Jajka podnoszą cholesterol? To mit. W odpowiednim towarzystwie nawet go obniżają
Nowe badanie australijskich naukowców dowodzi, że jajka nie są winowajcą podniesionego poziomu „złego cholesterolu” LDL. Mało tego – są wręcz korzystne, jeśli tylko pilnujemy, z czym je spożywamy.
Spis treści: Nowe spojrzenie na cholesterol i jajka Jak badano wpływ jajek na cholesterol? Tłuszcze nasycone: prawdziwy winowajca Przez wiele lat spożycie jajek budziło kontrowersje, głównie za sprawą dawno nieaktualnego przekonania, że podwyższają poziom cholesterolu we krwi. Nie zmienia to jednak faktu, że wśród badań nad jajkami nadal panuje rozgardiasz. Jedne sugerują ich negatywny wpływ na zdrowie, inne zachwalają ich wartość odżywczą, w tym wysoką zawartość białka. To się jednak zmienia. Nowe spojrzenie na cholesterol i jajka Najnowsze badanie opublikowane w „The American Journal of Clinical Nutrition” dostarcza kolejnych dowodów na to, że jajka są bezpieczne, a nawet korzystne dla zdrowia, szczególnie jeśli chodzi o poziom tzw. „złego” cholesterolu (LDL). Może będzie to impuls do ostatecznego rozprawienia się z mitem, że jajka podwyższają cholesterol. Naukowcy z Uniwersytetu Australii Południowej, pod kierunkiem Jonathana Buckleya, przeanalizowali osobno wpływ tłuszczów nasyconych i cholesterolu zawartego w diecie na poziom LDL we krwi. Ich celem było sprawdzenie, czy to faktycznie jajka odpowiadają za wzrost „złego” cholesterolu, czy może winne są inne składniki diety. Jak badano wpływ jajek na cholesterol? Badaniem objęto 61 dorosłych uczestników z podobnym poziomem wyjściowym LDL. Przez 15 tygodni byli kolejno poddawani trzem różnym dietom, po 5 tygodni każda. A były to: dieta wysokocholesterolowa, ale niskotłuszczowa, zawierająca dwa jajka dziennie, dieta niskocholesterolowa, ale bogata w tłuszcze nasycone – bez jajek, dieta bogata zarówno w cholesterol, jak i tłuszcze nasycone – z jednym jajkiem tygodniowo. Spośród 61 uczestników, 48 ukończyło cały program. Wyniki wykazały, że dieta bogata w tłuszcze nasycone powodowała wzrost poziomu LDL. Natomiast dieta z dużą ilością cholesterolu, ale niską zawartością tłuszczów nasyconych – mimo że zawierała jajka – skutkowała obniżeniem poziomu LDL. Z kolei dieta bogata zarówno w cholesterol, jak i tłuszcze nasycone prowadziła do wzrostu LDL. Tłuszcze nasycone: prawdziwy winowajca Oznacza to, że sam cholesterol w jajkach nie jest głównym winowajcą wzrostu LDL – za ten efekt odpowiadają przede wszystkim tłuszcze nasycone. Skoro dieta bez nich, za to aż z dwoma jajkami dziennie, skutkowała obniżeniem poziomu LDL – to jednoznacznie wskazuje, że jajka nie tylko nie przyczyniają się do wzrostu LDL, ale nawet go obniżają. Tłuszcze nasycone to rodzaj tłuszczów, które nie zawierają podwójnych wiązań między atomami węgla w łańcuchu kwasów tłuszczowych – wszystkie miejsca są „nasycone” atomami wodoru. W temperaturze pokojowej mają zazwyczaj formę stałą i są odporne na utlenianie. Występują głównie w produktach pochodzenia zwierzęcego, takich jak masło, smalec, tłuste i przetworzone mięsa, sery i śmietana, ale także w niektórych roślinnych tłuszczach, np. w oleju kokosowym czy palmowym. Zaleca się ich umiarkowane spożycie. Buckley podsumowuje: „Można powiedzieć, że dostarczyliśmy twardych dowodów na obronę jajka. Przy śniadaniu to nie jajka powinny budzić niepokój, a raczej dodatkowa porcja boczku, masła czy kiełbasy”. Wnioski z badania mogą znacząco wpłynąć na zalecenia dietetyczne – jeszcze bardziej rehabilitują jajka jako bezpieczny i zdrowy element codziennej diety. O ile nie towarzyszą im duże ilości tłuszczów nasyconych. Źródło: The American Journal of Clinical Nutrition Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Co z tymi jajkami? Naukowcy ocenili ich wpływ na zdrowie
O jajkach krąży wiele opinii. Jedni je wychwalają, inni zalecają ostrożność. Co na ten temat mówi nauka? Odpowiedź może zaskoczyć sceptyków i ucieszyć wielbicieli jajek – zwłaszcza przed Wielkanocą.
