek
subject: ewolucja
subject: jaskinie
subject: pradzieje
subject: tybet
subject: Wolny czas
description: Ślady pobytu denisowian – enigmatycznych krewnych człowieka współczesnego – odkryli archeolodzy w jaskini na Płaskowyżu Tybetańskim. Znaleziono tam tysiące kości upolowanych przez niego zwierząt: orłów, bażantów, wiewiórek, ale też śnieżnej pantery.
encoded: W tym artykule: Denisowianie na Płaskowyżu Tybetańskim Długotrwała siedziba denisowian. Archeolodzy na tropie Bogata mięsna dieta. Co jadł denisowianin? Jeszcze kilkanaście lat temu naukowcy nie mieli pojęcia o istnieniu denisowian. To kolejny gatunek człowieka, który żył równocześnie z neandertalczykami i człowiekiem współczesnym mniej więcej od 300 do 25 tys. lat temu. Naukowcy odkryli tylko pojedyncze szczątki denisowian tylko na terenie Azji. Najwięcej na jego temat wiemy, dzięki analizom genetycznym. Nie jest jasne, kiedy wyginęli. Istnieją dowody sugerujące, że krzyżowali się zarówno z neandertalczykami, jak i Homo sapiens. Denisowianie na Płaskowyżu Tybetańskim Zespół badaczy z Chin, Danii i Wielkiej Brytanii ogłosił właśnie na łamach prestiżowego periodyku „Nature” niezwykłe odkrycie z jaskini Baishya Karst na Płaskowyżu Tybetańskim. Nie jest to zbyt korzystne miejsce do życia dla ludzi. Położone jest na wysokości ponad 3 tys. m n.p.m. To zaledwie jedno z dwóch miejsc na tym płaskowyżu, gdzie odkryto ślady pobytu denisowian. Ten gatunek człowieka pozostaje jednak ciągle enigmatyczny. Bo w jaskini znaleziono około 2500 tysiąca kości, ale są to zwierzęta, które on upolował. Po sprawcach rzezi pozostała zaledwie jedna kość. Jest to fragment żebra. Długotrwała siedziba denisowian. Archeolodzy na tropie Z szeroko zakrojonych analiz naukowców wynika, że denisowianom było w tej jaskini bardzo wygodnie. Zasiedlali ją bardzo długo: od około 200 000 do 40 000 lat temu. – Byliśmy w stanie stwierdzić, że denisowianie polowali, patroszyli i jedli szereg gatunków zwierząt. Nasze badanie ujawnia nowe informacje na temat zachowania i adaptacji denisowian zarówno do warunków panujących na dużych wysokościach, jak i zmieniającego się klimatu. Dopiero zaczynamy rozumieć zachowanie tego niezwykłego gatunku człowieka – mówi współautor artykułu dr Geoff M. Smith, archeozoolog z Uniwersytetu w Reading. Wtóruje mu prof. Frido Welker z Uniwersytetu Kopenhaskiego: – Biorąc pod uwagę …

ten-krewny-czlowieka-wspolczesnego-urzadzil-w-tybetanskiej-jaskini-rzeznie-znaleziono-tysiace-kosci-9b667e1.png
width: 1200
height: 630

Najstarsze figuratywne malowidła naskalne świata są jeszcze starsze. Nie pochodzą z Europy
type: item
date: 2024-07-05T07:30:26.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: azja
subject: dzieła sztuki
subject: indonezja
subject: jaskinie
subject: malowidła naskalne
subject: odkrycia archeologiczne
subject: sztuka
subject: Wolny czas
subject: wyspy indonezji
description: Malowidła, na których ukazano ludzi w towarzystwie dzikiej świni, należą do jednych z najstarszych na świecie przedstawień narracyjnej sztuki naskalnej. Pochodzą z Indonezji. Są nawet bardziej wiekowe niż słynne obrazki z jaskiń Lascaux czy Chauveta.
encoded: W tym artykule: Gdzie doszło do „ludzkiej rewolucji”? Dzika świnia z wyspy Sulawesi w Indonezji. Prastara sztuka naskalna Coraz lepsze metody datowania Archeolodzy długo sądzili, że do rozkwitu ludzkiej kultury doszło około 45 tysięcy lat temu w Europie. To wówczas, wraz z pojawieniem się człowieka współczesnego, czyli Homo sapiens na tym kontynencie zaczęto wykonywać zaawansowane technologicznie narzędzia, biżuterię z zębów czy muszli, ale też figurki. Na zdecydowanie większą skalę niż wcześniej, grzebano zmarłych. Gdzie doszło do „ludzkiej rewolucji”? Jak się okazuje, to wydarzenie, określanie czasem jako „rewolucją górnego paleolitu” lub „ludzką rewolucją” nie odbyło się tylko w Europie. Z najnowszych badań wynika, że niektóre aspekty kultury symbolicznej ludzi pojawiły się nawet wcześniej w innych miejscach na świecie. Jednym z nich jest Indonezja w Azji. W ciągu ostatniej dekady archeolodzy dokonali tam niezwykłych odkryć. Namierzyli i wydatowali malowidła naskalne sprzed kilkudziesięciu tysięcy lat. To było spore zaskoczenie dla badaczy zajmujących się wczesną sztuką. „Ludzka rewolucja” objęła zatem 40 tysięcy lat temu nie tylko Europę. Taki obraz wynikał po prostu ze słabego stanu badań w innych lokalizacjach. Dzika świnia z wyspy Sulawesi w Indonezji. Prastara sztuka naskalna Zespół badaczy z Indonezji i Australii ogłosił właśnie na łamach prestiżowego czasopisma naukowego „Nature” nowe datowania sztuki naskalnej z Sulawesi w Indonezji. Malowidła te wykonano czerwoną farbą w jaskiniach Leang Bulu' Sipong 4 i Leang Karampuang. Te wykonane w drugiej pieczarze przedstawiają postaci podobne do ludzi wchodzące w interakcję z dziką świnią. Zwierzę wykonano w tak sugestywny sposób, że nawet udało się określić jego gatunek. Jest to świnia celebeska (łac. Sus celebensis). Badacze uważają, że ukazano w ten sposób jakąś opowieść. – Nie wiemy, co to była za historia. Być może była to relacja z prawdziwego polowania na dzika lub przedstawienie mitu lub wyimaginowanej opo…

najstarsza-sztuka-naskalna-swiata-jest-jeszcze-starsza-nie-pochodzi-z-europy-b27825b.png
width: 1200
height: 630