Czarna plaża powstaje w ogniu i wodzie. To jedno z najdynamiczniejszych środowisk
Czarna plaża prezentuje się niezwykle intrygująco na tle wybrzeży, które są zdominowane przez jasne piaski kwarcowe. Ta spektakularna osobliwość krajobrazowa, nierozerwalnie związana z aktywnością magmową i specyficznymi warunkami hydrodynamicznymi oceanów, stanowi namacalny dowód ciągłej transformacji, którą przechodzi nasza planeta. Jak powstają czarne plaże? Gdzie znajdują się najsłynniejsze? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Mechanizmy powstawania czarnych plaż Życie na wulkanicznym podłożu Reynisfjara – ikoniczna czarna plaża Diamentowa Plaża i Jökulsárlón Dziedzictwo wulkanu Mauna Loa Czarne plaże prezentują się zjawiskowo, jednak nie należy traktować ich wyłącznie jako atrakcję turystyczną. Mówimy tu o dynamicznych systemach, w których procesy magmowe, hydrologiczne i biologiczne splatają się w unikatową całość. Wiele z tych formacji ma charakter dynamiczny i podlega ciągłym przekształceniom, co czyni je niezwykle cennym przedmiotem badań. Mechanizmy powstawania czarnych plaż Proces tworzenia się czarnych plaż różni się zasadniczo od powolnej akumulacji piasków lądowych. Podczas gdy typowe plaże złociste powstają w wyniku wielowiekowego wietrzenia skał granitowych i transportu kwarcu, ich czarne odpowiedniki mogą powstać niemal natychmiastowo lub w wyniku koncentracji ciężkich minerałów w procesach sortowania grawitacyjnego. Fragmentacja termiczna Najbardziej gwałtownym i widowiskowym mechanizmem jest w tym przypadku fragmentacja termiczna. Proces ten zachodzi w momencie bezpośredniego kontaktu potoku lawy z hydrosferą. Gdy płynna lawa o temperaturze przekraczającej 1000 stopni Celsjusza wpada do chłodnych wód oceanicznych, dochodzi do wystąpienia szoku termicznego. Zewnętrzna warstwa zastyga się natychmiastowo, tworząc szklistą skorupę. Ta eksploduje pod wpływem gwałtownego wzrostu naprężeń wewnętrznych i ciśnienia pary wodnej, rozpadając się na drobne fragmenty. W następstwie tego procesu ogromne ilości bazaltowego gruzu i szkliwa wulkanicznego są wyrzucane w powietrze, a następnie osadzają się na dnie morskim. Wyrzucane przez fale na brzeg, tworzą czarną plażę. Co ciekawe, taka formacja może powstać w niezwykle krótkim czasie – nawet w ciągu pojedynczych epizodów erupcyjnych. Piasek charakteryzuje się wysoką zawartością szkliwa wulkanicznego i ostrymi krawędziami ziaren, które z czasem są wygładzane przez abrazję morską. Erozja skał wulkanicznych i transport osadów Drugim, bardziej rozciągniętym w czasie procesem, jest wietrzenie mechaniczne i chemiczne istniejących formacji wulkanicznych. Bazalt, andezyt i inne ciemne skały magmowe ulegają rozkładowi pod wpływem wiatru, deszczu i cykli zamarzania. Produkty tego rozpadu są transportowane do linii brzegowej przez systemy rzeczne lub lodowce. Na Islandii kluczową rolę odgrywają rzeki lodowcowe, które niosą osady z erodowanych wulkanów podlodowcowych. Materiał ten, zanim trafi na plażę, przechodzi proces transportu, który wpływa na jego teksturę i stopień obtoczenia. W przeciwieństwie do piasku z fragmentacji termicznej, piasek erozyjny zawiera więcej litych fragmentów skał, które nie uległy jeszcze całkowitemu rozpadowi na poszczególne minerały. Nagromadzenie minerałów ciężkich Nie wszystkie czarne plaże mają bezpośrednie pochodzenie wulkaniczne, będące rezultatem niedawnej aktywności. Na wielu wybrzeżach kontynentalnych czarne smugi lub całe połacie ciemnego piasku powstają w następstwie koncentracji minerałów ciężkich, takich jak magnetyt, ilmenit, cyrkon czy granat. Proces ten opiera się na różnicy gęstości między minerałami. Gdy fale uderzają o brzeg, energia wody przenosi lżejsze ziarna z powrotem do morza. Cięższe minerały osiadają szybciej i pozostają na plaży. W ten sposób pozornie zwyczajna połać piasku może zyskać czarne zabarwienie w strefach o wysokiej energii falowania. Życie na wulkanicznym podłożu Ekosystemy czarnych plaż wymagają od organizmów wysokiej odporności na stres termiczny i chemiczny. Rośliny porastające te tereny to często gatunki pionierskie, które przygotowują podłoże dla bardziej złożonych form życia. Adaptacje roślin do podłoża bazaltowego Gatunki takie jak Argyroxiphium sandwicense czy Lepidium oleraceum wykształciły unikatowe mechanizmy przetrwania. Ich liście często pokryte są woskowatą warstwą lub gęstymi włoskami, które odbijają nadmiar światła i ograniczają transpirację wody w gorącym piasku. Wiele z nich wykorzystuje fotosyntezę typu C4, która jest znacznie wydajniejsza w wysokich temperaturach i przy silnym nasłonecznieniu niż standardowy cykl C3. Pozwala im to na szybki wzrost i regenerację w niestabilnym, mineralnym podłożu. Termoregulacja żółwi morskich Żółwie zielone na Hawajach są najbardziej znanym przykładem fauny związanej z czarnymi plażami. Ich obecność jest tak powszechna, że turyści muszą przestrzegać restrykcyjnych zasad odległości, aby nie zakłócać procesów fizjologicznych tych zwierząt. Wykorzystanie czarnego piasku do podniesienia temperatury ciała pozwala tym gadom na szybsze trawienie alg i zwiększenie wydajności metabolicznej, co jest kluczowe dla ich przetrwania w chłodniejszych prądach oceanicznych. Reynisfjara – ikoniczna czarna plaża Reynisfjara, zlokalizowana na południowym wybrzeżu Islandii, to prawdopodobnie najbardziej znana plaża wulkaniczna. Kluczowym elementem tamtejszego krajobrazu są bazaltowe klify. Te regularne, najczęściej sześcioboczne słupy powstały w procesie powolnego stygnięcia grubych warstw lawy. W miarę utraty temperatury, masa skalna kurczyła się, a naprężenia rozładowywały się poprzez tworzenie sieci pęknięć prostopadłych do powierzchni chłodzenia. Jaskinia Hálsanefshellir, wyrzeźbiona w kolumnach przez erozję morską, ukazuje zarówno regularne układy, jak i bardziej chaotyczne formy stygnięcia. Zjawisko to sprawia, że plaża przypomina gigantyczne organy lub katedrę. Fale-pułapki Nie można jednak nie wspomnieć, że Reynisfjara jest nie tylko piękna, ale i niebezpieczna. Odpowiadają za to tzw. fale-pułapki, cechujące się znacznie większą amplitudą i zasięgiem niż poprzedzające je serie. Pojawiają się bez ostrzeżenia, a ich siła jest następstwem ukształtowania dna morskiego, gdzie gwałtowne nachylenie szelfu sprawia, że fale nie wytracają energii poprzez tarcie. Diamentowa Plaża i Jökulsárlón W niewielkiej odległości od Reynisfjary znajduje się plaża, która prezentuje inny, ale równie fascynujący spektakl geologiczny. Mowa o Diamentowej Plaży, gdzie czarny piasek bazaltowy służy jako tło dla brył lodu lodowcowego, wyrzucanych na brzeg przez fale. Proces ten zaczyna się w lagunie lodowcowej Jökulsárlón, gdzie od lodowca Breiðamerkurjökull odrywają się góry lodowe. Dryfując przez lagunę, trafiają do rzeki Jökulsá á Breiðamerkursandi, która niesie je do oceanu. Po wypłynięciu na otwarte wody, fale oceaniczne polerują bryły lodu i wyrzucają je z powrotem na czarny brzeg. Kontrast między błękitnym lub białym lodem a głęboką czernią piasku jest jednym z najbardziej cenionych motywów w fotografii pejzażowej. Dziedzictwo wulkanu Mauna Loa W przeciwieństwie do surowych wybrzeży Islandii, hawajska Punaluʻu jest otoczona gajami palmowymi i wraz z nimi tworzy unikatową kompozycję kolorystyczną. Jedną z najniezwyklejszych cech tego miejsca są jego właściwości hydrologiczne. Pod tamtejszym dnem morskim znajdują się liczne źródła słodkiej wody, która wypływa pod ciśnieniem, mieszając się z wodą słoną. Ze względu na różnicę gęstości, zimna słodka woda tworzy widoczne „soczewki” i zawirowania na powierzchni oceanu. Historycznie rdzenni Hawajczycy wykorzystywali ten fenomen w okresach suszy. Nurkowali oni z naczyniami pod wodę, by napełnić je świeżą wodą bezpośrednio z wypływów. Nasz autor Artur Białek Współpracownik National-Geographic.pl. Wcześniej związany m.in. z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. Pisał dla tytułów takich jak: „Kulisy Powiatu”, „AndroidNow” (gdzie pełnił także funkcję redaktora naczelnego) i „Bezpieczna Podróż”. Z wykształcenia jest ekonomistą, ale bardziej z przypadku niż zamiłowania. Jego największą pasją są podróże, zwłaszcza do miejsc wysokich, stromych i skalistych. Niewiele brakuje mu do zdobycia Korony Gór Polski, ale jego ambicje sięgają dalej. Lepiej niż w otoczeniu betonu i wielkopłytowej zabudowy czuje się wśród drzew i gór, które są jego największą miłością (zaraz obok ekosystemów leśnych), a obiektyw jego aparatu woli architekturę zabytkową niż nowoczesną. Najbardziej interesuje go historia współczesna, jako ta najlepiej poznana i pozostawiająca najmniej znaków zapytania. Wszystkie zwierzęta uważa za równorzędnych mieszkańców Ziemi. Zgodnie ze swoimi zainteresowaniami, w „National-Geographic.pl” pisze przede wszystkim o przyrodzie i historii. Zagorzały przeciwnik betonozy. Prywatnie opiekun dwóch wspaniałych gryzoni.
Robisz fatalne zdjęcia? Możesz dostać za nie 43 tys. euro i podróż na Islandię
Znana linia lotnicza chce udowodnić, że do uchwycenia spektakularnych krajobrazów nie potrzeba profesjonalnego sprzętu ani doświadczenia. W ramach nietypowej kampanii Icelandair oferuje osobom określającym się jako „najgorsi fotografowie świata” w pełni opłaconą podróż do Islandii oraz wysokie wynagrodzenie. Celem jest pokazanie, że to nie umiejętności, lecz miejsce decyduje o wyjątkowości zdjęcia.
Dzięki smartfonom fotografia stała się dziś powszechnie dostępna, jednak łatwość wykonania zdjęcia nie zawsze idzie w parze z jego jakością. W teorii wystarczy nacisnąć przycisk, w praktyce wiele ujęć kończy się rozmazanym kadrem, nieostrym obrazem lub przypadkowym zasłonięciem obiektywu. Właśnie do takich osób – tych, którzy nie czują się pewnie z aparatem – kierowana jest nietypowa inicjatywa Icelandair. Przewoźnik chce udowodnić, że nawet brak doświadczenia nie jest przeszkodą, gdy tłem zdjęć staje się Islandia – kraj znany z jednych z najbardziej spektakularnych krajobrazów w Europie. Linie lotnicze płacą za zdjęcia Islandii. Na czym polega nietypowa kampania? Pomysł Icelandair opiera się na prostym, ale przewrotnym założeniu: jeśli krajobrazy są wystarczająco spektakularne, nawet brak doświadczenia nie przeszkodzi w uchwyceniu ich wyjątkowości. W ramach kampanii przewoźnik szuka jednej osoby, która weźmie udział w 10-dniowej podróży po Islandii, dokumentując ją za pomocą zdjęć i krótkich materiałów wideo tworzonych w sposób całkowicie spontaniczny. W zamian oferowane są nie tylko w pełni pokryte koszty wyjazdu – obejmujące przeloty, zakwaterowanie i dodatkowe środki na miejscu – lecz także wynagrodzenie sięgające około 43 tys. euro. Wybrane materiały zostaną następnie wykorzystane przez linię w działaniach promocyjnych, co wpisuje się w rosnący trend autentycznego marketingu opartego na treściach tworzonych przez użytkowników, a nie profesjonalne studia produkcyjne. Icelandair, narodowy przewoźnik Islandii, od lat konsekwentnie promuje kraj jako kierunek dla podróżników poszukujących surowej natury i unikatowych krajobrazów. Tym razem zamiast współpracy z doświadczonymi fotografami postawiono na osoby bez zaplecza technicznego, chcąc pokazać Islandię z mniej wyreżyserowanej, bardziej naturalnej i dostępnej perspektywy. To podejście ma podkreślić, że siłą tego miejsca jest jego autentyczność, a nie perfekcyjnie skomponowany kadr. Jak zgłosić się do projektu i dlaczego Islandia jest idealnym „modelem”? Udział w projekcie wymaga spełnienia kilku podstawowych warunków formalnych – kandydaci muszą mieć ukończone 21 lat, posiadać ważny paszport oraz możliwość podróżowania m.in. do Islandii, Wielkiej Brytanii i Stanów Zjednoczonych. Proces aplikacyjny obejmuje wypełnienie formularza oraz odpowiedzi na pytania dotyczące podejścia do fotografii, a także – opcjonalnie – nagranie krótkiego materiału wideo, który może zwiększyć szanse na wybór i pozwala organizatorom lepiej poznać kandydatów. Istotne jest również to, że uczestnik powinien czuć się swobodnie w warunkach terenowych – program wyjazdu zakłada aktywności na świeżym powietrzu, w tym przemieszczanie się po zróżnicowanym i wymagającym krajobrazie. Nie jest to przypadek – Islandia uchodzi za jedno z najbardziej fotogenicznych miejsc w Europie, gdzie zmienność pogody i światła potrafi całkowicie odmienić ten sam widok w ciągu kilku minut. Dynamiczne krajobrazy, obejmujące aktywne gejzery, rozległe pola lawowe, lodowce, czarne plaże oraz wodospady tworzą warunki, w których niemal każde ujęcie ma potencjał wizualny, niezależnie od umiejętności autora. To właśnie zestawienie wymagającego środowiska z prostotą fotografowania ma być kluczowym elementem projektu i jego przekazu. Nabór zgłoszeń trwa do 30 kwietnia 2026 roku. Inicjatywa wzbudza duże zainteresowanie wśród podróżników, którzy chcą połączyć przygodę z nietypową możliwością zarobku oraz udziałem w globalnej kampanii promocyjnej. Źródła: Icelandair, Euronews, Time Out Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Pamiętasz ten wulkan? Eyjafjallajökull 15 lat temu zatrzymał świat. Czy znów może wybuchnąć?
Eyjafjallajökull to jedno z tych miejsc na mapie świata, których nazwa sama w sobie stanowi wyzwanie, a jednocześnie kryje historię, która potrafi zatrzymać globalny ruch lotniczy i przyciągnąć uwagę milionów ludzi. To nie tylko islandzki wulkan, lecz także symbol potęgi natury w epoce nowoczesnych technologii. Jego erupcja w 2010 roku pokazała, jak ściśle powiązany jest współczesny świat i jak jedno zjawisko geologiczne może wpłynąć na życie całego kontynentu.
Spis treści: Geologia wulkanu Erupcje wulkanu Eyjafjallajökull Czy wulkan Eyjafjallajökull jest nadal aktywny? Wulkan Eyjafjallajökull znajduje się w południowej części Islandii. Leży około 150 kilometrów od Reykjavíku, w sąsiedztwie innych znanych systemów wulkanicznych, w tym Katli. Jego charakterystyczną cechą jest to, że w całości ukryty jest pod lodowcem o tej samej nazwie. Gdy dochodzi do erupcji podlodowcowej, topniejący lód generuje dodatkowe ilości wody, co może prowadzić do powstawania gwałtownych powodzi glacjalnych, tzw. jökulhlaup. Islandia jako całość jest jednym z najbardziej aktywnych wulkanicznie obszarów na Ziemi. Leży na Grzbiecie Śródatlantyckim, czyli granicy rozchodzących się płyt tektonicznych – północnoamerykańskiej i eurazjatyckiej. To właśnie ich powolne odsuwanie się od siebie powoduje powstawanie szczelin, przez które magma może wydostawać się na powierzchnię. Eyjafjallajökull jest jednym z wulkanów powstałych w wyniku tego procesu. Sam masyw wznosi się na wysokość 1666 metrów nad poziomem morza. Choć nie jest najwyższym wulkanem Islandii, jego położenie pod lodowcem sprawia, że erupcje mają specyficzny, często gwałtowny charakter. Kontakt gorącej magmy z lodem i wodą prowadzi do intensywnych eksplozji pary wodnej, co zwiększa siłę wybuchów. Geologia wulkanu Eyjafjallajökull, którego wiek badacze określają na 800 000 lat, jest wulkanem warstwowym (stratowulkanem). Tego typu konstrukcja powstaje w wyniku kolejnych erupcji, które nie mają jednorodnego charakteru – część z nich jest efuzyjna (spokojny wypływ lawy), inne natomiast mają charakter eksplozywny. Pod lodowcem znajduje się kaldera, czyli zagłębienie powstałe w wyniku zapadnięcia się komory magmowej po jednej z wcześniejszych erupcji. Eyjafjallajökull jest zasilany przez komorę magmową, posiada otwory wentylacyjne i sieć szczelin, którymi magma może wydostawać się na powierzchnię. Warto podkreślić, że Eyjafjallajökull jest częścią większego systemu tektonicznego. W przeszłości obserwowano związek czasowy między jego aktywnością a erupcjami pobliskiej Katli. Choć mechanizm tej zależności nie jest w pełni wyjaśniony, badacze od dawna analizują potencjalne interakcje między tymi systemami. Erupcje wulkanu Eyjafjallajökull Historia erupcji Eyjafjallajökull sięga ponad tysiąc lat wstecz. Źródła historyczne wspominają o aktywności wulkanu w X, XVII i XIX wieku, jednak najbardziej znana erupcja miała miejsce stosunkowo niedawno, bo w 2010 roku. To właśnie wtedy islandzki wulkan stał się jednym z najczęściej wymienianych słów w światowych mediach. Erupcja rozpoczęła się w marcu 2010 roku od fazy szczelinowej, która miała stosunkowo spokojny przebieg. Lawa wypływała z pęknięć w ziemi, tworząc widowiskowe strumienie ognia. Jednak w kwietniu aktywność przeniosła się pod lodowiec, co radykalnie zmieniło charakter zjawiska. Kontakt magmy z dnem lodowca doprowadził do serii eksplozji, w wyniku których do atmosfery trafiły ogromne ilości drobnego popiołu wulkanicznego. Chmura popiołu uniosła się na wysokość kilku kilometrów i zaczęła przemieszczać się nad Europą. Dodatkowo powstałe wskutek wybuchu drobne cząstki szkła stanowiły realne zagrożenie dla silników odrzutowych. W rezultacie wiele państw europejskich zdecydowało się na czasowe zamknięcie przestrzeni powietrznej. Islandia w centrum uwagi wskutek zakłóceń ruchu lotniczego W kwietniu 2010 roku Europa doświadczyła największego paraliżu lotniczego od czasów II wojny światowej. Setki tysięcy pasażerów utknęły na lotniskach, a tysiące lotów zostało odwołanych. Linie lotnicze poniosły ogromne straty finansowe, a gospodarka wielu państw odczuła skutki zakłóceń w transporcie towarów. Chmura popiołu przemieszczała się zgodnie z kierunkiem wiatrów, obejmując znaczną część Europy Północnej i Środkowej. Decyzje o zamknięciu przestrzeni powietrznej były podejmowane z dużą ostrożnością, ponieważ w przeszłości zdarzały się przypadki uszkodzeń silników przez popiół wulkaniczny. Co istotne, sama Islandia również doświadczyła lokalnych skutków erupcji. Pojawiły się powodzie lodowcowe (tzw. jökulhlaup), wobec czego konieczna była ewakuacja 800 osób. Dodatkowo opadający popiół pokrywał pola uprawne, wpływał na hodowlę zwierząt i jakość powietrza. Jednocześnie wydarzenie to przyciągnęło uwagę turystów oraz mediów, paradoksalnie czyniąc wyspę bardziej rozpoznawalnym kierunkiem podróży. Czy wulkan Eyjafjallajökull jest nadal aktywny? Eyjafjallajökull jest klasyfikowany jako wulkan aktywny, co oznacza, że w przeszłości wykazywał działalność erupcyjną i istnieje potencjalna możliwość jej powtórzenia. Brak bieżącej erupcji nie oznacza, że system wulkaniczny pozostaje uśpiony w sensie definitywnym. Po 2010 roku Eyjafjallajökull pozostaje spokojny, jednak eksperci podkreślają, że w długiej perspektywie czasowej kolejne erupcje są prawdopodobne. Wulkany funkcjonują w cyklach, które mogą obejmować okresy wieloletniej ciszy przeplatane gwałtowną aktywnością. Erupcja Eyjafjallajökull uświadomiła światu, że nawet w dobie globalizacji i zaawansowanych technologii człowiek pozostaje zależny od procesów zachodzących głęboko pod powierzchnią Ziemi. Źródło: National Geographic Polska Nasza autorka Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
Rośnie moda na „coolcation”. Latem tego roku turyści ruszą do Skandynawii
Wakacje w chłodniejszym klimacie zyskują na znaczeniu i wszystko wskazuje na to, że trend tzw. coolcation utrzyma się także w 2026 roku. Coraz więcej turystów rezygnuje z upalnych kierunków, takich jak Grecja, Hiszpania, Włochy czy Portugalia, na rzecz destynacji oferujących niższe temperatury i większy komfort zwiedzania. Wraz ze wzrostem zainteresowania pojawia się jednak pytanie, czy rosnący napływ turystów nie doprowadzi do przeciążenia popularnych kierunków północy Europy.
