Na Islandii istnieje prawdziwa szkoła elfów. Nauczają tam o „ukrytym świecie”
Wiara w elfy nie kończy się na „Władcy Pierścieni” ani na kartach literatury fantasy. W niektórych zakątkach świata te nadnaturalne istoty są traktowane z pełną powagą, a miejsca ich rzekomego występowania podlegają realnej ochronie.
Przekonanie o istnieniu równoległych światów, istot nadprzyrodzonych czy mocy niewidzialnych dla ludzkiego oka towarzyszy człowiekowi od stuleci. Jedni traktują je jako element folkloru, inni odrzucają jako fantazję. Mieszkańcy Islandii znajdują się jednak w pierwszej grupie – od pokoleń snują opowieści o ukrytych istotach, przypisują im sprawczą rolę w świecie natury, a niekiedy zmieniają przebieg dróg, by nie naruszać ich domostw. W stolicy kraju powstała nawet szkoła elfów, w której można poznać historie, wierzenia i tradycje związane z tym tajemniczym ludem. Wiara w elfy jako element islandzkiej tożsamości Wiara w Huldufólk, czyli „Ukryty Lud” – jak nazywa się elfy w islandzkiej tradycji – pozostaje istotnym elementem tożsamości mieszkańców tego kraju. Z badań wynika, że 54% Islandczyków wierzy w istnienie elfów i ukrytych istot, a aż 90% z nich deklaruje, że „zauważa” ich obecność. Przekonanie to od dawna wykracza poza sferę legend. Już od lat 30. XX wieku aktywiści interweniowali w obronie miejsc uznawanych za siedliska elfów, domagając się wstrzymania lub modyfikacji inwestycji, które mogłyby naruszyć te obszary. W efekcie działania te przyczyniły się do zachowania naturalnych krajobrazów będących wizytówką Islandii – wodospadów, pól lawowych, gejzerów, wulkanów czy jaskiń lodowych, które dziś przyciągają około 2 mln turystów rocznie. Jednym z najbardziej znanych przykładów tej wrażliwości była sytuacja z 2013 roku, kiedy budowę odcinka autostrady wstrzymano do czasu rozpatrzenia przez Sąd Najwyższy Islandii jej potencjalnego wpływu na elfy i środowisko. Aktywiści oraz lokalni jasnowidze wskazywali wówczas, że projekt mógłby naruszyć skałę uważaną za „kościół elfów”. Ostatecznie osiągnięto kompromis, a głaz został przeniesiony w inne miejsce. Tego rodzaju interwencje stały się tak częste, że Islandzka Komisja Drogowa i Wybrzeża opracowała specjalną procedurę postępowania w podobnych przypadkach. W oficjalnych komunikatach podkreśla się konieczność czasowego wstrzymania prac do momentu, gdy „mieszkające tam elfy rzekomo się przeprowadzą”. Wiara w Huldufólk znalazła również odzwierciedlenie w przepisach – ustawa z 2012 roku objęła ochroną miejsca uznawane za magiczne i folklorystyczne. Badacze podkreślają, że trwałość tych przekonań wynika z wyjątkowo dynamicznej geologii Islandii: erupcji wulkanów, aktywności gejzerów i trzęsień ziemi, które od stuleci skłaniały ludzi do poszukiwania metafizycznych wyjaśnień. Jak zauważył profesor folkloru Terry Gunnel, Islandczycy „zdają sobie sprawę, że ziemia żyje, a opowieści o ukrytym ludzie przypominają, że wymaga ona szacunku”. Gdzie kończy się mit, a zaczyna tradycja? Niezwykła ażkoła Elfów Jednym z najbardziej niezwykłych miejsc, w których islandzkie wierzenia przybierają realną formę, jest Álfaskólinn – Szkoła Elfów w Reykjaviku, działająca od blisko czterech dekad. Instytucja ta, kierowana przez Magnusa Skarphéðinssona (który stał się jedną z bardziej kontrowersyjnych postaci islandzkiego życia publicznego), łączy elementy badań folklorystycznych, antropologii i lokalnych tradycji, tworząc rozbudowany program nauczania poświęcony niewidzialnym istotom zamieszkującym wyspę. Uczniowie poznają podstawowe kategorie elfów, a także ukrytych ludzi, gnomów, krasnoludów, trolli, wróżek światła i duchów gór. Według materiałów szkoły istnieje aż trzynaście rodzajów elfów, trzy typy Huldufólk, cztery odmiany gnomów, dwie formy trolli oraz trzy rodzaje wróżek – każda z tych grup opisana jest poprzez charakterystyczne cechy fizyczne i symboliczne. Magnus, który od ponad czterdziestu lat dokumentuje świadectwa osób twierdzących, że widziały lub kontaktowały się z ukrytymi istotami, zebrał relacje kilkuset Islandczyków oraz ponad dwustu mieszkańców innych krajów. W opowieściach tych pojawiają się historie o dzieciach zapraszanych do ukrytych domostw, o kontaktach trwających całe lata, a nawet o małżeństwach zawieranych między ludźmi a Huldufólk. Zajęcia obejmują również wykłady dotyczące duchów natury i ich roli w islandzkiej historii, a po zakończeniu kursu uczestnicy mogą wziąć udział w oprowadzaniu po miejscach tradycyjnie uznawanych za siedliska elfów. Skarphéðinsson podkreśla, że według przekazów ukryte istoty mają własną kulturę, rozwiniętą technologię, a ich kalendarz sięga roku 5022. Choć sam nie deklaruje osobistego spotkania z żadną z nich, konsekwentnie dokumentuje relacje świadków i bada ich znaczenie dla islandzkiej tożsamości. W jego ocenie Huldufólk „dają ziemi głos”, gdyż w przekazach jasnowidzów apelują o powstrzymanie globalnego ocieplenia, zanieczyszczenia i degradacji środowiska, przypominając, że niszcząc naturę, ludzie niszczą również „inne wymiary”. Szkoła prezentuje te wierzenia nie jako fantazję, lecz jako trwały element kultury, który od wieków wzmacnia więź Islandczyków z krajobrazem i podkreśla konieczność ochrony przyrody. Źródła: The Elf School, Atmos Earth, Go Nomad Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Komary dotarły na Islandię. Na naszych oczach upada ostatnia wyspa pozbawiona tych krwiopijców
Naukowcy dokonali na Islandii szokującego odkrycia: po raz pierwszy w historii zaobserwowano tam… komary. Trzy osobniki odkryte przez pasjonata przyrody zwiastują koniec epoki braku tych owadów. Jak się tam dostały i gdzie się udać, jeśli naprawdę nie chcemy ich spotkać?
Islandię uważano za jedno z dwóch miejsc na świecie wolnych od komarów. Do niedawna, ponieważ w dolinie Kjós Björn Hjaltason zaobserwował trójkę przedstawicieli wytrzymałego gatunku Culiseta annulata. To dramatyczny sygnał planety, która woła o pomoc. Komary dotarły na Islandię po raz pierwszy w historii Wszystko zaczęło się od ciem, bo to podczas obserwacji tych nocnych owadów Hjaltson dokonał przełomowego odkrycia. Gdy wabił stworzenia na taśmy nasączone winem, usłyszał dziwny odgłos. To przykuło jego uwagę. – Od razu wiedziałem, że to coś, czego wcześniej tutaj nie widziałem – napisał na lokalnej grupie przyrodniczej w mediach społecznościowych. Wiedział, że zaobserwował coś dziwnego. W ciągu kilku nocy we własnym ogrodzie udało mu się złapać trzy komary – dwie samice i jednego samca. Wysłał je do Instytutu Nauk Przyrodniczych Islandii w celach weryfikacji, a tam entomolog Matthías Alfreðsson potwierdził, że należą do gatunku Culiseta annulata – jedynego, który może przetrwać islandzką zimę. Obecność zarówno samic, jak i samców rodzi pytanie, czy owady te nie rozpoczęły już procesu rozmnażania na wyspie. Rekordowe temperatury i błyskawiczne zmiany klimatu W tle krwiożerczej inwazji majaczą bezprecedensowe zmiany klimatyczne na Islandii. W 2025 roku kraj odnotował rekordowe temperatury – w Eglisstaðir termometry wskazały aż 26,6°C. Fala upałów trwała przez 10 dni z rzędu – to ekstremalna sytuacja jak na surowe subarktyczne warunki wyspy. Islandia ociepla się czterokrotnie szybciej niż reszta półkuli północnej. Topniejące lodowce, pojawienie się gatunków ryb z cieplejszych rejonów, a teraz obecność komarów są niepodważalnymi dowodami tego zjawiska. Naukowcy od lat ostrzegali, że ocieplenie klimatu może zmienić strukturę ekosystemów w regionie, który dotąd pozostawał niemal nietknięty. Czy komary zostaną na Islandii na stałe? Jeden komar wiosny nie czyni, ale specjaliści nie mają złudzeń: istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że Culiseta annulata może się na Islandii zadomowić. Odporność na zimno pozwoli mu przetrwać ostre islandzkie zimy, a obecność na wyspie licznych bagien i stawów, wymarzonych miejsc lęgowych – rozmnażać się. Entomolodzy z Islandzkiego Instytutu Nauk Przyrodniczych zapowiadają dalsze obserwacje na wiosnę, które sprawdzą, czy gatunek przetrwał zimę. Jeśli tak… realia mieszkańców wyspy mogą się diametralnie zmienić. Islandia nie jest już wolna od komarów: co dalej? Odseparowana od Europy wyspa o magicznym charakterze dołącza do grona państw, w których komary występują naturalnie. To sprawia, że jedynym miejscem wolnym od tych owadów zostaje Antarktyda. To symboliczny koniec pewnej epoki dla kraju, który szczycił się mianem raju pozbawionego krwiopijców. Komary coraz śmielej rozgaszczają się po Europie. Niedawno w Wielkiej Brytanii zaobserwowano jaja komara egipskiego (Aedes aegypti), a w hrabstwie Kent pojawił się komar tygrysi (Aedes albopictus). To gatunki, które mogą przenosić groźne choroby, np. dengę. Kryzys klimatyczny wpływa nie tylko na topnienie dalekich lodowców: dotyka zwykłych ludzi tu i teraz. Komary na Islandii to przykład tego, jak błyskawicznie mogą zmieniać się granice stref klimatycznych. Źródło: BBC, The Guardian, Natural Science Institute of Iceland Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Astroturystyka bije rekordy. Turyści rezerwują już noclegi na zaćmienie Słońca
W sierpniu 2026 roku tylko w kilku regionach świata będzie widoczne jedno z najrzadszych i najbardziej spektakularnych zjawisk na Ziemi. Dla obserwatorów stanie się to niezapomnianym przeżyciem.
Astroturystyka, czyli podróże motywowane zjawiskami astronomicznymi, zyskuje coraz większą popularność na całym świecie. Już teraz widać, że rok 2026 stanie się przełomowy – tysiące osób planuje swoje wyjazdy z dużym wyprzedzeniem, by być świadkami niezwykłego spektaklu na niebie. Rezerwacje hoteli i pensjonatów w wybranych lokalizacjach rosną lawinowo, a prognozy wskazują, że popyt na tego rodzaju podróże będzie jeszcze większy. Astroturystyka i zjawiska astronomiczne, które przyciągają turystów Astroturystyka nie ogranicza się jedynie do wyjazdów w miejsca pozbawione sztucznego oświetlenia – coraz częściej staje się sposobem na uczestniczenie w wyjątkowych, jednorazowych wydarzeniach astronomicznych. Powstające na całym świecie parki ciemnego nieba, specjalistyczne obserwatoria oraz oferty biur podróży koncentrują się właśnie na takich atrakcjach, jak zorze polarne czy zaćmienia Słońca. Zjawiska te działają na wyobraźnię, budząc ogromne emocje, zwłaszcza że wielu podróżnych zna je jedynie z fotografii i mediów społecznościowych. To właśnie ich niezwykła widowiskowość sprawia, że tysiące osób decyduje się planować podróże specjalnie po to, aby zobaczyć je na własne oczy. W Polsce podobne fenomeny pojawiają się niezwykle rzadko – często raz na całe pokolenie. Dlatego jedyną możliwością doświadczenia ich w pełnej skali pozostaje wyjazd w odpowiedni region świata. Jeden z najbardziej widowiskowych spektakli nieba rozegra się już w przyszłym roku. W połowie sierpnia 2026 r. w wybranych regionach Europy można będzie bowiem podziwiać całkowite zaćmienie Słońca. Choć do tego momentu pozostało jeszcze wiele miesięcy, zainteresowanie jest ogromne. Turyści masowo rezerwują bilety lotnicze oraz miejsca noclegowe w lokalizacjach gwarantujących najlepsze warunki obserwacji, obawiając się, że z czasem ich dostępność i ceny staną się wyzwaniem. Całkowite zaćmienie Słońca w 2026 roku – gdzie będzie najlepiej widoczne? Dokładnie 12 sierpnia 2026 roku całkowite zaćmienie Słońca będzie widoczne nad północną półkulą, a jego wyjątkowy pas obejmie pięć krajów, które już teraz przygotowują się na napływ turystów i miłośników astronomii. Wiadomo, że zjawisko rozpocznie się w Arktyce, przesuwając się nad odległe regiony północnej Rosji, w tym Półwysep Tajmyrski i Morze Łaptiewów. To tereny trudno dostępne, słabo zaludnione, ale właśnie dzięki temu oferujące wyjątkowo czyste i spokojne warunki obserwacji, szczególnie że zaćmienie będzie widoczne o wschodzie Słońca, tworząc niezwykły spektakl. Kolejnym miejscem, w którym Księżyc całkowicie przesłoni tarczę słoneczną, będzie Grenlandia. Rozległe krajobrazy wyspy, niemal wolne od zanieczyszczenia światłem, pozwolą obserwatorom dostrzec koronę słoneczną w jednym z najczystszych możliwych ujęć, a lodowe pustkowia stworzą niepowtarzalne tło dla tego zjawiska. Szczególną rolę odegra także Islandia – pas całkowitego zaćmienia przetnie zachodnią część kraju, obejmując m.in. Reykjavik i półwysep Snæfellsnes, gdzie ciemność zapanuje na ponad dwie minuty. Malownicze wulkany, lodowce i gorące źródła zapewnią scenerię, która sprawi, że Islandia stanie się jednym z najpopularniejszych celów astroturystów. Z kolei w południowej Europie fenomen będzie można podziwiać w Hiszpanii – pas zaćmienia obejmie północne regiony kraju, w tym Asturię, Galicję, Kastylię i León oraz Aragonię. Miasta takie jak León, Oviedo czy Soria zaoferują widoczność zaćmienia trwającego około półtorej minuty, a ciepła, letnia aura sprzyjać będzie podróżnym łączącym obserwacje z wakacyjnym wypoczynkiem. Na końcu trasy zaćmienie dotrze do Portugalii, gdzie w większości kraju widoczne będzie jedynie w formie częściowej, ale północno-wschodnie prowincje, takie jak Bragança czy Guarda, znajdą się na skraju pasa całkowitości. Tam widowisko potrwa zaledwie kilka sekund, lecz nawet tak krótki moment ciemności będzie niezapomnianym przeżyciem. Źródła: Travel Talks, Travel and Tour World Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
To najspokojniejszy kraj na świecie. Turystów zachwyca cisza i poczucie bezpieczeństwa
To miejsce uchodzi za enklawę spokoju w niespokojnych czasach. Od lat utrzymuje pozycję światowego lidera pod względem bezpieczeństwa i jakości życia, przyciągając podróżnych nie tylko niezwykłą przyrodą, lecz także atmosferą harmonii i zaufania, której trudno doświadczyć gdzie indziej.
Ronald Reagan mawiał: „Pokój to nie brak konfliktu, ale umiejętność radzenia sobie z nim pokojowymi środkami”. Jego słowa znajdują odzwierciedlenie w wyjątkowym kraju, który od lat pozostaje niekwestionowanym liderem światowych rankingów bezpieczeństwa i spokoju. To właśnie tam stabilność wynika nie z siły militarnej, lecz z mądrej polityki społecznej i wyjątkowej kultury życia codziennego. Najbezpieczniejszy kraj na świecie Choć liczba konfliktów zbrojnych na świecie osiągnęła dziś najwyższy poziom od czasów II wojny światowej, Islandia niezmiennie pozostaje odporna na te zawirowania. Kraj wulkanów, gejzerów i niezwykłych krajobrazów od 16 lat nieprzerwanie uznawana jest za najspokojniejszy kraj na świecie według Global Peace Index pod względem bezpieczeństwa wewnętrznego, konfliktów zewnętrznych oraz poziomu zmilitaryzowania. Co więcej, Islandia znalazła się także na trzecim miejscu w rankingu najbardziej szczęśliwych państw świata według World Happiness Report. To połączenie pokoju i dobrobytu sprawia, że wyspa jest jednym z najbardziej pożądanych kierunków podróży na półkuli północnej. – Kluczem do budowania pokoju w czasach konfliktów i niepewności jest „pokój pozytywny”, czyli postawy, instytucje i struktury, które tworzą oraz podtrzymują pokojowe społeczeństwa. Jest on silnie skorelowany z wyższym wzrostem PKB, niższymi stopami procentowymi, dobrobytem społecznym i większą odpornością na wstrząsy – podali eksperci Global Peace Index. Dlaczego Islandia jest światowym liderem pod względem spokoju i ciszy? Pozycja Islandii jako najspokojniejszego kraju świata wynika z unikatowego połączenia naturalnego piękna, postępowej polityki i kultury opartej na harmonii oraz sile wspólnoty. „Kraina Ognia i Lodu”, pełna kontrastów od ośnieżonych wulkanów po gorące źródła geotermalne, oferuje krajobrazy, które same w sobie sprzyjają wyciszeniu. Bogactwo uzdrowisk, takich jak np. słynna Błękitna Laguna, nie tylko zapewnia relaks, lecz także wspiera dobrostan fizyczny i psychiczny mieszkańców. Ważną rolę odgrywa także filozofia życia wyrażona w powiedzeniu „Þetta reddast” (wymawiane thet-ta red-ust) – czyli „wszystko się ułoży” – która uczy dystansu wobec trudności. Z kolei tradycja literacka, rozwinięta od czasów średniowiecznych sag, wzmacnia kulturę refleksji i pogłębia świadomość społeczną. Co więcej, Islandia od lat plasuje się w czołówce rankingów równości płci, praw osób LGBTQ+ i rozwoju społecznego, budując spójne oraz otwarte społeczeństwo. Stabilność wspiera także przejrzystość instytucji i niski poziom korupcji, które wzmacniają zaufanie obywateli do władz, a zrównoważone podejście do turystyki i pełne wykorzystanie energii odnawialnej ograniczają konflikty środowiskowe oraz zależność od zagranicznych surowców. Również niewielka populacja (ok. 360 tys.) sprawia, że demokracja jest bardziej bezpośrednia i partycypacyjna, a system edukacji kładący nacisk na kreatywność i krytyczne myślenie pomaga utrzymać pokojowy charakter społeczeństwa. Nic dziwnego, że coraz więcej osób podróżuje na Islandię nie tylko dla jej niezwykłej przyrody, lecz także po to, by doświadczyć wyjątkowego, spokojnego stylu życia. Źródła: CNN, The Travel Tinker Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Nowy ranking ujawnił najbezpieczniejsze państwa świata. Gdzie życie wciąż płynie spokojnym rytmem?
W świecie, w którym pokój coraz częściej bywa wyjątkiem, są kraje, które wyłamują się z tego schematu. Trzy z nich pokazują, że bezpieczeństwo może być czymś więcej niż tylko przerwą między konfliktami. To fundament ich codzienności.