W tym artykule: Jak kura znosi jajka? Ciekawostki o jajkach Natura nie stworzyła nic doskonalszego od jaja – mówi prof. Tadeusz Trziszka, rektor Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu, technolog żywności i żywienia. – W jaju zawarte są wszystkie składniki niezbędne do stworzenia życia. Jeśli jest zapłodnione, to w temperaturze 40 stopni w ciągu 21 dni zamieni się w żywe zwierzę. To fenomen – mówi profesor. Jakie śniadania zjemy za granicą? Sprawdź, jak dobrze znasz inne kraje Co kraj to obyczaj, a co kultura to inna kuchnia. Na całym świecie śniadania różnią się od siebie. Niektórzy wolą zacząć dzień konkretnym i sytym posiłkiem, a inni preferują delikatne... Fenomen, z którego korzystamy niezbyt chętnie. Choć Wielkanocy nie wyobrażamy sobie bez jajek, na co dzień jemy ich niewiele, około 160 rocznie. To o jedną trzecią mniej niż wynosi średnia w Europie Zachodniej i 100 proc. mniej niż w Japonii. Tymczasem jaj można jeść tyle, ile się chce, nawet 20–30 tygodniowo, uspokaja prof. Trziszka. Nie tylko nie szkodzą (chyba że ktoś jest alergikiem), ale wręcz przeciwnie – mają zbawienny wpływ na zdrowie. Kiedyś ostrzegano nas przed ich nadmiernym spożyciem – niesłusznie. Zdaniem prof. Trziszki to przemysł farmaceutyczny oraz producenci tłuszczów roślinnych wprowadzali nas w błąd. „Obciążyli jaja odpowiedzialnością m.in. za odkładanie się w naczyniach krwionośnych cholesterolu, by sprzedawać jak największe ilości leków antycholesterolowych i margaryny. Tymczasem cholesterol występuje we wszystkich tkankach i komórkach organizmu. Gdyby wątroba zaprzestała jego codziennej produkcji, nie moglibyśmy żyć. Jest konieczny do tworzenia hormonów płciowych, witaminy D, kwasów żółciowych. „Każdy z nas produkuje codziennie ok. 3 gramów cholesterolu, tyle ile jest w 15 jajach” – tłumaczy prof. Trziszka w książce „Jedz co chcesz. Sąd nad polskim stołem” Katarzyny Naskowskiej. „Cholesterol, jaki dostarczamy z żywnością, nie odkłada się w naczyniach – odkłada się wyłącznie nasz własny, ten produkowany w wątrobie i to wówczas, gdy organizm ma jakiś defekt metaboliczny. Jedzenie jaj może tu tylko pomóc” – dodaje profesor. I przypomina, że żółtko zawiera 10–20 proc. fosfolipidów, które zmniejszają odkładanie cholesterolu. Wpływ jaj na zdrowie nie ogranicza się do tego. – Przy tak bogatym składzie naturalnych substancji odżywczych jaja są niskokaloryczne. Jedno ma zaledwie 75 kcal, zawiera natomiast wszystkie aminokwasy i witaminy (poza witaminą C) – wyjaśnia prof. Trziszka. Podczas gotowania jajo traci jednak około 20 proc. witamin, dlatego najkorzystniej jest jeść te z płynnym żółtkiem. Naukowcy udowodnili, że jajka są bogate w białka, które działają identycznie jak leki obniżające ciśnienie tętnicze krwi. Zmniejszają przez to ryzyko chorób układu sercowo-naczyniowego. Redukują ryzyko cukrzycy typu 2 (o ponad jedną trzecią), mogą też wchodzić w skład zdrowej diety u osób z chorobą niedokrwienną. Nie przypadkiem jajo jest symbolem życia – może je dać i może je chronić. Ale czy jajko jajku równe? Jaki wpływ mają na nie warunki, w jakich żyją kury? Jak kura znosi jajka? To, jak kura znosi jajka, w wyjątkowy sposób oddaje piękno natury. Kiedy komórka jajowa dojrzeje i osiągnie rozmiar przyszłego żółtka, opuszcza jajnik i trafia do jajowodu przez jego lejek. W tym miejscu też dochodzi do ewentualnego zapłodnienia. Czasem zdarza się, że jajnik opuszczają dwie komórki, wtedy powstaje jajo z dwoma żółtkami. Wędrując jajowodem, tzw. kula jajowa zostaje otoczona warstwami białka – gęstą i rzadką. W warstwie białka gęstego powstają chalazy, czyli białkowe sznureczki, które utrzymują żółtko w środku jaja. Gdy jajo dociera do części macicznej jajowodu, zostaje otoczone pergaminową błoną. Składa się ona z dwóch ściśle przylegających do siebie blaszek, które rozwarstwiają się jedynie na tępym biegunie jaja, tworząc komorę powietrzną. W macicy znajdują się także gruczoły odpowiedzialne za otoczenie jaja wapienną skorupką i te odpowiedzialne za jego zabarwienie. Jajo wędruje zwrócone ostrym biegunem do ujścia jajowodu. Dopiero na samym końcu, gdy jest już „gotowe", obraca się. Skorupka jaja jest porowata (najwięcej otworów znajduje się nad komorą powietrzną), dzięki czemu pisklę może oddychać. Zabrudzenie jej np. odchodami może doprowadzić do uduszenia maleństwa. Już dwa dni przed wykluciem pisklęta nawiązują kontakt głosowy z matką i przyszłym rodzeństwem. W ten sposób synchronizują moment przyjścia na świat. Japońscy naukowcy stworzyli elektroniczne pałeczki, które stymulują słony smak Pałeczki to sztućce charakterystyczne dla krajów Dalekiego Wschodu. Popularność kuchni azjatyckiej sprawiła jednak, że używane są dziś na całym świecie. Japońscy odkrywcy postanowili p... Ciekawostki o jajkach Wielkość jaj zależy od wieku kury. Im młodsza kura, tym mniejsze jajko. Duże mają cieńszą skorupkę i częściej się uszkadzają. Świeże jajka źle się obierają. Do gotowania na twardo najlepiej nadają się jajka co najmniej dwutygodniowe. Należy zakręcić jajkiem, aby sprawdzić, czy jest surowe. Ugotowane będzie się kręcić dłużej i szybciej, bo zachowuje się jak bryła (ma jedną, stałą oś obrotu). W surowym jaju płynny środek będzie wyhamowywał ruch obrotowy i jajko będzie się kręcić słabo. Kolor żółtka zależy od diety kury. Zimą żółtka są bledsze, gdyż kury nie mają dużego dostępu do roślin, których składniki barwią żółtka. Ich kolorem można sterować, dodając barwniki do paszy. Kury czasami zjadają własne jaja, ponieważ brakuje im wapnia. Dlatego do paszy dodaje się kredę pastewną. Niektóre jajka mają dwa żółtka. Dzieje się tak wtedy, gdy jajnik kury opuszczają dwie komórki jajowe. Zielononóżek kuropatwianych nie da się zamknąć na fermie. Muszą mieć przestrzeń i naturalne światło, ich jaja pochodzą więc zawsze z chowu wolnowybiegowego. Aby sprawdzić, czy jajko jest świeże, należy położyć je na dnie naczynia z wodą. Stare jajka, w przeciwieństwie do świeżych, zawierają więcej powietrza i po zanurzeniu obracają się do pionu i unoszą ku górze. Świeże leżą na dnie i nie zmieniają pozycji. Zielonkawe żółtko oznacza, że jajko zbyt długo się gotowało. Wysoka temperatura sprawia, że powstają w nim tlenki siarki i żelaza o takiej barwie. Czytaj więcej fascynujących artykułów: 5 najlepszych pizzerii we Włoszech poleca Matteo Brunetti Po prawdziwą pizzę warto wybrać się aż do Włoch. Specjalnie dla nas ranking najlepszych pizzerii w Italii przygotował znany kucharz Matteo Brunetti. Wakacje w Grecji: co zjeść w tym przepięknym i słonecznym kraju? Planując wakacje w Grecji, warto przygotować sobie listę potraw, które trzeba zjeść w tym kraju. Oto TOP 5 dań, których musicie skosztować. Albert Einstein: 15 rzeczy, których nie wiedzieliście o tym wybitnym fizyku Znamy go jako twórcę ogólnej teorii względności. Tymczasem Albert Einstein prowadził fascynujące życie. Oto 15 mniej znanych faktów z życia genialnego naukowca.
