National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-05-27T11:04:07.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Jak gorące jest jądro Ziemi? I skąd my to właściwie wiemy?
items: Tajemnicze ruchy we wnętrzu Ziemi. Wywołały olbrzymią anomalię grawitacyjną
items: Tego lata dni są najkrótsze w historii pomiarów. To dlatego, że Ziemia obraca się szybciej
items: Złoto z jądra Ziemi wycieka na powierzchnię naszej planety
items: Coś deformuje jądro wewnętrzne Ziemi. Jego kształt mógł zmieniać się w ostatnich dekadach
items: Dwie tajemnicze struktury we wnętrzu Ziemi mogą mieć miliardy lat. Wskazują na to starożytne kryształy
items: Wewnątrz jądra Ziemi znajduje się tajemnicza struktura w kształcie pączka. Odkryto ją dzięki trzęsieniom ziemi
items: Wewnętrzne jądro Ziemi obraca się coraz wolniej. Czy zacznie się kręcić w przeciwnym kierunku?
items: Imiona starożytnych królów Mezopotamii ujawniają zagadkową anomalię sprzed 3 tys. lat. Jak to możliwe?
items: Naukowcy wiedzą już, z czego składa się jądro Marsa. Fale sejsmiczne pozwoliły odkryć tajemnicę planety
items: Ziemia jest zbudowana inaczej, niż sądziliśmy. W jej jądrze kryje się nieznana struktura – mówią naukowcy
items: Nowa tajemnica Ziemi: naukowcy odkryli, że między skorupą a płaszczem kryje się roztopiona warstwa skał. Co o niej wiemy?
items: Budowa wnętrza Ziemi. Jak zbudowana jest nasza planeta?
items: Z jądra Ziemi wycieka niezwykle rzadki i niezwykle cenny pierwiastek – hel-3. „To geologiczny cud natury”
items: Okazuje się, że jądro Ziemi jest niesymetryczne!
items: Jądro Ziemi zastygło wcześniej niż dotąd sądzono. Nowe badanie

Jak gorące jest jądro Ziemi? I skąd my to właściwie wiemy?
type: item
date: 2026-05-27T11:03:44.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: geologia
subject: jądro ziemi
subject: planety
subject: ziemia
description: Głęboko pod naszymi stopami bije serce planety, którego temperatura dorównuje powierzchni Słońca. Choć dzielą nas od niego tysiące kilometrów skał, to właśnie ten piekielny piec chroni ludzkość przed zagładą w kosmicznej próżni. Naukowcy, za pomocą diamentowych kowadełek i fal sejsmicznych, zdołali zajrzeć do wnętrza Ziemi bez wykonywania ani jednego odwiertu. Tak długo na to czekaliśmy.
encoded: Ludzkość zdołała wysłać sondy na krańce Układu Słonecznego i sfotografować odległe galaktyki, jednak wnętrze naszej własnej planety wciąż pozostaje jedną z najbardziej nieuchwytnych zagadek. Najgłębszy wykonany przez ludzi odwiert, czyli Odwiert Kolski w Rosji, osiągnął zaledwie 12 262 metry – a to stanowi zaledwie delikatne draśnięcie w grubej skorupie ziemskiej. Aby dowiedzieć się, co kryje się tysiące kilometrów głębiej, geolodzy i fizycy musieli zamienić tradycyjne narzędzia na potężne lasery oraz symulacje laboratoryjne. Dzięki ich pracy wiemy, że nasze istnienie zawdzięczamy termicznej anomalii. Jak działa nasz ziemski „piec”? Gdy Ziemia formowała się około 4,5 miliarda lat temu, była jedynie wirującą, stopioną masą skalną. Z upływem czasu do głosu doszła grawitacja: najcięższe pierwiastki, przede wszystkim żelazo i nikiel, zaczęły opadać ku samemu centrum, tworząc pierwotne jądro. Dzisiaj ta struktura dzieli się na dwie wyraźne warstwy. Pierwszą jest płynne jądro zewnętrzne, które rozpoczyna się na głębokości około 2900 kilometrów pod powierzchnią i rozciąga na grubość kolejnych 2200 kilometrów. Głębiej, dokładnie 5150 kilometrów pod naszymi stopami, znajduje się stałe jądro wewnętrzne o promieniu rzędu 1220 kilometrów. Jak gorąco jest w tym odizolowanym „piecu”? Eksperci szacują, że na granicy jądra wewnętrznego i zewnętrznego temperatura osiąga od 5000 do ponad 5500 stopni Celsjusza. To wartość niemal identyczna z temperaturą panującą na powierzchni Słońca. To niesamowite, że tak potężne źródło ciepła znajduje się tak blisko nas. Diamentowe kowadełka i sejsmiczne fale Skoro nikt nigdy nie pobrał próbki z jądra Ziemi, skąd naukowcy mają tak precyzyjne dane? Jak wyjaśnia prof. Shichun Huang, nasza wiedza to w dużej mierze efekt niezwykle trafnych wniosków naukowych opartych na trzech filarach. Po pierwsze, badacze przeanalizowali skład chemiczny meteorytów, co pozwoliło dowieść, że jądro składa się w około 85% z żelaza. Po drugie, zbadali precyzyjnie, jak fal…