Spis treści: Wzrost konfliktów i militaryzacji na świecie Najbezpieczniejsze miejsce na Ziemi od ponad dekady Od konfliktu do symbolu wspólnoty i spokoju Spokojna przystań na końcu świata Ranking Global Peace Index 2025 W świecie pełnym napięć i globalnych kryzysów istnieją miejsca, które wciąż uchodzą za oazy spokoju. Najnowszy ranking najbezpieczniejszych państw pokazuje, które kraje oferują stabilność. To właśnie tam codzienne życie płynie spokojniej, a poczucie bezpieczeństwa staje się elementem narodowej tożsamości. Wzrost konfliktów i militaryzacji na świecie W 2025 roku świat coraz częściej przypomina mozaikę napięć i konfliktów, a pokój przestaje być oczywistością, stając się raczej wyjątkiem niż normą. Najnowszy Global Peace Index, opracowywany przez Instytut Ekonomii i Pokoju alarmuje, że liczba aktywnych konfliktów osiągnęła najwyższy poziom od zakończenia II wojny światowej. Tylko w ostatnich miesiącach na liście toczących się wojen pojawiły się trzy nowe pozycje, a wiele granic stało się przestrzenią ciągłego napięcia. Rosnące wydatki wojskowe i postępująca militaryzacja to reakcje rządów, które próbują chronić własnych obywateli, ale jednocześnie wzmacniają globalne poczucie zagrożenia. Opublikowany raport GPI obejmuje aż 23 wskaźniki – od liczby zbrojnych starć i poziomu terroryzmu, po wydatki na obronność i wskaźniki przestępczości – a jego tegoroczna edycja ukazuje obraz świata coraz bardziej rozdartego przez przemoc. Równocześnie jednak w publikacji zawarto państwa, które od niemal dwóch dekad nie tylko utrzymują stabilność, ale też konsekwentnie zajmują czołowe miejsca w rankingach bezpieczeństwa. To właśnie one udowadniają, że polityka oparta na dialogu i zaufaniu społecznym może być trwałą strategią przynoszącą realne rezultaty. Mieszkańcy tych krajów twierdzą, że poczucie bezpieczeństwa nie jest dla nich abstrakcją, lecz doświadczeniem obecnym w funkcjonowaniu instytucji, w kulturze współpracy i w relacjach społecznych opartych na wzajemnym szacunku. Jakie państwa zostały zatem uznane za najbezpieczniejsze na świecie? Najbezpieczniejsze miejsce na Ziemi od ponad dekady Od 2008 roku Islandia nieprzerwanie utrzymuje pierwsze miejsce w rankingu Global Peace Index, pozostając symbolem stabilności, bezpieczeństwa i społecznej równowagi. W najnowszym zestawieniu kraj ten zanotował dodatkowo 2-procentowy wzrost, umacniając swoją pozycję lidera i powiększając dystans do kolejnych państw. O wyjątkowości islandzkiego modelu świadczą wyniki w trzech kluczowych obszarach: niskim poziomie przestępczości, braku aktywnych konfliktów zbrojnych oraz minimalnej militaryzacji. To jednak nie tylko statystyka, gdyż dla Islandczyków bezpieczeństwo ma charakter codziennego doświadczenia. – Chociaż trudne warunki pogodowe, zwłaszcza zimą, nie zawsze dają poczucie bezpieczeństwa, to jednak społeczność tak – podkreśliła w rozmowie z BBC Inga Rós Antoníusdóttir, urodzona na Islandii dyrektor generalna Intrepid Travel North Europe. Na wyspie nikogo nie dziwi widok śpiących niemowląt w wózkach pozostawionych przed kawiarniami, w czasie gdy ich rodzice spokojnie jedzą posiłek lub załatwiają codzienne sprawy. Nocne spacery w pojedynkę są powszechną praktyką, a policja nie nosi broni. Co więcej, Antoníusdóttir zwróciła uwagę, że istotną rolę w budowaniu atmosfery zaufania i bezpieczeństwa odgrywa polityka społeczna. – Równe szanse i solidne systemy socjalne tworzą sprawiedliwsze i bezpieczniejsze społeczeństwo dla wszystkich – zaznaczyła. Islandia, będąc globalnym liderem w zakresie równości płci, pokazuje, że poczucie bezpieczeństwa to nie tylko brak zagrożeń, ale także wynik konsekwentnej polityki opartej na integracji i wzajemnym szacunku. Od konfliktu do symbolu wspólnoty i spokoju Choć jeszcze pod koniec XX wieku Irlandia zmagała się z dramatycznnymi napięciami o charakterze politycznym i społecznym, to dziś kraj ten konsekwentnie umacnia swoją pozycję jako jedno z najbezpieczniejszych miejsc na świecie, zajmując drugie miejsce w rankingu Global Peace Index. Kluczowe okazały się nie tylko niskie wskaźniki przestępczości czy brak aktywnych konfliktów, ale także wyraźna redukcja militaryzacji oraz stabilność wewnętrzna. Irlandia jest jednym z zaledwie czterech państw w Europie, które nie są członkami NATO, co odzwierciedla jej konsekwentne przywiązanie do neutralności i dyplomatycznego rozwiązywania sporów. Na co dzień o bezpieczeństwie Irlandczyków decyduje jednak coś więcej niż polityczne deklaracje. – Głębokie poczucie wspólnoty i życzliwości sprawia, że czujesz się mile widziany i swobodnie, niezależnie od tego, czy jesteś w małym miasteczku, czy dużym mieście – stwierdził Jack Fitzsimons, mieszkaniec Kildare i dyrektor ds. doświadczeń w Kilkea Castle. Podkreślił, że silne systemy wsparcia społecznego i troska o dobrostan mieszkańców znacząco obniżają poziom społecznych napięć i sprzyjają budowie zaufania. – To takie miejsce, gdzie możesz poprosić nieznajomego o pomoc, a on zrobi wszystko, co w jego mocy, aby ci pomóc. Wciąż zadziwia mnie, jak bardzo odwiedzający są zaskoczeni życzliwością Irlandczyków. Dla nas to po prostu część tożsamości – dodał. Spokojna przystań na końcu świata Nowa Zelandia z kolei awansowała w najnowszym Global Peace Index na trzecie miejsce, przesuwając się o dwie pozycje. Ten skok kraju o silnej tożsamości demokratycznej i wyjątkowej lokalizacji geograficznej nie jest przypadkowy. Poprawa wskaźników bezpieczeństwa, ograniczenie liczby demonstracji oraz niski poziom zagrożeń terrorystycznych sprawiły, że to państwo wyspiarskie jest postrzegane jako jedno z najbardziej stabilnych społeczności świata. Położenie na odległym krańcu Pacyfiku sprawia, że Nowa Zelandia naturalnie pozostaje poza głównymi osiami globalnych konfliktów, jednak to nie geografia decyduje o jej sukcesie. Fundamentem wewnętrznego spokoju jest przede wszystkim zaufanie – zarówno do instytucji, jak i do siebie nawzajem. – Nowozelandzkie przepisy dotyczące broni palnej należą do najsurowszych na świecie, co zdecydowanie przyczynia się do poczucia bezpieczeństwa – wyznała w rozmowie z BBC Mischa Mannix-Opie, dyrektorka ds. obsługi klienta w firmie Greener Pastures i wieloletnia mieszkanka kraju. Dodała, że istotny jest nie tylko brak przemocy, lecz także styl życia oparty na empatii i wzajemnym wsparciu oraz zaufaniu. – To miejsce, gdzie dzieci chodzą same do szkoły, ludzie zostawiają otwarte drzwi, a kierowcy bez wahania zatrzymują się, by pomóc, gdy ktoś utknie na poboczu. Panuje ogólne zaufanie do innych i do systemów wokół nas, co tworzy prawdziwe poczucie wspólnoty w życiu codziennym – opowiadała. A jak przedstawiają się kolejne pozycje w rankingu? Ranking Global Peace Index 2025: Islandia Irlandia Nowa Zelandia Austria Szwajcaria Singapur Portugalia Dania Słowenia Finlandia Czechy Japonia Malezja Holandia Kanada Belgia Węgry Australia Chorwacja Niemcy Bhutan Łotwa Litwa Estonia Hiszpania Mauritius Katar Słowacja Bułgaria Wielka Brytania Kuwejt Norwegia Włochy Czarnogóra Szwecja Polska Mongolia Rumunia Wietnam Tajwan Korea Południowa Oman Botswana Timor Wschodni Grecja Argentyna Laos Urugwaj Indonezja Namibia Źródła: BBC, Global Peace Index Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
To miejsce na Islandii zaskakuje: wulkany, maskonury i nocleg pod klifem
Vestmannaeyjar to archipelag, który pokazuje pełnię sił natury: od dramatycznych erupcji, przez maskonury, aż po noclegi pod klifem. Oto Islandia w pigułce.
Spis treści: Rejs na wyspę Port Vestmannaeyjar Wulkan Eldfell i dramatyczna erupcja z 1973 roku Golf, maskonury i nocleg pod klifem Trudno o lepsze miejsce, by na własne oczy się przekonać, jak potężna i piękna potrafi być natura. Archipelag Vestmannaeyjar to Islandia w pigułce: wulkany, maskonury i… golf. Gdy rankiem docieram na terminal w Landeyjahofn, przy nabrzeżu czeka już zacumowany prom. Na dziobie ma wymalowaną nazwę: „Herjolfur”. Mimo wczesnej pory panuje tu duży ruch. Do brzucha stalowego olbrzyma wtaczają się ciężarówki i samochody osobowe, a w budynku poczekalni podróżni z biletami czekają na zaokrętowanie. Odczytuję niebieski napis na bocznej burcie: „Vestmannaeyjar”. Rejs na wyspę Chwilę później komunikat portowy zaprasza pasażerów na pokład. Po schodach wdrapuję się do wnętrza statku. Wkrótce powietrze przeszywa ryk syreny i odbijamy z przystani. Prom pruje ciemną taflę oceanu, delikatnie drżąc i kołysząc się miarowo. Silnik mruczy jednostajnie, a nad naszymi głowami wrzeszczą mewy. Morze jest dziś spokojne i gładkie. Wychodzę na pokład. Płyniemy w gęstej mlecznobiałej mgle, w której znikają kontury wyspy. Próbuję coś wypatrzeć – bez skutku. Otaczający nas obłok jest gęsty jak wata. Za to z każdą chwilą ląduje na mnie coraz więcej lodowatych kropel. Wkrótce jestem tak mokry, że trzęsę się z zimna. Chowam się w ciepłym wnętrzu statku, zamawiam kawę i poddaję się powolnemu rytmowi podroży. Po trzech kwadransach niespodziewanie z mgieł wynurzają się ciemne pionowe klify. Wyglądają jak gigantyczne wrota. Kapitan sprawnie manewruje między nimi i po chwili wpływamy do portu. Wita nas charakterystyczny morski zapach – ciężki i oleisty. Przynosi go powiew z pobliskich przetwórni ryb. Choć szybko zniknie za sprawą silnego wiatru, na długo pozostanie na ubraniach, a w mojej pamięci – na zawsze. Port Vestmannaeyjar W drodze od jednego z pasażerów, który okazał się lokalnym rybakiem, usłyszałem, że tutejszy port jest jednym z największych w Islandii. Teraz widzę, że nie była to tylko czcza przechwałka. Rzeczywiście panuje tu duży ruch, zarówno na lądzie, jak i na wodzie. Trawlery dostarczają połów do przetwórni w zachodniej części miasta, a w porcie rybacy w wysokich kaloszach szykują kutry przed wypłynięciem na połów. Po ulicach jedna za drugą krążą ciężarówki wyładowane rybackimi sieciami i pochodzącymi z morza produktami. Miejscowi armatorzy spotykają się na rozległym betonowym nabrzeżu i, paląc papierosy oraz popijając kawę ze sporych kubków, wymieniają się najświeższymi wieściami. – Archipelag Vestmannaeyjar składa się z 15 wysp i 30 wystających nad poziom oceanu skał – tłumaczy mi pracownica punktu informacji turystycznej, który mieści się nieopodal portu. – Wszystkie bez wyjątku powstały w wyniku erupcji wulkanów. Tutaj dosłownie wszędzie chodzi się po zastygniętej lawie. – Skąd wzięła się nazwa Vestmannaeyjar? – pytam. – To bardzo ciekawa, a przy tym krwawa historia. Doskonała na nordycki kryminał – zaczyna swoją opowieść przewodniczka… Wulkan Eldfell i dramatyczna erupcja z 1973 roku Zabudowania kończą się nagle i przede mną wyrasta porośnięte trawą wzniesienie. Wspinam się na nie i niespodziewanie przed moimi oczyma rozciąga się księżycowy krajobraz. Pole zastygłej lawy. Na tabliczce odczytuję informację, że pół wieku temu znajdowało się w tym miejscu centrum sportowe. To świadectwo kolejnego trudnego wydarzenia w historii wyspy. Nocą 23 stycznia 1973 r., gdy mieszkańcy byli jeszcze pogrążeni we śnie, na powierzchni wyspy rozwarła się ziemia. Ze szczeliny liczącej 1600 m długości wytrysnęły fontanny wrzącej lawy… Dzięki wiatrom, które wiały w przeciwną stronę niż zwykle, lawa zatrzymała się 100 m od zabudowań… Z pola lawy wdrapuję się na Eldfell. To krótki spacer, choć wymaga nieco uważności – ścieżka jest momentami wąska i stroma, łatwo pośliznąć się na wulkanicznym żużlu, szczególnie po deszczu. Golf, maskonury i nocleg pod klifem Wyspa Heimaey, poza portem, polem lawy i wulkanami, słynie również z… najlepszego 18-dołkowego pola golfowego w Islandii. Schodzę z Eldfella i kieruję się na wschód… Kilku golfistów toczy pojedynek. W oddali wiatr marszczy i pieni granatową taflę Atlantyku. Zostawiam za plecami golfistów i rozbijam namiot. Dziś spędzę tu noc. Trudno o lepsze miejsce do spania niż to tutaj, u stóp stromych klifów. Ściany wzgórz odbijają echem odgłosy ptaków, które przelatują nad moją głową… Przede mną magiczny widok: tysiące czerwonodziobych maskonurów… W towarzystwie maskonurów obserwuję miasteczko położone między wierzchołkami zielonych wzgórz na zachodzie i dwoma wulkanami na wschodzie. W oddali sponad wód Atlantyku wystają kolejne wyspy archipelagu. W tym sielankowym obrazku tylko jedna rzecz nie daje mi spokoju – chropowata, czarnordzawa blizna na wschodzie – pamiątka po erupcji sprzed pół wieku… źródło: National Geographic Traveler
Fotografia Polaka z prestiżową nagrodą. „Działa na wyobraźnię. Wysiłek nie poszedł na marne”
Media obiegła świetna wiadomość – zdjęcie Pawła Zygmunta zostało nagrodzone w prestiżowym konkursie fotografii przyrodniczej. Żeby je wykonać, Polak wyruszył w jedno z najbardziej niedostępnych i surowych miejsc Islandii. A efekt jego pracy zapiera dech.
Spis treści: Polak wyróżniony przez National Geographic Paweł Zygmunt o wygranym konkursie fotograficznym Pochodzący z Polski, a mieszkający w Irlandii Paweł Zygmunt został wyróżniony w kategorii „Landscape” w tegorocznej edycji konkursu National Geographic Traveller (UK). Zwycięskie zdjęcie wykonał dronem nad jednym ze źródeł na polu geotermalnym. W pierwszej chwili trudno uwierzyć, że to nie jest grafika komputerowa – obraz przypomina bowiem spojrzenie baśniowego smoka. – Wydaje mi się, że odbiorcy tego zdjęcia byli zaskoczeni i zaintrygowani, ponieważ na pierwszy rzut oka ciężko ocenić, co to jest. Myślę, że to głównie zadecydowało, że to zdjęcie wygrało – opowiadał autor zdjęcia w programie „Fakty po Południu” na antenie TVN24. Polak wyróżniony przez National Geographic Zdjęcie, które Paweł Zygmunt zgłosił do konkursu, powstało podczas dziesięciodniowej wyprawy fotograficznej na Islandię w lipcu 2023 roku. Ujęcie Polak wykonał w Interiorze, czyli środkowej części wyspy, do której można dotrzeć wyłącznie podczas letnich miesięcy – o innych porach roku teren jest na tyle oblodzony, że poruszanie się po nim jest niemożliwe. Dotarcie do tego miejsca wymagało od Polaka nie lada wysiłku. Wszystko przez wzgląd na to, że obszar geotermalny Hveravellir jest pustynią wulkaniczną, gdzie z wnętrza ziemi biją źródła gorącej wody. Do sfotografowanego punktu dotarł dziką drogą, około 60 kilometrów w głąb terenu, a w czasie jego podróży przestrzeń wokół zdawała się parować i bulgotać. Mierzył się także z silnym wiatrem. – To zdjęcie jest wyjątkowe, bo łączy w sobie nie tylko walory estetyczne, ale też pewien element tajemnicy. Przedstawia krajobraz, który trudno od razu zidentyfikować – wygląda jak oko jakiegoś mitycznego stwora. Ten nieoczywisty charakter kadru sprawia, że obraz działa na wyobraźnię i właśnie dlatego uznałem, że ma szansę przyciągnąć uwagę jury. Dodatkowo, jego wykonanie było efektem determinacji – pokonanie dzikiej drogi, silny wiatr, trudne warunki… To wszystko nadało temu zdjęciu głębię nie tylko wizualną, ale i emocjonalną – tłumaczył fotograf w rozmowie z „National Geographic”. Paweł Zygmunt o wygranym konkursie fotograficznym Warto dodać, że pochodzący z Żor Paweł Zygmunt już od około 20 lat związany jest z Irlandią i to właśnie tam zaczęła się jego przygoda z fotografią. Jak nam wyznał, zawsze „fascynowała go surowa siła natury i jej niedostępność”, dlatego kocha „zieloną wyspę”. – Wciąż wracam do jej klifów, lasów i dzikich wybrzeży, ale z czasem pojawiła się potrzeba wypraw dalej – do miejsc jeszcze mniej dostępnych, jeszcze bardziej surowych. Islandia, Interior, pustynie wulkaniczne – to przestrzenie, które pokazują Ziemię w jej pierwotnej, niemal dziewiczej formie. Fotografia przyrodnicza pozwala mi nie tylko być w tych przestrzeniach, ale też próbować uchwycić ich ducha i przekazać go dalej. Myślę, że z czasem przerodziło się to w misję, by dokumentować świat, który powoli znika, a jednocześnie pokazywać jego piękno i wyjątkowość – zdradził. A co poczuł, gdy dowiedział się o werdykcie National Geographic? – To była ogromna radość i satysfakcja. Praca nad tą fotografią była wymagająca – zarówno logistycznie, jak i technicznie – więc świadomość, że została doceniona, daje poczucie, że wysiłek nie poszedł na marne. Cieszy mnie też to, że zdjęcie wywołało zaskoczenie i zaciekawienie u odbiorców. Lubię, gdy obraz nie podaje się na tacy, tylko zmusza do zatrzymania się, zastanowienia, czasem nawet konfuzji. Właśnie takie emocje budują trwałą relację z widzem – podsumował Paweł Zygmunt. Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi reakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Co mówi śpiewający wieloryb? Potomek wikingów zdradza sekret Húsavíku
Húsavík – europejska stolica wielorybów – przyciąga turystów marzących o spotkaniu z morskimi olbrzymami. Przekonaj się, co warto tu zobaczyć i jak wygląda rejs po Zatoce Wstrząsów.
Spis treści: Húsavík – miasto z historią i festynem Marudagar Co zobaczysz w Muzeum Wielorybów? Gdzie zjeść i przenocować w Húsavíku? Droga wznosi się i opada. Po jednej stronie rozlewa się zielona wyżyna, po drugiej – granatowa tafla Morza Grenlandzkiego. Łagodnymi łukami jedziemy na południe, w głąb szerokiej zatoki. – Nazywa się Skjalfandi, czyli „Zatoka Wstrząsów” – wyjaśnia kierowca Oskar, po czym nagle wykrzykuje: – Wieloryby! – Podążam wzrokiem za jego wyciągniętą ręką w stronę zatoki. Na gładkiej tafli dostrzegam kilka ciemnych plam. Poruszają się powoli, pozostawiając za sobą jasny tor. Od czasu do czasu wyłaniają się na powierzchnię, a potem znowu znikają w morskiej toni. Wytężam wzrok, ale nie udaje mi się ujrzeć zbyt wielu szczegółów. Dzieli nas kilka kilometrów. A jednak już sam fakt, że je dostrzegam, świadczy o tym, jak wielkie muszą być. Wstrzymuję z ekscytacji oddech. Może wkrótce uda mi się spotkać z nimi twarzą w twarz? Húsavík – miasto z historią i festynem Marudagar Chwilę później dojeżdżamy do Húsavíku. Jest spokojne letnie popołudnie, nie wieje islandzki wiatr, a powietrze zaskakuje ciepłem, którego zwykle tutaj się nie doświadcza. Skąpane w promieniach słońca miasteczko wygląda jak wyjęte z folderu reklamowego. U stóp wyrastającej nad portem góry Husavikurfjall (417 m) pięknie wyglądają drewniane domy o kolorowych ścianach i białych okiennicach, a w wodach zatoki niczym w zwierciadle odbija się biała fasada z czerwonym szachulcem kościoła z 1907 r. To wyjątkowy dzień, nie tylko z powodu pogody. Mieszkańcy obchodzą Marudagar, czyli „Dni Cukierków”, jedyny w swoim rodzaju lokalny festyn. Nie sposób tego nie zauważyć: całe miasto przyozdobione jest kolorowymi proporczykami, chorągiewkami i plakatami. Główna droga prowadzi do portu. Zatrzymujemy się przy nabrzeżu. To tutaj bije serce miasta. Na scenie grają popularne islandzkie zespoły, z wesołego miasteczka dobiega śmiech dzieci. Jest głośno, wesoło i tłoczno, zupełnie jakby zgromadziła się tutaj duża część z ponad 2 tys. mieszkańców. – Witaj w islandzkiej stolicy wielorybów! – mówi do mnie uśmiechnięty potomek wikingów. – Nie, nie tylko w islandzkiej, ale w europejskiej! – poprawia go towarzysz zabawy. Húsavík ma długą historię. Średniowieczna Księga o zasiedleniu (Landnámabók) przywołuje opowieść o szwedzkim wikingu Gardarze Svavarssonie, który opływając wyspę między 860 a 870 r., miał się zatrzymać w okolicy i spędzić tutaj zimę. Gardar wybudował kilka domów i pozostawił trzech załogantów. W 1998 r. rozpoczyna się nowy rozdział w historii miasta – ruszają wyprawy w poszukiwaniu wielorybów dla turystów. Dziś przyciągają one rocznie nawet 100 tys. gości z całego świata. Co zobaczysz w Muzeum Wielorybów? Podróż szlakiem wielkich morskich ssaków nie byłaby kompletna bez wizyty w jeszcze jednej atrakcji Húsavíku – słynnym Muzeum Wielorybów. Mieści się ono tuż obok portu, w odrestaurowanym budynku dawnej rzeźni. Moją uwagę zwraca kolorowa mapa na ścianie. Tym, co przykuwa mój wzrok, są stwory pływające w wodach wokół wyspy. To morskie istoty, w tym wieloryby, jak narwal opisany imieniem Nahual ze skręconym jak spirala kłem, który Islandczycy przez wieki sprzedawali jako róg jednorożca. – Wieloryby od zawsze były blisko nas – wyjaśnia pracownica muzeum. – Polowaliśmy na nie, jedliśmy je, opisywaliśmy w sagach. Przez stulecia wyrzucony przez morze osobnik mógł uratować osadę przed głodem. To potężne i piękne ssaki. Gdzie zjeść i przenocować w Húsavíku? Kuchnia islandzka na dwóch filarach stoi. Pierwszym jest baranina, drugim – owoce morza. Sprawdzone restauracje: Salka (Garðarsbraut 6) – obowiązkowe miejsce dla miłośników dań mięsnych; Naustið (Asgardsvegur 1) – zupa rybna i potrawy z owoców morza. Koniecznie skosztujcie dorsza. Dobre miejsca noclegowe to: Fosshotel Húsavík – doskonała lokalizacja i dobre śniadania; Post-Plaza Guesthouse – nowoczesne wyposażenie, blisko portu; Bjarnabúð – widok na port i tradycyjny domek. Alternatywą są noclegi w namiocie, domkach kempingowych lub podróż kamperem. Źródło: National Geographic Traveler
Islandia z kolejnym bezpośrednim połączeniem z Warszawy. To powrót znanej linii
Lato to najlepszy moment, żeby zobaczyć Islandię. Podróż z Polski do krainy gejzerów, wodospadów i zorzy polarnej jest coraz bardziej dostępna. Powracająca do Warszawy tania linia lotnicza oferuje bezpośredni lot do Reykjaviku.
