Serial „Ród Guinnessów” – prawda i fikcja: 6 kluczowych różnic, które zaskoczą fanów hitu z Netflixa
Fabuła serialu „Ród Guinnessów” to temat, który wzbudza ogromne emocje. Czy wątek przejęcia rodzinnego browaru przez potomków Benjamina Lee Guinnessa rzeczywiście odzwierciedla wydarzenia historyczne, czy może twórcy serialu wprowadzili więcej fikcji niż można by przypuszczać? Poznaj najważniejsze podobieństwa i różnice pomiędzy rzeczywistością a serialową wizją losów rodziny Guinnessów.
Spis treści: Najważniejsze fakty historyczne o rodzinie Guinnessów Serial „Ród Guinnessów” Netflix – fabuła i główne wątki Prawda historyczna w serialu „Ród Guinnessów” Największe różnice między prawdziwą historią a serialem Fikcyjne wątki i kontrowersyjne sceny w produkcji Netflixa Postaci historyczne a serialowi bohaterowie – porównanie Rola browaru Guinness w XIX-wiecznym Dublinie Czy warto oglądać „Ród Guinnessów” znając prawdziwą historię? Debiutujący 25 września 2025 roku serial „Ród Guinnessów” szybko zdobył ogromną popularność, już w dwa dni przyciągając 3,5 miliona widzów. Fabuła osadzona wokół dzieci Benjamina Lee Guinnessa i walki o rodzinny browar elektryzuje publiczność, lecz nie wszystko, co widzimy na ekranie, ma potwierdzenie w autentycznych wydarzeniach. Warto przeanalizować, które wątki to rzeczywiste elementy historii Guinnessów, a które zostały znacząco zmodyfikowane lub całkowicie zmyślone na potrzeby serialu. Najważniejsze fakty historyczne o rodzinie Guinnessów Ród Guinnessów jest jedną z najsłynniejszych rodzin w historii Irlandii. Benjamin Lee Guinness był nie tylko przedsiębiorcą, ale też wybitnym filantropem i politykiem. Po jego śmierci w 1868 roku fortuna i odpowiedzialność za browar przeszły na jego dzieci: Arthura, Edwarda, Anne i Benjamina. W rzeczywistości rodzina Guinnessów miała znaczący wpływ na rozwój Dublina – inwestowała w infrastrukturę, kościoły i liczne inicjatywy społeczne. Działalność browaru Guinness uczyniła z nazwiska Guinness synonim sukcesu i dobrobytu, a ich piwo szybko stało się jednym z najbardziej rozpoznawalnych na świecie. To, co pokazano w serialu, opiera się na prawdziwych osobach i ich realnych dokonaniach, choć niektóre wydarzenia uległy wyraźnej fabularyzacji. Serial „Ród Guinnessów” Netflix – fabuła i główne wątki Fabuła serialu „Ród Guinnessów” skupia się na przejęciu kontroli nad legendarnym browarem po śmierci Benjamina Lee Guinnessa. Serialowi bohaterowie – czworo jego dzieci – stają przed wyzwaniem ochrony rodzinnego dziedzictwa w obliczu narastających konfliktów rodzinnych oraz politycznych zawirowań XIX-wiecznego Dublina i Nowego Jorku. W produkcji pojawia się wiele motywów: walka o władzę, skomplikowane relacje między rodzeństwem, kwestie spadkowe, a także szerszy kontekst społeczno-polityczny epoki. Wątki te wzbogacono o liczne zwroty akcji, tajemnice i romanse, które mają na celu podniesienie dramatyzmu i atrakcyjności serialu. Prawda historyczna w serialu „Ród Guinnessów” Choć twórcy serialu deklarują inspirację faktami historycznymi, wiele wątków ukazanych w „Ród Guinnessów” opiera się na prawdziwych wydarzeniach i postaciach. Rzeczywiście, Benjamin Lee Guinness zmarł w 1868 roku, a jego dzieci musiały przejąć kontrolę nad rodzinnym majątkiem i browarem. Konflikty wokół spadku, zaangażowanie rodziny w politykę oraz ich działalność filantropijna to elementy mające potwierdzenie w dokumentach historycznych. Autentyczne jest także ogromne znaczenie browaru w życiu gospodarczym Dublina i w rozwoju miasta. Niektóre relacje i wybory bohaterów, choć uproszczone w serialu, są osadzone w faktach. Największe różnice między prawdziwą historią a serialem Serial „Ród Guinnessów”, mimo odniesień do prawdziwych wydarzeń, znacznie odbiega od dokumentalnej relacji historycznej. Wśród najważniejszych różnic należy wymienić: scenę burzliwego protestu fenian podczas pogrzebu Benjamina Lee Guinnessa – nie potwierdzono takiego incydentu w źródłach historycznych; przerysowane i dramatyczne spory rodzinne – rzeczywiste konflikty miały bardziej złożony charakter niż przedstawiono w serialu; sugestia homoseksualizmu Arthura Guinnessa – brak historycznych dowodów, że rzeczywiście był gejem, to domniemanie wprowadzone dla współczesnej narracji; liczne romanse, zdrady i intrygi – są głównie wynikiem twórczej licencji scenarzystów i mają na celu uatrakcyjnienie fabuły. Te różnice wyraźnie pokazują, że serial „Ród Guinnessów” traktuje historię jako punkt wyjścia do stworzenia własnej, emocjonującej opowieści. Fikcyjne wątki i kontrowersyjne sceny w produkcji Netflixa W serialu pojawia się kilka mocno fabularyzowanych motywów, które nie mają potwierdzenia w dokumentach historycznych. Przykładem jest dramatyczny protest fenian na pogrzebie Benjamina Lee Guinnessa, który w rzeczywistości nie miał miejsca. Również część konfliktów pomiędzy rodzeństwem oraz liczne romanse i zdrady są typową dla współczesnych seriali formą podbicia napięcia. Twórcy serialu nie kryją, że ich celem było stworzenie opowieści atrakcyjnej dla widza, a nie rekonstrukcji wydarzeń. To podejście spotkało się z mieszanymi opiniami zarówno widzów, jak i historyków. Postaci historyczne a serialowi bohaterowie – porównanie Twórcy „Ród Guinnessów” bazują na prawdziwych postaciach, lecz wiele cech i motywacji bohaterów to efekt interpretacji scenarzystów. Arthur, Edward, Anne i Benjamin są odwzorowani zgodnie z podstawowymi informacjami biograficznymi, lecz ich relacje, wybory i emocje są często przedstawiane w sposób przerysowany. Postacie drugoplanowe i przeciwnicy rodziny Guinnessów to w większości zmyślone osoby lub połączenie kilku rzeczywistych postaci w jedną. Z tego powodu wiele serialowych zachowań nie powinno być traktowanych jako dokładny obraz historycznej rzeczywistości. Rola browaru Guinness w XIX-wiecznym Dublinie Browar Guinness był jednym z największych i najnowocześniejszych zakładów przemysłowych XIX-wiecznej Europy. Dzięki inwestycjom Benjamina Lee Guinnessa i jego następców, browar znacząco rozwinął się technologicznie i logistycznie. Firma zatrudniała tysiące pracowników, a jej wyroby były eksportowane na cały świat. Guinnessowie nie ograniczali się jednak do produkcji piwa. Angażowali się także w działalność filantropijną, wspierali odbudowę katedry św. Patryka w Dublinie oraz inicjatywy społeczne dla ubogich mieszkańców miasta. Ten aspekt historii rodziny został w serialu ukazany, lecz w uproszczonej i dramatycznej formie. Czy warto oglądać „Ród Guinnessów” znając prawdziwą historię? Znajomość prawdziwych losów rodziny Guinnessów pozwala na pełniejsze zrozumienie kontekstu serialu i docenienie smaczków historycznych. Mimo licznych odstępstw od faktów, „Ród Guinnessów” wciąga, bawi i inspiruje do własnych poszukiwań dotyczących dziejów browaru i jego twórców. To serial dla tych, którzy cenią połączenie historii i fikcji, a także dla wszystkich zainteresowanych fenomenem Guinnessa – zarówno w kulturze, jak i w rzeczywistości XIX-wiecznej Irlandii. Źródła: RadioTimes, BBC Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Loughareema w Irlandii Północnej: poznajcie tajemnicze znikające jezioro, które wciąż nie do końca rozumiemy
Tajemnicze jezioro w mistycznym regionie Irlandii Północnej może być rano zupełnie puste, a wieczorem wypełnione pod brzegi wodą. Legendy głoszą, że duchy próbujących przekroczyć je śmiałków wciąż podróżują nad brzegiem – bez końca. W czym tkwi sekret Loughareema?
Naukowcy uważają jezioro Laughareema za jedno z najbardziej zagadkowych stanowisk geologicznych na Wyspach Brytyjskich. Funkcjonuje wprost magicznie: rano zupełnie suche, a wieczorem pełne wody. Albo odwrotnie. Jego rzadka budowa wciąż zaskakuje naukowców, którzy głowią się nad zachodzącymi pod nim procesami. Magicznie znikające jezioro Jak bardzo zaskoczeni musieli być pierwsi osadnicy tego ponurego, odizolowanego zakątku Irlandii Północnej, gdy pierwszy raz trafili na Laughareema. Znikające Jezioro w hrabstwie Antrim, rano pełne wody i niemożliwe do sforsowania, po kilku godzinach stawało się suchą niecką. Nic dziwnego, że tłumaczono to magią. Mimo upływu lat naukowcy nadal nie odkryli wszystkich jego sekretów. Wiemy, że za wyjątkowe zjawisko odpowiedzialny jest skomplikowany system drenażowy, ale jak to dokładnie działa? Tajemnica jeziora Loughareema W ogromnym uproszczeniu irlandzkie jezioro działa jak… wanna. Wpływają do niego trzy osobne strumienie, swojego rodzaju „krany”, a jedynym ujściem jest „odpływ” na jego dnie. Strumienie systematycznie nanoszą do jeziora zanieczyszczenia – liście czy osady, które zatykają odpływ. Wtedy poziom wody się podnosi. Gdy jednak osiąga poziom krytyczny, ciśnienie wywierane na naturalny korek staje się tak duże, że natychmiast go udrażnia. To powoduje, że woda ucieka w mgnieniu oka – jak po wyciągnięciu korka z wanny. Wkrótce napełnia się na nowo i tak w kółko: co kilka godzin. Skomplikowany system drenażowy Uciekająca z jeziora woda znika, by następnie zaskakująco pojawić się aż 2,5 kilometra dalej i jako duży strumień dołączyć do rzeki Carey. – Loughareema rozpościera przed nami dynamicznie zmieniający się krajobraz. Zbliżając się do jeziora z ekscytacją zgadujemy, w jakim stanie obecnie się znajduje – mówi w wywiadzie dla „The Geological Society” Paul Wilson, hydrogeolog z British Geological Suvey w Belfaście. – Woda znika w podziemnym systemie drenażowym, o którego szczegółach obecnie wiemy bardzo niewiele – dodaje. Tajemnicą pozostaje też to, kiedy powstał. Wszystko przez nieścisłości w formach skalnych, które występują w jego otoczeniu. Mimo spodziewanego delikatnego kredowego wapienia, w którym woda wyrzeźbiła korytarze, już 10 metrów od odpływu badacze trafili na wulkaniczny bazalt. To zmienia spojrzenie na genezę jeziora Loughareema. Nastrojowa Irlandia Północna Efemeryczne jezioro i otaczające je ponure torfowiska tworzą razem mistyczny klimat, który z pewnością czyni region wartym odwiedzenia. To świetna alternatywa do wizyty w coraz bardziej popularnej Szkocji. Irlandia Północna skrywa wiele takich magicznych miejsc, które wciąż pozostają nieznane dla turystów. Warto zacząć w Belfaście, a potem dać się ponieść tej magicznej, często skąpanej w mgle krainie. Źródło: discovernorthernireland.com, Live Science, The Geological Society Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Nowy ranking ujawnił najbezpieczniejsze państwa świata. Gdzie życie wciąż płynie spokojnym rytmem?
W świecie, w którym pokój coraz częściej bywa wyjątkiem, są kraje, które wyłamują się z tego schematu. Trzy z nich pokazują, że bezpieczeństwo może być czymś więcej niż tylko przerwą między konfliktami. To fundament ich codzienności.
Spis treści: Wzrost konfliktów i militaryzacji na świecie Najbezpieczniejsze miejsce na Ziemi od ponad dekady Od konfliktu do symbolu wspólnoty i spokoju Spokojna przystań na końcu świata Ranking Global Peace Index 2025 W świecie pełnym napięć i globalnych kryzysów istnieją miejsca, które wciąż uchodzą za oazy spokoju. Najnowszy ranking najbezpieczniejszych państw pokazuje, które kraje oferują stabilność. To właśnie tam codzienne życie płynie spokojniej, a poczucie bezpieczeństwa staje się elementem narodowej tożsamości. Wzrost konfliktów i militaryzacji na świecie W 2025 roku świat coraz częściej przypomina mozaikę napięć i konfliktów, a pokój przestaje być oczywistością, stając się raczej wyjątkiem niż normą. Najnowszy Global Peace Index, opracowywany przez Instytut Ekonomii i Pokoju alarmuje, że liczba aktywnych konfliktów osiągnęła najwyższy poziom od zakończenia II wojny światowej. Tylko w ostatnich miesiącach na liście toczących się wojen pojawiły się trzy nowe pozycje, a wiele granic stało się przestrzenią ciągłego napięcia. Rosnące wydatki wojskowe i postępująca militaryzacja to reakcje rządów, które próbują chronić własnych obywateli, ale jednocześnie wzmacniają globalne poczucie zagrożenia. Opublikowany raport GPI obejmuje aż 23 wskaźniki – od liczby zbrojnych starć i poziomu terroryzmu, po wydatki na obronność i wskaźniki przestępczości – a jego tegoroczna edycja ukazuje obraz świata coraz bardziej rozdartego przez przemoc. Równocześnie jednak w publikacji zawarto państwa, które od niemal dwóch dekad nie tylko utrzymują stabilność, ale też konsekwentnie zajmują czołowe miejsca w rankingach bezpieczeństwa. To właśnie one udowadniają, że polityka oparta na dialogu i zaufaniu społecznym może być trwałą strategią przynoszącą realne rezultaty. Mieszkańcy tych krajów twierdzą, że poczucie bezpieczeństwa nie jest dla nich abstrakcją, lecz doświadczeniem obecnym w funkcjonowaniu instytucji, w kulturze współpracy i w relacjach społecznych opartych na wzajemnym szacunku. Jakie państwa zostały zatem uznane za najbezpieczniejsze na świecie? Najbezpieczniejsze miejsce na Ziemi od ponad dekady Od 2008 roku Islandia nieprzerwanie utrzymuje pierwsze miejsce w rankingu Global Peace Index, pozostając symbolem stabilności, bezpieczeństwa i społecznej równowagi. W najnowszym zestawieniu kraj ten zanotował dodatkowo 2-procentowy wzrost, umacniając swoją pozycję lidera i powiększając dystans do kolejnych państw. O wyjątkowości islandzkiego modelu świadczą wyniki w trzech kluczowych obszarach: niskim poziomie przestępczości, braku aktywnych konfliktów zbrojnych oraz minimalnej militaryzacji. To jednak nie tylko statystyka, gdyż dla Islandczyków bezpieczeństwo ma charakter codziennego doświadczenia. – Chociaż trudne warunki pogodowe, zwłaszcza zimą, nie zawsze dają poczucie bezpieczeństwa, to jednak społeczność tak – podkreśliła w rozmowie z BBC Inga Rós Antoníusdóttir, urodzona na Islandii dyrektor generalna Intrepid Travel North Europe. Na wyspie nikogo nie dziwi widok śpiących niemowląt w wózkach pozostawionych przed kawiarniami, w czasie gdy ich rodzice spokojnie jedzą posiłek lub załatwiają codzienne sprawy. Nocne spacery w pojedynkę są powszechną praktyką, a policja nie nosi broni. Co więcej, Antoníusdóttir zwróciła uwagę, że istotną rolę w budowaniu atmosfery zaufania i bezpieczeństwa odgrywa polityka społeczna. – Równe szanse i solidne systemy socjalne tworzą sprawiedliwsze i bezpieczniejsze społeczeństwo dla wszystkich – zaznaczyła. Islandia, będąc globalnym liderem w zakresie równości płci, pokazuje, że poczucie bezpieczeństwa to nie tylko brak zagrożeń, ale także wynik konsekwentnej polityki opartej na integracji i wzajemnym szacunku. Od konfliktu do symbolu wspólnoty i spokoju Choć jeszcze pod koniec XX wieku Irlandia zmagała się z dramatycznnymi napięciami o charakterze politycznym i społecznym, to dziś kraj ten konsekwentnie umacnia swoją pozycję jako jedno z najbezpieczniejszych miejsc na świecie, zajmując drugie miejsce w rankingu Global Peace Index. Kluczowe okazały się nie tylko niskie wskaźniki przestępczości czy brak aktywnych konfliktów, ale także wyraźna redukcja militaryzacji oraz stabilność wewnętrzna. Irlandia jest jednym z zaledwie czterech państw w Europie, które nie są członkami NATO, co odzwierciedla jej konsekwentne przywiązanie do neutralności i dyplomatycznego rozwiązywania sporów. Na co dzień o bezpieczeństwie Irlandczyków decyduje jednak coś więcej niż polityczne deklaracje. – Głębokie poczucie wspólnoty i życzliwości sprawia, że czujesz się mile widziany i swobodnie, niezależnie od tego, czy jesteś w małym miasteczku, czy dużym mieście – stwierdził Jack Fitzsimons, mieszkaniec Kildare i dyrektor ds. doświadczeń w Kilkea Castle. Podkreślił, że silne systemy wsparcia społecznego i troska o dobrostan mieszkańców znacząco obniżają poziom społecznych napięć i sprzyjają budowie zaufania. – To takie miejsce, gdzie możesz poprosić nieznajomego o pomoc, a on zrobi wszystko, co w jego mocy, aby ci pomóc. Wciąż zadziwia mnie, jak bardzo odwiedzający są zaskoczeni życzliwością Irlandczyków. Dla nas to po prostu część tożsamości – dodał. Spokojna przystań na końcu świata Nowa Zelandia z kolei awansowała w najnowszym Global Peace Index na trzecie miejsce, przesuwając się o dwie pozycje. Ten skok kraju o silnej tożsamości demokratycznej i wyjątkowej lokalizacji geograficznej nie jest przypadkowy. Poprawa wskaźników bezpieczeństwa, ograniczenie liczby demonstracji oraz niski poziom zagrożeń terrorystycznych sprawiły, że to państwo wyspiarskie jest postrzegane jako jedno z najbardziej stabilnych społeczności świata. Położenie na odległym krańcu Pacyfiku sprawia, że Nowa Zelandia naturalnie pozostaje poza głównymi osiami globalnych konfliktów, jednak to nie geografia decyduje o jej sukcesie. Fundamentem wewnętrznego spokoju jest przede wszystkim zaufanie – zarówno do instytucji, jak i do siebie nawzajem. – Nowozelandzkie przepisy dotyczące broni palnej należą do najsurowszych na świecie, co zdecydowanie przyczynia się do poczucia bezpieczeństwa – wyznała w rozmowie z BBC Mischa Mannix-Opie, dyrektorka ds. obsługi klienta w firmie Greener Pastures i wieloletnia mieszkanka kraju. Dodała, że istotny jest nie tylko brak przemocy, lecz także styl życia oparty na empatii i wzajemnym wsparciu oraz zaufaniu. – To miejsce, gdzie dzieci chodzą same do szkoły, ludzie zostawiają otwarte drzwi, a kierowcy bez wahania zatrzymują się, by pomóc, gdy ktoś utknie na poboczu. Panuje ogólne zaufanie do innych i do systemów wokół nas, co tworzy prawdziwe poczucie wspólnoty w życiu codziennym – opowiadała. A jak przedstawiają się kolejne pozycje w rankingu? Ranking Global Peace Index 2025: Islandia Irlandia Nowa Zelandia Austria Szwajcaria Singapur Portugalia Dania Słowenia Finlandia Czechy Japonia Malezja Holandia Kanada Belgia Węgry Australia Chorwacja Niemcy Bhutan Łotwa Litwa Estonia Hiszpania Mauritius Katar Słowacja Bułgaria Wielka Brytania Kuwejt Norwegia Włochy Czarnogóra Szwecja Polska Mongolia Rumunia Wietnam Tajwan Korea Południowa Oman Botswana Timor Wschodni Grecja Argentyna Laos Urugwaj Indonezja Namibia Źródła: BBC, Global Peace Index Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Największy grobowiec Irlandii i nowa hipoteza. Do kogo należały rozczłonkowane szczątki?
Około 5200 lat temu pięć osób spoczęło w gigantycznym grobowcu komorowym w Newgrange w Irlandii. Do tej pory sądzono, że byli to przedstawiciele elity dynastycznej. Teraz pojawiła się nowa teoria.