shutterstock2045247479-ec721ec.jpg
width: 7000
height: 3937

Tajemnicze ruchy we wnętrzu Ziemi. Wywołały olbrzymią anomalię grawitacyjną
type: item
date: 2025-10-03T07:52:51.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: jądro ziemi
subject: odkrycia
subject: ruchy sejsmiczne
description: Tego zjawiska nikt z nas nie odczuł: pokazała je dopiero analiza danych. W 2007 roku grawitacja Ziemi uległa gwałtownym fluktuacjom na ogromnym obszarze. Naukowcy właśnie znaleźli rozwiązanie tej zagadki: kryje się ono głęboko we wnętrzu naszej planety.
encoded: W 2007 roku satelity krążące wokół Ziemi zarejestrowały zaskakujące zjawisko: nad wschodnim Atlantykiem pojawiła się olbrzymia anomalia grawitacyjna. Zjawisko obejmowało obszar wielkości kontynentu, po czym zupełnie zanikło. Dla ludzi było nieodczuwalne, odkryto je dopiero niedawno w danych z misji kosmicznej GRACE (Gravity Recovery and Climate Experiment), prowadzonej przez NASA i DLR w latach 2002–2017. Co zmierzyły satelity misji GRACE? GRACE składała się z dwóch satelitów, które mierzyły minimalne zmiany odległości między sobą spowodowane lokalnymi różnicami w sile grawitacji Ziemi. Mogły w ten sposób rejestrować zmiany masy na powierzchni planety – np. topnienie lodowców, podnoszenie poziomu mórz czy przesunięcia wód gruntowych. Zespół geofizyczki Charlotte Gaugne Gouranton z Université Paris Cité przypuszczał jednak, że satelity mogły uchwycić także procesy zachodzące w głębi Ziemi. I tak właśnie się stało. Analiza danych z lat 2006–2008 ujawniła niezwykły wzorzec: w styczniu 2007 roku nad Oceanem Atlantyckim pojawił się ogromny obszar o oscylującej grawitacji, rozciągający się na 7 tys. km. Zmiany grawitacji wskazywały nie na prosty ubytek czy przyrost masy, lecz na jej gwałtowne przemieszczenie. Co więcej, w tym samym czasie w tym samym rejonie zarejestrowano tzw. geomagnetic jerk – nagłą zmianę pola magnetycznego Ziemi związaną z głębokimi procesami w pobliżu jądra planety. Odrzucone hipotezy i zaskakujące wnioski Badacze rozważali kilka możliwości, m.in. przesunięcie wód oceanicznych lub gruntowych. Modele wykazały jednak, że ilość wody zdolna wywołać obserwowany efekt byłaby fizycznie niemożliwa. Uwaga naukowców skupiła się więc na tym, co się dzieje głęboko we wnętrzu Ziemi. Najbardziej prawdopodobnym wyjaśnieniem okazała się przemiana fazowa minerału dominującego w płaszczu Ziemi: bridgmanitu ((Mg,Fe)SiO₃). Na granicy jądra i płaszcza, w ekstremalnym ciśnieniu i temperaturze, jego struktura krystaliczna może przejść z formy perowskitowej w post-perowski…

earth-Gravity-Model-b42860d.png
width: 1920
height: 1047

Tego lata dni są najkrótsze w historii pomiarów. To dlatego, że Ziemia obraca się szybciej
type: item
date: 2025-07-22T11:19:16.000Z
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: astronomia
subject: czas
subject: fizyka
subject: geologia
subject: jądro ziemi
description: Najkrótsze dni w historii nowoczesnych pomiarów zaskoczyły naukowców. Choć zmiany są mikroskopijne, ich konsekwencje mogą sięgać kluczowych technologii i prognoz klimatycznych.
encoded: Spis treść: Co powoduje przyspieszenie obrotu Ziemi? Czy kiedyś dzień był jeszcze krótszy? Jakie mogą być skutki tych zmian? Czy klimat może wpływać na długość dnia? Na całej półkuli północnej ludzie chłoną długie godziny letniego światła dziennego, nie mając pojęcia, że doświadczają jednych z najkrótszych dni od początku współczesnego pomiaru czasu – krótszych o około milisekundę. 9 lipca był najkrótszym dniem roku, ponieważ Ziemia obracała się szybciej – o 1,34 milisekundy szybciej niż standardowy, 24-godzinny obrót, według danych Międzynarodowej Służby Obrotu Ziemi i Układów Odniesienia (IERS) oraz Obserwatorium Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych. Przewiduje się, że tego lata wystąpią jeszcze dwa historycznie krótkie dni – dzisiaj, 22 lipca i 5 sierpnia. Wahania prędkości obrotu Ziemi nie są niczym niezwykłym, ale naukowcy rozważają powody stojące za niedawnym wzrostem liczby szybszych rotacji. – W ciągu ostatniej dekady średnia długość dnia w większości przypadków ulegała skróceniu. Było to szczególnie zauważalne w ciągu ostatnich pięciu lat, kiedy to czasami dzień trwał mniej niż 24 godziny – mówi Nicholas Stamatakos, astronom z Departamentu Orientacji Ziemi w Obserwatorium Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych. Co powoduje przyspieszenie obrotu Ziemi? Wariacje w rotacji Ziemi są wynikiem skomplikowanego zestawu czynników, ale naukowcy wskazują kilka z nich jako szczególnie istotne. Księżyc wpływa na Ziemię różnie w zależności od swojej pozycji na orbicie. Gdy dwa razy w miesiącu znajduje się blisko równika, jego siła grawitacyjna nieco spowalnia obrót Ziemi. Jednak Księżyc również zbliża się do biegunów dwa razy w miesiącu, a w tych momentach jego grawitacja pomaga Ziemi obracać się nieco szybciej. Nasza planeta i atmosfera obracają się synchronicznie, dzieląc moment pędu, którego nie da się zmienić, działając tylko na jeden z tych dwóch elementów. Atmosfera obraca się wolniej latem z powodu zmian w prądzie strumieniowym. Oznacza to, że planeta musi prz…

Earth-Spinning-907f902.jpg
width: 5600
height: 3910

Złoto z jądra Ziemi wycieka na powierzchnię naszej planety
type: item
date: 2025-05-27T06:56:33.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: geologia
subject: jądro ziemi
subject: złoto
description: Ilość złota w metalowym jądrze Ziemi jest tak duża, że można byłoby nim pokryć wszystkie kontynenty półmetrową warstwą. Metale szlachetne przeciekają z jądra i przedostają się bliżej powierzchni. Nie oznacza to jednak, że łatwo jest po nie sięgnąć.
encoded: Spis treści: Metalowe jądro Ziemi Wędrówki wewnątrz Ziemi Kosmiczne izotopy Nowe badanie izotopów znalezionych w skałach wulkanicznych, ujawniło, w jaki sposób metale szlachetne wydostały się spod warstwy litosfery. Wygląda na to, że wyciekły z jądra, zanim rozpoczęły długą, długą podróż na powierzchnię, niesione przez konwekcyjną magmę. Metalowe jądro Ziemi Zanim to jednak rozważymy, zacznijmy od podstaw. Jądro Ziemi ukształtowało się około 4,5 miliarda lat temu, zaraz po powstaniu naszej planety. Całe jądro ma średnicę ok. 6800 km, z czego stałe jądro wewnętrzne ma promień ok. 1220 km, a płynne jądro zewnętrzne grubość ok. 2300 km. W wyniku różnicowania cięższe pierwiastki opadły do wnętrza planety. Mowa głównie o żelazie (Fe) i niklu (Ni). W jądrze naszej planety obecne są też lżejsze pierwiastki, jak siarka i tlen, a także śladowe ilości metali szlachetnych: złota (Au), platyny (Pt) i irydu (Ir). Wszystkie one zostały uwięzione tam podczas formowania się Ziemi. Później bombardowanie meteorytami dostarczyło więcej złota i metali ciężkich do skorupy ziemskiej. Wędrówki wewnątrz Ziemi Opublikowane właśnie w prestiżowym magazynie „Nature” badania bazujące na analizie izotopów skał wulkanicznych pozwoliło wyjaśnić, w jaki sposób złoto i inne metale szlachetne przemieściły się z jądra do skorupy ziemskiej. – Kiedy pojawiły się pierwsze wyniki, zdaliśmy sobie sprawę, że dosłownie trafiliśmy na złoto! Nasze dane potwierdziły, że materiał z jądra, w tym złoto i inne metale szlachetne, wycieka do płaszcza Ziemi powyżej – powiedział geochemik Nils Messling z Uniwersytetu w Getyndze w Niemczech. Ilość złota w skorupie ziemskiej jest szacunkowo niewielkim ułamkiem całkowitej ilości, jaką posiada nasza planeta. Badania sugerują, że ponad 99% znajduje się w jej metalicznym jądrze – wystarczająco dużo, aby pokryć cały ziemski ląd złotem o grubości 50 centymetrów. Spróbujmy to przeliczyć. Lądy stanowią 29% całkowitej powierzchni Ziemi, której wielkość wynosi ok. 510 milionów km²…