Spis treści: Nowe połączenie do Islandii To najlepszy czas na taką podróż Islandia nie bez powodu jest uważana za jedno z najpiękniejszych miejsc na świecie. Już samo jej odizolowane położenie przyciąga turystów. Na miejscu czekają na nas wodospady, gorące źródła i oczywiście zorza polarna. Islandczycy są świadomi potencjału swojej ojczyzny, dlatego stale rozwijają infrastrukturę turystyczną. To dotyczy również połączeń lotniczych. Jest ich coraz więcej, również z i do Polski. Nowe połączenie do Islandii Lada dzień islandzki przewoźnik PLAY ponownie uruchomi bezpośrednie loty między Warszawą a Reykjavikiem. Linia lotnicza wraca na Lotnisko Chopina z sezonowym połączeniem, które będzie realizowane do końca września 2025 roku. PLAY Airlines to stosunkowo młoda, budżetowa linia lotnicza z siedzibą w Reykjaviku. W Polsce już zdążyła zdobyć popularność wśród podróżnych. Pierwszy raz samoloty PLAY lądowały w Warszawie w 2022 roku. Od 16 maja przewoźnik ponownie zbierze podróżnych z Lotniska Chopina na a główne lotnisko Islandii – Keflavík. Port lotniczy jest oddalony od islandzkiej stolicy o około 50 km. Jak podaje serwis Rynek Lotniczy, loty będą wykonywane trzy razy w tygodniu: we wtorki, czwartki i soboty. Ceny biletów w jedną stronę zaczynają się od około 71 euro. Pasażerowie mają do wyboru różne taryfy: od minimalistycznej, czyli wyłącznie bagażu podręcznego, po tzw. flex. Polskie Linie Lotnicze LOT również uruchomiły niedawno bezpośrednie loty z Warszawy do Reykjaviku. Oferują je cztery razy w tygodniu w sezonie letnim i trzy razy w zimowym. Wizz Air z kolei lata na trasie Gdańsk–Reykjavik. To najlepszy czas na taką podróż Sezon letni trwający od maja do września to najlepszy czas na podróż na Islandię. Przede wszystkim ze względu na tzw. białe noce. To długie dni, kiedy słońce zachodzi jedynie na chwilę. Dzięki temu turyści mogą maksymalnie wykorzystać dni na zwiedzanie. Temperatury są łagodniejsze niż zimą, dzięki czemu trekkingi, wycieczki po lodowcach i kąpiele w gorących źródłach pod gołym niebem są bardziej komfortowe. Warto jednak pamiętać o tym, że niezależnie od pory roku pogoda na Islandii bywa nieprzewidywalna. Lato to też czas, kiedy w Islandii odbywają się różne festiwale, od muzycznych po kulinarne. Uczestnicząc w nich, możemy lepiej poznać lokalną kulturę i zwyczaje – nie tylko przez pryzmat zjawiskowych krajobrazów. Źródło: Rynek Lotniczy Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
To będzie hit sezonu. LOT uruchomił długo wyczekiwaną trasę
Długo zapowiadana trasa LOT-u wreszcie wystartowała. Nowe połączenie już teraz przyciąga tłumy podróżnych i zapowiada się na hit najbliższych miesięcy.
W tym artykule: LOT wystartował z połączeniem do Reykjaviku Odkryj piękno Islandii Polskie Linie Lotnicze LOT uruchomiły kolejny kierunek w swojej siatce połączeń. 12 kwietnia narodowy przewoźnik zainaugurował długo wyczekiwany rejs z Warszawy do Reykjaviku. Nowa trasa już teraz cieszy się dużym zainteresowaniem i ma szansę stać się jednym z hitów sezonu letniego. LOT wystartował z połączeniem do Reykjaviku Islandia od lat przyciąga turystów swoją dziką naturą, malowniczymi krajobrazami i unikatową atmosferą. Nic więc dziwnego, że decyzja LOT-u o uruchomieniu bezpośredniego rejsu z Warszawy do Reykjaviku wywołała tak duże zainteresowanie. Pierwszy samolot na tej trasie wystartował w minioną sobotę, 12 kwietnia. W sezonie letnim połączenie realizowane będzie cztery razy w tygodniu – we wtorki, czwartki, soboty i niedziele. Z kolei w siatce zimowej loty odbywać się będą trzy razy w tygodniu – we wtorki, czwartki i niedziele. Rejs ze stolicy Polski do stolicy Islandii potrwa niespełna 4,5 godziny. Natomiast droga powrotna zajmie ok. 4 godzin. – Nasze nowe połączenie to coś więcej niż zwykłe loty „tam i z powrotem”. Widzimy duże zainteresowanie wśród pasażerów z Europy Środkowo-Wschodniej, którzy chętnie wybierają nasze rejsy, przesiadając się wygodnie w Warszawie w drodze do Reykjaviku. To dla nas jasny sygnał, iż oferta LOT-u, w tym nasz standard podróży i możliwości przesiadkowe, dobrze wpasowują się w oczekiwania pasażerów – zaznacza Robert Ludera, Dyrektor Biura Siatki Połączeń i Aliansów PLL LOT Przypomnijmy, że Reykjavik to trzeci nowy kierunek LOT-u w tym roku, po niedawno uruchomionych trasach z Warszawy do Lizbony i z Krakowa na paryskie lotnisko Orly. Odkryj piękno Islandii Więcej o Islandii i jej niezwykłych atrakcjach przeczytasz w najnowszym wydaniu magazynu „National Geographic Traveler”, który w całości poświęciliśmy właśnie temu kierunkowi. W majowym numerze odkrywamy najpiękniejsze zakątki wyspy. Od spektakularnej wyprawy „Na szlaku wielorybów”, gdzie spotkanie z tymi majestatycznymi ssakami staje się niezapomnianym przeżyciem, po eksplorację wnętrza czynnego wulkanu Þríhnúkagígur, czyli jedynego na świecie, któremu można zajrzeć aż do komory magmowej. Wędrówka przez malownicze Góry Tęczowe Landmannalaugar i Kerlingarfjöll pozwala zachwycić się intensywnymi barwami islandzkiej przyrody i surowym pięknem krajobrazu. Na deser – wyprawa na Wyspy Vestmannaeyjar, gna których można podziwiać maskonury, jeden z najbardziej charakterystycznych symboli Islandii. Wszystkie wydania magazynu „National Geographic Traveler” możesz kupić bez wychodzenia z domu, za pośrednictwem strony kultowy.pl. View Burdaffi on the source website Źródło: PLL LOT; National Geographic Polska Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Zorza polarna na Islandii – poradnik, gdzie i jak ją sfotografować
Zorza polarna, jeden z najbardziej niezwykłych fenomenów natury, przyciąga turystów na Islandię. Dowiedz się, jak przygotować się do jej obserwacji, jakie miejsca wybrać i jak uchwycić ten magiczny moment na zdjęciach.
Spis treści: Czym jest zorza polarna? Dlaczego zorza jest kapryśna i kiedy można ją zobaczyć na Islandii? Polowanie na zorzę – przygotowanie sprzętu i ustawienia fotograficzne Najlepsze miejsca do obserwacji zorzy na Islandii Jak pomóc szczęściu? Zorza, elfy i lokalne tradycje Islandia to nie tylko wyjątkowa kultura, widoki oraz tradycje, ale i zorza polarna. Fotografowanie zorzy to rodzaj polowania, w którym liczą się planowanie, odpowiedni sprzęt i odrobina islandzkiej magii – wtedy szanse na zobaczenie tego zjawiska znacznie wzrastają. Czym jest zorza polarna? Zorza polarna, znana również jako aurora borealis na półkuli północnej to niezwykłe zjawisko świetlne widoczne głównie w okolicach biegunów magnetycznych Ziemi. Jest efektem interakcji cząsteczek wiatru słonecznego z ziemską atmosferą. Szczególnie intensywnie występuje w sezonie zimowym, kiedy nocne niebo rozświetlają zielone, różowe, a czasem i purpurowe pasma światła. Choć Islandia jest jednym z najlepszych miejsc na świecie do obserwacji zorzy, nie zawsze jest ona widoczna – wymaga sprzyjających warunków pogodowych, przede wszystkim czystego nieba. Dlaczego zorza jest kapryśna i kiedy można ją zobaczyć na Islandii? Islandzka zima bywa mroźna i pełna niespodzianek pogodowych, które często utrudniają obserwację zorzy polarnej. Mimo sprzyjającego zjawisku wiatru słonecznego i aktywności magnetycznej nad biegunem północnym, wystarczy kilka ciężkich chmur, by całkowicie zasłonić zorzę. Sezon na zorzę polarną na Islandii trwa od końca sierpnia do początku kwietnia. Jej intensywność jest ściśle związana z aktywnością słoneczną, dlatego dobrze jest sprawdzać prognozy pogody i aplikacje monitorujące aktywność magnetyczną, takie jak islandzkie veður.is lub road.is, które wskazują nie tylko prognozy pogody, ale i aktualne warunki drogowe. Polowanie na zorzę – przygotowanie sprzętu i ustawienia fotograficzne Fotografowanie zorzy to wyjątkowe wyzwanie, wymagające przygotowania technicznego i cierpliwości. Zorza może pojawić się na niebie na zaledwie kilka sekund lub trwać nieprzerwanie przez dłuższy czas. Dlatego warto przygotować się wcześniej, aby szybko reagować na zmieniające się warunki. Podpowiadamy jak to zrobić. Podstawowe ustawienia aparatu obejmują: ISO: 1250 lub wyższe, aby uchwycić światło zorzy, czas migawki: 13–15 sekund dla wyraźnych, nieporuszonych obrazów, przysłona: jak najniższa (f/2.8 lub niżej), tryb ostrości: manualny, ustawiony na nieskończoność, aby uniknąć problemów z automatycznym łapaniem ostrości w ciemności. Dodatkowo niezbędne są statyw i zapasowe baterie, gdyż na mrozie szybko się rozładowują. Dobrze jest też przygotować aparat w ciepłym samochodzie, aby uniknąć problemów z ustawieniami w ciemności i na mrozie. Najlepsze miejsca do obserwacji zorzy na Islandii Islandia oferuje wiele idealnych miejsc na „polowanie na zorzę”, gdzie brak zanieczyszczenia światłem pozwala dostrzec pełnię jej piękna. Półwysep Reykjanes i obszar geotermalny Krýsuvik – to serce półwyspu Reykjanes, opisane jako dzikie i niegościnne, ale idealne do obserwacji zorzy z dala od świateł stolicy. Jezioro Kleifarvatn i góra Kirkjufell – jezioro oraz malowniczy stożek góry Kirkjufell to popularne miejsca, gdzie zorza malowniczo odbija się od powierzchni wody lub kontrastuje z charakterystycznymi wulkanicznymi formacjami. Kościół Strandarkirkja i latarnia Reykjanesviti – kościół i latarnia morska to klimatyczne miejsca na obserwację zorzy oraz na zdjęcia z ciekawą, islandzką architekturą w tle. Jak pomóc szczęściu? Zorza, elfy i lokalne tradycje Na Islandii popularne są wierzenia w elfy (huldufólk, czyli „niewidzialni ludzie”), którym składa się drobne ofiary, aby zyskać ich przychylność. Gdy niebo było pełne chmur, autor artykułu postanowił spróbować nietypowej metody – zostawił podarki w specjalnym miejscu, by przyciągnąć szczęście w postaci dobrej pogody. Na szczególną uwagę zasługuje tradycyjny islandzki alkohol Brennivín, zwany „czarną śmiercią”, którego kupno nie należy do najprostszych. Mocniejsze alkohole dostępne są jedynie w sieci państwowych sklepów Vínbúðin, gdzie trunek ten jest sprzedawany w wysokich cenach. Dla miejscowych ma jednak znaczenie symboliczne i pojawia się w wielu historiach o Islandii.
Złoty Krąg – magiczna podróż przez naturę i historię Islandii
Złoty Krąg Islandii to popularna trasa turystyczna wokół Reykjavíku, obejmująca Thingvellir, wodospad Gullfoss i gejzery w dolinie Haukadalur. To idealna pigułka islandzkiej przyrody i historii, dla tych, którzy chcą odkryć magię wyspy nawet podczas krótkiej wizyty.
Spis treśći: Park Narodowy Þingvellir – skarb Islandii Wodospad Gullfoss – cud natury Dolina Haukadalur i gejzery Islandii Dodatkowe atrakcje Złotego Kręgu Złoty Krąg Islandii to niezapomniana podróż przez wspaniałą przyrodę, geologię i historię wyspy. To właśnie tutaj można zobaczyć unikatowe połączenie naturalnych cudów i miejsc o ogromnym znaczeniu historycznym dla Islandczyków. Trasa ta pozostaje jednym z najpopularniejszych kierunków turystycznych na wyspie. Park Narodowy Þingvellir – skarb Islandii Park Narodowy Þingvellir (Thingvellir), oddalony o 45 minut drogi samochodem na północny wschód od Reykjavíku, to pierwsze miejsce na trasie Złotego Kręgu. Þingvellir jest jedynym obszarem na Islandii wpisanym na listę światowego dziedzictwa UNESCO, co tylko potwierdza jego znaczenie i wyjątkowość. Dotarcie na miejsce pozwala zobaczyć monumentalne brunatne skały i ciągnące się po horyzont szaro-zielone łąki, które otaczają ryft Grzbietu Śródatlantyckiego. Ta rozpadlina geologiczna — będąca punktem styczności płyt kontynentalnych Ameryki Północnej i Eurazji — tworzy malowniczy wąwóz Almannagjá, idealny na piesze wędrówki. Na wzgórzu czeka punkt widokowy, skąd rozpościera się spektakularny krajobraz z lawowymi jęzorami i wulkanicznymi stożkami. Krajobraz dopełnia niezwykły mech oraz rzadkie, jak na Islandię, drzewa – brzozy i przywiezione sosny. Þingvellir – historia i znaczenie dla Islandczyków Þingvellir to miejsce nie tylko o znaczeniu przyrodniczym, ale też historycznym i narodowym. W 930 roku Islandczycy utworzyli tutaj pierwszy parlament – Althing, który przetrwał aż do końca XVIII wieku. Spotkania i sądy odbywały się pod lokalną Skałą Prawa, a przez wieki na równinie Þingvellir kształtowała się tożsamość i demokracja islandzka. Co więcej, w 1944 roku to właśnie tutaj ogłoszono niepodległość Republiki Islandii. Jezioro Þingvallavatn i wodospad Öxarárfoss Kolejną atrakcją Parku Narodowego jest Þingvallavatn – największe naturalne jezioro Islandii, z którego woda uchodzi za najczystszą na świecie. W jeziorze znajdują się zalane wodą szczeliny ryftu, popularne wśród miłośników nurkowania, zwłaszcza w szczelinie Silfra, gdzie można pływać między kontynentami. Warto zwrócić uwagę także na Öxarárfoss — wodospad położony na północy parku, który przyciąga uwagę legendą. Podobno w sylwestrową noc jego wody zamieniają się w wino lub krew, co przepowiada dobrobyt lub wojnę. Wodospad Gullfoss – cud natury Następnym punktem Złotego Kręgu jest majestatyczny Gullfoss – jeden z najpiękniejszych wodospadów Islandii, nazwany tak od islandzkiego słowa „gull”, czyli „złoto”. To imponujące zjawisko przyrody składa się z dwóch kaskad: pierwsza ma 11 metrów, a druga, większa, 21 metrów. W ciągu sekundy spada tutaj aż 110 m³ wody, co tworzy potężny hałas i wspaniałą mgiełkę widoczną już z daleka. Tuż za Gullfossem rzeka Hvítá przepływa przez malowniczy wąwóz, będący idealnym miejscem do raftingu. Ze względu na silny nurt i piękno okolicy, przyciąga miłośników tej aktywności, jednak z przyczyn bezpieczeństwa jest dostępny tylko latem. Ekologiczne zaangażowanie W początku XX wieku Gullfoss niemal przekształcono w hydroelektrownię. Jednak mieszkańcy okolic oraz córka właściciela wodospadu, Sigríður Tómasdóttir, zaprotestowali, ratując to wyjątkowe miejsce przed zniszczeniem. Dolina Haukadalur i gejzery Islandii Ostatnim przystankiem w Złotym Kręgu jest dolina geotermalna Haukadalur, gdzie znajduje się najsłynniejszy gejzer – Geysir. Dziś wybucha tylko kilka razy do roku. Jednak w okolicy znajduje się Strokkur – najbardziej aktywny gejzer Islandii, który wyrzuca słup wody na wysokość ponad 35 metrów co kilka minut. Dzięki temu turyści mogą regularnie podziwiać efektowne erupcje. Inne geotermalne cuda Haukadalur Oprócz gejzerów, w Haukadalur można zobaczyć wiele innych zjawisk geotermalnych, jak baseny błotne i fumarole. Są tu także mniejsze gorące źródła, w tym Blesi o lazurowym odcieniu. Ziemia w tej dolinie „oddycha”, a zapach siarki i gorąca para tworzą niemal piekielną scenerię. Dodatkowe atrakcje Złotego Kręgu W Złotym Kręgu znajduje się również krater Kerið – imponujące wulkaniczne zagłębienie, którego ściany pokryte są czerwonym piaskiem. Na dnie leży jezioro, które latem porasta trawa, co tworzy malowniczy kontrast z otaczającym krajobrazem. Jezioro Laugarvatn, uważane za część Złotego Kręgu, znane jest z gorących źródeł i uzdrowiska Laugarvatn Fontana. To miejsce, w którym można zanurzyć się w wodach termalnych i odpocząć po całym dniu zwiedzania. Warto odwiedzić osadę Skálholt, czyli jedno z najstarszych miejsc na Islandii, gdzie żył pierwszy biskup wyspy i założono pierwszą szkołę. To historyczne miejsce przypomina o początkach islandzkiego chrześcijaństwa i kulturowych korzeniach.
Reykjavik – co warto zobaczyć w kolorowej stolicy Islandii?
Reykjavik, tętniąca życiem stolica Islandii, oferuje turystom wiele wyjątkowych miejsc do odkrycia – od nowoczesnej architektury, przez historyczne monumenty, po starożytne legendy. Sprawdź, co koniecznie trzeba zobaczyć podczas wizyty w tym malowniczym mieście!
Spis treści: Kościół Hallgrímskirkja – symbol Islandii Kolorowa ulica Laugavegur – serce życia towarzyskiego Harpa – nowoczesna opera i centrum konferencyjne Stary Port w Reykjaviku i rzeźba Solfar Leif Eriksson – wiking odkrywca Ameryki Reykjavik, stolica Islandii, zachwyca nie tylko swoją wielkością (zamieszkuje ją ponad 220 tys. osób, co stanowi około dwie trzecie populacji kraju), ale także unikatową architekturą i bogatą kulturą. Miasto przyciąga turystów pięknymi widokami, nowoczesnymi budynkami oraz kolorową zabudową. Co więc warto zobaczyć podczas spaceru po Reykjaviku? Kościół Hallgrímskirkja – symbol Islandii Hallgrímskirkja to jeden z najbardziej rozpoznawalnych symboli Reykjaviku. „Wygląda trochę jak rakieta, która zaraz ma wystartować do transgalaktycznego lotu. Jak przedziwny pocisk, który lada chwila przetnie przestworza"– tak opisywane jest to monumentalne dzieło architektury. Kościół ma 74,5 m wysokości, co czyni go drugim najwyższym budynkiem w całej Islandii. Został nazwany na cześć Hallgrímura Péturssona, pastora i poety z XVII wieku. Ciekawostką jest to, że inspiracją do budowy świątyni był wodospad Svartifoss, znany z charakterystycznych bazaltowych kolumn. Hallgrímskirkja jest więc mocno zakorzeniona w islandzkiej tradycji, co było zamysłem architekta Guðjóna Samúelssona. Sięgnął głęboko do miejscowej tradycji i mitologii, w efekcie – do dziś to jeden z najważniejszych narodowych symboli. Przed wejściem do kościoła znajduje się pomnik Leifa Erikssona, wikinga, który eksplorował Islandię oraz prawdopodobnie jako pierwszy Europejczyk dotarł do Ameryki Północnej. Hallgrímskirkja – historia i architektura Budowa Hallgrímskirkja rozpoczęła się w latach 30. XX wieku, a jej zakończenie nastąpiło po wielu latach, dopiero w 1986 roku. Kościół zaprojektował Guðjón Samúelsson, który inspirował się islandzką przyrodą i surowym krajobrazem wyspy, w tym wspomnianym już wodospadem Svartifoss, otoczonym bazaltowymi kolumnami. Jego charakterystyczna, strzelista wieża i bazaltowa forma przypominająca kolumny z lawy wulkanicznej, sprawia, że budynek wpisuje się w unikatowy styl architektury Islandii. Świątynia była pomyślana jako budynek narodowy, mający reprezentować islandzką tożsamość oraz religię. Kolorowa ulica Laugavegur – serce życia towarzyskiego Sercem Reykjaviku jest ulica Laugavegur, która razem z okolicznymi kwartałami stanowi centrum miasta. Ulica słynie z kolorowych domów, barów, sklepów i klubów, które tworzą unikatowy klimat. Spacer po Laugavegurze to idealny sposób na poznanie Reykjaviku. Można przejść całą ulicę w godzinę lub dwie, podziwiając drewniane budynki, galerie sztuki oraz liczne second-handy. Laugavegur to także miejsce tętniące życiem towarzyskim. Debiutowali tu Björk, Sigur Rós czy GusGus, artyści uwielbiani na całym świecie. To świadczy o ważnej roli Reykjaviku na mapie światowej muzyki awangardowej. Miasto znane jest z żywiołowej sceny muzycznej, która nadal przyciąga nowe talenty i miłośników kultury. Wspomniana ulica to nie tylko serce życia towarzyskiego Reykjaviku, ale także jedna z głównych ulic handlowych miasta. Znajdują się tu liczne sklepy z lokalnymi pamiątkami, biżuterią, odzieżą, a także second-handy, które przyciągają poszukiwaczy unikatowych okazji. W 2013 roku strona internetowa 10mosttoday.com umieściła Laugavegur w rankingu 10 najlepszych ulic handlowych świata, obok nowojorskiej Fifth Avenue czy londyńskiej Bond Street. Harpa – nowoczesna opera i centrum konferencyjne Zaledwie kilka minut spacerem od Laugavegur można znaleźć jeden z najbardziej imponujących nowoczesnych budynków Reykjaviku – Harpę. To zarówno opera, jak i centrum konferencyjne, otwarte w 2011 roku. Głównym elementem przyciągającym uwagę jest szklana elewacja, która wieczorami jest podświetlana, tworząc spektakularne świetlne obrazy. Wielokrotnie wyróżniana na międzynarodowych konkursach architektonicznych konstrukcja Harpy też nawiązuje do islandzkiego dziedzictwa. Geometryczne elementy kształtem przypominają skaliste krajobrazy wybrzeża. Harpa jest nie tylko centrum kulturalnym, ale także jednym z miejsc, które doskonale oddaje ducha nowoczesnej Islandii, łącząc tradycję z nowoczesnością. Awangardowa scena muzyczna Reykjaviku Reykjavik to kolebka niezwykle bogatej i awangardowej sceny muzycznej, która wypromowała artystów, takich jak Björk, Sigur Rós czy GusGus. W tym mieście swoje pierwsze kroki stawiały zespoły, które dziś są rozpoznawalne na całym świecie. Miasto jest pełne klubów muzycznych, w których regularnie odbywają się koncerty oraz festiwale, przyciągając miłośników muzyki alternatywnej i eksperymentalnej. Reykjavik nieustannie żyje muzyką, oferując zarówno lokalnym talentom, jak i zagranicznym artystom przestrzeń do kreatywnej ekspresji. Stary Port w Reykjaviku i rzeźba Solfar Dalszy spacer po Reykjaviku zaprowadzi nas do Starego Portu, miejsca o niepowtarzalnym, surowym uroku. Wiekowe, pordzewiałe kutry rybackie oraz proste bary w dawnych chatach rybackich przywołują wspomnienia dawnych lat, kiedy Reykjavik był przede wszystkim portem rybackim. Tutaj można wziąć udział w wycieczkach morskich, podczas których istnieje możliwość obserwowania wielorybów i maskonurów. Kilkaset metrów dalej na nabrzeżu znajduje się słynna rzeźba Solfar, znana również jako „Podróżnicy”. Rzeźba przypomina łódź zbudowaną z rybiego szkieletu i, według twórców, symbolizuje podróż ku Słońcu. Jednak wielu odwiedzających uważa, że to łódź wikingów, którzy jako pierwsi dotarli na Islandię w 874 roku. Reykjavik i jego związki z morzem Reykjavik, jako miasto portowe, od zawsze żyło w bliskim związku z morzem. Stary Port oraz rzeźba Solfar to miejsca, które przypominają o dawnych tradycjach rybackich miasta. Dziś można tu skorzystać z licznych wycieczek morskich, które dają możliwość obserwacji wielorybów czy ptaków morskich, w tym maskonurów, które są symbolem Islandii. Dzięki swoim związkom z morzem, Reykjavik stał się jednym z głównych ośrodków kultury rybackiej i handlowej na wyspie. Leif Eriksson – wiking odkrywca Ameryki Pomnik Leifa Erikssona, znajdujący się przed kościołem Hallgrímskirkja, to hołd dla jednego z najsłynniejszych wikingów, który, według historyków, jako pierwszy Europejczyk postawił stopę na wybrzeżu Ameryki Północnej. Leif Eriksson urodził się na Islandii około 970 roku, a jego ekspedycje morskie zaprowadziły go aż do Nowej Fundlandii, którą nazwał Winlandią. Pomnik został podarowany Islandii przez Stany Zjednoczone w 1930 roku z okazji 1000-lecia islandzkiego parlamentu, Althingu.