Spis treści: Kazirodcza elita neolitu? Różni, ale równi? W Egipcie nie było jeszcze nawet piramid, a w Wielkiej Brytanii – kamiennego Stonehenge. Ponad 5000 lat temu w odległej neolitycznej Irlandii powstał gigantyczny megalityczny monument zwany Newgrange. Dziś jest wpisany na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Budowla składa się z dużego, okrągłego kopca o średnicy około 85 metrów, otoczonego kamieniami ozdobionymi prehistorycznymi rytami. Wewnątrz kopca znajduje się długi na 19 metrów korytarz prowadzący do komory grobowej. Wewnątrz znaleziono szczątki pięciu osób. Do tej pory uważano, że byli to przedstawiciele elity dynastycznej. Kazirodcza elita neolitu? Koncepcję elitarności budowli podważył międzynarodowy zespół badaczy. Naukowcy opublikowali swoje wnioski na łamach „Antiquity”. Z wykonanych wcześniej analiz DNA szczątków ludzkich odkrytych w Newgrange wynikało, że jedna z osób urodziła się z kazirodczego związku. Jednak inni pochowani nie byli ze sobą blisko spokrewnieni. Część z nich miała za to powiązania genetyczne z innymi ludźmi pochowanymi w innych grobowcach megalitycznych. View oEmbed on the source website Te informacje wystarczyły, by wcześniejsi badacze stwierdzili, że wówczas rządziła „kazirodcza dynastia” i społecznościami zarządzała elita. Różni, ale równi? Prof. Jessica Smyth i prof. Neil Carlin z Wydziału Archeologii UCD wskazują, że nie zidentyfikowano żadnych innych kazirodczych związków w neolitycznej Irlandii i Wielkiej Brytanii. Sceptyczni są też jeśli chodzi o rządy elity ponad 5 tysięcy lat temu. – Ludzie zdecydowanie byli wybierani do pochówku w grobowcach korytarzowych – cała społeczność nie trafiała do tych monumentów. Nie znamy jednak powodów tej selekcji i tego, dlaczego uważano ich za wyjątkowych – powiedziała prof. Smyth. Zespół badawczy wykazał, że w pobliskich osadach, zwyczajach żywieniowych lub handlu nie ma żadnych dowodów potwierdzających istnienie elity ekonomicznej lub społecznej. Wszyscy mieszkali w podobnych domostwach, a ich dieta była zbliżona. Naukowcy uważają obecnie, że społeczeństwo w tamtych czasach było dość egalitarne. Członkowie społeczności dzielili się zasobami i wymieniali się nimi. Kto zatem trafiał do wielkich grobowców? Sprawa nie jest prosta. Newgrange było też miejscem spotkań, być może pełniło funkcję świątyni. A szczątki znalezione w nim były niekompletne – zapewne najpierw uległy dekompozycji w innej lokalizacji, a może częściowo pochowano gdzieś indziej. Czy w tych grobowcach umieszczano przedstawicieli każdej z rodziny, wchodzących w skład całej większej społeczności? Może jest to jakiś trop. Źródło: Antiquity Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Wielka pomyłka archeologiczna. Ta mumia okazała się kobietą bez głowy
Ponad rok temu archeolodzy w Irlandii Północnej odnaleźli bagienną mumię sprzed 2500 lat. Początkowo zidentyfikowali ją jako nastoletniego mężczyznę. Teraz okazuje się, że była to kobieta, a co więcej – że została pozbawiona głowy.
Spis treści: Mumia nastolatka w rzeczywistości była kobietą Jak zginęła kobieta na bagnach? Mumia wkrótce będzie częścią ekspozycji muzeum w Belfaście W National Geographic Polska w lutym ubiegłego roku opisywaliśmy sprawę znalezienia szczątków człowieka na terenie mokradeł w okolicy wsi Bellaghy. Sprawa została zgłoszona przez osobę prywatną. Na miejsce przyjechała policja wraz z kryminologami, którzy dokonali identyfikacji zwłok. Była to rutynowa procedura, ponieważ początkowa teza zakładała, że to może być ofiara przestępstwa. Szybko się jednak okazało, że zwłoki nie są świeże i założono, że człowiek ten mógł zginąć nawet kilkadziesiąt lat temu. Jednak dalsza analiza wykazała, że są to szczątki z okresu starożytności. Mumia nastolatka w rzeczywistości była kobietą Archeolodzy byli pewni, że ciało należało do mężczyzny w wieku od 13 do 17 lat. Nie udało się jednak ustalić przyczyny śmierci. Badaczy zadziwił wyjątkowo dobry stan zachowania zwłok. Bagienne środowisko „zakonserwowało” szczątki, tworząc z nich swoistą mumię. Umożliwiło to częściowe zachowanie fragmentów skóry, paznokci lewej ręki, paznokci u nóg, a nawet niemal nienaruszonej nerki. Szczątki są datowane na okres od 343 do 1 r. p.n.e., co znaczy, że pochodzą z epoki żelaza. Jednak najnowsze badanie wykazało, że doszło do jednej, aczkolwiek poważnej pomyłki. Okazuje się bowiem, że ciało nie należało do mężczyzny, lecz kobiety, która mogła mieć od 17 do 22 lat. – Analiza osteoarcheologiczna wykazała, że ​​ciało należało do kobiety. Jest to tym bardziej znaczące odkrycie, ponieważ większość zachowanych w bagnach zwłok z tego okresu należało do mężczyzn – napisali w oświadczeniu autorzy. Jak zginęła kobieta na bagnach? Kobieta miała ok. 1,67 m wzrostu. Jej ciało zostało pozbawione głowy, której nie odnaleziono w pobliżu. Nowa analiza wykazała również ślady nacięć na kręgach szyjnych, co sugeruje, że przyczyną śmierci było ścięcie głowy. – Do dekapitacji doszło prawdopodobnie na bagnach. Mogła być to część rytuału, a osoba ta została złożona w ofierze – twierdzą naukowcy z Irlandii Północnej. – Bagienna mumia kobiety jest z pewnością jednym z najważniejszych odkryć archeologicznych w Irlandii Północnej. To ważne odkrycie, które rzuca światło na to, jak wyglądało życie ludzi na naszych ziemiach tysiące lat temu, a także jak wyglądała ta starożytna kultura – mówi Niamh Baker, archeolożka z Muzeum Narodowego Irlandii Północnej, która była współautorką badania. Z kolei Eileen Murphy, profesor archeologii z Queen’s University w Belfaście podkreśliła, jak ważne jest, aby badania doprowadzać do końca i nie opierać się wyłącznie na wstępnie postawionych hipotezach. – To był zaszczyt przeprowadzić analizę osteologiczną szczątków odnalezionych w Bellaghy. Podobnie jak w przypadku wielu ciał z torfowisk z epoki żelaza, młoda kobieta poniosła bardzo gwałtowną śmierć. Teraz czekamy na wyniki analizy DNA, która bez wątpienia ujawni więcej szczegółów z życia tej młodej dziewczyny – dodaje Murphy. Mumia wkrótce będzie częścią ekspozycji muzeum w Belfaście Szczątki kobiety obecnie znajdują się w zbiorach Muzeum Narodowego Irlandii Północnej w Belfaście. Wciąż są badane w tamtejszym laboratorium. Naukowcy zapowiadają, że po całym procesie konserwacji zostaną zaprezentowane szerszej publiczności. – Historia związana z ludźmi z dawnych lat może być współcześnie dla nas niezrozumiała i niepokojąca. Jednak takie odkrycia pomagają nam lepiej zrozumieć to, jak wyglądały wierzenia i tradycje np. w epoce żelaza. Studiując bagienną mumię możemy zastanowić się nad zmianami społecznymi na przestrzeni czasu. Patrząc na tę kobietę dzisiaj powinniśmy pamiętać, że kiedyś była człowiekiem, takim jak my – powiedziała Hannah Crowdy, kuratorka muzeum. Źródło: National Museums NI Nasz autor Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
W Irlandii odkryto olbrzymie centrum ceremonialne sprzed kilku tysięcy lat. Pomógł laser
Skupisko wielkich obiektów ceremonialnych, wzniesionych kilka tysięcy lat temu przez pierwszych rolników, odkryli archeolodzy w Irlandii. To pierwsze tego typu znalezisko z Zielonej Wyspy.
W tym artykule: Pierwsi rolnicy byli też „budowlańcami” Laser celuje w Zieloną Wyspę Rytuały sprzed tysięcy lat Miasta Majów ukryte pod gęstą dżunglą, linie okopów z czasów I wojny światowej i wiele innych świadectw po dawnej działalności człowieka możliwe są do wykrycia dzięki rewolucyjnej metodzie. Mowa o lotniczym skaningu laserowym, który wszedł przebojem do światowej archeologii. Ta technika stosująca urządzenia typu LIDAR (ang. Light Detection and Ranging) wykorzystuje emisję impulsów laserowych w stronę Ziemi z nadajnika umieszczonego w latającym obiekcie: samolocie, helikopterze, a coraz częściej dronie. Lotnicze skanowanie umożliwia bardzo dokładną analizę ukształtowania terenu. Dzięki niemu można wykryć bardzo słabo rysujące się w terenie pozostałości po dawnych obiektach. Pierwsi rolnicy byli też „budowlańcami” Pierwsi europejscy rolnicy przynieśli ze sobą nie tylko znajomość uprawy roli i hodowli. W zachodniej Europie zaczęli wznosić również wielkie, podłużne konstrukcje ziemne. Wymagały one zaangażowania dziesiątek, jeśli nie setek osób. Niektóre z nich osiągały długość kilku kilometrów. Tak jest w przypadku pozostałości po wielkich ziemnych „budowlach” z okolicy słynnego megalitu Stonehenge w Anglii. Co ciekawe, obiekty te nie miały praktycznej – z naszego punktu widzenia – funkcji. Służyły odprawianiu rytuałów, a sam fakt ich wznoszenia przyczyniać się miał do tworzenia jednolitej tożsamości grupowej. Laser celuje w Zieloną Wyspę To właśnie dzięki LIDAR-owi udało się dokonać fascynującego odkrycia niedaleko miasta Baltinglass w hrabstwie Wicklow we wschodniej Irlandii. Na łamach prestiżowego czasopisma naukowego „Antiquity” jako najważniejsze znalezisko naukowcy wskazują kilkanaście olbrzymich konstrukcji ziemnych. Składają się na nie pozostałości po rowach i wałach. Wykonano je na szczytach sąsiadujących ze sobą wzgórz. Największy obiekt mierzy kilkaset metrów długości i kilkadziesiąt metrów szerokości. Archeolodzy odnotowali, że nawet jeden obiekt był wznoszony w różny sposób – poszczególne części wałów różniły się wielkością i szerokością oraz dokładnością wykonania. Oznacza to, że albo pracowały nad nimi inne grupy, albo wykonywano je w innym czasie. Tego typu zabytki są dobrze znane z okresu środkowego neolitu w Wielkiej Brytanii, ale nie zostały dobrze zbadane w Irlandii. Nigdy też nie udało się do tej pory napotkać na ich skupisko. Najstarsze pochodzą z pierwszej połowy IV tysiąclecia. Oznacza to, że wznieśli je pierwsi irlandzcy rolnicy. Grobowce megalityczne w Wielkopolsce. Miało ich tam nie być. Naliczono ich już kilkanaście Najstarsze i największe w Polsce grobowce megalityczne znajdują się na Kujawach. Do niedawna były nieznane w Wielkopolsce. Z pomocą przyszła nowoczesna technika. Już namierzono ich tam kilka... Rytuały sprzed tysięcy lat W przypadku kilku z „budowli” archeolodzy dokonali precyzyjnych pomiarów. Okazało się, że jeden z nich rozciąga się w kierunku wschód/północny-wschód i „celuje” w miejsce wschodu słońca w czasie przesilenia letniego. Z kolei drugi „celuje” w punkt wschodu słońca w dniu jesiennego zrównania dnia z nocą. Zdaniem autora artykułu, dr. Jameas O'Driscolla z Wydziału Archeologii Uniwersytetu w Aberdeen, taka orientacja astronomiczna może wskazywać na podział ówczesnego kalendarza na dwie kluczowe pory roku w kontekście sezonowości rolnictwa. Mogło mieć to też symboliczne znaczenie związane z odnową i śmiercią. Część konstrukcji była zapewne związana z grobowcami. Może to wskazywać, że podłużne „budowle” pełniły rolę „dróg zmarłych”, czyli ceremonialnych dróg użytkowanych w czasie uroczystego pochówku. Podobne monumentalne obiekty ziemne znane z Anglii cechuje zbliżone rozplanowanie i usytuowanie względem stron świata. – Konstrukcje te przybliżają złożone rytualne i ceremonialne aspekty krajobrazu Baltinglass oraz znaczenie, jakie społeczności neolityczne przywiązywały do słońca, swoich zmarłych i sezonowych cykli rolniczych – podsumowuje dr O'Driscoll na łamach „Antiquity”. Źródło: Antiquity. Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Rekord Guinnessa może pobić każdy. Jednak niektóre pomysły są co najmniej dziwne
Na początku zabawiała bywalców irlandzkich pubów, by z czasem stać się jednym z najbardziej znanych tytułów na świecie. „Księga rekordów Guinnessa” dziś jest wydawana w ponad stu krajach, a łączna sprzedaż wszystkich roczników przekroczyła sto milionów egzemplarzy. Mimo że ukazuje się już od 68 lat, nadal nie brakuje chętnych, którzy chcą zdobyć rekord Guinnessa i tym samym – zyskać światową sławę. Jak to się zaczęło? Poniżej przybliżamy historię słynnego rocznika niezwykłych osiągnięć.
W tym artykule: Powstanie Księgi rekordów Guinnessa Ile jest rekordów Guinnessa? Czy rekordziści Guinnessa otrzymują wynagrodzenie? Najdziwniejsze rekordy Guinnesa Polskie rekordy Guinnessa „Opowieść o dwóch miastach” Dickensa, „Władca pierścieni” i „Hobbit” Tolkiena czy „Mały książę” Antoine'a de Saint-Exupéry'ego. Każdy z tych tytułów to światowy bestseller, sprzedany w nakładach przekraczających sto milionów egzemplarzy. Robi wrażenie, czyż nie? Warto jednak wspomnieć, że równie poczytnym tytułem, co największe klasyczne dzieła literatury, jest wydawnictwo, które początkowo miało być tylko barową ciekawostką. „Księga rekordów Guinnessa” stanowi rejestr osiągnięć ważnych, zabawnych i całkowicie nieistotnych, ale interesujących. Każdy może zapisać w niej swoje nazwisko. Wystarczy tylko mieć pasję, niezwykłe umiejętności i pozytywnie przejść proces weryfikacji zgłoszenia rekordu. Powstanie Księgi rekordów Guinnessa Co wspólnego ma „Księga rekordów Guinnessa” ze znanym na całym świecie stoutem? Znacznie więcej niż tylko nazwisko autora słynnego piwowara. Gdyby nie browar St. James's Gate Brewery, najbardziej prestiżowy rocznik niezwykłych osiągnięć nigdy by nie powstał. Miał być najdłużej żyjącym psem na świecie. Weterynarze są jednak innego zdania Bobi, czyli najstarszy pies świata, został tymczasowy usunięty z Księgi Rekordów Guinnessa. Wszystko po tym, jak pojawiły się wątpliwości, co do rzeczywistego wieku czworonoga. W 1756 roku Arthur Guinness wydzierżawił browar Leixlip. Trzy lata później wziął w dzierżawę kolejną firmę: St. James's Gate Brewery. To właśnie wtedy zaczął warzyć swoje flagowe piwo o charakterystycznym gorzkim smaku, w którym rozsmakowała się cała Irlandia, a z czasem – cały świat. W 1951 roku na czele firmy stał Hugh Beaver. 10 listopada wybrał się na polowanie, podczas którego wdał się w dyskusję ze swoimi towarzyszami. Gdy nie udało się mu ustrzelić przelatującej siewki złotej, między mężczyznami wywiązał się spór o to, który z łownych ptaków Europy jest najszybszy. Gdy dyrektor generalny wrócił do swojej posiadłości Castlebridge House stwierdził, że nigdzie nie można tego zweryfikować. Doszedł wówczas do wniosku, że dyskusje podobne do tej toczą się każdego wieczoru, w każdym brytyjskim pubie. Wówczas w jego głowie narodził się pomysł spisania wyników tych słownych potyczek w formie księgi, która posłuży jako pomoc przy barowych dyskusjach. W urzeczywistnieniu tego zamierzenia pomógł mu jeden z pracowników browaru. Christopher Chataway polecił dyrektorowi swoich kolegów z czasów studenckich – braci Norrisa i Rossa McWhirterów. Po rozmowach, bliźniacy prowadzący londyńską agencję informacyjną dostali zlecenie opracowania księgi, której tytuł miał upamiętniać twórcę browaru i jego flagowy produkt. Ich agencja zebrała dostateczną ilość interesujących faktów. 27 sierpnia 1955 roku ukazało się pierwsze wydanie „The Guinness Book of Records”. Księga zawierała 198 stron, a pierwszy nakład opiewał na tysiąc egzemplarzy. Jeszcze przed Bożym Narodzeniem stała się brytyjskim bestsellerem. W 1956 roku wydawnictwo trafiło do Stanów Zjednoczonych. Za wielką wodą „Księga...” rozeszła się w nakładzie przekraczającym 70 tysięcy egzemplarzy. Ten sukces zachęcił wydawców do rozszerzenia rynku. Tytuł znany i ceniony jako najrzetelniejsze źródło wiedzy o niezwykłych osiągnięciach i rekordowych wyczynach zaczął być wydawany w stu krajach. Pierwsza polska edycja – „Księga rekordów Guinnessa 1990” – ukazała się w 1989 roku, nakładem wydawnictwa Reprom. Liczyła 295 stron. Ostatni drukowany rocznik rekordów – „Księga rekordów Guinnessa 2011” – ukazał się w naszym kraju w 2010 roku. Od tego czasu nie wznowiono druku. Ile jest rekordów Guinnessa? Warto podkreślić, że drukowane wersje rocznika zawierają wyłącznie wybrane najciekawsze osiągnięcia. Wszystkie ustanowione rekordy są natomiast publikowane w internetowej bazie. Znajduje się tam ponad 60 tysięcy osiągnięć, a ich liczba cały czas rośnie. Za każdym osiągnięciem stoi inny pomysł. Chętni mogą wybierać spośród niezliczonych kategorii, w większości zaskakujących i nieoczywistych. Należy jednak pamiętać, że nie wszystkie osiągnięcia mogą doczekać się publikacji. Ostateczna decyzja zawsze należy do Guinness World Records. Niektóre pomysły są modyfikowane, a nieliczne odrzucane. Dotyczy to przede wszystkim rekordów godzących w przyjęte normy społeczne, etyczne i prawne. W tym związanych ze sportową jazdą po drogach publicznych, z krzywdzeniem zwierząt, marnowaniem żywności czy stwarzających zagrożenie dla środowiska naturalnego. Czy rekordziści Guinnessa otrzymują wynagrodzenie? Do Guinness World Records rokrocznie wpływa ok. 30 tys. zgłoszeń osób, które chcą zaistnieć w słynnej księdze. Samo ustanawianie lub bicie rekordu Guinnessa nie jest jedynym skomplikowanym etapem przedsięwzięcia. Każdy pomysł przechodzi weryfikację, następnie weryfikowana jest nadesłana dokumentacja potwierdzająca wyczyn. Do wpisu wiedzie długa i kręta droga. Czy to się opłaca? Cóż, zależy, co przez to rozumiemy. Guinness World Records nie płaci za ustanawianie i bicie rekordów. Nie partycypuje w kosztach związanych z przedsięwzięciem, nie prowadzi akcji sponsorskich ani nie zapewnia niezbędnego sprzętu. GWR pełni rolę arbitra, więc wszystkie wydatki leżą po stronie osoby chcącej upamiętnić swój wyczyn w „Księdze...”. Poza wpisem, jedyną nagrodą jest dyplom potwierdzający osiągnięcie. Najdłuższy szklany most świata w Wietnamie został wpisany do Księgi Rekordów Guinessa. Ile wynosi jego długość? Most Bach Long, czyli nowy najdłuższy szklany most świata ma ponad 630 m długości. Położony jest w górskim regionie w prowincji Son La, w północno-zachodnim Wietnamie, ok. 120 km od Hanoi. Skoro rekord Guinnessa nie wiąże się z żadnym wynagrodzeniem, dlaczego tyle osób podejmuje wyzwanie? Cóż, ilu śmiałków, tyle motywacji. Niektórzy chcą wypromować swoje nazwisko lub markę. Inni podejmują próbę w ramach akcji charytatywnych, jeszcze inni chcą pokonać swoje słabości i ograniczenia. Najdziwniejsze rekordy Guinnesa Zostawmy motywację, a skupmy się na pomysłach. Trzeba przyznać, że rekordzistom Guinnessa nie brakuje talentu, ale i fantazji. Przykład? Proszę bardzo – 21 grudnia 2020 roku Adam Zdanowicz zaprezentował najwyższy rower świata. Skonstruowany przez niego pojazd mierzył 7,41 m wysokości. Białostocki konstruktor customowych jednośladów pobił rekord w ramach akcji „Śmieć dla jednego, skarb dla drugiego”. Jeżeli mierzący ponad 7 metrów wysokości rower jest dziwny, to co powiedzieć o największym kłębku ludzkich włosów? 13 grudnia 2021 roku, amerykański fryzjer Steve Warden wykonał kulę o masie 102,12 kg i pobił poprzedni rekord o 25 kg. Rekord w liczbie skoków na skakance nie wydaje się specjalnie dziwny. A gdyby skakać na siedząco, z wyprostowanymi nogami? 17 czerwca 2016 roku dokonała tego Anika Stuhr. Niemiecka akrobatka wykonała w ten sposób aż 108 skoków w ciągu minuty. Skakanie na skakance w pozycji siedzącej może i jest dziwne, ale w porównaniu z wchodzeniem po schodach na głowie wydaje się całkowicie normalną aktywnością. W styczniu 2015 roku chiński atleta Li Long Long pokonał w ten sposób 36 stopni. Użądlenie pszczoły jest bolesne, a dla osób uczulonych na jad tych owadów stanowi poważne zagrożenie. Nic dziwnego, że większość ludzi unika bliskiego kontaktu z tymi pożytecznymi owadami. Większość, ale nie wszyscy. 27 maja 2015 roku Gao Binggao pozwolił, by obsiadła go rekordowa liczba pszczół. W ciągu 270 minut na ciele chińskiego pszczelarza umieszczono 1,1 mln owadów, które ważyły 109,5 kg. Polskie rekordy Guinnessa A jak z biciem rekordów Guinnessa radzą sobie Polacy? Bardzo dobrze, bo nasz kraj znajduje się wysoko w czołówce pod tym względem. Mimo że Polska leży w strefie klimatu umiarkowanego ciepłego przejściowego (według klasyfikacji Okołowicza), okazuje się, że świetnie radzimy sobie z zimnem, na co wskazują rekordy związane z morsowaniem. To najostrzejsza papryka na świecie wpisana do księgi Guinnessa. Jest tak pikantna, że może zabić człowieka Wystarczy jedna kropla sosu, by całe danie stało się bardzo pikantne. Tak działa najostrzejsza papryka na świecie. Która odmiana znalazła się właśnie w słynnej Księdze Rekordów Guinnessa? <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/to-najostrzejsza-papryka-na-swiecie-wpisana-do-ksiegi-guinnessa-jest-tak-pikantna-ze-moze-zabic-czlowieka-fot-jack-wikimedia-commons-cc-by-sa-4-0-23bba50.jpg" width="938" height="572" alt="To najostrzejsza papryka na świecie wpisana do księgi Guinnessa. Jest tak pikantna, że może zabić człowieka (fot. Jack, Wikimedia Commons, CC-BY-SA-4.0)" title="To najostrzejsza papryka na świecie wpisana do księgi Guinnessa. Jest tak pikantna, że może zabić człowieka (fot. Jack, Wikimedia Commons, CC-BY-SA-4.0)" /> 30 grudnia 2023 roku Katarzyna Jakubowska ustanowiła rekord najdłuższego kontaktu całego ciała z lodem. Rekordzistka wytrzymała 3 godziny 6 minut i 45 sekund. Z kolei 29 lipca 2023 roku Krzysztof Gajewski osiągnął czas 3 godzin 11 minut i 27 sekund i ustanowił rekord najdłuższej kąpieli w lodzie. Nasi rodacy świetnie radzą sobie także z jazdą rowerową w nieco bardziej ekstremalnym wydaniu. 29 lipca 2023 roku Kamil Kobędzowski ustanowił rekord w jeździe na jednym kole tyłem, pokonując dystans 331,78 m. Niemałym wyzwaniem jest też jazda na jednym kole do przodu. Każdy, kto choć raz próbował wykonać ten z pozoru łatwy trik, doskonale wie, że przejechanie choćby kilku metrów wymaga niemałej wprawy i doszlifowanej techniki. Łatwo można sobie wyobrazić, jak trudno jest utrzymać równowagę, jeżdżąc w ten sposób przez godzinę. W 2016 roku Marek Sieradzki ustanowił rekord w tej kategorii, przejeżdżając 25015,2 m. To osiągnięcie zostało już przebite, ale liczy się fakt, że nazwisko Polaka znalazło się na liście rekordzistów. Powyżej wymieniliśmy zaledwie kilka przykładów rekordowych osiągnięć Polaków. Wskazanie wszystkich jest niemal niemożliwe, bo nasi rodacy reprezentujący najróżniejsze dyscypliny zapisali na swoim koncie tyle osiągnięć, że trudno wszystkie zliczyć. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Archeolodzy w Irlandii Północnej odnaleźli szczątki zmumifikowane w bagnie. Pochodzą sprzed 2500 lat
Na terenie torfowiska w okolicy wsi Bellaghy irlandzka policja odnalazła ludzkie szczątki. Początkowo stwierdzono, że człowiek ten zmarł stosunkowo niedawno. Jednak badania wykazały, że zwłoki mogą mieć nawet 2500 lat.