Fizycy znaleźli sposób na idealnie ugotowane jajko. Jeśli masz pół godziny, możesz go wypróbować
Naukowcy opracowali przepis na ugotowanie najlepszego na świecie jajka. Żeby wprowadzić go w życie, potrzeba tylko trochę czasu i cierpliwości.
W tym artykule: Co potrzeba do ugotowania jajka nową metodą? Po co jest potrzebna nowa metoda gotowania jajek? Przepis na idealnie ugotowane jajko Jedno ma tylko 75 kalorii. Zawiera prawie wszystkie ważne składniki odżywcze i witaminy. Nie podnosi cholesterolu i jest bogate w białka działające jak leki obniżające ciśnienie krwi. Podsumowując – jajko to jeden z najzdrowszych produktów, jakie istnieją. Nie dziwi więc, że istnieje mnóstwo sposobów jego przygotowania. Najczęściej robimy z nich omlety i jajecznice albo je gotujemy. Tutaj zaś działają dwie szkoły. Pierwsza, prostsza, to ugotowanie jajek na twardo. W takiej postaci obie jego części – białko i żółtko – ścinają się. Nieco bardziej zaawansowane jest ugotowanie jajek na miękko. Wymaga gotowania jajka we wrzątku ok. 4 min (a dokładniej – między 3,5 a 5 min, w zależności od wielkości). Jeśli się nie zagapimy, po zdjęciu skorupki będziemy mieli ścięte białko i pyszne, ciepłe, płynne żółtko. Co potrzeba do ugotowania jajka nową metodą? Oczywiście wszystkie powyższe sposoby są najpopularniejsze i najprostsze. Mistrzowie kuchni znają więcej metod przyrządzania jajek. Jednak właśnie będą musieli opanować kolejną. Z pomocą przyszli im bowiem fizycy, którzy przygotowali pracę naukową o nowym, nieznanym dotychczas, najbardziej perfekcyjnym sposobie gotowania jajka. Dobra wiadomość jest taka – każdy może wypróbować ją w domu. Potrzebne będą tylko dwa rondelki, coś do mierzenia temperatury wody w jednym z nich, zegar oraz dokładnie 32 minuty wolnego czasu. Po co jest potrzebna nowa metoda gotowania jajek? Najpierw jednak nieco teorii, którą wzięli pod uwagę autorzy artykułu opublikowanego w czasopiśmie „Communications Engineering” (pod tytułem „Periodyczne gotowanie jajek”). Problem z zanurzaniem jajek we wrzącej wodzie polega na tym, że białko i żółtko gotują się w różnych temperaturach. Białko potrzebuje aż 85 st. C. Jednak wówczas żółto może zrobić się twarde – ponieważ mu wystarczy 65 st. C. Szefowie kuchni radzą sobie z tym, gotując jajka metodą sous vide – czyli zanurzając je w kąpieli wodnej o temperaturze 60-70 st. C przez godzinę. Wówczas tekstura zarówno jajka, jak i żółtka robi się jednakowo kremowa. Jednak również tutaj kryje się pewne ryzyko: białko może pozostać niedogotowane. I właśnie dlatego kucharzom oraz nam wszystkim z pomocą przychodzi zespół Ernesta di Maia z Uniwersytetu w Neapolu z opracowaną matematycznie zupełnie nową metodą gotowania jajek. Przepis na idealnie ugotowane jajko Do ugotowania perfekcyjnego jajka potrzebujemy dwóch rondelków. W jednym woda wrze, w drugim ma temperaturę 30 st. C. Na zmianę zanurzamy jajko w rondelkach na dwie minuty w każdym. Powtarzamy ten cykl osiem razy – czyli łącznie gotujemy jajko 32 minuty. – Wielu ludzi spróbowało jajek gotowanych tym sposobem i było zachwyconych ich smakiem i teksturą – powiedział Di Maio. – Tak, zajmuje to więcej czasu niż zwykłe gotowanie, ale jeśli kogoś kochasz, powinieneś poświęcić swój czas, aby zrobić coś właściwie. Oto jak właściwie zrobić jajko. Kluczem do sukcesu jest częste przekładanie jajka z wody wrzącej do chłodniejszej i w drugą stronę. Dzięki temu obie części jajka gotują się oddzielnie. Wspomniani przez naukowca testerzy stwierdzili, że białko było nieco słodsze, a żółtko mniej słodkie niż w jajkach ugotowanych w inny sposób. Z kolei konsystencja białka była podobna do jajka na miękko, podczas gdy żółtko bardziej przypominało jajko sous vide. Co ważne okazało się również, że jajko gotowane metodą „periodyczną” zawiera więcej cennych składników odżywczych, m.in. antyoksydantów, niż jajka na miękko czy sous vide. Dlaczego? Tego naukowcy jeszcze nie wiedzą. Źródło: Communications Engineering, New Scientist Nasza autorka Magdalena Salik Dziennikarka i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Autorka powieści z gatunku fantastyki naukowej, ostatnio wydała „Płomień” i „Wściek”. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Naukowcy zajrzeli do kompletnego jajka z czasów rzymskich z Wielkiej Brytanii. „Jest wyjątkowe”
Nienaruszone, kompletne jajo sprzed 1700 lat odkryli archeolodzy w Aylesbury w Wielkiej Brytanii. Bez rozbicia skorupki udało się nawet zajrzeć do wnętrza jajka.