Zmieniające się warunki klimatyczne oraz coraz częstsze fale upałów w południowej części kontynentu sprawiają, że podróżni zaczynają szukać alternatywy dla tradycyjnych wakacyjnych destynacji. W efekcie na znaczeniu zyskują kraje nordyckie, takie jak Norwegia, Finlandia czy Islandia, które oferują łagodniejsze temperatury, rozległe przestrzenie i bliskość natury. Z analiz branżowych wynika, że zainteresowanie podróżami do regionu Skandynawii może w 2026 roku wzrosnąć nawet o około 35%, co pokazuje skalę zmiany preferencji turystów. Coolcation przestaje być niszową alternatywą, a staje się pełnoprawnym trendem wakacyjnym. Co sprawia, że północ Europy przyciąga coraz więcej podróżnych właśnie latem? Coolcation w Skandynawii – dlaczego północ Europy przyciąga latem? Letnie podróże do północnej części Europy coraz częściej przybierają formę aktywnego obcowania z naturą, zamiast klasycznego wypoczynku w kurortach. Regiony takie jak Norwegia, Finlandia czy Islandia oferują wyjątkową różnorodność krajobrazów i możliwości spędzania czasu – od wędrówek wzdłuż fiordów, przez wyprawy na lodowce, po obserwację dzikiej przyrody w jej naturalnym środowisku. To propozycja dla osób, które oczekują od wyjazdu czegoś więcej niż tylko wysokich temperatur i zatłoczonych plaż. Jak podkreśla Andy Marsh, założyciel biura podróży Polar Escapes: „Wiele razy obserwowaliśmy turystów, którzy celowo wybierali Svalbard w środku lata, aby doświadczyć lodu, lodowców i niskich temperatur, podczas gdy reszta południowej Europy zmagała się z falą upałów”. W praktyce oznacza to wyraźne przesunięcie preferencji – podróżni coraz częściej wybierają kierunki, które oferują odmienne warunki i bardziej zróżnicowane doświadczenia. Dodatkowym atutem jest fakt, że w miesiącach letnich wiele trudno dostępnych wcześniej obszarów staje się w pełni osiągalnych dla odwiedzających. Przykładem jest północna Islandia z rejonem jeziora Myvatn, gdzie można podziwiać surowe, wulkaniczne krajobrazy. Jednocześnie zjawisko dnia polarnego sprawia, że światło utrzymuje się przez większość doby, co pozwala na swobodne planowanie aktywności bez ograniczeń związanych z porą dnia. Znaczenie ma także podejście do samego podróżowania. Andrew Harrison-Chinn z Dragon Pass zauważa: „Podróżni coraz częściej wybierają kierunki zgodne z ich wartościami. Destynacje nordyckie oferują coś coraz cenniejszego – przestrzeń, spokój i zrównoważony rozwój”. W połączeniu z lokalnymi koncepcjami dobrostanu, takimi jak fińska sauna, szwedzkie lagom czy duńskie hygge, tworzy to model wypoczynku oparty na równowadze, uważności i bliskości natury. Czy coolcation grozi overtourism? Presja i mniej oczywiste kierunki Rosnące zainteresowanie chłodniejszymi destynacjami zaczyna budzić pytania o skalę ruchu turystycznego w północnej Europie. Miasta takie jak Reykjavik czy Bergen, choć popularne, nie dysponują tak rozbudowaną infrastrukturą jak największe ośrodki na południu kontynentu. Dodatkowym wyzwaniem jest krótki sezon letni, który koncentruje napływ odwiedzających w zaledwie kilku miesiącach. Jak zauważa Megan Vila z Expat Explore: „Kraje nordyckie są mniejsze, a lato trwa tu krócej, co sprawia, że sezon turystyczny jest bardziej skondensowany”. W efekcie nawet umiarkowany wzrost liczby turystów może odczuwalnie obciążać lokalne społeczności i środowisko naturalne, zwłaszcza w mniej zurbanizowanych regionach. Jednocześnie państwa nordyckie coraz częściej podejmują działania mające na celu rozłożenie ruchu turystycznego i ograniczenie jego negatywnego wpływu. Promowane są dłuższe pobyty, mniej oczywiste kierunki oraz podróżowanie poza głównymi szlakami. To właśnie tam coraz częściej kierują się osoby szukające spokojniejszych doświadczeń. Przykładem jest Nuuk na Grenlandii, gdzie arktyczne krajobrazy, fiordy i kultura Inuitów przyciągają podróżnych szukających ciszy i kontaktu z naturą. Również w Voss w Norwegii turystyka rozwija się wokół aktywności outdoorowych – od sportów wodnych po trekking i wydarzenia takie jak festiwal Ekstremsportveko. Z kolei islandzki rezerwat Hornstrandir pozostaje jednym z najbardziej odizolowanych miejsc w Europie, dostępnych jedynie drogą morską, co naturalnie ogranicza skalę odwiedzin i pozwala zachować jego dziki charakter. Trend coolcation nie ogranicza się jednak wyłącznie do Skandynawii. Coraz większym zainteresowaniem cieszą się również chłodniejsze regiony poza północą, takie jak jezioro Bohinj w Słowenii. Położone w Alpach Julijskich oferuje spokojniejszą alternatywę dla zatłoczonych kurortów, łącząc górskie krajobrazy z dostępem do wody i lokalnej kultury. To pokazuje, że choć kraje nordyckie pozostają symbolem tego trendu, jego rozwój obejmuje coraz szerszą mapę Europy. Źródło: Euronews Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Wybrano najbezpieczniejsze miasto świata 2026 roku. Europejska stolica liderem rankingu
Wybierając kierunek urlopu najczęściej zwracamy uwagę na liczbę atrakcji, jakość hoteli czy renomę restauracji. Coraz więcej podróżnych analizuje jednak także poziom bezpieczeństwa – od wskaźników przestępczości, po sprawność służb ratunkowych. Komfort psychiczny bywa równie istotny jak piękne widoki. Gdzie zatem można czuć się naprawdę bezpiecznie?
Najnowszy ranking opublikowany przez firmę ubezpieczeniową Berkshire Hathaway Travel Protection wskazuje, które miasta na świecie zapewniają najwyższy poziom bezpieczeństwa zarówno odwiedzającym, jak i mieszkańcom. W badaniu przeanalizowano opinie ponad 1500 podróżnych, którzy oceniali metropolie pod kątem przestępczości, ryzyka terroryzmu, jakości opieki zdrowotnej, dostępności służb ratunkowych oraz poziomu inkluzywności. Po zestawieniu wszystkich wskaźników na pierwszym miejscu znalazła się stolica nordyckiego państwa, wyprzedzając m.in. Tokio, Wenecję, Berlin i Dubaj. Co sprawiło, że to właśnie ona została uznana za najbezpieczniejsze – i zarazem jedno z najpiękniejszych – miast świata? Reykjavik jako najbezpieczniejsze miasto świata w 2026 roku Stolica Islandii od lat znajduje się w czołówce zestawień dotyczących jakości życia, jednak w najnowszym rankingu Reykjavík został także wskazany jako najbezpieczniejsze miasto świata do odwiedzenia i zamieszkania. Na taką ocenę wpłynął nie tylko niski poziom przestępczości, lecz także wysoka jakość instytucji publicznych, sprawnie działające służby ratunkowe oraz silne poczucie wspólnoty. W tym liczącym około 135 tys. mieszkańców mieście niewielkie odległości, brak anonimowości charakterystycznej dla megametropolii i wysoki poziom zaufania społecznego realnie przekładają się na poczucie komfortu. Poważne przestępstwa zdarzają się tu sporadycznie, a wiele dzielnic ocenianych jest jako jednolicie bezpieczne również po zmroku, co dla podróżnych ma kluczowe znaczenie. Co istotne, bezpieczeństwo nie oznacza jednak monotonii. Reykjavík łączy stabilność z wyrazistą tożsamością kulturową i architektoniczną. Nad miastem góruje ekspresyjna bryła Hallgrímskirkja, inspirowana formacjami bazaltowymi z lawy, a kilka minut spacerem dalej znajduje się nowoczesna sala koncertowa Harpa, której przeszklona fasada odbija światło zatoki. Z kolei nadbrzeżna rzeźba Sun Voyager stała się symbolem otwartości miasta na ocean i świat. Instytucje takie jak National Museum of Iceland czy Reykjavík Art Museum pozwalają natomiast zrozumieć historię wyspy – od epoki wikingów po współczesną kulturę nordycką. Dodatkowym atutem jest bliskość natury, która zaczyna się tuż za granicą miasta. W krótkim czasie można dotrzeć do geotermalnych kąpielisk, takich jak Blue Lagoon, czy wyruszyć na trasę Golden Circle z wodospadami, polami geotermalnymi i surowymi krajobrazami wulkanicznymi. Zimą dochodzi możliwość obserwacji zorzy polarnej, latem – niemal niekończące się dni sprzyjające eksplorowaniu wybrzeży i lodowców. W efekcie Reykjavík nie tylko spełnia kryteria bezpieczeństwa w statystykach, lecz także oferuje spójne, uporządkowane i estetyczne doświadczenie podróży, w którym poczucie stabilności idzie w parze z bliskością dzikiej, islandzkiej przyrody. Spektakularne awanse i zaskakujące spadki w zestawieniu najbezpieczniejszych miast Choć ścisła czołówka rankingu pozostaje względnie stabilna, dalsze pozycje pokazują, jak dynamicznie potrafi zmieniać się postrzeganie bezpieczeństwa w globalnych metropoliach. Największym wygranym tegorocznego zestawienia jest Honolulu, które przesunęło się z 13. na 5. miejsce. Stolica Hawajów zyskała uznanie nie tylko za niski poziom przestępczości, lecz także za sprawne zarządzanie kryzysowe i wysoką jakość infrastruktury publicznej. Równie wyraźny awans zanotowała Barcelona – jeszcze niedawno zamykająca drugą dziesiątkę, dziś znajduje się na 7. pozycji. Miasto, które przez lata kojarzono z problemem kieszonkowców i presją overtourismu, stopniowo odbudowuje wizerunek dzięki inwestycjom w transport publiczny, monitoring oraz reorganizację najbardziej obleganych dzielnic. Zupełnie inny kierunek obrały Montreal, Berlin i Dubaj. Kanadyjskie miasto spadło z 6. na 16. miejsce, a niemiecka stolica – z 9. aż na 21. pozycję. Dubaj zanotował jeszcze wyraźniejszy regres, przesuwając się z 11. na 25. miejsce, mimo że same Zjednoczone Emiraty Arabskie utrzymują opinię jednego z najbezpieczniejszych państw regionu. Pokazuje to, że w przypadku dużych ośrodków miejskich znaczenie mają nie tylko statystyki, lecz także subiektywne poczucie komfortu, kwestie społeczne czy zmiany w intensywności ruchu turystycznego. Wahania pozycji nie zawsze oznaczają gwałtowne pogorszenie sytuacji – często są efektem drobnych różnic punktowych między miastami, które w praktyce nadal pozostają bezpiecznymi kierunkami podróży. Lista 15 najbezpieczniejszych miast do podróżowania w 2026 roku: Reykjavík Kopenhaga Zurych Amsterdam Honolulu Sydney Barcelona Lizbona Tokio Dublin Wenecja Seul Londyn Singapur San Francisco Źródła: Travel + Leisure, Berkshire Hathaway Travel Protection Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Czekaliśmy na to od lat. Rusza nowe połączenie z ulubioną wyspą Polaków
W mediach pojawiła się długo wyczekiwana informacja o nowym połączeniu lotniczym, które ucieszy tysiące podróżnych. Jeszcze w tym roku linia Icelandair uruchomi bezpośrednie loty łączące Polskę z Islandią. Znamy pierwsze szczegóły dotyczące trasy i planowanego startu połączenia.
Od lat Polacy stanowią największą grupę cudzoziemców mieszkających na Islandii, co sprawia, że kierunek ten ma dla wielu rodzin wymiar nie tylko turystyczny, ale przede wszystkim życiowy. Dane tamtejszego Urzędu Statystycznego (Statistics Iceland) z 2025 roku wskazują, że na wyspie mieszkało 22 925 osób urodzonych w Polsce, co odpowiadało 31,1% wszystkich imigrantów w kraju. To właśnie dlatego uruchomienie nowego połączenia lotniczego ma znaczenie większe niż zwykłe rozszerzenie siatki połączeń – oznacza bowiem łatwiejsze powroty do ojczyzny, odwiedziny bliskich i sprawniejszą komunikację między dwoma krajami. Kiedy dokładnie ruszą loty i czego mogą spodziewać się pasażerowie? Bezpośrednie loty Gdańsk-Islandia. Icelandair otwiera Polskę na Atlantyk Wejście Icelandair na polski rynek jest konsekwencją rosnących powiązań między Polską a Islandią (zarówno turystycznych, jak i migracyjnych), dlatego nowa trasa ma znaczenie wykraczające poza zwykłe rozszerzenie siatki połączeń. Od 18 września 2026 r. przewoźnik uruchomi od trzech do czterech lotów tygodniowo między Gdańskiem a międzynarodowym lotniskiem w Keflavíku, a rejsy będą obsługiwane samolotami Boeing 737 MAX 8, wykorzystywanymi przez linię na trasach średniego zasięgu. W efekcie Gdańsk zyska status nowej bramy do Islandii, ale też do podróży transatlantyckich, ponieważ ten islandzki hub od lat funkcjonuje jako punkt przesiadkowy między Europą a Ameryką Północną. Takie rozwiązanie przekłada się bezpośrednio na większą elastyczność planowania podróży. Pasażerowie wylatujący z północnej Polski nie będą zmuszeni do korzystania z połączeń przez duże europejskie porty lotnicze, a zamiast tego mogą skorzystać z krótszej, logicznej przesiadki w Keflavíku. Stamtąd dostępne są rejsy do największych miast Ameryki Północnej, co sprawia, że trasa zyskuje wymiar strategiczny nie tylko dla ruchu turystycznego, lecz także dla pasażerów biznesowych i osób podróżujących dalej za ocean. Jednocześnie warto pamiętać, że nowe połączenie będzie działać też w przeciwnym kierunku, wzmacniając widoczność Gdańska na mapie międzynarodowych podróży. Dla pasażerów z Ameryki Północnej oznacza to bezpośredni dostęp do miasta o silnej tożsamości historycznej i kulturalnej, bez konieczności przesiadek w największych hubach Europy Zachodniej. Jak podkreślił prezes linii, Bogi Nils Bogason, to „ogromny kamień milowy”, ponieważ przewoźnik po raz pierwszy wchodzi na rynek polski, ułatwiając powroty Polonii oraz Islandczykom mieszkającym w Polsce, a równocześnie wzmacniając rolę Islandii jako węzła dla podróżnych lecących dalej do Ameryki Północnej. Dzięki kilku rotacjom tygodniowo połączenie ma zapewnić stabilne, przewidywalne możliwości planowania dalszych podróży i lepsze dopasowanie do różnych celów wyjazdów. Czym wyróżnia się Icelandair? Tradycja, design i islandzki klimat na pokładzie Podróż liniami Icelandair wyraźnie różni się od standardowego przelotu między dwoma miastami, ponieważ przewoźnik konsekwentnie buduje ofertę wokół islandzkiej tożsamości oraz położenia kraju między Europą a Ameryką Północną. Jako narodowa linia Islandii działa nieprzerwanie od lat 30. XX wieku i od dekad wykorzystuje strategiczne usytuowanie wyspy, łącząc oba kontynenty przez lotnisko w Keflavíku. W efekcie Islandia funkcjonuje jako naturalny węzeł na osi transatlantyckiej. Jednocześnie model biznesowy linii łączy cechy przewoźnika tradycyjnego i niskokosztowego – część usług dodatkowych jest płatna, co pozwala utrzymywać konkurencyjne ceny bazowe i daje pasażerom większą swobodę w dopasowaniu zakresu świadczeń do własnych potrzeb. Tożsamość marki widoczna jest także w warstwie wizualnej i kulturowej. Wiele samolotów nosi nazwy inspirowane islandzką przyrodą (lodowcami, jeziorami czy parkami narodowymi), a wybrane maszyny mają nietypowe malowania nawiązujące do zorzy polarnej lub lodowych krajobrazów. Atmosferę podróży buduje również oprawa dźwiękowa i rozrywkowa: podczas boardingu często rozbrzmiewa muzyka islandzkich artystów, a system pokładowy oferuje filmy, dokumenty i playlisty przybliżające historię oraz kulturę kraju. W menu pojawiają się z kolei lokalne akcenty, m.in. słodka owsiano-dżemowa przekąska hjónabandssæla, nordyckie kanapki czy dania inspirowane kuchnią rybną. Całość uzupełnia program stopover, umożliwiający bez dodatkowej opłaty kilkudniowy postój w Reykjavíku podczas lotów między Europą a Ameryką Północną, co w praktyce pozwala połączyć dwie podróże w jedną i potraktować Islandię jako pełnoprawny etap wyprawy, a nie jedynie miejsce przesiadki. Źródło: Icelandair Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Te tradycje świąteczne łamią schematy. Tak wygląda Boże Narodzenie na świecie
Zbliżają się Święta Bożego Narodzenia, a wraz z nimi tak dobrze znane nam tradycje, jak dwanaście wigilijnych potraw, dzielenie się opłatkiem, prezenty pod choinką czy spotkania z bliskimi. Choć dla wielu z nas to stały element grudniowych celebracji, w niektórych miejscach na świecie obchody wyglądają zupełnie inaczej. W wielu krajach Boże Narodzenie zaskakuje nieoczywistymi zwyczajami, które potrafią zdumiewać, wzruszać, a czasem nawet bawić.