W tym artykule: Bagienna mumia w Irlandii Północnej Odkrycie w pobliżu domu noblisty Bagienne mumifikacje w Europie W styczniu władze hrabstwa Derry w Irlandii Północnej otrzymały zgłoszenie o znalezieniu ludzkich szczątków na terenie mokradeł w okolicy wsi Bellaghy. Na miejsce przyjechała policja, a także kryminolodzy, którzy mieli również zidentyfikować zwłoki. Początkowo służby myślały, że ciało ma najwyżej kilkadziesiąt lat. Dalsza analiza wykazała, że nieboszczyk zmarł w starożytności. Bagienna mumia w Irlandii Północnej – Podczas wstępnego badania nie mogliśmy być pewni, ile lat mogą mieć te szczątki. Dlatego przystąpiliśmy do wydobycia ciała, uwzględniając wszelkie procedury, aby nie uszkodzić kości. Chodziło o to, aby zabezpieczyć wszelkie dowody, które pozwoliłby na przeprowadzenie badań DNA na potrzeby potencjalnego dochodzenia – powiedział inspektor Nikki Deehan w rozmowie z Irish Times. Do badań szczątków wezwano również lokalnych archeologów. Sekcja zwłok wykazała, że był to mężczyzna, który w chwili śmierci miał od 13 do 17 lat. Badacze stwierdzili, że przyczyna śmierci pozostaje niejasna. Jednak to, co ich najbardziej zaskoczyło to wyjątkowo dobry stan zachowania zwłok. Bagienne środowisko sprawiło, że szczątki uległy mumifikacji, co pozwoliło na częściowe zachowanie fragmentów skóry, paznokci lewej ręki, paznokci u nóg, a nawet niemal nienaruszonej nerki. Odkrycie w pobliżu domu noblisty Co ciekawe, szczątki zostały odnalezione bardzo blisko domu Seamusa Heaneya. To irlandzki poeta i laureat nagrody Nobla w dziedzinie literatury w 1995 roku. Pisarz znany był ze swoich opowiadań, które poruszały tematy związane ze śmiercią, umieraniem, pamięcią, a często w jego dziełach przewija się metafora przeszłości ukrytej w bagnach. Tak jest np. w wierszu „Człowiek z Tollund”, co jest nawiązaniem do słynnej bagiennej mumii z Tollund. To zmumifikowane zwłoki mieszkańca Półwyspu Jutlandzkiego, który żył ok. IV wieku p.n.e. Zostały odnalezione 6 maja 1950 r. na torfowisku nieopodal Silkeborg w Danii. Ciało zmarłego ułożone było w pozycji embrionalnej na głębokości dwóch i pół metra pod powierzchnią bagna. W Danii odkryto bagienną mumię sprzed 5000 lat. Zmarły został złożony w ofierze Niedaleko Kopenhagi archeolodzy odkryli dobrze zachowane szczątki człowieka. Badacze twierdzą, że „bagienny człowiek” ok. 5000 lat temu został zamordowany i złożony w ofierze. – Seamus Heaney, pisząc serię wierszy inspirowanych ciałami torfowisk, prawdopodobnie nie spodziewał się takiego znaleziska na wyciągnięcie ręki – powiedział John Joe O'Boyle, dyrektor Służby Leśnej Irlandii Północnej. Ta organizacja jest właścicielem gruntu, na którym znajdują się torfowiska. Bagienna mumia została wysłana do specjalistów z Uniwersytetu w Belfaście. Badanie metodą datowania radiowęglowego wykazało, że mężczyzna ten zmarł ok. 500 r. p.n.e., czyli we wczesnej epoce żelaza. Badacze ze stolicy Irlandii Północnej sugerują, że chłopiec mógł zostać pochowany na terenie tego torfowiska. Ze względu na dobry stan zachowania ciała naukowcy być może będą w stanie ustalić, jak zmarł ten człowiek, a nawet jak wyglądały jego ostatnie dni życia. Bagienne mumifikacje w Europie – To bardzo ekscytujące znalezisko. Ciało zostanie przekazane służbom muzealnym w celu dalszego zbadania i konserwacji bagiennej mumii. Z pewnością odkrycie dodaje ważny rozdział do historycznego i kulturowego znaczenia regionu Bellaghy. Rzuca także nowe światło na praktykę grzebania ciał na torfowiskach w Europie – powiedział John Joe O’Boyle. Niedawne badania wykazały, że bagienne mumie były częścią bardzo długiej, europejskiej tradycji. Prehistoryczni ludzie często zostawiali zmarłych na bagnach i torfowiskach, gdzie ciała w naturalny sposób ulegały mumifikacji. Historycy sugerują, że mistyczna atmosfera bagien sprawiała, iż ludzie wierzyli w świętość regionów podmokłych. Właśnie dlatego mogło dochodzić tam do morderstw rytualnych, ale też zwykłych pochówków. Uważano bowiem, że mokradła są świętą bramą pomiędzy światem żywych i zmarłych. Źródło: Irish Times. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Księga z Kells to średniowieczne dzieło sztuki sakralnej. Ten ewangeliarz lepiej oglądać, niż go czytać
Księga z Kells to bogato zdobiony iluminowany rękopis zawierający cztery ewangelie. Wyszedł spod rąk trzech anonimowych mnichów, którzy spędzili życie w zimnym, średniowiecznym klasztorze usytuowanym na niemal bezludnej szkockiej wyspie. Ale bogato ilustrowany rękopis nie był przeznaczony do czytania.
W tym artykule: Szkocka księga dokończona w Irlandii Historia Księgi z Kells Jak napisano Księgę z Kells? Zawartość Księgi z Kells Wyjątkowe ilustracje Księga z Kells nie była przeznaczona do czytania Księga z Kells jest iluminowanym rękopisem religijnym z okresu średniowiecza. Napisana po łacinie, zawiera cztery Ewangelie Nowego Testamentu. Została wykonana około 800 roku przez celtyckich mnichów w klasztorze Kolumbana, położonym na wyspie Iona. Szkocka księga dokończona w Irlandii Iona to maleńka wyspa leżąca na szkockich Hebrydach Wewnętrznych. Od setek lat jest sanktuarium celtyckiego chrześcijaństwa. Wyspa ma trwałe miejsce w historii chrześcijańskiej duchowości i pielgrzymek. Centrum religijnym wyspy jest opactwo Iona, które stoi na miejscu dawnego klasztoru założonego przez św. Kolumbana w 563 roku. Tylko dlaczego księga, która ma ewidentnie szkocki rodowód, jest określana jako pochodząca z Irlandii? Bo Kells mieści się właśnie w Irlandii, około 60 km od Dublina, a nie na szkockich wyspach. A Irlandia dała schronienie mnichom narażonym na śmiercionośne niebezpieczeństwo. Historia Księgi z Kells Od 795 roku wikingowie zaczęli atakować szkocką Ionę. W roku 806 pojedynczy najazd wikingów zakończył się masakrą, w które życie straciło 68 mnichów. Najazdy powtarzały się, aż ci, którzy przeżyli, postanowili opuścić wyspę i przenieśli się do Irlandii i do klasztoru w Kells. Dominującą teorią jest to, że Księga z Kells podróżowała z nimi i prawdopodobnie również została tam ukończona. Pozostała w Kells przez następne osiem stuleci. Właśnie dlatego stała się znana jako Księga z Kells. W 1650 roku, podczas tzw. inwazji Olivera Cromwella na Irlandię, kończącej irlandzką wojnę konfederacką, rękopis został wysłany na przechowanie do Dublina. Wówczas biskup Henry Jones, absolwent i wicekanclerz nobliwej Trinity College, podarował go bibliotece uczelni w 1661 roku. Jest tam wystawiany do dziś. Księga z Kells przechowywana jest w tzw. Starej Bibliotece uczelni, gdzie co roku ogląda ją aż 500 tys. zwiedzających. Jak napisano Księgę z Kells? Księga z Kells jest napisana na welinie. To rodzaj materiału wykonanego z odpowiednio wyprawionej skóry cielęcej i używanego do wielu najcenniejszych średniowiecznych manuskryptów. Na skompletowanie odpowiedniej liczby skór dla jednej księgi wielkości tej z Kells potrzeba było ponad 100 cieląt. Ich skóry były specjalnie moczone i preparowane. Na tak przygotowanym podłożu pisano własnoręcznie wyrabianym atramentem. Najpopularniejszym sposobem wykonania inkaustu było podgrzanie i zmieszania sadzy i gumy arabskiej. Do tego dodawano wyciąg z galasów i sole żelaza. Wytwarzano też inkausty w innych kolorach niż czarny. Np. purpurę robiono na bazie krwi ślimaków, cynober na bazie mieszanki rtęci i siarki, a biały z bieli ołowianej. Do produkcji czerwonego atramentu używano też wyciągu z drewna brazilium, sprowadzanego z Cejlonu. Używano także atramentu koloru niebieskiego i złotego. Właśnie złotą farbą wykonywano najbardziej luksusowe kodeksy na pergaminach, barwionych m.in. na kolor purpurowy. Zawartość Księgi z Kells W epoce średniowiecza anonimowość była uznawana za cnotę. W związku z tym nie wiemy, kim byli mnisi, którzy poświecili wiele lat życia na ręczne przepisanie tekstu ewangelii oraz ozdobienie go. Ci anonimowi skrybowie określani są jako Ręka A, Ręka B i Ręka C. Książka mierzy 33x25 cm. Każda z setek jej stron jest w jakiś sposób ozdobiona – czy to dużą i bogatą ilustracją, czy poprzez ozdobę samego tekstu. Malowane obrazy są skomplikowane, z drobnymi szczegółami i ozdobami. Np. w postaci celtyckich węzłów i zwierząt, przedstawionych przy użyciu jasnych, nasyconych pigmentów. Malowidła towarzyszą łacińskiemu tekstowi: kompletnym ewangeliom Mateusza, Marka i Łukasza, części ewangelii Jana, indeksom i komentarzom. Manuskrypt jest niesamowicie kompletny jak na tekst, który powstał ponad tysiąc lat temu. Brakuje niewielu stron. Może to być spowodowane kradzieżą książki, do której doszło w XI wieku. Księga została skradziona z kościoła w Kells i odzyskana dopiero dwa miesiące później. Złodzieje zabrali wówczas wysadzaną drogocennymi kamieniami złotą oprawę księgi. Wyjątkowe ilustracje Zawierająca cztery Ewangelie chrześcijańskiego Nowego Testamentu Księga z Kells odznacza się niesamowitą dbałością o szczegóły. Chociaż w tym czasie powstało wiele oszałamiających iluminowanych manuskryptów, Księga z Kells jest szczególnie niezwykła ze względu na jej bardzo szczegółowe i wybitnie artystyczne ilustracje. Są tak nietuzinkowe, że wielu historyków uważa Księgę z Kells za najwspanialszy rękopis wszech czasów. Uznaje się, że Księga z Kells została wykonana w stylu zwanym hiberno-saksońskim. To mieszanka tradycji irlandzko-celtyckich i anglosaskich z VII wieku. Elementy stylu irlandzko-celtyckiego możemy dostrzec w motywach krzywoliniowych i rozbudowanych inicjałach. Natomiast wpływy anglosaskie są wyraźne w zoomorficznym przeplocie i żywych kolorach książki. Księga zawiera pełne Ewangelie Mateusza, Marka i Łukasza. Ocalała tylko część ewangelii Jana. Reszta mogła zostać skradziona, a wielu historyków uważa, że ta ewangelia mogła po prostu być niedokończona. W rzeczywistości istnieją liczne dowody sugerujące, że książka pozostała niekompletna. Stąd seria pustych stron i brakujące ilustracje. Księga z Kells nie była przeznaczona do czytania Wraz z ewangeliami książka zawiera również szereg indeksów i odsyłaczy. Miało to ułatwić nawigowanie po rękopisie. A chociaż opowiada historie poprzez fragmenty tekstu, nacisk kładziony jest na dzieła sztuki i ich oszałamiający efekt wizualny. Dowody sugerują, że mnisi stworzyli Księgę z Kells wyłącznie w celu pokazywania jej i ceremonialnego użytku, a nie do czytania na głos kongregacji kościelnej. Uczeni uważają tak, ponieważ obrazy książki są tak niezwykle skomplikowane i zaprojektowane do studiowania. Tymczasem tekst jest mniej starannie napisany. Mnisi czasami pomijali pewne słowa lub powtarzali długie fragmenty tekstu. Współczesna Księga z Kells zawiera 340 folio wykonanych ze skóry cielęcej. Jednak znacznie różni się to od oryginalnego rozmiaru książki. Uczeni uważają, że 30 folio tekstu i ilustracji zaginęło w pewnym momencie historii książki. Tymczasem krawędzie rękopisu, które widzimy dzisiaj, zostały przycięte przez introligatorów w XIX wieku. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Do dziś nie wiadomo, kto wybudował Newgrange. Ta megalityczna budowla w Irlandii wciąż kryje sekrety
Newgrange, największy na świecie grobowiec korytarzowy i największy megalit Europy, jest starszy od Piramidy Cheopsa, Stonehenge i kompleksu w Mykenach. Olbrzymi kurhan stał się obiektem zainteresowania badaczy pod koniec XVII wieku i od tego czasu jest najbardziej znanym ze wszystkich irlandzkich stanowisk archeologicznych. Co wiemy na temat tej niezwykłej budowli? Czym jest Newgrange i kto go wybudował? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
W tym artykule: Czym jest Newgrange? Kto wybudował Newgrange? Co wiadomo o budowli Newgrange? Ciekawostki o grobowcu Newgrange Czy można zwiedzać Newgrange? Do jego budowy użyto ok 200 tys. ton kamienia. Wzniesienie tego imponującego dzieła sztuki prehistorycznej zajęło prawdopodobnie ok. 30 lat. Naukowcy do dziś nie są pewni, w jaki sposób duży materiał kamienny został przetransportowany na miejsce. Zagadek związanych z olbrzymim kopcem Newgrange jest więcej i mimo że aktualny stan wiedzy naukowej pozwala odpowiedzieć na niektóre pytania, to jeszcze więcej wciąż pozostaje w sferze nierozwikłanych tajemnic. Czym jest Newgrange? Ogromny grobowiec został odkryty zupełnym przypadkiem. W 1699 roku miejscowy właściciel ziemski zatrudnił chłopów do wydobycia kamienia. W trakcie wydobycia materiału dostali się do wnętrza komory grobowej. Myśleli wówczas, że natrafili na jaskinię. Poinformowany o tym znalezisku właściciel terenu postanowił sprowadzić tam angielskiego badacza megalitów. Okazało się, że owa jaskinia to nic innego, jak komora grobowa. W latach 1962–1975 prace badawcze nad kopcem prowadził zespół archeologów pod przewodnictwem profesora Briana O'Kelly'ego z Instytutu Archeologii z University College Cork. Zdaniem naukowca, miejsce to miało związek z kultem boga Dagdy, jego żony Boann i syna Oengusa. W mitologii iryjskiej, należeli oni do ludu Tuatha De. Zgodnie z dawnymi wierzeniami, nadludzie obdarzeni niezwykłą mocą mieli opuścić ziemię i przenieść się do magicznych kopców. Badanie przeprowadzone metodą datowania radiowęglowego dowodzi, że Newgrange wybudowano ok. 3200 lat p.n.e. Czyli w czasach, w których człowiek nie dysponował jeszcze metalowymi narzędziami – w epoce kamienia. Budowla ma 85 metrów średnicy, a jego wysokość to 12 metrów. Newgrange to przede wszystkim grobowiec, ale nie ulega wątpliwości, że ta niezwykła budowla pełniła także inne funkcje. Odnalezione wewnątrz czary wskazują, że odbywały się tam także obrzędy i rytuały, co potwierdza duże znaczenie religijne Newgrange. Pierwotnie grobowiec był otoczony kamiennym kręgiem (tzw. Wielki Krąg), składającym się z 35–38 głazów, z czego każdy miał ok. 200 cm wysokości. Zachowało się ich jedynie 12. Zdaniem naukowców ta niezwykła struktura spełniała dwie funkcje: kalendarza i obserwatorium astronomicznego. Kto wybudował Newgrange? Na temat twórców kompleksu grobowców Brú na Bóinne wiadomo niewiele. Pewne jest, że budowniczowie i artyści, którzy wybudowali wielki grobowiec, byli przedstawicielami rozwiniętej cywilizacji, której bez cienia wątpliwości nie można określić mianem barbarzyńskiej. Zdaniem badaczy, Newgrange stworzył majętny ród, najprawdopodobniej rolników. Świadczy o tym choćby fakt, że wzniesienie tak dużego grobowca wymagało zaangażowania ogromnych środków. Co wiadomo o budowli Newgrange? W trakcie swoich badań profesor O'Kelly odkrył niezwykłą konstrukcję. Mowa o tzw. świetliku, kamiennym pudle zorientowanym w kierunku wschodzącego Słońca. W czasie przesilenia zimowego, w najkrótsze dni w roku promienie światła słonecznego wpadają do świetlika i przez kilkanaście minut rozświetlają korytarz, tworząc w ten sposób niesamowitą, wręcz mistyczną atmosferę. To jednoznacznie wskazuje, jak dużą wiedzą astronomiczną dysponował pradawny lud, który wybudował kurhan. Nie tylko astronomiczną, ale także architektoniczną. Korytarz i komora składają się z 97 kamieni o średniej wysokości 150 cm. Połączono je bez użycia zaprawy. Najwyższe zlokalizowano najbliżej komory. Na górnej powierzchni kamieni stropowych wyrzeźbiono specjalne rowki, których zadaniem było odprowadzanie wody. Dodatkowo szczeliny między kamieniami wypełniono piaskiem i spaloną ziemią. Dzięki temu rozwiązaniu przejście pozostaje suche. Kamienna obstawa, której średnica zamyka się w przedziale od 79 do 85 metrów, zakrzywia się do środka, po obu stronach korytarza. Ta cecha jest typowa dla wielu irlandzkich grobowców. Ciekawostki o grobowcu Newgrange Powyżej wymieniliśmy najważniejsze informacje na temat grobowca Newgrange. Na zakończenie mamy dla was garść intrygujących ciekawostek o tej niezwykłej budowli. Obecnie Newgrange mierzy ok. 12 metrów wysokości, ale niektórzy naukowcy wyrażają przekonanie, że wielki kopiec pierwotnie wznosił się na 40 metrów. Komora grobowa i prowadzący do niej korytarz mierzą 24 metry długości, więc zajmują zaledwie 1/3 całkowitej średnicy kurhanu. Mniej więcej w 860 roku duńscy najeźdźcy splądrowali wielki kurhan i inne okoliczne grobowce. Krawężniki otaczające kopiec, zdobione spiralnymi rytami, należą do najdoskonalszych przykładów sztuki megalitycznej. Znaczenia charakterystycznych wzorów do dziś nie udało się rozszyfrować. Wielki Krąg wokół Newgrange legitymuje się średnicą ok. 103 metrów, więc jest większy niż Stonehenge. Zdaniem badaczy, Wielki Krąg powstał w ostatniej fazie budowy kurhanu. Kurhan jest otoczony 97 krawężnikami, jednak tylko trzy z nich są zdobione rytami na całej swojej powierzchni. Fasada grobowca została wykonana z białego kwarcu zmieszanego z gliną i muszlami pozyskanymi z rzeki Boyne. Trzeba jednak wiedzieć, że współcześnie można podziwiać jedynie jej rekonstrukcję. Zdaniem badaczy, fasada została wykonana już po ukończeniu budowy, najprawdopodobniej w epoce brązu lub żelaza. Czy można zwiedzać Newgrange? Stonehenge jednak nie było kalendarzem? Naukowcy obalają teorię, że budowla służyła do mierzenia czasu Najsłynniejsza budowla megalityczna dobrze strzeże swoich tajemnic. Mimo setek lat badań nadal nie wiadomo, do czego służyła. Najnowsza teoria – że Stonehenge było wielkim kamiennym kalen... Najbardziej znane stanowisko archeologiczne w Irlandii jest dostępne dla zwiedzających. Każdego roku do tego niezwykłego miejsca przybywa ok. 200 tys. turystów. Bilet wstępu można kupić wyłącznie w Brú na Bóinne Visitor Centre, oddalonym o ok. 10 min. od kompleksu grobowców. Na miejsce można dostać się specjalnym autobusem turystycznym. Zwiedzanie odbywa się wyłącznie w towarzystwie przewodnika. W trakcie zwiedzania, przez kilka chwil można podziwiać magiczny spektakl świetlny, wywołany przez światło wpadające do kamiennego świetlika. Zjawisko to jest wywołane w sposób sztuczny, ale i tak robi niesamowite wrażenie. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
„W Belfaście przez kraty można podziwiać sąsiadów, jak w klatce”. Wystawa fotografii Mariusza Śmiejka
Wszelkie problemy i napięcia, które są tutaj codziennością, zamiatane są przez rządzących pod dywan – mówi Mariusz Śmiejek. Wystawę jego fotografii będzie można oglądać w Poznaniu od 19 maja.