W tym artykule: Rzadkie i delikatne znalezisko – jajko Skanowanie starożytnego jajka Zmumifikowane jaja Do znaleziska doszło na terenie osady z czasów rzymskich. Brytania była częścią Imperium Rzymskiego przez ponad 350 lat. Wojska cesarza Klaudiusza zajęły ją w 43 r. n.e. Wpływy rzymskie trwały do początku V wieku i upadku Cesarstwa Zachodniorzymskiego. Archeolodzy badali duży, wilgotny dół. W jego wnętrzu znaleziono szereg przedmiotów. Były to naczynia ceramiczne, tkany kosz, monety, skórzane buty i kości zwierzęce oraz… jajka. Przetrwały w warstwie miękkiego, mokrego mułu. Badacze przeszłości uważają, że początkowo z dołu pozyskiwano wodę do warzenia piwa. Później zmieniła się jego funkcja. Ludzie umieszczali tam różne przedmioty, by przebłagać bogów. Zatem pełnił rolę rytualną. Rzadkie i delikatne znalezisko – jajko Archeolodzy z reguły odkrywają na europejskich stanowiskach archeologicznych potłuczone naczynia ceramiczne, narzędzia kamienne i kości. Bardzo rzadko zachowują się inne zabytki lub przedmioty. Dlatego znalezisko w postaci niepotłuczonych jajek na terenie osady sprzed 1700 lat jest unikatowe. Niestety, tylko jedno z trzech udało się archeologom wydobyć w stanie nienaruszonym. Pozostałe pękły, wydzielając niesamowicie intensywny, siarkowy zapach. Ocalałe jajo przeleżało ładnych kilka lat w magazynie, bo do odkrycia doszło w 2010 r. Ostatnio jednak naukowcy poddali je szczegółowym analizom. I nie kryją swojego zaskoczenia uzyskanymi rezultatami. Skanowanie starożytnego jajka Ekspertka Dana Goodburn-Brown z DGB Conservation przeprowadziła mikrotomografię komputerową jaja. Badanie potwierdziło, że jest ono nadal wypełnione płynem. W środku jest też pęcherzyk powietrza. W czasie manipulowania pęcherzyk przemieszczał się, co zaskoczyło naukowców. Nie wiemy dokładnie, co pozostało w jaju po tak długim czasie. Żółtko i białko w dużej mierze uległy rozkładowi. Jajku przyjrzał się też ekspert Douglas G. D. Russell z londyńskiego Muzeum Historii Naturalnej. – Wierzymy, że jajo jest wyjątkowe. To najstarsze zachowany przykład przypadkowo zachowanego ptasiego jaja znalezionego w Wielkiej Brytanii. Nie znamy żadnego odpowiednika na świecie – powiedział ekspert. Teraz badacze będą próbowali otoczyć jajko należytą opieką. Będzie to wielkie wyzwanie dla konserwatorów. Jednocześnie naukowcy chcą wyjaśnić, czy – jak przypuszczają – zniosła je kura, czy też inny ptak. W przyszłości planowane są analizy molekularne nietypowego zabytku. Eksperci porównają też jajko z tymi w przepastnej kolekcji Muzeum Historii Naturalnej w Londynie. Zmumifikowane jaja Starsze są przykłady celowo zachowanych, zmumifikowanych jaj pochodzących ze starożytnego Egiptu. W ten sposób potraktowano na przykład jaja świętych ptaków ibisów, łączonych z bogiem mądrości Thotem, ale też krokodyli, czyli bogiem Sobkiem. Egipscy kapłani podbierali jaja z gniazd świętych zwierząt. Część z wyklutych zwierząt hodowali później w niewoli. Po ich śmierci mumifikowali je na masową skalę. Niektóre z mumii zwierząt sprzedawano pielgrzymom, aby mogli je złożyć bogom w ofierze. Kilka zmumifikowanych jaj krokodyli można obejrzeć na przykład w Muzeum Krokodyla w Kom Ombo w Egipcie. Źródło: Buckinghamshire Council, Oxford Archaeology. Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Od czego zależy, jaki kolor ma skorupka jajka? Główną rolę odgrywa DNA
Na co dzień specjalnie się nimi nie interesujemy i dopiero na Wielkanoc zaczynają przykuwać naszą uwagę. Wówczas chętnie malujemy je, przerabiając na pisanki. Ale czy to konieczne? Jaja kur mogą mieć z natury bardzo różne barwy.