Thingvellir to najstarszy park narodowy w Islandii. Obnaża zjawisko, które trwa od milionów lat
Thigvellir jest jedną z największych atrakcji Islandii i jednym z najpopularniejszych wśród turystów miejsc na wyspie. Nic dziwnego. Nie brakuje tam naturalnych atrakcji, a nie można nie wspomnieć, że ten wyjątkowy obszar ma też szczególne znaczenie historyczne. Gdzie znajduje się Park Narodowy Thingvellir? Co warto zobaczyć, będąc na miejscu? na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Gdzie znajduje się Thingvellir? Historia Parku Narodowego Thingvellir Charakterystyka Parku Narodowego Thingvellir Przyroda Parku Narodowego Thingvellir Co warto zobaczyć w Parku Narodowym Thingvellir? Islandia to kraina niezliczonych cudów natury. Do miana największego bez wątpienia pretenduje Thingvellir – jeden z pięciu tamtejszych parków narodowych. Obszar położony na styku płyt kontynentalnych – eurazjatyckiej i północnoamerykańskiej – był świadkiem „narodzin” wyspy, ale nie tylko. Nie można bowiem nie wspomnieć, że na „polach parlamentu” narodziła się też państwowość islandzka. Gdzie znajduje się Thingvellir? Obszar Parku Narodowego Thingvellir rozciąga się w południowo-zachodniej Islandii, na północnym brzegu jeziora Thingvallavatn, w regionie Höfuðborgarsvæðið. Od Reykjaviku, stolicy kraju, jest oddalony o zaledwie kilkadziesiąt kilometrów. Do parku można łatwo dotrzeć ze stolicy kraju. Z Reykjaviku do Thingvellir prowadzi droga nr 36. Tą samą trasą można dotrzeć do parku od strony Selfoss. Historia Parku Narodowego Thingvellir Dla Islandczyków Park Narodowy Thingvellir ma szczególne znaczenie historyczne. Nazwa tego obszaru – „pola parlamentu” – nawiązuje do 930 roku. Wtedy powstał tam Althing – jedna z pierwszych na świecie instytucji parlamentarnych, która funkcjonuje do dziś. Znaczenie historyczne W X wieku Islandię zamieszkiwało ok. 30 plemion. Każda społeczność miała własnego przywódcę, ale surowe warunki panujące w dziewiczym kraju wymusiły reorganizację systemu władzy. Zadecydowano o zwoływaniu corocznego parlamentu, który miał decydować o sprawach kluczowych dla ludności zamieszkującej wyspę. Jedną z najważniejszych podjęto w 1000 roku, gdy lud zdecydował się przyjąć chrześcijaństwo. Parlament obradował tam do 1799 roku, gdy został zniesiony. Instytucję przywrócono dopiero w 1844 roku i przeniesiono do Reykjaviku, gdzie do dziś odbywają się obrady. Utworzenie parku narodowego W 1930 roku, w tysięczną rocznicę powołania parlamentu, zadecydowano o utworzeniu na tym obszarze parku narodowego, upamiętniającego to podniosłe wydarzenie. Na początku XX wieku do Islandczyków dotarła informacja na temat amerykańskich parków narodowych, chroniących miejsca o szczególnej wartości przyrodniczej i historycznej. W 1907 roku pojawił się pierwszy artykuł, którego autor wskazał na konieczność pielęgnowania obszaru, na którym narodziła się islandzka państwowość. Debata na temat objęcia tego obszaru ochroną rozpoczęła się już w 1913 roku. Siedemnaście lat później powstał pierwszy na wyspie park narodowy, który dziś jest jednym z najczęściej odwiedzanych miejsc turystycznych w kraju. Ze względu na swoją wartość historyczną, w 2004 roku Park Narodowy Thingvellir został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Charakterystyka Parku Narodowego Thingvellir Nie tylko walory historyczne, ale także przyrodnicze i krajobrazowe decydują o wyjątkowości tego miejsca. W Parku Narodowym Thingvellir wysuszone pola magmowe, które obficie porasta trawa i mech, spotykają się ze szczytami odbijającymi się w krystalicznie czystej wodzie. Nie brakuje tam głębokich wąwozów, których dno jest usiane olbrzymimi głazami. Całość tworzy niesamowity krajobraz – surowy i pierwotny, zupełnie odmienny od kontynentalnego. Geologia Thingvellir wzmożona aktywność wulkaniczna i sejsmiczna i wynikające z tych zjawisk niesamowite widoki są zasługą położenia parku, którego obszar obejmuje miejsce styku dwóch płyt tektonicznych: eurazjatyckiej i północnoamerykańskiej. W następstwie rozchodzenia się płyt kontynentalnych powstał Grzbiet Śródatlantycki – najdłuższy ze wszystkich grzbietów śródoceanicznych, ciągnących się od Islandii po Antarktydę. Większa część grzbietu skrywa się pod powierzchnią wody. Islandia jest jednym z niewielu miejsc, gdzie z poziomu lądu na własne oczy można zobaczyć odsłonięte płyty tektoniczne, a Thingvellir stanowi najlepsze miejsce do ich obserwacji. Przyroda Parku Narodowego Thingvellir Może się wydawać, że w tak surowym miejscu próżno szukać bogatej flory i fauny. Jest w tym sporo racji, jednak należy podkreślić, że ze względu na panujące warunki, odizolowanie od lądu i stosunkowo krótki czas, który upłynął od ostatniego zlodowacenia, przyroda jest dość uboga na całej Islandii. Flora Thingvellir W Parku Narodowym Thingvellir stwierdzono występowanie 172 gatunków roślin wyższych, co stanowi 40 proc. islandzkiej flory. W surowym krajobrazie tego miejsca wyróżniają się brzozy karłowate, wrzosy, wierzby i olsze. Fauna Thingvellir Jezioro Thingvallavatn jest domem dla ok. 82 gatunków ptaków, z czego ok. 52 to gatunki gniazdujące. Jednym z najbardziej charakterystycznych mieszkańców parku jest nur lodowiec. Żyją tam także różne gatunki kaczkowatych, siewki złote, kszyki, a na stokach gnieżdżą się bieliki. W wodach jeziora żyją trzy gatunki ryb słodkowodnych: pstrąg potokowy, ciernik i golec zwyczajny. Z ssaków zamieszkujących przybrzeżne tereny warto wymienić lisa arktycznego i norkę. Co warto zobaczyć w Parku Narodowym Thingvellir? W miejscu, w którym historia, kultura i przyroda splatają się w spójną całość, nie brakuje atrakcji. Park Narodowy Thingvellir to raj dla miłośników pieszych wycieczek. Liczne szlaki turystyczne prowadzą najbardziej malowniczymi zakątkami tego niezwykłego obszaru, wzdłuż największych atrakcji, które po prostu trzeba zobaczyć. Szczeliny tektoniczne Najbardziej wyjątkowymi okazami przyrody nieożywionej w Thingvellir są szczeliny tektoniczne. Do najbardziej znanych należy Almannagjá, czyli „wąwóz wszystkich ludzi”. To właśnie tam gromadził się islandzki parlament Althing. Pomiędzy pionowymi ścianami ryftu kontynentalnego wiedzie szlak turystyczny. Kolejną interesującą szczeliną tektoniczną jest Flosagiá. To miejsce jest znane przede wszystkim ze swojej wschodniej części, którą tworzy szczelina Peningagjá, czyli „szczelina monet”. Nazwa ta pochodzi od popularnego wśród turystów zwyczaju wrzucania monet do wody. Niemałą ciekawostką jest szczelina Silfra. To jedno z ulubionych miejsc nurków. Można tam zanurzyć się między pionowymi ścianami, pomiędzy którymi rozlewa się krystalicznie czysta woda, zapewniająca widoczność na ok. 100 m. Wodospad Öxarárfoss W północnej części parku można znaleźć wysoki na 22 metry wodospad Öxarárfoss na rzece Öxará, która zasila w wodę szczelinę Almannagjá. Należy wspomnieć, że powstał po zmianie biegu rzeki, jednak nie zmienia to faktu, że prezentuje się wyjątkowo malowniczo. Skała Lögberg Thingvellir to nie tylko cuda natury, ale także zabytki. Miejscem, w którym przyroda łączy się z historią, jest Lögberg, czyli „skała prawa”. To dawne miejsce obrad parlamentu, gdzie przemawiał przewodniczący. Dziś znajduje się tam platforma widokowa. Basen Drekkingarhylur Drekkingarhylur to malowniczy fragment rzeki Öxará, jednak to miejsce jest warte odwiedzenie nie tylko ze względu na swoje piękno, ale także ze względu na mroczną historię, którą skrywa. Od XVI do XVIII wieku odbywały się tam egzekucje kobiet, które uznano winnymi czarów, dzieciobójstwa, cudzołóstwa czy kazirodztwa. Śmierć następowała przez utopienie. Ostatni wyrok wykonano tam w 1749 roku. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Droga 35 to najprostszy i najpiękniejszy sposób na poznanie Islandii. Tym szlakiem podróżowali Wikingowie
Kolorowe góry, ziejące siarką fumarole, lodowce. Droga 35 to obowiązkowy szlak podczas zwiedzania Islandii. Jednocześnie to najprostszy sposób na poznanie islandzkiego interioru.
W tym artykule: Kąpiel w wodzie z gorącego strumienia Gejzery i fumarole Droga 35 Lodowce, jezioro i wodospad Kolorowe góry i kaniony Widok przeczy wszystkiemu, co znam. Przecieram zaparowaną szybę i oczy, może wciąż się nie dobudziłam, a może nie wysyłam na jednym z wielu piętrowych łóżek? Wczoraj mi to nie przeszkadzało. Ba! Byłam zachwycona i dziękowałam niebiosom – choć miejsce raczej wyglądało na piekło – że po przeprawie przez błota po kolana i huraganowym wietrze, podrywającym wysoko drobiny żwiru, znalazło się dla mnie miejsce pod dachem. Kąpiel w wodzie z gorącego strumienia Po pioruńsko zimnej nocy na trawie prokropkowanej żółtymi mleczami osiadła pierzynka szronu. Kiedy podnosi się słońce, wszystko zaczyna parować, tworząc dziwną mgiełkę. Wtedy otwierają się drzwi drugiej, nowszej chaty. Staje w nich kilka postaci w niepasujących do warunków kostiumach kąpielowych. Chichoczą, przepychają się i na trzy cztery ruszają do przodu. Skaczą boso po lodowatych grudkach jak po parzących węgielkach i chlup! – jedno za drugim zanurzają się w parującym baseniku. Został zbudowany na gorącym strumieniu tuż pod naszymi oknami. Wystarczy więc nie dać się pokonać pierwszemu podmuchowi chłodu, przejść kilka kroków drewnianym trapem i… – Tylko nie wchodź za blisko tej rury! – krzyczy za mną ranger dyżurujący w schronisku. Do basenu odgrodzonego od strumienia ciosanymi kamieniami prowadzą dwie rury. – Eee, obok tej drugiej lepiej też nie – precyzuje, widząc moje pierwsze niepewne spojrzenie. Tą z prawej płynie woda lodowata, z lewej – z rzeczki – prawie wrząca. Czerwony termometr na tabliczce ostrzegawczej przy mostku jest okraszony podpisem „80–100°C”. Celuję więc gdzieś pośrodku. Ciepło, cieplej, auć, gorąco! Idę w drugą stronę, a kiedy znajduję najlepszą dla siebie temperaturę, opieram się jak inni o brzeg i ani zamierzam ruszać. Z błogością na twarzach zgadujemy, kto w jakiej temperaturze przebywa. Woda w tym niewielkim kąpielisku ma od 19 do 39 stopni. Gejzery i fumarole Jeszcze lepsze wrażenia czekają dookoła. Zielono-rdzawe połacie trawy i skały przecina sieć drewnianych trapów. I choć widoki kuszą, lepiej z nich nie schodzić. Powietrze się gotuje, bucha parą, syczy, zatyka nozdrza siarką. Kiedy wyciągnęłam rękę w kierunku jednego z gejzerów, prawie ją poparzyłam. Położony we wnętrzu Islandii obszar geotermalny Hveravellir wiele osób uważa za najlepszy na całej wyspie. W okolicy jest dużo krzemionki, która namalowała go niezwykłymi kolorami. Głazy są żółte i szmaragdowe, a woda w źródłach bywa czerwona. Z białej skały łuskowatej jak smocza skóra pluje bąblami przeraźliwie błękitne oczko wodne. Bulgoce, jakby na dnie znajdował się syfon z gazem. Z kolejnego, szaro-niebieskiego, tryska fontanna błota. „Szu, szu, szu” – słychać coraz głośniej, jakby startował samolot. Öskurhólshver to jeden z najsłynniejszych tutejszych fumaroli. Siarkowy dym z białego stożka leci grubym strumieniem równolegle do ziemi. W kierunku pola lawy i kilku owiec, które jako jedyne żywe stworzenia dostojnie maszerują poza trapami, nic sobie z tego nie robiąc. W 1752 roku podróżnicy Eggert Òlafsson i Bjarni Pálsson, którzy jako pierwsi opisali źródła, zanotowali, że słyszeli go z odległości prawie pół kilometra! Na pewno jednak nie byli pierwszymi Islandczykami, którzy je poznali. Od czasów wikingów wiodła tędy trasa z północy na południe wyspy. Mężczyźni wędrowali nią na althingi, czyli zgromadzenia, na których decydowano o wszystkich ważnych sprawach. Jakim cudem pokonywali te niedostępne pola lawy między dwoma lodowcami, nie mam pojęcia. Może właśnie dzięki gorącym źródłom, które pozwalały odpocząć? Hveravellir do dziś jest swoistym centrum w drodze przez interior, cywilizacją z barem, kawiarnią oraz noclegami. Atrakcje turystyczne Islandii. Które miejsca warto zobaczyć? Przedstawiamy największe atrakcje turystyczne Islandii, których nie można pominąć odwiedzając ten piękny kraj. Na naszej liście między innymi spektakularne wulkany czy zapierające dech w ... Droga 35 Interior zajmuje dwie trzecie powierzchni Islandii i teoretycznie jest jej sercem. Ale co to za serce – bezludna, nieprzyjazna wyżyna wygląda jak scenografia filmu fantastycznego o początkach życia. Kolorowe góry, lodowce, baseny geotermalne, gejzery, fumarole, rzeki rozlewające się dziesiątkami odnóg. Za czasów pierwszych osadników było tu cieplej i bardziej zielono, wytyczyli więc sieć dróg. Zaczęły one podupadać w XIII w., kiedy klimat się ochłodził. Pięć wieków później jeździł nimi mało kto, a gdy zbudowano słynną Ring Road dookoła wyspy – jak na tutejsze warunki prawdziwą autostradę – skróty przez jej wnętrze przestały być przydatne. Tułaczkę po wybojach znoszą jedynie turyści ciekawi „Islandii poza szlakiem”, gotowi na niewygody i koszty. Na rozpoczęcie przygody z interiorem wybieram najłatwiejszą z możliwych tras: drogę F35 (od niedawna nazywaną po prostu 35, litera F odnosi się do jej górskiego charakteru; pochodzi od słowa fjall – „góra”). Czyli jedyną, na której są mosty i którą można przejechać zwykłym samochodem. Latem – co dość niezwykłe – kursują tędy nawet autobusy z Reykjaviku do Akureyri. Chcę ją po części przejechać stopem, a po części przejść. Z Blönduós, miasteczka nad zatoką ze stadami fok, ruszam za drogowskazem ze skomplikowanym układem dróg kończących się w pustce. Nie widziałam takiego znaku nigdy i nigdzie wcześniej. Główna nić, prowadząca między lodowcami Langjökull i Hofsjökull, jest jedną z najwyżej położonych dróg w kraju. Za gorącymi źródłami Hveravellir piechurzy mogą z niej odbić na zachód, na oryginalną dróżkę z czasów pierwszych wikingów. By po dwóch dniach marszu przez pola lawy i u podnóży lodowca dotrzeć nad jezioro Hvitárvatn. Lodowce, jezioro i wodospad Z kolejnych wzgórz widać doskonale, jak maleńki jest człowiek stający oko w oko z tymi przestrzeniami. Ciemnozielone doliny przecinają dziesiątki strumieni, a biało-szare chmurzyska zlewają się z biało-szarymi górami i lodowcem na horyzoncie – potęgując wrażenie wyobcowania. Ścieżki rozwidlają się jak krwioobieg, w coraz węższe i krótsze, kluczą w labiryncie niedużych ostrych kamieni. A przed wieczorem wyprowadzają na polanę z ładną dużą chatą nad rzeką. Kiedy następnego ranka dwóch Francuzów, z którymi tu dotarłam, odpala GPS-a i gna na przełaj przez pola lawy do drogi F35 złapać stopa, by zdążyć na wieczorny mecz Francji z Niemcami, zostaję w pustce sama. Do kolejnej chaty jest kilka godzin marszu po przyjemnie mięciutkim mchu. Mam tu jeden z najbardziej spektakularnych widoków na całej Islandii. Na zjeżdżający spomiędzy dwóch gór jęzor lodowca i spływające z niego Hvitárvatn – dosłownie „białe jezioro”. Z tej perspektywy rzeczywiście trudno odróżnić, gdzie kończy się lód, a gdzie zaczyna woda. Z drugiego końca zbiornika wypływa rzeka Hvitá. 40 km dalej woda spada już z wielkim hukiem kilkoma uskokami – tworząc słynny wodospad Gullfoss. Kolorowe góry i kaniony „Prawdopodobnie wtorek” – zapisuję w kajeciku. To dopiero kilka dni w pustce, a już straciłem poczucie czasu. Poczucie przestrzeni zachowuję tylko dzięki mapom i dobrym radom miejscowych. – Do F35 masz jakieś dwie godziny marszu, to popularny szlak, więc na pewno ktoś cię podrzuci – ogorzały brodaty ranger w wełnianym swetrze, który dyżuruje latem w chacie przy jeziorze, wygląda jakby się tu przeniósł prosto z czasów wikingów. – Ale nie jedź nią do końca, tylko wróć na północ, do Kerlingarfjöllu. Ten wulkaniczny masyw, zeksplorowany dopiero w latach 40. ubiegłego wieku, wielu porównuje do mitycznej krainy Shangri-La. Kolorowe góry przecinają wąskie głębokie kaniony, w które nie dociera słońce. Próbowano tu nawet stworzyć letni ośrodek narciarski, ale temperatura okazała się zbyt łaskawa. Został po nim duży kompleks noclegowy z pokojami, domkami i dormitorium na strychu nad restauracją. Gwar z jadalni zagłusza wiatr tworzący dziwną muzykę. Przez przeszklony w całości szczyt sali widać zielone zbocze, które wyżej pokrywają coraz większe płaty śniegu prowadzące gdzieś hen, ku niebu. Nogi same mnie niosą w górę, po zmrożonych śladach poprzedników, kiedy nagle czuję znajomy smrodek i ze śniegu zaczyna dymić. Jeśli do tej pory myślałam, że jestem na Księżycu, to dokąd trafiłam teraz? Góry i zbocza wyglądające spod śniegu są wściekłe żółte, pomarańczowe, różowe i rdzawe. W dodatku wystarczy na nie spojrzeć pod innym kątem, by zmieniły ubarwienie jak kameleon. Z szarych źródełek parują kłęby dymu, małe gejzery plują niebieskim błotkiem, w rzeczce gotuje się dziwny płyn o gęstości gliny. Kolory zboczy intensywnieją, czasem zapadam się w ciepłej mazi po kostki, spokojna woda nagle robi głośne „plum” – i strzela w górę. Do tego wszystko ciągle trzeszczy, bo obrywają się kawałki wiszących jęzorów zmrożonego śniegu. Trasa wokół masywu naprawdę daje w kość, ale nie żałuję. Kiedy kilka dni później docieram w słynne tęczowe góry Landmannalaugar, patrząc na tłumy w obozowisku i na szlakach, myślę, że naprawdę byłam w Shangri-La.
