Dlaczego Irish Puby są tak bardzo popularne – nie tylko w Dzień Świętego Patryka? Są w każdym większym polskim mieście
Irish Puby są bardzo popularne na Wyspach Brytyjskich, ale nie tylko – w praktycznie każdym średniej wielkości mieście na świecie znajduje się co najmniej jeden irlandzki pub. Miejsca te także w naszym kraju mają wielu bywalców. I to mimo tego, że nie celebrujemy specjalnie Dnia Świętego Patryka. Na czym polega fenomen pubów w stylu irlandzkim?
Wyobraź sobie chłodny wieczór w centrum Warszawy, Krakowa czy Torunia. Przez zaparowane okna widać okna ludzi śmiejących się przy ciemnym barze, zza którego nalewane jest piwo Guinness. Nie potrzeba paszportu ani biletu lotniczego, żeby przenieść się do prawdziwego irlandzkiego baru – takie znajdują się wielu polskich miastach i nie ma się co dziwić: naszym krajanom bardzo przypadła do gustu irlandzka zasada, że „nie ma obcych – są przyjaciele, których jeszcze nie spotkałeś”. Doskonale sprawdza się w naszych realiach. Fenomen Irish Pubów w Polsce Klimat i detale rodem z Dublina Według bywalców prawdziwy Irish Pub to nie tylko wystrój na miarę tradycyjnych wyspiarskich lokali: połączenia ciemnego drewna, skóry, beczek czy szyldów. Przepis na sukces w Polsce polega na autentyczności: Polacy lubią miejsca z duszą i historią, a więc pub, w których słychać muzykę na żywo, który podaje określony rodzaj piwa czy przekąsek natychmiast zdobywa wiernych gości. Najlepsze puby tego typu powstają przy współpracy z Irlandczykami, ale wiele z ich właścicieli po prostu jest zachwyconych tamtejszą kulturą spędzania wolnego czasu. Guinnness i sport Co łączy bywalców pubów od Galway po Gdańsk? Legendarna irlandzka kuchnia i piwo. W wielu irlandzkich barach dostępne są śniadania podawane do późnego popołudnia, ale umówmy się – pierwsze skrzypce gra najpopularniejsze irlandzkie piwo świata: ciemny i aksamitny stout Guinness. To niemal kult: jego idealna piana i sposób serwowania stały się znakiem jakości. W polskich Irish Pubach liczą się też emocje sportowe – transmisje meczów Premier League (chociaż nie tylko) ściągają tłumy i budują atmosferę wspólnoty. Pubowe wydarzenia integrują Polaków Irish Puby są często nie tylko barami, ale chcą być także częścią lokalnej kultury. To w nich często będziemy mieli okazję wziąć udział w pub quizach czy posłuchać koncertów. Poczucie przynależności do grupy jest jednym z kluczowych powodów, dla których Polacy wybierają puby w stylu irlandzkim, a nie nowoczesne kluby czy bary. Irish Puby mają za sobą kawał historii Najstarszy nieprzerwanie działający Irish Pub to Sean’s Bar w irlandzkim – a jakże – Athlone. Istnieje od ponad 1100 lat, co zostało potwierdzone badaniami archeologicznymi i wpisem w Księdze Rekordów – z resztą – Guinnessa. Czy to możliwe, że są trochę stronniczy? Polskie puby w stylu irlandzkim to często nie są żadne „podrabiańce” – niektóre z nich mogą poszczycić się autentycznym irlandzkim wystrojem, którego elementy – od paneli ściennych aż po bar – zostały zaprojektowane, wykonane i wysłane w całości z Zielonej Wyspy przez wyspecjalizowane firmy, które dbają o ich wyjątkową tożsamość na całym świecie – np. Irish Pub Company. Dlaczego moda na Irish Puby nie przemija? Jasne, o Irish Pubach przypominamy sobie głównie w czasie obchodów Dnia Świętego Patryka – to coroczne pubowe szaleństwo pełne zielonych symboli, irlandzkiej muzyki i lejącego się strumieniami Guinessa. Ale prawdziwa popularność tych miejsc buduje się każdego dnia. Irish Puby w Polsce są odporne na sezonowe mody, bo na stałe wpisały się w krajobraz naszych miast. To zasługa elastyczności – szybka adaptacja do lokalnych gustów i oczekiwań, a jednocześnie zachowanie klimatu, którego oczekują goście. Należy jednak pamiętać, że dręczą je podobne bolączki, co wszystkie bary na całym świecie (niezależnie od kręgu kulturowego, z którego się wywodzą): odwiedza je coraz mniej klientów. Jeśli jeszcze nie odwiedziliście żadnego pubu w stylu irlandzkim, to warto się do niego wybrać – chociażby po to, by poczuć atmosferę, której w nowoczesnych barach próżno szukać. To światowy fenomen, który idealnie dopasował się do polskiej kultury. Źródło: falstaff, dw.com, Irish Pub Company, irishcentral.com, Sean's Bar Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Zapomnij o kwiatach. W XIX wieku kochankowie wymieniali się włosami
XIX-wieczny Robert James Tennent z Belfastu zebrał 14 pukli włosów od kobiet, z którymi wchodził w relacje romantyczne. W tamtych czasach wymiana włosów była jednym z najbardziej osobistych prezentów między zakochanymi, a archiwa pełne są na to dowodów – także z Polski. Może warto przemyśleć te kwiaty, które szykujemy na Walentynki?
Współczesne Walentynki kojarzą się z kwiatami, czekoladkami i biżuterią, ale kiedyś kochankowie wymieniali się włosami, by symbolizować swoją nieśmiertelną miłość i głębokie przywiązanie. Jednym z najlepiej z udokumentowanych przypadków kolekcjonowania pukli jest historia Irlandczyka Roberta Jamesa Tennenta, który zgromadził całą kolekcję – także z dedykacjami. Wymiana włosów między kochankami Oddanie części ciała, która przetrwa dziesięciolecia – nawet po śmierci darczyńcy – traktowano niegdyś jako wspaniały, intymny prezent. Praktyka wymiany włosów była szczególnie powszechna w Irlandii i Wielkiej Brytanii, ale również w innych krajach Europy. Pukle włosów przekazywano podczas narzeczeństwa, zaręczyn, dłuższej rozłąki lub w sytuacjach wymagających potwierdzenia uczuć. Ten zwyczaj był popularny także w Polsce. Według badań Uniwersytetu Łódzkiego, kobiety często wręczały pukle swoim wybrankom, które następnie bywały przechowywane w specjalnych kopertach, wplatane w pierścionki czy medaliony albo nawet wszywane w ubrania, by nosić je blisko serca. Mężczyźni niejednokrotnie prosili o pukiel włosów w listach miłosnych, czyniąc z tego rytuału element budowania bliskości pomimo dystansu. Dlaczego właśnie włosy? Włosy od zawsze symbolizowały kobiecość, zdrowie i młodość. W XIX wieku były także oznaką statusu społecznego – długie, zadbane włosy świadczyły o dobrej kondycji, wysokim pochodzeniu i starannej pielęgnacji. Decydowała także praktyczność – włosy potrafią przetrwać w nienaruszonym stanie przez dziesiątki lat, więc stały się symbolem nieśmiertelnej miłości. Miłosny zbiór Roberta Tennenta – co mówi o uczuciach w XIX wieku? Zachowana w irlandzkich archiwach kolekcja Tennenta – przedstawiciela klasy średniej, który dorastał w XIX-wiecznym Belfaście – dostarcza wiele informacji na temat miłości w czasach wiktoriańskich. Ręcznie podpisane koperty pozwoliły badaczom zidentyfikować aż 10 kobiet, które pozostawiły mu część siebie. Wśród nich była Eliza McCracken – przyszła żona Roberta – której pukiel brązowych włosów do dziś zachowuje ślad intymnych relacji tej pary. Jednak niektóre daty otrzymywania „prezentów” się pokrywają – współcześni badacze uznają archiwum Tennenta za swoiste trofeum jego młodzieńczych, równoległych miłosnych podbojów. Stan niektórych włosów wskazuje, że były one często dotykane, co świadczy o silnym emocjonalnym przywiązaniu do tych osobistych pamiątek. Dlaczego dzisiaj już nie wymieniamy się włosami? Każdy język ewoluuje – także język miłości. Kiedyś tradycja ta była nie tylko romantycznym gestem, ale także społecznie akceptowalnym sposobem na wyrażenie uczuć. Odmowa przyjęcia takiego daru mogła oznaczać zerwania relacji, a zwrot prezentu – definitywny koniec związku. Chociaż dzisiaj kolekcja Roberta Tennenta szokuje – w XXI wieku trzymanie archiwum włosów swoich poprzednich partnerek było co najmniej dziwne, jeśli nie niepokojące – to pokazuje, jak intymne, a zarazem publiczne potrafiły być dawne rytuały miłosne. Zastanawiałem się, do czego w „naszym” świecie można by porównać to zachowanie. Ekwiwalentem wydają się być wspólne zdjęcia na platformach społecznościowych, na przykład na Instagramie. One także są publiczne, opatrzone datami i niekiedy dedykacjami. Zdarzają się osoby, które „kolekcjonują” takie fotografie, czyniąc z nich swojego rodzaju „archiwum” swoich partnerów czy partnerek. Czy więc jesteśmy tak różni od ludzi epoki wiktoriańskiej? Źródła: The Conversation, Victoria and Albert Museum, Uniwersytet Łódzki Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Klify Moheru, czyli Irlandia w najbardziej surowej odsłonie
Klify Moheru od lat funkcjonują w zbiorowej wyobraźni jako symbol Irlandii surowej, nieoswojonej i wystawionej na działanie żywiołów. To jedno z tych miejsc, które jednocześnie przyciąga turystów, badaczy przyrody i twórców kultury, a przy tym wymyka się prostym opisom. Klify należą do najczęściej odwiedzanych atrakcji turystycznych w Irlandii. Na odwiedzających czekają nie tylko zapierające dech w piersiach widoki klifów, ale także zaskakująco duża liczba ptaków, w tym narażonych na wyginięcie maskonurów.
Spis treści: Jedna z największych atrakcji turystycznych Irlandii Wyjątkowe walory przyrodnicze Klifów Moheru Klify Moheru w kulturze i popkulturze Klify Moheru znajdują się na zachodnim wybrzeżu Irlandii, w hrabstwie Clare, nad wodami Oceanu Atlantyckiego. Dzięki swojej lokalizacji są one łatwo dostępne z kilku większych ośrodków turystycznych, w tym z Galway. Klify Moheru rozciągają się na długości około 14 kilometrów i stanowią jeden z najbardziej rozpoznawalnych fragmentów irlandzkiego krajobrazu. Ich maksymalna wysokość sięga aż około 214 metrów nad poziomem morza. Położenie Klifów Moheru ma kluczowe znaczenie dla ich charakteru. Atlantyk odgrywa tu rolę nie tylko estetyczną, ale i geologiczną. To właśnie fale, wiatr i deszcz przez miliony lat kształtowały pionowe ściany skalne, nadając im surową, niemal monumentalną formę. Klify zbudowane są głównie z warstw piaskowca i wapieni, które powstały w okresie karbonu, około 320 milionów lat temu. Jedna z największych atrakcji turystycznych Irlandii Klify Moheru należą do najczęściej odwiedzanych atrakcji turystycznych w Irlandii. Szacuje się, że co roku przyciągają około 1,5 miliona turystów z całego świata, co plasuje je w ścisłej czołówce irlandzkich „ikon krajobrazu”, obok takich miejsc jak Ring of Kerry czy Giant’s Causeway. Popularność klifów wynika nie tylko z ich imponujących rozmiarów, ale także z wyjątkowego połączenia dzikiej natury i dobrze zaplanowanej infrastruktury turystycznej. Na terenie kompleksu działa centrum dla odwiedzających, zaprojektowane w sposób możliwie neutralny dla krajobrazu, dzięki czemu nie dominuje nad naturalnym otoczeniem. Klify Moheru są także ważnym punktem na szlaku turystycznym Wild Atlantic Way, czyli jednej z najdłuższych (2,5 tys. km!) nadmorskich tras widokowych na świecie. Dla wielu podróżnych stanowią symbol „dzikiej Irlandii”, przeciwstawnej wobec zurbanizowanych miast i uporządkowanych krajobrazów Europy kontynentalnej. Warto podkreślić, że mimo masowego charakteru ruchu turystycznego, obszar klifów objęty jest ścisłymi zasadami ochrony. Wyznaczone ścieżki, bariery oraz strefy zamknięte mają na celu ograniczenie degradacji środowiska oraz zwiększenie bezpieczeństwa odwiedzających, co jest szczególnie istotne w miejscu tak narażonym na gwałtowne zmiany pogody. Wyjątkowe walory przyrodnicze Klifów Moheru Klify Moheru to obszar o wysokiej wartości przyrodniczej nie tylko ze względu na spektakularne formy skalne. To także dom dla dziesiątek tysięcy ptaków. Szacuje się, że w szczycie sezonu na klifach żyje około 30 tys. par ptaków. Klify stanowią zatem jedno z najważniejszych miejsc lęgowych ptaków morskich w tej części Europy. Na stromych ścianach skalnych gniazdują m.in. maskonury oraz alki zwyczajne. Łącznie odnotowano tu obecność ponad 20 gatunków ptaków, z których wiele jest silnie związanych z ekosystemem Atlantyku. Dla ornitologów i miłośników przyrody Klify Moheru są miejscem o wyjątkowym znaczeniu obserwacyjnym. Oprócz ptaków, w okolicznych wodach przebywają foki szare, morświny i delfiny, a sporadycznie można zaobserwować płetwale karłowate i rekiny olbrzymie. Na lądzie natomiast występują dzikie kozy, lisy, borsuki i zające irlandzkie, a na niższych zboczach pasie się bydło hodowlane. Takie urozmaicenie fauny uzupełnia biologiczną wartość tego miejsca i wzbogaca doświadczenie obserwacyjne odwiedzających. Równie interesująca jest roślinność klifowa, przystosowana do trudnych warunków: silnego wiatru, zasolenia oraz ubogich gleb. Dominują tu niskie trawy, porosty i rośliny halofilne, które tworzą specyficzny, surowy krajobraz. Choć na pierwszy rzut oka może wydawać się on monotematyczny, w rzeczywistości kryje bogactwo mikrosiedlisk. Klify Moheru w kulturze i popkulturze Surowy krajobraz Klifów Moheru od dawna fascynuje artystów, pisarzy, muzyków i filmowców. Ich monumentalna forma stała się tłem dla wielu produkcji filmowych, m.in. w obrazach historycznych i fantasy, gdzie często symbolizują granicę świata znanego i nieznanego, naturę pierwotną lub miejsce o znaczeniu rytualnym. Najbardziej znane produkcje, w których „wystąpiły” Klify Moheru to „Harry Potter i Książę Półkrwi” (2009), „Narzeczona dla księcia” (1987), „Ciemna strona miasta” (1999) oraz „Oświadczyny po irlandzku” (2010). Również muzycy chętnie korzystają z tej niezwykłej scenerii. Klify pojawiły się w teledyskach takich wykonawców jak Maroon 5 („Runaway”) czy Westlife („My Love”). W 1999 roku prochy piosenkarki Dusty Springfield zostały rozrzucone na klifach, co dodatkowo utrwaliło ich miejsce w popkulturze. Klify Moheru inspirują także współczesnych twórców internetowych: fotografów, podróżników i autorów reportaży. Są one jednym z najczęściej fotografowanych miejsc w Irlandii, co z jednej strony zwiększa ich rozpoznawalność, z drugiej zaś rodzi pytania o granice turystyki masowej i odpowiedzialności za krajobraz. W tym sensie Klify Moheru funkcjonują dziś nie tylko jako obiekt przyrodniczy, ale również jako ważny punkt odniesienia w debacie o ochronie dziedzictwa naturalnego. Nasza autorka Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
Ten dzień w lutym zapowiada wiosnę. Ma związek z celtycką boginią płodności
Imbolc, starożytne święto celtyckie obchodzone 1 lutego, to czas światła, płodności i duchowego oczyszczenia. Oto jak dawniej i dziś wita się nadchodzącą wiosnę.