W tym artykule: Konflikt w Irlandii Północnej W Belfaście mury oddzielają katolików i protestantów Czy dojdzie do zjednoczenia Irlandii? Iwona El Tanbouli-Jabłońska: Mieszkasz w Belfaście, ile już lat? Mariusz Śmiejek: Do Belfastu trafiłem pierwszy raz latem 2010 r. Dzięki kontaktom z Aleksandrą Łojek, autorką książki „Belfast. 99 ścian pokoju” spotkałem się tam z członkami nielegalnych brytyjskich grup paramilitarnych, do niedawna uważanych za terrorystyczne. Wtedy żywo zainteresowałem się historią konfliktu w Irlandii. Rok później mieszkałem już w Belfaście. Konflikt w Irlandii Północnej Na czym polega ten konflikt? Żeby zrozumieć podłoże konfliktu, trzeba się cofnąć w historii do czasu zajęcia Irlandii przez Wilhelma III Orańskiego w 1690 r. po bitwie nad rzeką Boyne. Irlandia, jako jedna z kolonii brytyjskich, podkreślała wielkość i znaczenie Anglii w Europie i na świecie, niczym trofeum. Miała również bardzo ważne znaczenie strategiczne w obronie przed Napoleonem. Anglicy, umacniając obronę na całym wybrzeżu zachodnim wyspy, ochronili się przed przejęciem Irlandii przez Napoleona, który chciał wesprzeć Irlandczyków i pozbyć się Anglików z wyspy już w XVIII w. Paradoksem jest to, że większość Brytyjczyków w Irlandii Północnej to nie Anglicy, tylko rdzenni Szkoci (Ulster Scots). Anglicy po przejęciu kontroli nad Szkocją i klęsce głodu zmusili Szkotów do zasiedlania tych terytoriów. Czy jest to konflikt czysto religijny, czy chodzi o coś więcej? Religia to jeden z najskuteczniejszych argumentów, który używany jest do dziś. Większym problemem jest tożsamość lub raczej jej utrata. Wielcy tego świata perfekcyjnie żonglują tym pojęciem, by osiągnąć swój cel. Ulsterscy Szkoci w Irlandii Północnej stracili znaczenie w Wielkiej Brytanii i traktuje się ich jako najniższą klasę społeczną w kraju, w którym piętnuje się ludzi ze względu na ich pochodzenie. Wszelkie problemy i napięcia, które są tutaj codziennością, zamiatane są przez rządzących pod dywan. Narastający krzyk lojalistów, upominających się o uznanie, ignorowany jest w sposób ostentacyjny. Podjąłeś się tematu, który trwa nie od dziś. Zdawałeś sobie sprawę, gdzie Cię to zaprowadzi? Z początku były to bardzo silne emocje związane z wizualną charakterystyką tego miejsca. Mury pokoju, polityczne murale, zaniedbane dzielnice klasy pracującej, zamieszki na ulicach... To miejsce przepełnione żalem, smutkiem i sąsiedzką nienawiścią. Teraz, po 12 latach pobytu, widzę znacznie więcej. Wiedza i doświadczenia pozwoliły mi zobrazować rzeczywistość, w której przyszło dorastać kolejnym pokoleniom. Wszystko to wzmacnia przytłaczająca atmosfera nasycona krzywdami z przeszłości. Dziś wiem, że bez tych doświadczeń nie byłbym tym samym człowiekiem. W Belfaście mury oddzielają katolików i protestantów Na zdjęciach pojawiają się mury. Ile jest takich murów w Belfaście? Czy dalej wyznaczają granice i dzielą społeczeństwo, czy to raczej relikt przeszłości? „Mury pokoju” to bariery odgradzające brytyjskich i irlandzkich sąsiadów, mieszkających w dzielnicach klasy pracującej. Do dziś spełniają swoją rolę i sprawiają, że mieszkańcy tychże dzielnic mogą spać spokojnie. Te bariery mają różne formy. Od mierzących 7-8 metrów metalowych płotów, po betonowe ściany czy tereny industrialne. Najdłuższy mur przebiega od wzgórz okalających Belfast aż do centrum miasta, oddzielając dzielnice katolickie od protestanckich na odcinku kilku kilometrów. W samym Belfaście takich konstrukcji jest dziś około 100. Zmieniają swoją postać, ale nie zmieniają przeznaczenia. Dla podkreślenia procesu pokojowego, konstrukcję metalową zamienia się na kraty, przez które można podziwiać sąsiadów, jak w klatce. Swój obiektyw często kierujesz na młodzież i dzieci. Jak bardzo ta młoda część społeczeństwa uwikłana jest w przeszłość? Wszystko zależy od tego, gdzie się urodzili. Jeśli jest to rodzina klasy średniej czy wyższej, która nie ma pojęcia, co dzieje się w dzielnicach mniej uprzywilejowanych, to takie dzieciaki mają wielkie szczęście. Dzieci i młodzież z klasy pracującej, których rodzice walczyli ze swoimi sąsiadami, tracili bliskich i przyjaciół w strzelaninach na ulicach – ich realia są nieporównywalne. Po obu stronach nienawiść do sąsiadów, jak dziedziczna choroba, przenoszona jest w DNA. Podsycana przez lokalną prasę brukową czy przywódców grup paramilitarnych daje bezdyskusyjne przyzwolenie na zabicie katolika czy protestanta zza ściany pokoju. Część młodzieży jest werbowana do organizacji terrorystycznych, a część popada w konflikt z prawem i trafia do więzienia. To owocuje falami samobójstw. Od 1998 r. więcej ludzi odebrało sobie tu życie w krótszym czasie niż trwał sam konflikt. Czy dojdzie do zjednoczenia Irlandii? Kim, według Ciebie, są kolejne pokolenia, które dorastają w Irlandii Północnej? Nowemu pokoleniu brakuje perspektywy, zwłaszcza teraz, kiedy poczucie przynależności do Królestwa Wielkiej Brytanii jest dla części brytyjskiej bardzo niepewne. Brytyjskie grupy paramilitarne w Irlandii Północnej liczą sobie około 12,5 tys. aktywnych członków. Duża część z nich to młodzież, która potrafi posługiwać się bronią i ma do niej dostęp. Jak na razie pieniądze z Westminsteru zapewniają spokój. Ale co będzie, kiedy ich ilość się zmniejszy lub zostaną zupełnie wstrzymane? Nikt nie potrafi przewidzieć skutków zjednoczenia Irlandii, o którym mówi się coraz częściej. National Geographic Polska objął patronatem wystawę fotograficzną Mariusza Śmiejka „Not Surrendering”. Poznań, Galeria Centrala, Plac Ratajskiego 6a. Ekspozycja czynna od 19 maja do 10 czerwca 2023 r. Mariusz Śmiejek jest niezależnym fotografem dokumentującym życie codzienne w postkonfliktowych społeczeństwach. Prowadzi projekty długoterminowe w Europie i Afryce, kierując swoją uwagę na środowiska uchodźców, dzieci i kobiety nielegalnie pracujące w kopalniach złota w Ghanie, handel ludźmi, korupcję i nadużycia systemowe. Mieszka w Belfaście w Irlandii Północnej, prowadząc tam studio fotograficzne i Polską Akademię Fotografii.
W Dzień Świętego Patryka Irlandczycy zielenieją z radości. Oto historia świętego
Dzień Świętego Patryka to święto narodowe i religijne w Irlandii. Dzięki hucznym, zielonym tradycjom jest znane i obchodzone na całym świecie.
W tym artykule: Kim był święty Patryk? Jak obchodzi się Dzień Świętego Patryka? Loty z Polski do Dublina Dzień Świętego Patryka wywodzi się z Irlandii i właśnie tam jest obchodzony najhuczniej. Wszędzie pełno przebranych na zielono imprezowiczów. W nadmiarze leje się zielone piwo, a celtycka muzyka podrywa do podskoków nawet tych, którzy jeszcze nie czują, że chcą tańczyć. W ciągu dnia przez Dublin przechodzą parady i odbywają się festiwale. Na ulicach można spotkać skrzaty i nie tylko. Im bardziej kreatywne przebrania, tym lepiej. To narodowe święto jest dniem wolnym od pracy. Wszystko oczywiście na cześć świętego Patryka – patrona Irlandii. Święty zasłużył się tym, że nawrócił mieszkańców kraju na chrześcijaństwo. Robił to przy pomocy trójlistnej koniczyny (tłumaczył na niej istotę Trójcy Świętej), która do dziś jest symbolem święta. Kim był święty Patryk? Zacznijmy od początku. Święty Patryk, a właściwie Succat, żył na przełomie IV i V w. Urodził się w Wielkiej Brytanii. W wieku 16 lat został porwany przez irlandzkich najeźdźców. W Irlandii przez 6 lat żył w niewoli, pracując jako pasterz. W tym czasie żarliwie się modlił i śnił o ucieczce do rodzinnego kraju. Po wyzwoleniu i dostaniu się do Galii przyjął święcenia kapłańskie. Kiedy miał wracać do Wielkiej Brytanii, usłyszał we śnie, że powinien popłynąć do Irlandii i tam nawracać ludzi. Miał wiele wątpliwości, ale ostatecznie poszedł za wezwaniem Boga. Od czasu św. Augustyna z Hippony żaden duchowny nie obnażył swojej duszy, tak jak robił to Patryk w swoich pismach. Był człowiekiem bardzo pokornym, nieustannie dziękującym Stwórcy za to, że wybrał go na narzędzie, dzięki któremu rzesze czczące „bożki i rzeczy nieczyste” stały się „ludem Bożym”. Prawda o świętym Patryku Świętego Patryka nie należy mylić z Palladiusem, wysłanym przez papieża Celestyna I w 431 r. Był on „pierwszym biskupem Irlandczyków wierzących w Chrystusa”. Jeszcze przed końcem VII w. Święty Patryk obrósł wieloma legendami. Według jednej z nich uratował Irlandię przed wężami. Inna historia, mająca odbicie w obecnych uroczystościach, mówi o tym, że kapłan tłumaczył niewierzącym pojęcie Trójcy Świętej na trójlistnej koniczynie. Roślina do dziś jest jednym z symboli obchodów Dnia Świętego Patryka. Jak obchodzi się Dzień Świętego Patryka? Początki obchodów 17 marca sięgają 1631 r. Pierwsza parada w Nowym Jorku ku czci świętego została zorganizowana w 1762 r. Od 1798 r., czyli od wybuchu rewolucji irlandzkiej, kolor zielony jest kojarzony z dniem patrona Irlandii. Dzień Świętego Patryka słusznie kojarzy się z ulicznymi paradami. Największa z nich jest organizowana w Dublinie. Przez pandemię w 2020 i 2021 r. impreza została odwołana. Od 2022 r. Irlandczycy ponownie hucznie świętują jedno z najważniejszych świąt w kraju. Wypicie zielonego piwa to dla wielu Irlandczyków obowiązek w Dniu Świętego Patryka. Same irish puby również odgrywają ważną rolę w ich historii i tożsamości narodowej. Tak jak zjawisko nazywane craic. To atmosfera zabawy i rozmowy, typowa dla miejscowej sceny towarzyskiej. W Dublinie działają setki irish pubów. Będąc w stolicy Irlandii, warto wstąpić do najstarszych lokali z tradycjami. Mieszkańcy i turyści najczęściej polecają: Long Hall, 51 South Great George's Street, Doheny & Nesbitt, 5 Baggot Street Lower, Toners, 139 Baggot Street Lower, Mulligan's, 8 Poolbeg Street, Neary's, 1 Chatham Street. Jak zwiedzić Irlandię w trzy dni i nie zwariować? Będzie intensywnie, ale niedrogo Będzie trekking, będzie czas na uroki miasta i mocne piwo. Szybko, ale nie byle jak. Zapraszamy do poznania Irlandii w przyspieszonym tempie. Loty z Polski do Dublina Z Polski do Irlandii najszybciej dostaniemy się samolotem. Dublin jest połączony z kilkoma polskimi miastami. Do stolicy Irlandii dolecimy z Gdańska i Szczecina. Bezpośredni lot trwa około trzech godzin. W tym roku Dzień Świętego Patryka wypada w piątek. Świętowanie można więc połączyć z weekendowym city breakiem. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Ciekawostki o Irlandii – poznaj najciekawsze informacje o życiu w Irlandii
Irlandia to miejsce, któremu nie można odmówić niepowtarzalnego uroku. Co należy wiedzieć na temat tego miejsca? Z czego słynie Irlandia? Ciekawostki i zaskakujące fakty na temat tego pięknego kraju wymieniamy poniżej.
W tym artykule: Ciekawostki o kulturze Irlandii Ciekawostki o edukacji w Irlandii Ciekawostki o kuchni irlandzkiej Ciekawostki o zwiedzaniu Irlandii Ciekawostki geograficzne o Irlandii Ciekawostki historyczne o Irlandii Inne ciekawostki o Irlandii Niewielkie nastrojowe miasteczka, malownicze klify, zielone wzgórza i zdające się ciągnąć bez końca łąki. Warto poznać nieco bliżej ten niezwykły kraj, tym bardziej, że skrywa on w sobie wiele intrygujących ciekawostek. Wielu osobom Irlandia bardziej kojarzy się z emigracją zarobkową niż z wyjazdami turystycznymi. Niesłusznie, bo Zielona Wyspa to fascynujące miejsce, które urzeka na wiele sposobów. Unikatowa kultura, barwna, momentami trudna historia, wspaniała kuchnia, wyśmienite walory naturalne. To wszystko maluje obraz niezwykłego kraju, który przedstawiamy w zestawieniu najbardziej intrygujących ciekawostek. Ciekawostki o kulturze Irlandii Jak zwiedzić Irlandię w trzy dni i nie zwariować? Będzie intensywnie, ale niedrogo Będzie trekking, będzie czas na uroki miasta i mocne piwo. Szybko, ale nie byle jak. Zapraszamy do poznania Irlandii w przyspieszonym tempie. Irlandia to kraj o niezwykle bogatej kulturze, w której nie brakuje ciekawych mitów, uwielbienia muzyki i lokalnych trunków. Św. Patryk, patron Irlandii, który według legendy ma sądzić mieszkańców tego kraju w dniu sądu ostatecznego, nie był Irlandczykiem, a Rzymianinem. Zgodnie ze starą tradycją, 29 lutego to Irlandki oświadczają się swoim mężczyznom. Zgodnie z tamtejszą legendą, św. Brygida miała poprosić św. Patryka, by owego dnia odwrócił klasyczne role. Ten niezwykły zwyczaj został zapoczątkowany w V w. Od tamtej pory Irlandki co 4 lata mogą oświadczać się swoim ukochanym bez obawy, że zostaną wyśmiane. Irlandczycy nie świętują tłustego czwartku, ale obchodzą dzień naleśnika. W ostatni dzień karnawału, tuż przed wielkim postem, mieszkańcy tego kraju zajadają się naleśnikami, jak wskazuje sama nazwa tego święta. Irlandia znajduje się w ścisłej czołówce krajów, gdzie spożycie piwa na jednego mieszkańca jest największe. Nic dziwnego, że tamtejszy Guinness stał się największym browarem świata. Podobno Irlandczycy spotykają się w trzech miejscach: kościele, na targu i – oczywiście – w pubie. Irlandzcy artyści aż 7 razy triumfowali w Konkursie Piosenki Eurowizji. To najlepszy wynik w historii tego wydarzenia. Nie jest to specjalnie zaskakujące, bo muzyka jest obecna w kulturze Irlandii właściwie już od czasów celtyckich. Według irlandzkich podań, w dawnych czasach wyspę zamieszkiwała rasa wróżek i elfów. Baśniowe stwory miały wynieść się pod ziemię, gdy popadły w konflikt z innymi rasami. Ciekawostki o edukacji w Irlandii Wyspy Aran – irlandzki Dziki Zachód Dzikie krajobrazy, białe domki i ciepłe swetry z dzianiny. Położone przy zachodnim wybrzeżu Irlandii Wyspy Aran nie przestają zachwycać. Na pierwszy rzut oka, system edukacji w Irlandii wydaje się zbliżony do polskiego. Wart jednak wiedzieć, że irlandzkie szkoły pod wieloma względami różnią się od naszych placówek oświatowych. W Irlandii występuje rozdział Kościoła od państwa. Warto jednak wiedzieć, że w posiadaniu Kościoła katolickiego znajduje się wiele budynków szkolnych, co sprawia, że wpływ religii na edukację jest znaczny. W Irlandii obowiązkiem szkolnym są objęte dzieci od 6. roku życia, ale wiele malców rozpoczyna edukację w wieku 4 lat. Irlandzki program nauczania dla szkół podstawowych nie uwzględnia nauki języka obcego. W szkołach pod patronatem katolickim dzieci modlą się przynajmniej raz dziennie. W wielu placówkach, obowiązkowe są trzy modlitwy każdego dnia: przed rozpoczęciem lekcji, w trakcie przerwy obiadowej i po zakończeniu zajęć. W Irlandii istnieją tzw. szkoły Gaelscoil, w których językiem wykładowym nie jest angielski, a irlandzki. Ciekawostki o kuchni irlandzkiej Irlandia: Podróż do Galapagos Europy Przeczytajcie opowieść Jakuba Wojciechowskiego o jego wyprawie na Zieloną Wyspę. Kuchnia irlandzka podbije żołądki wszystkich, którzy są zakochani w kuchni wiejskiej. Ze względu na położenie geograficzne i historię tego kraju, w tamtejszej tradycji kulinarnej dominującą rolę odgrywają sery, mięso i niektóre warzywa. Śniadanie jest najważniejszym posiłkiem w irlandzkiej tradycji. Ma dawać energię na cały dzień, nic więc dziwnego, że to właśnie śniadanie, nie obiad czy kolacja, jest najbardziej obfite. Tradycyjny zestaw fish and chips nie jest wyłączną domeną kuchni angielskiej. To danie jest szalenie popularne także w Irlandii. Jedną z najbardziej znanych potraw kuchni irlandzkiej jest irish stew. Pod tą nazwą kryje się gulasz z baraniny i cielęciny z duszonymi ziemniakami i cebulą. W Dublinie jednym z najbardziej lubianych dań jest coddle. To potrawka z kiełbasy, boczku, ziemniaków i cebuli. Ziemniaki odgrywają istotną rolę w irlandzkiej kuchni. Warto jednak wiedzieć, że to warzywo pojawiło się na wyspie dopiero w XVI wieku. Ciekawostki o zwiedzaniu Irlandii Zapłakana deszczem wyspa na obrzeżach Europy? Tylko pozornie. Zobacz, czym przyciąga Irlandia Zieleń, celtyckie legendy, dzikie krajobrazy, gościnność i poczucie humoru. W Europie jest wiele destynacji turystycznych, które pod względem popularności znacząco przewyższają Irlandię. Nie oznacza to jednak, że Zielona Wyspa nie jest warta zainteresowania. Czy wiesz, że w Irlandii znajduje się najstarszy europejski pub? To Sean's Bar. Jak wynika z badań archeologicznych, ten słynny lokal powstał około 900 r. Będąc w Irlandii, warto odwiedzić to klimatyczne miejsce. Zamki należą do największych skarbów Irlandii. Jednym z najstarszych jest Malahide. Piękny obiekt położony w niewielkiej odległości od Dublina należy do najbardziej rozpoznawalnych atrakcji tego kraju. W Irlandii znajduje się najstarszy znany grobowiec z systemem korytarzy. Zgadza się, mowa o słynnym grobowcu Newgrange. Ten niezwykły obiekt powstał ok. 3200 r. p.n.e., co oznacza, że jest o sześćset lat starszy od piramid w Gizie! Każdy, kto nie pozostaje obojętny na piękno przyrody, powinien odwiedzić Park Narodowy Ballycroy. Krajobraz obszaru położonego na terenach górskich i mokradłach dosłownie zapiera dech w piersiach. Zdaniem niektórych jeszcze piękniejszy jest Park Narodowy Killarney. W 1981 roku ten piękny obszar został uznany za rezerwat biosfery UNESCO. Ciekawostki geograficzne o Irlandii Taniec świętego Patryka Muzyka irlandzka, którą można usłyszeć w dniu św. Patryka, jest tak skoczna, że nogi same rwą się do tańca. Sęk w tym, by wiedziały tylko, co z tym rytmem zrobić. Irlandia to kraj wyspiarski, który jest prawdziwym rajem dla każdego miłośnika przyrody. Irlandia dzieli wyspę z Irlandią Północną. Historycznie Irlandia podzielona była na 32 hrabstwa. Obecnie jest ich 26. Irlandia ma świetnie rozwiniętą sieć rzeczną. Na północy i południu występują przede wszystkim rzeki górskie, a w centrum – nizinne. Shannon – najdłuższa irlandzka rzeka – mierzy 336 km. Gęste lasy dębowe porastały kiedyś znaczną część obszaru Irlandii. Na skutek działalności człowieka, większość z nich ustąpiła miejsca polom uprawnym. Irlandia jest trzecią największą wyspą Europy. Ciekawostki historyczne o Irlandii W Irlandii też żyły dinozaury. Właśnie to potwierdzono Dawno, dawno temu, dinozaury były wszędzie. Nawet po 66 milionach lat po wyginięciu ostatnich przedstawicieli tego gatunku, ich skamieniałości znajdowane są na każdym ziemskim kontynencie i ... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/mike-simms-z-koscia-piszczelowa-teropoda-po-lewej-i-koscia-udowa-scelidosaurus-po-prawej-fot-uniwersytet-portsmouth-4be84ce.jpeg" width="928" height="503" alt="Mike Simms z kością piszczelową teropoda (po lewej) i kością udową Scelidosaurus (po prawej). fot. Uniwersytet Portsmouth" title="Mike Simms z kością piszczelową teropoda (po lewej) i kością udową Scelidosaurus (po prawej). fot. Uniwersytet Portsmouth" /> Historia tego niezwykłego kraju jest długa i bogata, ale nie brakuje w niej także trudnych momentów. Dlaczego Irlandia nie pojawia się na żadnej liście obejmującej ciekawostki o Wielkiej Brytanii? Ponieważ w 1921 roku uznana została niepodległość tego kraju po 750 latach panowania angielskiego. Flagę Irlandii tworzą trzy pionowe pasy koloru zielonego, białego i pomarańczowego. Kolor zielony symbolizuje katolików, natomiast pomarańczowy – protestantów. Biel pomiędzy nimi oznacza dążenie do pokoju między wyznawcami obu religii. W pierwszej połowie XIX wieku Irlandię nawiedził wielki głód. Jesienią 1845 roku ten wyspiarski kraj dotknęła zaraza, która doszczętnie zniszczyła ok. 40 proc. uprawy ziemniaka. Rok później zaraza wróciła i właściwie całkowicie zniszczyła zbiory. Szacuje się, że w następstwie głodu i chorób umarło wówczas nawet milion osób. W latach 1990–1997 urząd prezydenta Irlandii sprawowała Mary Robinson. W kolejnych wyborach zwyciężyła Mary McAleese. To pierwszy przypadek, gdy urząd głowy państwa w następujących po sobie kadencjach sprawowały dwie kobiety. Inne ciekawostki o Irlandii Cork: malownicze hrabstwo, które warto zobaczyć Irlandia to przede wszystkim zapierające dech widoki. Dowód? Prezentujemy galerię zdjęć dodaną przez naszego użytkownika. Powyżej wymieniliśmy najważniejsze ciekawostki o Irlandii. Chcesz poznać więcej zaskakujących faktów na temat tego kraju? Znajdziesz je poniżej. Zielony shamrock o kształcie trójlistnej koniczyny to jeden z narodowych symboli Irlandii. Jak głosi legenda, św. Patryk miał go użyć w celu zobrazowania, czym jest Trójca Święta. Irlandia to najlepszy kraj dla osób cierpiących na ofidiofobię. Wynika to z faktu, że na Zielonej Wyspie nie występują węże. Aż do 1985 roku, prezerwatywy w Irlandii były sprzedawane wyłącznie na receptę. Ta nieco dziwna strategia miała za zadanie zwiększyć liczebność populacji w słabo zaludnionym kraju. Irlandzkie wiatraki nie obracają się lewo, jak w pozostałych krajach, a w prawo. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Dzikie krajobrazy, białe domki i ciepłe swetry z dzianiny. Położone przy zachodnim wybrzeżu Irlandii Wyspy Aran nie przestają zachwycać.