Kolejna potężna erupcja wulkanu na Islandii. Półwysep Reykjanes znów płonie
Na Islandii rozpoczęła się kolejna erupcja wulkanu. Niebo przybrało krwistoczerwoną barwę, a płomienie spowiły znaczną część półwyspu Reykjanes. Chociaż zjawisko wygląda spektakularnie na zdjęciach, może być śmiertelnie niebezpieczne.
W tym artykule: Erupcja wulkanu na półwyspie Reykjanes w 2023 r. Kolejna od 2021 roku erupcja Nowa erupcja w 2024 r. i komentarz eksperta Erupcje nie zagrażają lotom na Islandię Największe wulkany Islandii Nazwa masywu wulkanicznego Fagradalsfjall oznacza w języku islandzkim „górę w pięknej dolinie”. Po kolejnej erupcji wulkanu, który znajduje się na półwyspie Reykjanes, rzeczywiście możemy mówić o prawdziwym i hipnotyzującym pięknie. Na zdjęciach, na którym znajduje się góra, widać czerwone, pokryte dymem niebo i długie, płonące jęzory lawy. Anturaż tyleż fascynujący, co śmiertelnie niebezpieczny. Erupcja wulkanu na półwyspie Reykjanes w 2023 r. Pierwsza erupcja rozpoczęła się 18 grudnia 2023 r. Była długo wyczekiwana przez wulkanologów, którzy już w listopadzie ostrzegali o tym, że wybuch wkrótce nastąpi. Badania wskazywały na wzmożoną aktywność sejsmiczną masywu. Na wyspie wprowadzono wówczas stan wyjątkowy. Z kolei na półwyspie Reykjanes władze kilka dni przed erupcją ewakuowały niemal 4 tys. mieszkańców miasta Grindavik. To popularne miasteczko dla turystów, ponieważ znajduje się zaledwie 7 km od słynnego Blue Lagoon (Bláa Lónið). To uzdrowisko położone w obszarze geotermalnym. View oEmbed on the source website Wybuch nastąpił chwilę po godzinie 22:00 czasu lokalnego. Poprzedziło go trzęsienie ziemi, które nastąpiło ok. godzinę wcześniej. Islandzkie Biuro Meteorologiczne poinformowało również, że erupcja miała miejsce w pobliżu Hagafell, czyli ok. 3 km na północ od ewakuowanego Grindavík. Kolejna od 2021 roku erupcja Władze Islandii przekazywały, że szczelina po wybuchu ma prawie 4 kilometry długości. W oficjalnym oświadczeniu stwierdzono, że jest to już czwarta erupcja i największa na tym obszarze od 2021 roku. CNN przypominała, że wybuch z 2021 był pierwszą erupcją w regionie od ponad 6000 lat. Co ważne, wybuch nie stwarzał zagrożenia dla życia. Obszar został jednak zamknięty dla ruchu, a rząd ostrzegł, żeby nikt się tam nie zbliżał. Dokładne miejsce erupcji było nawet oznaczone w mapach Google. View oEmbed on the source website Władze zakładały, że strumienie lawy w kolejnych dniach nie dostaną się do obszarów zaludnionych. Sama erupcja nie była również niebezpieczna dla infrastruktury. Największym niebezpieczeństwem były jednak toksyczne gazy, które uwolnił wybuch. – Zdecydowanie odradza się odwiedzanie miejsca erupcji do czasu, gdy ratownicy i naukowcy skończą ocenę sytuacji – stwierdzili przedstawiciele Izby Turystycznej Islandii. Do kolejnej erupcji doszło w połowie stycznia 2024 r. Trwała dwa dni. część lawy dotarła do ewakuowanego miasta Grindavik. Nowa erupcja w 2024 r. i komentarz eksperta Najnowsza, już szósta od 2021 r. erupcja, rozpoczęła się 8 lutego. Tym razem lawa popłynęła rurami prowadzącymi gorącą wodę z elektrowni geotermalnej Svartsengi. Oznacza to, że w niektórych pobliskich regionach odcięto ogrzewanie. Większość budynków na Islandii do ogrzewania wykorzystuje wodę geotermalną. Specjalnie dla nas sytuację komentuje dr Sam Poppe, wulkanolog z Centrum Badań Kosmicznych PAN. Nowa erupcja lawy rozpoczęła się w czwartek, 8 lutego 2024 r. o godzinie 5:30 czasu lokalnego na północ od miasta Grindavík. Początkowo otworzyła się szczelina erupcyjna o długości 3 km. Znalazła się w niej lawa płynąca na północ od obszaru geotermalnego Svartsengi i Błękitnej Laguny, będącej obszarem turystycznym. Od listopada 2023 wulkanolodzy z islandzkiego Met Biuro odnotowywali zwiększoną liczbę trzęsień ziemi i deformacji gruntu, które wskazywały na wznoszenie się magmy poniżej południowo-zachodniej części półwyspu Reykjanes. Oszacowano, że magma ta ma nawet czterokrotnie większą objętość niż ta z trzech erupcji Fagradalsfjall w systemie wulkanicznym Fagradalsfjall na Reykjanes w latach 2021–2023. Pierwsza erupcja o małej objętości wystąpiła w grudniu 2023 r. i nie wywołała szkód. Druga miała miejsce w styczniu 2024 roku i doprowadziła do zniszczenia kilku domów w mieście Grindavík. Mieszkańcy zostali ewakuowani. Na terenie całego miasta i okolicy doszło do wtargnięcia magmy pod powierzchnię gruntu. To spowodowało jego pękanie, czyniąc obszar potencjalnie niezdatnym do zamieszkania przez lata, a nawet dziesięciolecia. Skały skorupy ziemskiej, z których zbudowana jest Islandia, są na półwyspie Reykjanes silnie popękane. Doszło do tego z powodu ciągłej aktywności tektonicznej i wulkanicznej, a trwające wzmożenie ruchów tektonicznych naraża skały na kolejne naprężenia. Najnowsze badania tego fenomenu, opublikowane w czasopiśmie naukowym „Science” w dniu ostatniej wielkiej erupcji na Islandii, opisują, w jaki sposób pękanie i stres tektoniczny wyjaśnia ultraszybki przepływ oszałamiających objętości magmy i co może się zdarzyć poniżej Reykjanes. Ale także dlaczego tylko niewielka część tej magmy wydostaje się na powierzchnię w postaci krótkich erupcji lawy. To nie koniec aktywności wulkanicznej na tym terenie. Tak długo, jak wulkanolodzy będą dostrzegali aktywność sejsmiczną i deformacje gruntu w pobliżu Svartsengi i Grindavík, można będzie oczekiwać kolejnych erupcji. Ostatni raz, kiedy ten obszar na Reykjanes był świadkiem aktywności wulkanicznej, to trwający około 300 lat okres pomiędzy 950 do 1240 rokiem. W ciągu ostatnich 4000 lat wystąpiły na tym terenie jeszcze dwa okresy wzmożonej aktywności wulkanicznej, trwające od 300 do 500 lat, oddzielone odstępami czasowymi wynoszącymi 800–1000 lat. Na podstawie tej historii wulkanolodzy zakładają, że Reykjanes będzie doświadczał okresów intruzji magmy i erupcji lawy przez kilka następnych wieków. Pomimo braku tam głównych wulkanów i tego, że erupcje lawy występują z pęknięć, bez generowania eksplozywnego i wytwarzania dużych chmur pyłowych, społeczeństwo islandzkie będzie musiało znaleźć sposoby radzenia sobie z tą niepewnością w przewidywalnej przyszłości. Erupcje nie zagrażają lotom na Islandię Islandzkie Biuro Meteorologiczne podało jednak, że w ciągu pierwszych dwóch godzin od wybuchu w 2023 r. z wulkanu uwalniały się setki metrów sześciennych lawy na sekundę. Intensywność erupcji i poziom aktywności sejsmicznej znacznie spadły już po kilku godzinach. „Wulkan miłości” to film o uczuciu gorącym jak lawa oraz flircie z życiem i śmiercią [RECENZJA] „Wulkan miłości” to niezwykle poruszająca historia pary naukowców, których połączyła miłość do nauki. Dokument opowiada o życiu Maurice’a i Katii Kraftt, francuskich wulkanologów... Najważniejszą informacją dla turystów jest to, że wybuch nie spowodował żadnych zakłóceń w połączeniach lotniczych zarówno do, jak i z Islandii. Władze uspokajają, że pomimo erupcji na Islandii jest bezpiecznie i można podróżować do tego kraju. CNN zwrócił uwagę, że ostatnią dużą erupcją, która wywołała chaos w kraju, była ta z 2010 roku. Wybuch wulkanu Eyjafjallajökull spowodował powstanie ogromnej chmury pyłu wulkanicznego. Wówczas odwołano ok. 100 tys. lotów, co dotknęło nawet 2 miliony pasażerów. Największe wulkany Islandii Islandia znajduje się w miejscu, w którym stykają się dwie płyty tektoniczne: euroazjatycka oraz północnoamerykańska. To dlatego bardzo często odnotowuje się w tym regionie bardzo dużą aktywność sejsmiczną. Co więcej, na wyspie znajdują się aż 32 aktywne wulkany. Oto najaktywniejsze z nich: Hekla – najwyższy czynny wulkan w południowo-zachodniej Islandii, położony 115 km na wschód od Reykjavíku. Katla – wulkan położony pod lodowcem Mýrdalsjökull, na południu wyspy. Eyjafjallajökull – wulkan, który spowodował chaos lotniczy w 2010 roku, Grímsvötn – położony pod lodowcem Vatnajökull. Jego erupcje powodują topnienie lodowca, a ciśnienie i ciepło wydobywające się podczas wybuchu unoszą czapę lodową, co prowadzi do potężnych powodzi. Bárðarbunga – znajduje się pod czapą lodową lodowca Vatnajökull. Wznosi się na wysokość 2009 m n.p.m., co czyni wulkan drugą pod względem wysokości górą w Islandii. Źródła: CNN, New Scientist. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Naukowcy chcą otworzyć „wrota do piekieł” na Islandii. Celem jest uzyskanie energii z wulkanu Víti
Po wielu latach prób naukowcy chcą rozpocząć odwierty wulkanu Víti na Islandii. Celem jest dotarcie do komory magmy, która znajduje się 2 km pod powierzchnią ziemi. Misja ma pomóc lepiej przewidywać wybuchy wulkanów i przetestować nowe źródło energii.
W tym artykule: Z czego znany jest wulkan Víti? Jak się wwiercić w wulkan Víti? Badanie magmy Wulkan jako źródło energii Islandia to w ostatnich latach jeden z najchętniej odwiedzanych przez Polaków kierunków podróży. To także strefa intensywnej aktywności wulkanicznej. Jest ona przedmiotem zainteresowania naukowców i inżynierów. Z czego znany jest wulkan Víti? Wulkan Víti to niezwykły cud natury znajdujący się na Islandii. Jego nazwa oznacza po islandzku „piekło”. Miano to nawiązuje do ogromnej erupcji z 1724 roku, kiedy krater się ukształtował. Wulkan znajduje się w większym systemie wulkanicznym znanym jako Krafla, który leży w północnej części Islandii. Krater Víti ma około 300 metrów średnicy i jest wypełniony turkusowymi wodami tworzącymi malownicze jezioro. Uderzający kolor wody w połączeniu z otaczającym ją surowym, nieziemskim krajobrazem sprawia, że Víti jest popularnym celem turystów. W przeciwieństwie do niektórych aktywnych wulkanów Víti jest obecnie uśpiony, dzięki czemu odwiedzający mogą bezpiecznie odkrywać jego niezwykłe piękno. W okolicy krateru znajduje się kilka szlaków turystycznych, z których roztaczają się zapierające dech w piersiach widoki. Wizyta w Víti daje możliwość poznania surowej siły natury, zagłębienia się w historię geologiczną Islandii i poznania z bliska unikatowych krajobrazów wulkanicznych tego kraju. To obowiązkowe miejsce dla każdego, kto interesuje się wulkanami, geologią lub po prostu zachwycającym pięknem cudów natury naszej planety. Jak się wwiercić w wulkan Víti? System wulkaniczny Krafla, którego częścią jest Víti, jest też ściśle monitorowany przez geologów i wulkanologów ze względu na potencjał przyszłych erupcji. Czujność pomaga naukowcom lepiej zrozumieć aktywność wulkaniczną i potencjalne zagrożenia, przyczyniając się do przygotowania Islandii na zdarzenia wulkaniczne. Zanim naukowcy rozpoczną odwierty wulkanu Víti, muszą zebrać potężne środki finansowe. Operacja ma kosztować 25 milionów dolarów. Konieczne jest również wykonanie badań geofizycznych komory magmy i opracowanie nowych technik wiercenia w tak ekstremalnych warunkach. Główną przeszkodą, jaką muszą pokonać inżynierowie, jest wysoka temperatura skał znajdujących się w pobliżu zbiornika magmy. Przekracza ona 1000 st. C. Potrzebny jest również specjalny sprzęt elektroniczny odporny na olbrzymie ciśnienie. Badanie magmy Obecnie wulkanolodzy mogą badać magmę tylko pośrednio, korzystając z danych z sejsmometrów, czujników GPS czy radarów. Wiercenie w wulkanie Víti pozwoli na bezpośrednie zbadanie magmy i pobranie próbek roztopionych skał. Naukowcy umieszczą też w komorze magmy odporne na jej działanie czujniki, co pozwoli na zbadanie, jak magma porusza się w podziemnej komorze. Jeśli odwiert się powiedzie, naukowcy będą mogli obserwować erupcję na żywo w przyszłości. Istnieje ryzyko, że może ją wywołać woda, która w czasie odwiertu tłoczona jest pod ciśnieniem, by zmniejszyć tarcie wiertła. Krafla, gdzie znajduje się wulkan Víti, jest jednak z dala od ludzkich siedzib, więc ewentualna erupcja nikomu nie zagrozi. Prof. dr Yan Lavallée z Uniwersytetu w Monachium uważa, że w przypadku erupcji wulkanu na Islandi, naukowcy będą mogli obserwować ją za pomocą czujników umieszczonych w komorze magmy, która znajduje się dwa kilometry pod powierzchnią ziemi. Dla wulkanologów będzie to odkrycie żyły złota. Islandia jest idealnym miejscem do przeprowadzenia podobnych badań, ponieważ leży na styku dwóch tektonicznych płyt: płyty północnoamerykańskiej, płyty euroazjatyckiej. Z racji nietypowej budowy Islandii, część naukowców uważa, że wyspa ta jest częścią pradawnego kontynentu. Erupcja wulkanu na Islandii jest zwykle wynikiem wypływu pióropuszy magmy z płaszcza ziemi, które płyną spomiędzy płyt tektonicznych i dochodzą do powierzchni ziemi. Wulkan jako źródło energii Obecnie pierwszy odwiert w systemie Krafla jest planowany na 2026 r. Ma on posłużyć do badań naukowych. Drugi ma powstać w 2028 r. W tym przypadku cel może być inny. Inżynierowie chcą przetestować możliwość czerpania energii geotermalnej z komory magmowej. Byłoby to źródło ekologiczne i praktycznie niewyczerpane. Pytanie tylko, czy można z niego korzystać bezpiecznie. Źródła: ScienceNordic, ScienceAlert.
Islandia w stanie podwyższonej gotowości: lada chwila może tam wybuchnąć wulkan
Islandia szykuje się na wybuch jednego ze swoich wulkanów. Ewakuowano miasto Grindavík położone w południowo-zachodniej części kraju. Jego mieszkańcy dostali zaledwie pięć minut na zabranie swoich rzeczy.
W tym artykule: Miasto na wulkanie Szybka ewakuacja Magma kilkaset metrów pod powierzchnią Kraj wulkanów O tym, co zagraża miastu Grindavík, informują już nawet Mapy Google’a. Gdy wejdzie się na nie i poszuka tej miejscowości – położonej na samym wybrzeżu południowego półwyspu Reykjanes – obok nazwy Grindavík pojawia się ostrzeżenie: „erupcja wulkanu”. Co prawda jeszcze do niej nie doszło, jednak tamtejsi eksperci podają, że wybuch może nastąpić dosłownie w każdej chwili. − Magma znajduje się już na bardzo małej głębokości, więc spodziewamy się erupcji najszybciej w ciągu kilku godzin, a przynajmniej w ciągu kilku dni – powiedział w sobotę Vidir Reynisson, szef islandzkiego Departamentu Ochrony Ludności i Zarządzania Kryzysowego w wywiadzie dla „Business Insidera”. Miasto na wulkanie O tym, że coś się dziele w pobliżu Grindavíku, głośno zrobiło się w piątek. Po południu ziemia w okolicy dwukrotnie się zatrzęsła. Wstrząsy były na tyle silne, że poczuli je nawet mieszkańcy Reykjaviku, oddalonego o 40 km na północ. W domach na całym południowym wybrzeżu półwyspu Reykjanes poruszyły się okna i zadźwięczały garnki i talerze. Jak podało później Islandzkie Biuro Meteorologiczne (IMO), jeden ze wstrząsów miał magnitudę 5,2. To był dopiero początek. Po pierwszych nastąpiły kolejne serie wstrząsów. Tylko w sobotę naliczono ich ponad 1000. Gdy ich liczba doszła do dwóch tysięcy, Islandia ogłosiła stan wyjątkowy. Stało się jasne, że wulkan Fagradalsfjall znajduje się na krawędzi wybuchu. To miejsce uznawane za jedną z atrakcji turystycznych Islandii. Szybka ewakuacja Najbliżej epicentrum wstrząsów – tylko 3 km na południe − znajduje się miasto Grindavík. Ma ono około czterech tysięcy mieszkańców. Jak podał wczoraj wieczorem „Guardian”, miasto zostało ewakuowane w niedzielę rano. Jednak kilkudziesięciu mieszkańców mogło na krótko – dosłownie na kilka minut – wrócić do swoich domów. Po to, by zabrać zwierzęta domowe i najpotrzebniejsze rzeczy. Już wcześniej zamknięto główną drogę prowadzącą do Grindavík. Wczoraj mieszkańcy byli przywożeni do swoich domów przez pracowników obrony cywilnej. W czasie operacji nad miasteczkiem krążył helikopter. Stanowił środek ostrożności, niezbędny, by jak najszybciej zabrać stamtąd wszystkich, gdyby właśnie doszło do wybuchu. O tym, jak bardzo niepewna jest sytuacja, świadczy film nakręcony w Grindavíku. Widać na nim spory uskok, który zniszczył przejście dla pieszych i przeciął jezdnię w miasteczku. Magma kilkaset metrów pod powierzchnią Przez Grindavík przebiega kilkunastokilometrowy podziemny tunel wypełniony magmą. W niedzielę znajdował się już 800 m pod powierzchnią, podczas gdy wcześniej w weekend – jeszcze 1,5 km. Nocą w niedzielę i nad ranem w poniedziałek zarejestrowano kolejny tysiąc wstrząsów. Do większości doszło na głębokości 3–5 km na północ i południe od Grindavíku. Później, koło południa, wulkan nieco się uspokoił i liczba wstrząsów spadła. Kiedy wybuchnie najaktywniejszy wulkan tarczowy na Ziemi? Znamy okoliczności Mauna Loa to najaktywniejszy wulkan tarczowy na Ziemi. Naukowcy ustalili, co może doprowadzić do kolejnej erupcji. Jednak to nic nie oznacza. − Aktywność sejsmiczna rozpoczęła się naprawdę szybko i na szczęście nieco zwolniła – powiedział w niedzielę Magnús Tumi Guðmundsson, profesor geofizyki, cytowany przez „Guardiana”. − Nie mówi nam to jednak nic o tym, co będzie dalej – dodał. Jego zdaniem, do erupcji może dojść w pobliżu miasta lub – co jest mniej prawdopodobne – na morzu. Kraj wulkanów Islandia ma aż 33 aktywne wulkany. Znajdujący się na półwyspie Reykjanes wulkan Fagradalsfjall przebudził się w 2021 roku. Wcześniej był uśpiony aż przez osiem dekad. Fagradalsfjall uaktywniał się w marcu 2021, sierpniu 2022 i lipcu 2023 r. Pod koniec października liczba wstrząsów, których był źródłem, zaczęła gwałtownie rosnąć. Dotychczas na półwyspie Reykjanes zanotowano ich aż 24 tysiące. Źródła: Business Insider, Guardian. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Atrakcje turystyczne Islandii. Które miejsca warto zobaczyć?
Przedstawiamy największe atrakcje turystyczne Islandii, których nie można pominąć odwiedzając ten piękny kraj. Na naszej liście między innymi spektakularne wulkany czy zapierające dech w piersi wodospady.