Spis treści Pochodzenie Imbolc Komu oddaje cześć Imbolc? Jak Brigid zmieniała się z czasem Współczesne pogańskie tradycje Imbolc Od stuleci to celtyckie święto zapowiada nadejście wiosny poprzez ogień, światło i rytuały. Kiedy dni zaczynają się wydłużać, tysiące ludzi gromadzi się w Irlandii i Szkocji, by świętować powrót światła po długiej, ciemnej zimie. Gaelickie święto Imbolc należy do najwcześniejszych obchodów początku wiosny na świecie. Imbolc przypada 1 lutego – pomiędzy przesileniem zimowym (Yule) a równonocą wiosenną (Ostara). To starożytne celtyckie święto odnowy i narodzin. W tradycjach celtyckich ogień symbolizuje odradzanie się, płodność i oczyszczenie. W czasie Imbolc często zapala się świece, organizuje ogniska we wspólnych przestrzeniach oraz celebruje sezonową zmianę – coraz więcej światła i cieplejsze dni. Jakie są kluczowe tradycje Imbolc i dlaczego świętuje się je właśnie wtedy? Oto wszystko, co warto wiedzieć o święcie, które otwiera drzwi wiośnie. Pochodzenie Imbolc Imbolc jest jednym z czterech świąt ognia w obrębie koła roku w neopogańskim kalendarzu. Koło roku tworzy osiem świąt: cztery związane ze zmianą pór roku oraz cztery tzw. dni pośrednie (święta ognia) – Imbolc, Beltane, Lughnasadh i Samhain. Wyznaczają one punkty „w połowie drogi” między przesileniami a równonocami. Słowo Imbolc tłumaczy się ze staroirlandzkiego jako „w brzuchu”. To nawiązanie do płodności i oczyszczenia – zarówno u ludzi, jak i w naturze – gdy wiosna zaczyna się wyraźniej zaznaczać. Pierwsza wzmianka o Imbolc pojawia się w literaturze irlandzkiej, w sadze znanej jako „Cykl usterski”. Uważa się, że została spisana między VIII a XI wiekiem. To zbiór opowieści przekazywanych ustnie, które dopiero później zapisali średniowieczni skrybowie. W sadze czytamy: – Nikt nie przejdzie przez ten kraj, jeśli nie zazna bezsenności od Samain (Samhain), kiedy lato kładzie się do spoczynku, aż do Imbolc, gdy na początku wiosny doi się owce, i od Imbolc do Beltine (Beltane) na początku lata, i od Beltine do Bron Trogain, w jesiennej żałobie ziemi. Komu oddaje cześć Imbolc? Święto jest poświęcone bogini Brigid – córce Dagdy, wodza bogów. Brigid, znana jako Potrójna Bogini, łączona jest z kowalstwem, poezją, uzdrawianiem, płodnością i proroctwem. Ponieważ Imbolc wywodzi się ze świata celtyckiego sprzed chrystianizacji, pierwotnie celebruje Brigid jako boginię. Budząca się po zimie ziemia wiąże się z jej związkiem z płodnością oraz nadejściem cieplejszych miesięcy. Za ważne znaki początku Imbolc uznawano m.in. pierwsze pędy czosnku niedźwiedziego oraz start produkcji mleka u krów. Odwołania do białych krów, owiec i świeżego mleka podkreślają także motywy oczyszczenia i płodności. Dawne tradycje i rytuały Imbolc obejmowały m.in. rozpalanie ognisk, by „rozmrozić” zamarzniętą ziemię. Wieszano też Krzyż Brigid – o czterech równych ramionach – nad drzwiami lub pod belkami stropu jako ochronę domu. Wynoszono na zewnątrz świętą tkaninę, aby Brigid mogła ją pobłogosławić uzdrawiającą energią. Wsłuchiwano się również w śpiew ptaka – konkretnie skowronka. Jego pieśń miała oznaczać, że w tym roku wiosna przyjdzie wcześniej. Jak Brigid zmieniała się z czasem Z biegiem lat pogańskie i przedchrześcijańskie bóstwa – takie jak Brigid – zaczęły przenikać do chrześcijaństwa. Obok św. Patryka i św. Kolumby, św. Brygida jest jedną z trzech patronek Irlandii. Chrześcijańskie obchody Dnia św. Brygidy przypadają tego samego dnia co Imbolc, czyli 1 lutego. Legenda o św. Brygidzie sięga V wieku. Według przekazów założyła ona pierwszy żeński klasztor w Irlandii, w Kildare. Opowieści o Brygidzie mówią m.in. o przywróceniu wzroku niewidomej zakonnicy dzięki modlitwie. Wspominają też o cudownym zamienieniu wody w piwo w kolonii dla trędowatych oraz o przemienieniu jednej beczki wody w piwo dla 18 kościołów. W chrześcijaństwie św. Brygida uznawana jest za patronkę hodowców bydła mlecznego, krów, położnych, niemowląt i kowali. To wyraźnie nawiązuje do powiązań bogini Brigid z płodnością. Warto jednak odróżniać Brigid – starożytną boginię – od św. Brygidy, mimo podobieństw w obchodach. Dziś wiele elementów Imbolc i Dnia św. Brygidy przenika się – zwłaszcza w Irlandii. Obie tradycje koncentrują się na podobnych praktykach i na sezonowym zwrocie ku wiośnie. W Szkocji częściej świętuje się Imbolc pod własną nazwą, bo kraj ten silnie podkreśla dziedzictwo celtyckie. Podczas obchodów Imbolc i Dnia św. Brygidy często można zobaczyć Krzyż Brigid nad drzwiami, zapalone świece oraz wspólną ucztę, która ma uczcić nadejście cieplejszego sezonu. Tradycje Imbolc mocniej akcentują naturę – np. spacery, sianie nasion i nasłuchiwanie skowronka. Z kolei chrześcijańskie obchody Dnia św. Brygidy podkreślają uzdrawiającą moc świętej. Często wiążą się z odwiedzinami świętych studni rozsianych po całej Irlandii. Współczesne pogańskie tradycje Imbolc Poza Irlandią i Szkocją Imbolc obchodzą dziś również wiccanie, druidzi i inne wspólnoty duchowe. W centrum współczesnego świętowania stoją refleksja, odnowa i wyznaczanie intencji na nadchodzący rok. Jednym ze sposobów wyznaczania intencji jest zasadzenie paczki nasion. Podczas tego rytuału celebrujący wypowiadają życzenia i postanowienia, które ustalili w czasie Yule. Wraz ze wzrostem rośliny ma to przypominać, by przez cały rok pielęgnować swoją intencję uważnie i konsekwentnie. Inne praktyki to zostawianie masła i piwa dla Brigid, nasłuchiwanie śpiewu skowronka, wykonywanie Krzyży Brigid, pisanie poezji, spacery na łonie natury oraz rytuały ze świecami. Jeśli chodzi o największe obchody związane z Imbolc, warto pojechać do hrabstwa Kildare – miejsca, w którym św. Brygida miała założyć swój klasztor. Odbywa się tam pięciodniowy festiwal Brigid, Spirit of Kildare Festival, który celebruje chrześcijańskie święto, splatając je z tradycjami celtyckimi i pogańskimi w hołdzie dla irlandzkiego dziedzictwa. Źródło: National Geographic
Idzie przez Europę bez butów. Pobił rekord świata należący do Polaka
W epoce tanich lotów, szybkich aut i podróży planowanych pod kątem wygody coraz rzadziej myślimy o przemieszczaniu się jako doświadczeniu samym w sobie. Tymczasem pochodzący z Irlandii mężczyzna postanowił zobaczyć Europę w najbardziej pierwotny sposób – pieszo, powoli i… bez butów. Jego wyprawa właśnie przechodzi do historii.
33-letni Eamonn Keaveney wyruszył w marcu 2025 roku ze Stambułu, rozpoczynając ekstremalnie wymagającą wędrówkę liczącą niemal 6000 kilometrów. Od pierwszego kroku zdecydował się iść boso, bez ochrony stóp, niezależnie od nawierzchni, pogody czy terenu. Celem nie była jedynie podróż przez kontynent, lecz także pobicie rekordu Guinnessa w najdłuższym dystansie pokonanym pieszo bez obuwia. Po miesiącach marszu Keaveney znajduje się już na końcowym etapie swojej drogi, przyciągając uwagę mediów i obserwatorów z całego świata. Najdłuższa piesza wędrówka bez butów przez Europę Urodzony w irlandzkim Claremorris Eamonn Keaveney znajduje się dziś na ostatnim etapie jednej z najbardziej niezwykłych pieszych wypraw ostatnich lat. Jego podróż rozpoczęła się w marcu 2025 roku w Stambule i od samego początku miała charakter ekstremalny – Keaveney postanowił bowiem pokonać całą trasę bez obuwia, niezależnie od nawierzchni, pogody czy ukształtowania terenu. W kolejnych miesiącach przeszedł przez Bałkany, Węgry i Austrię, poruszając się m.in. wzdłuż długodystansowych szlaków pieszych oraz tras biegnących doliną Dunaju. Łącznie pokonał już blisko 5900 kilometrów, spędzając w drodze ponad 300 dni. We wrześniu 2025 roku, na granicy węgiersko-austriackiej, Irlandczyk oficjalnie pobił rekord Guinnessa w kategorii najdłuższego dystansu przebytego pieszo boso. Dotychczasowy rekord należał do Polaka, długodystansowego biegacza Pawła Durakiewicza, i wynosił 3409,75 kilometra. Keaveney niemal podwoił ten wynik, jednak – mimo formalnego pobicia rekordu – nie przerwał marszu. Jego celem od początku było dotarcie z powrotem do rodzinnego Claremorris i symboliczne zamknięcie trasy rozpoczętej wiele miesięcy wcześniej. Po powrocie do Irlandii mężczyzna przyznał, że ostatni etap wyprawy ma dla niego szczególne znaczenie. – Wspaniale jest znów być na znajomym terenie. Naprawdę czuję, że jestem na ostatniej prostej i z każdym dniem coraz mocniej wierzę, że uda mi się wrócić do Claremorris – mówił po przekroczeniu granicy kraju. Obecnie przemierza wschodnie hrabstwa Irlandii, w tym Wexford, konsekwentnie odmawiając przyjęcia butów, które wielokrotnie oferowali mu napotkani ludzie. Na trasie mierzył się z licznymi trudnościami: kontuzjami stóp, ostrymi kamieniami, cierniami, ekstremalnymi temperaturami oraz niebezpiecznym incydentem z udziałem psa, po którym musiał poddać się szczepieniu przeciwko wściekliźnie. Mimo to, jak podkreśla, ogromną motywacją byli dla niego ludzie spotykani po drodze. – W każdym kraju, który odwiedziłem, oferowano mi wodę, jedzenie, pomoc oraz obuwie. Ta życzliwość naprawdę pomagała iść dalej – przyznał. Całą wyprawę dokumentował na bieżąco w mediach społecznościowych, pokazując codzienność długodystansowej wędrówki przez Europę – krok po kroku, zupełnie boso. Charytatywna misja i wcześniejsze ekstremalne wyzwania Eamonna Keaveneya Dla Eamonna Keaveneya ta wyprawa od początku miała znaczenie znacznie wykraczające poza sportowy rekord i fizyczne wyzwanie. Kilkumiesięczna wędrówka przez Europę stała się narzędziem do zbierania funduszy i budowania świadomości wokół problemów, które od lat są mu szczególnie bliskie: ochrony środowiska oraz zdrowia psychicznego młodych ludzi. Dochód z wyprawy zostanie podzielony po równo pomiędzy organizacje Friends of the Earth oraz Jigsaw. Keaveney założył cel zbiórki na poziomie 10 tysięcy euro i – jak podkreśla – każda kolejna darowizna dodaje mu sił, szczególnie w momentach fizycznego wyczerpania. – Jestem naprawdę poruszony hojnością ludzi, zwłaszcza w czasie, gdy tak wiele osób zmaga się z rosnącymi kosztami życia. W trudniejsze dni pomaga mi świadomość, że ten wysiłek ma sens, że przekłada się na realne wsparcie i zwraca uwagę na ważne sprawy – mówił. Jego działania spotkały się także z uznaniem samych organizacji. Dyrektor generalna Friends of the Earth, Deirdre Duffy, podkreślała, że spacer Keaveneya jest dowodem na to, iż zaangażowanie na rzecz klimatu może przyjmować bardzo różne formy i skutecznie łączyć kwestie środowiskowe z tematami zdrowia psychicznego. Warto dodać, że obecna wyprawa nie jest pierwszym ekstremalnym wyzwaniem w życiu Irlandczyka. Już w 2016 roku przeszedł on ponad 2000 kilometrów boso przez Irlandię, zbierając fundusze dla Pieta House, organizacji zajmującej się prewencją samobójstw. Dwa lata później wszedł na dziesięć gór w ciągu dziesięciu dni, kontynuując tę samą misję charytatywną. Z kolei w 2023 roku zwrócił na siebie uwagę zupełnie innym wyczynem – przejechał jednokołowcem trasę z Malin Head do Mizen Head w nieco ponad pięć dni, ustanawiając rekord i wspierając Simon Communities of Ireland. Podczas każdego z tych przedsięwzięć przekraczał fizyczne granice w imię spraw społecznych. Obecna, rekordowa wędrówka przez Europę jest więc kolejnym rozdziałem w konsekwentnie realizowanej filozofii działania – takiej, w której osobisty wysiłek staje się nośnikiem realnej zmiany i przypomnieniem, że nawet najbardziej wymagające cele można osiągać swoim tempem, krok po kroku. Źródła: Fox News, Irish Independent, Instagram Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Niezwykłe odkrycie, które zmienia historię Irlandii: ponad 600 domostw sprzed 3 tys. lat
Na terenie prehistorycznego grodziska Brusselstown Ring w Irlandii odkryto ślady wskazujące na istnienie proto-miasta sprzed ponad 3 tysięcy lat. Zidentyfikowano około 600 domniemanych platform pod zabudowę mieszkalną na obszarze położonym na południe od Dublina. To bezprecedensowe znalezisko. Odkrycie to rzuca nowe światło na skalę i charakter osadnictwa w późnej epoce brązu i wczesnej epoce żelaza.
Do odkrycia doszło na terenie prehistorycznego grodziska Brusselstown Ring w hrabstwie Wicklow. Obszar ten charakteryzuje się silnie urzeźbionym krajobrazem, składającym się z licznych wzgórz i dolin. Taka forma ukształtowania terenu od wieków sprzyjała zabudowie na tamtych terenach. Osady ulokowane na wzgórzach zaczęły powstawać już w około 3700 r. p.n.e., a ich ślady zauważamy w wielu współczesnych stanowiskach archeologicznych. Jak wygląda Brusselstown Ring? Osadę otaczają dwa szeroko rozstawione wały obronne. Grodzisko jest wyjątkowo rozległe – zewnętrzne obwarowania obejmują nie tylko Brusselstown, ale również inne prehistoryczne osiedle położone na sąsiednim wzgórzu. Tak rozległe rozwiązanie jest wręcz niespotykane w Irlandii i Wielkiej Brytanii. Wnętrze osady nie jest puste. Najnowsze badania lotnicze ujawniły ponad 600 domniemanych platform pod zabudowę ulokowanych w Brusselstown Ring. 98 z takich miejsc zlokalizowano wewnątrz wewnętrznego pierścienia, a 509 pomiędzy wewnętrznym i zewnętrznym wałem. Archeolożka dr Cherie Edwards z Uniwersytetu Queen’s w Belfaście zaznacza, że nowe odkrycie wyróżnia się na tle innych znanych dotąd kompleksów osadniczych na terenie Irlandii i Wielkiej Brytanii. Badaczka podkreśla: „Wzorzec ten wyraźnie kontrastuje z bardziej typową formą prehistorycznych osiedli w Irlandii, które zazwyczaj składają się z jednego do pięciu domostw. Takie dane sugerują, że proto-miejski rozwój w Europie Północnej mógł rozpocząć się niemal 500 lat wcześniej, niż dotychczas sądzono.” Dalsze badania nad osadą Po zidentyfikowaniu bezprecedensowej liczby platform pod domostwa wewnątrz osady, zespół naukowców rozpoczął przeprowadzanie badań mających na celu lepsze zrozumienie charakteru stanowiska i zależności zachodzących w tamtejszych prehistorycznym społeczeństwie. Aby odpowiedzieć na te pytania, badacze przeanalizowali datowania radiowęglowe i przeprowadzili cztery wykopaliska sondażowe. Wykopy archeologiczne zostały celowo wykonane w domach o różnej średnicy – taka technika miałaby pomóc w stwierdzeniu poważnych różnic pomiędzy mieszkańcami o odmiennej wielkości posiadłości. Zróżnicowanie architektoniczne miałoby wiązać się z różnicami w ilości lub rodzaju znajdowanych zabytków. Mimo, że wyraźnych różnic nie stwierdzono, to datowanie radiowęglowe pokazało, że domy wszystkich rozmiarów były użytkowane w jednym czasie. Oznacza to, że w tym samym momencie osada była zamieszkiwana przez populacje skupioną w aż 600 domostwach. To wyraźny dowód na istnienie prehistorycznego społeczeństwa skupionego w czymś na kształt dzisiejszych metropolii. Tajemnicza cysterna na wodę Wśród domostw o regularnych kształtach, badacze odkryli strukturę, która rozmiarem nie przypomina typowych, kolistych zabudowań na tym stanowisku. Kształt i wielkość tajemniczego odkrycia pozwoliły naukowcom wysnuć hipotezę: znaleziskiem może być cysterna na wodę. Podobne budowle były już znajdywane w innych częściach Europy i pomagały prehistorycznym społecznościom utrzymywać stałe źródło słodkiej wody. Gdyby podejrzenie naukowców okazało się prawdziwe, mielibyśmy do czynienia z pierwszym takim obiektem odkrytym w irlandzkim grodzisku. Źródło: Phys.org Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Chcesz zamieszkać na wyspie? Rząd dopłaca do 84 tys. euro, by przyciągnąć mieszkańców
Dla wielu osób Irlandia pozostaje wymarzonym miejscem do życia. Zielone krajobrazy, bogata kultura, łagodny klimat morski i spokojne, przyjazne społeczności przyciągają nie tylko turystów, lecz także osoby szukające nowego początku. Teraz jest ku temu dodatkowy powód – państwo oferuje nawet do 80-90 tys. euro osobom, które zdecydują się przeprowadzić na jedną z odległych wysp i tchnąć w nie nowe życie.