Spis treści: Islandia Australia Finlandia Ukraina Dania Wenezuela Japonia Choć często narzekamy, że współczesne święta zdominowały pośpiech, konsumpcja i listy zakupów, spojrzenie na to, jak celebrują je inne kultury, potrafi przywrócić perspektywę. Świąteczne tradycje – ukształtowane przez historię, klimat, lokalne wierzenia i rodzinne wspólnoty – bywają zaskakująco różnorodne. W wielu miejscach świata Boże Narodzenie wciąż zachowuje charakter głęboko symboliczny, a nacisk kładzie się nie tyle na prezenty, ile na wspólnotę, rytuał i tradycje przekazywane z pokolenia na pokolenie. To właśnie ta różnorodność pokazuje, że święta mogą przybierać wiele form, a ich istota pozostaje uniwersalna i obejmuje budowanie więzi, pamięć o bliskich oraz poszukiwanie chwili wytchnienia w rytmie codzienności. Islandia – świąteczna tradycja czytania w ramach jólabókaflóð Islandia od dekad pielęgnuje wyjątkowy zwyczaj, który nie ma odpowiednika w innych częściach świata – jólabókaflóð, czyli „świąteczny zalew książek”. To tradycja głęboko osadzona w historii kraju: narodziła się w czasach II wojny światowej, kiedy przywożenie większości dóbr było ściśle ograniczone, a papier nie podlegał reglamentacji. Książki stały się więc najpraktyczniejszym, a zarazem najbardziej symbolicznym podarunkiem. Dziś rytuał ten wspiera lokalny rynek wydawniczy, a także dbałość o język islandzki, który – mimo silnych instytucjonalnych starań – uznawany jest za jeden z najbardziej zagrożonych zanikiem w Europie w perspektywie długoterminowej. W Wigilię, tuż po uroczystej kolacji, rodziny obdarowują się książkami i spędzają wieczór na lekturze – często przy świetle świec, z gorącą czekoladą lub tradycyjnymi słodyczami w zasięgu ręki. To rytuał na tyle uniwersalny, że można go odtworzyć w każdym zakątku świata. W kraju, w którym zimowa noc trwa niemal bez końca, a literatura od pokoleń buduje poczucie wspólnoty, Boże Narodzenie staje się zatem chwilą wyciszenia – czasem, w którym słowo pisane ponownie zbliża ludzi i nadaje świętom spokojny rytm. Australia – Boże Narodzenie w słońcu i rodzinny mecz krykieta Gdy Europa pogrążona jest w zimie, mieszkańcy Australii świętują Boże Narodzenie w pełnym letnim słońcu. To nadaje grudniowym tradycjom zupełnie inny charakter – spotkania rodzinne odbywają się na dworze, a stoły zastępują pikniki, grille i wspólne aktywności. Jednym z najbardziej charakterystycznych zwyczajów jest świąteczny mecz krykieta rozgrywany w ogrodach, parkach i na plażach. W przeciwieństwie do oficjalnych reguł tej dyscypliny, to wydarzenie nie ma charakteru rywalizacji. Liczy się przede wszystkim wspólna zabawa i udział wszystkich – niezależnie od wieku czy umiejętności. Atmosfera jest swobodna, dzieci grają na równi z dorosłymi, zasady bywają ustalane na bieżąco i wynik schodzi na dalszy plan. W wielu rodzinach funkcjonują własne warianty gry, przekazywane z roku na rok, co dodatkowo wzmacnia jej nieformalny charakter. Finlandia – Wigilia jako czas pamięci o zmarłych W Finlandii jednym z najważniejszych elementów świąt Bożego Narodzenia jest odwiedzanie grobów bliskich. To zwyczaj wyjątkowy na tle europejskich tradycji, w którym duchowe przygotowanie do świąt łączy się z refleksją i ciszą. Według danych rządowych nawet trzy czwarte fińskich gospodarstw domowych bierze udział w tym rytuale. W wigilijny wieczór cmentarze rozświetlają się tysiącami świec, tworząc krajobraz, który wielu Finów uznaje za najbardziej poruszający symbol świąt – spokojny, pełen godności i skupienia. Dla wielu rodzin wizyta na cmentarzu staje się także wstępem do kolejnego ważnego zwyczaju – wspólnej sauny. To moment oczyszczenia i przejścia, głęboko zakorzeniony w fińskiej kulturze, łączący pokolenia i wzmacniający poczucie wspólnoty. W Finlandii święta mają więc nie tylko wymiar rodzinny, lecz także introspektywny, ponieważ przypominają o ciągłości więzi i obecności przodków w codziennym życiu. W kulturze, która szczególnie ceni spokój, naturę i uważność, Wigilia staje się więc chwilą wyciszenia, zanim rozpocznie się radosna część świątecznej celebracji. Ukraina – pajęczyna na choince jako znak szczęścia W zachodniej Ukrainie jedną z najbardziej niezwykłych bożonarodzeniowych tradycji jest dekorowanie choinki stylizowaną pajęczyną. Zwyczaj ten wywodzi się z lokalnej legendy o ubogiej wdowie, której wigilijne drzewko zostało nocą magicznie ozdobione przez pająka. Rankiem pajęczyny zamieniły się w lśniące, srebrzyste nici, a od tego dnia rodzinie miało już nigdy niczego nie zabraknąć. To opowieść o nadziei, wdzięczności i cichej obietnicy odmiany losu – wartościach silnie obecnych w ukraińskim folklorze. Współczesne ozdoby powstają z papieru, drutu i drobnych dekoracyjnych elementów. Motyw pajęczyny stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli ukraińskich świąt. Co więcej, znalezienie prawdziwej pajęczyny na choince uchodzi za znak szczęścia, dlatego w okresie świątecznym tradycyjnie się ich nie usuwa. Ten zwyczaj pokazuje, jak silnie ukraińskie święta zakorzenione są w symbolice natury i jak dawne opowieści wciąż przenikają współczesne formy celebracji. Dania – klippe klistre, czyli święta tworzone własnymi rękami Duńska tradycja klippe klistre, dosłownie oznaczająca „ciąć i kleić”, należy do najbardziej charakterystycznych świątecznych rytuałów Skandynawii. Na kilka tygodni przed Bożym Narodzeniem w domach, szkołach i miejscach pracy organizowane są wspólne warsztaty rękodzielnicze, podczas których powstają papierowe ozdoby: plecione serca, girlandy, gwiazdki i dekoracje nawiązujące do prostoty nordyckiego wzornictwa. Spotkaniom towarzyszy atmosfera hygge – poczucie ciepła, bliskości i niespiesznego bycia razem. Na stołach pojawiają się tradycyjne przekąski, takie jak æbleskiver, oraz aromatyczny gløgg, czyli duńskie grzane wino. Dla wielu rodzin to równie istotny element świąt jak sama Wigilia, a własnoręcznie wykonane dekoracje przechowywane są przez lata. Duńczycy pokazują w ten sposób, że świąteczna magia może tkwić w prostych czynnościach i wspólnym tworzeniu, a nie w rozbudowanych dekoracjach czy kosztownych ozdobach. Wenezuela – na poranną mszę… na rolkach W Wenezueli świąteczny czas ma radosny, dynamiczny charakter, pełen muzyki i wspólnego ruchu. Najbardziej rozpoznawalnym zwyczajem jest sposób, w jaki wierni docierają na poranne msze Misa de Aguinaldo, odprawiane między 16 a 24 grudnia – na rolkach. W wielu miastach ulice bywają czasowo zamykane, aby umożliwić bezpieczny przejazd, a charakterystyczny dźwięk rolek sunących po asfalcie stał się jednym z symboli grudniowych poranków. Dzieci kładą się spać wcześniej, by zdążyć na nabożeństwo o świcie, dorośli nierzadko jeżdżą przez całą noc, a wspólna droga do kościoła zamienia się w spontaniczne spotkania sąsiadów i rodzin. Same msze mają radosny, muzyczny charakter, a poczucie wspólnoty jest wyjątkowo silne. Nawet jeśli nie wszyscy poruszają się na rolkach, sens tej tradycji pozostaje uniwersalny i polega na wspólnym świętowaniu, które nie zamyka się w czterech ścianach, lecz przenosi się na ulice i place miast. Japonia – Boże Narodzenie jako święto bliskości W Japonii Boże Narodzenie przybrało formę całkowicie odmienną od europejskiej tradycji. W kraju o niewielkich chrześcijańskich korzeniach Wigilia stała się przede wszystkim świętem par, bardziej przypominającym Walentynki niż rodzinne spotkanie przy stole. W grudniu miasta rozświetlają się widowiskowymi iluminacjami, restauracje przygotowują specjalne menu na ten wieczór, a rezerwacje w luksusowych hotelach z widokiem na panoramę Tokio czy Osaki często dokonywane są z dużym wyprzedzeniem. Także świąteczne menu ma tu wyjątkowy charakter. Najpopularniejszym deserem jest kurisumasu keki – lekki biszkopt z bitą śmietaną i truskawkami, który stał się symbolem japońskich świąt. Dla wielu par Wigilia jest okazją do zatrzymania się w intensywnym rytmie codzienności i spędzenia czasu wyłącznie we dwoje. To święto ukształtowane przez nowoczesność i miejską estetykę, w którym najważniejsze są bliskość, uważność i celebracja prostych gestów. Źródło: BBC Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Na Islandii istnieje prawdziwa szkoła elfów. Nauczają tam o „ukrytym świecie”
Wiara w elfy nie kończy się na „Władcy Pierścieni” ani na kartach literatury fantasy. W niektórych zakątkach świata te nadnaturalne istoty są traktowane z pełną powagą, a miejsca ich rzekomego występowania podlegają realnej ochronie.
Przekonanie o istnieniu równoległych światów, istot nadprzyrodzonych czy mocy niewidzialnych dla ludzkiego oka towarzyszy człowiekowi od stuleci. Jedni traktują je jako element folkloru, inni odrzucają jako fantazję. Mieszkańcy Islandii znajdują się jednak w pierwszej grupie – od pokoleń snują opowieści o ukrytych istotach, przypisują im sprawczą rolę w świecie natury, a niekiedy zmieniają przebieg dróg, by nie naruszać ich domostw. W stolicy kraju powstała nawet szkoła elfów, w której można poznać historie, wierzenia i tradycje związane z tym tajemniczym ludem. Wiara w elfy jako element islandzkiej tożsamości Wiara w Huldufólk, czyli „Ukryty Lud” – jak nazywa się elfy w islandzkiej tradycji – pozostaje istotnym elementem tożsamości mieszkańców tego kraju. Z badań wynika, że 54% Islandczyków wierzy w istnienie elfów i ukrytych istot, a aż 90% z nich deklaruje, że „zauważa” ich obecność. Przekonanie to od dawna wykracza poza sferę legend. Już od lat 30. XX wieku aktywiści interweniowali w obronie miejsc uznawanych za siedliska elfów, domagając się wstrzymania lub modyfikacji inwestycji, które mogłyby naruszyć te obszary. W efekcie działania te przyczyniły się do zachowania naturalnych krajobrazów będących wizytówką Islandii – wodospadów, pól lawowych, gejzerów, wulkanów czy jaskiń lodowych, które dziś przyciągają około 2 mln turystów rocznie. Jednym z najbardziej znanych przykładów tej wrażliwości była sytuacja z 2013 roku, kiedy budowę odcinka autostrady wstrzymano do czasu rozpatrzenia przez Sąd Najwyższy Islandii jej potencjalnego wpływu na elfy i środowisko. Aktywiści oraz lokalni jasnowidze wskazywali wówczas, że projekt mógłby naruszyć skałę uważaną za „kościół elfów”. Ostatecznie osiągnięto kompromis, a głaz został przeniesiony w inne miejsce. Tego rodzaju interwencje stały się tak częste, że Islandzka Komisja Drogowa i Wybrzeża opracowała specjalną procedurę postępowania w podobnych przypadkach. W oficjalnych komunikatach podkreśla się konieczność czasowego wstrzymania prac do momentu, gdy „mieszkające tam elfy rzekomo się przeprowadzą”. Wiara w Huldufólk znalazła również odzwierciedlenie w przepisach – ustawa z 2012 roku objęła ochroną miejsca uznawane za magiczne i folklorystyczne. Badacze podkreślają, że trwałość tych przekonań wynika z wyjątkowo dynamicznej geologii Islandii: erupcji wulkanów, aktywności gejzerów i trzęsień ziemi, które od stuleci skłaniały ludzi do poszukiwania metafizycznych wyjaśnień. Jak zauważył profesor folkloru Terry Gunnel, Islandczycy „zdają sobie sprawę, że ziemia żyje, a opowieści o ukrytym ludzie przypominają, że wymaga ona szacunku”. Gdzie kończy się mit, a zaczyna tradycja? Niezwykła ażkoła Elfów Jednym z najbardziej niezwykłych miejsc, w których islandzkie wierzenia przybierają realną formę, jest Álfaskólinn – Szkoła Elfów w Reykjaviku, działająca od blisko czterech dekad. Instytucja ta, kierowana przez Magnusa Skarphéðinssona (który stał się jedną z bardziej kontrowersyjnych postaci islandzkiego życia publicznego), łączy elementy badań folklorystycznych, antropologii i lokalnych tradycji, tworząc rozbudowany program nauczania poświęcony niewidzialnym istotom zamieszkującym wyspę. Uczniowie poznają podstawowe kategorie elfów, a także ukrytych ludzi, gnomów, krasnoludów, trolli, wróżek światła i duchów gór. Według materiałów szkoły istnieje aż trzynaście rodzajów elfów, trzy typy Huldufólk, cztery odmiany gnomów, dwie formy trolli oraz trzy rodzaje wróżek – każda z tych grup opisana jest poprzez charakterystyczne cechy fizyczne i symboliczne. Magnus, który od ponad czterdziestu lat dokumentuje świadectwa osób twierdzących, że widziały lub kontaktowały się z ukrytymi istotami, zebrał relacje kilkuset Islandczyków oraz ponad dwustu mieszkańców innych krajów. W opowieściach tych pojawiają się historie o dzieciach zapraszanych do ukrytych domostw, o kontaktach trwających całe lata, a nawet o małżeństwach zawieranych między ludźmi a Huldufólk. Zajęcia obejmują również wykłady dotyczące duchów natury i ich roli w islandzkiej historii, a po zakończeniu kursu uczestnicy mogą wziąć udział w oprowadzaniu po miejscach tradycyjnie uznawanych za siedliska elfów. Skarphéðinsson podkreśla, że według przekazów ukryte istoty mają własną kulturę, rozwiniętą technologię, a ich kalendarz sięga roku 5022. Choć sam nie deklaruje osobistego spotkania z żadną z nich, konsekwentnie dokumentuje relacje świadków i bada ich znaczenie dla islandzkiej tożsamości. W jego ocenie Huldufólk „dają ziemi głos”, gdyż w przekazach jasnowidzów apelują o powstrzymanie globalnego ocieplenia, zanieczyszczenia i degradacji środowiska, przypominając, że niszcząc naturę, ludzie niszczą również „inne wymiary”. Szkoła prezentuje te wierzenia nie jako fantazję, lecz jako trwały element kultury, który od wieków wzmacnia więź Islandczyków z krajobrazem i podkreśla konieczność ochrony przyrody. Źródła: The Elf School, Atmos Earth, Go Nomad Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Komary dotarły na Islandię. Na naszych oczach upada ostatnia wyspa pozbawiona tych krwiopijców
Naukowcy dokonali na Islandii szokującego odkrycia: po raz pierwszy w historii zaobserwowano tam… komary. Trzy osobniki odkryte przez pasjonata przyrody zwiastują koniec epoki braku tych owadów. Jak się tam dostały i gdzie się udać, jeśli naprawdę nie chcemy ich spotkać?
Islandię uważano za jedno z dwóch miejsc na świecie wolnych od komarów. Do niedawna, ponieważ w dolinie Kjós Björn Hjaltason zaobserwował trójkę przedstawicieli wytrzymałego gatunku Culiseta annulata. To dramatyczny sygnał planety, która woła o pomoc. Komary dotarły na Islandię po raz pierwszy w historii Wszystko zaczęło się od ciem, bo to podczas obserwacji tych nocnych owadów Hjaltson dokonał przełomowego odkrycia. Gdy wabił stworzenia na taśmy nasączone winem, usłyszał dziwny odgłos. To przykuło jego uwagę. – Od razu wiedziałem, że to coś, czego wcześniej tutaj nie widziałem – napisał na lokalnej grupie przyrodniczej w mediach społecznościowych. Wiedział, że zaobserwował coś dziwnego. W ciągu kilku nocy we własnym ogrodzie udało mu się złapać trzy komary – dwie samice i jednego samca. Wysłał je do Instytutu Nauk Przyrodniczych Islandii w celach weryfikacji, a tam entomolog Matthías Alfreðsson potwierdził, że należą do gatunku Culiseta annulata – jedynego, który może przetrwać islandzką zimę. Obecność zarówno samic, jak i samców rodzi pytanie, czy owady te nie rozpoczęły już procesu rozmnażania na wyspie. Rekordowe temperatury i błyskawiczne zmiany klimatu W tle krwiożerczej inwazji majaczą bezprecedensowe zmiany klimatyczne na Islandii. W 2025 roku kraj odnotował rekordowe temperatury – w Eglisstaðir termometry wskazały aż 26,6°C. Fala upałów trwała przez 10 dni z rzędu – to ekstremalna sytuacja jak na surowe subarktyczne warunki wyspy. Islandia ociepla się czterokrotnie szybciej niż reszta półkuli północnej. Topniejące lodowce, pojawienie się gatunków ryb z cieplejszych rejonów, a teraz obecność komarów są niepodważalnymi dowodami tego zjawiska. Naukowcy od lat ostrzegali, że ocieplenie klimatu może zmienić strukturę ekosystemów w regionie, który dotąd pozostawał niemal nietknięty. Czy komary zostaną na Islandii na stałe? Jeden komar wiosny nie czyni, ale specjaliści nie mają złudzeń: istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że Culiseta annulata może się na Islandii zadomowić. Odporność na zimno pozwoli mu przetrwać ostre islandzkie zimy, a obecność na wyspie licznych bagien i stawów, wymarzonych miejsc lęgowych – rozmnażać się. Entomolodzy z Islandzkiego Instytutu Nauk Przyrodniczych zapowiadają dalsze obserwacje na wiosnę, które sprawdzą, czy gatunek przetrwał zimę. Jeśli tak… realia mieszkańców wyspy mogą się diametralnie zmienić. Islandia nie jest już wolna od komarów: co dalej? Odseparowana od Europy wyspa o magicznym charakterze dołącza do grona państw, w których komary występują naturalnie. To sprawia, że jedynym miejscem wolnym od tych owadów zostaje Antarktyda. To symboliczny koniec pewnej epoki dla kraju, który szczycił się mianem raju pozbawionego krwiopijców. Komary coraz śmielej rozgaszczają się po Europie. Niedawno w Wielkiej Brytanii zaobserwowano jaja komara egipskiego (Aedes aegypti), a w hrabstwie Kent pojawił się komar tygrysi (Aedes albopictus). To gatunki, które mogą przenosić groźne choroby, np. dengę. Kryzys klimatyczny wpływa nie tylko na topnienie dalekich lodowców: dotyka zwykłych ludzi tu i teraz. Komary na Islandii to przykład tego, jak błyskawicznie mogą zmieniać się granice stref klimatycznych. Źródło: BBC, The Guardian, Natural Science Institute of Iceland Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Astroturystyka bije rekordy. Turyści rezerwują już noclegi na zaćmienie Słońca
W sierpniu 2026 roku tylko w kilku regionach świata będzie widoczne jedno z najrzadszych i najbardziej spektakularnych zjawisk na Ziemi. Dla obserwatorów stanie się to niezapomnianym przeżyciem.