W tym artykule: Ile ras kur jest na świecie? Od czego zależy kolor jaj? Czy z wyglądu kury można wywnioskować, jakiego koloru jaja złoży? Jaki ptak składał największe jaja na świecie? Osiem tysięcy lat temu w dżunglach południowej Azji żył nieduży ptak, który zakładał gniazda w gąszczu, a żerował na otwartych terenach. Samiec miał charakterystyczny czerwony grzebień i lśniący czarny ogon. Samica była mniejsza i bardziej jednolicie ubarwiona. Składała od 8 do 12 jaj, z których pisklęta wylęgały się już po trzech tygodniach. To, że ptaki te latały rzadko i raczej nisko, a ich jaja były pożywne, prawdopodobnie zachęciło naszych praprzodków do ich udomowienia. Dzisiaj mają już naukową nazwę – to kury bankiwa (Gallus gallus). Kura bankiwa uważa się za przodka kury domowej. Ile ras kur jest na świecie? Jeśli patrzeć na liczby, kury osiągnęły ogromny sukces ewolucyjny. Obecnie na Ziemi jest ich prawie dwadzieścia miliardów. W absolutnej większości są to jednak zwierzęta hodowane przez ludzi na żywność. Mało przypominają swojego kolorowego praprzodka – są to białe kury rasy Leghorn. Zwierzęta gospodarskie - które gatunki są do nich zaliczane? Zwierzęta gospodarskie zwykle nie wzbudzają większego zainteresowania u osób, które nie zajmują się rolnictwem. Niesłusznie, bo ich związek z człowiekiem jest silny i nierozerwalny. To w.. Jednak kura kurze nierówna. Od czasu udomowienia ludzie często krzyżowali kury różnych ras, a nawet pochodzące z różnych kontynentów. W rezultacie na świecie mamy obecnie ponad dwieście różnych ras kur, różniących się wielkością, upierzeniem, nośnością. A także kolorem składanych jaj. Od czego zależy kolor jaj? To, jakiego koloru będzie skorupka jajka składanego przez kurę, zależy od jej rasy. Czyli – od genów. A te pozwalają wyprodukować kurom jaja w najrozmaitszych kolorach. Jedną ze sławniejszych kurzych ras jest Marans. Pochodzi z Francji, a jaja, jakie znosi, mają ciemnobrązowy kolor, niekiedy przypominający czekoladę. Z kolei w holenderskiej wiosce Welsum na początku XX wieku wyhodowano rasę kur, która składa brązowe nakrapiane jajka. Francja chce zakazać zabijania kogucików. Technologia pozwoli rozpozna płeć w zarodku jaja Niemcy, gdzie zabijano 40 mln kogucików rocznie, już zakazało tej praktyki a Francja, gdzie zabija się nadal ok. 45 mln jednodniowych ptaków, ma zakazać miażdżenia i gazowania do końca teg... To jednak nic w porównaniu z osiągnięciem kur Araukana. Ta rasa kur, która pochodzi z dzisiejszego Chile, daje jaja barwy turkusowej. Podobne do niej jaja składają kury Ameraucana (wyhodowane z Araukan w latach 70. XX w. w Stanach Zjednoczonych). Z kolei kury Olive Egger składają jaja zielone, w odcieniu oliwkowym. Czy z wyglądu kury można wywnioskować, jakiego koloru jaja złoży? Istnieje pewna wskazówka, pozwalająca domyślić się barwy jaja już na podstawie wyglądu kury. Są nią kurze płatki uszne, czyli fałdy skóry, które znajdują się po bokach jej głowy. Ich kolor wskazuje, jakiej barwy jaja będzie znosić kura. Oto najdłuższa pizza na świecie! Ma prawie 2 kilometry W Neapolu, uznawanym za ojczyznę pizzy, pobito wyjątkowy (wyjątkowo smaczny) rekord. Co istotne, kolor skorupki nie ma żadnego związku z jakością jaj. Co prawda zdarza się, że jajka o odmiennych barwach skorupek różnią się pod względem wartości odżywczej. Jednak wynika to ze specyficznych wymogów przy hodowli konkretnych ras. Kury znoszące brązowe jaja wymagają lepszych pasz niż Leghorny, co przekłada się na wyższą jakość ich jaj. Jaki ptak składał największe jaja na świecie? Waga przeciętnego kurzego jaja wynosi 50–70 gramów. Jednak w Księdze Rekordów Guinnessa istnieje zapis o jaju ważącym 454 g, które kura lasy Leghorn złożyła w 1956 r. w amerykańskim stanie New Jersey. Miało podwójne żółtko i podwójną skorupkę. Inne kraje mają swoje rekordy. Australia chwali się 200-gramowym kurzym jajem. Natomiast sześć lat temu w Niemczech pewna kura złożyła jajko o wadze 184 gramów. Było dwa razy większe od przeciętnego kurzego jaja. Co stało się z megafauną Madagaskaru? Naukowcy opracowali oś czasu W odróżnieniu od innych podobnych miejsc na świecie Madagaskar nadal zachwyca bioróżnorodnością. Na wyspie zachowały się praktycznie wszystkie struktury ekologiczne, w tym pustynie i lasy ... Te rekordy to jednak nic w porównaniu z rekordzistami w całej gromadzie ptaków. Z żyjących pierwsze miejsce zajmuje struś, z jajami ważącymi nawet półtora kilograma. Jeśli chodzi o zwierzęta wymarłe, wygrywa mamutak. Ten mierzący trzy metry nielotny ptak żył na Madagaskarze do ok. 1000 roku n.e. Jego jaja, które zachowały się do dziś, mają 30 cm długości i ważą 10 kg. Mówiąc o rekordzistach, nie sposób nie wspomnieć o ptakach kiwi. Składają one największe jaja w stosunku do swojej masy ciała (od 15 do 20 proc.) Źródło: Michigan State University, Science Direct, guinnessworldrecords.com.
Francja chce zakazać zabijania kogucików. Technologia pozwoli rozpozna płeć w zarodku jaja
Niemcy, gdzie zabijano 40 mln kogucików rocznie, już zakazało tej praktyki a Francja, gdzie zabija się nadal ok. 45 mln jednodniowych ptaków, ma zakazać miażdżenia i gazowania do końca tego roku. Wszystko dzięki zastosowaniu techniki obrazowania hiperspektralnego, wykorzystywanej w przemyśle spożywczym m.in. do szukania zanieczyszczeń w opakowaniach w jedzeniem.