Irlandia od lat zachwyca krajobrazem, który trudno pomylić z jakimkolwiek innym – od surowych klifów i wietrznych wybrzeży po niewielkie miasteczka ukryte wśród zielonych wzgórz. Jednak to nie turystyczne szlaki, a oddalone, rzadko zaludnione wyspy stanowią dziś szczególny punkt zainteresowania irlandzkich władz. To miejsca, w których czas płynie wolniej, życie opiera się na lokalnych więziach, a tradycje wciąż odgrywają ważną rolę. Niestety, jednocześnie są to społeczności zmagające się z konsekwencjami wieloletniego wyludniania. Na około trzydziestu irlandzkich wyspach mieszka obecnie niespełna 3 tys. osób, a niektóre z nich liczą zaledwie kilku stałych mieszkańców. Rząd obawia się, że bez zdecydowanych działań wiele z tych wyjątkowych społeczności może zniknąć. Program wsparcia finansowego, oferujący nawet 80-90 tys. euro za osiedlenie się na jednej z wysp, ma temu przeciwdziałać i stworzyć warunki do ich dalszego rozwoju. Na czym polega irlandzki program dopłat i kto może z niego skorzystać? W 2023 roku irlandzki rząd uruchomił program Vacant Property Refurbishment Grant, którego celem jest zatrzymanie procesu wyludniania najbardziej odległych społeczności i stworzenie warunków do ich dalszego rozwoju. Inicjatywa opiera się na założeniu, że odnowienie pustych lub zaniedbanych budynków może stać się impulsem do wzrostu liczby mieszkańców, a tym samym – do ożywienia lokalnej gospodarki, usług i tradycyjnych gałęzi rzemiosła. Aby zachęcić ludzi do osiedlania się na terenach o malejącej populacji, państwo oferuje znaczące wsparcie finansowe przeznaczone wyłącznie na remont domów, które pozostają niezamieszkane od co najmniej dwóch lat. Wysokość dotacji zależy od stanu budynku: do 50 tys. euro można otrzymać na remont pustej nieruchomości, a do 70 tys. euro jeśli obiekt jest w stanie ruiny i wymaga prac konstrukcyjnych potwierdzonych raportem specjalisty. Jeszcze wyższe wsparcie obowiązuje na kwalifikujących się wyspach morskich, gdzie stawki podwyższono o 20%: do 60 tys. euro dla pustych nieruchomości oraz do 84 tys. euro w przypadku domów opuszczonych. Środki można przeznaczyć zarówno na naprawę fundamentów czy dachu, jak i na pełną modernizację wnętrz, pod warunkiem że dom stanie się głównym miejscem zamieszkania lub będzie wynajmowany długoterminowo. Program wyklucza wynajem krótkoterminowy oraz tworzenie domów wakacyjnych, ponieważ jego nadrzędnym celem jest stałe zasiedlenie i odbudowa lokalnych społeczności. Kto może się ubiegać o te dopłaty? Otóż nie tylko obywatele Irlandii, ale też cudzoziemcy, o ile ich status pobytowy pozwala na legalne i długoterminowe zamieszkanie w kraju. Ponadto każda nieruchomość musi spełniać ścisłe kryteria: powstać przed 2007 rokiem, pozostawać pusta przez minimum dwa lata oraz zostać pozytywnie zweryfikowana przez lokalne władze. Budynek uznaje się za opuszczony, jeśli jego konstrukcja jest niestabilna i stwarza zagrożenie, co wymaga potwierdzenia niezależnym raportem. Dopiero spełnienie wszystkich warunków umożliwia przyznanie dotacji, której celem jest nie tylko remont konkretnego domu, lecz przede wszystkim przywrócenie życia społecznościom zagrożonym wyludnieniem. Które irlandzkie wyspy obejmuje dofinansowanie? Program obejmuje 23 wyspy położone u zachodniego wybrzeża Irlandii na wodach Oceanu Atlantyckiego, a jego zadaniem jest przyciągnięcie nowych mieszkańców i wsparcie obecnych społeczności. To obszary o wyjątkowym znaczeniu kulturowym i krajobrazowym, które od dekad zmagają się z konsekwencjami depopulacji. Wśród nich znajdują się zarówno dobrze znane Wyspy Aran (Inis Mór, Inis Meáin i Inis Oírr), jak i mniejsze, rzadziej odwiedzane wyspy (m.in. Inishbofin, Inishturk, Clare Island czy Coney Island). Szczególną uwagę przyciągają także Dursey (znana z jedynej w kraju kolejki linowej łączącej ją z lądem), a także Bere Island i Toraigh – określana jako najbardziej odległa zamieszkana wyspa Irlandii. Każda z nich wyróżnia się innym charakterem: od monumentalnych klifów i surowych linii brzegowych po niewielkie, zżyte społeczności kultywujące dawne tradycje. Wyspy te przyciągają nie tylko spokojem, ale także unikalnymi elementami środowiska naturalnego. Na Toraigh znajdują się spektakularne formacje skalne, w tym słynna „Skała Słonia”, której kształt przypomina monumentalną sylwetkę zwierzęcia stojącego nad oceanem. Z kolei Inis Mór znana jest z kamiennych fortyfikacji i miejsc, gdzie kręcono sceny do filmu „Duchy Inisherin”. Choć warunki życia bywają wymagające (ograniczony dostęp do internetu, niewielka infrastruktura, a w niektórych miejscach również słabsze połączenie z lądem), to właśnie owe poczucie izolacji, bliskość natury i spowolniony rytm codzienności sprawiają, że te miejsca są wyjątkowe. Program dopłat ma sprawić, że te małe, autonomiczne społeczności nie znikną z mapy, a ich dziedzictwo przetrwa kolejne pokolenia. Źródła: Government of Ireland, Travel + Leisure, CBS News, Travel Pirates Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Serial „Ród Guinnessów” – prawda i fikcja: 6 kluczowych różnic, które zaskoczą fanów hitu z Netflixa
Fabuła serialu „Ród Guinnessów” to temat, który wzbudza ogromne emocje. Czy wątek przejęcia rodzinnego browaru przez potomków Benjamina Lee Guinnessa rzeczywiście odzwierciedla wydarzenia historyczne, czy może twórcy serialu wprowadzili więcej fikcji niż można by przypuszczać? Poznaj najważniejsze podobieństwa i różnice pomiędzy rzeczywistością a serialową wizją losów rodziny Guinnessów.
Spis treści: Najważniejsze fakty historyczne o rodzinie Guinnessów Serial „Ród Guinnessów” Netflix – fabuła i główne wątki Prawda historyczna w serialu „Ród Guinnessów” Największe różnice między prawdziwą historią a serialem Fikcyjne wątki i kontrowersyjne sceny w produkcji Netflixa Postaci historyczne a serialowi bohaterowie – porównanie Rola browaru Guinness w XIX-wiecznym Dublinie Czy warto oglądać „Ród Guinnessów” znając prawdziwą historię? Debiutujący 25 września 2025 roku serial „Ród Guinnessów” szybko zdobył ogromną popularność, już w dwa dni przyciągając 3,5 miliona widzów. Fabuła osadzona wokół dzieci Benjamina Lee Guinnessa i walki o rodzinny browar elektryzuje publiczność, lecz nie wszystko, co widzimy na ekranie, ma potwierdzenie w autentycznych wydarzeniach. Warto przeanalizować, które wątki to rzeczywiste elementy historii Guinnessów, a które zostały znacząco zmodyfikowane lub całkowicie zmyślone na potrzeby serialu. Najważniejsze fakty historyczne o rodzinie Guinnessów Ród Guinnessów jest jedną z najsłynniejszych rodzin w historii Irlandii. Benjamin Lee Guinness był nie tylko przedsiębiorcą, ale też wybitnym filantropem i politykiem. Po jego śmierci w 1868 roku fortuna i odpowiedzialność za browar przeszły na jego dzieci: Arthura, Edwarda, Anne i Benjamina. W rzeczywistości rodzina Guinnessów miała znaczący wpływ na rozwój Dublina – inwestowała w infrastrukturę, kościoły i liczne inicjatywy społeczne. Działalność browaru Guinness uczyniła z nazwiska Guinness synonim sukcesu i dobrobytu, a ich piwo szybko stało się jednym z najbardziej rozpoznawalnych na świecie. To, co pokazano w serialu, opiera się na prawdziwych osobach i ich realnych dokonaniach, choć niektóre wydarzenia uległy wyraźnej fabularyzacji. Serial „Ród Guinnessów” Netflix – fabuła i główne wątki Fabuła serialu „Ród Guinnessów” skupia się na przejęciu kontroli nad legendarnym browarem po śmierci Benjamina Lee Guinnessa. Serialowi bohaterowie – czworo jego dzieci – stają przed wyzwaniem ochrony rodzinnego dziedzictwa w obliczu narastających konfliktów rodzinnych oraz politycznych zawirowań XIX-wiecznego Dublina i Nowego Jorku. W produkcji pojawia się wiele motywów: walka o władzę, skomplikowane relacje między rodzeństwem, kwestie spadkowe, a także szerszy kontekst społeczno-polityczny epoki. Wątki te wzbogacono o liczne zwroty akcji, tajemnice i romanse, które mają na celu podniesienie dramatyzmu i atrakcyjności serialu. Prawda historyczna w serialu „Ród Guinnessów” Choć twórcy serialu deklarują inspirację faktami historycznymi, wiele wątków ukazanych w „Ród Guinnessów” opiera się na prawdziwych wydarzeniach i postaciach. Rzeczywiście, Benjamin Lee Guinness zmarł w 1868 roku, a jego dzieci musiały przejąć kontrolę nad rodzinnym majątkiem i browarem. Konflikty wokół spadku, zaangażowanie rodziny w politykę oraz ich działalność filantropijna to elementy mające potwierdzenie w dokumentach historycznych. Autentyczne jest także ogromne znaczenie browaru w życiu gospodarczym Dublina i w rozwoju miasta. Niektóre relacje i wybory bohaterów, choć uproszczone w serialu, są osadzone w faktach. Największe różnice między prawdziwą historią a serialem Serial „Ród Guinnessów”, mimo odniesień do prawdziwych wydarzeń, znacznie odbiega od dokumentalnej relacji historycznej. Wśród najważniejszych różnic należy wymienić: scenę burzliwego protestu fenian podczas pogrzebu Benjamina Lee Guinnessa – nie potwierdzono takiego incydentu w źródłach historycznych; przerysowane i dramatyczne spory rodzinne – rzeczywiste konflikty miały bardziej złożony charakter niż przedstawiono w serialu; sugestia homoseksualizmu Arthura Guinnessa – brak historycznych dowodów, że rzeczywiście był gejem, to domniemanie wprowadzone dla współczesnej narracji; liczne romanse, zdrady i intrygi – są głównie wynikiem twórczej licencji scenarzystów i mają na celu uatrakcyjnienie fabuły. Te różnice wyraźnie pokazują, że serial „Ród Guinnessów” traktuje historię jako punkt wyjścia do stworzenia własnej, emocjonującej opowieści. Fikcyjne wątki i kontrowersyjne sceny w produkcji Netflixa W serialu pojawia się kilka mocno fabularyzowanych motywów, które nie mają potwierdzenia w dokumentach historycznych. Przykładem jest dramatyczny protest fenian na pogrzebie Benjamina Lee Guinnessa, który w rzeczywistości nie miał miejsca. Również część konfliktów pomiędzy rodzeństwem oraz liczne romanse i zdrady są typową dla współczesnych seriali formą podbicia napięcia. Twórcy serialu nie kryją, że ich celem było stworzenie opowieści atrakcyjnej dla widza, a nie rekonstrukcji wydarzeń. To podejście spotkało się z mieszanymi opiniami zarówno widzów, jak i historyków. Postaci historyczne a serialowi bohaterowie – porównanie Twórcy „Ród Guinnessów” bazują na prawdziwych postaciach, lecz wiele cech i motywacji bohaterów to efekt interpretacji scenarzystów. Arthur, Edward, Anne i Benjamin są odwzorowani zgodnie z podstawowymi informacjami biograficznymi, lecz ich relacje, wybory i emocje są często przedstawiane w sposób przerysowany. Postacie drugoplanowe i przeciwnicy rodziny Guinnessów to w większości zmyślone osoby lub połączenie kilku rzeczywistych postaci w jedną. Z tego powodu wiele serialowych zachowań nie powinno być traktowanych jako dokładny obraz historycznej rzeczywistości. Rola browaru Guinness w XIX-wiecznym Dublinie Browar Guinness był jednym z największych i najnowocześniejszych zakładów przemysłowych XIX-wiecznej Europy. Dzięki inwestycjom Benjamina Lee Guinnessa i jego następców, browar znacząco rozwinął się technologicznie i logistycznie. Firma zatrudniała tysiące pracowników, a jej wyroby były eksportowane na cały świat. Guinnessowie nie ograniczali się jednak do produkcji piwa. Angażowali się także w działalność filantropijną, wspierali odbudowę katedry św. Patryka w Dublinie oraz inicjatywy społeczne dla ubogich mieszkańców miasta. Ten aspekt historii rodziny został w serialu ukazany, lecz w uproszczonej i dramatycznej formie. Czy warto oglądać „Ród Guinnessów” znając prawdziwą historię? Znajomość prawdziwych losów rodziny Guinnessów pozwala na pełniejsze zrozumienie kontekstu serialu i docenienie smaczków historycznych. Mimo licznych odstępstw od faktów, „Ród Guinnessów” wciąga, bawi i inspiruje do własnych poszukiwań dotyczących dziejów browaru i jego twórców. To serial dla tych, którzy cenią połączenie historii i fikcji, a także dla wszystkich zainteresowanych fenomenem Guinnessa – zarówno w kulturze, jak i w rzeczywistości XIX-wiecznej Irlandii. Źródła: RadioTimes, BBC Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Loughareema w Irlandii Północnej: poznajcie tajemnicze znikające jezioro, które wciąż nie do końca rozumiemy
Tajemnicze jezioro w mistycznym regionie Irlandii Północnej może być rano zupełnie puste, a wieczorem wypełnione pod brzegi wodą. Legendy głoszą, że duchy próbujących przekroczyć je śmiałków wciąż podróżują nad brzegiem – bez końca. W czym tkwi sekret Loughareema?
Naukowcy uważają jezioro Laughareema za jedno z najbardziej zagadkowych stanowisk geologicznych na Wyspach Brytyjskich. Funkcjonuje wprost magicznie: rano zupełnie suche, a wieczorem pełne wody. Albo odwrotnie. Jego rzadka budowa wciąż zaskakuje naukowców, którzy głowią się nad zachodzącymi pod nim procesami. Magicznie znikające jezioro Jak bardzo zaskoczeni musieli być pierwsi osadnicy tego ponurego, odizolowanego zakątku Irlandii Północnej, gdy pierwszy raz trafili na Laughareema. Znikające Jezioro w hrabstwie Antrim, rano pełne wody i niemożliwe do sforsowania, po kilku godzinach stawało się suchą niecką. Nic dziwnego, że tłumaczono to magią. Mimo upływu lat naukowcy nadal nie odkryli wszystkich jego sekretów. Wiemy, że za wyjątkowe zjawisko odpowiedzialny jest skomplikowany system drenażowy, ale jak to dokładnie działa? Tajemnica jeziora Loughareema W ogromnym uproszczeniu irlandzkie jezioro działa jak… wanna. Wpływają do niego trzy osobne strumienie, swojego rodzaju „krany”, a jedynym ujściem jest „odpływ” na jego dnie. Strumienie systematycznie nanoszą do jeziora zanieczyszczenia – liście czy osady, które zatykają odpływ. Wtedy poziom wody się podnosi. Gdy jednak osiąga poziom krytyczny, ciśnienie wywierane na naturalny korek staje się tak duże, że natychmiast go udrażnia. To powoduje, że woda ucieka w mgnieniu oka – jak po wyciągnięciu korka z wanny. Wkrótce napełnia się na nowo i tak w kółko: co kilka godzin. Skomplikowany system drenażowy Uciekająca z jeziora woda znika, by następnie zaskakująco pojawić się aż 2,5 kilometra dalej i jako duży strumień dołączyć do rzeki Carey. – Loughareema rozpościera przed nami dynamicznie zmieniający się krajobraz. Zbliżając się do jeziora z ekscytacją zgadujemy, w jakim stanie obecnie się znajduje – mówi w wywiadzie dla „The Geological Society” Paul Wilson, hydrogeolog z British Geological Suvey w Belfaście. – Woda znika w podziemnym systemie drenażowym, o którego szczegółach obecnie wiemy bardzo niewiele – dodaje. Tajemnicą pozostaje też to, kiedy powstał. Wszystko przez nieścisłości w formach skalnych, które występują w jego otoczeniu. Mimo spodziewanego delikatnego kredowego wapienia, w którym woda wyrzeźbiła korytarze, już 10 metrów od odpływu badacze trafili na wulkaniczny bazalt. To zmienia spojrzenie na genezę jeziora Loughareema. Nastrojowa Irlandia Północna Efemeryczne jezioro i otaczające je ponure torfowiska tworzą razem mistyczny klimat, który z pewnością czyni region wartym odwiedzenia. To świetna alternatywa do wizyty w coraz bardziej popularnej Szkocji. Irlandia Północna skrywa wiele takich magicznych miejsc, które wciąż pozostają nieznane dla turystów. Warto zacząć w Belfaście, a potem dać się ponieść tej magicznej, często skąpanej w mgle krainie. Źródło: discovernorthernireland.com, Live Science, The Geological Society Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Nowy ranking ujawnił najbezpieczniejsze państwa świata. Gdzie życie wciąż płynie spokojnym rytmem?