Astroturystyka, czyli podróże motywowane zjawiskami astronomicznymi, zyskuje coraz większą popularność na całym świecie. Już teraz widać, że rok 2026 stanie się przełomowy – tysiące osób planuje swoje wyjazdy z dużym wyprzedzeniem, by być świadkami niezwykłego spektaklu na niebie. Rezerwacje hoteli i pensjonatów w wybranych lokalizacjach rosną lawinowo, a prognozy wskazują, że popyt na tego rodzaju podróże będzie jeszcze większy. Astroturystyka i zjawiska astronomiczne, które przyciągają turystów Astroturystyka nie ogranicza się jedynie do wyjazdów w miejsca pozbawione sztucznego oświetlenia – coraz częściej staje się sposobem na uczestniczenie w wyjątkowych, jednorazowych wydarzeniach astronomicznych. Powstające na całym świecie parki ciemnego nieba, specjalistyczne obserwatoria oraz oferty biur podróży koncentrują się właśnie na takich atrakcjach, jak zorze polarne czy zaćmienia Słońca. Zjawiska te działają na wyobraźnię, budząc ogromne emocje, zwłaszcza że wielu podróżnych zna je jedynie z fotografii i mediów społecznościowych. To właśnie ich niezwykła widowiskowość sprawia, że tysiące osób decyduje się planować podróże specjalnie po to, aby zobaczyć je na własne oczy. W Polsce podobne fenomeny pojawiają się niezwykle rzadko – często raz na całe pokolenie. Dlatego jedyną możliwością doświadczenia ich w pełnej skali pozostaje wyjazd w odpowiedni region świata. Jeden z najbardziej widowiskowych spektakli nieba rozegra się już w przyszłym roku. W połowie sierpnia 2026 r. w wybranych regionach Europy można będzie bowiem podziwiać całkowite zaćmienie Słońca. Choć do tego momentu pozostało jeszcze wiele miesięcy, zainteresowanie jest ogromne. Turyści masowo rezerwują bilety lotnicze oraz miejsca noclegowe w lokalizacjach gwarantujących najlepsze warunki obserwacji, obawiając się, że z czasem ich dostępność i ceny staną się wyzwaniem. Całkowite zaćmienie Słońca w 2026 roku – gdzie będzie najlepiej widoczne? Dokładnie 12 sierpnia 2026 roku całkowite zaćmienie Słońca będzie widoczne nad północną półkulą, a jego wyjątkowy pas obejmie pięć krajów, które już teraz przygotowują się na napływ turystów i miłośników astronomii. Wiadomo, że zjawisko rozpocznie się w Arktyce, przesuwając się nad odległe regiony północnej Rosji, w tym Półwysep Tajmyrski i Morze Łaptiewów. To tereny trudno dostępne, słabo zaludnione, ale właśnie dzięki temu oferujące wyjątkowo czyste i spokojne warunki obserwacji, szczególnie że zaćmienie będzie widoczne o wschodzie Słońca, tworząc niezwykły spektakl. Kolejnym miejscem, w którym Księżyc całkowicie przesłoni tarczę słoneczną, będzie Grenlandia. Rozległe krajobrazy wyspy, niemal wolne od zanieczyszczenia światłem, pozwolą obserwatorom dostrzec koronę słoneczną w jednym z najczystszych możliwych ujęć, a lodowe pustkowia stworzą niepowtarzalne tło dla tego zjawiska. Szczególną rolę odegra także Islandia – pas całkowitego zaćmienia przetnie zachodnią część kraju, obejmując m.in. Reykjavik i półwysep Snæfellsnes, gdzie ciemność zapanuje na ponad dwie minuty. Malownicze wulkany, lodowce i gorące źródła zapewnią scenerię, która sprawi, że Islandia stanie się jednym z najpopularniejszych celów astroturystów. Z kolei w południowej Europie fenomen będzie można podziwiać w Hiszpanii – pas zaćmienia obejmie północne regiony kraju, w tym Asturię, Galicję, Kastylię i León oraz Aragonię. Miasta takie jak León, Oviedo czy Soria zaoferują widoczność zaćmienia trwającego około półtorej minuty, a ciepła, letnia aura sprzyjać będzie podróżnym łączącym obserwacje z wakacyjnym wypoczynkiem. Na końcu trasy zaćmienie dotrze do Portugalii, gdzie w większości kraju widoczne będzie jedynie w formie częściowej, ale północno-wschodnie prowincje, takie jak Bragança czy Guarda, znajdą się na skraju pasa całkowitości. Tam widowisko potrwa zaledwie kilka sekund, lecz nawet tak krótki moment ciemności będzie niezapomnianym przeżyciem. Źródła: Travel Talks, Travel and Tour World Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
To najspokojniejszy kraj na świecie. Turystów zachwyca cisza i poczucie bezpieczeństwa
To miejsce uchodzi za enklawę spokoju w niespokojnych czasach. Od lat utrzymuje pozycję światowego lidera pod względem bezpieczeństwa i jakości życia, przyciągając podróżnych nie tylko niezwykłą przyrodą, lecz także atmosferą harmonii i zaufania, której trudno doświadczyć gdzie indziej.
Ronald Reagan mawiał: „Pokój to nie brak konfliktu, ale umiejętność radzenia sobie z nim pokojowymi środkami”. Jego słowa znajdują odzwierciedlenie w wyjątkowym kraju, który od lat pozostaje niekwestionowanym liderem światowych rankingów bezpieczeństwa i spokoju. To właśnie tam stabilność wynika nie z siły militarnej, lecz z mądrej polityki społecznej i wyjątkowej kultury życia codziennego. Najbezpieczniejszy kraj na świecie Choć liczba konfliktów zbrojnych na świecie osiągnęła dziś najwyższy poziom od czasów II wojny światowej, Islandia niezmiennie pozostaje odporna na te zawirowania. Kraj wulkanów, gejzerów i niezwykłych krajobrazów od 16 lat nieprzerwanie uznawana jest za najspokojniejszy kraj na świecie według Global Peace Index pod względem bezpieczeństwa wewnętrznego, konfliktów zewnętrznych oraz poziomu zmilitaryzowania. Co więcej, Islandia znalazła się także na trzecim miejscu w rankingu najbardziej szczęśliwych państw świata według World Happiness Report. To połączenie pokoju i dobrobytu sprawia, że wyspa jest jednym z najbardziej pożądanych kierunków podróży na półkuli północnej. – Kluczem do budowania pokoju w czasach konfliktów i niepewności jest „pokój pozytywny”, czyli postawy, instytucje i struktury, które tworzą oraz podtrzymują pokojowe społeczeństwa. Jest on silnie skorelowany z wyższym wzrostem PKB, niższymi stopami procentowymi, dobrobytem społecznym i większą odpornością na wstrząsy – podali eksperci Global Peace Index. Dlaczego Islandia jest światowym liderem pod względem spokoju i ciszy? Pozycja Islandii jako najspokojniejszego kraju świata wynika z unikatowego połączenia naturalnego piękna, postępowej polityki i kultury opartej na harmonii oraz sile wspólnoty. „Kraina Ognia i Lodu”, pełna kontrastów od ośnieżonych wulkanów po gorące źródła geotermalne, oferuje krajobrazy, które same w sobie sprzyjają wyciszeniu. Bogactwo uzdrowisk, takich jak np. słynna Błękitna Laguna, nie tylko zapewnia relaks, lecz także wspiera dobrostan fizyczny i psychiczny mieszkańców. Ważną rolę odgrywa także filozofia życia wyrażona w powiedzeniu „Þetta reddast” (wymawiane thet-ta red-ust) – czyli „wszystko się ułoży” – która uczy dystansu wobec trudności. Z kolei tradycja literacka, rozwinięta od czasów średniowiecznych sag, wzmacnia kulturę refleksji i pogłębia świadomość społeczną. Co więcej, Islandia od lat plasuje się w czołówce rankingów równości płci, praw osób LGBTQ+ i rozwoju społecznego, budując spójne oraz otwarte społeczeństwo. Stabilność wspiera także przejrzystość instytucji i niski poziom korupcji, które wzmacniają zaufanie obywateli do władz, a zrównoważone podejście do turystyki i pełne wykorzystanie energii odnawialnej ograniczają konflikty środowiskowe oraz zależność od zagranicznych surowców. Również niewielka populacja (ok. 360 tys.) sprawia, że demokracja jest bardziej bezpośrednia i partycypacyjna, a system edukacji kładący nacisk na kreatywność i krytyczne myślenie pomaga utrzymać pokojowy charakter społeczeństwa. Nic dziwnego, że coraz więcej osób podróżuje na Islandię nie tylko dla jej niezwykłej przyrody, lecz także po to, by doświadczyć wyjątkowego, spokojnego stylu życia. Źródła: CNN, The Travel Tinker Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Nowy ranking ujawnił najbezpieczniejsze państwa świata. Gdzie życie wciąż płynie spokojnym rytmem?
W świecie, w którym pokój coraz częściej bywa wyjątkiem, są kraje, które wyłamują się z tego schematu. Trzy z nich pokazują, że bezpieczeństwo może być czymś więcej niż tylko przerwą między konfliktami. To fundament ich codzienności.
Spis treści: Wzrost konfliktów i militaryzacji na świecie Najbezpieczniejsze miejsce na Ziemi od ponad dekady Od konfliktu do symbolu wspólnoty i spokoju Spokojna przystań na końcu świata Ranking Global Peace Index 2025 W świecie pełnym napięć i globalnych kryzysów istnieją miejsca, które wciąż uchodzą za oazy spokoju. Najnowszy ranking najbezpieczniejszych państw pokazuje, które kraje oferują stabilność. To właśnie tam codzienne życie płynie spokojniej, a poczucie bezpieczeństwa staje się elementem narodowej tożsamości. Wzrost konfliktów i militaryzacji na świecie W 2025 roku świat coraz częściej przypomina mozaikę napięć i konfliktów, a pokój przestaje być oczywistością, stając się raczej wyjątkiem niż normą. Najnowszy Global Peace Index, opracowywany przez Instytut Ekonomii i Pokoju alarmuje, że liczba aktywnych konfliktów osiągnęła najwyższy poziom od zakończenia II wojny światowej. Tylko w ostatnich miesiącach na liście toczących się wojen pojawiły się trzy nowe pozycje, a wiele granic stało się przestrzenią ciągłego napięcia. Rosnące wydatki wojskowe i postępująca militaryzacja to reakcje rządów, które próbują chronić własnych obywateli, ale jednocześnie wzmacniają globalne poczucie zagrożenia. Opublikowany raport GPI obejmuje aż 23 wskaźniki – od liczby zbrojnych starć i poziomu terroryzmu, po wydatki na obronność i wskaźniki przestępczości – a jego tegoroczna edycja ukazuje obraz świata coraz bardziej rozdartego przez przemoc. Równocześnie jednak w publikacji zawarto państwa, które od niemal dwóch dekad nie tylko utrzymują stabilność, ale też konsekwentnie zajmują czołowe miejsca w rankingach bezpieczeństwa. To właśnie one udowadniają, że polityka oparta na dialogu i zaufaniu społecznym może być trwałą strategią przynoszącą realne rezultaty. Mieszkańcy tych krajów twierdzą, że poczucie bezpieczeństwa nie jest dla nich abstrakcją, lecz doświadczeniem obecnym w funkcjonowaniu instytucji, w kulturze współpracy i w relacjach społecznych opartych na wzajemnym szacunku. Jakie państwa zostały zatem uznane za najbezpieczniejsze na świecie? Najbezpieczniejsze miejsce na Ziemi od ponad dekady Od 2008 roku Islandia nieprzerwanie utrzymuje pierwsze miejsce w rankingu Global Peace Index, pozostając symbolem stabilności, bezpieczeństwa i społecznej równowagi. W najnowszym zestawieniu kraj ten zanotował dodatkowo 2-procentowy wzrost, umacniając swoją pozycję lidera i powiększając dystans do kolejnych państw. O wyjątkowości islandzkiego modelu świadczą wyniki w trzech kluczowych obszarach: niskim poziomie przestępczości, braku aktywnych konfliktów zbrojnych oraz minimalnej militaryzacji. To jednak nie tylko statystyka, gdyż dla Islandczyków bezpieczeństwo ma charakter codziennego doświadczenia. – Chociaż trudne warunki pogodowe, zwłaszcza zimą, nie zawsze dają poczucie bezpieczeństwa, to jednak społeczność tak – podkreśliła w rozmowie z BBC Inga Rós Antoníusdóttir, urodzona na Islandii dyrektor generalna Intrepid Travel North Europe. Na wyspie nikogo nie dziwi widok śpiących niemowląt w wózkach pozostawionych przed kawiarniami, w czasie gdy ich rodzice spokojnie jedzą posiłek lub załatwiają codzienne sprawy. Nocne spacery w pojedynkę są powszechną praktyką, a policja nie nosi broni. Co więcej, Antoníusdóttir zwróciła uwagę, że istotną rolę w budowaniu atmosfery zaufania i bezpieczeństwa odgrywa polityka społeczna. – Równe szanse i solidne systemy socjalne tworzą sprawiedliwsze i bezpieczniejsze społeczeństwo dla wszystkich – zaznaczyła. Islandia, będąc globalnym liderem w zakresie równości płci, pokazuje, że poczucie bezpieczeństwa to nie tylko brak zagrożeń, ale także wynik konsekwentnej polityki opartej na integracji i wzajemnym szacunku. Od konfliktu do symbolu wspólnoty i spokoju Choć jeszcze pod koniec XX wieku Irlandia zmagała się z dramatycznnymi napięciami o charakterze politycznym i społecznym, to dziś kraj ten konsekwentnie umacnia swoją pozycję jako jedno z najbezpieczniejszych miejsc na świecie, zajmując drugie miejsce w rankingu Global Peace Index. Kluczowe okazały się nie tylko niskie wskaźniki przestępczości czy brak aktywnych konfliktów, ale także wyraźna redukcja militaryzacji oraz stabilność wewnętrzna. Irlandia jest jednym z zaledwie czterech państw w Europie, które nie są członkami NATO, co odzwierciedla jej konsekwentne przywiązanie do neutralności i dyplomatycznego rozwiązywania sporów. Na co dzień o bezpieczeństwie Irlandczyków decyduje jednak coś więcej niż polityczne deklaracje. – Głębokie poczucie wspólnoty i życzliwości sprawia, że czujesz się mile widziany i swobodnie, niezależnie od tego, czy jesteś w małym miasteczku, czy dużym mieście – stwierdził Jack Fitzsimons, mieszkaniec Kildare i dyrektor ds. doświadczeń w Kilkea Castle. Podkreślił, że silne systemy wsparcia społecznego i troska o dobrostan mieszkańców znacząco obniżają poziom społecznych napięć i sprzyjają budowie zaufania. – To takie miejsce, gdzie możesz poprosić nieznajomego o pomoc, a on zrobi wszystko, co w jego mocy, aby ci pomóc. Wciąż zadziwia mnie, jak bardzo odwiedzający są zaskoczeni życzliwością Irlandczyków. Dla nas to po prostu część tożsamości – dodał. Spokojna przystań na końcu świata Nowa Zelandia z kolei awansowała w najnowszym Global Peace Index na trzecie miejsce, przesuwając się o dwie pozycje. Ten skok kraju o silnej tożsamości demokratycznej i wyjątkowej lokalizacji geograficznej nie jest przypadkowy. Poprawa wskaźników bezpieczeństwa, ograniczenie liczby demonstracji oraz niski poziom zagrożeń terrorystycznych sprawiły, że to państwo wyspiarskie jest postrzegane jako jedno z najbardziej stabilnych społeczności świata. Położenie na odległym krańcu Pacyfiku sprawia, że Nowa Zelandia naturalnie pozostaje poza głównymi osiami globalnych konfliktów, jednak to nie geografia decyduje o jej sukcesie. Fundamentem wewnętrznego spokoju jest przede wszystkim zaufanie – zarówno do instytucji, jak i do siebie nawzajem. – Nowozelandzkie przepisy dotyczące broni palnej należą do najsurowszych na świecie, co zdecydowanie przyczynia się do poczucia bezpieczeństwa – wyznała w rozmowie z BBC Mischa Mannix-Opie, dyrektorka ds. obsługi klienta w firmie Greener Pastures i wieloletnia mieszkanka kraju. Dodała, że istotny jest nie tylko brak przemocy, lecz także styl życia oparty na empatii i wzajemnym wsparciu oraz zaufaniu. – To miejsce, gdzie dzieci chodzą same do szkoły, ludzie zostawiają otwarte drzwi, a kierowcy bez wahania zatrzymują się, by pomóc, gdy ktoś utknie na poboczu. Panuje ogólne zaufanie do innych i do systemów wokół nas, co tworzy prawdziwe poczucie wspólnoty w życiu codziennym – opowiadała. A jak przedstawiają się kolejne pozycje w rankingu? Ranking Global Peace Index 2025: Islandia Irlandia Nowa Zelandia Austria Szwajcaria Singapur Portugalia Dania Słowenia Finlandia Czechy Japonia Malezja Holandia Kanada Belgia Węgry Australia Chorwacja Niemcy Bhutan Łotwa Litwa Estonia Hiszpania Mauritius Katar Słowacja Bułgaria Wielka Brytania Kuwejt Norwegia Włochy Czarnogóra Szwecja Polska Mongolia Rumunia Wietnam Tajwan Korea Południowa Oman Botswana Timor Wschodni Grecja Argentyna Laos Urugwaj Indonezja Namibia Źródła: BBC, Global Peace Index Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
To miejsce na Islandii zaskakuje: wulkany, maskonury i nocleg pod klifem
Vestmannaeyjar to archipelag, który pokazuje pełnię sił natury: od dramatycznych erupcji, przez maskonury, aż po noclegi pod klifem. Oto Islandia w pigułce.