zloto-z-jadra-ziemi-f9449eb.jpg
width: 1000
height: 667

Coś deformuje jądro wewnętrzne Ziemi. Jego kształt mógł zmieniać się w ostatnich dekadach
type: item
date: 2025-02-11T12:32:19.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: jądro ziemi
subject: odkrycia
subject: trzęsienie ziemi
subject: ziemia
description: Jądro wewnętrzne Ziemi niekoniecznie musi być ciałem stałym, jak możemy przeczytać w podręcznikach. Najnowsze badania fal sejsmicznych sugerują, że jego kształt może się zmieniać pod wpływem sił działających głęboko we wnętrzu Ziemi.
encoded: W tym artykule: Z jakich warstw składa się Ziemia Czego niedawno dowiedzieliśmy się o jądrze wewnętrznym? Jądro wewnętrzne Ziemi – nowe odkrycie Analizując fale sejsmiczne rejestrowane między 1991 a 2023 rokiem na Alasce, naukowcy natknęli się na nietypowe informacje. Odkryli zestaw danych pozwalający przypuszczać, że jądro wewnętrzne Ziemi może zmieniać swój kształt. Gdyby to była prawda, wówczas oznaczałoby to, że nasza wiedza o budowie i fizycznych właściwościach jądra jest co najmniej niepełna. Dotychczas zakładano bowiem, że jądro wewnętrzne planety to ciało stałe – kula zbudowana przede wszystkim z żelaza i niklu. Z jakich warstw składa się Ziemia Promień Ziemi wynosi średnio 6371 km. To oznacza, że gdybyśmy chcieli dostać się do samego jej środka, musielibyśmy pokonać ponad 6 tys. km bardzo zróżnicowanego materiału. Pierwsza warstwa, skorupa, to zaledwie kilkanaście–kilkadziesiąt kilometrów skał osadowych, granitów czy skał magmowych. Pod nią znajduje się płaszcz mający już aż 2,8–2,8 tys. km głębokości. Jego górna część jest stała, dolna zaś płynna. Temperatura płaszcza sięga 5 tys. st. C. W połączeniu z ogromnym ciśnieniem sprawia to, że głębiej położone skały płaszcza zaczynają zachowywać się jak ciecz. Jeszcze niżej, ok. 3,5–3,3 tys. km od środka, zaczyna się jądro Ziemi. Podobnie jak o płaszczu, informacje, jakie o nim posiadamy, naukowcy uzyskali, analizując fale sejsmiczne przechodzące przez planetę. Po trzęsieniu ziemi wstrząs przebiega przez wszystkie warstwy globu. W zależności od ich składu, charakterystyki fal sejsmicznych – takie jak ich prędkość czy kierunek – zmieniają się. I stąd właśnie wiadomo, że jądro Ziemi składa się z dwóch wyraźnie różnych części. Pierwsza, zewnętrzna, ma ok. 2 tys. km grubości. Najprawdopodobniej jest ciekła. To tutaj powstają pola magnetyczne działające i na jądro wewnętrzne i na płaszcz. W samym środku Ziemi znajduje się natomiast jądro wewnętrzne. Bywało przyrównywane do orzecha zatopionego w czekoladzie, ponieważ d…

earths-inner-core-is-l-89bbe12.jpg
width: 1919
height: 1085

Dwie tajemnicze struktury we wnętrzu Ziemi mogą mieć miliardy lat. Wskazują na to starożytne kryształy
type: item
date: 2025-01-24T11:40:13.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: geologia
subject: jądro ziemi
subject: odkrycia
subject: ziemia
description: Dwie zagadkowe struktury znajdujące się bliską jądra Ziemi są bardzo stare i bardzo sztywne, wykazały nowe badania. Składają się z dużych, krystalicznych ziaren i mogły utworzyć się na samym początku istnienia naszej planety.
encoded: Spis treści: Jak badano bloby we wnętrzu Ziemi? Z czego składają się superpióropusze i ile mają lat? Kiedy powstały superpióropusze? Głęboko we wnętrzu Ziemi znajdują się dwa superkontynenty. Jeden umiejscowiony jest pod Pacyfikiem, drugi pod Afryką. Stanowią jedną z największych zagadek naszej planety. Czym są? Jak powstały? Dlaczego utkwiły w dolnym płaszczu, niedaleko samego jądra Ziemi? Naukowcy zadają sobie te pytania od lat 80. zeszłego wieku. Od tego czasu bowiem wiadomo o istnieniu tych dziwnych struktur. Sejsmolodzy zauważyli bowiem, że przechodząc przez nie, fale sejsmiczne poruszają się wolniej. Dlatego oba bloby zostały wielkimi prowincjami obniżonej prędkości fal poprzecznych (ang. Large Low Shear Velocity Provinces, LLSVP) albo superpióropuszami. Badania sejsmiczne to jedyny sposób, by badać obie struktury znajdujące się ponad 2 tys. km pod powierzchnią Ziemi. Dzięki nim wiemy, że dziwne bloby są olbrzymie: mają ok. tysiąca kilometrów wysokości i rozciągają się na setki kilometrów w poprzek. Dwa lata temu wykazano, że superpióropusz afrykański jest aż o tysiąc kilometrów wyższy od pacyficznego. W najnowszym numerze „Nature” naukowcy z Uniwersytetu w Utrechcie pod kierunkiem prof. Arwen Deuss przedstawili wyniki nowych badań sejsmicznych superpióropuszy. Badacze twierdzą, że rozwiązali jedną z zagadek związanych z LLSVP: długość ich istnienia. Jak badano bloby we wnętrzu Ziemi? – Dotychczas nikt nie wiedział, czy LLSVP są zjawiskiem tymczasowym i krótkotrwałym, czy też istnieją od milionów, a może nawet miliardów lat – wyjaśnia prof. Arwen Deuss w oświadczeniu prasowym. Kiedy dochodzi do potężnego trzęsienia ziemi, cała planeta zachowuje się jak wibrujący instrument muzyczny. Przez wszystkie jej warstwy – od powierzchni, przez płaszcz, po jądro – przechodzą fale sejsmiczne. Zespół Deuss przeanalizował fale wywołane przez 100 trzęsień ziemi wystarczająco silnych, by rozwibrować cały glob. Tym razem naukowcy interesowali się nie tylko prędkością fal, ale …