300 mln kogutów zabija się w UE zaraz po wykluciu, bo „nie są nam potrzebne”. Nowa, bardziej etyczna technologia, pozwala usunąć je z cyklu hodowlanego tydzień przed zakończeniem 21-dniowej inkubacji. - Technologia ta wykorzystuje zjawisko polegające na absorbowaniu przez materiały organiczne światła o różnych długościach w obszarze widma podczerwieni, w zależności od własności materiału. Każdy materiał organiczny ma więc swój wzorzec pochłaniania światła, na podstawie którego może być zidentyfikowany – czytamy na controlengineering.pl. Jak zauważa serwis, dużą zaletą obrazowania hiperspektralnego jest to, że „wiele materiałów opakowaniowych jest niewidocznych dla światła podczerwonego, co umożliwia dokonanie inspekcji materiałów wewnątrz zamkniętego opakowania”. W przypadku przemysłu drobiarskiego można zajrzeć do jajka. 13. dnia inkubacji pojawiają się pierwsze piórka. Koguciki mają je zwykle ciemniejsze od kurek (dotyczy to odmian kur hodowanych we Francji i w Niemczech). Spektrograf potrafi odczytać kolor wewnątrz jajka i odseparować te, z których wyklułyby się męskie pisklaki. Zamiast pozwalać im przyjść na świat będzie się przerywać inkubację. Zniszczone jajka z embrionami zostaną wysuszone i przemielone na paszę dla kur. Kanibalizm w przemyśle drobiarskim nikogo nie dziwi (podobnie jak w podawanie krowom mączki z kości zabitych braci i sióstr). Takie też są konsekwencje przemysłowego chowu zwierząt. Z punktu widzenia drobiarzy dodatkowy koszt na pudełku 6 jajek wynosi 5 eurocentów. Francuzi początkowo chcieli mieć własną technologię. Rząd wyłożył z budżetu 4,3 mln euro, ale firma Tronico nie dostarczyła zadowalającego produktu. Przerwano więc pracę nad techniką tzw. ovo-sexingu i zaczęto w niej pracę nad testami na COVID-19 na podstawie próbek śliny. Szukając alternatywy zwrócono się do weteranów na tym polu, Niemców. Hy-Line France, spółka córka niemieckiego koncernu Erich Wesjohann Group zaczęła wykorzystywać technologię obrazowania hiperspektralnego stworzoną po części przez inną firmę zależną, Agri Advanced Technologies (AAT). Maszyna nazwana Cheggy zainstalowana w zakładach drobiarskich w Bretanii przetestowała już tysiące jajek, a co miesiąc zwiększana jest wydajność produkcji drobiu. Według Yves de la Fouchardière, szefa organizacji zrzeszającej rolników z branży drobiarskiej (Fermiers de Loué dostarczają jajka m.in. do sieci Carrefour) w 2021 roku ovo-sexing obejmie 500 tys. kur, co odpowiada 150 mln jajek rocznie (z liczącej 500 mln jajek rocznej produkcji we Francji). W Niemczech istnieją już urządzenia zdolne sortować jajka w 9 dniu inkubacji. Tam niestety konieczne jest przedziurawienie skorupki laserem i pobranie kropli płynu do analizy. Stosują je firmy Seleggt i Respeggt. Według ich zapewnień membrana naprawia się w kilka minut po uszkodzeniu. We Francji jajka sprawdzane maszyną Respeggt sprzedają już dwie firmy, Poulehouse oraz Cocorette. Założyciel firmy Poulehouse, Fabien Sauleman, irytuje się na wieść o firmach stosujących technikę spektroskopową. – Czekanie na 13 dzień z 21 dniowego cyklu inkubacji to zbyt długo. Embriony już zaczynają przypominać kurczaki, z dziobami i upierzeniem. To nie jest ovo-sexing, tylko miażdżenie jajek – ustyskuje.Eksperci też są zdania, że kilka dni może czynić olbrzymią różnicę. Organizacja zajmująca się kontrolą rynku drobiarskiego, l’Institut technique de l’aviculture zwraca uwagę, że „dokładne stwierdzenie momentu w trakcie inkubacji od którego embrion odczuwa ból jest kontrowersyjne”. W zależności od badań może chodzić o każdy moment między 7 a 14 dniem inkubacji. W Izraelu opracowano technikę genetycznej selekcji EggXYT, dzięki której po prześwietleniu jajka światłem ultravfioletowym jajka z męskimi embrionami „świecą się”. Jak zauważa serwis Connexion France, mało prawdopodobne by w wyczulonej na badania genetycznej Europie ta technika mogła się przyjąć.
Oto tajemnica zdobionych strusich jaj sprzed tysięcy lat. Znaleźli je we Włoszech
Słynne jajka Fabergé rosyjskiej rodziny carskiej nie były pierwszymi kosztownymi dziełami sztuki tego typu, o które bogacze zabiegali. Licząca 5000 lat tajemnica ręcznie zdobionych strusich jaj z Brytyjskiego Muzeum została w końcu rozwiązana.
Tuż przed tegoroczną Wielkanocą archeolodzy z uniwersytetów w Bristolu i Durham przedstawili swoje najnowsze ustalenia dotyczące znajdujących się w kolekcji stołecznej placówki 5 antycznych jajek. Każde z nich wydrążono i ozdabiając metalowymi krawędziami (nie przetrwały) przerobiono na naczynia. Takimi jak one przedmiotami handlowano w basenie Morza Śródziemnego w epoce brązu i żelaza, niewiele jednak wiadomo o pochodzeniu i technice, którą nadawano jajkom ostateczną formę. – Historia ich powstawania okazała się bardziej złożona niż przypuszczaliśmy – ogłosili naukowcy. I nie tylko dlatego, że strusie nie są gatunkiem żyjącym w Europie. View oEmbed on the source website Opisywane w dzienniku ”Antiquity” przedmioty były pomalowane, pokryte fragmentami kości słoniowej, cennych metali i oszlifowanych kamieni. Widać na nich kształty zwierząt, kwiatów, żołnierzy i figur geometrycznych. - Tego typu dzieła sztuki odkrywano dotąd w grobach bogatych osób, które nie chciały rozstawiać się z symbolami luksusu nawet po śmierci – wyjaśnia dr Tamar Hodos, szefowa projektu badawczego z uczelni w Bristolu. I dodaje: fakt, że odnajdywano je na tak dużym obszarze świadczy, że tamten świat był bardziej ze sobą połączony szlakami handlowymi niż sądziliśmy. Strusie z basenu Morza Śródziemnego żyły dziko w krajach Lewantu (dzisiejsza Syria, Jordania, Liban oraz Izrael), południowej Turcji i północnej Afryce. Badaniem z pomocą izotopów zdołano określić, że niemal każde z 5 jaj było złożone przez ptaka z innego rejonu tamtej części świata. Odkryto je w grobowcu z lat 625 – 550 p.n.e. we Włoszech. Co więcej, uważa dr Hodos i jej koledzy, jajka były zabrane dziko żyjącym zwierzętom. Choć kilka tysięcy lat temu też istniały farmy tych ptaków, ktoś zadał sobie wiele trudu by odnaleźć gniazda i ryzykując zdrowie i życie (szczególnie samce ptaków mogą być bardzo agresywne zabrać to, co strusie miały najcenniejszego. - Próbując odtwarzać – bezskutecznie – zdobienia jajek kolekcji Muzeum Brytyjskiego przekonaliśmy się, że nim zacznie się przy nich pracę, np. żłobienie skorupki, muszą one dobrze wyschnąć. To znaczy, że ktoś trzymał je w bezpiecznym miejscu. I to długo. A to oznacza, że stały się formą długoterminowej inwestycji. W połączeniu z ryzykiem podjętym do ich pozyskania dodawało strusim jajkom wartości – przekonuje dr Tamar Hodos. Jan Sochaczewski
Jajka waginalne Gwyneth Paltrow miały uzdrawiać kobiety. Będzie grzywna za „pseudonaukę”
Dystrybutor kamiennych jajek dopochwowych składał na swojej stronie internetowej „prozdrowotne” obietnice, za którymi nie stały żadne naukowe dane. Za wprowadzanie w błąd ma odpowiedzieć karą grzywny.