W świecie, w którym pokój coraz częściej bywa wyjątkiem, są kraje, które wyłamują się z tego schematu. Trzy z nich pokazują, że bezpieczeństwo może być czymś więcej niż tylko przerwą między konfliktami. To fundament ich codzienności.
Spis treści: Wzrost konfliktów i militaryzacji na świecie Najbezpieczniejsze miejsce na Ziemi od ponad dekady Od konfliktu do symbolu wspólnoty i spokoju Spokojna przystań na końcu świata Ranking Global Peace Index 2025 W świecie pełnym napięć i globalnych kryzysów istnieją miejsca, które wciąż uchodzą za oazy spokoju. Najnowszy ranking najbezpieczniejszych państw pokazuje, które kraje oferują stabilność. To właśnie tam codzienne życie płynie spokojniej, a poczucie bezpieczeństwa staje się elementem narodowej tożsamości. Wzrost konfliktów i militaryzacji na świecie W 2025 roku świat coraz częściej przypomina mozaikę napięć i konfliktów, a pokój przestaje być oczywistością, stając się raczej wyjątkiem niż normą. Najnowszy Global Peace Index, opracowywany przez Instytut Ekonomii i Pokoju alarmuje, że liczba aktywnych konfliktów osiągnęła najwyższy poziom od zakończenia II wojny światowej. Tylko w ostatnich miesiącach na liście toczących się wojen pojawiły się trzy nowe pozycje, a wiele granic stało się przestrzenią ciągłego napięcia. Rosnące wydatki wojskowe i postępująca militaryzacja to reakcje rządów, które próbują chronić własnych obywateli, ale jednocześnie wzmacniają globalne poczucie zagrożenia. Opublikowany raport GPI obejmuje aż 23 wskaźniki – od liczby zbrojnych starć i poziomu terroryzmu, po wydatki na obronność i wskaźniki przestępczości – a jego tegoroczna edycja ukazuje obraz świata coraz bardziej rozdartego przez przemoc. Równocześnie jednak w publikacji zawarto państwa, które od niemal dwóch dekad nie tylko utrzymują stabilność, ale też konsekwentnie zajmują czołowe miejsca w rankingach bezpieczeństwa. To właśnie one udowadniają, że polityka oparta na dialogu i zaufaniu społecznym może być trwałą strategią przynoszącą realne rezultaty. Mieszkańcy tych krajów twierdzą, że poczucie bezpieczeństwa nie jest dla nich abstrakcją, lecz doświadczeniem obecnym w funkcjonowaniu instytucji, w kulturze współpracy i w relacjach społecznych opartych na wzajemnym szacunku. Jakie państwa zostały zatem uznane za najbezpieczniejsze na świecie? Najbezpieczniejsze miejsce na Ziemi od ponad dekady Od 2008 roku Islandia nieprzerwanie utrzymuje pierwsze miejsce w rankingu Global Peace Index, pozostając symbolem stabilności, bezpieczeństwa i społecznej równowagi. W najnowszym zestawieniu kraj ten zanotował dodatkowo 2-procentowy wzrost, umacniając swoją pozycję lidera i powiększając dystans do kolejnych państw. O wyjątkowości islandzkiego modelu świadczą wyniki w trzech kluczowych obszarach: niskim poziomie przestępczości, braku aktywnych konfliktów zbrojnych oraz minimalnej militaryzacji. To jednak nie tylko statystyka, gdyż dla Islandczyków bezpieczeństwo ma charakter codziennego doświadczenia. – Chociaż trudne warunki pogodowe, zwłaszcza zimą, nie zawsze dają poczucie bezpieczeństwa, to jednak społeczność tak – podkreśliła w rozmowie z BBC Inga Rós Antoníusdóttir, urodzona na Islandii dyrektor generalna Intrepid Travel North Europe. Na wyspie nikogo nie dziwi widok śpiących niemowląt w wózkach pozostawionych przed kawiarniami, w czasie gdy ich rodzice spokojnie jedzą posiłek lub załatwiają codzienne sprawy. Nocne spacery w pojedynkę są powszechną praktyką, a policja nie nosi broni. Co więcej, Antoníusdóttir zwróciła uwagę, że istotną rolę w budowaniu atmosfery zaufania i bezpieczeństwa odgrywa polityka społeczna. – Równe szanse i solidne systemy socjalne tworzą sprawiedliwsze i bezpieczniejsze społeczeństwo dla wszystkich – zaznaczyła. Islandia, będąc globalnym liderem w zakresie równości płci, pokazuje, że poczucie bezpieczeństwa to nie tylko brak zagrożeń, ale także wynik konsekwentnej polityki opartej na integracji i wzajemnym szacunku. Od konfliktu do symbolu wspólnoty i spokoju Choć jeszcze pod koniec XX wieku Irlandia zmagała się z dramatycznnymi napięciami o charakterze politycznym i społecznym, to dziś kraj ten konsekwentnie umacnia swoją pozycję jako jedno z najbezpieczniejszych miejsc na świecie, zajmując drugie miejsce w rankingu Global Peace Index. Kluczowe okazały się nie tylko niskie wskaźniki przestępczości czy brak aktywnych konfliktów, ale także wyraźna redukcja militaryzacji oraz stabilność wewnętrzna. Irlandia jest jednym z zaledwie czterech państw w Europie, które nie są członkami NATO, co odzwierciedla jej konsekwentne przywiązanie do neutralności i dyplomatycznego rozwiązywania sporów. Na co dzień o bezpieczeństwie Irlandczyków decyduje jednak coś więcej niż polityczne deklaracje. – Głębokie poczucie wspólnoty i życzliwości sprawia, że czujesz się mile widziany i swobodnie, niezależnie od tego, czy jesteś w małym miasteczku, czy dużym mieście – stwierdził Jack Fitzsimons, mieszkaniec Kildare i dyrektor ds. doświadczeń w Kilkea Castle. Podkreślił, że silne systemy wsparcia społecznego i troska o dobrostan mieszkańców znacząco obniżają poziom społecznych napięć i sprzyjają budowie zaufania. – To takie miejsce, gdzie możesz poprosić nieznajomego o pomoc, a on zrobi wszystko, co w jego mocy, aby ci pomóc. Wciąż zadziwia mnie, jak bardzo odwiedzający są zaskoczeni życzliwością Irlandczyków. Dla nas to po prostu część tożsamości – dodał. Spokojna przystań na końcu świata Nowa Zelandia z kolei awansowała w najnowszym Global Peace Index na trzecie miejsce, przesuwając się o dwie pozycje. Ten skok kraju o silnej tożsamości demokratycznej i wyjątkowej lokalizacji geograficznej nie jest przypadkowy. Poprawa wskaźników bezpieczeństwa, ograniczenie liczby demonstracji oraz niski poziom zagrożeń terrorystycznych sprawiły, że to państwo wyspiarskie jest postrzegane jako jedno z najbardziej stabilnych społeczności świata. Położenie na odległym krańcu Pacyfiku sprawia, że Nowa Zelandia naturalnie pozostaje poza głównymi osiami globalnych konfliktów, jednak to nie geografia decyduje o jej sukcesie. Fundamentem wewnętrznego spokoju jest przede wszystkim zaufanie – zarówno do instytucji, jak i do siebie nawzajem. – Nowozelandzkie przepisy dotyczące broni palnej należą do najsurowszych na świecie, co zdecydowanie przyczynia się do poczucia bezpieczeństwa – wyznała w rozmowie z BBC Mischa Mannix-Opie, dyrektorka ds. obsługi klienta w firmie Greener Pastures i wieloletnia mieszkanka kraju. Dodała, że istotny jest nie tylko brak przemocy, lecz także styl życia oparty na empatii i wzajemnym wsparciu oraz zaufaniu. – To miejsce, gdzie dzieci chodzą same do szkoły, ludzie zostawiają otwarte drzwi, a kierowcy bez wahania zatrzymują się, by pomóc, gdy ktoś utknie na poboczu. Panuje ogólne zaufanie do innych i do systemów wokół nas, co tworzy prawdziwe poczucie wspólnoty w życiu codziennym – opowiadała. A jak przedstawiają się kolejne pozycje w rankingu? Ranking Global Peace Index 2025: Islandia Irlandia Nowa Zelandia Austria Szwajcaria Singapur Portugalia Dania Słowenia Finlandia Czechy Japonia Malezja Holandia Kanada Belgia Węgry Australia Chorwacja Niemcy Bhutan Łotwa Litwa Estonia Hiszpania Mauritius Katar Słowacja Bułgaria Wielka Brytania Kuwejt Norwegia Włochy Czarnogóra Szwecja Polska Mongolia Rumunia Wietnam Tajwan Korea Południowa Oman Botswana Timor Wschodni Grecja Argentyna Laos Urugwaj Indonezja Namibia Źródła: BBC, Global Peace Index Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Największy grobowiec Irlandii i nowa hipoteza. Do kogo należały rozczłonkowane szczątki?
Około 5200 lat temu pięć osób spoczęło w gigantycznym grobowcu komorowym w Newgrange w Irlandii. Do tej pory sądzono, że byli to przedstawiciele elity dynastycznej. Teraz pojawiła się nowa teoria.
Spis treści: Kazirodcza elita neolitu? Różni, ale równi? W Egipcie nie było jeszcze nawet piramid, a w Wielkiej Brytanii – kamiennego Stonehenge. Ponad 5000 lat temu w odległej neolitycznej Irlandii powstał gigantyczny megalityczny monument zwany Newgrange. Dziś jest wpisany na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Budowla składa się z dużego, okrągłego kopca o średnicy około 85 metrów, otoczonego kamieniami ozdobionymi prehistorycznymi rytami. Wewnątrz kopca znajduje się długi na 19 metrów korytarz prowadzący do komory grobowej. Wewnątrz znaleziono szczątki pięciu osób. Do tej pory uważano, że byli to przedstawiciele elity dynastycznej. Kazirodcza elita neolitu? Koncepcję elitarności budowli podważył międzynarodowy zespół badaczy. Naukowcy opublikowali swoje wnioski na łamach „Antiquity”. Z wykonanych wcześniej analiz DNA szczątków ludzkich odkrytych w Newgrange wynikało, że jedna z osób urodziła się z kazirodczego związku. Jednak inni pochowani nie byli ze sobą blisko spokrewnieni. Część z nich miała za to powiązania genetyczne z innymi ludźmi pochowanymi w innych grobowcach megalitycznych. View oEmbed on the source website Te informacje wystarczyły, by wcześniejsi badacze stwierdzili, że wówczas rządziła „kazirodcza dynastia” i społecznościami zarządzała elita. Różni, ale równi? Prof. Jessica Smyth i prof. Neil Carlin z Wydziału Archeologii UCD wskazują, że nie zidentyfikowano żadnych innych kazirodczych związków w neolitycznej Irlandii i Wielkiej Brytanii. Sceptyczni są też jeśli chodzi o rządy elity ponad 5 tysięcy lat temu. – Ludzie zdecydowanie byli wybierani do pochówku w grobowcach korytarzowych – cała społeczność nie trafiała do tych monumentów. Nie znamy jednak powodów tej selekcji i tego, dlaczego uważano ich za wyjątkowych – powiedziała prof. Smyth. Zespół badawczy wykazał, że w pobliskich osadach, zwyczajach żywieniowych lub handlu nie ma żadnych dowodów potwierdzających istnienie elity ekonomicznej lub społecznej. Wszyscy mieszkali w podobnych domostwach, a ich dieta była zbliżona. Naukowcy uważają obecnie, że społeczeństwo w tamtych czasach było dość egalitarne. Członkowie społeczności dzielili się zasobami i wymieniali się nimi. Kto zatem trafiał do wielkich grobowców? Sprawa nie jest prosta. Newgrange było też miejscem spotkań, być może pełniło funkcję świątyni. A szczątki znalezione w nim były niekompletne – zapewne najpierw uległy dekompozycji w innej lokalizacji, a może częściowo pochowano gdzieś indziej. Czy w tych grobowcach umieszczano przedstawicieli każdej z rodziny, wchodzących w skład całej większej społeczności? Może jest to jakiś trop. Źródło: Antiquity Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Wielka pomyłka archeologiczna. Ta mumia okazała się kobietą bez głowy
Ponad rok temu archeolodzy w Irlandii Północnej odnaleźli bagienną mumię sprzed 2500 lat. Początkowo zidentyfikowali ją jako nastoletniego mężczyznę. Teraz okazuje się, że była to kobieta, a co więcej – że została pozbawiona głowy.
Spis treści: Mumia nastolatka w rzeczywistości była kobietą Jak zginęła kobieta na bagnach? Mumia wkrótce będzie częścią ekspozycji muzeum w Belfaście W National Geographic Polska w lutym ubiegłego roku opisywaliśmy sprawę znalezienia szczątków człowieka na terenie mokradeł w okolicy wsi Bellaghy. Sprawa została zgłoszona przez osobę prywatną. Na miejsce przyjechała policja wraz z kryminologami, którzy dokonali identyfikacji zwłok. Była to rutynowa procedura, ponieważ początkowa teza zakładała, że to może być ofiara przestępstwa. Szybko się jednak okazało, że zwłoki nie są świeże i założono, że człowiek ten mógł zginąć nawet kilkadziesiąt lat temu. Jednak dalsza analiza wykazała, że są to szczątki z okresu starożytności. Mumia nastolatka w rzeczywistości była kobietą Archeolodzy byli pewni, że ciało należało do mężczyzny w wieku od 13 do 17 lat. Nie udało się jednak ustalić przyczyny śmierci. Badaczy zadziwił wyjątkowo dobry stan zachowania zwłok. Bagienne środowisko „zakonserwowało” szczątki, tworząc z nich swoistą mumię. Umożliwiło to częściowe zachowanie fragmentów skóry, paznokci lewej ręki, paznokci u nóg, a nawet niemal nienaruszonej nerki. Szczątki są datowane na okres od 343 do 1 r. p.n.e., co znaczy, że pochodzą z epoki żelaza. Jednak najnowsze badanie wykazało, że doszło do jednej, aczkolwiek poważnej pomyłki. Okazuje się bowiem, że ciało nie należało do mężczyzny, lecz kobiety, która mogła mieć od 17 do 22 lat. – Analiza osteoarcheologiczna wykazała, że ​​ciało należało do kobiety. Jest to tym bardziej znaczące odkrycie, ponieważ większość zachowanych w bagnach zwłok z tego okresu należało do mężczyzn – napisali w oświadczeniu autorzy. Jak zginęła kobieta na bagnach? Kobieta miała ok. 1,67 m wzrostu. Jej ciało zostało pozbawione głowy, której nie odnaleziono w pobliżu. Nowa analiza wykazała również ślady nacięć na kręgach szyjnych, co sugeruje, że przyczyną śmierci było ścięcie głowy. – Do dekapitacji doszło prawdopodobnie na bagnach. Mogła być to część rytuału, a osoba ta została złożona w ofierze – twierdzą naukowcy z Irlandii Północnej. – Bagienna mumia kobiety jest z pewnością jednym z najważniejszych odkryć archeologicznych w Irlandii Północnej. To ważne odkrycie, które rzuca światło na to, jak wyglądało życie ludzi na naszych ziemiach tysiące lat temu, a także jak wyglądała ta starożytna kultura – mówi Niamh Baker, archeolożka z Muzeum Narodowego Irlandii Północnej, która była współautorką badania. Z kolei Eileen Murphy, profesor archeologii z Queen’s University w Belfaście podkreśliła, jak ważne jest, aby badania doprowadzać do końca i nie opierać się wyłącznie na wstępnie postawionych hipotezach. – To był zaszczyt przeprowadzić analizę osteologiczną szczątków odnalezionych w Bellaghy. Podobnie jak w przypadku wielu ciał z torfowisk z epoki żelaza, młoda kobieta poniosła bardzo gwałtowną śmierć. Teraz czekamy na wyniki analizy DNA, która bez wątpienia ujawni więcej szczegółów z życia tej młodej dziewczyny – dodaje Murphy. Mumia wkrótce będzie częścią ekspozycji muzeum w Belfaście Szczątki kobiety obecnie znajdują się w zbiorach Muzeum Narodowego Irlandii Północnej w Belfaście. Wciąż są badane w tamtejszym laboratorium. Naukowcy zapowiadają, że po całym procesie konserwacji zostaną zaprezentowane szerszej publiczności. – Historia związana z ludźmi z dawnych lat może być współcześnie dla nas niezrozumiała i niepokojąca. Jednak takie odkrycia pomagają nam lepiej zrozumieć to, jak wyglądały wierzenia i tradycje np. w epoce żelaza. Studiując bagienną mumię możemy zastanowić się nad zmianami społecznymi na przestrzeni czasu. Patrząc na tę kobietę dzisiaj powinniśmy pamiętać, że kiedyś była człowiekiem, takim jak my – powiedziała Hannah Crowdy, kuratorka muzeum. Źródło: National Museums NI Nasz autor Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
W Irlandii odkryto olbrzymie centrum ceremonialne sprzed kilku tysięcy lat. Pomógł laser
Skupisko wielkich obiektów ceremonialnych, wzniesionych kilka tysięcy lat temu przez pierwszych rolników, odkryli archeolodzy w Irlandii. To pierwsze tego typu znalezisko z Zielonej Wyspy.