LLSVP-0b49b9f.jpg
width: 1200
height: 630

Wewnątrz jądra Ziemi znajduje się tajemnicza struktura w kształcie pączka. Odkryto ją dzięki trzęsieniom ziemi
type: item
date: 2024-09-02T09:20:50.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: badania naukowe
subject: jądro ziemi
subject: planety
subject: trzęsienie ziemi
subject: Wolny czas
subject: ziemia
description: Australijscy naukowcy ogłosili, że tysiące kilometrów pod naszymi stopami, w płynnej części jądra Ziemi, znajduje się struktura w kształcie pączka. Ich zdaniem ma ona związek z powstawaniem pola magnetycznego naszej planety.
encoded: W tym artykule: Z jakich warstw składa się Ziemia Tajemnicza struktura: jak ją wykryto Co wiemy o nowej strukturze? Pole magnetyczne Ziemi Odkryta struktura znajduje się na niskich szerokościach geograficznych i jest położona równolegle do płaszczyzny równika. Ma kształt torusa – czyli, w uproszczeniu, pączka z dziurką. Na jej trop wpadli sejsmolodzy z The Australian National University (ANU). Umiejscawiają ją w górnej części zewnętrznego jądra Ziemi, w okolicach, gdzie styka się ono z płaszczem. Z jakich warstw składa się Ziemia Ile dzieli nas od środka Ziemi? To zależy od tego, gdzie się znajdujemy, ponieważ nasza planeta nie ma kształtu idealnej kuli. Jest lekko spłaszczona. To powoduje, że z równika do samego środka globu mamy 6378 km. Natomiast z bieguna dystans jest o kilkanaście kilometrów krótszy (i wynosi 6357 km). Tylko ok. 12 km z tego dystansu udało się zbadać bezpośrednio. Głębiej ciągle nie potrafimy się wkopać, dlatego badania wnętrza Ziemi to domena sejsmologów. Mierzą oni prędkości, z jakimi fale sejsmiczne – powstałe w wyniku trzęsień ziemi – przechodzą przez naszą planetę. Te prędkości zmieniają się w zależności od tego, przez jaki materiał przenikają fale. Pozwoliło to ustalić, że Ziemia składa się z kilku zasadniczo różniących się od siebie warstw. Pod cienką skorupą – po której stąpamy – znajduje się ok. 2,9 tys. km płaszcza. Jeszcze głębiej, po minięciu jego granicy, znajduje się dwuwarstwowe jądro. Zewnętrza część jądra to płynny ocean rozgrzanego niklu i żelaza. Ma on 2 tys. km grubości. Obraca się wraz z Ziemią i – jak dynamo – generuje pole magnetyczne. Pod nim leży twarde jądro wewnętrzne, najprawdopodobniej zbudowane głównie z żelaza. Tajemnicza struktura: jak ją wykryto Powyższy opis jest niekompletny. Dlaczego? Ponieważ naukowcy cały czas badają i odkrywają nowe części składowe poszczególnych warstw Ziemi. W latach 80. XX w. wpadli np. na trop dwóch superpióropuszy, zwanych formalnie wielkimi prowincjami obniżonej prędkości fal poprzec…

wewnatrz-jadra-ziemi-znajduje-sie-tajemnicza-struktura-w-ksztalcie-paczka-odkryto-ja-dzieki-trzesieniom-ziemi-9bb3306.jpg
width: 1000
height: 667

Wewnętrzne jądro Ziemi obraca się coraz wolniej. Czy zacznie się kręcić w przeciwnym kierunku?
type: item
date: 2024-06-14T07:58:44.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: Edukacja
subject: fizyka
subject: geologia
subject: jądro ziemi
subject: planety
subject: ziemia
description: Wewnętrzne jądro Ziemi – czyli najgłębsza część planety – zwalnia tempo swoich obrotów. Ale czy może również zmienić kierunek kręcenia się?
encoded: W tym artykule: Jak zbudowane jest wnętrze Ziemi? Czy jądro Ziemi kręci się wolniej? Nowe badania Siedemdziesięcioletnia oscylacja jądra Dramatyczne konsekwencje problemów z jądrem planety przedstawia film „Jądro Ziemi” z 2003 r. Jego fabularnym punktem wyjścia jest zatrzymanie się jądra Ziemi i zanik pola magnetycznego naszej planety. Wywołuje to tragiczne konsekwencje: tornada, powodzie, dezorientację zwierząt. Ziemię czeka katastrofa. Historia ta – a już szczególnie jej finał, czyli ponowne poruszenie jądra Ziemi z pomocą ładunków wybuchowych – nie ma z nauką prawie nic wspólnego. Prawdziwe jest w niej tylko to, że jądro Ziemi faktycznie się obraca i że tempo tych obrotów może się zmieniać. Nie grozi nam jednak z tego powodu żadne nieszczęście. Za to pojawia się szansa na powiększenie naukowej wiedzy. Jak zbudowane jest wnętrze Ziemi? Choć na co dzień chodzimy po twardej skorupie, w środku nasza planeta ma również warstwy płynne. Płaszcz Ziemi składa się z płynnych skał, czyli z magmy. Pod nim leży dwuczęściowe jądro, którego istnienie potwierdzono w 1936 r. Z jądra Ziemi wycieka niezwykle rzadki i niezwykle cenny pierwiastek – hel-3. „To geologiczny cud natury” Naukowcy przeprowadzili symulacje, z których wynika, że na Ziemi główny rezerwuar cennego helu-3 stanowi jądro naszej planety. To odkrycie rzuca nowe światło na najstarszą część historii... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/z-jadra-ziemi-wycieka-niezwykle-rzadki-i-niezwykle-cenny-pierwiastek-hel-3-to-geologiczny-cud-natury-fot-getty-images-ca0b6e3.jpeg" width="938" height="528" alt="Wewnętrzne jądro Ziemi zacznie obracać się w przeciwnym kierunku? Wiele na to wskazuje, twierdzą naukowcy (fot. Getty Images)" title="Wewnętrzne jądro Ziemi zacznie obracać się w przeciwnym kierunku? Wiele na to wskazuje, twierdzą naukowcy (fot. Getty Images)" /> Zewnętrzne jądro ma grubość ok 2 tys. km. To bardzo gorący ocean żelaza i niklu. Natomiast w samym środku globu kryje się …

wewnetrzne-jadro-ziemi-zacznie-obracac-sie-w-przeciwnym-kierunku-wiele-na-to-wskazuje-twierdza-naukowcy-fot-getty-images-7de7200.jpg
width: 1825
height: 1642