Spis treści: Rejs na wyspę Port Vestmannaeyjar Wulkan Eldfell i dramatyczna erupcja z 1973 roku Golf, maskonury i nocleg pod klifem Trudno o lepsze miejsce, by na własne oczy się przekonać, jak potężna i piękna potrafi być natura. Archipelag Vestmannaeyjar to Islandia w pigułce: wulkany, maskonury i… golf. Gdy rankiem docieram na terminal w Landeyjahofn, przy nabrzeżu czeka już zacumowany prom. Na dziobie ma wymalowaną nazwę: „Herjolfur”. Mimo wczesnej pory panuje tu duży ruch. Do brzucha stalowego olbrzyma wtaczają się ciężarówki i samochody osobowe, a w budynku poczekalni podróżni z biletami czekają na zaokrętowanie. Odczytuję niebieski napis na bocznej burcie: „Vestmannaeyjar”. Rejs na wyspę Chwilę później komunikat portowy zaprasza pasażerów na pokład. Po schodach wdrapuję się do wnętrza statku. Wkrótce powietrze przeszywa ryk syreny i odbijamy z przystani. Prom pruje ciemną taflę oceanu, delikatnie drżąc i kołysząc się miarowo. Silnik mruczy jednostajnie, a nad naszymi głowami wrzeszczą mewy. Morze jest dziś spokojne i gładkie. Wychodzę na pokład. Płyniemy w gęstej mlecznobiałej mgle, w której znikają kontury wyspy. Próbuję coś wypatrzeć – bez skutku. Otaczający nas obłok jest gęsty jak wata. Za to z każdą chwilą ląduje na mnie coraz więcej lodowatych kropel. Wkrótce jestem tak mokry, że trzęsę się z zimna. Chowam się w ciepłym wnętrzu statku, zamawiam kawę i poddaję się powolnemu rytmowi podroży. Po trzech kwadransach niespodziewanie z mgieł wynurzają się ciemne pionowe klify. Wyglądają jak gigantyczne wrota. Kapitan sprawnie manewruje między nimi i po chwili wpływamy do portu. Wita nas charakterystyczny morski zapach – ciężki i oleisty. Przynosi go powiew z pobliskich przetwórni ryb. Choć szybko zniknie za sprawą silnego wiatru, na długo pozostanie na ubraniach, a w mojej pamięci – na zawsze. Port Vestmannaeyjar W drodze od jednego z pasażerów, który okazał się lokalnym rybakiem, usłyszałem, że tutejszy port jest jednym z największych w Islandii. Teraz widzę, że nie była to tylko czcza przechwałka. Rzeczywiście panuje tu duży ruch, zarówno na lądzie, jak i na wodzie. Trawlery dostarczają połów do przetwórni w zachodniej części miasta, a w porcie rybacy w wysokich kaloszach szykują kutry przed wypłynięciem na połów. Po ulicach jedna za drugą krążą ciężarówki wyładowane rybackimi sieciami i pochodzącymi z morza produktami. Miejscowi armatorzy spotykają się na rozległym betonowym nabrzeżu i, paląc papierosy oraz popijając kawę ze sporych kubków, wymieniają się najświeższymi wieściami. – Archipelag Vestmannaeyjar składa się z 15 wysp i 30 wystających nad poziom oceanu skał – tłumaczy mi pracownica punktu informacji turystycznej, który mieści się nieopodal portu. – Wszystkie bez wyjątku powstały w wyniku erupcji wulkanów. Tutaj dosłownie wszędzie chodzi się po zastygniętej lawie. – Skąd wzięła się nazwa Vestmannaeyjar? – pytam. – To bardzo ciekawa, a przy tym krwawa historia. Doskonała na nordycki kryminał – zaczyna swoją opowieść przewodniczka… Wulkan Eldfell i dramatyczna erupcja z 1973 roku Zabudowania kończą się nagle i przede mną wyrasta porośnięte trawą wzniesienie. Wspinam się na nie i niespodziewanie przed moimi oczyma rozciąga się księżycowy krajobraz. Pole zastygłej lawy. Na tabliczce odczytuję informację, że pół wieku temu znajdowało się w tym miejscu centrum sportowe. To świadectwo kolejnego trudnego wydarzenia w historii wyspy. Nocą 23 stycznia 1973 r., gdy mieszkańcy byli jeszcze pogrążeni we śnie, na powierzchni wyspy rozwarła się ziemia. Ze szczeliny liczącej 1600 m długości wytrysnęły fontanny wrzącej lawy… Dzięki wiatrom, które wiały w przeciwną stronę niż zwykle, lawa zatrzymała się 100 m od zabudowań… Z pola lawy wdrapuję się na Eldfell. To krótki spacer, choć wymaga nieco uważności – ścieżka jest momentami wąska i stroma, łatwo pośliznąć się na wulkanicznym żużlu, szczególnie po deszczu. Golf, maskonury i nocleg pod klifem Wyspa Heimaey, poza portem, polem lawy i wulkanami, słynie również z… najlepszego 18-dołkowego pola golfowego w Islandii. Schodzę z Eldfella i kieruję się na wschód… Kilku golfistów toczy pojedynek. W oddali wiatr marszczy i pieni granatową taflę Atlantyku. Zostawiam za plecami golfistów i rozbijam namiot. Dziś spędzę tu noc. Trudno o lepsze miejsce do spania niż to tutaj, u stóp stromych klifów. Ściany wzgórz odbijają echem odgłosy ptaków, które przelatują nad moją głową… Przede mną magiczny widok: tysiące czerwonodziobych maskonurów… W towarzystwie maskonurów obserwuję miasteczko położone między wierzchołkami zielonych wzgórz na zachodzie i dwoma wulkanami na wschodzie. W oddali sponad wód Atlantyku wystają kolejne wyspy archipelagu. W tym sielankowym obrazku tylko jedna rzecz nie daje mi spokoju – chropowata, czarnordzawa blizna na wschodzie – pamiątka po erupcji sprzed pół wieku… źródło: National Geographic Traveler
Fotografia Polaka z prestiżową nagrodą. „Działa na wyobraźnię. Wysiłek nie poszedł na marne”
Media obiegła świetna wiadomość – zdjęcie Pawła Zygmunta zostało nagrodzone w prestiżowym konkursie fotografii przyrodniczej. Żeby je wykonać, Polak wyruszył w jedno z najbardziej niedostępnych i surowych miejsc Islandii. A efekt jego pracy zapiera dech.
Spis treści: Polak wyróżniony przez National Geographic Paweł Zygmunt o wygranym konkursie fotograficznym Pochodzący z Polski, a mieszkający w Irlandii Paweł Zygmunt został wyróżniony w kategorii „Landscape” w tegorocznej edycji konkursu National Geographic Traveller (UK). Zwycięskie zdjęcie wykonał dronem nad jednym ze źródeł na polu geotermalnym. W pierwszej chwili trudno uwierzyć, że to nie jest grafika komputerowa – obraz przypomina bowiem spojrzenie baśniowego smoka. – Wydaje mi się, że odbiorcy tego zdjęcia byli zaskoczeni i zaintrygowani, ponieważ na pierwszy rzut oka ciężko ocenić, co to jest. Myślę, że to głównie zadecydowało, że to zdjęcie wygrało – opowiadał autor zdjęcia w programie „Fakty po Południu” na antenie TVN24. Polak wyróżniony przez National Geographic Zdjęcie, które Paweł Zygmunt zgłosił do konkursu, powstało podczas dziesięciodniowej wyprawy fotograficznej na Islandię w lipcu 2023 roku. Ujęcie Polak wykonał w Interiorze, czyli środkowej części wyspy, do której można dotrzeć wyłącznie podczas letnich miesięcy – o innych porach roku teren jest na tyle oblodzony, że poruszanie się po nim jest niemożliwe. Dotarcie do tego miejsca wymagało od Polaka nie lada wysiłku. Wszystko przez wzgląd na to, że obszar geotermalny Hveravellir jest pustynią wulkaniczną, gdzie z wnętrza ziemi biją źródła gorącej wody. Do sfotografowanego punktu dotarł dziką drogą, około 60 kilometrów w głąb terenu, a w czasie jego podróży przestrzeń wokół zdawała się parować i bulgotać. Mierzył się także z silnym wiatrem. – To zdjęcie jest wyjątkowe, bo łączy w sobie nie tylko walory estetyczne, ale też pewien element tajemnicy. Przedstawia krajobraz, który trudno od razu zidentyfikować – wygląda jak oko jakiegoś mitycznego stwora. Ten nieoczywisty charakter kadru sprawia, że obraz działa na wyobraźnię i właśnie dlatego uznałem, że ma szansę przyciągnąć uwagę jury. Dodatkowo, jego wykonanie było efektem determinacji – pokonanie dzikiej drogi, silny wiatr, trudne warunki… To wszystko nadało temu zdjęciu głębię nie tylko wizualną, ale i emocjonalną – tłumaczył fotograf w rozmowie z „National Geographic”. Paweł Zygmunt o wygranym konkursie fotograficznym Warto dodać, że pochodzący z Żor Paweł Zygmunt już od około 20 lat związany jest z Irlandią i to właśnie tam zaczęła się jego przygoda z fotografią. Jak nam wyznał, zawsze „fascynowała go surowa siła natury i jej niedostępność”, dlatego kocha „zieloną wyspę”. – Wciąż wracam do jej klifów, lasów i dzikich wybrzeży, ale z czasem pojawiła się potrzeba wypraw dalej – do miejsc jeszcze mniej dostępnych, jeszcze bardziej surowych. Islandia, Interior, pustynie wulkaniczne – to przestrzenie, które pokazują Ziemię w jej pierwotnej, niemal dziewiczej formie. Fotografia przyrodnicza pozwala mi nie tylko być w tych przestrzeniach, ale też próbować uchwycić ich ducha i przekazać go dalej. Myślę, że z czasem przerodziło się to w misję, by dokumentować świat, który powoli znika, a jednocześnie pokazywać jego piękno i wyjątkowość – zdradził. A co poczuł, gdy dowiedział się o werdykcie National Geographic? – To była ogromna radość i satysfakcja. Praca nad tą fotografią była wymagająca – zarówno logistycznie, jak i technicznie – więc świadomość, że została doceniona, daje poczucie, że wysiłek nie poszedł na marne. Cieszy mnie też to, że zdjęcie wywołało zaskoczenie i zaciekawienie u odbiorców. Lubię, gdy obraz nie podaje się na tacy, tylko zmusza do zatrzymania się, zastanowienia, czasem nawet konfuzji. Właśnie takie emocje budują trwałą relację z widzem – podsumował Paweł Zygmunt. Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi reakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Co mówi śpiewający wieloryb? Potomek wikingów zdradza sekret Húsavíku
Húsavík – europejska stolica wielorybów – przyciąga turystów marzących o spotkaniu z morskimi olbrzymami. Przekonaj się, co warto tu zobaczyć i jak wygląda rejs po Zatoce Wstrząsów.
Spis treści: Húsavík – miasto z historią i festynem Marudagar Co zobaczysz w Muzeum Wielorybów? Gdzie zjeść i przenocować w Húsavíku? Droga wznosi się i opada. Po jednej stronie rozlewa się zielona wyżyna, po drugiej – granatowa tafla Morza Grenlandzkiego. Łagodnymi łukami jedziemy na południe, w głąb szerokiej zatoki. – Nazywa się Skjalfandi, czyli „Zatoka Wstrząsów” – wyjaśnia kierowca Oskar, po czym nagle wykrzykuje: – Wieloryby! – Podążam wzrokiem za jego wyciągniętą ręką w stronę zatoki. Na gładkiej tafli dostrzegam kilka ciemnych plam. Poruszają się powoli, pozostawiając za sobą jasny tor. Od czasu do czasu wyłaniają się na powierzchnię, a potem znowu znikają w morskiej toni. Wytężam wzrok, ale nie udaje mi się ujrzeć zbyt wielu szczegółów. Dzieli nas kilka kilometrów. A jednak już sam fakt, że je dostrzegam, świadczy o tym, jak wielkie muszą być. Wstrzymuję z ekscytacji oddech. Może wkrótce uda mi się spotkać z nimi twarzą w twarz? Húsavík – miasto z historią i festynem Marudagar Chwilę później dojeżdżamy do Húsavíku. Jest spokojne letnie popołudnie, nie wieje islandzki wiatr, a powietrze zaskakuje ciepłem, którego zwykle tutaj się nie doświadcza. Skąpane w promieniach słońca miasteczko wygląda jak wyjęte z folderu reklamowego. U stóp wyrastającej nad portem góry Husavikurfjall (417 m) pięknie wyglądają drewniane domy o kolorowych ścianach i białych okiennicach, a w wodach zatoki niczym w zwierciadle odbija się biała fasada z czerwonym szachulcem kościoła z 1907 r. To wyjątkowy dzień, nie tylko z powodu pogody. Mieszkańcy obchodzą Marudagar, czyli „Dni Cukierków”, jedyny w swoim rodzaju lokalny festyn. Nie sposób tego nie zauważyć: całe miasto przyozdobione jest kolorowymi proporczykami, chorągiewkami i plakatami. Główna droga prowadzi do portu. Zatrzymujemy się przy nabrzeżu. To tutaj bije serce miasta. Na scenie grają popularne islandzkie zespoły, z wesołego miasteczka dobiega śmiech dzieci. Jest głośno, wesoło i tłoczno, zupełnie jakby zgromadziła się tutaj duża część z ponad 2 tys. mieszkańców. – Witaj w islandzkiej stolicy wielorybów! – mówi do mnie uśmiechnięty potomek wikingów. – Nie, nie tylko w islandzkiej, ale w europejskiej! – poprawia go towarzysz zabawy. Húsavík ma długą historię. Średniowieczna Księga o zasiedleniu (Landnámabók) przywołuje opowieść o szwedzkim wikingu Gardarze Svavarssonie, który opływając wyspę między 860 a 870 r., miał się zatrzymać w okolicy i spędzić tutaj zimę. Gardar wybudował kilka domów i pozostawił trzech załogantów. W 1998 r. rozpoczyna się nowy rozdział w historii miasta – ruszają wyprawy w poszukiwaniu wielorybów dla turystów. Dziś przyciągają one rocznie nawet 100 tys. gości z całego świata. Co zobaczysz w Muzeum Wielorybów? Podróż szlakiem wielkich morskich ssaków nie byłaby kompletna bez wizyty w jeszcze jednej atrakcji Húsavíku – słynnym Muzeum Wielorybów. Mieści się ono tuż obok portu, w odrestaurowanym budynku dawnej rzeźni. Moją uwagę zwraca kolorowa mapa na ścianie. Tym, co przykuwa mój wzrok, są stwory pływające w wodach wokół wyspy. To morskie istoty, w tym wieloryby, jak narwal opisany imieniem Nahual ze skręconym jak spirala kłem, który Islandczycy przez wieki sprzedawali jako róg jednorożca. – Wieloryby od zawsze były blisko nas – wyjaśnia pracownica muzeum. – Polowaliśmy na nie, jedliśmy je, opisywaliśmy w sagach. Przez stulecia wyrzucony przez morze osobnik mógł uratować osadę przed głodem. To potężne i piękne ssaki. Gdzie zjeść i przenocować w Húsavíku? Kuchnia islandzka na dwóch filarach stoi. Pierwszym jest baranina, drugim – owoce morza. Sprawdzone restauracje: Salka (Garðarsbraut 6) – obowiązkowe miejsce dla miłośników dań mięsnych; Naustið (Asgardsvegur 1) – zupa rybna i potrawy z owoców morza. Koniecznie skosztujcie dorsza. Dobre miejsca noclegowe to: Fosshotel Húsavík – doskonała lokalizacja i dobre śniadania; Post-Plaza Guesthouse – nowoczesne wyposażenie, blisko portu; Bjarnabúð – widok na port i tradycyjny domek. Alternatywą są noclegi w namiocie, domkach kempingowych lub podróż kamperem. Źródło: National Geographic Traveler
Islandia z kolejnym bezpośrednim połączeniem z Warszawy. To powrót znanej linii
Lato to najlepszy moment, żeby zobaczyć Islandię. Podróż z Polski do krainy gejzerów, wodospadów i zorzy polarnej jest coraz bardziej dostępna. Powracająca do Warszawy tania linia lotnicza oferuje bezpośredni lot do Reykjaviku.
Spis treści: Nowe połączenie do Islandii To najlepszy czas na taką podróż Islandia nie bez powodu jest uważana za jedno z najpiękniejszych miejsc na świecie. Już samo jej odizolowane położenie przyciąga turystów. Na miejscu czekają na nas wodospady, gorące źródła i oczywiście zorza polarna. Islandczycy są świadomi potencjału swojej ojczyzny, dlatego stale rozwijają infrastrukturę turystyczną. To dotyczy również połączeń lotniczych. Jest ich coraz więcej, również z i do Polski. Nowe połączenie do Islandii Lada dzień islandzki przewoźnik PLAY ponownie uruchomi bezpośrednie loty między Warszawą a Reykjavikiem. Linia lotnicza wraca na Lotnisko Chopina z sezonowym połączeniem, które będzie realizowane do końca września 2025 roku. PLAY Airlines to stosunkowo młoda, budżetowa linia lotnicza z siedzibą w Reykjaviku. W Polsce już zdążyła zdobyć popularność wśród podróżnych. Pierwszy raz samoloty PLAY lądowały w Warszawie w 2022 roku. Od 16 maja przewoźnik ponownie zbierze podróżnych z Lotniska Chopina na a główne lotnisko Islandii – Keflavík. Port lotniczy jest oddalony od islandzkiej stolicy o około 50 km. Jak podaje serwis Rynek Lotniczy, loty będą wykonywane trzy razy w tygodniu: we wtorki, czwartki i soboty. Ceny biletów w jedną stronę zaczynają się od około 71 euro. Pasażerowie mają do wyboru różne taryfy: od minimalistycznej, czyli wyłącznie bagażu podręcznego, po tzw. flex. Polskie Linie Lotnicze LOT również uruchomiły niedawno bezpośrednie loty z Warszawy do Reykjaviku. Oferują je cztery razy w tygodniu w sezonie letnim i trzy razy w zimowym. Wizz Air z kolei lata na trasie Gdańsk–Reykjavik. To najlepszy czas na taką podróż Sezon letni trwający od maja do września to najlepszy czas na podróż na Islandię. Przede wszystkim ze względu na tzw. białe noce. To długie dni, kiedy słońce zachodzi jedynie na chwilę. Dzięki temu turyści mogą maksymalnie wykorzystać dni na zwiedzanie. Temperatury są łagodniejsze niż zimą, dzięki czemu trekkingi, wycieczki po lodowcach i kąpiele w gorących źródłach pod gołym niebem są bardziej komfortowe. Warto jednak pamiętać o tym, że niezależnie od pory roku pogoda na Islandii bywa nieprzewidywalna. Lato to też czas, kiedy w Islandii odbywają się różne festiwale, od muzycznych po kulinarne. Uczestnicząc w nich, możemy lepiej poznać lokalną kulturę i zwyczaje – nie tylko przez pryzmat zjawiskowych krajobrazów. Źródło: Rynek Lotniczy Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
To będzie hit sezonu. LOT uruchomił długo wyczekiwaną trasę
Długo zapowiadana trasa LOT-u wreszcie wystartowała. Nowe połączenie już teraz przyciąga tłumy podróżnych i zapowiada się na hit najbliższych miesięcy.
W tym artykule: LOT wystartował z połączeniem do Reykjaviku Odkryj piękno Islandii Polskie Linie Lotnicze LOT uruchomiły kolejny kierunek w swojej siatce połączeń. 12 kwietnia narodowy przewoźnik zainaugurował długo wyczekiwany rejs z Warszawy do Reykjaviku. Nowa trasa już teraz cieszy się dużym zainteresowaniem i ma szansę stać się jednym z hitów sezonu letniego. LOT wystartował z połączeniem do Reykjaviku Islandia od lat przyciąga turystów swoją dziką naturą, malowniczymi krajobrazami i unikatową atmosferą. Nic więc dziwnego, że decyzja LOT-u o uruchomieniu bezpośredniego rejsu z Warszawy do Reykjaviku wywołała tak duże zainteresowanie. Pierwszy samolot na tej trasie wystartował w minioną sobotę, 12 kwietnia. W sezonie letnim połączenie realizowane będzie cztery razy w tygodniu – we wtorki, czwartki, soboty i niedziele. Z kolei w siatce zimowej loty odbywać się będą trzy razy w tygodniu – we wtorki, czwartki i niedziele. Rejs ze stolicy Polski do stolicy Islandii potrwa niespełna 4,5 godziny. Natomiast droga powrotna zajmie ok. 4 godzin. – Nasze nowe połączenie to coś więcej niż zwykłe loty „tam i z powrotem”. Widzimy duże zainteresowanie wśród pasażerów z Europy Środkowo-Wschodniej, którzy chętnie wybierają nasze rejsy, przesiadając się wygodnie w Warszawie w drodze do Reykjaviku. To dla nas jasny sygnał, iż oferta LOT-u, w tym nasz standard podróży i możliwości przesiadkowe, dobrze wpasowują się w oczekiwania pasażerów – zaznacza Robert Ludera, Dyrektor Biura Siatki Połączeń i Aliansów PLL LOT Przypomnijmy, że Reykjavik to trzeci nowy kierunek LOT-u w tym roku, po niedawno uruchomionych trasach z Warszawy do Lizbony i z Krakowa na paryskie lotnisko Orly. Odkryj piękno Islandii Więcej o Islandii i jej niezwykłych atrakcjach przeczytasz w najnowszym wydaniu magazynu „National Geographic Traveler”, który w całości poświęciliśmy właśnie temu kierunkowi. W majowym numerze odkrywamy najpiękniejsze zakątki wyspy. Od spektakularnej wyprawy „Na szlaku wielorybów”, gdzie spotkanie z tymi majestatycznymi ssakami staje się niezapomnianym przeżyciem, po eksplorację wnętrza czynnego wulkanu Þríhnúkagígur, czyli jedynego na świecie, któremu można zajrzeć aż do komory magmowej. Wędrówka przez malownicze Góry Tęczowe Landmannalaugar i Kerlingarfjöll pozwala zachwycić się intensywnymi barwami islandzkiej przyrody i surowym pięknem krajobrazu. Na deser – wyprawa na Wyspy Vestmannaeyjar, gna których można podziwiać maskonury, jeden z najbardziej charakterystycznych symboli Islandii. Wszystkie wydania magazynu „National Geographic Traveler” możesz kupić bez wychodzenia z domu, za pośrednictwem strony kultowy.pl. View Burdaffi on the source website Źródło: PLL LOT; National Geographic Polska Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Zorza polarna na Islandii – poradnik, gdzie i jak ją sfotografować
Zorza polarna, jeden z najbardziej niezwykłych fenomenów natury, przyciąga turystów na Islandię. Dowiedz się, jak przygotować się do jej obserwacji, jakie miejsca wybrać i jak uchwycić ten magiczny moment na zdjęciach.