W tym artykule: Pierwsi rolnicy byli też „budowlańcami” Laser celuje w Zieloną Wyspę Rytuały sprzed tysięcy lat Miasta Majów ukryte pod gęstą dżunglą, linie okopów z czasów I wojny światowej i wiele innych świadectw po dawnej działalności człowieka możliwe są do wykrycia dzięki rewolucyjnej metodzie. Mowa o lotniczym skaningu laserowym, który wszedł przebojem do światowej archeologii. Ta technika stosująca urządzenia typu LIDAR (ang. Light Detection and Ranging) wykorzystuje emisję impulsów laserowych w stronę Ziemi z nadajnika umieszczonego w latającym obiekcie: samolocie, helikopterze, a coraz częściej dronie. Lotnicze skanowanie umożliwia bardzo dokładną analizę ukształtowania terenu. Dzięki niemu można wykryć bardzo słabo rysujące się w terenie pozostałości po dawnych obiektach. Pierwsi rolnicy byli też „budowlańcami” Pierwsi europejscy rolnicy przynieśli ze sobą nie tylko znajomość uprawy roli i hodowli. W zachodniej Europie zaczęli wznosić również wielkie, podłużne konstrukcje ziemne. Wymagały one zaangażowania dziesiątek, jeśli nie setek osób. Niektóre z nich osiągały długość kilku kilometrów. Tak jest w przypadku pozostałości po wielkich ziemnych „budowlach” z okolicy słynnego megalitu Stonehenge w Anglii. Co ciekawe, obiekty te nie miały praktycznej – z naszego punktu widzenia – funkcji. Służyły odprawianiu rytuałów, a sam fakt ich wznoszenia przyczyniać się miał do tworzenia jednolitej tożsamości grupowej. Laser celuje w Zieloną Wyspę To właśnie dzięki LIDAR-owi udało się dokonać fascynującego odkrycia niedaleko miasta Baltinglass w hrabstwie Wicklow we wschodniej Irlandii. Na łamach prestiżowego czasopisma naukowego „Antiquity” jako najważniejsze znalezisko naukowcy wskazują kilkanaście olbrzymich konstrukcji ziemnych. Składają się na nie pozostałości po rowach i wałach. Wykonano je na szczytach sąsiadujących ze sobą wzgórz. Największy obiekt mierzy kilkaset metrów długości i kilkadziesiąt metrów szerokości. Archeolodzy odnotowali, że nawet jeden obiekt był wznoszony w różny sposób – poszczególne części wałów różniły się wielkością i szerokością oraz dokładnością wykonania. Oznacza to, że albo pracowały nad nimi inne grupy, albo wykonywano je w innym czasie. Tego typu zabytki są dobrze znane z okresu środkowego neolitu w Wielkiej Brytanii, ale nie zostały dobrze zbadane w Irlandii. Nigdy też nie udało się do tej pory napotkać na ich skupisko. Najstarsze pochodzą z pierwszej połowy IV tysiąclecia. Oznacza to, że wznieśli je pierwsi irlandzcy rolnicy. Grobowce megalityczne w Wielkopolsce. Miało ich tam nie być. Naliczono ich już kilkanaście Najstarsze i największe w Polsce grobowce megalityczne znajdują się na Kujawach. Do niedawna były nieznane w Wielkopolsce. Z pomocą przyszła nowoczesna technika. Już namierzono ich tam kilka... Rytuały sprzed tysięcy lat W przypadku kilku z „budowli” archeolodzy dokonali precyzyjnych pomiarów. Okazało się, że jeden z nich rozciąga się w kierunku wschód/północny-wschód i „celuje” w miejsce wschodu słońca w czasie przesilenia letniego. Z kolei drugi „celuje” w punkt wschodu słońca w dniu jesiennego zrównania dnia z nocą. Zdaniem autora artykułu, dr. Jameas O'Driscolla z Wydziału Archeologii Uniwersytetu w Aberdeen, taka orientacja astronomiczna może wskazywać na podział ówczesnego kalendarza na dwie kluczowe pory roku w kontekście sezonowości rolnictwa. Mogło mieć to też symboliczne znaczenie związane z odnową i śmiercią. Część konstrukcji była zapewne związana z grobowcami. Może to wskazywać, że podłużne „budowle” pełniły rolę „dróg zmarłych”, czyli ceremonialnych dróg użytkowanych w czasie uroczystego pochówku. Podobne monumentalne obiekty ziemne znane z Anglii cechuje zbliżone rozplanowanie i usytuowanie względem stron świata. – Konstrukcje te przybliżają złożone rytualne i ceremonialne aspekty krajobrazu Baltinglass oraz znaczenie, jakie społeczności neolityczne przywiązywały do słońca, swoich zmarłych i sezonowych cykli rolniczych – podsumowuje dr O'Driscoll na łamach „Antiquity”. Źródło: Antiquity. Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Rekord Guinnessa może pobić każdy. Jednak niektóre pomysły są co najmniej dziwne
Na początku zabawiała bywalców irlandzkich pubów, by z czasem stać się jednym z najbardziej znanych tytułów na świecie. „Księga rekordów Guinnessa” dziś jest wydawana w ponad stu krajach, a łączna sprzedaż wszystkich roczników przekroczyła sto milionów egzemplarzy. Mimo że ukazuje się już od 68 lat, nadal nie brakuje chętnych, którzy chcą zdobyć rekord Guinnessa i tym samym – zyskać światową sławę. Jak to się zaczęło? Poniżej przybliżamy historię słynnego rocznika niezwykłych osiągnięć.
W tym artykule: Powstanie Księgi rekordów Guinnessa Ile jest rekordów Guinnessa? Czy rekordziści Guinnessa otrzymują wynagrodzenie? Najdziwniejsze rekordy Guinnesa Polskie rekordy Guinnessa „Opowieść o dwóch miastach” Dickensa, „Władca pierścieni” i „Hobbit” Tolkiena czy „Mały książę” Antoine'a de Saint-Exupéry'ego. Każdy z tych tytułów to światowy bestseller, sprzedany w nakładach przekraczających sto milionów egzemplarzy. Robi wrażenie, czyż nie? Warto jednak wspomnieć, że równie poczytnym tytułem, co największe klasyczne dzieła literatury, jest wydawnictwo, które początkowo miało być tylko barową ciekawostką. „Księga rekordów Guinnessa” stanowi rejestr osiągnięć ważnych, zabawnych i całkowicie nieistotnych, ale interesujących. Każdy może zapisać w niej swoje nazwisko. Wystarczy tylko mieć pasję, niezwykłe umiejętności i pozytywnie przejść proces weryfikacji zgłoszenia rekordu. Powstanie Księgi rekordów Guinnessa Co wspólnego ma „Księga rekordów Guinnessa” ze znanym na całym świecie stoutem? Znacznie więcej niż tylko nazwisko autora słynnego piwowara. Gdyby nie browar St. James's Gate Brewery, najbardziej prestiżowy rocznik niezwykłych osiągnięć nigdy by nie powstał. Miał być najdłużej żyjącym psem na świecie. Weterynarze są jednak innego zdania Bobi, czyli najstarszy pies świata, został tymczasowy usunięty z Księgi Rekordów Guinnessa. Wszystko po tym, jak pojawiły się wątpliwości, co do rzeczywistego wieku czworonoga. W 1756 roku Arthur Guinness wydzierżawił browar Leixlip. Trzy lata później wziął w dzierżawę kolejną firmę: St. James's Gate Brewery. To właśnie wtedy zaczął warzyć swoje flagowe piwo o charakterystycznym gorzkim smaku, w którym rozsmakowała się cała Irlandia, a z czasem – cały świat. W 1951 roku na czele firmy stał Hugh Beaver. 10 listopada wybrał się na polowanie, podczas którego wdał się w dyskusję ze swoimi towarzyszami. Gdy nie udało się mu ustrzelić przelatującej siewki złotej, między mężczyznami wywiązał się spór o to, który z łownych ptaków Europy jest najszybszy. Gdy dyrektor generalny wrócił do swojej posiadłości Castlebridge House stwierdził, że nigdzie nie można tego zweryfikować. Doszedł wówczas do wniosku, że dyskusje podobne do tej toczą się każdego wieczoru, w każdym brytyjskim pubie. Wówczas w jego głowie narodził się pomysł spisania wyników tych słownych potyczek w formie księgi, która posłuży jako pomoc przy barowych dyskusjach. W urzeczywistnieniu tego zamierzenia pomógł mu jeden z pracowników browaru. Christopher Chataway polecił dyrektorowi swoich kolegów z czasów studenckich – braci Norrisa i Rossa McWhirterów. Po rozmowach, bliźniacy prowadzący londyńską agencję informacyjną dostali zlecenie opracowania księgi, której tytuł miał upamiętniać twórcę browaru i jego flagowy produkt. Ich agencja zebrała dostateczną ilość interesujących faktów. 27 sierpnia 1955 roku ukazało się pierwsze wydanie „The Guinness Book of Records”. Księga zawierała 198 stron, a pierwszy nakład opiewał na tysiąc egzemplarzy. Jeszcze przed Bożym Narodzeniem stała się brytyjskim bestsellerem. W 1956 roku wydawnictwo trafiło do Stanów Zjednoczonych. Za wielką wodą „Księga...” rozeszła się w nakładzie przekraczającym 70 tysięcy egzemplarzy. Ten sukces zachęcił wydawców do rozszerzenia rynku. Tytuł znany i ceniony jako najrzetelniejsze źródło wiedzy o niezwykłych osiągnięciach i rekordowych wyczynach zaczął być wydawany w stu krajach. Pierwsza polska edycja – „Księga rekordów Guinnessa 1990” – ukazała się w 1989 roku, nakładem wydawnictwa Reprom. Liczyła 295 stron. Ostatni drukowany rocznik rekordów – „Księga rekordów Guinnessa 2011” – ukazał się w naszym kraju w 2010 roku. Od tego czasu nie wznowiono druku. Ile jest rekordów Guinnessa? Warto podkreślić, że drukowane wersje rocznika zawierają wyłącznie wybrane najciekawsze osiągnięcia. Wszystkie ustanowione rekordy są natomiast publikowane w internetowej bazie. Znajduje się tam ponad 60 tysięcy osiągnięć, a ich liczba cały czas rośnie. Za każdym osiągnięciem stoi inny pomysł. Chętni mogą wybierać spośród niezliczonych kategorii, w większości zaskakujących i nieoczywistych. Należy jednak pamiętać, że nie wszystkie osiągnięcia mogą doczekać się publikacji. Ostateczna decyzja zawsze należy do Guinness World Records. Niektóre pomysły są modyfikowane, a nieliczne odrzucane. Dotyczy to przede wszystkim rekordów godzących w przyjęte normy społeczne, etyczne i prawne. W tym związanych ze sportową jazdą po drogach publicznych, z krzywdzeniem zwierząt, marnowaniem żywności czy stwarzających zagrożenie dla środowiska naturalnego. Czy rekordziści Guinnessa otrzymują wynagrodzenie? Do Guinness World Records rokrocznie wpływa ok. 30 tys. zgłoszeń osób, które chcą zaistnieć w słynnej księdze. Samo ustanawianie lub bicie rekordu Guinnessa nie jest jedynym skomplikowanym etapem przedsięwzięcia. Każdy pomysł przechodzi weryfikację, następnie weryfikowana jest nadesłana dokumentacja potwierdzająca wyczyn. Do wpisu wiedzie długa i kręta droga. Czy to się opłaca? Cóż, zależy, co przez to rozumiemy. Guinness World Records nie płaci za ustanawianie i bicie rekordów. Nie partycypuje w kosztach związanych z przedsięwzięciem, nie prowadzi akcji sponsorskich ani nie zapewnia niezbędnego sprzętu. GWR pełni rolę arbitra, więc wszystkie wydatki leżą po stronie osoby chcącej upamiętnić swój wyczyn w „Księdze...”. Poza wpisem, jedyną nagrodą jest dyplom potwierdzający osiągnięcie. Najdłuższy szklany most świata w Wietnamie został wpisany do Księgi Rekordów Guinessa. Ile wynosi jego długość? Most Bach Long, czyli nowy najdłuższy szklany most świata ma ponad 630 m długości. Położony jest w górskim regionie w prowincji Son La, w północno-zachodnim Wietnamie, ok. 120 km od Hanoi. Skoro rekord Guinnessa nie wiąże się z żadnym wynagrodzeniem, dlaczego tyle osób podejmuje wyzwanie? Cóż, ilu śmiałków, tyle motywacji. Niektórzy chcą wypromować swoje nazwisko lub markę. Inni podejmują próbę w ramach akcji charytatywnych, jeszcze inni chcą pokonać swoje słabości i ograniczenia. Najdziwniejsze rekordy Guinnesa Zostawmy motywację, a skupmy się na pomysłach. Trzeba przyznać, że rekordzistom Guinnessa nie brakuje talentu, ale i fantazji. Przykład? Proszę bardzo – 21 grudnia 2020 roku Adam Zdanowicz zaprezentował najwyższy rower świata. Skonstruowany przez niego pojazd mierzył 7,41 m wysokości. Białostocki konstruktor customowych jednośladów pobił rekord w ramach akcji „Śmieć dla jednego, skarb dla drugiego”. Jeżeli mierzący ponad 7 metrów wysokości rower jest dziwny, to co powiedzieć o największym kłębku ludzkich włosów? 13 grudnia 2021 roku, amerykański fryzjer Steve Warden wykonał kulę o masie 102,12 kg i pobił poprzedni rekord o 25 kg. Rekord w liczbie skoków na skakance nie wydaje się specjalnie dziwny. A gdyby skakać na siedząco, z wyprostowanymi nogami? 17 czerwca 2016 roku dokonała tego Anika Stuhr. Niemiecka akrobatka wykonała w ten sposób aż 108 skoków w ciągu minuty. Skakanie na skakance w pozycji siedzącej może i jest dziwne, ale w porównaniu z wchodzeniem po schodach na głowie wydaje się całkowicie normalną aktywnością. W styczniu 2015 roku chiński atleta Li Long Long pokonał w ten sposób 36 stopni. Użądlenie pszczoły jest bolesne, a dla osób uczulonych na jad tych owadów stanowi poważne zagrożenie. Nic dziwnego, że większość ludzi unika bliskiego kontaktu z tymi pożytecznymi owadami. Większość, ale nie wszyscy. 27 maja 2015 roku Gao Binggao pozwolił, by obsiadła go rekordowa liczba pszczół. W ciągu 270 minut na ciele chińskiego pszczelarza umieszczono 1,1 mln owadów, które ważyły 109,5 kg. Polskie rekordy Guinnessa A jak z biciem rekordów Guinnessa radzą sobie Polacy? Bardzo dobrze, bo nasz kraj znajduje się wysoko w czołówce pod tym względem. Mimo że Polska leży w strefie klimatu umiarkowanego ciepłego przejściowego (według klasyfikacji Okołowicza), okazuje się, że świetnie radzimy sobie z zimnem, na co wskazują rekordy związane z morsowaniem. To najostrzejsza papryka na świecie wpisana do księgi Guinnessa. Jest tak pikantna, że może zabić człowieka Wystarczy jedna kropla sosu, by całe danie stało się bardzo pikantne. Tak działa najostrzejsza papryka na świecie. Która odmiana znalazła się właśnie w słynnej Księdze Rekordów Guinnessa? <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/to-najostrzejsza-papryka-na-swiecie-wpisana-do-ksiegi-guinnessa-jest-tak-pikantna-ze-moze-zabic-czlowieka-fot-jack-wikimedia-commons-cc-by-sa-4-0-23bba50.jpg" width="938" height="572" alt="To najostrzejsza papryka na świecie wpisana do księgi Guinnessa. Jest tak pikantna, że może zabić człowieka (fot. Jack, Wikimedia Commons, CC-BY-SA-4.0)" title="To najostrzejsza papryka na świecie wpisana do księgi Guinnessa. Jest tak pikantna, że może zabić człowieka (fot. Jack, Wikimedia Commons, CC-BY-SA-4.0)" /> 30 grudnia 2023 roku Katarzyna Jakubowska ustanowiła rekord najdłuższego kontaktu całego ciała z lodem. Rekordzistka wytrzymała 3 godziny 6 minut i 45 sekund. Z kolei 29 lipca 2023 roku Krzysztof Gajewski osiągnął czas 3 godzin 11 minut i 27 sekund i ustanowił rekord najdłuższej kąpieli w lodzie. Nasi rodacy świetnie radzą sobie także z jazdą rowerową w nieco bardziej ekstremalnym wydaniu. 29 lipca 2023 roku Kamil Kobędzowski ustanowił rekord w jeździe na jednym kole tyłem, pokonując dystans 331,78 m. Niemałym wyzwaniem jest też jazda na jednym kole do przodu. Każdy, kto choć raz próbował wykonać ten z pozoru łatwy trik, doskonale wie, że przejechanie choćby kilku metrów wymaga niemałej wprawy i doszlifowanej techniki. Łatwo można sobie wyobrazić, jak trudno jest utrzymać równowagę, jeżdżąc w ten sposób przez godzinę. W 2016 roku Marek Sieradzki ustanowił rekord w tej kategorii, przejeżdżając 25015,2 m. To osiągnięcie zostało już przebite, ale liczy się fakt, że nazwisko Polaka znalazło się na liście rekordzistów. Powyżej wymieniliśmy zaledwie kilka przykładów rekordowych osiągnięć Polaków. Wskazanie wszystkich jest niemal niemożliwe, bo nasi rodacy reprezentujący najróżniejsze dyscypliny zapisali na swoim koncie tyle osiągnięć, że trudno wszystkie zliczyć. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Archeolodzy w Irlandii Północnej odnaleźli szczątki zmumifikowane w bagnie. Pochodzą sprzed 2500 lat
Na terenie torfowiska w okolicy wsi Bellaghy irlandzka policja odnalazła ludzkie szczątki. Początkowo stwierdzono, że człowiek ten zmarł stosunkowo niedawno. Jednak badania wykazały, że zwłoki mogą mieć nawet 2500 lat.