Imiona starożytnych królów Mezopotamii ujawniają zagadkową anomalię sprzed 3 tys. lat. Jak to możliwe?
type: item
date: 2023-12-19T15:30:29.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: irak
subject: jądro ziemi
subject: mezopotamia
subject: starożytność
subject: Wolny czas
subject: ziemia
description: Przed 3000 lat miała miejsce zagadkowa anomalia ziemskiego pola magnetycznego. Źródłem tej informacji są starożytne cegły inskrybowane imionami mezopotamskich królów.
encoded: W tym artykule: Co zaklęte jest w starożytnej cegle? Jak określić wiek cegły? Anomalia lewantyjska epoki żelaza Sto lat temu Irak był prawdziwym Eldorado dla badaczy przeszłości. Archeolodzy z wielu krajów badali tam ślady jednej z najstarszych na świecie cywilizacji. Teraz, ze względu na złożoną sytuację polityczną tego kraju, nie jest to już możliwe. Naukowcy pozyskali jednak dziesiątki lat temu liczne zabytki, które znajdują się w wielu kolekcjach muzealnych na świecie i w Iraku. Nowe metody badawcze umożliwiają ponowną analizę artefaktów. Tak też jest w przypadku cegieł, które nie wydają się na pierwszy rzut oka szczególnie ciekawym obiektem badań. Co zaklęte jest w starożytnej cegle? Wyniki analiz opublikowano w czasopiśmie naukowym „Proceedings of the National Academy of Sciences” (PNAS). Opisano, w jaki sposób zmiany w ziemskim polu magnetycznym wpłynęły się na tlenek żelaza, który jest składnikiem starożytnych glinianych cegieł. Pole magnetyczne Ziemi słabnie i rośnie się z upływem czasu. Zmiany te silnie wpływają na minerały, które są wrażliwe na pole magnetyczne. Badacze z USA, Izraela i Anglii przeanalizowali „sygnaturę magnetyczną” w tlenku żelaza. Próbkami były 32 cegły gliniane pochodzące ze stanowisk archeologicznych w Mezopotamii. Ówczesne pole magnetyczne Ziemi zostało „uwięzione” w momencie wypalenia cegieł, tysiące lat temu. Ale kiedy dokładnie? Jak określić wiek cegły? Archeolodzy stosują różnorodne metody, umożliwiające poznanie wieku przedmiotów odkrywanych w ziemi. Wśród nich jest metoda radiowęglowa, ale aby z niej skorzystać niezbędne jest pobranie materiału organicznego. W przypadku naczyń ceramicznych nie jest zatem to możliwe, chyba, że zachowa się fragment np. źdźbła w domieszce. W przypadku cegieł badanych pod kątem „zaklętego” w nich pola magnetycznego metoda radiowęglowa nie była potrzebna, bo każda z cegieł nosiła inskrypcję. Zapisano na niej imię władcy, za którego panowania wykonano cegłę. To szalenie ułatwiło określenie wieku budu…

w-starozytnych-ceglach-zakleta-jest-zagadkowa-anomalia-sprzed-3-tys-lat-jak-to-mozliwe-5494b11.png
width: 1200
height: 630

Naukowcy wiedzą już, z czego składa się jądro Marsa. Fale sejsmiczne pozwoliły odkryć tajemnicę planety
type: item
date: 2023-04-25T09:32:40.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: astronomia
subject: fizyka
subject: geologia
subject: Gwiazdy
subject: jądro ziemi
subject: kosmos
subject: mars
subject: ziemia
description: Międzynarodowy zespół naukowców po raz pierwszy zaobserwował fale sejsmiczne przemieszczające się przez jądro Czerwonej Planety. Badaczom udało się też potwierdzić skład i gęstość jądra Marsa. To pozwali na lepsze zrozumienie ewolucji planety.
encoded: W tym artykule: Jak odkryto jądro Marsa Przedłużona misja InSight Budowa jądra Marsa Czy jądro Marsa jest podobne do jądra Ziemi? Komentarze naukowców Misja lądownika marsjańskiego InSight została zakończona, ale zebrane przez urządzenie dane są wciąż analizowane. W czasopiśmie naukowym „Proceedings of the National Academy of Sciences” ukazał się właśnie artykuł bazujący na nich. Jego autorzy, analizując dane sejsmiczne z lądownika, określili właściwości jądra Marsa. Okazuje się, że Czerwona Planeta ma całkowicie płynne jądro z żelaza z wysokim udziałem siarki i tlenu. Nowe dane pozwalają lepiej zrozumieć powstanie Marsa oraz określić różnice geologiczne między nim a Ziemią. Jak odkryto jądro Marsa Artykuł opisuje pierwsze w historii detekcje fal sprężystych podróżujących przez jądro Marsa. Pomiary tej energii akustycznej, zwanej falami sejsmicznymi, wskazują, że ciekłe jądro Czerwonej Planety jest nieco gęstsze i mniejsze niż wcześniej sądzono. Zawiera mieszaninę żelaza i wielu innych pierwiastków. – W 1906 roku naukowcy po raz pierwszy odkryli jądro Ziemi. Dokonali tego obserwując, w jaki sposób fale sejsmiczne zmieniały się w czasie podróży przez wnętrze planety – powiedział profesor geologii UMD Vedran Lekic, jeden z autorów artykułu. – Ponad sto lat później w analogiczny sposób wykorzystujemy naszą wiedzę o falach sejsmicznych na Marsie. Dzięki InSight w końcu odkrywamy to, co znajduje się w centrum Marsa. I co sprawia, że Mars jest tak podobny, a jednocześnie różni się od Ziemi. Woda na Marsie – co się z nią stało? NASA: może być „uwięziona” w minerałach Gdzie zniknęły oceany pokrywające niegdyś powierzchnię Czerwonej Planety? Rozwiązanie zagadki proponuje nowa teoria dotycząca geologii Marsa. – Już sto lat temu sejsmografy potrafiły zapisać fale sejsmiczne dochodzące od trzęsień ziemi odległych o tysiące kilometrów. Zauważono wówczas, że w odległości od 11500 do 15900 km nie obserwowano niektórych fal. Tę strefę nazwano strefą cienia. Przyczyną jej jest obecn…

naukowcy-wiedza-juz-z-czego-sklada-sie-jadro-marsa-fale-sejsmiczne-pozwolily-odkryc-tajemnice-planety-fot-nasa-jpl-and-nicholas-schmerr-cc-by-nc-sa-b4882d6.jpg
width: 1591
height: 1718