W tym artykule: Na końcu świata Wyspy Aran – jak się dostać? Wyspa Inis Mór Wyspa Inis Meáin Wyspa Inis Oírr Śladami języka irlandzkiego Irlandia – Jak dolecieć Wyspy Aran – Top 9 atrakcji Wyspy Aran – co zjeść Wyspy Aran – Informacje praktyczne Trzy niewielkie wyspy Inis Mór, Inis Meáin i Inis Oírr są oddalone o zaledwie 50 kilometrów i jakieś półtorej godziny podróży promem na zachód od miasta Galway w zachodniej Irlandii. Lokalni mieszkańcy, którzy jako jedni z ostatnich w tym kraju na co dzień wciąż chętniej posługują się językiem irlandzkim niż angielskim, lubią mawiać, że Wyspy Aran to ostatni ląd na zachodzie Europy. Dalej jest już tylko Ameryka. Na końcu świata Pejzaż Wysp Aran jest poprzecinany charakterystycznymi kamiennymi murami, co jest stałym elementem zachodnioirlandzkiego pejzażu. Warto się tam jednak wybrać nie tylko dla dzikich krajobrazów, ale przede wszystkim z powodu bogatej celtyckiej kultury. W tym jednym z europejskich „końców świata” mogła się ona rozwijać nie niepokojona przez stulecia. Każdego roku Wyspy Aran odwiedzają tysiące turystów, dla których coraz częściej jest to jeden z punktów obowiązkowych podczas wizyty w Irlandii. Trzy wyspy przyciągają również pisarzy, artystów i poetów, którzy na Aran poszukują autentycznej, wiejskiej Irlandii. Eric Newby, zmarły w 2006 roku autor powieści podróżniczych, określił Wyspy Aran „cudem świata zachodniego, nie tylko Irlandii”. Wyspy Aran – jak się dostać? Dotarcie na wyspy z zachodniego wybrzeża Irlandii nie jest trudne. Najprostszym środkiem transportu jest prom, który odpływa codziennie przez cały rok z miasteczka Rossaveal/Ros a Mhíl w pobliżu Galway. Od marca do października kursuje również prom z Doolin w hrabstwie Clare. Wyspy mają również własne niewielkie linie lotnicze Aer Arann. Samoloty odlatują 4 razy dziennie z lotniska w Inverin i latają na każdą z trzech wysp. Sam lot trwa zaledwie 8 minut. Za bilet w dwie strony trzeba zapłacić około 40 EUR. Wybierając się na Wyspy Aran, nie należy zapominać, że jedziemy na zimne wybrzeże Oceanu Atlantyckiego. Trzeba więc zadbać o odpowiednie ubranie. Jednego można się spodziewać prawie na pewno – będzie wietrznie. Będąc już na Aran, można się cieszyć uczuciem nieskrępowanej wolności. Warto odwiedzić wszystkie trzy wyspy. Najlepiej jest wypożyczyć rower i na własną rękę odkrywać ukryte zakątki, które każda z nich ma do zaoferowania. Wyspa Inis Mór Inis Mór jest największą z trzech wysp. Już samo słowo „mór” znaczy po irlandzku „duża”. Mieszka tu około 800 mieszkańców. Biorąc pod uwagę, że Inis Mór liczy zaledwie 12 km długości i 3 km szerokości, jest dość sporo rzeczy do zobaczenia. Szczególnie warto zwrócić uwagę na takie atrakcje, jak: Dún Aonghasa (Dun Aengus), czyli to co zostało z fortu obronnego z epoki brązu. Fort wybudowano najpewniej około 700 r. p.n.e. Pozostałości tworzą trzy półokrągłe kamienne mury. Największy z nich ma prawie 6 metrów wysokości. Nazwa fortu odnosi się do Aengusa, staroirlandzkiego boga miłości. Dún Aonghasa znajduje się w Kilmurvey. Zwiedzanie obiektu jest bezpłatne; Seacht dTeampaíll, czyli Siedem Kościołów, było prawdopodobnie najważniejszym celem pielgrzymek na Wyspach Aran w okresie wczesnego średniowiecza. Do dziś przetrwały dwa z siedmiu kościołów: Teampall Brecan i Teampall an Phoill. Pierwszy z nich, otoczony kilkoma domami na planie prostokąta, wzniesiono około 1200 roku. Warto wiedzieć, że chrześcijaństwo upowszechniło się w Irlandii już w V wieku n.e.; Okrągła wieża powstała w 1799 roku jako część większej sieci fortyfikacji brytyjskich wzdłuż wybrzeża Atlantyku. Wieża miała funkcję sygnałową. Miała stanowić część wczesnego ostrzegania na wypadek francuskiej inwazji na Irlandię. Krajobraz wyspy Inis Mór charakteryzują kilometry kamiennych murów i spękany wapień, który rozciąga się na masywnych klifach po zachodniej stronie wyspy. Za sprawą natury i wielowiekowego oddziaływania oceanicznych fal, wybrzeże jest wyrzeźbione właśnie w taki sposób. Żyją tu kolonie fok, dzikich łabędzi i rzadkich gatunków ptaków. Wieczorami życie na wyspie tętni w lokalnych kawiarniach i restauracjach, z których jest znana w całej Irlandii. Wyspa Inis Meáin Druga pod względem wielkości wyspa w archipelagu Aran to Inis Meáin. Słowo Meáin tłumaczy się jako „środkowy”. I rzeczywiście wyspa ulokowana jest pomiędzy dwoma siostrami. Do dziś Inis Meáin wyróżnia się najbardziej tradycyjnym charakterem, który udało się tu zachować mimo nastania nowoczesności. Na wyspie działa Inis Meáin Knitting Company, gdzie wciąż szyje się światowej sławy swetry z dzianiny – jeden ze znaków rozpoznawczych Wysp Aran. Na stronie internetowej producenta można przeczytać, że jest to najdłużej nieprzerwanie działające przedsiębiorstwo tekstylne w Europie. Skąd takie zamiłowanie mieszkańców wysp do dzianiny? Przez stulecia podstawowym zajęciem tutejszych mężczyzn było rybołówstwo. Ciepłe swetry miały zapewnić zabezpieczenie przed trudnymi warunkami pogodowymi na łodziach. Według powtarzanej na wyspie opowieści, niepowtarzalne wzory ściegów zaczęły się upowszechniać po tym, gdy ciało jednego z rybaków wyłowiono z morza i można go było zidentyfikować właśnie wyłącznie po tym charakterystycznym szwie. Przez długi czas swetry z dzianiny były sekretem mieszkańców Wysp Aran. Dopiero wielkie narodowe przebudzenie Irlandczyków w XIX wieku i poszukiwania wszystkiego, co autentycznie swojskie i irlandzkie sprawiły, że swetry stały się szalenie popularne. Ich produkcja zaczęła szybko rosnąć. Inis Meáin ma jednak znacznie więcej do zaoferowania niż tylko światowej sławy swetry. Na środku wyspy można zobaczyć fantastyczne krajobrazy, od których godzinami trudno oderwać oczy. Jest tu wszystko, co może kojarzyć się z zachodnią Irlandią: popielate skały porośnięte delikatnymi kwiatkami, zielone pola otoczone murami z suchego kamienia i rozbijające się w oddali o wybrzeża fale Oceanu Atlantyckiego. Inis Meáin to najrzadziej odwiedzana ze wszystkich wysp archipelagu, co sprawia, że doskonale mogą się tu czuć wszyscy szukający ciszy, spokoju i samotności. Odkrywanie w pojedynkę dramatycznych klifów, bezludnych plaż i wiejskich dróg wolnych od samochodów może być przygodą samą w sobie. Wyspa Inis Oírr Najlepszym sposobem na poznanie Inis Oírr jest jazda na rowerze po tutejszych drogach wyłożonych murami z suchego kamienia i usianych dzikimi kwiatami. Najmniejsza z Wysp Aran i najbliższa kontynentowi ma mniej niż 3 km długości i tylko 2 km szerokości. Inis Oírr ma podobny krajobraz do Burren w hrabstwie Clare, co sprawia, że wiele z tutejszych gatunków roślin pozostaje pod ochroną. Pierwszą rzeczą, którą można zauważyć, przybywając na wyspę, jest miękka, biała piaszczysta plaża otoczona krystalicznie czystą wodą. Inis Oírr wyróżnia się właśnie niezwykłym połączeniem delikatnego piękna z szorstkim, ale solidnym, skalistym wapieniem, typowym dla tego obszaru. Takie powitanie na długo pozostaje w pamięci. Na wyspie znajdują się dwie wyróżnione znakiem jakości plaże – An Trá i Trá Poll. Wspaniałe, bielone, białe pasemka są jeszcze bardziej wysadzane klejnotami, gdy patrzy się na nie przez czyste wody oceanu, które obmywają plaże dwa razy dziennie. Są to popularne plaże do pływania, spacerów, uprawiania sportów wodnych lub po prostu spędzania czasu podczas długich letnich dni na wyspie. Co ciekawe, wody, choć chłodne (temperatura rzadko przekracza 16 stopni), przyciągają miłośników nurkowania i snorkelingu. W tutejszym oceanie jest bowiem nawet więcej życia niż na wielu tropikalnych rafach. Wyspa przyciąga również profesjonalnych i amatorskich ornitologów. Bogactwo ptactwa i możliwość jego oglądania to nie lada gratka dla miłośników natury. Na Inis Oírr stale mieszka ponad 30 gatunków ptaków, wśród nich kormorany, rybitwy popielate i pustułki. Śladami języka irlandzkiego Mieszkańcy Wyspy Aran wciąż posługują się na co dzień językiem irlandzkim. W pozostałej części kraju, a zwłaszcza w Dublinie, pierwszym językiem od przynajmniej dwóch stuleci jest już język angielski. Próby rewitalizacji irlandzkiego przynoszą coraz lepsze rezultaty. Z roku na rok więcej Irlandczyków odkrywa swoje celtyckie korzenie i stara się poznawać przynajmniej podstawowe zwroty w języku przodków. Odwiedzając Wyspy Aran warto poznać najważniejsze wyrażenia w języku irlandzkim. Dia duit – dzień dobry (najpopularniejsze powitanie, dosłownie: „Bóg z Tobą”), Fáilte – witaj, Céad Míle Fáilte – witaj serdecznie, Slán – do widzenia (dosłownie: „bądź bezpieczny”), Oíche Mhaith – dobranoc, Póg mo thóin! – pocałuj mnie w dupę!, Craic agus Ceol – zabawa i muzyka, Gabh Mo Leithscéal – przepraszam, Gaeltacht – określenie obszaru/regionu, w którym mówi się przede wszystkim po irlandzku, Go raibh maith agat – dziękuję (dosłownie: „niech dobro będzie z Tobą”), Déan deifir! – pospiesz się!, Is fearr Gaeilge briste, na Bearla cliste – łamany irlandzki jest lepszy niż bezbłędny angielski (popularne lokalne powiedzenie), Sláinte – na zdrowie (jako toast), Ádh mór ort – p,wodzenia Le do thoil – proszę (dosłownie: „za Twoją wolą”), Tá – tak, Níl – nie, Maidin mhaith – dzień dobry (rano). Czakramy w Polsce – przewodnik po „miejscach mocy" Wiele osób wierzy w istnienie punktów na Ziemi, które regenerują ich siły i poprawia samopoczucie. Oto gdzie znajdują się rzekome czakramy w Polsce. Irlandia – Jak dolecieć Za sprawą dużej społeczności polskiej mieszkającej w Irlandii z naszego kraju łatwo można dolecieć na Zieloną Wyspę. Do Dublina latają samoloty z Warszawy (Chopin i Modlin), Katowic, Wrocławia, Krakowa, Gdańska, Bydgoszczy, Łodzi, Poznania, Rzeszowa i Szczecina. Do Cork można dolecieć z Gdańska, Katowic, Krakowa, Poznania i Wrocławia. Najbliżej Wysp Aran położone jest lotnisko w mieście Shannon. Można się tam dostać bezpośrednim połączeniem lotniczym z Wrocławia. Bilety można znaleźć średnio w cenie 250 złotych w jedną stronę. Warto polować na promocje i oferty tanich linii lotniczych. Z lotniska w Shannon do miasta Galway na zachodnim wybrzeżu Irlandii można się dostać autobusem Shannon Airport Service. Podróż trwa 1 godzinę 50 minut, a za bilet zapłacimy od 11 do 16 EUR. Wyspy Aran – Top 9 atrakcji Inis Mór to największa i najbardziej rozwinięta z Wysp Aran, które leżą u wybrzeży Galway. Łączy w sobie żywą historię z doskonałymi udogodnieniami i tętniącym życiem nocnym. Zwykle najcichsza i najmniej odwiedzana z Wysp Aran, Inishmaan może być doskonałą ucieczką od współczesnego szybkiego świata. To miejsce, w którym piękno, tradycja i kultura łączą się w surowym, smaganym wiatrem krajobrazie. Najmniejsza i najbardziej wysunięta na wschód z Wysp Aran, leży 8 kilometrów od wybrzeża hrabstwa Clare. Inisheer to spokojne miejsce, idealne na samotne kontemplacje i relaksujące spacery. Kucyki na Inis Mór – zwiedzanie wyspy na kucykach to tradycja sięgająca lat 40. XX wieku. Zwiedzający mogą wybrać się na wycieczkę bezpośrednio z promu lub samolotu po przybyciu do Inis Mór. Po drodze możesz odwiedzić miejsca klasztorne, kolonię fok, zobaczyć słynne kamienne mury wyspy i odwiedzić wielki fort Dun Aonghasa. Plaża Cill Mhuirbhigh to piaszczysta plaża położona na północnym wybrzeżu wyspy Inishmore. Najlepsze trasy spacerowe na wyspie Inis Oírr to Lúb Ceathrú an Locha. Opuszczając szlak przy molo, skręć w lewo i podążaj za zielonymi (i fioletowymi) strzałkami wzdłuż utwardzonej drogi. Trasa Lúb Dún Eochla na Inis Mór ciągnie się na odległość 10 km i umożliwia zapętlony spacer po wyspie. Rothar Arainn Teo to jedna z najpopularniejszych wypożyczalni rowerów na wyspach. Aran doskonale jest zwiedzać właśnie na dwóch kółkach. Man of Aran Fudge oferuje wiele nagradzanych, smakowych krówek kremowo-maślanych stworzonych przez Tomása Poila. Doskonały pomysł na pamiątkę z Wysp Aran lub upominek dla rodziny czy przyjaciół. Korona Wodospadów coraz bliżej Polaków. Eksploratorzy zjechali z drugiego najwyższego wodospadu w Europie Projekt Korona Wodospadów zakłada zdobycie i zjechanie z 10 najwyższych wodospadów na świecie. Polacy mogą pochwalić się kolejnym wyczynem. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/a75ee7b380086c95f9e0c18f36cd2769dee2913d-9b27621.jpeg" width="938" height="625" alt="Korona Wodospadów coraz bliżej Polaków. Eksploratorzy dotarli na drugi najwyższy wodospad w Europie i zjechali z niego" title="Korona Wodospadów coraz bliżej Polaków. Eksploratorzy dotarli na drugi najwyższy wodospad w Europie i zjechali z niego" /> Wyspy Aran – co zjeść Z racji swojego atlantyckiego położenia, kuchnia z Wysp Aran opiera się przede wszystkim na rybach i owocach morza. Niewiele jest w Europie miejsc, gdzie można zjeść tak smaczne i świeże mięso kraba czy homara. To wszystko oczywiście popijane znakomitym ciemnym irlandzkim guinnessem. Joe Watty’s Bar and Seafood Restaurant na Inis Mór zaprasza na znakomite mule prosto z oceanu i duże porcje homara. To wszystko z towarzystwie dźwięków oryginalnej irlandzkiej muzyki. Restauracja ma również ofertę z bardziej uniwersalnym jedzeniem – można tu choćby zjeść całkiem dobre burgery. Bayview Restaurant w Inishmore to prawdziwa uczta smaków. Byron Godoy, szef kuchni restauracji pochodzi z Gwatemali, a w swoim menu umiejętnie łączy latynoskie korzenie z kuchnią irlandzką. Wynikiem tego są żywe smaki i kolorowe talerze – przyjemność zarówno dla oczu, jak i dla kubków smakowych. Teach an Tae w Inisheer oferuje tradycyjne wypieki, lekkie lunche i przepyszne domowej roboty lody w przyjaznej, rodzinnej atmosferze. Bar jest położony zaledwie 100 m od plaży w Inis Oírr. Nietypowe święta i festiwale w wakacje. Bitwa na pomidory i surfujące psy to nie wszystko Znasz te nietypowe święta? Zobacz, gdzie w wakacje są organizowane najdziwniejsze wydarzenia. Wyspy Aran – Informacje praktyczne Pogoda: Klimat Wysp Aran charakteryzuje się łagodnymi zimami, silnymi wiatrami, wysoką wilgotnością względną i umiarkowanie wysokimi opadami. Silne wiatry na Wyspach Aran utrzymują się z prędkością od 6 do 7 metrów na sekundę. Zimą często występują burze i wichury, które tworzą imponujące plaże sztormowe wzdłuż klifów i tarasów. Wybierając się na wyspę należy pamiętać o ciepłym ubraniu. W razie potrzeby można tu nabyć świetnie chroniący przed ziąbem słynny sweter z dzianiny. Średnie temperatury dobowe to 15 st.C w lipcu i 6 st C. w styczniu. Najlepszym miesiącem do odwiedzenia wysp jest maj, kiedy jest tam najwięcej dni słonecznych, a jednocześnie archipelag pokrywa się kolorowymi kwitnącymi kwiatami. Waluta: euro Strefa czasowa: GMT-1, czyli godzina do tyłu w odniesieniu do czasu w Polsce Jazda samochodem: W Irlandii obowiązuje ruch lewostronny. Maksymalny dopuszczalny poziom alkoholu we krwi podczas prowadzenia samochodu wynosi w Irlandii 0,5 promila. Bezpieczeństwo: Irlandia jest krajem stosunkowo bezpiecznym. Podróżując do Irlandii, wystarczy nam dowód osobisty. Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska". Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów w technologiach. Miłośnik tenisa i europejskich stolic.