Spis treści: Czym jest zorza polarna? Dlaczego zorza jest kapryśna i kiedy można ją zobaczyć na Islandii? Polowanie na zorzę – przygotowanie sprzętu i ustawienia fotograficzne Najlepsze miejsca do obserwacji zorzy na Islandii Jak pomóc szczęściu? Zorza, elfy i lokalne tradycje Islandia to nie tylko wyjątkowa kultura, widoki oraz tradycje, ale i zorza polarna. Fotografowanie zorzy to rodzaj polowania, w którym liczą się planowanie, odpowiedni sprzęt i odrobina islandzkiej magii – wtedy szanse na zobaczenie tego zjawiska znacznie wzrastają. Czym jest zorza polarna? Zorza polarna, znana również jako aurora borealis na półkuli północnej to niezwykłe zjawisko świetlne widoczne głównie w okolicach biegunów magnetycznych Ziemi. Jest efektem interakcji cząsteczek wiatru słonecznego z ziemską atmosferą. Szczególnie intensywnie występuje w sezonie zimowym, kiedy nocne niebo rozświetlają zielone, różowe, a czasem i purpurowe pasma światła. Choć Islandia jest jednym z najlepszych miejsc na świecie do obserwacji zorzy, nie zawsze jest ona widoczna – wymaga sprzyjających warunków pogodowych, przede wszystkim czystego nieba. Dlaczego zorza jest kapryśna i kiedy można ją zobaczyć na Islandii? Islandzka zima bywa mroźna i pełna niespodzianek pogodowych, które często utrudniają obserwację zorzy polarnej. Mimo sprzyjającego zjawisku wiatru słonecznego i aktywności magnetycznej nad biegunem północnym, wystarczy kilka ciężkich chmur, by całkowicie zasłonić zorzę. Sezon na zorzę polarną na Islandii trwa od końca sierpnia do początku kwietnia. Jej intensywność jest ściśle związana z aktywnością słoneczną, dlatego dobrze jest sprawdzać prognozy pogody i aplikacje monitorujące aktywność magnetyczną, takie jak islandzkie veður.is lub road.is, które wskazują nie tylko prognozy pogody, ale i aktualne warunki drogowe. Polowanie na zorzę – przygotowanie sprzętu i ustawienia fotograficzne Fotografowanie zorzy to wyjątkowe wyzwanie, wymagające przygotowania technicznego i cierpliwości. Zorza może pojawić się na niebie na zaledwie kilka sekund lub trwać nieprzerwanie przez dłuższy czas. Dlatego warto przygotować się wcześniej, aby szybko reagować na zmieniające się warunki. Podpowiadamy jak to zrobić. Podstawowe ustawienia aparatu obejmują: ISO: 1250 lub wyższe, aby uchwycić światło zorzy, czas migawki: 13–15 sekund dla wyraźnych, nieporuszonych obrazów, przysłona: jak najniższa (f/2.8 lub niżej), tryb ostrości: manualny, ustawiony na nieskończoność, aby uniknąć problemów z automatycznym łapaniem ostrości w ciemności. Dodatkowo niezbędne są statyw i zapasowe baterie, gdyż na mrozie szybko się rozładowują. Dobrze jest też przygotować aparat w ciepłym samochodzie, aby uniknąć problemów z ustawieniami w ciemności i na mrozie. Najlepsze miejsca do obserwacji zorzy na Islandii Islandia oferuje wiele idealnych miejsc na „polowanie na zorzę”, gdzie brak zanieczyszczenia światłem pozwala dostrzec pełnię jej piękna. Półwysep Reykjanes i obszar geotermalny Krýsuvik – to serce półwyspu Reykjanes, opisane jako dzikie i niegościnne, ale idealne do obserwacji zorzy z dala od świateł stolicy. Jezioro Kleifarvatn i góra Kirkjufell – jezioro oraz malowniczy stożek góry Kirkjufell to popularne miejsca, gdzie zorza malowniczo odbija się od powierzchni wody lub kontrastuje z charakterystycznymi wulkanicznymi formacjami. Kościół Strandarkirkja i latarnia Reykjanesviti – kościół i latarnia morska to klimatyczne miejsca na obserwację zorzy oraz na zdjęcia z ciekawą, islandzką architekturą w tle. Jak pomóc szczęściu? Zorza, elfy i lokalne tradycje Na Islandii popularne są wierzenia w elfy (huldufólk, czyli „niewidzialni ludzie”), którym składa się drobne ofiary, aby zyskać ich przychylność. Gdy niebo było pełne chmur, autor artykułu postanowił spróbować nietypowej metody – zostawił podarki w specjalnym miejscu, by przyciągnąć szczęście w postaci dobrej pogody. Na szczególną uwagę zasługuje tradycyjny islandzki alkohol Brennivín, zwany „czarną śmiercią”, którego kupno nie należy do najprostszych. Mocniejsze alkohole dostępne są jedynie w sieci państwowych sklepów Vínbúðin, gdzie trunek ten jest sprzedawany w wysokich cenach. Dla miejscowych ma jednak znaczenie symboliczne i pojawia się w wielu historiach o Islandii.
Złoty Krąg – magiczna podróż przez naturę i historię Islandii
Złoty Krąg Islandii to popularna trasa turystyczna wokół Reykjavíku, obejmująca Thingvellir, wodospad Gullfoss i gejzery w dolinie Haukadalur. To idealna pigułka islandzkiej przyrody i historii, dla tych, którzy chcą odkryć magię wyspy nawet podczas krótkiej wizyty.
Spis treśći: Park Narodowy Þingvellir – skarb Islandii Wodospad Gullfoss – cud natury Dolina Haukadalur i gejzery Islandii Dodatkowe atrakcje Złotego Kręgu Złoty Krąg Islandii to niezapomniana podróż przez wspaniałą przyrodę, geologię i historię wyspy. To właśnie tutaj można zobaczyć unikatowe połączenie naturalnych cudów i miejsc o ogromnym znaczeniu historycznym dla Islandczyków. Trasa ta pozostaje jednym z najpopularniejszych kierunków turystycznych na wyspie. Park Narodowy Þingvellir – skarb Islandii Park Narodowy Þingvellir (Thingvellir), oddalony o 45 minut drogi samochodem na północny wschód od Reykjavíku, to pierwsze miejsce na trasie Złotego Kręgu. Þingvellir jest jedynym obszarem na Islandii wpisanym na listę światowego dziedzictwa UNESCO, co tylko potwierdza jego znaczenie i wyjątkowość. Dotarcie na miejsce pozwala zobaczyć monumentalne brunatne skały i ciągnące się po horyzont szaro-zielone łąki, które otaczają ryft Grzbietu Śródatlantyckiego. Ta rozpadlina geologiczna — będąca punktem styczności płyt kontynentalnych Ameryki Północnej i Eurazji — tworzy malowniczy wąwóz Almannagjá, idealny na piesze wędrówki. Na wzgórzu czeka punkt widokowy, skąd rozpościera się spektakularny krajobraz z lawowymi jęzorami i wulkanicznymi stożkami. Krajobraz dopełnia niezwykły mech oraz rzadkie, jak na Islandię, drzewa – brzozy i przywiezione sosny. Þingvellir – historia i znaczenie dla Islandczyków Þingvellir to miejsce nie tylko o znaczeniu przyrodniczym, ale też historycznym i narodowym. W 930 roku Islandczycy utworzyli tutaj pierwszy parlament – Althing, który przetrwał aż do końca XVIII wieku. Spotkania i sądy odbywały się pod lokalną Skałą Prawa, a przez wieki na równinie Þingvellir kształtowała się tożsamość i demokracja islandzka. Co więcej, w 1944 roku to właśnie tutaj ogłoszono niepodległość Republiki Islandii. Jezioro Þingvallavatn i wodospad Öxarárfoss Kolejną atrakcją Parku Narodowego jest Þingvallavatn – największe naturalne jezioro Islandii, z którego woda uchodzi za najczystszą na świecie. W jeziorze znajdują się zalane wodą szczeliny ryftu, popularne wśród miłośników nurkowania, zwłaszcza w szczelinie Silfra, gdzie można pływać między kontynentami. Warto zwrócić uwagę także na Öxarárfoss — wodospad położony na północy parku, który przyciąga uwagę legendą. Podobno w sylwestrową noc jego wody zamieniają się w wino lub krew, co przepowiada dobrobyt lub wojnę. Wodospad Gullfoss – cud natury Następnym punktem Złotego Kręgu jest majestatyczny Gullfoss – jeden z najpiękniejszych wodospadów Islandii, nazwany tak od islandzkiego słowa „gull”, czyli „złoto”. To imponujące zjawisko przyrody składa się z dwóch kaskad: pierwsza ma 11 metrów, a druga, większa, 21 metrów. W ciągu sekundy spada tutaj aż 110 m³ wody, co tworzy potężny hałas i wspaniałą mgiełkę widoczną już z daleka. Tuż za Gullfossem rzeka Hvítá przepływa przez malowniczy wąwóz, będący idealnym miejscem do raftingu. Ze względu na silny nurt i piękno okolicy, przyciąga miłośników tej aktywności, jednak z przyczyn bezpieczeństwa jest dostępny tylko latem. Ekologiczne zaangażowanie W początku XX wieku Gullfoss niemal przekształcono w hydroelektrownię. Jednak mieszkańcy okolic oraz córka właściciela wodospadu, Sigríður Tómasdóttir, zaprotestowali, ratując to wyjątkowe miejsce przed zniszczeniem. Dolina Haukadalur i gejzery Islandii Ostatnim przystankiem w Złotym Kręgu jest dolina geotermalna Haukadalur, gdzie znajduje się najsłynniejszy gejzer – Geysir. Dziś wybucha tylko kilka razy do roku. Jednak w okolicy znajduje się Strokkur – najbardziej aktywny gejzer Islandii, który wyrzuca słup wody na wysokość ponad 35 metrów co kilka minut. Dzięki temu turyści mogą regularnie podziwiać efektowne erupcje. Inne geotermalne cuda Haukadalur Oprócz gejzerów, w Haukadalur można zobaczyć wiele innych zjawisk geotermalnych, jak baseny błotne i fumarole. Są tu także mniejsze gorące źródła, w tym Blesi o lazurowym odcieniu. Ziemia w tej dolinie „oddycha”, a zapach siarki i gorąca para tworzą niemal piekielną scenerię. Dodatkowe atrakcje Złotego Kręgu W Złotym Kręgu znajduje się również krater Kerið – imponujące wulkaniczne zagłębienie, którego ściany pokryte są czerwonym piaskiem. Na dnie leży jezioro, które latem porasta trawa, co tworzy malowniczy kontrast z otaczającym krajobrazem. Jezioro Laugarvatn, uważane za część Złotego Kręgu, znane jest z gorących źródeł i uzdrowiska Laugarvatn Fontana. To miejsce, w którym można zanurzyć się w wodach termalnych i odpocząć po całym dniu zwiedzania. Warto odwiedzić osadę Skálholt, czyli jedno z najstarszych miejsc na Islandii, gdzie żył pierwszy biskup wyspy i założono pierwszą szkołę. To historyczne miejsce przypomina o początkach islandzkiego chrześcijaństwa i kulturowych korzeniach.
Reykjavik – co warto zobaczyć w kolorowej stolicy Islandii?
Reykjavik, tętniąca życiem stolica Islandii, oferuje turystom wiele wyjątkowych miejsc do odkrycia – od nowoczesnej architektury, przez historyczne monumenty, po starożytne legendy. Sprawdź, co koniecznie trzeba zobaczyć podczas wizyty w tym malowniczym mieście!
Spis treści: Kościół Hallgrímskirkja – symbol Islandii Kolorowa ulica Laugavegur – serce życia towarzyskiego Harpa – nowoczesna opera i centrum konferencyjne Stary Port w Reykjaviku i rzeźba Solfar Leif Eriksson – wiking odkrywca Ameryki Reykjavik, stolica Islandii, zachwyca nie tylko swoją wielkością (zamieszkuje ją ponad 220 tys. osób, co stanowi około dwie trzecie populacji kraju), ale także unikatową architekturą i bogatą kulturą. Miasto przyciąga turystów pięknymi widokami, nowoczesnymi budynkami oraz kolorową zabudową. Co więc warto zobaczyć podczas spaceru po Reykjaviku? Kościół Hallgrímskirkja – symbol Islandii Hallgrímskirkja to jeden z najbardziej rozpoznawalnych symboli Reykjaviku. „Wygląda trochę jak rakieta, która zaraz ma wystartować do transgalaktycznego lotu. Jak przedziwny pocisk, który lada chwila przetnie przestworza"– tak opisywane jest to monumentalne dzieło architektury. Kościół ma 74,5 m wysokości, co czyni go drugim najwyższym budynkiem w całej Islandii. Został nazwany na cześć Hallgrímura Péturssona, pastora i poety z XVII wieku. Ciekawostką jest to, że inspiracją do budowy świątyni był wodospad Svartifoss, znany z charakterystycznych bazaltowych kolumn. Hallgrímskirkja jest więc mocno zakorzeniona w islandzkiej tradycji, co było zamysłem architekta Guðjóna Samúelssona. Sięgnął głęboko do miejscowej tradycji i mitologii, w efekcie – do dziś to jeden z najważniejszych narodowych symboli. Przed wejściem do kościoła znajduje się pomnik Leifa Erikssona, wikinga, który eksplorował Islandię oraz prawdopodobnie jako pierwszy Europejczyk dotarł do Ameryki Północnej. Hallgrímskirkja – historia i architektura Budowa Hallgrímskirkja rozpoczęła się w latach 30. XX wieku, a jej zakończenie nastąpiło po wielu latach, dopiero w 1986 roku. Kościół zaprojektował Guðjón Samúelsson, który inspirował się islandzką przyrodą i surowym krajobrazem wyspy, w tym wspomnianym już wodospadem Svartifoss, otoczonym bazaltowymi kolumnami. Jego charakterystyczna, strzelista wieża i bazaltowa forma przypominająca kolumny z lawy wulkanicznej, sprawia, że budynek wpisuje się w unikatowy styl architektury Islandii. Świątynia była pomyślana jako budynek narodowy, mający reprezentować islandzką tożsamość oraz religię. Kolorowa ulica Laugavegur – serce życia towarzyskiego Sercem Reykjaviku jest ulica Laugavegur, która razem z okolicznymi kwartałami stanowi centrum miasta. Ulica słynie z kolorowych domów, barów, sklepów i klubów, które tworzą unikatowy klimat. Spacer po Laugavegurze to idealny sposób na poznanie Reykjaviku. Można przejść całą ulicę w godzinę lub dwie, podziwiając drewniane budynki, galerie sztuki oraz liczne second-handy. Laugavegur to także miejsce tętniące życiem towarzyskim. Debiutowali tu Björk, Sigur Rós czy GusGus, artyści uwielbiani na całym świecie. To świadczy o ważnej roli Reykjaviku na mapie światowej muzyki awangardowej. Miasto znane jest z żywiołowej sceny muzycznej, która nadal przyciąga nowe talenty i miłośników kultury. Wspomniana ulica to nie tylko serce życia towarzyskiego Reykjaviku, ale także jedna z głównych ulic handlowych miasta. Znajdują się tu liczne sklepy z lokalnymi pamiątkami, biżuterią, odzieżą, a także second-handy, które przyciągają poszukiwaczy unikatowych okazji. W 2013 roku strona internetowa 10mosttoday.com umieściła Laugavegur w rankingu 10 najlepszych ulic handlowych świata, obok nowojorskiej Fifth Avenue czy londyńskiej Bond Street. Harpa – nowoczesna opera i centrum konferencyjne Zaledwie kilka minut spacerem od Laugavegur można znaleźć jeden z najbardziej imponujących nowoczesnych budynków Reykjaviku – Harpę. To zarówno opera, jak i centrum konferencyjne, otwarte w 2011 roku. Głównym elementem przyciągającym uwagę jest szklana elewacja, która wieczorami jest podświetlana, tworząc spektakularne świetlne obrazy. Wielokrotnie wyróżniana na międzynarodowych konkursach architektonicznych konstrukcja Harpy też nawiązuje do islandzkiego dziedzictwa. Geometryczne elementy kształtem przypominają skaliste krajobrazy wybrzeża. Harpa jest nie tylko centrum kulturalnym, ale także jednym z miejsc, które doskonale oddaje ducha nowoczesnej Islandii, łącząc tradycję z nowoczesnością. Awangardowa scena muzyczna Reykjaviku Reykjavik to kolebka niezwykle bogatej i awangardowej sceny muzycznej, która wypromowała artystów, takich jak Björk, Sigur Rós czy GusGus. W tym mieście swoje pierwsze kroki stawiały zespoły, które dziś są rozpoznawalne na całym świecie. Miasto jest pełne klubów muzycznych, w których regularnie odbywają się koncerty oraz festiwale, przyciągając miłośników muzyki alternatywnej i eksperymentalnej. Reykjavik nieustannie żyje muzyką, oferując zarówno lokalnym talentom, jak i zagranicznym artystom przestrzeń do kreatywnej ekspresji. Stary Port w Reykjaviku i rzeźba Solfar Dalszy spacer po Reykjaviku zaprowadzi nas do Starego Portu, miejsca o niepowtarzalnym, surowym uroku. Wiekowe, pordzewiałe kutry rybackie oraz proste bary w dawnych chatach rybackich przywołują wspomnienia dawnych lat, kiedy Reykjavik był przede wszystkim portem rybackim. Tutaj można wziąć udział w wycieczkach morskich, podczas których istnieje możliwość obserwowania wielorybów i maskonurów. Kilkaset metrów dalej na nabrzeżu znajduje się słynna rzeźba Solfar, znana również jako „Podróżnicy”. Rzeźba przypomina łódź zbudowaną z rybiego szkieletu i, według twórców, symbolizuje podróż ku Słońcu. Jednak wielu odwiedzających uważa, że to łódź wikingów, którzy jako pierwsi dotarli na Islandię w 874 roku. Reykjavik i jego związki z morzem Reykjavik, jako miasto portowe, od zawsze żyło w bliskim związku z morzem. Stary Port oraz rzeźba Solfar to miejsca, które przypominają o dawnych tradycjach rybackich miasta. Dziś można tu skorzystać z licznych wycieczek morskich, które dają możliwość obserwacji wielorybów czy ptaków morskich, w tym maskonurów, które są symbolem Islandii. Dzięki swoim związkom z morzem, Reykjavik stał się jednym z głównych ośrodków kultury rybackiej i handlowej na wyspie. Leif Eriksson – wiking odkrywca Ameryki Pomnik Leifa Erikssona, znajdujący się przed kościołem Hallgrímskirkja, to hołd dla jednego z najsłynniejszych wikingów, który, według historyków, jako pierwszy Europejczyk postawił stopę na wybrzeżu Ameryki Północnej. Leif Eriksson urodził się na Islandii około 970 roku, a jego ekspedycje morskie zaprowadziły go aż do Nowej Fundlandii, którą nazwał Winlandią. Pomnik został podarowany Islandii przez Stany Zjednoczone w 1930 roku z okazji 1000-lecia islandzkiego parlamentu, Althingu.