Ziemia jest zbudowana inaczej, niż sądziliśmy. W jej jądrze kryje się nieznana struktura – mówią naukowcy
type: item
date: 2023-02-21T16:00:33.000Z
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: Edukacja
subject: ewolucja
subject: geologia
subject: jądro ziemi
subject: kosmos
subject: ziemia
description: Naukowcy z Australii znaleźli dowody na istnienie „ukrytej struktury wewnątrz naszej planety”. W wewnętrznym jądrze Ziemi ukryte jest kolejne, jeszcze głębsze jądro.
encoded: W tym artykule: Co kryje się we wnętrzu Ziemi? Najgłębsze jądro Ziemi to kula żelaza o średnicy 1300 km Potrzebne są dalsze badania nad jądrem Ziemi Jądro Ziemi – ciekawostki Powszechnie uważa się, że budowa wnętrza Ziemi jest dobrze znana. Nasza planeta ma cztery główne warstwy: skorupę, płaszcz, jądro zewnętrzne i jądro wewnętrzne. Jednak od ponad dziesięciu lat część naukowców podejrzewała istnienie piątej, najgłębiej ukrytej warstwy. Choć sądzono, że jest ona prawie niemożliwa do wykrycia. Co kryje się we wnętrzu Ziemi? Aby zbadać wewnętrzną strukturę Ziemi, geolodzy z Australian National University stworzyli algorytm oparty o dane dotyczące czasu, jakiego potrzebują fale sejsmiczne, aby przebyć drogę przez wnętrze naszej planety. W tym celu posłużyli się informacjami gromadzonymi przez Międzynarodowe Centrum Sejsmologiczne (International Seismological Centre, ISC). Taka analiza przypomina nieco badanie USG. Następnie uczeni wykorzystali swój algorytm do przeszukania danych w celu odkrycia dowodów istnienia zmian w strukturze najgłębszej części wewnętrznego jądra Ziemi. Choć wyśledzenie zmian w strukturze żelaza, czyli głównego składnika jądra okazało się trudne, naukowcy zaobserwowali coś niezwykłego. Najgłębsze jądro Ziemi to kula żelaza o średnicy 1300 km Zauważyli zmiany w jądrze wewnętrznym, sugerujące istnienie nowej, wcześniej nieznanej „linii granicznej”. Może ona rozciągać się na odległość 650 km od środka Ziemi. Po raz pierwszy ogłoszono to w 2020 r. na łamach czasopisma naukowego „Journal of Geophysical Research: Solid Earth”. Wewnętrzne jądro Ziemi zacznie obracać się w przeciwnym kierunku? Naukowcy zastanawiają się, czy to możliwe Wewnętrzne jądro Ziemi – czyli najgłębsza część planety – zwalnia tempo swoich obrotów. Ale czy może również zmienić kierunek kręcenia się? <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/z-jadra-ziemi-wycieka-niezwykle-rzadki-i-niezwykle-cenny-pierwiastek-hel-3-to-geologiczny-cud-natury-fot-g…

ziemia-jest-zbudowana-inaczej-niz-sadzilismy-4955e9a.jpg
width: 4000
height: 1997

Nowa tajemnica Ziemi: naukowcy odkryli, że między skorupą a płaszczem kryje się roztopiona warstwa skał. Co o niej wiemy?
type: item
date: 2023-02-08T07:58:37.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: jądro ziemi
subject: Travel
subject: Wolny czas
subject: ziemia
description: Pod skorupą Ziemi naukowcy odkryli warstwę częściowo roztopionych skał. Znajduje się ona pod płytami tektonicznymi i może mieć znaczenie dla prób modelowania ich ruchu.
encoded: W tym artykule: Jak zbudowana jest Ziemia? Co to jest tektonika płyt? Dodatkowa warstwa płaszcza Co wiemy o roztopionych skałach pod ziemią? Już wcześniej podejrzewano, że na pewnej głębokości pod powierzchnią Ziemi kryją się obszary roztopionych skał. Naukowcy wykazali jednak, że nie występują – jak wcześniej podejrzewano – jedynie lokalnie. Warstwa ta rozciąga się pod połową globu, twierdzą badacze w artykule opublikowanym w czasopiśmie „Nature Geoscience”. Jak zbudowana jest Ziemia? Wyobraźmy sobie, że gotujemy na twardo jajko i przecinamy je na pół. Składa się ono z dwóch warstw: ułożonego koncentrycznie białka i stanowiącego środek żółtka. Podobny obraz uzyskalibyśmy, gdyby udało nam się przeciąć na pół Ziemię. Nasza planeta również składa się z koncentrycznie ułożonych warstw. Patrząc ze zewnątrz, widzimy tylko skalistą skorupę. Jednak wnętrze Ziemi jest o wiele bardziej złożone. Żółtku odpowiada gorące i gęste jądro Ziemi, a białku jej płaszcz. Płaszcz Ziemi stanowi aż dwie trzecie masy planety. Natomiast najlepiej nam znana skorupa Ziemi, którą widzimy na co dzień, to zaledwie jeden procent masy całego globu. Co to jest tektonika płyt? Powierzchnia Ziemi, choć na pozór stabilna i nieruchoma, w istocie rzeczy jest dość ruchliwą częścią globu. Tworzą ją zazębiające się płyty tektoniczne, które oddziałują ze sobą. Mogą się zderzać albo wciskać jedna pod drugą. Efekty albo odczuwamy jako trzęsienia ziemi, albo widzimy jako wybuchy wulkanów lub wypiętrzone w przeszłości łańcuchy górskie. Naukowcy szacują, że ruch płyt tektonicznych kształtuje powierzchnię Ziemi już od 2,5 mld lat. „W tym okresie scaliło się aż pięć superkontynentów, a każdy z nich skazany był na rozpad, jaki stał się też udziałem Pangei” – pisze w książce „Ziemia” geolog Andrew H. Knoll. Proces trwa dalej. „Wędrówka Australii na północ wypiętrza imponujące góry Nowej Gwinei, której szczyty wznoszą się obecnie na 4500 metrów nad poziomem morza” – wyjaśnia Knoll. Dodatkowa warstwa płaszcza Tarcie m…

nowa-tajemnica-ziemi-naukowcy-odkryli-ze-miedzy-skorupa-a-plaszczem-kryje-sie-roztopiona-warstwa-skal-co-o-niej-wiemy-87c241d.jpg
width: 960
height: 540