Archeolodzy odnaleźli grobowce ponad 65 brytyjskich monarchów. Mogą być związani z legendą o Królu Arturze
Według najnowszych badań, grobowce odnalezione na Wyspach Brytyjskich należały do brytyjskich królów, ich rodzin oraz bardzo wpływowych osób. Naukowcy twierdzą, że pochodzą z tak zwanych Wieków Ciemnych, czyli okresu średniowiecza od końca V w do połowy X w wieku naszej ery.
W tym artykule: Naukowcy odnaleźli co najmniej dwadzieścia kompleksów pogrzebowych W V wieku Wielką Brytanię podbijały plemiona anglosaskie Miejsca pochówku królów znajdują się tam, gdzie niegdyś rządził Król Artur Grobowce Brytów były dużo bardziej skromne niż grobowce Anglosasów Po analizie tysięcy grobowców z V wieku, naukowcy dostrzegli pewne nieznaczne różnice Nowe badania zostały opublikowane w czasopiśmie naukowym "Journal of the Royal Society of Antiquaries of Ireland". Naukowcy opisali w nich odnalezienie grobowców, w których pochowano królów i ich rodziny z czasów wczesnego średniowiecza. Archeolodzy są przekonani, że odkrycie jest przełomem, które rzuca nowe światło na naszą wiedzę i zrozumienie tego okresu historycznego na Wyspach Brytyjskich. Naukowcy odnaleźli co najmniej dwadzieścia kompleksów pogrzebowych Badaczom udało się zidentyfikować co najmniej dwadzieścia kompleksów grobowych, w których mieli zostać pogrzebani królowie i królowe. W każdym z nich znajdowało się maksymalnie pięć grobów. Wstępna analiza wykazała, że pochodzą z V i VI wieku. W katedrze Notre-Dame znaleziono grobowce i kompletny ołowiany sarkofag. Odkrycie o „nadzwyczajnej wadze naukowej” W czasie prac rekonstrukcyjnych w paryskiej katerze Notre-Dame archeolodzy natrafili na niezwykłe znalezisko. W samym środku budowli pod podłogą odkryto kilka grobowców i nienaruszony sarkofag... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/w-katedrze-notre-dame-znaleziono-grobowce-i-kompletny-olowiany-sarkofag-odkrycie-o-nadzwyczajnej-wadze-naukowej-fot-magdalena-salik-f5414ca.jpeg" width="933" height="700" alt="W katedrze Notre-Dame znaleziono grobowce i kompletny ołowiany sarkofag. Odkrycie o „nadzwyczajnej wadze naukowej” (fot. Magdalena Salik)" title="W katedrze Notre-Dame znaleziono grobowce i kompletny ołowiany sarkofag. Odkrycie o „nadzwyczajnej wadze naukowej” (fot. Magdalena Salik)" /> To okres w historii Wielkiej Brytanii, o którym wiadomo niewiele, ze względu na znikome źródła. Dotychczas udało się odnaleźć tylko dziewięć anglosaskich miejsc pochówku, ale tylko jedno należało do rdzennego brytyjskiego króla. W V wieku Wielką Brytanię podbijały plemiona anglosaskie W V wieku rozpoczęły się podboje ziem brytyjskich przez germańskich Anglów, Sasów i Jutów. W rezultacie wojen i podbojów, rdzenni Anglicy, czyli celtyccy Brytowie, musieli wyemigrować na północ i zachód swojego kraju. O Brytach do tej pory archeolodzy i historycy wiedzieli najmniej. Wokół tego ludu wytworzyło się więcej legend i mitów, niż zgromadzono wiarygodnej wiedzy. Najnowsze odkrycie może to zmienić. Naukowcy twierdzą, że to właśnie do celtyckich Brytów należą szczątki odnalezione w grobowcach. Co ważne, nie mówimy tu o rolnikach czy kupcach, ale staroangielskich królach i władcach, co czyni badania jeszcze bardziej ekscytującymi. Miejsca pochówku królów znajdują się tam, gdzie niegdyś rządził Król Artur Nad nowymi badaniami czuwał Ken Dark, profesor z wydziału historii i archeologii na Uniwersytecie w Reading. Wraz z zespołem badaczy odnalazł te niezwykłe nekropolie na terenach zachodniej Anglii i Walii. Dziś znajdują się tam między innymi hrabstwa Somerset i Kornwalia. Historycy twierdzą, że to właśnie tam miał rządzić legendarny król Artur. Archeolodzy w Jordanii odnaleźli kompleks rytualny sprzed 9000 lat. To najstarsza konstrukcja skalna, jaką wybudował człowiek Kompleks rytualny został odnaleziony na wschodniej pustyni Jordanii. Pochodzi z okresu neolitu. Naukowcy twierdzą, że to najstarsza tak duża konstrukcja zbudowana przez człowieka. Prof. Dark twierdzi, że powodem, dla którego nie udało się dotąd odnaleźć wielu miejsc pochówku władców Brytów, są różnice pomiędzy nimi a Anglosasami w kwestii grzebania zmarłych. Plemiona, które podbiły Wielką Brytanię w V wieku, chowały swoich zmarłych w dużo bardziej wyszukany sposób. Grobowce Brytów były dużo bardziej skromne niż grobowce Anglosasów Archeolog przyznaje, że w nekropoliach anglosaskich władców znajdowały się ozdobne i drogie dary, które składano w ofierze. Z kolei grobowce Brytów były bardzo proste i skromne. Dlatego tak trudno jest zidentyfikować, które szczątki należały do rodzin królewskich. Naukowcom w końcu się jednak udało. – Królewskie groby Brytów były niezwykle pospolite. Niczym nie różniły się od miejsc pochówku „normalnych” ludzi – mówi prof. Dark. Chrześcijańscy Brytyjczycy, którzy pamiętali jeszcze Imperium Rzymskie, chcieli utrzymać swoją religię, a plemiona anglosaskie nazywali poganami, przypomina prof. Dark. Makabryczne odkrycie: w Anglii wykopano 40 szkieletów. Wszyscy zmarli mieli odcięte głowy... Ludzkie szczątki znajdowały się na cmentarzu z czasów Imperium Rzymskiego w angielskim hrabstwie Buckinghamshire. Archeolodzy twierdzą, że ciała należały głównie do przestępców i wszys... Jedyne szczątki władcy Brytów odnaleziono wcześniej w północno-zachodniej Walii. Należały do Cadfana, który władał walijskim królestwem Gwynedd, które zostało założone ok. 450 r. n.e. Król zmarł ok. 625 roku, a historycy wiedzą o nim głównie za sprawą inskrypcji wyrytej na kamieniu, w miejscu pochówku. Po analizie tysięcy grobowców z V wieku, naukowcy dostrzegli pewne nieznaczne różnice Prof. Dark wraz z grupą badaczy podjął się karkołomnego zadania. Postanowili przeanalizować tysiące stanowisk archeologicznych i miejsc, w których pochowano ludzi, zamieszkujących zachód Wielkiej Brytanii i Irlandii. Naukowcy twierdzą, że choć większość grobów wygląda skromnie i podobnie, to jednak są drobne różnice, które mogą świadczyć o wyższym statusie zmarłych. Archeolodzy twierdzą, że kompleksy grobowe, które miały należeć do królów, są większe niż standardowe. – Znaleźliśmy mnóstwo takich samych, skromnych miejsc pochówku, ale jest znikoma część z nich, która jest większa i bardziej okazała – podkreśla prof. Dark. To nie wszystko. Wszystko wskazuje na to, że tylko nieliczne nekropolie zostały zaprojektowane w taki sposób, że groby miały znajdować się w środku prostokątnego lub okrągłego ogrodzenia. Tak jak miało to miejsce między innymi w okolicy ruin zamku Tintagel, w północnej Kornwalii. To właśnie tam miał urodzić się król Artur. Źródło: Journal of the Royal Society of Antiquaries of Ireland
Tym w czasach antycznych było Morze Śródziemne, którego nazwa pochodząca od mediterraneus właśnie to po łacinie oznacza. Panujący tu klimat z łagodnymi deszczowymi zimami i suchym latem jest i był idealny dla wegetacji roślin, a te od zawsze stanowiły podstawę naszego dobrobytu i rozwoju – bo najzdrowsza dla nas dieta oparta na oliwie, świeżych warzywach, owocach i rybach to przecież dieta śródziemnomorska. Nic więc dziwnego, że właśnie wokół tego morza narodziły się jedne z najwspanialszych cywilizacji świata, żeby wspomnieć tylko te największe: egipską, grecką czy rzymską. Tu krzyżowały się szlaki kupieckie, kwitły nauka, sztuka, rodziły się idee, jak chociażby demokracja, czy wielkie monoteistyczne religie, które stworzyły podwaliny wszystkiego, co znamy, a na czym zbudowana została nasza tożsamość i czym się zachwycamy. Morze Śródziemne łączy 22 kraje, jego linia brzegowa liczy aż 46 tys. km, jest na nim ponad 3,3 tys. wysp i należy ono do jednego z najbardziej kulturowo zróżnicowanych i fascynujących miejsc na ziemi. Dlatego od zawsze było najchętniej odwiedzanym przez turystów miejscem na świecie – kiedy zbliżają się wakacje, nasze myśli automatycznie kierują się ku temu regionowi, jego niekończącym się plażom, pysznej kuchni, niezapomnianym zachodom słońca, idealnej temperaturze wody i wspaniałym atrakcjom. Pewnie już zastanawiacie się, co wybrać: Egipt, Turcję, Maroko, Francję, Hiszpanię, a może Włochy albo Słowenię? Podpowiedzią, mamy nadzieję, będzie to wydanie Travelera.
Zapłakana deszczem wyspa na obrzeżach Europy? Tylko pozornie. Zobacz, czym przyciąga Irlandia
Zieleń, celtyckie legendy, dzikie krajobrazy, gościnność i poczucie humoru.
W tym artykule: Po lepsze życie W krainie legend Uwaga, przejście dla skrzatów! Plan zwiedzania Dublina wylądował w koszu już pierwszego dnia. Zakładał pikniki w Phoenix Park i na St Stephen’s Green, przechadzanie się po centrum miasta i nad rzeką Liffey. Gapienie się na ludzi na Grafton Street. I może jeszcze chrupanie ryby z frytkami na nadbrzeżu w Dún Laoghaire z widokiem na przypływające promy. Nic z tego. Siekący poziomo deszcz zagonił mnie do Kilmainham Gaol – dawnego więzienia, w którego murach gnili i rzezimieszki, i bojownicy o wyzwolenie spod angielskiej okupacji. W Muzeum Pisarzy – w końcu Dublin to miasto literatury – czytałam listy George’a Bernarda Shawa, podziwiałam chusteczkę do nosa Jamesa Joyce’a i kaligrafię Oscara Wilde’a. A pod Numerem Dwudziestym Dziewiątym, w muzeum na Lower Fitzwilliam Street, dowiedziałam się, jak wyglądał mieszczański dom dubliński na przełomie XVIII i XIX w. Schronienie przed żywiołami znalazłam też w bibliotece Trinity College. Kto nie chciałby rzucić okiem na słynną Księgę z Kells – kapiący od iluminacji manuskrypt, który ma ponad 1200 lat? Ale teraz, choć nasycona kulturą i historią, siedziałam ponura w pubie i liczyłam krople goniące się po oknie. Czy naprawdę czeka mnie dwutygodniowa podróż w strugach deszczu? Następnego dnia nie mogłam uwierzyć własnym oczom, byłam nawet w stanie uwierzyć, że jestem w innym kraju. Takim, w którym niebo ma kolor intensywnego lazuru, a zieleń oślepia soczystością. Glendalough w hrabstwie Wicklow, do którego dotarłam po godzinie od wyruszenia z Dublina, wyglądało jak lakierowana pocztówka. Szare ruiny zakonów z VI w., celtyckie krzyże i okrągła wieża, w której mnisi szukali schronienia przed najeźdźcami, kontrastowały ze szmaragdem łąk i okolicznych wzgórz. Nieopodal szumiał strumyk, znad którego przepłoszyłam czaplę. Oprócz mnie po ruinach snuła się tylko para japońskich turystów. Po lepsze życie Kierując się na południe, ruszyłam dalej wynajętym samochodem przez interior. Z pozoru nudne drogi M7 i M8 okazały się pełne kuszących przerywników: najsłynniejszy tor wyścigów koni rasowych Curragh, miasto Kildare, założone rzekomo przez świętą Brygidę, i wreszcie perła wśród irlandzkich zamków: Rock of Cashel. Nad zieloną (a jakże!) równiną hrabstwa Tipperary wyrasta niespodziewanie wzgórze zwieńczone szarym ogromem konstrukcji rodem jak ze złych baśni. Legenda głosi, że skała, na której stoi zamek, wylądowała tu, gdy św. Patryk wygonił diabła z pobliskiej jaskini. Dojeżdżając do Cork, zbaczam jeszcze do Cobh – dawniej Queenstown – skąd w swój pierwszy i ostatni rejs wypłynął Titanic. Jak widać na zdjęciach w miejskim muzeum, nadbrzeże nie zmieniło się zbytnio od tamtych czasów – stoi oryginalna drewniana keja, kamienice wciąż cieszą kolorowymi fasadami. Legenda Titanica nie przysłania faktu, że przede wszystkim odpływali stąd nie tyle turyści, ile gnani biedą i głodem emigranci do Kanady i USA. Lektura ewidencji skazańców wysyłanych z tego portu do Australii i innych kolonii karnych doprowadza do łez: „kryminaliści” skazani na wygnanie za włóczęgostwo czy ścięcie drzewa, dzieci wysłane na antypody za drobne kradzieże. Muzeum było zadziwiająco zatłoczone, ale rzut oka na port wyjaśnił mi to oblężenie. Miasto kuliło się w cieniu liniowca turystycznego, z którego wylała się masa zwiedzających. Ci, którzy nie szukali w archiwach swoich irlandzkich przodków, wsiadali już do autokarów zmierzających do Cork. W krainie legend „Miasto rebeliantów” – zawsze w opozycji do byłych angielskich okupantów, a dziś prężny ośrodek artystyczny – przywitało mnie śladami niedawnej powodzi. Najstarsza jego część leży na wyspie na rzece Lee i regularnie jest zalewana. Miejscowi traktują to jako element krajobrazu niewart nawet komentarza. Kawiarnie i restauracje są pełne jak zawsze, kupujący na zabytkowym English Market przebierają wśród lokalnych serów, warzyw i targują ceny ostryg. Fasady domów i sklepów konkurują o tytuł najbardziej pstrokatej elewacji. Wspinam się na wzgórze do kościoła St Anne’s Shandon. Jego wieża to symbol miasta, a za opłatą można uderzyć w kościelne dzwony. Dziś mam pecha, przyszłam za późno. Może zdążę chociaż pocałować kamień w zamku w Blarney? Legenda głosi, że zapewni mi to dar potoczystej wymowy. Po pół godzinie jazdy stoję u wrót zamku zaskoczona, że otarcie się o legendę kosztuje 12,50 euro. Warto je wysupłać, żeby zobaczyć zamkowe ogrody i malownicze ruiny. Z całowania kamienia na wieży, oblizanego wcześniej przez setki turystów, rezygnuję bez żalu. Następnego dnia zostawiam za sobą Cork, portowe Kinsale z najlepszymi restauracjami w kraju i prę na zachód. Tu wreszcie wszystko zaczyna wyglądać tak, jak powinno. Jedzenie, nawet w najmniejszym wiejskim pubie, jest pyszne. Ludzie niezmiennie gadatliwi i życzliwi. Zieleń razi w oczy, a strome klify, coraz wyższe pagórki, plaże i ocean napełniają głowę i płuca przestrzenią. Na zachodzie hrabstwa krajobraz robi się dzikszy. Zatrzymuję się przy kamiennym kręgu w Drombeg, który Celtowie postawili tu ok. 150 lat przed naszą erą. Przechodzący obok farmer ze stadem owiec nie kryje rozbawienia. – Lubi pani kamienie? Tu w okolicy pełno tego: dolmeny, portale megalityczne. Część to prawdziwe zabytki, jak ten. Ale niektóre to żart – dzieciaki ze wsi, jak się nudzą, to budują je z polnych kamieni, a turyści się nabierają... Czy latające krowy na klifach Mizen Head, dokąd zmierzam, to też kolejna legenda na użytek przyjezdnych? – O nie. Jeśli trafi tam pani w wietrzny dzień, to sama pani zrozumie. Do latarni morskiej na Mizen docieram pod wieczór. Wiatr urywa głowę. W jednej z zatoczek na dole schroniły się foki, kolonie morskich ptaków kulą się we wciśniętych w ściany gniazdach. Na okolicznych pastwiskach ani śladu trzód. – W taką pogodę jest zakaz wypasu – zdarza się, że wiatr zwiewa krowy z klifu – tłumaczy dziewczyna w centrum dla zwiedzających. Mimo wichury można przejść się po moście nad przepaścią. Po raz pierwszy w życiu czuję lęk wysokości, oddech łapię dopiero w sklepie z pamiątkami. W jednym z pudeł leżą kamyki. Pewnie pozbierane na plaży, ktoś przedsiębiorczy namalował na nich koniczynkę i napisał „Lucky Irish Stone”. Cena 3 euro. Chętnych nie brakuje. Uwaga, przejście dla skrzatów! Najpiękniejsza droga do hrabstwa Kerry wiedzie przez przełęcz Healy. Łyse zbocza gór Caha, droga jak szara wstążka, oczka jezior, a u twoich stóp – cała Irlandia. Z Kenmare – kolejnego miasteczka jak pudełko czekoladek – ruszam rano w objazd słynnego Ring of Kerry, jednej z najbardziej widokowych tras wyspy. Niestety nie jestem jedyna – razem ze mną po wąskiej drodze sunie kawalkada autobusów i kamperów. Nie mam czasu na postoje w malowniczych wioskach, podziwianie znaków drogowych ostrzegających o przechodzących skrzatach ani – o rozpaczy! – na robienie zdjęć. Muszę dotrzeć w porę do Portmagee, gdzie czeka na mnie uprzednio zabukowana łódź, którą dostanę się na wyspę Skellig Michael. Na pokład wbiegam ostatnia, wdzięczna, że morze jest dziś spokojne. Po 40 min rejsu docieramy na sterczącą skałę, w której tysiąc lat temu wykuto strome schody. Przez 600 lat mieszkali tu w kamiennych „ulach” kopiujący księgi mnisi zakonu św. Fionana. A jeśli wierzyć nowej części Gwiezdnych wojen, to właśnie tu ukrywał się Luke Skywalker. Największe na Wyspach Brytyjskich kolonie głuptaków i maskonurów żegnają nas ochrypłymi wrzaskami. Z żalem zostawiam za sobą bajkowe Kerry, ale położone na północ hrabstwo Clare, z klifami Moher i wapiennym płaskowyżem Burren, to jeden z najbardziej niezwykłych zakątków Europy. To dzika ziemia. Nie dość tu wody, by kogoś utopić, nie ma drzew, by go powiesić, ani ziemi, by go pogrzebać – pisał o Burren w 1640 r. wysłannik znienawidzonego tu Thomasa Cromwella odpowiedzialnego za brutalną kolonizację Irlandii. Dziś to górzyste, wapienne pustkowie, pełne kamiennych kręgów, unikalnych roślin skalnych i opuszczonych chat, tchnie surowym pięknem i romantyzmem, ale w XVII w. było gęsto zaludnione. Większość rdzennych mieszkańców wygnały stąd endemiczna nędza i głód. Ze wsi Doolin płynę promem na bezdrzewną Inis Mór – największą z wysp Aran. Tu w domach wciąż mówi się po irlandzku, miejscowi robią na drutach najlepsze wełniane swetry, a rybacy pływają na połów w tradycyjnych łodziach curach. Na wynajętym rowerze przejeżdżam całą wyspę aż pod neolityczny, półkolisty fort Dún Aonghasa. Ktokolwiek go zbudował na tym mierzącym ponad 100 m klifie, wolał odgrodzić się od lądu niż od morza. Czekam na zachód słońca, ale mam wrażenie, że na tym zrębie świata czas stoi w miejscu.
Prywatna wyspa u wybrzeży Irlandii sprzedana za 6 mln USD. Właściciel nawet jej nie odwiedził
Horse Island – prywatna wyspa u wybrzeży Irlandii, szczycąca się trzema plażami, siedmioma domami i dziką zielenią, została zakupiona za ponad 6,3 miliona dolarów przez anonimowego nabywcę. Co ciekawe nowy właściciel nawet nie pofatygował się, żeby odwiedzić wyspę osobiście przed zakupem, a jedynie obejrzał ją na wideo.