W tym artykule: Hákarl Wieloryby w Húsavík Kanion Stuðlagil Laguna lodowcowa Jökulsárlón Seljavallalaug Wodospad Seljalandsfoss Wspinaczka na Wyspie Heimaey Tunel lawowy Raufarhólshellir Wulkan Fagradalsfjall Błękitna Laguna Gdy krztuszę się po pierwszym kęsie, farmer Guðjón Hildibrandsson wyraźnie zadowolony gładzi swoją rudą brodę. A potem ze współczuciem podaje mi szklankę z przezroczystym płynem. Wypijam jednym haustem i oczy wychodzą mi z orbit. To nie była woda, tylko brennivín – lokalna wódka o smaku kminkowym. Nie mogę oddychać. Ale to i lepiej, bo nie czuję zapachu zgniłego rekina, którego kawałek przed chwilą utknął mi w gardle. Teraz już rozumiem, dlaczego Anthony Bourdain, amerykański kucharz celebryta, określił najsłynniejszą islandzką przekąskę mianem „najgorszego żarcia na Ziemi”. Hákarl – Może jeszcze… – pyta Guðjón, ale gwałtownie potrząsam głową. Już wiem, jak smakuje surowe mięso najbardziej długowiecznego stworzenia w północnym Atlantyku. Bo hákarl, czyli rekin grenlandzki, potrafi żyć ponad 400 lat, a dojrzałość płciową osiąga dopiero po ukończeniu 150. roku życia. Nigdy nie choruje, a jego jedyną „wadą” jest brak nerek – ich funkcję przejęły mięśnie. To dlatego mięso hákarla śmierdzi jak obsikane przez kota kapcie i jest mocno toksyczne – przestaje takie być, gdy przez sześć tygodni poleży na wilgotnym piasku. Po tym czasie wciąż śmierdzi, ale już można je zjeść. Islandczycy pogryzają więc małe kawałeczki podczas oglądania telewizji i na rodzinnych imprezach. Wolą to od chipsów i popcornu. Guðjón prowadzi na swojej farmie Bjarnarhöfn małe muzeum rekina. Przekonuje turystów, którzy dotarli tu, na daleki kraniec półwyspu Snaefelsnes, że mięso hákarla jest bajecznie zdrowe, pełne kwasów omega-3 i omega-6. Życzę mu powodzenia i jadę dalej, bo wybrał zawód – moim zdaniem – ekstremalnie niewdzięczny. A ja od jedzenia morskich stworzeń wolę ich podziwianie w naturze. Wieloryby w Húsavík JaJa Ding Dong to sprośna piosenka z filmu Eurowizja. Historia zespołu Fire Saga. Amerykański hit rozsławił małe islandzkie miasteczko na północy wyspy. A w Húsavíku powstała knajpka o nazwie JaJa Ding Dong. Dopijam trzecią kawę i spoglądam na zegarek. Dochodzi 10 rano, czas się zbierać. Za pół godziny mały kuter zabierze mnie na rejs po zatoce, w której o tej porze roku roi się od wielorybów. Firma Gentle Giants szczyci się 97-procentową skutecznością. Trzeba mieć prawdziwego pecha, żeby podczas trzygodzinnego rejsu nie zobaczyć najpopularniejszych tutaj płetwali karłowatych czy kaszalotów o charakterystycznej kwadratowej głowie. Dziś tafla wody przypomina lustro, w którym odbijają się ośnieżone szczyty otaczające Húsavík. Możemy sięgnąć wzrokiem nie tylko do idealnie okrągłej Wyspy Maskonurów, ale niemal aż pod koło polarne. Dla stojącego na mostku kapitańskim szypra wypatrzenie tryskających z morza fontann to bułka z masłem. W ciągu kilku minut zbliżamy się na kilkadziesiąt metrów do najbardziej obiecującego miejsca i czekamy, aż ssak wychyli się z głębin. Gdy to się dzieje, słychać tylko trzask migawek aparatów i okrzyki ekscytacji. Bo żaden telefon nie ma takiego obiektywu, który by zmieścił w kadrze całe jestestwo wieloryba wyłaniającego się tuż przy nas. – Blue whale! – wyrokuje szyper przez megafon, a w jego głosie słychać dumę. Nic dziwnego, płetwal błękitny, największe stworzenie na kuli ziemskiej, to rzadkość nawet tutaj. Będziemy go obserwować przez godzinę. W tym czasie wynurzy się pięć razy, by zaczerpnąć powietrza, a potem machnie nam na pożegnanie ogonową płetwą i popłynie, niczym łódź podwodna, gdzieś w stronę otwartego oceanu. Islandia nie jest tania, ale wiemy, jak nie przepłacać w podróży. Oto sposoby naczelnej Travelera Islandia jest piękna i droga – tak często mówi się o krainie lodu i ognia. To prawda, islandzkie ceny trudno porównywać z polskimi. Na szczęście wiemy, jak w podróży nie wydawać kroci.... Kanion Stuðlagil Samochód kołysze się, trąc podwoziem o wystające kamienie. Droga jest prosta, choć koszmarnie dziurawa. W wypożyczalni na lotnisku w Keflavíku ostrzegano mnie, żebym trzymał się z daleka od dróg oznakowanych na mapach literką F. Słusznie, bo oznacza ona często ledwo widoczną ścieżkę przez skalne rumowisko lub poprzecinany rwącymi lodowcowymi rzekami dukt. Ale droga numer 923 teoretycznie była dostępna dla wszystkich aut osobowych. Kłopot w tym, że po ostatnich deszczach w szutrówce porobiły się dziury i koleiny. Terenówki śmigają po niej z najwyższą dozwoloną prędkością – 80 km/godz., a ja, zaciskając zęby, kolebię się na drugim biegu, odliczając każdy z 19 km, który dzieli mnie od celu podróży. Gdy w końcu staję na małym parkingu, przeklinam wszystkich instagramerów świata, którzy zgodnie twierdzą, że dotarłem do najwspanialszego islandzkiego planu zdjęciowego. Kilka minut później przepraszam w myślach influenserów i sam sięgam po telefon. Kanion Stuðlagil, który mam kilkadziesiąt metrów poniżej metalowego pomostu wiszącego nad przepaścią, to cudo jak nie z tego świata. Proste bazaltowe kolumny opadają wprost do zielonego potoku. Najlepsze jest to, że do niedawna o kanionie nikt nie słyszał. Ba! Nikt go nie widział, bo rzeka Jökulsa á Brú była tak dzika, wartka i głęboka, że do jej koryta lepiej było się nie zbliżać. Wszystko zmieniło się w 2009 r., gdy w górnym jej biegu otwarto elektrownię Kárahnjúkavirkjun. Poziom wody drastycznie spadł, odsłaniając fantastycznie ukształtowany kanion. Laguna lodowcowa Jökulsárlón Drogę nr 1, która niczym wielka pętla oplata całą Islandię, w znacznej mierze wytyczyli amerykańscy wojskowi, którzy od II wojny światowej aż do 2006 r. stacjonowali w bazie na półwyspie Reykjanes. Wojskowi inżynierowie i saperzy nie mieli większych problemów, bo miejsca na wyspie nie brakuje, ale jeden fragment spędzał im sen z powiek – południowo-wschodni kraniec Islandii. To tutaj największy lodowiec Europy (i trzeci na świecie, po Antarktydzie i Grenlandii) – Vatnajökull , piętrzy się niemal tuż nad oceanem. Nie da się tego w żaden sposób ominąć, bo masa lodu ma 8 tys. km² i sięga aż do środka wyspy. A poprowadzenie drogi przez lodowiec, który jest w nieustannym ruchu, byłoby szaleństwem. Zaczynające się globalne ocieplenie rozwiązało ten problem i w najwęższym miejscu, gdzie lodowiec dosłownie wpływał do oceanu, odsłonił się fragment fiordu. Problem komunikacyjny udało się rozwiązać, przerzucając nad wąską cieśniną stalowy most, a fiord zamknięty ścianą lodowca stał się jedyną w swoim rodzaju atrakcją turystyczną. Unieruchomione w jeziorze góry lodowe czekają tu na swój los, powoli topniejąc. Czasem odwracają się z hukiem. Można tu pomedytować, jak buddyjski mnich z Tajlandii, którego spotykam na brzegu siedzącego w pozycji kwiatu lotosu. Albo popłynąć w krótki rejs amfibią, by z bliska spojrzeć na lodowe bryły i uwijające się wokół nich foki. Gdy przychodzi zima i lodowiec przestaje się cielić (tak, to fachowe określenie!), laguna zamar­za. I staje się atrakcyjna dla filmowców. To tu kręcono Larę Croft i Bonda z Pierce’em Brosnanem. W obu przypadkach Jökulsárlón zagrał… zamarzniętą taflę jeziora Bajkał. Seljavallalaug O tym miejscu na szczęście mało kto wie. Samochody pędzą drogą nr 1 na kilkunastokilometrowym odcinku dzielącym wodospad Skogafoss od Seljalandsfoss, nie zauważając bocznej uliczki Raufarfellsvegur prowadzącej wprost do pięknej doliny wcinającej się w potężne cielsko wulkanu Eyjafjallajökull. Tak, tego samego, który narobił tyle kłopotów całej północnej półkuli wiosną 2010 r. Asfalt się kończy i zaczynają wyboje, ale warto zacisnąć zęby i jeszcze 2 km pocierpieć, aż do kamienistego parkingu, z którego 20-minutowy spacer dzieli nas od najpiękniej usytuowanego basenu na Islandii. Gorąca woda spływa tu po zboczu wulkanu do niecki z trzech stron ograniczonej cementową krawędzią. Od czwartej jest tu naturalna skała. Wybudowany w latach 20. XX w. obiekt miał służyć islandzkiej młodzieży. Zasypany popiołem w 2010 r. został w końcu odkopany, ale raczej wszystko jest puszczone na dziko. Warunki są bardziej niż spartańskie, a woda nie budzi zaufania kolorem (pełno w niej glonów). Jednak kąpiel tu ma w sobie coś z mistycznego rytuału. A ogromna górska dolina, często spowita mgłami, stanowi bajkową scenerię. Jeśli jakieś miejsce jest dla mnie kwintesencją Islandii, to właśnie Seljavallalaug. Wodospad Seljalandsfoss Grzmiący Dettifoss na północnym wschodzie razi ogromem, Gullfoss zachwyca niebanalnym kształtem, Skogafoss – idealnymi proporcjami, ale jeśli chcemy poczuć wodospad wszystkimi zmysłami, musimy obejść Seljalandsfoss. Tak – właśnie „obejść”. Bo to wodospad, który się obchodzi. I dobrze jest tak zaplanować dzień, by dotrzeć tu o zachodzie słońca. Dlatego ostatnie kilometry drogi pokonuję, zerkając niespokojnie to na zegarek, to na opadające coraz niżej słońce. Na jakiś czas pogrążam się w rozpaczy, bo słońce chowa się za nisko wiszącymi nad horyzontem chmurami, ale na szczęście pomiędzy chmurami a horyzontem jest jeszcze mały kawałek czystego nieba, więc będę jeszcze miał kilkunastominutowe okienko. Z parkingu przy wodospadzie szeroka alejka wiedzie w stronę podstawy 60-metrowego klifu. Kiedyś był tu brzeg morza, a gdy ocean po epoce lodowcowej się cofnął, pozostawił spektakularne skalne ściany, z których spadają lodowcowe strumienie. Duże wodospady, a Seljalandsfoss się do nich zalicza, słychać już z daleka. Woda grzmi, roztrzaskując się o skalną nieckę. Szlak odbija w prawo i wchodzi w skałę. Z miejsca, które pozwoli mi spojrzeć w czerwone zachodzące słońce przez wodną kurtynę, mogę podziwiać kolory, które nabierają intensywności. Zieleń mchów i trawy jest głębsza, a czerń nieustannie pokrywanych mokrą mgiełką skał połyskuje jak obsydian. Trzeba tylko uważać, bo chwila nieuwagi na śliskiej ścieżce może się skończyć nieoczekiwanym prysznicem. Wspinaczka na Wyspie Heimaey W starym angielskim przewodniku czytam, że mieszkańcy wyspy Heimaey w archipelagu Vestmannaeyar od najmłodszych lat wprawiają się we wspinaczce po klifach i ta tradycja jest przekazywana od pokoleń, z ojca na syna. Wysiadam z promu i spacerkiem idę pięć minut do najbliższego, wznoszącego się nad miastem klifu. I tam ich spotykam. Mężczyzna w średnim wieku huśta na długiej, przyczepionej do skały linie pięcioletnią córkę, a przypatruje się temu jej młodszy brat. Dziewczynka radzi sobie świetnie, w odpowiednim momencie kręcąc piruety tak, by odepchnąć się od klifu nogami, a nie walnąć w skałę głową czy plecami. Z każdym odepchnięciem wahadło wychyla się bardziej, aż dziecku udaje się dosięgnąć wyciągniętą ręką skalnej półki, na której siedzi mocno zaniepokojona mewa. Dumny ojciec unosi w górę kciuk i odwraca się do mnie. 30 lat temu przyprowadzał go tu jego ojciec. A wcześniej ojciec ojca itd… Bo umiejętność wspinania się po klifach to na skalistej wyspie czasem sprawa życia i śmierci. Wokół najbardziej samotnego domu na świecie krąży wiele teorii. Kto w nim mieszka? Ekscentryczny miliarder, Bjork, a może pustelnik? Internauci prześcigają się w tworzeniu kolejnych teorii o mieszkańcach jedynego domu na wyspie Ellidaey. Tunel lawowy Raufarhólshellir Hallgrimur Kristinsson jest na Islandii kimś w rodzaju Marka Niedźwieckiego – legendarnym prezenterem radiowym. A raczej był, bo fascynuje go coś zupełnie innego. Wynajął porzucony przez filmowców (kręcono tu film Noe z Anthonym Hopkinsem i Russelem Crowe’em) tunel lawowy i po paru latach żmudnych prac konserwatorskich udostępnił go turystom. I teraz siedzi przy kasie, sprzedaje bilety, a w wolnych chwilach rozdaje autografy kochającym go rodakom. Umówiliśmy się w jego Raufarhólshellirze i wraz z kilkoma innymi osobami zakładamy kaski z czołówkami i wędrujemy do wnętrza ziemi. Halli – jak wszyscy na niego tu mówią – zatrudnił jako przewodników młodych ludzi z całego świata. Wielu z nich ma wykształcenie geologiczne lub pracowało wcześniej jako wulkanolodzy – to na Islandii rozchwytywani specjaliści. No i mają o czym opowiadać. Liczący kilometr tunel wyżłobiła przed 5 tys. lat rzeka lawy o temperaturze 1200°C. Jego ściany pokryte są jakby emalią, a sufit – pierwsze 200 m – mieni się różnymi odcieniami czerwieni od zawartego we wrzącej lawie żelaza, które w kontakcie z tlenem zardzewiało. Można też dostrzec jedynych mieszkańców podziemnego królestwa – nie są to ani nietoperze, ani pająki. Ale obiecałem Halliemu, że nie zdradzę największego sekretu tunelu, który jest i piękny, i tajemniczy. Wulkan Fagradalsfjall Ogień zobaczyłem dopiero za trzecim podejściem. I to po dwóch godzinach wspinaczki, ale powiedzmy sobie szczerze – spojrzenie w głąb wypełnionego wrzącą lawą krateru wulkanu warte było takiego wysiłku. Nowo powstały wulkan roboczo nazwany tak jak dolina, z której się wyłonił – Fagradalsfjall, był największą sensacją 2021 r. Wybuchł w nocy 19 marca i zamilkł po wakacjach, jednak co jakiś czas jeszcze się ożywiał. W okresach, gdy wulkan akurat milczał, wydawałoby się, że turystów nic tu nie przyciągnie, ale te 4 km kw. świeżej lawy, które wypłynęły z wnętrza ziemi, w malowniczy sposób zmieniły krajobraz i stały się samodzielną atrakcją turystyczną. Przy drodze do Grindavík – najbliższego miasteczka na półwyspie Reykjanes, wyrosły prywatne parkingi, budki z hot dogami, fish & chips i toalety. Wypełniona teraz zastygłą lawową skorupą niecka Fagradalsfjall i wystające wokół kratery przypominają trochę powierzchnię Księżyca. Błękitna Laguna Ścieżka z parkingu prowadzi tak sprytnie, żebyśmy do ostatniej chwili zastanawiali się, gdzie u licha jest to najsłynniejsze kąpielisko na północnej półkuli. I trzeba przyznać, że efekt jest olśniewający. Mlecznobiałe dno pokryte glinką o leczniczych właściwościach, jak w Morzu Martwym, a do tego ciepła woda o odcieniu turkusowym. Nic dziwnego, że Błękitna Laguna to absolutny hit i zdarzają się turyści, którzy wpadają na wyspę tylko na jeden dzień, po to by spędzić tu leniwy wieczór, popijając drinki i czerpiąc estetyczną przyjemność z kontrastu posępnej czerni lawowych osypisk i akwamaryny jak z plaż Zanzibaru. Dla mnie to idealne pożegnanie z intensywnym tygodniem na Islandii. Po przejechaniu 3 tys. km wokół wyspy mogę się odprężyć, bo jedynie 20 min jazdy dzieli mnie od międzynarodowego lotniska w Keflavíku, z którego samolot do Warszawy odleci parę minut po północy. Dochodzi dopiero ósma wieczorem, więc przede mną długa kąpiel i kolacja w tutejszej restauracji. I co z tego, że siąpi deszczyk, a nad wodą unosi się tuman mgły. Tym przyjemniej jest rozciągnąć się w wodzie o temperaturze 37°C. Islandia to kraina kontrastów. Ważne, by być po właściwej stronie deszczu.
Jak powstają nowe wyspy? Fascynujący proces natury
Położona na południe od Islandii wyspa wyłoniła się w wyniku trwającej 4 lata erupcji. Ostatecznie uzyskała powierzchnię równą 12 stadionom piłkarskim. Wyspa Surtsey jest rezerwatem przyrody, w którym zadomowiło się kilka gatunków roślin i zwierząt.
W tym artykule: Jak powstała nowa wyspa? Dlaczego Surtsey nie można zwiedzać? Najmłodsze wyspy na Ziemi Pod naszymi stopami drzemie gigantyczna energia w postaci przesuwających się skał ogrzewanych przez wnętrze planety. O istnieniu takiej siły przypominają doniesienia z różnych stron świata o kolejnych trzęsieniach ziemi i wybuchach wulkanów, które zazwyczaj w niezauważalny sposób zmieniają fizyczną mapę świata. Erupcja wulkanu Cumbre Vieja, która od września 2021 roku pustoszyła kanaryjską wyspę La Palma, jest częścią długiego, wciąż trawającego procesu formowania się archipelagu Wysp Kanaryjskich. Jako pierwsza z wysp 20 milionów lat temu wyłoniła się Fuerteventura. Kolejne pojawią się w okolicy najpewniej za kilka milionów lat. Jak powstała nowa wyspa? Było jeszcze kompletnie ciemno, gdy kucharz rybackiego kutra Ísleifur II poczuł smród siarki. Potem statkiem zakołysały fale. Gdy odrobinę się przejaśniło, załoga dostrzegła w pobliżu kolumnę dymu podnoszącą się znad wody. Wkrótce do dymu dołączył wyrzucany w górę popiół, żużel i iskry – dla rybaków stało się jasne, że są świadkami erupcji podwodnego wulkanu. Tak o świcie 14 listopada 1963 roku na południe od Islandii zaczęła formować się zupełnie nowa wyspa, której nadano nazwę Surtsey od imienia nordyckiego boga ognia Surtra. Naukowcy twierdzą, że wilkowór tasmański wyginął znacznie później, niż dotychczas podejrzewano Ostatni wilkowór tasmański miał wyginąć w 1936 roku. Najnowsze badania wykazały jednak, że ostatni przedstawiciele tego gatunku mogli żyć jeszcze w latach 90. XX wieku. Erupcja trwała 3,5 roku i zakończyła się 5 czerwca 1967 r. Maksymalne rozmiary, jakie osiągnęła wyspa Surtsey, wynosiły 2,7 km kw. i 174 m wysokości n.p.m. Jednak wskutek erozji Surtsey z każdym rokiem robi się coraz mniejsza (połowa już zniknęła) i prawdopodobnie za 100 lat na jej miejscu znów będzie tylko ocean. Dlaczego Surtsey nie można zwiedzać? Surtsey mogła stać się jedną z największych atrakcji turystycznych Islandii. Wyspy nie wolno jednak odwiedzać. Wstęp na Surtsey mają jedynie naukowcy. Pojawienie się nowej wyspy dało badaczom unikatową możliwość obserwowania powstającego od zera mikroświata podobnego do samej Islandii. A także śledzenia, jak krok po kroku kolonizują go rośliny i zwierzęta. Jeszcze w czasie erupcji wyspę odwiedzały ptaki i owady, a wiatr i woda przynosiły na nią drobnoustroje i nasiona. Dziś niemal całą jej powierzchnię pokrywają mchy i porosty. W 1998 r. dołączyły do nich pierwsze krzaki (wierzby). Ptaki mają na wyspie swoje gniazda lub zatrzymują się tu w drodze z Islandii na południe Europy. Garstka naukowców odwiedzających Surtsey dba o to, by żadne nowe gatunki nie pojawiły się na niej za sprawą człowieka. Jeśli tak się zdarzy, nieproszony gość jest natychmiast usuwany. Tak stało się z ziemniakami posadzonymi dla żartu przez nastolatków z pobliskich wysp. A także z pomidorem, który wyrósł na odchodach któregoś z badaczy ,niefrasobliwie pozostawionych wśród zastygłej lawy. Turyści mogą popatrzeć na Surtsey jedynie z oddali, wykupując rejs statkiem lub przelot małym samolotem. Od 1965 roku wyspa jest rezerwatem przyrody, a w 2008 roku wpisano ją na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Najmłodsze wyspy na Ziemi Islandzka wyspa Surtsey ma już 60 lat. Oto 4 młodsze wyspy, które wyłoniły się w ostatniej dekadzie. Nishinoshima (Japonia). Wynurzyła się spod powierzchni oceanu w listopadzie 2013 roku jako goła skała, powstała z ochładzającej się lawy. Ma 3 km kw. powierzchni. Wyspa Shelly (USA). Ten piaszczysty skrawek ziemi to dobry przykład wyspy tymczasowej. Shelly zaczęła tworzyć się u wybrzeży Karoliny Północnej jako skrawek ławicy Outer Banks w 2017 r. i już rok później została ponownie pochłonięta przez wody Atlantyku. Metis Shoal (Tonga). Pacyficzna wyspa powstała w 2019 r. w miejscu zatopionego wcześniej lądu. Inna ziemia jest wystającą z oceanu skałą o wymiarach 100 x 400 m. Fukutoku–Okanaba (Japonia). Wyspa jest właściwie wystającym ponad powierzchnię wody czubkiem wulkanu o tej samej nazwie. Wyłoniła się w wyniku erupcji 13 sierpnia 2021 r. Qeqeraq Avannarleq (Grenlandia/Dania). Najmłodsza wyspa na Ziemi leży za kołem podbiegunowym i jest najprawdopodobniej najbliższym biegunowi północnemu lądem. Składa się głównie z błota i moreny nagromadzonych w wyniku gwałtownej burzy. Nasz ekspert Adam Węgłowski Adam Węgłowski – dziennikarz i pisarz. Były redaktor naczelny magazynu „Focus Historia”, autor artykułów m.in. do „Przekroju”, „Ciekawostek historycznych”. Wydał serię kryminałów retro o detektywie Kamilu Kordzie, a także książki popularyzujące historię, w tym „Bardzo polską historię wszystkiego” oraz „Wieki bezwstydu”. Napisał też powieść „Czas mocy” oraz audioserial grozy „Pastor” – rozgrywający się na przełomie wieków XVII i XVIII w Prusach. W swoich rodzinnych stronach, na Mazurach, autor umiejscowił także powieści „Pruski lód ” oraz „Upierz”.