Budowa wnętrza Ziemi. Jak zbudowana jest nasza planeta?
type: item
date: 2022-04-07T09:20:53.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: Edukacja
subject: fizyka
subject: geologia
subject: jądro ziemi
subject: skały
subject: ziemia
description: Geologów od dawna interesuje budowa wnętrza Ziemi. Poznając ją, możemy lepiej zrozumieć procesy zachodzące na naszej planecie. Jak jest ona zbudowana?
encoded: W tym artykule: Budowa wnętrza Ziemi Skorupa ziemska Płaszcz Jądro Skąd się bierze pole magnetyczne Dlaczego bieguny się przemieszczają Ziemia jest zaliczana do planet skalistych Układu Słonecznego. Oznacza to, że jej powierzchnia jest zbudowana ze skał. Jednak budowa wnętrza Ziemi jest bardziej skomplikowana. Wraz z głębokością rośnie temperatura i ciśnienie, a zamiast skał mamy płynną magmę w płaszczu i metalowe jądro Ziemi. Poszczególne warstwy Ziemi nazywamy geosferami. Budowa wnętrza Ziemi Znajomość budowy wnętrza Ziemi jest bardzo ważna. Dzięki tej wiedzy lepiej rozumiemy zjawiska takie jak ruch płyt tektonicznych, trzęsienia ziemi, erupcje wulkanów czy zmiany ziemskiego pola magnetycznego. Skorupa ziemska Według geologów Ziemia powstała 4,56 mld lat temu. Kiedy magmowe skały młodziutkiej planety stygły, na powierzchni powstała solidna skalna skorupa. Nazywamy ją skorupą ziemską. Składa się ona przede wszystkim z minerałów. Grubość skorupy ziemskiej wynosi od ok. 5 do 80 km. Stanowi ona 1,4 proc. objętości Ziemi oraz 0,3 proc. jej masy. Jest to najbardziej różnorodna chemicznie geosfera. Dowiercą się do płaszcza Ziemi. Ciekawe co znajdą To brzmi tak, jakby wizja z powieści Juliusza Verne'a stawała się rzeczywistością. Grupa naukowców wyrusza w morze by dokonać odwiertu i dotrzeć tak głębiej niż ktokolwiek do tej pory. Skorupa ziemska wchodzi w skład litosfery wraz z górną częścią położonego niżej płaszcza Ziemi. Warstwa wyznaczająca granicę między skorupą ziemską, a leżącym pod nią płaszczem to tzw. nieciągłość Mohorovičicia (inaczej nieciągłość Moho). Została nazwana na cześć chorwackiego naukowca Andrija Mohorovičicia. Warstwa ta leży pod ziemią na całym globie, jednak na zmiennej głębokości. Najgłębiej jest zagrzebana pod ciężkimi płytami kontynentalnymi – od 35 km do aż 80 km pod potężnymi masywami Himalajów i Andów. Najpłycej leży ona pod dnem oceanów – 5 do 8 km. Płaszcz Pod względnie stałym gruntem, na którym żyjemy, Ziemia jest o wiele gorętsza i bardz…

budowa-wnetrza-ziemi-jak-zbudowana-jest-nasza-planeta-fot-deagostini-getty-images-5a4c457.jpeg
width: 1024
height: 716

Z jądra Ziemi wycieka niezwykle rzadki i niezwykle cenny pierwiastek – hel-3. „To geologiczny cud natury”
type: item
date: 2022-04-01T10:21:53.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Historia
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: Edukacja
subject: geologia
subject: hel
subject: jądro ziemi
subject: kosmos
subject: ziemia
description: Naukowcy przeprowadzili symulacje, z których wynika, że na Ziemi główny rezerwuar cennego helu-3 stanowi jądro naszej planety. To odkrycie rzuca nowe światło na najstarszą część historii Ziemi.
encoded: W tym artykule: Gdzie na Ziemi jest najwięcej helu-3? Ile helu-3 traci rocznie Ziemia? Kiedy Ziemia utraciła zasoby helu-3? Ile helu-3 pozostało na Ziemi? Jeden neutron robi różnicę. Hel najczęściej ma w jądrze dwa protony i dwa neutrony. Taka postać tego pierwiastka stanowi 99,999 proc. ziemskiego helu. Pozostałe 0,001 proc. przypada na hel-3. To izotop helu, którego jądro składa się z dwóch protonów i tylko jednego neutronu. Hel-3 jest nie tylko niezwykle rzadki, ale i niezwykle cenny. Typowany jest na superwydajne, ekologiczne paliwo, które w przyszłości mogłoby zasilać elektrownie termojądrowe. Według szacunków, jakie można znaleźć na stronie AGH, tylko 500 kg helu-3 wystarczyłoby, by przez rok zasilać miasto wielkości Berlina (czyli mające ponad 3,5 mln mieszkańców). Co istotne, w reakcji termojądrowej z użyciem helu-3 nie powstawałyby odpady promieniotwórcze. Gdzie na Ziemi jest najwięcej helu-3? Problem polega na tym, że na Ziemi helu-3 jest bardzo niewiele. Stany Zjednoczone są w stanie pozyskiwać zaledwie kilkadziesiąt kilogramów tego pierwiastka rocznie. To powoduje, że ogromne zainteresowanie budzą księżycowe zasoby helu-3. Na Księżycu ma być go 100 mln razy więcej niż w złożach na Ziemi. Czy fuzja jądrowa jest na wyciągnięcie ręki? Wynik przeprowadzonego w ubiegłym miesiącu eksperymentu, który odbył się w Narodowym Instytucie Zapłonu (NIF) w Kalifornii w USA, daje duże nadzieje na osiągnięcie skutecznego zapłonu fuz... W przypadku Księżyca istotne jest też to, że hel-3 znajduje się w regolicie, czyli na powierzchni satelity. Jeśli chodzi o naszą planetę, główne zasoby tego pierwiastka miały znajdować się w jej skorupie (skąd przez miliony lat uciekał do atmosfery) oraz w płaszczu. Jednak przeczą temu nowe badania Petera Olsona z Uniwersytetu Nowego Meksyku. Jego praca na temat helu-3 została opublikowana w czasopiśmie naukowym „Geochemisty, Geophysics, Geosystems”. Ile helu-3 traci rocznie Ziemia? Każdego roku z wnętrza naszej planetu uwalnia się ok. 2 k…

z-jadra-ziemi-wycieka-niezwykle-rzadki-i-niezwykle-cenny-pierwiastek-hel-3-to-geologiczny-cud-natury-fot-getty-images-2438867.jpeg
width: 2309
height: 1299