Thingvellir to najstarszy park narodowy w Islandii. Obnaża zjawisko, które trwa od milionów lat
Thigvellir jest jedną z największych atrakcji Islandii i jednym z najpopularniejszych wśród turystów miejsc na wyspie. Nic dziwnego. Nie brakuje tam naturalnych atrakcji, a nie można nie wspomnieć, że ten wyjątkowy obszar ma też szczególne znaczenie historyczne. Gdzie znajduje się Park Narodowy Thingvellir? Co warto zobaczyć, będąc na miejscu? na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Gdzie znajduje się Thingvellir? Historia Parku Narodowego Thingvellir Charakterystyka Parku Narodowego Thingvellir Przyroda Parku Narodowego Thingvellir Co warto zobaczyć w Parku Narodowym Thingvellir? Islandia to kraina niezliczonych cudów natury. Do miana największego bez wątpienia pretenduje Thingvellir – jeden z pięciu tamtejszych parków narodowych. Obszar położony na styku płyt kontynentalnych – eurazjatyckiej i północnoamerykańskiej – był świadkiem „narodzin” wyspy, ale nie tylko. Nie można bowiem nie wspomnieć, że na „polach parlamentu” narodziła się też państwowość islandzka. Gdzie znajduje się Thingvellir? Obszar Parku Narodowego Thingvellir rozciąga się w południowo-zachodniej Islandii, na północnym brzegu jeziora Thingvallavatn, w regionie Höfuðborgarsvæðið. Od Reykjaviku, stolicy kraju, jest oddalony o zaledwie kilkadziesiąt kilometrów. Do parku można łatwo dotrzeć ze stolicy kraju. Z Reykjaviku do Thingvellir prowadzi droga nr 36. Tą samą trasą można dotrzeć do parku od strony Selfoss. Historia Parku Narodowego Thingvellir Dla Islandczyków Park Narodowy Thingvellir ma szczególne znaczenie historyczne. Nazwa tego obszaru – „pola parlamentu” – nawiązuje do 930 roku. Wtedy powstał tam Althing – jedna z pierwszych na świecie instytucji parlamentarnych, która funkcjonuje do dziś. Znaczenie historyczne W X wieku Islandię zamieszkiwało ok. 30 plemion. Każda społeczność miała własnego przywódcę, ale surowe warunki panujące w dziewiczym kraju wymusiły reorganizację systemu władzy. Zadecydowano o zwoływaniu corocznego parlamentu, który miał decydować o sprawach kluczowych dla ludności zamieszkującej wyspę. Jedną z najważniejszych podjęto w 1000 roku, gdy lud zdecydował się przyjąć chrześcijaństwo. Parlament obradował tam do 1799 roku, gdy został zniesiony. Instytucję przywrócono dopiero w 1844 roku i przeniesiono do Reykjaviku, gdzie do dziś odbywają się obrady. Utworzenie parku narodowego W 1930 roku, w tysięczną rocznicę powołania parlamentu, zadecydowano o utworzeniu na tym obszarze parku narodowego, upamiętniającego to podniosłe wydarzenie. Na początku XX wieku do Islandczyków dotarła informacja na temat amerykańskich parków narodowych, chroniących miejsca o szczególnej wartości przyrodniczej i historycznej. W 1907 roku pojawił się pierwszy artykuł, którego autor wskazał na konieczność pielęgnowania obszaru, na którym narodziła się islandzka państwowość. Debata na temat objęcia tego obszaru ochroną rozpoczęła się już w 1913 roku. Siedemnaście lat później powstał pierwszy na wyspie park narodowy, który dziś jest jednym z najczęściej odwiedzanych miejsc turystycznych w kraju. Ze względu na swoją wartość historyczną, w 2004 roku Park Narodowy Thingvellir został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Charakterystyka Parku Narodowego Thingvellir Nie tylko walory historyczne, ale także przyrodnicze i krajobrazowe decydują o wyjątkowości tego miejsca. W Parku Narodowym Thingvellir wysuszone pola magmowe, które obficie porasta trawa i mech, spotykają się ze szczytami odbijającymi się w krystalicznie czystej wodzie. Nie brakuje tam głębokich wąwozów, których dno jest usiane olbrzymimi głazami. Całość tworzy niesamowity krajobraz – surowy i pierwotny, zupełnie odmienny od kontynentalnego. Geologia Thingvellir wzmożona aktywność wulkaniczna i sejsmiczna i wynikające z tych zjawisk niesamowite widoki są zasługą położenia parku, którego obszar obejmuje miejsce styku dwóch płyt tektonicznych: eurazjatyckiej i północnoamerykańskiej. W następstwie rozchodzenia się płyt kontynentalnych powstał Grzbiet Śródatlantycki – najdłuższy ze wszystkich grzbietów śródoceanicznych, ciągnących się od Islandii po Antarktydę. Większa część grzbietu skrywa się pod powierzchnią wody. Islandia jest jednym z niewielu miejsc, gdzie z poziomu lądu na własne oczy można zobaczyć odsłonięte płyty tektoniczne, a Thingvellir stanowi najlepsze miejsce do ich obserwacji. Przyroda Parku Narodowego Thingvellir Może się wydawać, że w tak surowym miejscu próżno szukać bogatej flory i fauny. Jest w tym sporo racji, jednak należy podkreślić, że ze względu na panujące warunki, odizolowanie od lądu i stosunkowo krótki czas, który upłynął od ostatniego zlodowacenia, przyroda jest dość uboga na całej Islandii. Flora Thingvellir W Parku Narodowym Thingvellir stwierdzono występowanie 172 gatunków roślin wyższych, co stanowi 40 proc. islandzkiej flory. W surowym krajobrazie tego miejsca wyróżniają się brzozy karłowate, wrzosy, wierzby i olsze. Fauna Thingvellir Jezioro Thingvallavatn jest domem dla ok. 82 gatunków ptaków, z czego ok. 52 to gatunki gniazdujące. Jednym z najbardziej charakterystycznych mieszkańców parku jest nur lodowiec. Żyją tam także różne gatunki kaczkowatych, siewki złote, kszyki, a na stokach gnieżdżą się bieliki. W wodach jeziora żyją trzy gatunki ryb słodkowodnych: pstrąg potokowy, ciernik i golec zwyczajny. Z ssaków zamieszkujących przybrzeżne tereny warto wymienić lisa arktycznego i norkę. Co warto zobaczyć w Parku Narodowym Thingvellir? W miejscu, w którym historia, kultura i przyroda splatają się w spójną całość, nie brakuje atrakcji. Park Narodowy Thingvellir to raj dla miłośników pieszych wycieczek. Liczne szlaki turystyczne prowadzą najbardziej malowniczymi zakątkami tego niezwykłego obszaru, wzdłuż największych atrakcji, które po prostu trzeba zobaczyć. Szczeliny tektoniczne Najbardziej wyjątkowymi okazami przyrody nieożywionej w Thingvellir są szczeliny tektoniczne. Do najbardziej znanych należy Almannagjá, czyli „wąwóz wszystkich ludzi”. To właśnie tam gromadził się islandzki parlament Althing. Pomiędzy pionowymi ścianami ryftu kontynentalnego wiedzie szlak turystyczny. Kolejną interesującą szczeliną tektoniczną jest Flosagiá. To miejsce jest znane przede wszystkim ze swojej wschodniej części, którą tworzy szczelina Peningagjá, czyli „szczelina monet”. Nazwa ta pochodzi od popularnego wśród turystów zwyczaju wrzucania monet do wody. Niemałą ciekawostką jest szczelina Silfra. To jedno z ulubionych miejsc nurków. Można tam zanurzyć się między pionowymi ścianami, pomiędzy którymi rozlewa się krystalicznie czysta woda, zapewniająca widoczność na ok. 100 m. Wodospad Öxarárfoss W północnej części parku można znaleźć wysoki na 22 metry wodospad Öxarárfoss na rzece Öxará, która zasila w wodę szczelinę Almannagjá. Należy wspomnieć, że powstał po zmianie biegu rzeki, jednak nie zmienia to faktu, że prezentuje się wyjątkowo malowniczo. Skała Lögberg Thingvellir to nie tylko cuda natury, ale także zabytki. Miejscem, w którym przyroda łączy się z historią, jest Lögberg, czyli „skała prawa”. To dawne miejsce obrad parlamentu, gdzie przemawiał przewodniczący. Dziś znajduje się tam platforma widokowa. Basen Drekkingarhylur Drekkingarhylur to malowniczy fragment rzeki Öxará, jednak to miejsce jest warte odwiedzenie nie tylko ze względu na swoje piękno, ale także ze względu na mroczną historię, którą skrywa. Od XVI do XVIII wieku odbywały się tam egzekucje kobiet, które uznano winnymi czarów, dzieciobójstwa, cudzołóstwa czy kazirodztwa. Śmierć następowała przez utopienie. Ostatni wyrok wykonano tam w 1749 roku. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Droga 35 to najprostszy i najpiękniejszy sposób na poznanie Islandii. Tym szlakiem podróżowali Wikingowie
Kolorowe góry, ziejące siarką fumarole, lodowce. Droga 35 to obowiązkowy szlak podczas zwiedzania Islandii. Jednocześnie to najprostszy sposób na poznanie islandzkiego interioru.
W tym artykule: Kąpiel w wodzie z gorącego strumienia Gejzery i fumarole Droga 35 Lodowce, jezioro i wodospad Kolorowe góry i kaniony Widok przeczy wszystkiemu, co znam. Przecieram zaparowaną szybę i oczy, może wciąż się nie dobudziłam, a może nie wysyłam na jednym z wielu piętrowych łóżek? Wczoraj mi to nie przeszkadzało. Ba! Byłam zachwycona i dziękowałam niebiosom – choć miejsce raczej wyglądało na piekło – że po przeprawie przez błota po kolana i huraganowym wietrze, podrywającym wysoko drobiny żwiru, znalazło się dla mnie miejsce pod dachem. Kąpiel w wodzie z gorącego strumienia Po pioruńsko zimnej nocy na trawie prokropkowanej żółtymi mleczami osiadła pierzynka szronu. Kiedy podnosi się słońce, wszystko zaczyna parować, tworząc dziwną mgiełkę. Wtedy otwierają się drzwi drugiej, nowszej chaty. Staje w nich kilka postaci w niepasujących do warunków kostiumach kąpielowych. Chichoczą, przepychają się i na trzy cztery ruszają do przodu. Skaczą boso po lodowatych grudkach jak po parzących węgielkach i chlup! – jedno za drugim zanurzają się w parującym baseniku. Został zbudowany na gorącym strumieniu tuż pod naszymi oknami. Wystarczy więc nie dać się pokonać pierwszemu podmuchowi chłodu, przejść kilka kroków drewnianym trapem i… – Tylko nie wchodź za blisko tej rury! – krzyczy za mną ranger dyżurujący w schronisku. Do basenu odgrodzonego od strumienia ciosanymi kamieniami prowadzą dwie rury. – Eee, obok tej drugiej lepiej też nie – precyzuje, widząc moje pierwsze niepewne spojrzenie. Tą z prawej płynie woda lodowata, z lewej – z rzeczki – prawie wrząca. Czerwony termometr na tabliczce ostrzegawczej przy mostku jest okraszony podpisem „80–100°C”. Celuję więc gdzieś pośrodku. Ciepło, cieplej, auć, gorąco! Idę w drugą stronę, a kiedy znajduję najlepszą dla siebie temperaturę, opieram się jak inni o brzeg i ani zamierzam ruszać. Z błogością na twarzach zgadujemy, kto w jakiej temperaturze przebywa. Woda w tym niewielkim kąpielisku ma od 19 do 39 stopni. Gejzery i fumarole Jeszcze lepsze wrażenia czekają dookoła. Zielono-rdzawe połacie trawy i skały przecina sieć drewnianych trapów. I choć widoki kuszą, lepiej z nich nie schodzić. Powietrze się gotuje, bucha parą, syczy, zatyka nozdrza siarką. Kiedy wyciągnęłam rękę w kierunku jednego z gejzerów, prawie ją poparzyłam. Położony we wnętrzu Islandii obszar geotermalny Hveravellir wiele osób uważa za najlepszy na całej wyspie. W okolicy jest dużo krzemionki, która namalowała go niezwykłymi kolorami. Głazy są żółte i szmaragdowe, a woda w źródłach bywa czerwona. Z białej skały łuskowatej jak smocza skóra pluje bąblami przeraźliwie błękitne oczko wodne. Bulgoce, jakby na dnie znajdował się syfon z gazem. Z kolejnego, szaro-niebieskiego, tryska fontanna błota. „Szu, szu, szu” – słychać coraz głośniej, jakby startował samolot. Öskurhólshver to jeden z najsłynniejszych tutejszych fumaroli. Siarkowy dym z białego stożka leci grubym strumieniem równolegle do ziemi. W kierunku pola lawy i kilku owiec, które jako jedyne żywe stworzenia dostojnie maszerują poza trapami, nic sobie z tego nie robiąc. W 1752 roku podróżnicy Eggert Òlafsson i Bjarni Pálsson, którzy jako pierwsi opisali źródła, zanotowali, że słyszeli go z odległości prawie pół kilometra! Na pewno jednak nie byli pierwszymi Islandczykami, którzy je poznali. Od czasów wikingów wiodła tędy trasa z północy na południe wyspy. Mężczyźni wędrowali nią na althingi, czyli zgromadzenia, na których decydowano o wszystkich ważnych sprawach. Jakim cudem pokonywali te niedostępne pola lawy między dwoma lodowcami, nie mam pojęcia. Może właśnie dzięki gorącym źródłom, które pozwalały odpocząć? Hveravellir do dziś jest swoistym centrum w drodze przez interior, cywilizacją z barem, kawiarnią oraz noclegami. Atrakcje turystyczne Islandii. Które miejsca warto zobaczyć? Przedstawiamy największe atrakcje turystyczne Islandii, których nie można pominąć odwiedzając ten piękny kraj. Na naszej liście między innymi spektakularne wulkany czy zapierające dech w ... Droga 35 Interior zajmuje dwie trzecie powierzchni Islandii i teoretycznie jest jej sercem. Ale co to za serce – bezludna, nieprzyjazna wyżyna wygląda jak scenografia filmu fantastycznego o początkach życia. Kolorowe góry, lodowce, baseny geotermalne, gejzery, fumarole, rzeki rozlewające się dziesiątkami odnóg. Za czasów pierwszych osadników było tu cieplej i bardziej zielono, wytyczyli więc sieć dróg. Zaczęły one podupadać w XIII w., kiedy klimat się ochłodził. Pięć wieków później jeździł nimi mało kto, a gdy zbudowano słynną Ring Road dookoła wyspy – jak na tutejsze warunki prawdziwą autostradę – skróty przez jej wnętrze przestały być przydatne. Tułaczkę po wybojach znoszą jedynie turyści ciekawi „Islandii poza szlakiem”, gotowi na niewygody i koszty. Na rozpoczęcie przygody z interiorem wybieram najłatwiejszą z możliwych tras: drogę F35 (od niedawna nazywaną po prostu 35, litera F odnosi się do jej górskiego charakteru; pochodzi od słowa fjall – „góra”). Czyli jedyną, na której są mosty i którą można przejechać zwykłym samochodem. Latem – co dość niezwykłe – kursują tędy nawet autobusy z Reykjaviku do Akureyri. Chcę ją po części przejechać stopem, a po części przejść. Z Blönduós, miasteczka nad zatoką ze stadami fok, ruszam za drogowskazem ze skomplikowanym układem dróg kończących się w pustce. Nie widziałam takiego znaku nigdy i nigdzie wcześniej. Główna nić, prowadząca między lodowcami Langjökull i Hofsjökull, jest jedną z najwyżej położonych dróg w kraju. Za gorącymi źródłami Hveravellir piechurzy mogą z niej odbić na zachód, na oryginalną dróżkę z czasów pierwszych wikingów. By po dwóch dniach marszu przez pola lawy i u podnóży lodowca dotrzeć nad jezioro Hvitárvatn. Lodowce, jezioro i wodospad Z kolejnych wzgórz widać doskonale, jak maleńki jest człowiek stający oko w oko z tymi przestrzeniami. Ciemnozielone doliny przecinają dziesiątki strumieni, a biało-szare chmurzyska zlewają się z biało-szarymi górami i lodowcem na horyzoncie – potęgując wrażenie wyobcowania. Ścieżki rozwidlają się jak krwioobieg, w coraz węższe i krótsze, kluczą w labiryncie niedużych ostrych kamieni. A przed wieczorem wyprowadzają na polanę z ładną dużą chatą nad rzeką. Kiedy następnego ranka dwóch Francuzów, z którymi tu dotarłam, odpala GPS-a i gna na przełaj przez pola lawy do drogi F35 złapać stopa, by zdążyć na wieczorny mecz Francji z Niemcami, zostaję w pustce sama. Do kolejnej chaty jest kilka godzin marszu po przyjemnie mięciutkim mchu. Mam tu jeden z najbardziej spektakularnych widoków na całej Islandii. Na zjeżdżający spomiędzy dwóch gór jęzor lodowca i spływające z niego Hvitárvatn – dosłownie „białe jezioro”. Z tej perspektywy rzeczywiście trudno odróżnić, gdzie kończy się lód, a gdzie zaczyna woda. Z drugiego końca zbiornika wypływa rzeka Hvitá. 40 km dalej woda spada już z wielkim hukiem kilkoma uskokami – tworząc słynny wodospad Gullfoss. Kolorowe góry i kaniony „Prawdopodobnie wtorek” – zapisuję w kajeciku. To dopiero kilka dni w pustce, a już straciłem poczucie czasu. Poczucie przestrzeni zachowuję tylko dzięki mapom i dobrym radom miejscowych. – Do F35 masz jakieś dwie godziny marszu, to popularny szlak, więc na pewno ktoś cię podrzuci – ogorzały brodaty ranger w wełnianym swetrze, który dyżuruje latem w chacie przy jeziorze, wygląda jakby się tu przeniósł prosto z czasów wikingów. – Ale nie jedź nią do końca, tylko wróć na północ, do Kerlingarfjöllu. Ten wulkaniczny masyw, zeksplorowany dopiero w latach 40. ubiegłego wieku, wielu porównuje do mitycznej krainy Shangri-La. Kolorowe góry przecinają wąskie głębokie kaniony, w które nie dociera słońce. Próbowano tu nawet stworzyć letni ośrodek narciarski, ale temperatura okazała się zbyt łaskawa. Został po nim duży kompleks noclegowy z pokojami, domkami i dormitorium na strychu nad restauracją. Gwar z jadalni zagłusza wiatr tworzący dziwną muzykę. Przez przeszklony w całości szczyt sali widać zielone zbocze, które wyżej pokrywają coraz większe płaty śniegu prowadzące gdzieś hen, ku niebu. Nogi same mnie niosą w górę, po zmrożonych śladach poprzedników, kiedy nagle czuję znajomy smrodek i ze śniegu zaczyna dymić. Jeśli do tej pory myślałam, że jestem na Księżycu, to dokąd trafiłam teraz? Góry i zbocza wyglądające spod śniegu są wściekłe żółte, pomarańczowe, różowe i rdzawe. W dodatku wystarczy na nie spojrzeć pod innym kątem, by zmieniły ubarwienie jak kameleon. Z szarych źródełek parują kłęby dymu, małe gejzery plują niebieskim błotkiem, w rzeczce gotuje się dziwny płyn o gęstości gliny. Kolory zboczy intensywnieją, czasem zapadam się w ciepłej mazi po kostki, spokojna woda nagle robi głośne „plum” – i strzela w górę. Do tego wszystko ciągle trzeszczy, bo obrywają się kawałki wiszących jęzorów zmrożonego śniegu. Trasa wokół masywu naprawdę daje w kość, ale nie żałuję. Kiedy kilka dni później docieram w słynne tęczowe góry Landmannalaugar, patrząc na tłumy w obozowisku i na szlakach, myślę, że naprawdę byłam w Shangri-La.
Kolejna potężna erupcja wulkanu na Islandii. Półwysep Reykjanes znów płonie
Na Islandii rozpoczęła się kolejna erupcja wulkanu. Niebo przybrało krwistoczerwoną barwę, a płomienie spowiły znaczną część półwyspu Reykjanes. Chociaż zjawisko wygląda spektakularnie na zdjęciach, może być śmiertelnie niebezpieczne.