64-hektarowa wyspa Horse Island została sprzedana w transakcji on-line. Większość negocjacji odbywała się przez WhatsApp, a potencjalny kupiec obejrzał nowy nabytek jedynie przez internetowe połączenie wideo. – Horse Island to wyjątkowa oferta będąca naszym trofeum. Pozyskanie ziemi i jej sprzedaż on-line w czasie epidemii COVID-19 było wyzwaniem, więc oczywiście jesteśmy zachwyceni wynikiem – tak sprzedaż wyspy komentuje Thomas Balashev, założyciel i dyrektor generalny agencji nieruchomości Montague Real Estate, która dokonała transakcji. Agencja nie ujawniła, kto kupił wyspę i wszystkie znajdujące się na niej zabudowania. Wiadomo jedynie, że jest to milioner (co nie jest zaskoczeniem) pochodzący najpewniej z Europy. 6,3 mln dolarów, czyli blisko 25 mln złotych – tyle za cały kompleks zapłacił nowy właściciel. Nie mógł obejrzeć wyspy przed zakupem w związku z epidemią koronawirusa. Balashev podkreśla jednak, że obecnie takie przeszkody nie powstrzymują najbogatszych przed kupowaniem odległych terenów. Agencje nieruchomości zajmujące się tego typu prestiżowymi transakcjami przyznają, że trwająca pandemia odnowiła „modę na prywatne wyspy” – podaje CNN Travel. Brokerzy i eksperci z branży turystycznej twierdzą, że od marca potencjalni nabywcy i najemcy na całym świecie wykazują zwiększone zainteresowanie lokalizacjami mogącymi służyć jako luksusowe miejsce odosobnienia. View oEmbed on the source website – To podkreśla trend, który staje się coraz bardziej widoczny w miarę odczuwania wpływu COVID-19 i poszukiwania nieruchomości lub gruntów w odległych lokalizacjach – mówi Alex Robinson z biura nieruchomości Knight Frank, które również było zaangażowane w sprzedaż wyspy. Domy, molo, lądowisko Horse Island jest położona na południowy zachód od Irlandii. Na jej terenie znajduje się kilka budynków mieszkalnych i gospodarczych. Łącznie znajduje się w nich 15 sypialni, niektóre są dwuosobowe. Główny dom jest całkowicie wykończony, posiada kuchnię, jadalnię, przestronny salon i sześć sypialni. Największym jego atutem są wielkie okna dające dużo światła i pozwalające podziwiać surowe krajobrazy oraz nabrzeże i plaże nad Oceanem Atlantyckim. Domki gościnne są mniejsze, ale również w pełni wyposażone, choć nie tak bogato i nowocześnie, jak największy dom. W XIX wieku Horse Island była swoistą stolicą przemysłu miedziowego, z kopalniami rozsianymi po całej wyspie. Kopalnie zaczęły działać w 1820 roku, a zamknięto je w 1874 roku. W 1841 roku mieszkało tu 137 osób, i według statystyk był to moment, gdy populacja na wyspie była najliczniejsza. Nie ma niestety danych z poprzednich lat. Po zamknięciu kopalń i upadku przemysłu wydobywczego, wyspa powoli zaczęła się wyludniać. W 1936 roku mieszkało tu już zaledwie 26 osób, a w 1961 – 12. W tym samym roku wszyscy mieszkańcy opuścili wyspę i od tego czasu pozostaje praktycznie niezamieszkana. Nie licząc nowych właścicieli, którzy pomieszkiwali tu sezonowo w ostatnich latach. Wyspa jest dobrze utrzymana, a na jej terenie znajduje się prywatne molo dla promów i łodzi, lądowisko dla helikopterów, sala gier i siłownia i kort tenisowy. Wyspa ma własną elektryczność, podłączenie bieżącej wody i kanalizację oraz prywatne drogi, które przecinają wyspę, aby ułatwić przemieszczanie się między domkami
W Irlandii też żyły dinozaury. Właśnie to potwierdzono
Dawno, dawno temu, dinozaury były wszędzie. Nawet po 66 milionach lat po wyginięciu ostatnich przedstawicieli tego gatunku, ich skamieniałości znajdowane są na każdym ziemskim kontynencie i w prawie każdym kraju. Prawie – obszarem, który dotychczas wyraźnie pozostawał w tyle, jeśli chodzi o odkrywanie pozostałości po dinozaurach - pozostawała Irlandia.
Dotychczas większość dobrze zachowanych kości dinozaurów znajdowano w skałach osadowych, jednak na terenie współczesnej Irlandii w ciągu milionów lat te skały ulegały wyjątkowo intensywnym przesunięciom i erozjom. Skały z epoki mezozoicznej zostały tam wręcz wyrwane z superkontynentu Pangea i przesunięte na północ, by zniknąć pod bazaltem z powodu intensywnej aktywności wulkanicznej po czasach dinozaurów, tak więc obecnie stanowią one tylko około 1% skalistej powierzchni Irlandii. "Większość skał Irlandii ma zły wiek dla odkryć dotyczących dinozaurów – są albo za stare, albo za młode, przez co potwierdzenie obecności dinozaurów na tych brzegach jest prawie niemożliwe” – wyjaśnia Mike Simms, paleontolog i kustosz Narodowego Muzeum Północnej Irlandii – “Ale nie oznacza to, że nie mamy żadnych szans na odnalezienie skamieniałości”. Nieżyjący już Roger Byrne, szkolny nauczyciel i kolekcjoner skamieniałości, pozostawił po sobie niesamowitą spuściznę – znalazł nie jedną, ale dwie jedyne skamieniałości dinozaurów w Irlandii. View oEmbed on the source website Skamieniałości te, znalezione w latach 80. I przekazane do Muzeum w Ulsterze, zostały właśnie po raz pierwszy opisane w pracy naukowej. "Znalezienie irlandzkiego dinozaura może wydawać się beznadziejnym zadaniem, ale mimo to zidentyfikowano kilku potencjalnych kandydatów i opisano ich tutaj po raz pierwszy" – piszą naukowcy w swojej nowej pracy – "Podejrzewa się lub sugeruje, że kilka okazów z Irlandii Północnej to kości dinozaurów, ale tylko dwa można przypisać do tej grupy na podstawie ich histologii, tekstury powierzchni i morfologii". Badanie analizuje cztery okazy, które mogły być skamieniałościami dinozaurów – trzy, które Byrne znalazł na wschodnim wybrzeżu Irlandii Północnej w latach 1980-2000, oraz jedną, która jest w kolekcji muzeum od 1920 roku, ale jej historia jest nieco zamglona. Ten okaz z lat 20. to skamielina, ale nie dinozaur. Zespół naukowców uważa, że prawdopodobnie jest to jakiś gad morski. Z drugiej strony zaś znalezisko Byrne'a w 2000 roku miało dziwny pięciokątny kształt o strukturze kości i nie przypominało żadnego z dotychczas odkrytych dinozaurów. "Dopiero po zbadaniu przez świeżą parę oczu w 2019 roku tajemnica została ostatecznie rozwiązana" – piszą badacze – "To wcale nie jest kość, tylko mały pięciokątny kawałek bazaltu!" Po wykluczeniu wspomnianych znalezisk naukowcy potwierdzili prawdziwość pozostałych dwóch skamielin znalezionych przez Byrne'a – fragment kości udowej czworonożnego roślinożercy zwanego Scelidosaurus i fragment kości piszczelowej dwunożnego mięsożercy z podrzędu Theropoda. "Analizując kształt i wewnętrzną strukturę kości, zdaliśmy sobie sprawę, że należą one do dwóch bardzo różnych zwierząt" – mówi paleontolog z Uniwersytetu w Portsmouth, Robert Smyth – "Jedna z nich jest bardzo gęsta i wytrzymała, typowa dla pancernego zjadacza roślin. Druga jest smukła, z cienkimi ściankami kostnymi i cechami występującymi tylko u szybko poruszających się dwunożnych drapieżnych dinozaurów zwanych Theropodami." Jakim cudem szczątki dinozaurów się tam znalazły, zważając na to, że Irlandia ma tak ograniczoną liczbę “dobrych” skał, a przez znaczną część epoki dinozaurów była pod wodą? "Dwie skamieniałości dinozaurów, które znalazł Roger Byrne, prawdopodobnie zostały wyrzucone do morza – żywe lub martwe – i wylądowały na dnie, gdzie zostały zakopane i skamieniały" – mówi Simms. Skały z epoki dinozaurów znalezione w Irlandii to w większości wapienie, kreda i glina, ale te, w których zachowały się kości, zostały pod wodą, by setki milionów lat później uwolnić skamieniałości i wypchnąć je na brzeg. "Skamieniałości te, mimo że są fragmentaryczne, dają cenny wgląd w bardzo ważny okres w ewolucji dinozaurów około 200 milionów lat temu. To właśnie w tym czasie dinozaury naprawdę zaczęły dominować w światowych ekosystemach lądowych" – mówi Smyth.
Jaki jest sekret magii Dublina? Zobacz, jak świętuje się tam Bloomsday i składa hołd pisarzom
Dublin jest miejscem, gdzie podobno każdy nosi w sobie powieść. Gdyby tylko wszyscy wrócili do domu i ją napisali.
Stolica Irlandii, podzielona na dwie części przez rzekę Liffey (z pikantną rywalizacją między północą a południem), jest przepełniona opowieściami i bogatą historią literatury. Już w 800 r. n.e. mnisi przepisywali Biblię na manuskrypty - jedna z najbardziej znanych, Księga z Kells, znajduje się w Starej Bibliotece w Trinity College. Wieki później irlandzki pisarz James Joyce napisał powieść "Ulisses", która opowiada o bohaterze Leopoldzie Bloomie, zwykłym człowieku, którego codzienna wędrówka po Dublinie odzwierciedla "Odyseję" Homera. Minęły dziesiątki lat, zanim "Ulisses" i Joyce zostali zaakceptowani w konserwatywnej, dwudziestowiecznej Irlandii, ale dziś mieszkańcy Dublina i miłośnicy literatury z całego świata gromadzą się 16 czerwca (tego samego dnia, w którym dzieje się akcja powieści) na Bloomsday. Zainaugurowany w 1954 roku festiwal upamiętnia Joyce'a i jego powieść poprzez opowiadanie historii, kostiumy z epoki wiktoriańskiej i inne widowiska. Odwiedzając w tym dniu Dublin, atrakcje te po prostu trzeba zobaczyć. Ze względu na pandemię, tegoroczny festiwal był inny i odbywał się głównie online. Ale historia toczy się dalej. "Będziemy jak Molly i 'zostań w domu', ale możemy też być jak Leopold Bloom tworząc wyjątkową odyseję Bloomsday" - napisała na stronie festiwalu Darina Gallagher z Centrum Kultury Jamesa Joyce'a. Irlandia była całkowicie zamknięta z powodu COVID-19, ale powoli wraca do normalności. Sklepy i firmy w Dublinie zaczęły się ponownie otwierać, a hotele i restauracje zostały otwarte 29 czerwca. 20 lipca życie wróciło do pubów. Urodziłem się w Dublinie. Pracuję tutaj. Mieszkam tutaj. Przeklinam jego zimową szarość i nierówny rozwój, duszący ruch uliczny i gwałtownie rosnące opłaty czynszowe. Ale kocham to miejsce i nie mogłem się doczekać powrotu do normalności. Dublin – miasto, gdzie historie piszą się same Dublin ma opowiadanie historii w swoim DNA. Świat wie wszystko o sławnych Dublińczykach, takich jak George Bernard Shaw, William Butler Yeats czy Samuel Beckett, którzy zostali uhonorowani Literacką Nagrodą Nobla. Ale magia opowiadania historii tego miasta tkwi zarówno w jego przestrzeni, jak i w jego twarzach. Joe Landy ci to powie. Niedawno, podczas swojej wizyty, umówiłem się na spotkanie z emerytowanym rolnikiem, który jest wolontariuszem w ramach inicjatywy "Miasto Tysiąca Powitań" (City of a Thousand Welcomes) prowadzonej przez Little Museum of Dublin, w barze Porterhouse. W ramach swojej pracy, ambasadorzy tacy jak Landy zabierają turystów na piwo lub filiżankę herbaty, aby odpowiedzieć na ich pytania ("Co dokładnie wydarzyło się w 1916 roku?") i porozmawiać. "Spotkałem się z jedną parą i ten facet powiedział mi: 'Chcę spędzić emeryturę w tym kraju'. Odpowiedziałem: 'Spędziłeś tu kiedyś zimę?'. Facet powiedział, że tak, ale to nie ma nic wspólnego z pogodą. Zapytałem: 'No to o co chodzi?'. Powiedział: 'O ludzi'" - opowiada mi Landy. Moje spotkanie z Landym przypomniało mi slogan na jednej z muzealnych koszulek, "Dublin: największa wioska w Europie". To prawda. Moje spacery zaprowadziły mnie z georgiańskich placów do europejskich centrali Facebooka i Google'a, ale ulice zawsze wydają mi się tak znajome i nakładające się na siebie, jak linie na mojej dłoni. W tym mieście żyje około 1,3 miliona ludzi, ale zawsze spotykam kogoś, kogo znam. Stało się tak również przed spotkaniem z Landym. Idąc od dworca kolejowego w kierunku miasta trasą, którą pokonywałem tysiące razy, wpadłem na kolegę. Był radosny, idąc pewnym krokiem ze skórzaną torbą przewieszoną przez różową koszulkę, w pomarańczowych trampkach i szortach w kolorze khaki. "Reszta jest w Kehoes, jeśli chcesz wpaść na piwko" - powiedział. Była 16:30 w środę. Kusiło mnie to. Dawniej nie zastanawiałabym się nad tym dwa razy. Kehoes, zatłoczone miejsce pełne loży, barów i salonów upchanych w wiktoriańskim domu, to królicza nora. Wejdź do niej i nigdy nie wiadomo, kiedy wyjdziesz. Ale miałem pracę do wykonania. "Sorry" - powiedziałem odmawiając. "You're grand" - odpowiedział. Grand. Kwintesencja naszych wypowiedzi. Poszedłem dalej, zastanawiając się nad plastycznością irlandzkiej angielszczyzny. W Irlandii 'sorry' może oznaczać "Przepraszam, chciałbym przejść/muszę wyjść", "Czy mogę prosić o uwagę"i rzadko oznacza faktyczne przeprosiny. 'Grand' z kolei oznacza "OK", "Nieźle" lub "Nie ma sprawy" (nie znaczy wcale "wielki" lub "wspaniały"). Nie jesteśmy tutaj bezpośredni. Ani dosłowni. Dyskutujemy wokół tematów, a nie o nich samych. Komplementy wprawiają nas w zakłopotanie. Uwielbiamy okazjonalną, druzgocącą krytykę ("ona jest grubokoścista"). Kierujemy angielskim, jakbyśmy go ukradli. Mamy standardowe dublińskie powitanie: "What's the story?" (Co u ciebie słychać?). Nie musisz na nie odpowiadać. Możesz je odwrócić: "Not much. Story with you?" (Niewiele. A u ciebie?). Albo możesz zacząć opowiadać: "Poczekaj, aż ci powiem...". Często skracane do jednego słowa: "Story?", przywołuje na myśl literackie konotacje miasta, ale także swobodną, spontaniczną kreatywność, która ożywia dobrą rozmowę. Jest też irlandzkie słowo, seoraí, które opisuje "ozdobne i stylowe dodatkowe detale w opowiadaniu historii". Tak tłumaczy je Daracha Ó Séaghdha, autor "Motherfoclóir: Dispatches From a Not So Dead Language". Te detale są przyczyną tego, że "dwie osoby opowiadają historię, ale jedna opowiada ją lepiej". Czy to ja, czy Leopold Bloom, kocham to poczucie zwykłego ludzkiego wędrowania po tym mieście, ten śliski język, te drobne pauzy, to poczucie, że każde spotkanie może rozpocząć krótką historię. Podczas zamknięcia, tęskniłem za tym. Dublin: historia toczy się dalej Dublin to miasto wędrówek. Podczas poprzedniego spaceru zwiedziłem historyczną dzielnicę robotniczą The Liberties. Mijałem puby i kościoły katolickie oraz ulicznych sprzedawców sprzedających towar z wózków dziecięcych. Z hipsterskiej kawiarni wydobywał się zapach kawy. W odrestaurowanej destylarni whiskey Teeling Whiskey Distillery, beczki zostały oznaczone hashtagami, miedziane kadzie lśniły jak egzotyczne owoce. W jej kawiarni siedział obok mnie robotnik budowlany z założonymi białymi słuchawkami i książką na kolanach. Poduszka między nami była ozdobiona parafrazą z Joyce'a: "Delikatna muzyka whiskey wpadająca w szklaneczkę - przyjemny przerywnik". Przez jakiś czas wędrowałem wirtualnie. Ale kiedy już wróciłem, wiedziałem gdzie pójść. Kilka tygodni po tym przypadkowym spotkaniu na South Anne Street, wcisnąłem się przez boczne drzwi do Kehoes. W barze na górze trwało wspólne śpiewanie. Drewno było podniszczone, tapety wytarte, a przesuwne okna wpuszczały chłodne powietrze z ulicy. Moi znajomi już tam byli i stukali się szklankami. "How'ya, ya bollix!" (ang. "Jak tam, frajerze?") - powiedział jeden z nich. Uśmiechnąłem się, czując skok endorfin. Nikt nie przepraszał, wszystko było dobrze, zaczęło się nabijanie z siebie, a my cofaliśmy się do dawnych lat. Pomyślałem, że tak, w takich chwilach jak ta, Dublin może być po prostu epickim miastem, jakie przedstawił nam Joyce. W przyszłości, będę cyniczny. Wszyscy będziemy. Ale w tej chwili i w chwilach wolności, Dublin i jego historie wydają się być czymś więcej niż tylko miejscem. To stan umysłu. Źródło: NationalGeographic.com: What’s the secret behind Dublin’s storytelling magic?
Raz tu przyjedziesz, będziesz musiał wrócić. Irlandia to nie tylko piękne widoki
Irlandia to piękny, wyspiarski kraj, który słynie z bogatego folkloru, zapierających dech w piersiach widoków oraz ciemnego piwa. Nie sposób zwiedzić ją szybko, a większość zakochanych w wyspie turystów wraca tutaj kilka razy, by znów podziwiać widoki i zwiedzać. Jest dostępna i położona bardzo niedaleko, a loty z polskich miast do Dublina to codzienność. Irlandia – co warto zobaczyć, wybierając się na wyspę także w towarzystwie dzieci?