Okazuje się, że jądro Ziemi jest niesymetryczne!
type: item
date: 2021-10-08T20:54:41.000Z
creator: Rafał Dadura
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: Edukacja
subject: geologia
subject: jądro ziemi
subject: ziemia
description: Naukowcy odkryli, że jądro Ziemi przyrasta niesymetrycznie.
encoded: W tym artykule: Płynne żelazo w centrum Ziemi Jądro Ziemi rośnie nierównomiernie Ziemia nie jest wyjątkiem Jądro Ziemi powstało niemal od razu po sformowaniu się naszej planety, tzn. w przeciągu około pierwszych 200 mln lat jej istnienia. Obecnie Ziemia liczy sobie 4,5 miliarda lat. Formowanie się Ziemi doprowadziło do uwięzienia ogromnej ilości ciepła w jej wnętrzu. Stopniowa utrata tego ciepła oraz trwający proces rozpadu promieniotwórczy napędzają ewolucję naszej planety. Proces utraty ciepła we wnętrzu Ziemi stanowi napęd dla przepływów ciekłego żelaza w warstwie jądra zewnętrznego. Proces ten jest źródłem ziemskiego pola magnetycznego. Jednocześnie, proces powolnego wytrącania ciepła przez wewnętrzne warstwy Ziemi prowadzi do ruchów płyt tektonicznych, które mają ogromny wpływ na powierzchnię naszej planety. Na skutek grawitacji cięższe od innych materiałów żelazo, spłynęło do centrum młodej Ziemi, a skaliste minerały oparte głównie na związkach krzemu umiejscowiły się w warstwach zewnętrznych tworząc płaszcz i skorupę planety. Płynne żelazo w centrum Ziemi W miarę upływu czasu, Ziemia ochładzała się, a temperatura w centrum planety spadła ostatecznie poniżej temperatury topnienia żelaza, która wynosi 1,538 °C. To sprawiło, że wewnętrzne jądro Ziemi zaczęło się krystalizować. Obecnie wewnętrzne jądro naszej planety powiększa się w tempie około 1 mm na rok. Innymi słowy, każdej sekundy dochodzi do zestalania 8000 ton stopionego żelaza! W ciągu miliardów lat, ten proces wychładzania doprowadzi w końcu do tego, że całe jądro Ziemi stanie się stałe, co spowoduje zanik pola magnetycznego planety. Pomimo dość dużej wiedzy, jaką posiadamy na temat jądra Ziemi, wciąż nie wiemy np. jak tak naprawdę, doszło do jego powstania poza ogólnymi informacjami. Znajdujące się ponad 5 000 kilometrów pod powierzchnią Ziemi jądro jest badane przez różne grupy naukowców: sejsmologów, którzy pośrednio badają je za pomocą fal sejsmicznych, oraz geodynamików, którzy tworzą modele jego d…

ziemia-649624a.jpeg
width: 2309
height: 1299

Jądro Ziemi zastygło wcześniej niż dotąd sądzono. Nowe badanie
type: item
date: 2021-03-22T14:08:08.000Z
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: jądro ziemi
subject: Technologia
description: Na jakimś etapie w historii Ziemi zbudowane z płynnego metalu jądro planety ostygło i stwardniało. Ustalenie momentu w którym nastąpiła zmiana nie należy do prostych. Dotąd szacowano, że między 4,5 mld (wiek Ziemi) a 565 mln lat temu. Autorzy nowego badania z Teksasu zdołali nieco zawęzić te widełki, mianowicie 1 do 1,3 mld lat temu.
encoded: Dziś ową żelazną kulę stanowiącą jądro otacza płaszcz płynnego metalu. Razem tworzą gigantyczne geodynamo zasilające pole magnetyczne wokół Ziemi, które chroni przed zabójczymi wiatrami słonecznymi i pozwala przetrwać życiu na powierzchni. View oEmbed on the source website Taka przynajmniej jest hipoteza zaproponowana przez Edwarda Bullarda. Teoria o ”samowzbudnym dynamie” generującym pole magnetyczne Ziemi na skutek wirowych prądów elektrycznych płynących w płynnym jądrze Ziemi cieszy się dziś największą popularnością i została matematycznie potwierdzona z pomocą modelu dynama magnetohydrodynamicznego. Wiek owego geodynama udało się zbadać naukowcom z Uniwersytetu Teksasu w Austin. – Ludzie są niezwykle ciekawi w jaki sposób powstało i skąd bierze się siła pola magnetycznego. W końcu od tego zależy nasze istnienie na Ziemi – zauważył Jung-Fu Lin w informacji prasowej. Geodynamo zasilają, tak się obecnie sądzi, prądy konwekcyjne w płynnym jądrze Ziemi. Założenie jest następujące: w prądach tych ruch obrotowy Ziemi poprzez efekt (siłę) Coriolisa wywołuje wiry działające na tej zasadzie co jednobiegunowy generator Faradaya. Wytwarzają w ten sposób prąd elektryczny, który z kolei wytwarza pole magnetyczne. View oEmbed on the source website Co zatem stało się miliardy lat temu? Żeby cofnąć się tak daleko w czasie konieczne było odtworzenie w laboratorium warunków panujących w sercu planety. Spróbowano dowiedzieć się, jakim sposobem przez tak długi okres płynne żelazo pozostawało wystarczająco gorące, by podtrzymać prądy konwekcyjne a w efekcie – zasilanie geodynama. Kluczem do zagadki, jak uznali naukowcy, jest bliższe przyjrzenie się przewodnictwu cieplnemu żelaza pod różnymi ciśnieniem a w temperaturze zbliżonej do tej w jądrze Ziemi. W tym celu próbkę metalu podgrzano laserem i ściśnięto diamentowym imadłem. Próbowano długo na różne sposoby. W sumie zajęło to aż dwa lata. W końcu udało się przeprowadzić skuteczny pomiar przy 170 gigapaskalach (ciśnienie 170 mln razy …

jadro-ziemi-jest-mlodsze-niz-wczesniej-sadzono-4e19424.jpeg
width: 1825
height: 1642