Tanie loty na Islandię – popularna linia lotnicza wchodzi do Polski. To już ostatnie dni promocji
Podróż na Islandię bez wydawania fortuny? Tak, to możliwe. Już w przyszłym roku polscy turyści polecą z Warszawy do Reykiaviku za niewielkie pieniądze. Szczegóły do sprawdzenia poniżej.
W tym artykule: Tanie loty z Warszawy do Reykjaviku – Fly Play otwiera się na Polskę Polacy na Islandii Islandia to marzenie niejednego podróżnika. Ten niewielki skandynawski kraj na północy Europy potrafi zachwycić na każdym kroku. Zapierającej dechy w piersiach zorze polarne, wulkany, gejzery czy lodowce. Lista czekających w tym miejscu atrakcji jest naprawdę długa. Na dodatek rokrocznie Islandczycy znajdują się w zestawieniu World Happines Report, badającym poziom szczęśliwości mieszkańców danego państwa. Kraina ognia i elfów jest popularnym kierunkiem wśród zagranicznych turystów również ze względu na bezpieczeństwo. Według rankingu GIP (Globalny Indeks Pokoju) z 2022 roku, Islandia zajęła pierwsze miejsce sposród najbezpieczniejszych krajów świata, wyprzedzając między innymi Nową Zelandię, Danię, Norwegię, Szwajcarię i Kanadę Na przestrzeni lat utarła się jednak opinia, że podróż na Islandię wiąże się z niemałymi kosztami. Co prawda cała Skandynawia nie należy do najtańszych części globu. Mimo to istnieje kilka sposobów, by nasz budżet znacznie nie ucierpiał po powrocie do kraju. Więcej o tym, jak tanio podróżować po Islandii piszemy tutaj. Najpiękniejsze miejsca na Islandii. Nie zapomnijcie zabrać aparatów Czas spełnić kolejne podróżnicze marzenie. Oto najpiękniejsze miejsca na Islandii. Niektóre z nich uchodzą za naturalne wizytówki uwielbianej przez turystów wyspy. Nie jest tajemnicą, że najwięcej pieniędzy pochłaniają bilety lotnicze, których ceny z roku na roku idą w górę. Tymczasem pomocną dłoń do turystów znad Wisły wyciągają tanie linie lotnicze Fly Play. Przedstawiciele islandzkiego przewoźnika poinformowali, że wraz z początkiem 2023 roku otwierają połączenie Warszawa-Reykjavik. Aby zachęcić polskich miłośników podróżowania do odwiedzenia Islandii, do 12 grudnia obowiązuje promocja na bilety. Ile zatem wyniesie koszt wyprawy? Tanie loty z Warszawy do Reykjaviku – Fly Play otwiera się na Polskę – Mamy przyjemność ogłosić, że w 2023 roku rozpoczniemy obsługę Lotniska Chopina w Warszawie tanimi bezpośrednimi lotami do Islandii. Skorzystaj z naszej specjalnej ceny początkowej i odwiedź rodzinę, przyjaciół i inne cuda natury tej magicznej wyspy dzięki lotom od 259 zł – czytamy na oficjalnej stronie islandzkiego przewoźnika. Specjalna oferta będzie obowiązywać do najbliższego poniedziałku. Warto jednak wspomnieć, że cena biletu nie obejmuje kosztów dodatkowego bagażu, podatków i innych opłat. To tutaj powstanie największe lotnisko świata. Rocznie ma obsługiwać nawet 185 mln pasażerów Największe lotnisko świata od lat zlokalizowane jest w Atlancie. Już niedługo to się zmieni. Władze Arabii Saudyjskiej zapowiedziały budowę nowego portu, który ma przejąć palmę pierwsze... Loty z Warszawy do Reykjaviku mają odbywać się w każdy poniedziałek i piątek – począwszy od 3 kwietnia 2023, na kiedy to zaplanowano inaugurację połączenia. Ceny oscylują w granicach 430 zł za bilet w jedną stronę lub 258 zł, gdy zaznaczymy opcję powrotną. Co ciekawe, poza rejsami do polskiej stolicy, powstałe w lipcu 2019 r. islandzkie tanie linie lotnicze zaplanowały uruchomienie połączeń do czterech innych miast. Będą to Ateny, Sztokholm, Hamburg oraz portugalskie Porto. – Warszawa będzie dobrym dodatkiem do naszej siatki połączeń na rok 2023. To piąty nowy kierunek, który ogłosiliśmy w ostatnich tygodniach – zaznacza Birgir Jónsson, dyrektor generalny Fly Play. Często podróżujesz samolotem? Poznaj najbardziej stresujące lotniska świata, których lepiej unikać – w czołówce niechlubnego rankingu aż dwa polskie porty. Polacy na Islandii Polacy to największa mniejszość narodowa w Islandii. Kraj liczy ok. 376 tysięcy mieszkańców, z czego 25 tysięcy stanowi Polonia (siedem procent ogółu społeczeństwa). Dla porównania, na przełomie 2008 i 2009 roku, gdy wybuchł kryzys finansowy, wyspę zamieszkiwało niewiele ponad 11 tysięcy Polaków. Najwięcej naszych rodaków spotkamy w Reykjavíku, Kópavogur, Hafnarfjörður oraz Reykjanesbær. Co jeszcze warto wiedzieć o krainie ognia i elfów? Poznaj więcej fascynujących ciekawostek o Islandii już teraz. Źródło: flyplay.com Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Ciekawostki o Islandii. 10 rzeczy, których nie dowiesz się na temat tego kraju, jeśli w nim nie zamieszkasz
Trudno o drugi taki kraj, który jak Islandia, zaskakuje i fascynuje miliony osób z całego świata. Poniżej zebrałam intrygujące ciekawostki o Islandii i Islandczykach, z którymi warto się zapoznać przed podróżą na daleką północ Europy.
W tym artykule: Jacy są Islandczycy? Kiedy warto odwiedzić Islandię? Ciekawostki o Islandii Czy Islandia to tylko piękne krajobrazy z katalogów? A może Islandczycy to groźni wikingowie żyjący za pan brat z morsami? Czasem trzeba pobyć na miejscu trochę dłużej, żeby zrozumieć, czym to wszystko jest podszyte. Oto ciekawostki o Islandii i jej mieszkańcach. Jacy są Islandczycy? Zaryzykuję: można ich opisać jako „Hiszpanów Północy”. Islandczycy kochają imprezować, są bardzo uprzejmi, ich życie toczy się wolno, a spóźnianie się jest normą. Są ufni i wyluzowani. Zdarza im się nie zamykać drzwi – w myśl zasady: skoro ja nie wchodzę do cudzych domów, to po co ktoś ma wejść do mojego. Nikt nie zwraca uwagi na nietypowo ubraną osobę. Publiczne spożywanie alkoholu jest zabronione, ale o ile nie będziesz wszczynać awantur, każdy przymknie na to oko. W pracy Islandczycy postępują podobnie. Oczywiście jest ona ważna i musi być wykonana, ale na napotkany problem reaguje się słowami „þetta reddast” – które wyrażają wiarę, że nieważne jak duży problem napotykamy i tak w końcu wszystko ułoży się dobrze. Najbezpieczniejsze kraje świata. Zobacz, jak wypadła Polska na tle innych państw Jakie są najbezpieczniejsze kraje świata? Poniżej prezentujemy najbardziej aktualny ranking dziesięciu państw, w których nacisk na bezpieczeństwo jest najwyższy. Nawet podejście do randkowania jest bardzo swobodne. Ciekawostką jest, że w zasadzie randki nie mają miejsca. Wynika to głównie z tego, że Islandczyków jest niewielu i związek należy przemyśleć. W innym wypadku można się „spalić” w gronie znajomych. Wiele osób boryka się jednak z depresją. Lekarstwem na nią okazuje się aktywność fizyczna albo alkohol. Został on bardzo ograniczony w sprzedaży. Po pierwsze, ceny sięgają nieba, a po drugie te wielkie pieniądze można wydawać tylko w specjalnych sklepach Vínbúðin od poniedziałku do piątku. Kiedy warto odwiedzić Islandię? Latem trwa wieczny dzień (zapomnij o śnie), a zimą panuje ciągła noc (uzależnienie od kawy staje się normą). Obie pory roku mają swój urok. Latem niesamowitym przeżyciem jest oglądanie zachodu, gdy słońce ledwie odbija się od horyzontu, żeby znów poszybować w górę. Zimą o przyzwoitej porze można moczyć się w gorących źródłach gdzieś w górach i obserwować zorze polarne. Jedyną kwestią nie podlegającą dyskusji jest wiatr. Uwaga! Zazwyczaj nie widać go na tych cudownych zdjęciach z pięknymi widokami. To PR-owa pułapka. Islandia nie jest tania, ale wiemy, jak nie przepłacać w podróży. Oto sposoby naczelnej Travelera Islandia jest piękna i droga – tak często mówi się o krainie lodu i ognia. To prawda, islandzkie ceny trudno porównywać z polskimi. Na szczęście wiemy, jak w podróży nie wydawać kroci.... Podmuchy męczą, zanim się do nich przywyknie. Ich siła jest na tyle duża, że w szczególnie wietrznych rejonach może wywracać ciężarówki. Stosuje się tu nawet interaktywne znaki drogowe, które w odpowiednim momencie mogą pokazać zakaz przejazdu. Na Islandii rozmowy o pogodzie nie są grzecznościowym zapychaczem czasu. To bardzo ważna kwestia, niejednokrotnie decydująca o tym, czy można w dany rejon pojechać, czy nie. Dobra pogoda sprawia, że wiele osób odczuwa wewnętrzny przymus przebywania na dworze. Jeśli jest słońce i nie wieje, koniecznie trzeba iść pobiegać, pojeździć na rowerze, wyjść w góry. Po prostu – korzystać! Ciekawostki o Islandii Każdy szanujący się Islandczyk posiada auto, którego koła są przynajmniej tak wysokie jak połowa właściciela auta. Koniec. Tak zapisano w sagach. Nie jest rzadkością tzw. „monster bus”, który może przewieźć 20 osób naraz. Nie ma się co oszukiwać, takie auto wiele na Islandii ułatwia. Miłośnicy górskich wycieczek na pewno docenią Thórsmörk (Dolina Thora). Jednak żeby tam się dostać, trzeba przekroczyć kilka rzek. Małego samochodu nie stać na taki wysiłek. Mieszkańcy Islandii są dumni z tego, że ich energia jest w 100% naturalna. Domy ogrzewa się wodą prosto z geotermalnych źródeł. Nic więc dziwnego, że ciepła woda w każdym islandzkim kranie ma lekki zapach zgniłego jajka i bardzo łatwo się nią poparzyć. Wielbiciele moczenia się w wodzie docenią termalne bogactwo Islandii. W każdej miejscowości znajduje się basen (przeważnie zewnętrzny), a w wielu miejscach można napotkać naturalne i zupełnie darmowe gorące źródła. Zapytałam moich trzydziestoletnich znajomych, ile erupcji miało miejsce w ciągu ich życia. Każdy pamiętał przynajmniej 10. Islandczycy podchodzą do tego trochę tak jak Polacy do naprawdę silnych burz z piorunami. Warto dodać, że takie burze nie zdarzają się na Islandii. Zimą trudno uwierzyć, że ta wyspa potrafi być zielona. Islandia cała w łopianie? Tak właśnie wygląda latem. Do tego wszędzie owce. Na czas lata wypuszcza się je samopas, mając nadzieję, że w czasie swoich wędrówek nie przekroczą granicy między północą a południem. Teoretycznie tereny przedzielone są płotami. Trudno jednak utrzymać taki stan rzeczy – płot musiałby ciągnąć się wiele, wiele kilometrów. Dlatego wypadki drogowe z udziałem owiec nie należą do rzadkości. W krajobraz wpisują się też islandzkie konie. Bardzo przyjazne i ciekawskie, wyglądają jak pluszowe kucyki wielkich wikingów. Na wschodzie łatwo spotkać renifery, a na północy swoje ulubione miejsce znalazły foki. Za to wszędzie występuje kria. To ptak, który robi się wyjątkowo hałaśliwy i agresywny, jeśli tylko wkracza się na jego terytorium. Jak brzmi Islandia? Oto „Nie-Przewodnik” – najnowszy podcast National Geographic Traveler Mateusz Łysiak zaprasza na pierwszy odcinek podcastu „Nie-Przewodnik”. Gdzie i jak słuchać Islandii? O tym i nie tylko o tym opowiedzą Kaśka Paluch i Magdalena Łukasiak. Lekarstwem na każde smutki jest… Eurowizja! Na Islandii to świetny pretekst, by zorganizować imprezę. W barach na wielkich ekranach emitowana jest relacja na żywo z przebiegu konkursu. Najważniejszą częścią tych występów jest oczywiście występ reprezentanta Islandii i moment przyznawania punktów. Zabawa polega na typowaniu zwycięzcy. Gdy nasz faworyt dostanie punkty, możemy pić. Jeśli nie, to też, ale po cichu. Święta Bożego Narodzenia kojarzą się na świecie z prezentami i Mikołajem w czerwonym kubraczku. Radość leje się wiadrami. Ale nie na Islandii! Trzynastego grudnia do islandzkiego dziecka zaczynają przychodzić „Mikołaje”. A dokładnie – małe trolle (Jólasveinar), niegdyś złośliwe, dziś dużo bardziej przychylne. Grzeczne dzieci dostają od nich miły upominek, niegrzeczne przeważnie… surowego ziemniaka. Przybysze są dziećmi jednej z najmniej sympatycznych postaci z islandzkich opowiadań – Grýli. Grýla słynie z tego, że zjada niegrzeczne dzieci (pierwotnie to Jólasveinar mieli zaopatrywać ją w świeże mięso). W zaprowadzeniu porządku w święta pomaga jej ogromny czarny kocur – Jólakötturinn. Kot zjada dzieci, które nie dostały w prezencie nowego ubrania. Elfy, tak zwani „ukryci ludzie”, są częścią islandzkich wierzeń i tradycji. Mówi się, że charakteryzują się niezwykłą urodą i złośliwością. Porywają ludzi do swojej krainy, z której nie ma możliwości powrotu. Wiara w elfy jest wpół żywa. Większość Islandczyków, z którymi o tym rozmawiałam, mówiło o nich z przymrużeniem oka. Jednak nasłuchałam się też kilku opowieści o dziwnych zdarzeniach, a drogi omijające jakieś elfie kamienie są faktem. Poza elfami na Islandii „żyją” olbrzymy, trolle, duchy, a w niektórych regionach potwory. Trolle pod wpływem światła słonecznego w większości zamieniły się już w kamienie. Jednym z takich trollich pomników jest Hvítserkur na północy wyspy. Czy Islandia miała w tym roku swój ostatni sezon wielorybniczy? Ostatni wielorybnik Islandii nie zamierza rezygnować. Ale globalny popyt na mięso wielorybów ciągle spada, więc jego biznes i tak może być skazany na zagładę. Inna sprawa to Snæfellsnes, rzadko zamieszkany półwysep na północ od Reykjaviku. To tam w XIV wieku, pod pretekstem gościny, Axlar-Björn z zimną krwią zabijał toporem swoje ofiary. Dziś w zasięgu wzroku nie ma tam żadnego gospodarstwa, co tylko potwierdza, że na Islandii w wielu miejscach jest się zdanym tylko na siebie. Nie dziwią mnie tak rozbudowane mity. Jeszcze do ok. 1950 roku Ludzie zamieszkiwali małe ziemianki albo jaskinie. Samotne przebywanie w surowym regionie wyspy podczas niepogody, bardzo szybko wpływa na wyobraźnię. Potwierdzam – naprawdę nietrudno uwierzyć w te wszystkie stworzenia. Chciałbyś pomieszkać na rajskiej wyspie zwanej Islandią? Jeśli odpowiedź jest twierdząca, to już teraz zacznij uczyć się islandzkiego. Owszem, znakomita większość Islandczyków posługuje się językiem angielskim. Pojawia się tylko pytanie, czy zechcą go używać w rozmowie z tobą. Niewielkie znaczenie ma to, jak wyglądasz, skąd jesteś, ale jeśli nie posługujesz się płynnym islandzkim, to jaki jest powód, żeby z tobą rozmawiać? Niejednokrotnie i nie tylko wobec mnie, Islandczycy okazywali swoją chłodną naturę i na przykład rozmawiali na mój temat w swoim języku, kiedy stałam tuż obok.Islandczycy są po prostu bardzo dumni ze swojego trudnego i prawie nieprzekształconego w czasie języka.
Dlaczego ostatnie zorze polarne były różowe? Przez kolejne 3 lata zjawisko może się powtarzać
Zorze polarne zazwyczaj mają kolory zielony, czerwony, bordowy lub purpurowy. Te z początku listopada zaskoczyły barwą nawet mieszkańców dalekiej północy. Jak to wytłumaczyć?
W tym artykule: Jak powstają różowe zorze polarne? Dziurowe pole magnetyczne Ziemi Gdzie szukać zorzy polarnej? Różowe zorze polarne uwiecznił Markus Varik na stronie Greenlander na Facebooku. Mężczyzna pracuje jako przewodnik wycieczek specjalizujący się w poszukiwaniu zorzy. Różowy spektakl na niebie obserwował na początku listopada 2022 r. nad Tromsø w Norwegii. Jak powstają różowe zorze polarne? Powstawanie zorzy polarnej nie jest tajemnicą. Zjawiskowa gra świateł pojawia się, gdy silne wiatry słoneczne są wyrzucane ze Słońca w kierunku Ziemi. Wówczas w polu magnetycznym lub magnetosferze naszej planety robią się dziury. Wysokoenergetyczne naładowane cząstki przedostają się przez nie, tworząc burzę geomagnetyczną. Kolorowe efekty zjawiska od wieków fascynują ludzi na całym świecie. Wystarczy spojrzeć na oferty islandzkich czy skandynawskich biur podróży. „Polowanie na zorzę” to jedna z najbardziej pożądanych atrakcji. Najczęściej zorze mają kolory zielony, czerwony, bordowy lub purpurowy. Te zaobserwowane przez Varika wyróżniają się jednak niespotykaną różową barwą. To zasługa azotu. Cząsteczki tego pierwiastka występują w niższych partiach atmosfery. Mowa o wysokościach około 100 kilometrów, gdzie nie dociera większość wiatrów słonecznych. To, że na początku listopada trafiły tam naładowane cząstki, świadczy o większej niż zazwyczaj aktywności słonecznej. – Dzisiejsza zorza polarna nawet nie wyglądała jak zorza polarna. Najsilniejszy róż/fiolet, jaki kiedykolwiek widziałem. Nagły wybuch nastąpił bardzo wcześnie wieczorem. Mieliśmy szczęście, że byliśmy tego świadkami – napisał Varik w mediach społecznościowych. <iframe allow="autoplay; clipboard-write; encrypted-media; picture-in-picture; web-share" allowfullscreen="true" frameborder="0" height="879" scrolling="no" src="https://www.facebook.com/plugins/post.php?href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Fgreenlandertromso%2Fposts%2Fpfbid0JzDofEgkdUFbb8Zgzx2bkqB6yehvH1nsHv2joRuzDwt4hSeqe4kcS6jP8eiRLtEel&show_text=true&width=500" style="border:none;overflow:hidden" width="500"> Dziurowe pole magnetyczne Ziemi Burza geomagnetyczna klasy G1 uderzyła w Ziemię, otwierając dziurę w polu magnetycznym. Otwór pozostawał otwarty przez około sześć godzin. Wcześniej Centrum Prognozowania Pogody Kosmicznej NOAA opublikowało ostrzeżenia o potencjalnej burzy G1. Jej wystąpienie może wiązać się z wahaniami w sieci energetycznej, niewielkimi zakłóceniami w działaniu satelitów, zaburzeniem migracji niektórych zwierząt i oczywiście pojawianiem się spektakularnych zórz polarnych. Pole magnetyczne Ziemi działa jak tarcza chroniąca przed wiatrami słonecznymi wyrzucanymi przez Słońce. Pęknięcia pola nie są jednak powodem do niepokoju. Z obserwacji wynika, że otwory mogą utrzymywać się nawet przez kilkanaście godzin, bez większego ryzyka dla życia na naszej planecie. Badacze zapowiadają, że Słońce zbliża się do swojego najbardziej aktywnego okresu w cyklu słonecznym. Szczyt przewiduje się na lipiec 2025 r., ale aktywność gwiazdy już teraz jest znacznie wyższa. To dobra wiadomość dla wszystkich osób, które marzą o tym, żeby na własne oczy zobaczyć zorzę polarną. W ciągu najbliższych trzech lat szanse na udane obserwacje będą coraz większe. Jak brzmi Islandia? Oto „Nie-Przewodnik” – najnowszy podcast National Geographic Traveler Mateusz Łysiak zaprasza na pierwszy odcinek podcastu „Nie-Przewodnik”. Gdzie i jak słuchać Islandii? O tym i nie tylko o tym opowiedzą Kaśka Paluch i Magdalena Łukasiak. Gdzie szukać zorzy polarnej? Sezon na poszukiwania zorzy polarnej zaczyna się jesienią i trwa do kwietnia. Obserwacji nie da się zaplanować, ale dane z całego świata wskazują, że w niektórych miejscach można liczyć na więcej szczęścia. Wysokie miejsca w tego typu zestawieniach zawsze zajmuje islandzka stolica, czyli Reykjavik. Spektakli na niebie można wyglądać także w fińskim Rovaniemi czy we wspominanym już Tromsø. Więcej polecanych miejsc do polowania na zorzę znajdziesz TUTAJ. Choć zorza polarna jest zjawiskiem typowym dla krajów dalekiej północy, to sporadycznie można ją zaobserwować również w Polsce. Największe szanse mają mieszkańcy Pomorza. Nie są to jednak widoki tak spektakularne, jak w Skandynawii czy Kanadzie. Co ciekawe, zorze polarne to nie tylko kolory, ale również dźwięki. Długo uważano je za część folkloru, ale w 2020 r. fińscy naukowcy nie tylko wykazali, że one naprawdę występują, ale i prawdopodobnie znaleźli na nie wytłumaczenie. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Czy Islandia miała w tym roku swój ostatni sezon wielorybniczy?