W tym artykule: Erupcja wulkanu na półwyspie Reykjanes w 2023 r. Kolejna od 2021 roku erupcja Nowa erupcja w 2024 r. i komentarz eksperta Erupcje nie zagrażają lotom na Islandię Największe wulkany Islandii Nazwa masywu wulkanicznego Fagradalsfjall oznacza w języku islandzkim „górę w pięknej dolinie”. Po kolejnej erupcji wulkanu, który znajduje się na półwyspie Reykjanes, rzeczywiście możemy mówić o prawdziwym i hipnotyzującym pięknie. Na zdjęciach, na którym znajduje się góra, widać czerwone, pokryte dymem niebo i długie, płonące jęzory lawy. Anturaż tyleż fascynujący, co śmiertelnie niebezpieczny. Erupcja wulkanu na półwyspie Reykjanes w 2023 r. Pierwsza erupcja rozpoczęła się 18 grudnia 2023 r. Była długo wyczekiwana przez wulkanologów, którzy już w listopadzie ostrzegali o tym, że wybuch wkrótce nastąpi. Badania wskazywały na wzmożoną aktywność sejsmiczną masywu. Na wyspie wprowadzono wówczas stan wyjątkowy. Z kolei na półwyspie Reykjanes władze kilka dni przed erupcją ewakuowały niemal 4 tys. mieszkańców miasta Grindavik. To popularne miasteczko dla turystów, ponieważ znajduje się zaledwie 7 km od słynnego Blue Lagoon (Bláa Lónið). To uzdrowisko położone w obszarze geotermalnym. View oEmbed on the source website Wybuch nastąpił chwilę po godzinie 22:00 czasu lokalnego. Poprzedziło go trzęsienie ziemi, które nastąpiło ok. godzinę wcześniej. Islandzkie Biuro Meteorologiczne poinformowało również, że erupcja miała miejsce w pobliżu Hagafell, czyli ok. 3 km na północ od ewakuowanego Grindavík. Kolejna od 2021 roku erupcja Władze Islandii przekazywały, że szczelina po wybuchu ma prawie 4 kilometry długości. W oficjalnym oświadczeniu stwierdzono, że jest to już czwarta erupcja i największa na tym obszarze od 2021 roku. CNN przypominała, że wybuch z 2021 był pierwszą erupcją w regionie od ponad 6000 lat. Co ważne, wybuch nie stwarzał zagrożenia dla życia. Obszar został jednak zamknięty dla ruchu, a rząd ostrzegł, żeby nikt się tam nie zbliżał. Dokładne miejsce erupcji było nawet oznaczone w mapach Google. View oEmbed on the source website Władze zakładały, że strumienie lawy w kolejnych dniach nie dostaną się do obszarów zaludnionych. Sama erupcja nie była również niebezpieczna dla infrastruktury. Największym niebezpieczeństwem były jednak toksyczne gazy, które uwolnił wybuch. – Zdecydowanie odradza się odwiedzanie miejsca erupcji do czasu, gdy ratownicy i naukowcy skończą ocenę sytuacji – stwierdzili przedstawiciele Izby Turystycznej Islandii. Do kolejnej erupcji doszło w połowie stycznia 2024 r. Trwała dwa dni. część lawy dotarła do ewakuowanego miasta Grindavik. Nowa erupcja w 2024 r. i komentarz eksperta Najnowsza, już szósta od 2021 r. erupcja, rozpoczęła się 8 lutego. Tym razem lawa popłynęła rurami prowadzącymi gorącą wodę z elektrowni geotermalnej Svartsengi. Oznacza to, że w niektórych pobliskich regionach odcięto ogrzewanie. Większość budynków na Islandii do ogrzewania wykorzystuje wodę geotermalną. Specjalnie dla nas sytuację komentuje dr Sam Poppe, wulkanolog z Centrum Badań Kosmicznych PAN. Nowa erupcja lawy rozpoczęła się w czwartek, 8 lutego 2024 r. o godzinie 5:30 czasu lokalnego na północ od miasta Grindavík. Początkowo otworzyła się szczelina erupcyjna o długości 3 km. Znalazła się w niej lawa płynąca na północ od obszaru geotermalnego Svartsengi i Błękitnej Laguny, będącej obszarem turystycznym. Od listopada 2023 wulkanolodzy z islandzkiego Met Biuro odnotowywali zwiększoną liczbę trzęsień ziemi i deformacji gruntu, które wskazywały na wznoszenie się magmy poniżej południowo-zachodniej części półwyspu Reykjanes. Oszacowano, że magma ta ma nawet czterokrotnie większą objętość niż ta z trzech erupcji Fagradalsfjall w systemie wulkanicznym Fagradalsfjall na Reykjanes w latach 2021–2023. Pierwsza erupcja o małej objętości wystąpiła w grudniu 2023 r. i nie wywołała szkód. Druga miała miejsce w styczniu 2024 roku i doprowadziła do zniszczenia kilku domów w mieście Grindavík. Mieszkańcy zostali ewakuowani. Na terenie całego miasta i okolicy doszło do wtargnięcia magmy pod powierzchnię gruntu. To spowodowało jego pękanie, czyniąc obszar potencjalnie niezdatnym do zamieszkania przez lata, a nawet dziesięciolecia. Skały skorupy ziemskiej, z których zbudowana jest Islandia, są na półwyspie Reykjanes silnie popękane. Doszło do tego z powodu ciągłej aktywności tektonicznej i wulkanicznej, a trwające wzmożenie ruchów tektonicznych naraża skały na kolejne naprężenia. Najnowsze badania tego fenomenu, opublikowane w czasopiśmie naukowym „Science” w dniu ostatniej wielkiej erupcji na Islandii, opisują, w jaki sposób pękanie i stres tektoniczny wyjaśnia ultraszybki przepływ oszałamiających objętości magmy i co może się zdarzyć poniżej Reykjanes. Ale także dlaczego tylko niewielka część tej magmy wydostaje się na powierzchnię w postaci krótkich erupcji lawy. To nie koniec aktywności wulkanicznej na tym terenie. Tak długo, jak wulkanolodzy będą dostrzegali aktywność sejsmiczną i deformacje gruntu w pobliżu Svartsengi i Grindavík, można będzie oczekiwać kolejnych erupcji. Ostatni raz, kiedy ten obszar na Reykjanes był świadkiem aktywności wulkanicznej, to trwający około 300 lat okres pomiędzy 950 do 1240 rokiem. W ciągu ostatnich 4000 lat wystąpiły na tym terenie jeszcze dwa okresy wzmożonej aktywności wulkanicznej, trwające od 300 do 500 lat, oddzielone odstępami czasowymi wynoszącymi 800–1000 lat. Na podstawie tej historii wulkanolodzy zakładają, że Reykjanes będzie doświadczał okresów intruzji magmy i erupcji lawy przez kilka następnych wieków. Pomimo braku tam głównych wulkanów i tego, że erupcje lawy występują z pęknięć, bez generowania eksplozywnego i wytwarzania dużych chmur pyłowych, społeczeństwo islandzkie będzie musiało znaleźć sposoby radzenia sobie z tą niepewnością w przewidywalnej przyszłości. Erupcje nie zagrażają lotom na Islandię Islandzkie Biuro Meteorologiczne podało jednak, że w ciągu pierwszych dwóch godzin od wybuchu w 2023 r. z wulkanu uwalniały się setki metrów sześciennych lawy na sekundę. Intensywność erupcji i poziom aktywności sejsmicznej znacznie spadły już po kilku godzinach. „Wulkan miłości” to film o uczuciu gorącym jak lawa oraz flircie z życiem i śmiercią [RECENZJA] „Wulkan miłości” to niezwykle poruszająca historia pary naukowców, których połączyła miłość do nauki. Dokument opowiada o życiu Maurice’a i Katii Kraftt, francuskich wulkanologów... Najważniejszą informacją dla turystów jest to, że wybuch nie spowodował żadnych zakłóceń w połączeniach lotniczych zarówno do, jak i z Islandii. Władze uspokajają, że pomimo erupcji na Islandii jest bezpiecznie i można podróżować do tego kraju. CNN zwrócił uwagę, że ostatnią dużą erupcją, która wywołała chaos w kraju, była ta z 2010 roku. Wybuch wulkanu Eyjafjallajökull spowodował powstanie ogromnej chmury pyłu wulkanicznego. Wówczas odwołano ok. 100 tys. lotów, co dotknęło nawet 2 miliony pasażerów. Największe wulkany Islandii Islandia znajduje się w miejscu, w którym stykają się dwie płyty tektoniczne: euroazjatycka oraz północnoamerykańska. To dlatego bardzo często odnotowuje się w tym regionie bardzo dużą aktywność sejsmiczną. Co więcej, na wyspie znajdują się aż 32 aktywne wulkany. Oto najaktywniejsze z nich: Hekla – najwyższy czynny wulkan w południowo-zachodniej Islandii, położony 115 km na wschód od Reykjavíku. Katla – wulkan położony pod lodowcem Mýrdalsjökull, na południu wyspy. Eyjafjallajökull – wulkan, który spowodował chaos lotniczy w 2010 roku, Grímsvötn – położony pod lodowcem Vatnajökull. Jego erupcje powodują topnienie lodowca, a ciśnienie i ciepło wydobywające się podczas wybuchu unoszą czapę lodową, co prowadzi do potężnych powodzi. Bárðarbunga – znajduje się pod czapą lodową lodowca Vatnajökull. Wznosi się na wysokość 2009 m n.p.m., co czyni wulkan drugą pod względem wysokości górą w Islandii. Źródła: CNN, New Scientist. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Naukowcy chcą otworzyć „wrota do piekieł” na Islandii. Celem jest uzyskanie energii z wulkanu Víti
Po wielu latach prób naukowcy chcą rozpocząć odwierty wulkanu Víti na Islandii. Celem jest dotarcie do komory magmy, która znajduje się 2 km pod powierzchnią ziemi. Misja ma pomóc lepiej przewidywać wybuchy wulkanów i przetestować nowe źródło energii.
W tym artykule: Z czego znany jest wulkan Víti? Jak się wwiercić w wulkan Víti? Badanie magmy Wulkan jako źródło energii Islandia to w ostatnich latach jeden z najchętniej odwiedzanych przez Polaków kierunków podróży. To także strefa intensywnej aktywności wulkanicznej. Jest ona przedmiotem zainteresowania naukowców i inżynierów. Z czego znany jest wulkan Víti? Wulkan Víti to niezwykły cud natury znajdujący się na Islandii. Jego nazwa oznacza po islandzku „piekło”. Miano to nawiązuje do ogromnej erupcji z 1724 roku, kiedy krater się ukształtował. Wulkan znajduje się w większym systemie wulkanicznym znanym jako Krafla, który leży w północnej części Islandii. Krater Víti ma około 300 metrów średnicy i jest wypełniony turkusowymi wodami tworzącymi malownicze jezioro. Uderzający kolor wody w połączeniu z otaczającym ją surowym, nieziemskim krajobrazem sprawia, że Víti jest popularnym celem turystów. W przeciwieństwie do niektórych aktywnych wulkanów Víti jest obecnie uśpiony, dzięki czemu odwiedzający mogą bezpiecznie odkrywać jego niezwykłe piękno. W okolicy krateru znajduje się kilka szlaków turystycznych, z których roztaczają się zapierające dech w piersiach widoki. Wizyta w Víti daje możliwość poznania surowej siły natury, zagłębienia się w historię geologiczną Islandii i poznania z bliska unikatowych krajobrazów wulkanicznych tego kraju. To obowiązkowe miejsce dla każdego, kto interesuje się wulkanami, geologią lub po prostu zachwycającym pięknem cudów natury naszej planety. Jak się wwiercić w wulkan Víti? System wulkaniczny Krafla, którego częścią jest Víti, jest też ściśle monitorowany przez geologów i wulkanologów ze względu na potencjał przyszłych erupcji. Czujność pomaga naukowcom lepiej zrozumieć aktywność wulkaniczną i potencjalne zagrożenia, przyczyniając się do przygotowania Islandii na zdarzenia wulkaniczne. Zanim naukowcy rozpoczną odwierty wulkanu Víti, muszą zebrać potężne środki finansowe. Operacja ma kosztować 25 milionów dolarów. Konieczne jest również wykonanie badań geofizycznych komory magmy i opracowanie nowych technik wiercenia w tak ekstremalnych warunkach. Główną przeszkodą, jaką muszą pokonać inżynierowie, jest wysoka temperatura skał znajdujących się w pobliżu zbiornika magmy. Przekracza ona 1000 st. C. Potrzebny jest również specjalny sprzęt elektroniczny odporny na olbrzymie ciśnienie. Badanie magmy Obecnie wulkanolodzy mogą badać magmę tylko pośrednio, korzystając z danych z sejsmometrów, czujników GPS czy radarów. Wiercenie w wulkanie Víti pozwoli na bezpośrednie zbadanie magmy i pobranie próbek roztopionych skał. Naukowcy umieszczą też w komorze magmy odporne na jej działanie czujniki, co pozwoli na zbadanie, jak magma porusza się w podziemnej komorze. Jeśli odwiert się powiedzie, naukowcy będą mogli obserwować erupcję na żywo w przyszłości. Istnieje ryzyko, że może ją wywołać woda, która w czasie odwiertu tłoczona jest pod ciśnieniem, by zmniejszyć tarcie wiertła. Krafla, gdzie znajduje się wulkan Víti, jest jednak z dala od ludzkich siedzib, więc ewentualna erupcja nikomu nie zagrozi. Prof. dr Yan Lavallée z Uniwersytetu w Monachium uważa, że w przypadku erupcji wulkanu na Islandi, naukowcy będą mogli obserwować ją za pomocą czujników umieszczonych w komorze magmy, która znajduje się dwa kilometry pod powierzchnią ziemi. Dla wulkanologów będzie to odkrycie żyły złota. Islandia jest idealnym miejscem do przeprowadzenia podobnych badań, ponieważ leży na styku dwóch tektonicznych płyt: płyty północnoamerykańskiej, płyty euroazjatyckiej. Z racji nietypowej budowy Islandii, część naukowców uważa, że wyspa ta jest częścią pradawnego kontynentu. Erupcja wulkanu na Islandii jest zwykle wynikiem wypływu pióropuszy magmy z płaszcza ziemi, które płyną spomiędzy płyt tektonicznych i dochodzą do powierzchni ziemi. Wulkan jako źródło energii Obecnie pierwszy odwiert w systemie Krafla jest planowany na 2026 r. Ma on posłużyć do badań naukowych. Drugi ma powstać w 2028 r. W tym przypadku cel może być inny. Inżynierowie chcą przetestować możliwość czerpania energii geotermalnej z komory magmowej. Byłoby to źródło ekologiczne i praktycznie niewyczerpane. Pytanie tylko, czy można z niego korzystać bezpiecznie. Źródła: ScienceNordic, ScienceAlert.
Islandia w stanie podwyższonej gotowości: lada chwila może tam wybuchnąć wulkan
Islandia szykuje się na wybuch jednego ze swoich wulkanów. Ewakuowano miasto Grindavík położone w południowo-zachodniej części kraju. Jego mieszkańcy dostali zaledwie pięć minut na zabranie swoich rzeczy.
W tym artykule: Miasto na wulkanie Szybka ewakuacja Magma kilkaset metrów pod powierzchnią Kraj wulkanów O tym, co zagraża miastu Grindavík, informują już nawet Mapy Google’a. Gdy wejdzie się na nie i poszuka tej miejscowości – położonej na samym wybrzeżu południowego półwyspu Reykjanes – obok nazwy Grindavík pojawia się ostrzeżenie: „erupcja wulkanu”. Co prawda jeszcze do niej nie doszło, jednak tamtejsi eksperci podają, że wybuch może nastąpić dosłownie w każdej chwili. − Magma znajduje się już na bardzo małej głębokości, więc spodziewamy się erupcji najszybciej w ciągu kilku godzin, a przynajmniej w ciągu kilku dni – powiedział w sobotę Vidir Reynisson, szef islandzkiego Departamentu Ochrony Ludności i Zarządzania Kryzysowego w wywiadzie dla „Business Insidera”. Miasto na wulkanie O tym, że coś się dziele w pobliżu Grindavíku, głośno zrobiło się w piątek. Po południu ziemia w okolicy dwukrotnie się zatrzęsła. Wstrząsy były na tyle silne, że poczuli je nawet mieszkańcy Reykjaviku, oddalonego o 40 km na północ. W domach na całym południowym wybrzeżu półwyspu Reykjanes poruszyły się okna i zadźwięczały garnki i talerze. Jak podało później Islandzkie Biuro Meteorologiczne (IMO), jeden ze wstrząsów miał magnitudę 5,2. To był dopiero początek. Po pierwszych nastąpiły kolejne serie wstrząsów. Tylko w sobotę naliczono ich ponad 1000. Gdy ich liczba doszła do dwóch tysięcy, Islandia ogłosiła stan wyjątkowy. Stało się jasne, że wulkan Fagradalsfjall znajduje się na krawędzi wybuchu. To miejsce uznawane za jedną z atrakcji turystycznych Islandii. Szybka ewakuacja Najbliżej epicentrum wstrząsów – tylko 3 km na południe − znajduje się miasto Grindavík. Ma ono około czterech tysięcy mieszkańców. Jak podał wczoraj wieczorem „Guardian”, miasto zostało ewakuowane w niedzielę rano. Jednak kilkudziesięciu mieszkańców mogło na krótko – dosłownie na kilka minut – wrócić do swoich domów. Po to, by zabrać zwierzęta domowe i najpotrzebniejsze rzeczy. Już wcześniej zamknięto główną drogę prowadzącą do Grindavík. Wczoraj mieszkańcy byli przywożeni do swoich domów przez pracowników obrony cywilnej. W czasie operacji nad miasteczkiem krążył helikopter. Stanowił środek ostrożności, niezbędny, by jak najszybciej zabrać stamtąd wszystkich, gdyby właśnie doszło do wybuchu. O tym, jak bardzo niepewna jest sytuacja, świadczy film nakręcony w Grindavíku. Widać na nim spory uskok, który zniszczył przejście dla pieszych i przeciął jezdnię w miasteczku. Magma kilkaset metrów pod powierzchnią Przez Grindavík przebiega kilkunastokilometrowy podziemny tunel wypełniony magmą. W niedzielę znajdował się już 800 m pod powierzchnią, podczas gdy wcześniej w weekend – jeszcze 1,5 km. Nocą w niedzielę i nad ranem w poniedziałek zarejestrowano kolejny tysiąc wstrząsów. Do większości doszło na głębokości 3–5 km na północ i południe od Grindavíku. Później, koło południa, wulkan nieco się uspokoił i liczba wstrząsów spadła. Kiedy wybuchnie najaktywniejszy wulkan tarczowy na Ziemi? Znamy okoliczności Mauna Loa to najaktywniejszy wulkan tarczowy na Ziemi. Naukowcy ustalili, co może doprowadzić do kolejnej erupcji. Jednak to nic nie oznacza. − Aktywność sejsmiczna rozpoczęła się naprawdę szybko i na szczęście nieco zwolniła – powiedział w niedzielę Magnús Tumi Guðmundsson, profesor geofizyki, cytowany przez „Guardiana”. − Nie mówi nam to jednak nic o tym, co będzie dalej – dodał. Jego zdaniem, do erupcji może dojść w pobliżu miasta lub – co jest mniej prawdopodobne – na morzu. Kraj wulkanów Islandia ma aż 33 aktywne wulkany. Znajdujący się na półwyspie Reykjanes wulkan Fagradalsfjall przebudził się w 2021 roku. Wcześniej był uśpiony aż przez osiem dekad. Fagradalsfjall uaktywniał się w marcu 2021, sierpniu 2022 i lipcu 2023 r. Pod koniec października liczba wstrząsów, których był źródłem, zaczęła gwałtownie rosnąć. Dotychczas na półwyspie Reykjanes zanotowano ich aż 24 tysiące. Źródła: Business Insider, Guardian. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com