W tym artykule: Bagienna mumia w Irlandii Północnej Odkrycie w pobliżu domu noblisty Bagienne mumifikacje w Europie W styczniu władze hrabstwa Derry w Irlandii Północnej otrzymały zgłoszenie o znalezieniu ludzkich szczątków na terenie mokradeł w okolicy wsi Bellaghy. Na miejsce przyjechała policja, a także kryminolodzy, którzy mieli również zidentyfikować zwłoki. Początkowo służby myślały, że ciało ma najwyżej kilkadziesiąt lat. Dalsza analiza wykazała, że nieboszczyk zmarł w starożytności. Bagienna mumia w Irlandii Północnej – Podczas wstępnego badania nie mogliśmy być pewni, ile lat mogą mieć te szczątki. Dlatego przystąpiliśmy do wydobycia ciała, uwzględniając wszelkie procedury, aby nie uszkodzić kości. Chodziło o to, aby zabezpieczyć wszelkie dowody, które pozwoliłby na przeprowadzenie badań DNA na potrzeby potencjalnego dochodzenia – powiedział inspektor Nikki Deehan w rozmowie z Irish Times. Do badań szczątków wezwano również lokalnych archeologów. Sekcja zwłok wykazała, że był to mężczyzna, który w chwili śmierci miał od 13 do 17 lat. Badacze stwierdzili, że przyczyna śmierci pozostaje niejasna. Jednak to, co ich najbardziej zaskoczyło to wyjątkowo dobry stan zachowania zwłok. Bagienne środowisko sprawiło, że szczątki uległy mumifikacji, co pozwoliło na częściowe zachowanie fragmentów skóry, paznokci lewej ręki, paznokci u nóg, a nawet niemal nienaruszonej nerki. Odkrycie w pobliżu domu noblisty Co ciekawe, szczątki zostały odnalezione bardzo blisko domu Seamusa Heaneya. To irlandzki poeta i laureat nagrody Nobla w dziedzinie literatury w 1995 roku. Pisarz znany był ze swoich opowiadań, które poruszały tematy związane ze śmiercią, umieraniem, pamięcią, a często w jego dziełach przewija się metafora przeszłości ukrytej w bagnach. Tak jest np. w wierszu „Człowiek z Tollund”, co jest nawiązaniem do słynnej bagiennej mumii z Tollund. To zmumifikowane zwłoki mieszkańca Półwyspu Jutlandzkiego, który żył ok. IV wieku p.n.e. Zostały odnalezione 6 maja 1950 r. na torfowisku nieopodal Silkeborg w Danii. Ciało zmarłego ułożone było w pozycji embrionalnej na głębokości dwóch i pół metra pod powierzchnią bagna. W Danii odkryto bagienną mumię sprzed 5000 lat. Zmarły został złożony w ofierze Niedaleko Kopenhagi archeolodzy odkryli dobrze zachowane szczątki człowieka. Badacze twierdzą, że „bagienny człowiek” ok. 5000 lat temu został zamordowany i złożony w ofierze. – Seamus Heaney, pisząc serię wierszy inspirowanych ciałami torfowisk, prawdopodobnie nie spodziewał się takiego znaleziska na wyciągnięcie ręki – powiedział John Joe O'Boyle, dyrektor Służby Leśnej Irlandii Północnej. Ta organizacja jest właścicielem gruntu, na którym znajdują się torfowiska. Bagienna mumia została wysłana do specjalistów z Uniwersytetu w Belfaście. Badanie metodą datowania radiowęglowego wykazało, że mężczyzna ten zmarł ok. 500 r. p.n.e., czyli we wczesnej epoce żelaza. Badacze ze stolicy Irlandii Północnej sugerują, że chłopiec mógł zostać pochowany na terenie tego torfowiska. Ze względu na dobry stan zachowania ciała naukowcy być może będą w stanie ustalić, jak zmarł ten człowiek, a nawet jak wyglądały jego ostatnie dni życia. Bagienne mumifikacje w Europie – To bardzo ekscytujące znalezisko. Ciało zostanie przekazane służbom muzealnym w celu dalszego zbadania i konserwacji bagiennej mumii. Z pewnością odkrycie dodaje ważny rozdział do historycznego i kulturowego znaczenia regionu Bellaghy. Rzuca także nowe światło na praktykę grzebania ciał na torfowiskach w Europie – powiedział John Joe O’Boyle. Niedawne badania wykazały, że bagienne mumie były częścią bardzo długiej, europejskiej tradycji. Prehistoryczni ludzie często zostawiali zmarłych na bagnach i torfowiskach, gdzie ciała w naturalny sposób ulegały mumifikacji. Historycy sugerują, że mistyczna atmosfera bagien sprawiała, iż ludzie wierzyli w świętość regionów podmokłych. Właśnie dlatego mogło dochodzić tam do morderstw rytualnych, ale też zwykłych pochówków. Uważano bowiem, że mokradła są świętą bramą pomiędzy światem żywych i zmarłych. Źródło: Irish Times. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Księga z Kells to średniowieczne dzieło sztuki sakralnej. Ten ewangeliarz lepiej oglądać, niż go czytać
Księga z Kells to bogato zdobiony iluminowany rękopis zawierający cztery ewangelie. Wyszedł spod rąk trzech anonimowych mnichów, którzy spędzili życie w zimnym, średniowiecznym klasztorze usytuowanym na niemal bezludnej szkockiej wyspie. Ale bogato ilustrowany rękopis nie był przeznaczony do czytania.
W tym artykule: Szkocka księga dokończona w Irlandii Historia Księgi z Kells Jak napisano Księgę z Kells? Zawartość Księgi z Kells Wyjątkowe ilustracje Księga z Kells nie była przeznaczona do czytania Księga z Kells jest iluminowanym rękopisem religijnym z okresu średniowiecza. Napisana po łacinie, zawiera cztery Ewangelie Nowego Testamentu. Została wykonana około 800 roku przez celtyckich mnichów w klasztorze Kolumbana, położonym na wyspie Iona. Szkocka księga dokończona w Irlandii Iona to maleńka wyspa leżąca na szkockich Hebrydach Wewnętrznych. Od setek lat jest sanktuarium celtyckiego chrześcijaństwa. Wyspa ma trwałe miejsce w historii chrześcijańskiej duchowości i pielgrzymek. Centrum religijnym wyspy jest opactwo Iona, które stoi na miejscu dawnego klasztoru założonego przez św. Kolumbana w 563 roku. Tylko dlaczego księga, która ma ewidentnie szkocki rodowód, jest określana jako pochodząca z Irlandii? Bo Kells mieści się właśnie w Irlandii, około 60 km od Dublina, a nie na szkockich wyspach. A Irlandia dała schronienie mnichom narażonym na śmiercionośne niebezpieczeństwo. Historia Księgi z Kells Od 795 roku wikingowie zaczęli atakować szkocką Ionę. W roku 806 pojedynczy najazd wikingów zakończył się masakrą, w które życie straciło 68 mnichów. Najazdy powtarzały się, aż ci, którzy przeżyli, postanowili opuścić wyspę i przenieśli się do Irlandii i do klasztoru w Kells. Dominującą teorią jest to, że Księga z Kells podróżowała z nimi i prawdopodobnie również została tam ukończona. Pozostała w Kells przez następne osiem stuleci. Właśnie dlatego stała się znana jako Księga z Kells. W 1650 roku, podczas tzw. inwazji Olivera Cromwella na Irlandię, kończącej irlandzką wojnę konfederacką, rękopis został wysłany na przechowanie do Dublina. Wówczas biskup Henry Jones, absolwent i wicekanclerz nobliwej Trinity College, podarował go bibliotece uczelni w 1661 roku. Jest tam wystawiany do dziś. Księga z Kells przechowywana jest w tzw. Starej Bibliotece uczelni, gdzie co roku ogląda ją aż 500 tys. zwiedzających. Jak napisano Księgę z Kells? Księga z Kells jest napisana na welinie. To rodzaj materiału wykonanego z odpowiednio wyprawionej skóry cielęcej i używanego do wielu najcenniejszych średniowiecznych manuskryptów. Na skompletowanie odpowiedniej liczby skór dla jednej księgi wielkości tej z Kells potrzeba było ponad 100 cieląt. Ich skóry były specjalnie moczone i preparowane. Na tak przygotowanym podłożu pisano własnoręcznie wyrabianym atramentem. Najpopularniejszym sposobem wykonania inkaustu było podgrzanie i zmieszania sadzy i gumy arabskiej. Do tego dodawano wyciąg z galasów i sole żelaza. Wytwarzano też inkausty w innych kolorach niż czarny. Np. purpurę robiono na bazie krwi ślimaków, cynober na bazie mieszanki rtęci i siarki, a biały z bieli ołowianej. Do produkcji czerwonego atramentu używano też wyciągu z drewna brazilium, sprowadzanego z Cejlonu. Używano także atramentu koloru niebieskiego i złotego. Właśnie złotą farbą wykonywano najbardziej luksusowe kodeksy na pergaminach, barwionych m.in. na kolor purpurowy. Zawartość Księgi z Kells W epoce średniowiecza anonimowość była uznawana za cnotę. W związku z tym nie wiemy, kim byli mnisi, którzy poświecili wiele lat życia na ręczne przepisanie tekstu ewangelii oraz ozdobienie go. Ci anonimowi skrybowie określani są jako Ręka A, Ręka B i Ręka C. Książka mierzy 33x25 cm. Każda z setek jej stron jest w jakiś sposób ozdobiona – czy to dużą i bogatą ilustracją, czy poprzez ozdobę samego tekstu. Malowane obrazy są skomplikowane, z drobnymi szczegółami i ozdobami. Np. w postaci celtyckich węzłów i zwierząt, przedstawionych przy użyciu jasnych, nasyconych pigmentów. Malowidła towarzyszą łacińskiemu tekstowi: kompletnym ewangeliom Mateusza, Marka i Łukasza, części ewangelii Jana, indeksom i komentarzom. Manuskrypt jest niesamowicie kompletny jak na tekst, który powstał ponad tysiąc lat temu. Brakuje niewielu stron. Może to być spowodowane kradzieżą książki, do której doszło w XI wieku. Księga została skradziona z kościoła w Kells i odzyskana dopiero dwa miesiące później. Złodzieje zabrali wówczas wysadzaną drogocennymi kamieniami złotą oprawę księgi. Wyjątkowe ilustracje Zawierająca cztery Ewangelie chrześcijańskiego Nowego Testamentu Księga z Kells odznacza się niesamowitą dbałością o szczegóły. Chociaż w tym czasie powstało wiele oszałamiających iluminowanych manuskryptów, Księga z Kells jest szczególnie niezwykła ze względu na jej bardzo szczegółowe i wybitnie artystyczne ilustracje. Są tak nietuzinkowe, że wielu historyków uważa Księgę z Kells za najwspanialszy rękopis wszech czasów. Uznaje się, że Księga z Kells została wykonana w stylu zwanym hiberno-saksońskim. To mieszanka tradycji irlandzko-celtyckich i anglosaskich z VII wieku. Elementy stylu irlandzko-celtyckiego możemy dostrzec w motywach krzywoliniowych i rozbudowanych inicjałach. Natomiast wpływy anglosaskie są wyraźne w zoomorficznym przeplocie i żywych kolorach książki. Księga zawiera pełne Ewangelie Mateusza, Marka i Łukasza. Ocalała tylko część ewangelii Jana. Reszta mogła zostać skradziona, a wielu historyków uważa, że ta ewangelia mogła po prostu być niedokończona. W rzeczywistości istnieją liczne dowody sugerujące, że książka pozostała niekompletna. Stąd seria pustych stron i brakujące ilustracje. Księga z Kells nie była przeznaczona do czytania Wraz z ewangeliami książka zawiera również szereg indeksów i odsyłaczy. Miało to ułatwić nawigowanie po rękopisie. A chociaż opowiada historie poprzez fragmenty tekstu, nacisk kładziony jest na dzieła sztuki i ich oszałamiający efekt wizualny. Dowody sugerują, że mnisi stworzyli Księgę z Kells wyłącznie w celu pokazywania jej i ceremonialnego użytku, a nie do czytania na głos kongregacji kościelnej. Uczeni uważają tak, ponieważ obrazy książki są tak niezwykle skomplikowane i zaprojektowane do studiowania. Tymczasem tekst jest mniej starannie napisany. Mnisi czasami pomijali pewne słowa lub powtarzali długie fragmenty tekstu. Współczesna Księga z Kells zawiera 340 folio wykonanych ze skóry cielęcej. Jednak znacznie różni się to od oryginalnego rozmiaru książki. Uczeni uważają, że 30 folio tekstu i ilustracji zaginęło w pewnym momencie historii książki. Tymczasem krawędzie rękopisu, które widzimy dzisiaj, zostały przycięte przez introligatorów w XIX wieku. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Do dziś nie wiadomo, kto wybudował Newgrange. Ta megalityczna budowla w Irlandii wciąż kryje sekrety
Newgrange, największy na świecie grobowiec korytarzowy i największy megalit Europy, jest starszy od Piramidy Cheopsa, Stonehenge i kompleksu w Mykenach. Olbrzymi kurhan stał się obiektem zainteresowania badaczy pod koniec XVII wieku i od tego czasu jest najbardziej znanym ze wszystkich irlandzkich stanowisk archeologicznych. Co wiemy na temat tej niezwykłej budowli? Czym jest Newgrange i kto go wybudował? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