Irlandia: atrakcje turystyczne Irlandia to położone na wyspie państwo Europy Zachodniej. Zajmuje większą część powierzchni wyspy o tej samej nazwie. W języku irlandzkim nazwa państwa brzmi Éire. Irlandię zamieszkuje niecałe 5 milionów osób, a gęstość zaludnienia wynosi to około 63 osoby na km². Stolicą kraju jest Dublin, będący jednocześnie największym miastem na wyspie. Wśród znanych i dużych miast irlandzkich warto wymienić także Cork, Galway, Limerick. W rankingu największych państw na świecie 122. miejsce zajmuje właśnie Irlandia - powierzchnia kraju to 70 273 km². Ustrojem panującym w państwie jest demokracja parlamentarna. Wyspiarski klimat sprawia, że w Irlandii jest zwykle dość ciepło, wilgotno i często padają tu deszcze. Wyspa jest otoczona przez Ocean Atlantycki, Morze Celtyckie, Morze Irlandzkie. Od Wielkiej Brytanii dzieli są wąski Kanał św. Jerzego. Na zachodzie znajduje się największe jezioro o nazwie Lough Corrib, a najdłuższą przepływającą przez kraj rzeką jest Shannon. Irlandia to kraj pełen uroku. Mimo niekoniecznie sprzyjającej pogody przyciąga bardzo wielu turystów. Niektórzy zastanawiają się przed podróżą, czy do Irlandii potrzebny jest paszport – nie, państwo należy do Unii Europejskiej i by przekroczyć jego granice, Polacy potrzebują jedynie dowodu osobistego. Częstym pytaniem jest też, jaka waluta w Irlandii jest w powszechnym użyciu. To euro, z wymianą pieniędzy nie będzie więc problemu. Irlandia: co zobaczyć? Park Narodowy Killarney Jedno z najpiękniejszych miejsc w Irlandii, która słynie przecież w zapierających dech w piersiach widoków. znajduje się tutaj najwyższy szczyt w kraju, Carrauntoohil o wysokości 1041 m n.p.m., a także liczne mokradła, zalewy, jeziora, łąki i lasy. To prawdziwa gratka i raj dla wielbicieli przyrody. Na terenie parku można także podziwiać klimatyczny zamek Ross, wieloletnią siedzibę klanu O'Donoghue, wznoszącą się nad brzegiem wody. Ring of Kerry Pierścień Kerry to znana droga wiodąca dookoła półwyspu Iveragh w hrabstwie Kerry. Na poczet zwiedzania tego miejsca warto wypożyczyć samochód - trasa ma około 180 km długości i nie przestaje zachwycać ani na moment! Oprócz stałego widoku na ocean znajdują się tutaj także wysepki, zatoczki, małe rybackie osady, przełęcze górskie wiszące nad wodą, wodospady. Trasa jest doskonale opisana na mapach, oznaczono też szczególnie warte postoju punkty widokowe. Przepiękne średniowieczne zamki Irlandia słynie z kamiennych, średniowiecznych warowni, niejednokrotnie położonych w malowniczych okolicznościach przyrody. Wielbiciele zabytków przepadają tutaj na długie dni i wracają, by zobaczyć więcej i więcej. Można tu zwiedzać mnóstwo zamków pięknie odrestaurowanych i przystosowanych dla turystów, ale też liczne malownicze, romantyczne ruiny. Wśród najpiękniejszych wymienia się Rock off Cashel, zamek Malahide, wspomniany już Ross, Dunseverick, Wielbiciele architektury zatracą się też w przepięknie położonych, zabytkowych opactwach. Miejscowość i ścieżka edukacyjna Ballybunion To miejscowość w hrabstwie Kerry, pełna pustych plaż, wyniosłych klifów, jaskiń morskich, zatoczek. Nie brakuje zamku – w tym przypadku to ruiny warowni Fitzmaurice. Co ciekawe, utworzono tutaj specjalną ścieżkę edukacyjną o nazwie Ballybunion Cliff Walk. Z trasy można podziwiać liczne gatunki ptaków, a na końcu ścieżki znajduje się Virgin Rock – morska skała tworząca malowniczy łuk. To zdecydowanie jedno z piękniejszych miejsc na spacer, w dodatku niezbyt tłumnie odwiedzane. Można tu więc liczyć na spokój i odpoczynek. Newgrange Wizyta w Newgrange to spotkanie z dawną, celtycką kulturą. Znajduje się w hrabstwie Meath i jest najbardziej znanym prehistorycznym zabytkiem Irlandii. Newgrange to grób korytarzowy, o 600 lat starszy niż Wielka Piramida w Gizie. Zbudowano go około 3200 lat p.n.e. Grobowiec jest udostępniony do zwiedzania. Warto się tam wybrać, by dotknąć wielowiekowej historii ludzkiej kultury i zabrać ze sobą niesamowite wspomnienia. Grobla Olbrzyma To niezwykła formacja skalna znajdująca się na terenie hrabstwa Antrim w Irlandii Północnej. Tworzą ją kolumny bazaltowe ułożone ciasno jedna obok drugiej. To obiekt wpisany na listę UNESCO ze względu na swój niesamowity charakter i niepowtarzalny urok. Zwiedzając Groblę Olbrzyma trudno jest uwierzyć, że stworzyła ją natura. Z miejscem tym wiąże się jedna z najciekawszych i najlepiej znanych irlandzkich legend o olbrzymie imieniem Finn MacCumhaill. Irlandzkie klify Jednym z lepiej rozpoznawalnych i chętniej odwiedzanych miejsc w Irlandii są Klify Moheru, choć podobnie pięknych widoków nie brakuje też w okolicach Grobli Olbrzyma i Ardmore. Spacer po irlandzkich klifach to spotkanie z majestatyczną naturą na żywo. Stojąc na szczycie skały, można spojrzeć daleko w morze i zobaczyć, jak fale rozbijają się o skalną ścianę. Dla takich widoków zdecydowanie warto nadłożyć kilometrów! Stolica Irlandii – Dublin Wreszcie warto poświęcić nieco uwagi samej stolicy kraju. Dublin to nowoczesne miasto w prowincji Leinster. Leży nad Morzem Irlandzkim, a rzeka dzieli je na dwie części - tradycyjną, pełną zabytków Northside i bogatszą, prężniej rozwijającą się Southside. Centrum historyczne miasta jest w całości wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Planując podróż do Irlandii warto zarezerwować na Dublin kilka dni. Lista muzeów, zabytków architektury i turystycznych atrakcji w mieście przyprawia o zawrót głowy. To obowiązkowy punkt, gdy celem krótkiej wycieczki jest Irlandia - co zobaczyć? Najpierw Dublin! Irlandia: kultura i tradycyjna kuchnia Irlandia to raj dla podróżników. Trudno jest stworzyć listę obiektów, które "należy" zobaczyć czy odwiedzić, wybierając się na wyspę. Każda z tych list jest bardzo subiektywna. Irlandzka kultura zawiera do dziś liczne elementy folklorystyczne i dzięki temu zachowała charakterystyczny urok. Dzięki słynnemu Dniu świętego Patryka każdy wie, kto jest patronem Irlandii. Cały świat rozpoznaje też niezwykłą, taneczną irlandzką muzykę, wykonywaną za pomocą tradycyjnych instrumentów. W narodzie irlandzkim silnie zakorzeniła się wiara w liczne postaci mitologiczne – olbrzymów, wróżki, elfy. Dziś tradycje te są traktowane z lekkim przymrużeniem oka, jednak podróżnik zauważy ich obecność na każdym kroku. Z pewnością podczas podróży warto też spróbować tradycyjnej irlandzkiej kuchni. Wiele dań opartych jest na baraninie, ponieważ gospodarka państwa od wielu, wielu lat opiera się w dużej mierze na hodowli owiec. Irish stew, czyli gulasz irlandzki, zawiera baraninę lub jagnięcinę, kaszę jęczmienną oraz duszone warzywa - pory, ziemniaki, cebulę, marchew. W jednym ze słynnych, przytulnych irlandzkich pubów trzeba też koniecznie napić się Guinnessa, tradycyjnego ciemnego piwa. Irlandia: ciekawostki Irlandia to ciekawy kraj o inspirującej kulturze. Oto garść powszechnie lub niekoniecznie znanych informacji o Irlandii: symbolem narodowym Irlandii jest instrument muzyczny – harfa, której pierwowzór nadal istnieje i pochodzi z okolic 1300 roku naszej ery, Polacy są największą mniejszością narodową w Irlandii, choć większość Irlandczyków posługuje się płynnie językiem angielskim, język irlandzki jest nauczany w szkołach i starannie kultywowany, George Bernard Shaw, Irlandczyk, jest jedynym w historii zdobywcą nagrody Nobla oraz Oscara, tradycyjnie pierwszy dzień wiosny przypada w Irlandii 1 lutego – ma to związek z celtyckim świętem Imbolc, celtyckie i zarazem irlandzkie korzenie ma także Halloween, wywodzące się ze święta Samhain, świat magii jest w Irlandii żywy i otoczony dużym szacunkiem – bywa, że na podjęcie ważnych decyzji wpływ ma opinia wróżek. Irlandia: informacje i ciekawostki dla dzieci Irlandia to także państwo, które warto zwiedzić z dziećmi, nie tylko ze względu na wszechobecne mity, baśnie i niesamowite stworzenia. Wiele atrakcji znajduje się w samym Dublinie. Należy do nich Phoenix Park, czyli park miejski z XVII wieku, z ogromną powierzchnią poświęconą na ogrody kwiatowe oraz rozległym placem zabaw dla najmłodszych. Na jego terenie znajduje się także zoo w Dublinie z 1831 roku. Można tu podziwiać liczne gatunki zwierząt żyjące na dużych, dobrze zorganizowanych wybiegach. Wśród miejsc, które z chęcią odwiedzą najmłodsi podróżnicy, znajdują się też St Stephen’s Green par miejski z rozległymi terenami do zabaw i pikników. A co, gdy pogoda nie dopisuje (a to zdarza się w Irlandii często)? Zachwyca także szeroka oferta dla najmłodszych, przygotowana przez Muzeum Figur Woskowych w Dublinie.
Praca marzeń? Irlandzka wyspa szuka opiekunów na lato
Marzenie, żeby rzucić wszystko i zacząć życie od nowa stało się bardziej realne – właściciele wyspy Great Blasket, która leży na atlantyckich obrzeżach Europy, szukają dwóch osób, które zostaną jedynymi pełnoetatowymi mieszkańcami tej bezludnej wyspy i zaopiekują się nią w sezonie letnim.
Wyspa zajmuje powierzchnię 4,5 km2 i raczej nie jest wymarzonym miejscem dla tych, którzy nie potrafią żyć bez niekończących się pokładów energii elektrycznej i ciepłej wody, ale piękne krajobrazy i szmaragdowa woda są w stanie to zrekompensować. Do głównych zadań opiekunów wyspy będzie należeć zarządzanie kawiarnią na wyspie i opieka nad trzema domkami letniskowymi od kwietnia do października. Zakwaterowanie i wyżywienie są zapewnione, a wynagrodzenie omawiane jest indywidualnie. Jak łatwo się domyślić, konkurencja jest bardzo duża – według właścicieli wyspy, Alice Hayes i Billy’ego O’Connora, w ciągu zaledwie kilku dni od zamieszczenia ogłoszenia spłynęło do nich około 7000 zgłoszeń. Hayes i O'Connor mieszkają na pobliskim półwyspie Dingle, a latem O'Connor organizuje regularne wycieczki statkiem na wyspę. Po zakupie wyspy para wspólnie wyremontowała mieszczące się tam domki, z których jeden należał do jednej z najbardziej cenionych irlandzkich pisarek, Peig Sayers. Sayers nie miała łatwego życia na wyspie, co opisała w jednej ze swoich książek. W ubiegłym roku opiekunami wyspy byli Lesley Kehoe i Gordon Bond. Podobnie jak Sayers, podzielili się oni swoimi doświadczeniami z Great Blasket z całym światem, jednak ich publikowane na Instagramie doświadczenia przedstawiały życie na Atlantyku przez różowe okulary. W jednym z wywiadów Kehoe wyjaśniła, że codzienność na wyspie nie jest w istocie tak idealna, bo poza pięknymi zachodami słońca i krajobrazami, każdy dzień to również utrzymywanie porządku w gościnnych domkach i obsługa gości kawiarni. A tych jest niemało – w sezonie wyspę odwiedza codziennie nawet 400 osób. Według poprzednich opiekunów przyzwyczajenie się do nowych warunków życia nie jest wielkim wyczynem – gwarantują, że już po kilku dniach można przyzwyczaić się do zimnych pryszniców. Na wyspie nie ma też prądu ani, tym bardziej, Wi-Fi, ale dzięki oddalonemu o kilka mil odbiornikowi sieci komórkowej mobilny Internet działa bez zarzutu. Takie warunki mają też swoje plusy – Kehoe mówi, że pobyt na wyspie znacznie poprawił stan jej włosów, skóry i samopoczucia, mimo że praca przy obsłudze gości nie należy do najłatwiejszych. Jednak pomysł zrobienia z dzikiej wyspy atrakcji dla turystów nie wszystkim przypadł do gustu – co jakiś czas pojawiają się głosy protestu, wytykające właścicielem komercjalizację dziewiczych terenów Great Blasket i sąsiednich wysp. Kehoe broni pomysłu Hayes i O’Connora, mówiąc, że dzięki temu wyspa zyskuje globalną uwagę, a pieniądze, które zostawiają tam turyści, częściowo przeznaczane są na konserwację tamtejszej przyrody, by jak najdłużej utrzymać piękno Great Blasket przy życiu. Katarzyna Mazur
Przeczytajcie opowieść Jakuba Wojciechowskiego o jego wyprawie na Zieloną Wyspę.
Szósta rano. Niewyspanie i ekscytacja wyjazdem podnoszą mnie na nogi jeszcze zanim zawarczy budzik. Nie potrzebuję kawy. Miało grzać, nie grzeje, ale zachmurzenie wcale mnie nie zniechęca. W Killmore Quay wsiadamy na jedną z dwóch wypływających na „Wielką Saltee” łodzi pod dowództwem kapitana Declan’a Bates’a. Fot. Jakub Wojciechowski Morze jest całkiem spokojne, za lewą burtą pojawia się „Mała Saltee”, na którą niestety nie da się wejść. Czapa chmur zostaje za nami i zaczyna grzać mocne lipcowe słońce. Pełne morze odbija jego coraz mocniejsze promienie. Po parunastu minutach dopływamy na kawałek lądu, który na pierwszy rzut oka nie kryje nic niesamowitego. Skalistą ścieżką w górę mijamy jedyny stojący tam budynek, dom, który wraz z wyspą należy do rodziny Neale od 1943r. Dalej ku klifom polem dzikich jeżyn. Fot. Jakub Wojciechowski Fot. Jakub Wojciechowski Gdy tylko łapiemy widnokrąg w oczy uderza nas opowieść o miejscu, w którym fauna zdaje się nie zwracać uwagi na człowieka i można podjeść do niej naprawdę blisko. Psychodelicznie umalowane Maskonury co chwilę zlatują do płytkiej zatoczki i na parę sekund wbijają się w turkus niezmąconej wody, by powrócić na klif z pełnym dziobem narybku dorsza. Nurzyki dzielnie doglądają młodych, które już niedługo będą mogły polować same, a alki flirtują ze sobą w najlepsze. Fot. Jakub Wojciechowski Lipiec na wyspie to prawie ich drugi miesiąc godowy. Dookoła fruwa wiele różnych gatunków mew, rybitw i gajówek a równomierny blask wody przerywają pojawiające się głowy fok. W ciągu roku można naliczyć tu ponad 220 gatunków ptaków morskich jak i im zagrażających. Sowy i błotniaki zbożowe potrafią wyczuć z dużej odległości, że tu wcale nie będą się musiały namęczyć szukając ofiary. Fot. Jakub Wojciechowski Fot. Jakub Wojciechowski Fot. Jakub Wojciechowski Wiodąca skrajem klifu ścieżka zaciąga nas na południowy kraniec wyspy gdzie cel podróży – kilkunastotysięczna kolonia głuptaków dumnie okupuje jej południe. Rozpościerający się z najwyższego na wyspie wzniesienia „The Head” widok oszałamia, dziewiczość natury i jej ogrom, samowystarczalność niezakłócona działalnością człowieka. Tkwiące gdzieś w pamięci słowa poety „Co to za odkrycie - odkrywać, co już odkryte” wcale nie przeszkadzają mi czuć się pionierem-zdobywcą na Galapagos Europy. Fot. Jakub Wojciechowski Bliżej jest jeszcze głośniej niż na mumbajskim jarmarku. Harmider i wrzawa, przekomarzanie, zabawa i gonitwa a pomiędzy tym wszystkim niezrozumiały zarazem spokój. Ptaków jest tu kilkanaście tysięcy i można przy nich usiąść bo chyba nie zwracają na nas uwagi. Jeszcze doglądają nielotnych młodych. Pod koniec miesiąca już ich tu nie będzie. Zaraz odpływamy z powrotem. Wielka szkoda, że nie można zostać na noc. Wracając na łódkę jeszcze raz spoglądam na powitalny totem, który nie zrobił na mnie żadnego wrażenia, gdy tu przypłynęliśmy. Widniejący na nim przekaz od Michaela Pierwszego, który jako pierwszy władca wyspy posyła nam ponadczasową myśl: Łza kręci się w oku. I niech tak zostanie. Fot. Jakub Wojciechowski Tekst i zdjęcia: Jakub Wojciechowski
Zobacz, gdzie toczy się akcja „Gry o tron”. Znasz te miejsca z wakacji
Premiera ostatniego sezonu„Gry o tron” już w tym roku 2019 roku. Dlatego przygotowaliśmy wyprawę, podczas której będziecie rozkoszować się serialowymi plenerami. Oto przegląd tych najpiękniejszych.
Jakie zwyczaje związane z kawą panują w różnych krajach? Sprawdziliśmy
Picie kawy to rytuał, a sposób jej podania wiele mówi o naszym charakterze i przyzwyczajeniach. To także ważny element każdej podróży – poranna kawa na lotnisku, łapane w biegu espresso na włoskiej ulicy albo odwrotnie, pita na spokojnie w zestawie ze słodką bułką w ramach szwedzkiej fiki.
Etiopia – ceremonia Etiopska ceremonia picia kawy to symbol gościnności, przyjaźni i wzajemnego szacunku. Jest obowiązkowym elementem uroczystych spotkań i organizuje się ją niezależnie od pory dnia. Jeśli zostaniecie na nią zaproszeni, musicie uzbroić się w cierpliwość. Ceremonia trwa nawet kilka godzin. Kawę przygotowaną w specjalnym czajniczku, podaje zwykle kobieta ubrana w tradycyjną białą szatę z kolorowymi ornamentami, po wcześniejszym uprażeniu i zmieleniu zielonych ziaren kawy. Napój przelewany jest następnie do filiżanek, bardzo cienkim i długim strumieniem z wysokości kilkudziesięciu centymetrów– najmłodsze dziecko woła gości i podaje filiżanki kolejno, kierując się płcią i wiekiem. Najpierw otrzymuje ją najstarszy mężczyzna. Co ważne, zawsze przygotowuje się o jedną porcję więcej, niż potrzeba i pozostawia w filiżance. Kawa w Etiopii najczęściej podawana jest z dużą ilością cukru, ale na wsiach pije się ją także z dodatkiem soli. W tradycyjnych społecznościach rytuał odprawia się trzy razy dziennie i każdy z nich nosi osobną nazwę – pierwsza, poranna runda to Abol, południowa Tona oraz wieczorna Baraka. Włochy – Espresso Tradycja picia włoskiego espresso sięga początków XX wieku. To właśnie we Włoszeh powstał pierwszy ekspres do małej, mocnej kawy zaprojektowany przez Luigiego Bezzerę. Udoskonalany przez dekady stał się nieodłącznym elementem życia Włochów i atrakcją turystyczną. Obecnie szacuje się, że Włosi wypijają rocznie 9 miliardów filiżanek czarnego napoju w małej, podgrzanej filiżance. Błąd popełniany często w wymowie „ekspresso” prowadzi do błędnego wniosku, że nazwa kawy pochodzi od szybkości jej przygotowania. W rzeczywistości nawiązuje jednak do wyrazistości smaku. Wietnam - cà phê trứng W Wietnamie kawa jest napojem kojarzonym głównie ze śniadaniem. W połowie XX wieku, w kawiarni The Glang Cafe zaczęto więc łączyć napój z posiłkiem i podawać kawę z pływającym na wierzchu surowym żółtkiem jaja. Całość dosładzana jest skondensowanym mlekiem, a czasem też posypywana odrobiną sera i kruszonych orzechów. Żeby napój utrzymał swoją temperaturę, podaje się go w kubku umieszczonym w misce z gorącą wodą. Szwecja – Fika Fika jest szwedzkim odpowiednikiem angielskiej „five o’clock”. Tak jak Brytyjczycy raczą się herbatą w ramach codziennego rytuału, Szwedzi spędzają 15 minut przy kubku gorącej kawy i równie gorącej bułeczce z cynamonem i gruboziarnistym cukrem. W wielu szwedzkich firmach fika jest sformalizowaną porą, niezależną od przerwy od pracy, czy przerwy obiadowej. Ma służyć nie tylko samemu wypiciu kawy, ale też zacieśnianiu więzi i prowadzeniu luźnych rozmów między pracownikami różnych działów. Japonia – Kan Kohi Wymowa przypomina wam angielskie słowa „can coffee”? To nie przypadek. Japończycy uwielbiają gotowe posiłki i szybkie rozwiązania, więc na kawę też nie lubią długo czekać. Wolą kupić ją w puszce w supermarkecie. Rozwiązanie po raz pierwszy wprowadziła w latach 60. firma Mira Coffee, ale dopiero gigant UCC Ueshima Coffee Co. kilka lat później podbił serca i podniebienia Japończyków. Obecnie na japońskim rynku działa kilkadziesiąt firm produkujących kawę w puszce zarówno w wersji na zimno, jak i na ciepło. Popularne jest nie tylko picie takich napojów, ale też kolekcjonowanie ich puszek. Producenci prześcigają się w kreatywności podczas produkcji opakowań na specjalne okazje, jak święta, targi motoryzacyjne, czy festiwale dla miłośników mangi. Irlandia – Irish Coffee Czarna kawa jest tu tylko podstawą napoju. Jego istotą są dodatki – dobrej jakości irlandzka whiskey, gęsta bita śmietana oraz cukier trzcinowy. Wynalezienie irish coffee przypisuje się Josephowi Sheridanowi, który raczył taką rozgrzewającą mieszanką pasażerów samolotów przemierzających Ocean Atlantycki. Pomysł spodobał się jednemu z podróżnych – Stantonowi Delaplane’owi, któremu udało się wprowadzić go do stałego menu kawiarni w San Francisko w latach 50. XX wieku. Maroko – kawa z tygielka Przyrządzana w metalowym dzbanuszku, zwanym Delah lub tygielkiem, kawa ma w Maroko charakterystyczny posmak orientalnych przypraw. Dodaje się do niej w trakcie gotowania kardamon, cynamon, a nawet miętę, a następnie podaje gościom w określony sposób. Gospodarz trzyma w prawej dłoni filiżanki dla gości, a w lewej tygielek z kawą. Najpierw nalewa niewielką ilość kawy dla siebie i próbuje jej, by upewnić się, że zaserwuje napój o idealnym smaku. Następnie uzupełnia pozostałe naczynia, a na koniec dopełnia własną filiżankę. Nawet jeśli gospodarz używa tacy, wręcza filiżankę każdemu z gości bezpośrednio z ręki do ręki. Kolejność wręczania kaw podyktowana jest wiekiem, stopniem, a czasem również płcią gości. Na stoliku najczęściej zostawia się naczynie z wodą różaną lub wodą z olejkiem z kwiatu pomarańczy, by goście mogli dodać do swojego napoju kilka kropli dla podkreślenia smaku kawy. To zdecydowanie częstsze rozwiązanie, niż popularne w innych krajach mleko. Meksyk – cafe del olla To dosłownie kawa z garnka. Jest przyrządzana w specjalnym glinianym naczyniu o grubym dnie, a jej historia związana jest ściśle z historią Meksyku. Las Soldaderas, kobiety pomagające bojownikom w czasie rewolucji meksykańskiej przygotowywały słodki napój z czekoladą, goździkami i cynamonem, by dodać mężczyznom energii do walki. Obecnie kawa z piloncillo, czyli brązowym cukrem popularnym w Ameryce Południowej oraz przyprawami i czekoladą podawana jest raczej na specjalne okazje niż na co dzień. Do jej przyrządzenia stosuje się zawsze grubo zmielone ziarna kawy i powoli gotuje na wolnym ogniu, a następnie podaje w glinianym kubku, często z pływającym w nim kawałkiem kory cynamonu. Boliwia – kawa w woreczku Uliczna kawa na wynos popularna jest właściwie w każdym kraju, ale to właśnie Boliwia wyróżnia się w tej kwestii na mapie świata. Kraj słynący z świetnej jakości ziaren jest też popularny wśród turystów dzięki chłodzącemu napojowi – czarnej kawie podawanej w foliowym woreczku ze słomką. Indonezja – Kopi Tubruk To rodzaj gęstej i bardzo słodkiej kawy, która powstaje po dodaniu do gotującej się wody świeżo zmielonej kawy oraz kilku łyżeczek cukru. W Indonezji tradycja picia kawy sięga XVII wieku i ściśle łączy się z codziennym rytuałem jej mieszkańców. W miastach spotkać można liczne punkty z kawą na wynos, a na wsiach spróbować napoju nie tylko z ziaren kawy, ale także z jej liści.