Ostatni wielorybnik Islandii nie zamierza rezygnować. Ale globalny popyt na mięso wielorybów ciągle spada, więc jego biznes i tak może być skazany na zagładę.
W tym artykule: Jak poluje się na wieloryby? Nadmiar mięsa wielorybów jest przerabiany na karmę dla zwierząt „Bardzo niewidoczny przemysł” Ostatni wielorybnik Islandii Największe zagrożenie dla wielorybów Popyt na mięso wielorybów spada Branża wielorybnicza na świecie – O mój Boże – powiedział Arne Feuerhahn do swego kompana. Stali na wzgórzu z widokiem na fiord na północ od Reykjaviku. Przez lornetkę obserwowali, jak załoga miejscowej stacji wielorybniczej używa parowej wciągarki do wtaszczenia na brzeg masywnego ciała samca wieloryba. Jak zauważyli, zwierzę zostało zranione kilkoma harpunami. Najpierw zobaczyli jeden, a potem kolejne: w głowie, boku i brzuchu wieloryba. Feuerhahn to aktywista i założyciel Hard to Port, organizacji non-profit zajmującej się ochroną środowiska morskiego. Minionego lata ponad 60 razy widział, jak wielorybnicy wyciągali martwe zwierzęta na brzeg. Nigdy wcześniej nie widział jednak zwierzęcia zranionego więcej niż dwoma harpunami. Jak mówi, to było „najbardziej niepokojące wydarzenie” tegorocznego czuwania. Do końca września pracownicy Hvalur – obecnie jedynej islandzkiej stacji wielorybniczej – wydobyli 148 finwali z mroźnego Atlantyku. Zazwyczaj wieloryby są zabijane jednym, dobrze wycelowanym harpunem z granatem, który eksploduje kilka sekund po uderzeniu. Jeśli potrzeba więcej wyrzutów, przeładowanie broni trwa od sześciu do ośmiu minut. – Zdajesz sobie sprawę, jak długo to zwierzę cierpiało i walczyło o swoje życie? – mówi Feuerhahn. – Cztery harpuny to była po prostu czysta tortura. Jak poluje się na wieloryby? Islandia jest członkiem Międzynarodowej Komisji Wielorybniczej (IWC). Jednak sprzeciwia się zakazowi komercyjnego połowu wielorybów, wprowadzonemu przez 88 państw. Zakaz obowiązuje od 1986 r. W 2006 r. kraj zaczął ustalać limity polowań na wieloryby na swoich wodach. W 2022 r., po czteroletniej przerwie spowodowanej częściowo pandemią COVID-19, Hvalura wznowiła polowania od czerwca do września. Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody w 2018 r. uznała wieloryby za gatunek wrażliwy na wyginięcie. Jest to spowodowane przede wszystkim komercyjnym połowami w XX w. Wieloryby potrafią poruszać się bardzo szybko, ale pojawienie się statków o napędzie parowym i wybuchowych harpunów utrudniło im ucieczkę. Ograniczenia w polowaniu wprowadzane od lat 70. ubiegłego wieku, pozwoliły wielorybom i innym gatunkom na częściowe odrodzenie populacji. Najnowsze szacunki z 2007 r. dotyczące liczebności wielorybów w regionie Islandii wynosiły około 30 000. Być może Arne Feuerhahn niedługo schowa lornetkę. W lutym Svandís Svavarsdóttir, islandzka minister ds. żywności, rolnictwa i rybołówstwa, powiedział lokalnym serwisom informacyjnym, że „niewiele uzasadnia zezwalanie na wielorybnictwo”. Ze względu na kontrowersyjny charakter tej branży i niski obecnie popyt na mięso wielorybów. Po jej słowach zaczęto spekulować, że czy odnowi licencję Hvalur w przyszłym roku. W sierpniu w życie weszło rozporządzenie zobowiązujące inspektorów rządowych do monitorowania polowań i wielorybników. Mają temu służyć nagrania wideo z praktyk na statkach. W rozmowie z National Geographic Svavarsdóttir wytłumaczyła, że celem jest „skuteczne gromadzenie informacji”, aby ustalić, czy przestrzegane są przepisy dotyczące dobrostanu zwierząt. Nadmiar mięsa wielorybów jest przerabiany na karmę dla zwierząt Według Międzynarodowego Funduszu na rzecz Dobrostanu Zwierząt odsetek Islandczyków, którzy sprzeciwiają się wielorybnictwu, wzrósł ponad dwukrotnie od 2013 r. Odsetek zwolenników spadł o ponad 20 procent. Z sondażu Gallupa przeprowadzonego w 2018 r. wynika, że tylko 2% Islandczyków regularnie je mięso wielorybów, a 84% nigdy go nie próbowało. Dane dotyczące handlu międzynarodowego pokazują, że każdego roku od 2018 do 2020 roku Islandia wysyłała do Japonii ponad 1,13 mln kg mięsa wielorybów. Według Animal Welfare Institute Japonia wydaje prawie 40 milionów dolarów rocznie na dotowanie własnego przemysłu wielorybniczego. Raport z 2018 r. pokazuje jednak, że do tego czasu zapotrzebowanie na mięso wielorybów spadło z ponad 200 000 ton rocznie w latach 60. do między 4000 a 5000 ton. Jak podała w maju 2022 r. Dolphin & Whale Action Network, japońska organizacja zajmująca się ochroną przyrody, nadmiar mięsa z zapasów jest wykorzystywany do produkcji karmy dla zwierząt. Kontynuowanie polowań jest „głupie, naprawdę, jeśli chodzi o koszty planety, bioróżnorodność i klimat” – mówi Astrid Fuchs, kierownik ds. polityki w Whale and Dolphin Conservation. To organizacja non-profit zajmująca się ochroną i dobrostanem mórz. „Bardzo niewidoczny przemysł” Po tym, jak Hard to Port opublikowało zdjęcia wieloryba ugodzonego czterema harpunami Hvalur, Islandzki Urząd ds. Żywności i Weterynarii poinformował, że zamierza zbadać, czy firma naruszyła w tym roku przepisy dotyczące dobrostanu zwierząt. Nie wiadomo, na jakim etapie jest dochodzenie. Przepisy ogłoszone przez Komisję Ssaków Morskich Północnego Atlantyku stanowią, że wieloryby powinny być zabijane jak najszybciej za pomocą zakończonego granatem harpuna wymierzonego w serce, płuca, mózg i główne naczynia krwionośne. Wielorybnictwo to jednak „bardzo niewidzialna branża” – przyznaje Feuerhahn. – To się dzieje na morzu i nikt tak naprawdę nie wie, jak te zwierzęta są zabijane i jak długo cierpią. Zabicie poruszającego się zwierzęcia jednym uderzeniem harpuna wymaga niezwykłej precyzji. Czasami harpun nie trafia w kluczowe narządy, granat nie wybucha lub broń nie wbija się wystarczająco głęboko, aby zadać śmiertelne obrażenia. Bywa że wystrzeliwane jest więcej harpunów. Nawet jeśli zwierzę przestaje się ruszać, to nie musi oznaczać, że jest martwe. Ostatni wielorybnik Islandii Twarzą konającego islandzkiego przemysłu wielorybniczego jest Kristján Loftsson. Właściciel Hvalura zaczął łowić wieloryby na pokładzie statku swojego ojca w 1956 roku. Wówczas miał 13 lat. Utrzymał firmę pomimo zwiększonej międzynarodowej kontroli i sprzeciwu, rozbudowanych sanktuariów wielorybów i słabnącego popytu na ich mięso. Latem Hvalur wysyła na ocean dwa statki wielorybnicze wyposażone w działa harpunowe. Opisywany przez aktywistów i dziennikarzy jako prawdziwy kapitan Ahab, Loftsson przyznał w rozmowie telefonicznej we wrześniu, że antywielorybnicy zawsze go oczerniają. – Nie mogłem się tym przejmować – powiedział. – Mogą napisać o mnie, co im się podoba. Wieloryby to tylko kolejna ryba – powiedział wcześniej reporterowi. – Skoro są tak inteligentne, dlaczego nie zostają poza wodami terytorialnymi Islandii? Kiedy brytyjski serwis informacyjny skrytykował go za polowanie na 150 wielorybów w 2018 r., odpowiedział, że krajowy limit uprawniał Hvalur do 161. Największe zagrożenie dla wielorybów Limit Islandii jest „wystarczająco duży, aby wpłynąć na populację na obszarze w pobliżu islandzkiego wybrzeża”, mówi Justin Cooke, członek Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody. Nie jest jednak wystarczająco duży aby wpłynąć na liczebność wszystkich wielorybów w Północnym Atlantyku. Jak dodaje Cooke, w przeszłości głównym zagrożeniem było polowanie. Dziś, przy większym natężeniu ruchu morskiego, wieloryby częściej giną w zderzeniach ze statkami. Loftsson powiedział, że legalne polowanie na finwale przez Hvalur blednie w porównaniu ze skalą strat płetwala płetwiastego północnoatlantyckiego. Obecnie żyje mniej niż 350 osobników, które sezonowo migrują z Kanady i Nowej Anglii na Florydę. Jeśli chodzi o nową zasadę Svavarsdóttir, wymagającą od inspektorów rządowych monitorowania polowań, Loftsson jest niewzruszony. Według raportu komisji ds. ssaków morskich z 2015 r., Hvalur podjął w ostatnich dziesięcioleciach kroki, aby zapewnić, że wieloryby giną szybko. Szwedzkie władze ds. dzikiej przyrody odnotowały w 2014 r., że 84 procent z 50 wielorybów upolowanych przez Hvalur zginęło natychmiast. Nowsze dane są niedostępne. Popyt na mięso wielorybów spada Krytycy Loftssona kwestionują rentowność firmy Hvalur. Jako argument podają stale kurczące się rynki mięsa wielorybów. Loftsson zapytany o Japonię, która musi gromadzić nadmiar mięsa, odpowiedział: „Czytasz za dużo literatury antywielorybniczej. To wszystko bzdury. Ruch anty-wszystko wymyśla różne historie”. Niektórzy Islandczycy uważają, że wielorybnictwo jest ważną tradycją kulturową. – Istnieje silny, niemal patriotyczny, a czasem nawet nacjonalistyczny sentyment – mówi Feuerhahn. – Ci ludzie postrzegają to jako swoje prawo lub prawo Islandii do kontrolowania swoich wód oraz kontrolowania połowów i wielorybnictwa. Tak więc wszelkie ingerencje z zewnątrz będą po prostu krytykowane lub blokowane. – Nie myślę o tym w ten sposób – powiedział Loftsson. – To po prostu biznes, jak wszystko inne. Przyszłość wielorybnictwa nie zależy jednak od Loftssona. Branża wielorybnicza na świecie To, co wydarzy się dalej, „jest przedmiotem aktywnej dyskusji”, mówi islandzka minister rybołówstwa Svandís Svavarsdóttir. „Historycznie i dzisiaj, wielorybnictwo stanowi bardzo niewielką część wykorzystania zasobów morskich i eksportu Islandii”. W przyszłym roku rząd oceni „społeczny i ekonomiczny wpływ wielorybnictwa na islandzkich wodach”. W kwestii dobrostanu zwierząt odpowiedzi udzieli monitoring polowań na wieloryby. Czy licencja Hvalura zostanie odnowiona w przyszłym roku? – To pozostaje do rozstrzygnięcia – mówi Svavarsdóttir. Jako „myśląca przyszłościowo minister” mówi, że musi wziąć pod uwagę, że tylko jedna firma posiada obecnie zezwolenie na połów wielorybów. Oraz że Islandczycy nie mają już zbytniego apetytu na mięso wielorybów. „Praktyka jest częścią naszej przeszłości, a nie przyszłością”. Źródło: National Geographic Opracowanie: Mateusz Łysiak
Erupcje na Islandii. To może być początek aktywności wulkanów trwającej dziesięciolecia
Drugi wybuch w ciągu niecałego roku zdecydowanie sugeruje, że półwysep Reykjanes stanie się jedną z najbardziej dynamicznych wulkanicznie części planety. Czym różniły się, a w czym są podobne ostatnie erupcje na Islandii?
W tym artykule: Półwysep Reykjanes miejscem z największą aktywnością wulkaniczną na świecie Wulkaniczne schematy Najnowsza erupcja na Islandii. Co dzieje się w Reykjanes? Czy da się przewidzieć kolejne erupcje na Islandii? Minął niecały rok, odkąd po pierwszym dużym wybuchu wulkanu w regionie od prawie 800 lat na islandzkim półwyspie Reykjanes przestała tryskać lawa. Od kilku dni wyspa ponownie krwawi ze stopionej skały. Druga erupcja w tak krótkim czasie zdaje się wskazywać na to, że niegdyś spokojny półwysep przebudził się z długiego snu. – To może zwiastować początek dziesięcioleci sporadycznych erupcji – mówi Dave McGarvie, wulkanolog z Lancaster University. Półwysep Reykjanes miejscem z największą aktywnością wulkaniczną na świecie Najnowsza erupcja zaczęła się 3 sierpnia o godz.13:18 czasu lokalnego. Właśnie wtedy u podnóża niewielkiej góry w niezamieszkanej dolinie Meradalir trysnęły szkarłatne wstęgi. Wybuch nie powinien stanowić większego zagrożenia dla Islandczyków, przynajmniej w najbliższym czasie. Względne bezpieczeństwo pozwala zarówno naukowcom, jak i amatorom podziwiać geologiczny spektakl. To też szansa na porcję nowej naukowej wiedzy. Jak mówi McGarvie każda erupcja na Islandii „daje wgląd w otchłań”. Wydarzenia z 2021 r. dostarczyły wiedzę na temat właściwości żywiołowych erupcji półwyspu – od ich fizycznych zachowań po zaskakującą chemię. Nowa erupcja może przynieść jeszcze więcej rewelacji, bo powstający wulkan tworzy najmłodszą ziemię na świecie. Nadal nie wiadomo jednak, jak długa będzie erupcja i jakie będą jej efekty. To wyjaśni się dopiero po dłuższym monitorowaniu procesu. Zjawisko przypominające pokaz sztucznych ogni wyraźnie wskazuje, że półwysep staje się jedną z najbardziej aktywnych wulkanicznie części planety. – Jestem naprawdę podekscytowany – mówi McGarvie. Półwysep Reykjanes jest położony około 43 km na południowy zachód od stolicy Islandii, Reykjaviku. Znajduje się na szczycie nieustannie poszerzającego się Grzbietu Śródatlantyckiego. To miejsce, w którym płyta północnoamerykańska na zachodzie i płyta euroazjatycka na wschodzie stopniowo się rozdzielają. Supergorąca, gazowa magma, która jest mniej gęsta niż otaczająca ją skała, może czasami podnosić się do płytkiej skorupy pod wpływem siły wyporu. To miejscowe rozciąganie tworzy również pęknięcia, w które może dostawać się stopiona skała. Wulkaniczne schematy Z danych historycznych i badań nad starożytnymi skałami wulkanicznymi wynika, że okresy spoczynku wulkanicznego przechodzą w głośne przebudzenia sejsmiczne i erupcyjne w cyklu, który miał miejsce kilka razy w ciągu ostatnich kilku tysiącleci. Naukowcy zajmują się obecnie zbieraniem pierwszych próbek skały. – Mimo to, że region był przez wieki uśpiony wulkanicznie, tektoniczne rozbicie, które nastąpiło pod ziemią, oznaczało, że erupcja z zeszłego roku była od dawna w toku. Warstwy magmy zbliżały się w kierunku powierzchni, na co wskazywał między innymi zmieniający się kształt gruntu – tłumaczy Tobias Dürig, wulkanolog z Uniwersytetu Islandzkiego. Przez pewien czas magma nie dostawała się na ziemię. Jej ujście było utrudnione albo z powodu utraty własnego pędu podnoszenia się, albo dlatego, że sprężysta skorupa nie była dogodnym włazem ratunkowym. Mimo to, po tym, jak od końca 2019 r. trzęsienia ziemi zaczęły narastać zarówno pod względem częstotliwości, jak i siły, naukowcy podejrzewali, że kolejna erupcja jest nieunikniona. Ich przypuszczenia potwierdziły się w dramatyczny sposób 19 marca 2021 r. Wówczas lawa zaczęła wypływać ze szczeliny o długości ponad pół kilometra w dolinie regionu Geldingadalur. Setki tysięcy odwiedzających zgromadziły się, aby obejrzeć erupcję, która finalnie nie wywołała żadnych szkód w infrastrukturze. Nie było też żadnych ofiar. Następnie pod koniec lipca bieżącego roku region nawiedziła kolejna seria trzęsień ziemi i znaczne deformacje gruntu. Według islandzkiej służby meteorologicznej miało to wskazywać na podnoszenie się kolejnych warstw magmy. Kiedy wybuchnie najaktywniejszy wulkan tarczowy na Ziemi? Znamy okoliczności Mauna Loa to najaktywniejszy wulkan tarczowy na Ziemi. Naukowcy ustalili, co może doprowadzić do kolejnej erupcji. Najnowsza erupcja na Islandii. Co dzieje się w Reykjanes? 31 lipca na półwyspie zarejestrowano trzęsienie ziemi o sile 5,5 stopnia. McGarvie tłumaczy, że presja narasta, gdy podnosząca się magma rozciąga skorupę, aż ta pęka z potężnym wstrząsem. Do 2 sierpnia magma znajdowała się około pół kilometra pod powierzchnią, jednak tego samego dnia aktywność sejsmiczna i deformacja gruntu zdawały się spadać. Mogło to sugerować, że magma zatrzymała się, ale sekwencja wydarzeń przypominała ten sam schemat obserwowany tuż przed erupcją w 2021 r., która była najdłuższa w kraju od 50 lat. – Z drugiej strony na półwyspie odnotowano podobne wzrosty i spadki sejsmiczności, które nie zakończyły się erupcjami – mówi Tom Winder, sejsmolog z Uniwersytetu Cambridge. Aby ustalić, czy schemat nagłej ciszy sejsmicznej jest wiarygodnym sygnałem ostrzegawczym, potrzebne są dalsze badania. Nowa erupcja, podobnie do poprzedniej, prawdopodobnie nie będzie wielkim zagrożeniem dla ludzi. W pobliżu nie ma ani znaczącej infrastruktury, ani zbiorników wodnych lub lodowców, które mogą wywołać serię gwałtownych, ciężkich eksplozji popiołu. To dobra wiadomość dla mieszkańców regionu, szczególnie miasteczka rybackiego Grindavík, które dotknęły ostatnie trzęsienia ziemi. Teraz gdy wybuchła erupcja, destrukcyjne wstrząsy sejsmiczne prawie zniknęły. – Jest jeszcze wcześnie, ale wygląda na to, że erupcja będzie podobna do tej z 2021 roku – mówi Evgenia Ilyinskaya, wulkanolożka z University of Leeds. „Podobne” nie oznacza jednak „identyczne”. Według lokalnych mediów lawa płynie obecnie szybciej niż rok temu. Może to oznaczać, że dolina szybko się zapełni albo że erupcja zbliża się do końca. Czy da się przewidzieć kolejne erupcje na Islandii? Trudno przewidzieć, jak długo będzie trwała erupcja lub ile lawy wypłynie na powierzchnię. Deformacja gruntu ujawnia ilość magmy dostępnej do zasilania erupcji w krótkim okresie, ale nie mówi nic o dodatkowych falach, które mogą nadejść z dołu w nadchodzących dniach. Czy lawa pozostanie w niezamieszkałych dolinach, czy będzie przemieszczać się dalej? Czy dotrze do morza i wytworzy szkodliwe smugi trującego gazu? – To trochę jak oglądanie pierwszych godzin etapu Tour de France i próba przewidzenia na tej podstawie przyszłego zwycięzcy – mówi Dürig. Jednak w tym przypadku spodziewa się, że erupcja będzie przebiegać według podobnego wzoru, jak w 2021 r. Jeśli to rzeczywiście początek nowej ery aktywności wulkanów w Reykjanes, trudno przewidzieć, co to może oznaczać dla mieszkańców półwyspu. Obecnie nie można też powiedzieć, gdzie lub kiedy może nastąpić kolejna erupcja. Nie każda będzie względnie bezpieczna dla ludzi i infrastruktury. Niektóre z przyszłych erupcji mogą różnić się od dwóch ostatnich. Mogą też występować jednocześnie. – Należy się spodziewać niespodzianek – zapowiada McGarvie. Niezależnie od tego, spektakl żywiołów daje naukowcom niepowtarzalne spojrzenie na tkankę łączną między magmową otchłanią poniżej a lizanym lawą krajobrazem powyżej. Ich badania pomagają nam lepiej zrozumieć wnętrzności Ziemi, rytm wulkaniczny Islandii i niebezpieczeństwa wulkaniczne tego półwyspu. – Tutaj mamy fantastyczny naturalny eksperyment – mówi Ilyinskaya. Z pewnością doprowadzi to do wielu odkryć naukowych. Źródło: National Geographic Opracowanie: Mateusz Łysiak Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.