W tym artykule: Czym jest Newgrange? Kto wybudował Newgrange? Co wiadomo o budowli Newgrange? Ciekawostki o grobowcu Newgrange Czy można zwiedzać Newgrange? Do jego budowy użyto ok 200 tys. ton kamienia. Wzniesienie tego imponującego dzieła sztuki prehistorycznej zajęło prawdopodobnie ok. 30 lat. Naukowcy do dziś nie są pewni, w jaki sposób duży materiał kamienny został przetransportowany na miejsce. Zagadek związanych z olbrzymim kopcem Newgrange jest więcej i mimo że aktualny stan wiedzy naukowej pozwala odpowiedzieć na niektóre pytania, to jeszcze więcej wciąż pozostaje w sferze nierozwikłanych tajemnic. Czym jest Newgrange? Ogromny grobowiec został odkryty zupełnym przypadkiem. W 1699 roku miejscowy właściciel ziemski zatrudnił chłopów do wydobycia kamienia. W trakcie wydobycia materiału dostali się do wnętrza komory grobowej. Myśleli wówczas, że natrafili na jaskinię. Poinformowany o tym znalezisku właściciel terenu postanowił sprowadzić tam angielskiego badacza megalitów. Okazało się, że owa jaskinia to nic innego, jak komora grobowa. W latach 1962–1975 prace badawcze nad kopcem prowadził zespół archeologów pod przewodnictwem profesora Briana O'Kelly'ego z Instytutu Archeologii z University College Cork. Zdaniem naukowca, miejsce to miało związek z kultem boga Dagdy, jego żony Boann i syna Oengusa. W mitologii iryjskiej, należeli oni do ludu Tuatha De. Zgodnie z dawnymi wierzeniami, nadludzie obdarzeni niezwykłą mocą mieli opuścić ziemię i przenieść się do magicznych kopców. Badanie przeprowadzone metodą datowania radiowęglowego dowodzi, że Newgrange wybudowano ok. 3200 lat p.n.e. Czyli w czasach, w których człowiek nie dysponował jeszcze metalowymi narzędziami – w epoce kamienia. Budowla ma 85 metrów średnicy, a jego wysokość to 12 metrów. Newgrange to przede wszystkim grobowiec, ale nie ulega wątpliwości, że ta niezwykła budowla pełniła także inne funkcje. Odnalezione wewnątrz czary wskazują, że odbywały się tam także obrzędy i rytuały, co potwierdza duże znaczenie religijne Newgrange. Pierwotnie grobowiec był otoczony kamiennym kręgiem (tzw. Wielki Krąg), składającym się z 35–38 głazów, z czego każdy miał ok. 200 cm wysokości. Zachowało się ich jedynie 12. Zdaniem naukowców ta niezwykła struktura spełniała dwie funkcje: kalendarza i obserwatorium astronomicznego. Kto wybudował Newgrange? Na temat twórców kompleksu grobowców Brú na Bóinne wiadomo niewiele. Pewne jest, że budowniczowie i artyści, którzy wybudowali wielki grobowiec, byli przedstawicielami rozwiniętej cywilizacji, której bez cienia wątpliwości nie można określić mianem barbarzyńskiej. Zdaniem badaczy, Newgrange stworzył majętny ród, najprawdopodobniej rolników. Świadczy o tym choćby fakt, że wzniesienie tak dużego grobowca wymagało zaangażowania ogromnych środków. Co wiadomo o budowli Newgrange? W trakcie swoich badań profesor O'Kelly odkrył niezwykłą konstrukcję. Mowa o tzw. świetliku, kamiennym pudle zorientowanym w kierunku wschodzącego Słońca. W czasie przesilenia zimowego, w najkrótsze dni w roku promienie światła słonecznego wpadają do świetlika i przez kilkanaście minut rozświetlają korytarz, tworząc w ten sposób niesamowitą, wręcz mistyczną atmosferę. To jednoznacznie wskazuje, jak dużą wiedzą astronomiczną dysponował pradawny lud, który wybudował kurhan. Nie tylko astronomiczną, ale także architektoniczną. Korytarz i komora składają się z 97 kamieni o średniej wysokości 150 cm. Połączono je bez użycia zaprawy. Najwyższe zlokalizowano najbliżej komory. Na górnej powierzchni kamieni stropowych wyrzeźbiono specjalne rowki, których zadaniem było odprowadzanie wody. Dodatkowo szczeliny między kamieniami wypełniono piaskiem i spaloną ziemią. Dzięki temu rozwiązaniu przejście pozostaje suche. Kamienna obstawa, której średnica zamyka się w przedziale od 79 do 85 metrów, zakrzywia się do środka, po obu stronach korytarza. Ta cecha jest typowa dla wielu irlandzkich grobowców. Ciekawostki o grobowcu Newgrange Powyżej wymieniliśmy najważniejsze informacje na temat grobowca Newgrange. Na zakończenie mamy dla was garść intrygujących ciekawostek o tej niezwykłej budowli. Obecnie Newgrange mierzy ok. 12 metrów wysokości, ale niektórzy naukowcy wyrażają przekonanie, że wielki kopiec pierwotnie wznosił się na 40 metrów. Komora grobowa i prowadzący do niej korytarz mierzą 24 metry długości, więc zajmują zaledwie 1/3 całkowitej średnicy kurhanu. Mniej więcej w 860 roku duńscy najeźdźcy splądrowali wielki kurhan i inne okoliczne grobowce. Krawężniki otaczające kopiec, zdobione spiralnymi rytami, należą do najdoskonalszych przykładów sztuki megalitycznej. Znaczenia charakterystycznych wzorów do dziś nie udało się rozszyfrować. Wielki Krąg wokół Newgrange legitymuje się średnicą ok. 103 metrów, więc jest większy niż Stonehenge. Zdaniem badaczy, Wielki Krąg powstał w ostatniej fazie budowy kurhanu. Kurhan jest otoczony 97 krawężnikami, jednak tylko trzy z nich są zdobione rytami na całej swojej powierzchni. Fasada grobowca została wykonana z białego kwarcu zmieszanego z gliną i muszlami pozyskanymi z rzeki Boyne. Trzeba jednak wiedzieć, że współcześnie można podziwiać jedynie jej rekonstrukcję. Zdaniem badaczy, fasada została wykonana już po ukończeniu budowy, najprawdopodobniej w epoce brązu lub żelaza. Czy można zwiedzać Newgrange? Stonehenge jednak nie było kalendarzem? Naukowcy obalają teorię, że budowla służyła do mierzenia czasu Najsłynniejsza budowla megalityczna dobrze strzeże swoich tajemnic. Mimo setek lat badań nadal nie wiadomo, do czego służyła. Najnowsza teoria – że Stonehenge było wielkim kamiennym kalen... Najbardziej znane stanowisko archeologiczne w Irlandii jest dostępne dla zwiedzających. Każdego roku do tego niezwykłego miejsca przybywa ok. 200 tys. turystów. Bilet wstępu można kupić wyłącznie w Brú na Bóinne Visitor Centre, oddalonym o ok. 10 min. od kompleksu grobowców. Na miejsce można dostać się specjalnym autobusem turystycznym. Zwiedzanie odbywa się wyłącznie w towarzystwie przewodnika. W trakcie zwiedzania, przez kilka chwil można podziwiać magiczny spektakl świetlny, wywołany przez światło wpadające do kamiennego świetlika. Zjawisko to jest wywołane w sposób sztuczny, ale i tak robi niesamowite wrażenie. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
„W Belfaście przez kraty można podziwiać sąsiadów, jak w klatce”. Wystawa fotografii Mariusza Śmiejka
Wszelkie problemy i napięcia, które są tutaj codziennością, zamiatane są przez rządzących pod dywan – mówi Mariusz Śmiejek. Wystawę jego fotografii będzie można oglądać w Poznaniu od 19 maja.
W tym artykule: Konflikt w Irlandii Północnej W Belfaście mury oddzielają katolików i protestantów Czy dojdzie do zjednoczenia Irlandii? Iwona El Tanbouli-Jabłońska: Mieszkasz w Belfaście, ile już lat? Mariusz Śmiejek: Do Belfastu trafiłem pierwszy raz latem 2010 r. Dzięki kontaktom z Aleksandrą Łojek, autorką książki „Belfast. 99 ścian pokoju” spotkałem się tam z członkami nielegalnych brytyjskich grup paramilitarnych, do niedawna uważanych za terrorystyczne. Wtedy żywo zainteresowałem się historią konfliktu w Irlandii. Rok później mieszkałem już w Belfaście. Konflikt w Irlandii Północnej Na czym polega ten konflikt? Żeby zrozumieć podłoże konfliktu, trzeba się cofnąć w historii do czasu zajęcia Irlandii przez Wilhelma III Orańskiego w 1690 r. po bitwie nad rzeką Boyne. Irlandia, jako jedna z kolonii brytyjskich, podkreślała wielkość i znaczenie Anglii w Europie i na świecie, niczym trofeum. Miała również bardzo ważne znaczenie strategiczne w obronie przed Napoleonem. Anglicy, umacniając obronę na całym wybrzeżu zachodnim wyspy, ochronili się przed przejęciem Irlandii przez Napoleona, który chciał wesprzeć Irlandczyków i pozbyć się Anglików z wyspy już w XVIII w. Paradoksem jest to, że większość Brytyjczyków w Irlandii Północnej to nie Anglicy, tylko rdzenni Szkoci (Ulster Scots). Anglicy po przejęciu kontroli nad Szkocją i klęsce głodu zmusili Szkotów do zasiedlania tych terytoriów. Czy jest to konflikt czysto religijny, czy chodzi o coś więcej? Religia to jeden z najskuteczniejszych argumentów, który używany jest do dziś. Większym problemem jest tożsamość lub raczej jej utrata. Wielcy tego świata perfekcyjnie żonglują tym pojęciem, by osiągnąć swój cel. Ulsterscy Szkoci w Irlandii Północnej stracili znaczenie w Wielkiej Brytanii i traktuje się ich jako najniższą klasę społeczną w kraju, w którym piętnuje się ludzi ze względu na ich pochodzenie. Wszelkie problemy i napięcia, które są tutaj codziennością, zamiatane są przez rządzących pod dywan. Narastający krzyk lojalistów, upominających się o uznanie, ignorowany jest w sposób ostentacyjny. Podjąłeś się tematu, który trwa nie od dziś. Zdawałeś sobie sprawę, gdzie Cię to zaprowadzi? Z początku były to bardzo silne emocje związane z wizualną charakterystyką tego miejsca. Mury pokoju, polityczne murale, zaniedbane dzielnice klasy pracującej, zamieszki na ulicach... To miejsce przepełnione żalem, smutkiem i sąsiedzką nienawiścią. Teraz, po 12 latach pobytu, widzę znacznie więcej. Wiedza i doświadczenia pozwoliły mi zobrazować rzeczywistość, w której przyszło dorastać kolejnym pokoleniom. Wszystko to wzmacnia przytłaczająca atmosfera nasycona krzywdami z przeszłości. Dziś wiem, że bez tych doświadczeń nie byłbym tym samym człowiekiem. W Belfaście mury oddzielają katolików i protestantów Na zdjęciach pojawiają się mury. Ile jest takich murów w Belfaście? Czy dalej wyznaczają granice i dzielą społeczeństwo, czy to raczej relikt przeszłości? „Mury pokoju” to bariery odgradzające brytyjskich i irlandzkich sąsiadów, mieszkających w dzielnicach klasy pracującej. Do dziś spełniają swoją rolę i sprawiają, że mieszkańcy tychże dzielnic mogą spać spokojnie. Te bariery mają różne formy. Od mierzących 7-8 metrów metalowych płotów, po betonowe ściany czy tereny industrialne. Najdłuższy mur przebiega od wzgórz okalających Belfast aż do centrum miasta, oddzielając dzielnice katolickie od protestanckich na odcinku kilku kilometrów. W samym Belfaście takich konstrukcji jest dziś około 100. Zmieniają swoją postać, ale nie zmieniają przeznaczenia. Dla podkreślenia procesu pokojowego, konstrukcję metalową zamienia się na kraty, przez które można podziwiać sąsiadów, jak w klatce. Swój obiektyw często kierujesz na młodzież i dzieci. Jak bardzo ta młoda część społeczeństwa uwikłana jest w przeszłość? Wszystko zależy od tego, gdzie się urodzili. Jeśli jest to rodzina klasy średniej czy wyższej, która nie ma pojęcia, co dzieje się w dzielnicach mniej uprzywilejowanych, to takie dzieciaki mają wielkie szczęście. Dzieci i młodzież z klasy pracującej, których rodzice walczyli ze swoimi sąsiadami, tracili bliskich i przyjaciół w strzelaninach na ulicach – ich realia są nieporównywalne. Po obu stronach nienawiść do sąsiadów, jak dziedziczna choroba, przenoszona jest w DNA. Podsycana przez lokalną prasę brukową czy przywódców grup paramilitarnych daje bezdyskusyjne przyzwolenie na zabicie katolika czy protestanta zza ściany pokoju. Część młodzieży jest werbowana do organizacji terrorystycznych, a część popada w konflikt z prawem i trafia do więzienia. To owocuje falami samobójstw. Od 1998 r. więcej ludzi odebrało sobie tu życie w krótszym czasie niż trwał sam konflikt. Czy dojdzie do zjednoczenia Irlandii? Kim, według Ciebie, są kolejne pokolenia, które dorastają w Irlandii Północnej? Nowemu pokoleniu brakuje perspektywy, zwłaszcza teraz, kiedy poczucie przynależności do Królestwa Wielkiej Brytanii jest dla części brytyjskiej bardzo niepewne. Brytyjskie grupy paramilitarne w Irlandii Północnej liczą sobie około 12,5 tys. aktywnych członków. Duża część z nich to młodzież, która potrafi posługiwać się bronią i ma do niej dostęp. Jak na razie pieniądze z Westminsteru zapewniają spokój. Ale co będzie, kiedy ich ilość się zmniejszy lub zostaną zupełnie wstrzymane? Nikt nie potrafi przewidzieć skutków zjednoczenia Irlandii, o którym mówi się coraz częściej. National Geographic Polska objął patronatem wystawę fotograficzną Mariusza Śmiejka „Not Surrendering”. Poznań, Galeria Centrala, Plac Ratajskiego 6a. Ekspozycja czynna od 19 maja do 10 czerwca 2023 r. Mariusz Śmiejek jest niezależnym fotografem dokumentującym życie codzienne w postkonfliktowych społeczeństwach. Prowadzi projekty długoterminowe w Europie i Afryce, kierując swoją uwagę na środowiska uchodźców, dzieci i kobiety nielegalnie pracujące w kopalniach złota w Ghanie, handel ludźmi, korupcję i nadużycia systemowe. Mieszka w Belfaście w Irlandii Północnej, prowadząc tam studio fotograficzne i Polską Akademię Fotografii.
W Dzień Świętego Patryka Irlandczycy zielenieją z radości. Oto historia świętego
Dzień Świętego Patryka to święto narodowe i religijne w Irlandii. Dzięki hucznym, zielonym tradycjom jest znane i obchodzone na całym świecie.