Uzdrawiające jaja? Na „półkach” sklepu internetowego Goop jakiś czas temu pojawiły się kamienne jajka dopochwowe. Mają ok. 3 cm szerokości i ok. 4,3 cm długości i dostępne są w dwóch wersjach: kwarcowe za 55 USD i jadeitowe za 66 USD. Należy je umieścić w pochwie - utrzymywać lub ćwiczyć z obciążeniami na sznurku. Zdaniem producenta pomagają we wzmacnianiu mięśni dna miednicy, zapobiegają wiotczeniu mięśni macicy, regulują cykl menstruacyjny, pomagają w utrzymaniu równowagi hormonalnej i chronią przed nietrzymaniem moczu. Skąd te obietnice? Goop twierdzi, że przekazuje wiadomości od użytkowników, którzy dostarczają dowodów na „uzdrawiającą moc kryształów". Właścicielka marki Gwyneth Paltrow zapytana przez dziennikarzy, jak działają jajka, miała odpowiedź: "Nie wiem, dopiero zamierzam rozpocząć praktykę” - podaje portal sciencealert.com Grzywna za „pseudonaukę” W sprawie dopochwowych jajek wszczęto postępowanie. Prokuratora w Santa Clara nałożyła na Goop karę 145 000 USD grzywny. W uzasadnieniu czytamy, że podawane przez producenta informacje nie były poparte żadną fachową wiedzą czy badaniami. Zamieszczanie niesprawdzonych informacji na temat zdrowia na stronie internetowej, którą miesięcznie odwiedza ok. 2,4 mln użytkowników, uznano za niebezpieczne. - Istnieją uzasadnione naukowo techniki wzmacniania mięśni dna miednicy, ale umieszczanie w pochwie kamiennych jajek do nich nie należy - tłumaczy ginekolog Jen Gunter i jak dodaje: - Jadeit jest porowaty, a w jego zagłębieniach mogą znajdować się drobnoustroje. Grozi to infekcjami bateryjnymi, stanami zapalnymi pochwy, a nawet potencjalnie śmiertelnym zespołem wstrząsu toksycznego. Marka może nadal sprzedawać jaja w Internecie, ale ze zaktualizowanym opisem, który nie będzie wprowadzał w błąd. Goop ma zwrócić pieniądze konsumentom, którzy kupili jaja między 12 stycznia a 31 sierpnia 2017 r. NASA i repelent na wampiry To nie pierwszy raz, kiedy Goop znalazł się na świeczniku. W zeszłym roku firma reklamowała naklejki wykonane z materiału używanego w kombinezonach kosmicznych NASA. Materiał przewodzący węgiel miał… równoważyć energię i zmniejszać lęk. NASA nie potwierdziła żadnej z tych informacji. Firma istnieje od 2008 roku i zgodnie z opisem zajmuje się szeroko pojętym „wellness”. Na stronie znajdziemy „najnowsze porady lekarskie, sprawdzone rekomendacje podróżnicze oraz sklep z czystym pięknem”. Najciekawiej robi się w dziale “Kosmiczne zdrowie”. To tutaj kupimy takie specyfiki jak przyciągający uwagę „repelent na wampiry energetyczne”, „mgiełkę uspakajającą dzieci” czy butelki z kamiennymi filtrami, które napełniają wodę… pozytywną energią. Dostępne w sklepie substancje mają pomagać w leczeniu depresji, niepłodności, bezsenności, trądziku a nawet raka. Hm, czyżby ktoś tu robił z kogoś… goop-a? Źródło: sciencealert.com
Huśtawki, gęsi i przebieranki - unikatowe estońskie tradycje wielkanocne
Wielkanoc w estońskim kalendarzu ludowym oznacza nie tylko ważne święto religijne. Jest to również powitanie wiosny.
Z tym okresem związane były ciekawe i niespotykane zwyczaje. I choć na estońskich stołach znajdziemy dzisiaj czekoladowe króliczki oraz kolorowe pióra, niektóre z dawnych tradycji nadal są podtrzymywane. Estonia jest obecnie krajem, w którym dominującą religią jest luteranizm, ale przez wieki ścierały się w nim różne religie. Z tego powodu tradycje wielkanocne są tutaj mieszanką czerpiącą z wielu kultur. Większość obrzędów wykorzystuje powszechnie znany symbol świąt – jajko. Wielkanoc oznacza również początek sezonu na huśtanie, które symbolizuje zdrowie, witalność i szczęście. Estończycy gromadzili się wokół wielkich huśtawek i wspólnie bawili. Za rozstawienie wiejskiej huśtawki odpowiedzialni byli młodzi mężczyźni. W XIX wieku, ich praca nagradzana była podarunkami: rękawiczkami, paskami, oraz rzecz jasna jajkami. Huśtanie, któremu towarzyszyły śpiewy, gry oraz zabawy taneczne i siłowe, było jedną z najważniejszych rozrywek młodzieży. Kolejną estońską tradycją wielkanocną są skoki na desce, w których specjalizują się dzieci i młodzież. W zabawie uczestniczą dwie osoby. Jedna stoi na końcu deski położonej na kamieniu lub korzeniu drzewa, a druga energicznie wskakuje na przeciwną jej stronę. Deska działa w tym wypadku jak katapulta i wyrzuca pierwszego uczestnika zabawy w powietrze. Według tradycji, wysokie skoki zwiastują szczęśliwy rok. Zabawa jest praktykowana do dzisiaj, ale coraz mniej kojarzona z obchodami Wielkiej Nocy. Tradycją, która została w przeszłości przeniesiona również na inne święta jest przebieranie się. Dla zachodu Estonii oraz wysp charakterystyczne są osoby przebrane za zwierzęta, życzące pozostałym mieszkańcom szczęścia i zdrowia. Zabawa trwała między listopadem a Wielkanocą, ale pewne dni były zarezerwowane dla specjalnych przebrań. Dla przykładu – „gęś” odwiedzała rodziny w Wielki Czwartek i Wielki Piątek. Przebieraniu się na Wielkanoc grozi obecnie całkowite zapomnienie z powodu dawnych przesądów, które utrudniały udział w zabawie kobietom i dzieciom. Doskonale znane na świecie jest malowanie jajek i ich rozbijanie, ale tradycja toczenia jajek jest dla większości Polaków nieznana. Co prawda zabawa praktykowana jest m.in. w Wielkiej Brytanii, Stanach Zjednoczonych oraz niektórych państwach Europy (w Krakowie podczas święta Rękawki, we wtorek po świętach wielkanocnych), ale w Estonii ma ona specyficzną formę. W regionie Seto, w południowo-wschodniej części kraju, uczestnicy zabawy toczą jajka ze wzgórza lub po specjalnych, drewnianych rynnach. Jajko, które zostaje dotknięte przez jajko innego zawodnika, przechodzi w jego posiadanie. Zabawa trwa tak długo, aż ktoś zdobędzie wszystkie. Zwycięzca ma prawo zabrać wygrane jajka ze sobą, ale najczęściej są one spożywane na miejscu z udziałem wszystkich uczestników.
Jaja ze wszystkich stron świata. Smaki na Wielkanoc i nie tylko!
Kuchnie świata proponują jaja (nie tylko ptasie) w tysiącach kulinarnych odsłon.
Na Nowej Gwinei dostaniemy na śniadanie smażone jaja żółwie. Wybija się je do miseczki i miesza ze śmietanką kokosową i przyprawami. Jaja te nie różnią się zbytnio w smaku od kurzych. Należy jednak je smażyć, bo ich białko nie ścina się podczas gotowania. Stuletnie jaja pídàn to tradycyjne danie kuchni chińskiej. Naprawdę nie starzeją się aż sto lat, jednak proces ich wytwarzania zajmuje około trzech miesięcy. Kacze jaja wkłada się do metalowego pojemnika z gliną zmieszaną z niegaszonym wapnem, listkami herbaty, solą oraz łuskami ryżu i kawałkami słomy ryżowej. Pojemnik szczelnie się zamyka i odstawia na okres około stu dni. Jajka gotują się podczas procesu gaszenia wapna, a twarda skorupka zabezpiecza je przed zepsuciem. Gotowe „stuletnie” jaja są szkliste, brązowawo-zielone. Wyglądają jak kamienie szlachetne. Jada się je jako zimną przekąskę z sosem sojowym, octem winnym lub imbirem. Innym słynnym chińskim daniem są jajka herbaciane. Świeże jajka należy przetrzymać tydzień w lodówce i dopiero wtedy ich użyć na potrawę. Wkłada się je do rondla z zimną wodą i gotuje odkryte na małym ogniu przez 20 min. Po ugotowaniu i schłodzeniu pod zimną wodą trzonkiem łyżki tłucze się skorupkę w ten sposób, aby była malowniczo popękana, ale nie odpadła. Jaja wkłada się z powrotem do garnka, dodaje środki konserwujące takie jak sos sojowy, gwiazdki anyżu, świeże i pachnące listki herbaty, korę cynamonu, kawałek suszonej skórki mandarynki i trochę soli. Całość zalewa się zimną wodą, doprowadza do wrzenia na silnym ogniu, po czym zmniejsza ogień do minimum i gotuje trzy godziny. Podczas gotowania należy uzupełniać wodę, by zawsze przykrywała jajka. Jaja zostawia się na trzy dni w zalewie. Gdy je obierzemy, będą miały piękny marmurkowy wzór. Ande ki sabzi to ugotowane na twardo jaja kurze serwowane w sosie curry z cebuli, imbiru, czosnku, kurkumy, garam masali, chili i pomidorów. W Indiach jada się z chlebkami chapati z pełnoziarnistej pszennej mąki. Nowa Zelandia, to kraina warzywno-owocowej obfitości, dlatego jaja nadziewa się awokado. Z ugotowanych na twardo wyjmuje się żółtka i sieka z miąższem awokado, majonezem, pokrojoną drobno szalotką, tartym twardym serem i sokiem z cytryny. Masą napełnia się białka. Jaja podbierane z gniazda są częścią diety każdej kuchni. Mieszane z lokalnymi przyprawami, warzywami i innymi składnikami z wykorzystaniem różnych technik kulinarnych stają się opowieścią o ludziach i ich otoczeniu. A Ty jakie jajko wybierasz? Indyjska jajecznica Składniki: • 6 jaj • 1 duża cebula • szczypta kurkumy • sól • szczypta mielonego czarnego pieprzu • 1 zielone chili • 1 czerwone chili • 3 łyżki glee (klarowane masło) • garść siekanych listków kolendry Przygotowanie: Jaja wybić do miski, ubić lekko widelcem z przyprawami. Cebulę i chili drobno posiekać. Na patelni rozgrzać glee i usmażyć cebulę i chili. Dodać jajka. Gdy się zetną, wyłożyć na talerz, obsypać kolendrą. Można dodać pokrojone pomidory