W tym artykule: Kim był święty Patryk? Jak obchodzi się Dzień Świętego Patryka? Loty z Polski do Dublina Dzień Świętego Patryka wywodzi się z Irlandii i właśnie tam jest obchodzony najhuczniej. Wszędzie pełno przebranych na zielono imprezowiczów. W nadmiarze leje się zielone piwo, a celtycka muzyka podrywa do podskoków nawet tych, którzy jeszcze nie czują, że chcą tańczyć. W ciągu dnia przez Dublin przechodzą parady i odbywają się festiwale. Na ulicach można spotkać skrzaty i nie tylko. Im bardziej kreatywne przebrania, tym lepiej. To narodowe święto jest dniem wolnym od pracy. Wszystko oczywiście na cześć świętego Patryka – patrona Irlandii. Święty zasłużył się tym, że nawrócił mieszkańców kraju na chrześcijaństwo. Robił to przy pomocy trójlistnej koniczyny (tłumaczył na niej istotę Trójcy Świętej), która do dziś jest symbolem święta. Kim był święty Patryk? Zacznijmy od początku. Święty Patryk, a właściwie Succat, żył na przełomie IV i V w. Urodził się w Wielkiej Brytanii. W wieku 16 lat został porwany przez irlandzkich najeźdźców. W Irlandii przez 6 lat żył w niewoli, pracując jako pasterz. W tym czasie żarliwie się modlił i śnił o ucieczce do rodzinnego kraju. Po wyzwoleniu i dostaniu się do Galii przyjął święcenia kapłańskie. Kiedy miał wracać do Wielkiej Brytanii, usłyszał we śnie, że powinien popłynąć do Irlandii i tam nawracać ludzi. Miał wiele wątpliwości, ale ostatecznie poszedł za wezwaniem Boga. Od czasu św. Augustyna z Hippony żaden duchowny nie obnażył swojej duszy, tak jak robił to Patryk w swoich pismach. Był człowiekiem bardzo pokornym, nieustannie dziękującym Stwórcy za to, że wybrał go na narzędzie, dzięki któremu rzesze czczące „bożki i rzeczy nieczyste” stały się „ludem Bożym”. Prawda o świętym Patryku Świętego Patryka nie należy mylić z Palladiusem, wysłanym przez papieża Celestyna I w 431 r. Był on „pierwszym biskupem Irlandczyków wierzących w Chrystusa”. Jeszcze przed końcem VII w. Święty Patryk obrósł wieloma legendami. Według jednej z nich uratował Irlandię przed wężami. Inna historia, mająca odbicie w obecnych uroczystościach, mówi o tym, że kapłan tłumaczył niewierzącym pojęcie Trójcy Świętej na trójlistnej koniczynie. Roślina do dziś jest jednym z symboli obchodów Dnia Świętego Patryka. Jak obchodzi się Dzień Świętego Patryka? Początki obchodów 17 marca sięgają 1631 r. Pierwsza parada w Nowym Jorku ku czci świętego została zorganizowana w 1762 r. Od 1798 r., czyli od wybuchu rewolucji irlandzkiej, kolor zielony jest kojarzony z dniem patrona Irlandii. Dzień Świętego Patryka słusznie kojarzy się z ulicznymi paradami. Największa z nich jest organizowana w Dublinie. Przez pandemię w 2020 i 2021 r. impreza została odwołana. Od 2022 r. Irlandczycy ponownie hucznie świętują jedno z najważniejszych świąt w kraju. Wypicie zielonego piwa to dla wielu Irlandczyków obowiązek w Dniu Świętego Patryka. Same irish puby również odgrywają ważną rolę w ich historii i tożsamości narodowej. Tak jak zjawisko nazywane craic. To atmosfera zabawy i rozmowy, typowa dla miejscowej sceny towarzyskiej. W Dublinie działają setki irish pubów. Będąc w stolicy Irlandii, warto wstąpić do najstarszych lokali z tradycjami. Mieszkańcy i turyści najczęściej polecają: Long Hall, 51 South Great George's Street, Doheny & Nesbitt, 5 Baggot Street Lower, Toners, 139 Baggot Street Lower, Mulligan's, 8 Poolbeg Street, Neary's, 1 Chatham Street. Jak zwiedzić Irlandię w trzy dni i nie zwariować? Będzie intensywnie, ale niedrogo Będzie trekking, będzie czas na uroki miasta i mocne piwo. Szybko, ale nie byle jak. Zapraszamy do poznania Irlandii w przyspieszonym tempie. Loty z Polski do Dublina Z Polski do Irlandii najszybciej dostaniemy się samolotem. Dublin jest połączony z kilkoma polskimi miastami. Do stolicy Irlandii dolecimy z Gdańska i Szczecina. Bezpośredni lot trwa około trzech godzin. W tym roku Dzień Świętego Patryka wypada w piątek. Świętowanie można więc połączyć z weekendowym city breakiem. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Ciekawostki o Irlandii – poznaj najciekawsze informacje o życiu w Irlandii
Irlandia to miejsce, któremu nie można odmówić niepowtarzalnego uroku. Co należy wiedzieć na temat tego miejsca? Z czego słynie Irlandia? Ciekawostki i zaskakujące fakty na temat tego pięknego kraju wymieniamy poniżej.
W tym artykule: Ciekawostki o kulturze Irlandii Ciekawostki o edukacji w Irlandii Ciekawostki o kuchni irlandzkiej Ciekawostki o zwiedzaniu Irlandii Ciekawostki geograficzne o Irlandii Ciekawostki historyczne o Irlandii Inne ciekawostki o Irlandii Niewielkie nastrojowe miasteczka, malownicze klify, zielone wzgórza i zdające się ciągnąć bez końca łąki. Warto poznać nieco bliżej ten niezwykły kraj, tym bardziej, że skrywa on w sobie wiele intrygujących ciekawostek. Wielu osobom Irlandia bardziej kojarzy się z emigracją zarobkową niż z wyjazdami turystycznymi. Niesłusznie, bo Zielona Wyspa to fascynujące miejsce, które urzeka na wiele sposobów. Unikatowa kultura, barwna, momentami trudna historia, wspaniała kuchnia, wyśmienite walory naturalne. To wszystko maluje obraz niezwykłego kraju, który przedstawiamy w zestawieniu najbardziej intrygujących ciekawostek. Ciekawostki o kulturze Irlandii Jak zwiedzić Irlandię w trzy dni i nie zwariować? Będzie intensywnie, ale niedrogo Będzie trekking, będzie czas na uroki miasta i mocne piwo. Szybko, ale nie byle jak. Zapraszamy do poznania Irlandii w przyspieszonym tempie. Irlandia to kraj o niezwykle bogatej kulturze, w której nie brakuje ciekawych mitów, uwielbienia muzyki i lokalnych trunków. Św. Patryk, patron Irlandii, który według legendy ma sądzić mieszkańców tego kraju w dniu sądu ostatecznego, nie był Irlandczykiem, a Rzymianinem. Zgodnie ze starą tradycją, 29 lutego to Irlandki oświadczają się swoim mężczyznom. Zgodnie z tamtejszą legendą, św. Brygida miała poprosić św. Patryka, by owego dnia odwrócił klasyczne role. Ten niezwykły zwyczaj został zapoczątkowany w V w. Od tamtej pory Irlandki co 4 lata mogą oświadczać się swoim ukochanym bez obawy, że zostaną wyśmiane. Irlandczycy nie świętują tłustego czwartku, ale obchodzą dzień naleśnika. W ostatni dzień karnawału, tuż przed wielkim postem, mieszkańcy tego kraju zajadają się naleśnikami, jak wskazuje sama nazwa tego święta. Irlandia znajduje się w ścisłej czołówce krajów, gdzie spożycie piwa na jednego mieszkańca jest największe. Nic dziwnego, że tamtejszy Guinness stał się największym browarem świata. Podobno Irlandczycy spotykają się w trzech miejscach: kościele, na targu i – oczywiście – w pubie. Irlandzcy artyści aż 7 razy triumfowali w Konkursie Piosenki Eurowizji. To najlepszy wynik w historii tego wydarzenia. Nie jest to specjalnie zaskakujące, bo muzyka jest obecna w kulturze Irlandii właściwie już od czasów celtyckich. Według irlandzkich podań, w dawnych czasach wyspę zamieszkiwała rasa wróżek i elfów. Baśniowe stwory miały wynieść się pod ziemię, gdy popadły w konflikt z innymi rasami. Ciekawostki o edukacji w Irlandii Wyspy Aran – irlandzki Dziki Zachód Dzikie krajobrazy, białe domki i ciepłe swetry z dzianiny. Położone przy zachodnim wybrzeżu Irlandii Wyspy Aran nie przestają zachwycać. Na pierwszy rzut oka, system edukacji w Irlandii wydaje się zbliżony do polskiego. Wart jednak wiedzieć, że irlandzkie szkoły pod wieloma względami różnią się od naszych placówek oświatowych. W Irlandii występuje rozdział Kościoła od państwa. Warto jednak wiedzieć, że w posiadaniu Kościoła katolickiego znajduje się wiele budynków szkolnych, co sprawia, że wpływ religii na edukację jest znaczny. W Irlandii obowiązkiem szkolnym są objęte dzieci od 6. roku życia, ale wiele malców rozpoczyna edukację w wieku 4 lat. Irlandzki program nauczania dla szkół podstawowych nie uwzględnia nauki języka obcego. W szkołach pod patronatem katolickim dzieci modlą się przynajmniej raz dziennie. W wielu placówkach, obowiązkowe są trzy modlitwy każdego dnia: przed rozpoczęciem lekcji, w trakcie przerwy obiadowej i po zakończeniu zajęć. W Irlandii istnieją tzw. szkoły Gaelscoil, w których językiem wykładowym nie jest angielski, a irlandzki. Ciekawostki o kuchni irlandzkiej Irlandia: Podróż do Galapagos Europy Przeczytajcie opowieść Jakuba Wojciechowskiego o jego wyprawie na Zieloną Wyspę. Kuchnia irlandzka podbije żołądki wszystkich, którzy są zakochani w kuchni wiejskiej. Ze względu na położenie geograficzne i historię tego kraju, w tamtejszej tradycji kulinarnej dominującą rolę odgrywają sery, mięso i niektóre warzywa. Śniadanie jest najważniejszym posiłkiem w irlandzkiej tradycji. Ma dawać energię na cały dzień, nic więc dziwnego, że to właśnie śniadanie, nie obiad czy kolacja, jest najbardziej obfite. Tradycyjny zestaw fish and chips nie jest wyłączną domeną kuchni angielskiej. To danie jest szalenie popularne także w Irlandii. Jedną z najbardziej znanych potraw kuchni irlandzkiej jest irish stew. Pod tą nazwą kryje się gulasz z baraniny i cielęciny z duszonymi ziemniakami i cebulą. W Dublinie jednym z najbardziej lubianych dań jest coddle. To potrawka z kiełbasy, boczku, ziemniaków i cebuli. Ziemniaki odgrywają istotną rolę w irlandzkiej kuchni. Warto jednak wiedzieć, że to warzywo pojawiło się na wyspie dopiero w XVI wieku. Ciekawostki o zwiedzaniu Irlandii Zapłakana deszczem wyspa na obrzeżach Europy? Tylko pozornie. Zobacz, czym przyciąga Irlandia Zieleń, celtyckie legendy, dzikie krajobrazy, gościnność i poczucie humoru. W Europie jest wiele destynacji turystycznych, które pod względem popularności znacząco przewyższają Irlandię. Nie oznacza to jednak, że Zielona Wyspa nie jest warta zainteresowania. Czy wiesz, że w Irlandii znajduje się najstarszy europejski pub? To Sean's Bar. Jak wynika z badań archeologicznych, ten słynny lokal powstał około 900 r. Będąc w Irlandii, warto odwiedzić to klimatyczne miejsce. Zamki należą do największych skarbów Irlandii. Jednym z najstarszych jest Malahide. Piękny obiekt położony w niewielkiej odległości od Dublina należy do najbardziej rozpoznawalnych atrakcji tego kraju. W Irlandii znajduje się najstarszy znany grobowiec z systemem korytarzy. Zgadza się, mowa o słynnym grobowcu Newgrange. Ten niezwykły obiekt powstał ok. 3200 r. p.n.e., co oznacza, że jest o sześćset lat starszy od piramid w Gizie! Każdy, kto nie pozostaje obojętny na piękno przyrody, powinien odwiedzić Park Narodowy Ballycroy. Krajobraz obszaru położonego na terenach górskich i mokradłach dosłownie zapiera dech w piersiach. Zdaniem niektórych jeszcze piękniejszy jest Park Narodowy Killarney. W 1981 roku ten piękny obszar został uznany za rezerwat biosfery UNESCO. Ciekawostki geograficzne o Irlandii Taniec świętego Patryka Muzyka irlandzka, którą można usłyszeć w dniu św. Patryka, jest tak skoczna, że nogi same rwą się do tańca. Sęk w tym, by wiedziały tylko, co z tym rytmem zrobić. Irlandia to kraj wyspiarski, który jest prawdziwym rajem dla każdego miłośnika przyrody. Irlandia dzieli wyspę z Irlandią Północną. Historycznie Irlandia podzielona była na 32 hrabstwa. Obecnie jest ich 26. Irlandia ma świetnie rozwiniętą sieć rzeczną. Na północy i południu występują przede wszystkim rzeki górskie, a w centrum – nizinne. Shannon – najdłuższa irlandzka rzeka – mierzy 336 km. Gęste lasy dębowe porastały kiedyś znaczną część obszaru Irlandii. Na skutek działalności człowieka, większość z nich ustąpiła miejsca polom uprawnym. Irlandia jest trzecią największą wyspą Europy. Ciekawostki historyczne o Irlandii W Irlandii też żyły dinozaury. Właśnie to potwierdzono Dawno, dawno temu, dinozaury były wszędzie. Nawet po 66 milionach lat po wyginięciu ostatnich przedstawicieli tego gatunku, ich skamieniałości znajdowane są na każdym ziemskim kontynencie i ... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/mike-simms-z-koscia-piszczelowa-teropoda-po-lewej-i-koscia-udowa-scelidosaurus-po-prawej-fot-uniwersytet-portsmouth-4be84ce.jpeg" width="928" height="503" alt="Mike Simms z kością piszczelową teropoda (po lewej) i kością udową Scelidosaurus (po prawej). fot. Uniwersytet Portsmouth" title="Mike Simms z kością piszczelową teropoda (po lewej) i kością udową Scelidosaurus (po prawej). fot. Uniwersytet Portsmouth" /> Historia tego niezwykłego kraju jest długa i bogata, ale nie brakuje w niej także trudnych momentów. Dlaczego Irlandia nie pojawia się na żadnej liście obejmującej ciekawostki o Wielkiej Brytanii? Ponieważ w 1921 roku uznana została niepodległość tego kraju po 750 latach panowania angielskiego. Flagę Irlandii tworzą trzy pionowe pasy koloru zielonego, białego i pomarańczowego. Kolor zielony symbolizuje katolików, natomiast pomarańczowy – protestantów. Biel pomiędzy nimi oznacza dążenie do pokoju między wyznawcami obu religii. W pierwszej połowie XIX wieku Irlandię nawiedził wielki głód. Jesienią 1845 roku ten wyspiarski kraj dotknęła zaraza, która doszczętnie zniszczyła ok. 40 proc. uprawy ziemniaka. Rok później zaraza wróciła i właściwie całkowicie zniszczyła zbiory. Szacuje się, że w następstwie głodu i chorób umarło wówczas nawet milion osób. W latach 1990–1997 urząd prezydenta Irlandii sprawowała Mary Robinson. W kolejnych wyborach zwyciężyła Mary McAleese. To pierwszy przypadek, gdy urząd głowy państwa w następujących po sobie kadencjach sprawowały dwie kobiety. Inne ciekawostki o Irlandii Cork: malownicze hrabstwo, które warto zobaczyć Irlandia to przede wszystkim zapierające dech widoki. Dowód? Prezentujemy galerię zdjęć dodaną przez naszego użytkownika. Powyżej wymieniliśmy najważniejsze ciekawostki o Irlandii. Chcesz poznać więcej zaskakujących faktów na temat tego kraju? Znajdziesz je poniżej. Zielony shamrock o kształcie trójlistnej koniczyny to jeden z narodowych symboli Irlandii. Jak głosi legenda, św. Patryk miał go użyć w celu zobrazowania, czym jest Trójca Święta. Irlandia to najlepszy kraj dla osób cierpiących na ofidiofobię. Wynika to z faktu, że na Zielonej Wyspie nie występują węże. Aż do 1985 roku, prezerwatywy w Irlandii były sprzedawane wyłącznie na receptę. Ta nieco dziwna strategia miała za zadanie zwiększyć liczebność populacji w słabo zaludnionym kraju. Irlandzkie wiatraki nie obracają się lewo, jak w pozostałych krajach, a w prawo. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Dzikie krajobrazy, białe domki i ciepłe swetry z dzianiny. Położone przy zachodnim wybrzeżu Irlandii Wyspy Aran nie przestają zachwycać.
W tym artykule: Na końcu świata Wyspy Aran – jak się dostać? Wyspa Inis Mór Wyspa Inis Meáin Wyspa Inis Oírr Śladami języka irlandzkiego Irlandia – Jak dolecieć Wyspy Aran – Top 9 atrakcji Wyspy Aran – co zjeść Wyspy Aran – Informacje praktyczne Trzy niewielkie wyspy Inis Mór, Inis Meáin i Inis Oírr są oddalone o zaledwie 50 kilometrów i jakieś półtorej godziny podróży promem na zachód od miasta Galway w zachodniej Irlandii. Lokalni mieszkańcy, którzy jako jedni z ostatnich w tym kraju na co dzień wciąż chętniej posługują się językiem irlandzkim niż angielskim, lubią mawiać, że Wyspy Aran to ostatni ląd na zachodzie Europy. Dalej jest już tylko Ameryka. Na końcu świata Pejzaż Wysp Aran jest poprzecinany charakterystycznymi kamiennymi murami, co jest stałym elementem zachodnioirlandzkiego pejzażu. Warto się tam jednak wybrać nie tylko dla dzikich krajobrazów, ale przede wszystkim z powodu bogatej celtyckiej kultury. W tym jednym z europejskich „końców świata” mogła się ona rozwijać nie niepokojona przez stulecia. Każdego roku Wyspy Aran odwiedzają tysiące turystów, dla których coraz częściej jest to jeden z punktów obowiązkowych podczas wizyty w Irlandii. Trzy wyspy przyciągają również pisarzy, artystów i poetów, którzy na Aran poszukują autentycznej, wiejskiej Irlandii. Eric Newby, zmarły w 2006 roku autor powieści podróżniczych, określił Wyspy Aran „cudem świata zachodniego, nie tylko Irlandii”. Wyspy Aran – jak się dostać? Dotarcie na wyspy z zachodniego wybrzeża Irlandii nie jest trudne. Najprostszym środkiem transportu jest prom, który odpływa codziennie przez cały rok z miasteczka Rossaveal/Ros a Mhíl w pobliżu Galway. Od marca do października kursuje również prom z Doolin w hrabstwie Clare. Wyspy mają również własne niewielkie linie lotnicze Aer Arann. Samoloty odlatują 4 razy dziennie z lotniska w Inverin i latają na każdą z trzech wysp. Sam lot trwa zaledwie 8 minut. Za bilet w dwie strony trzeba zapłacić około 40 EUR. Wybierając się na Wyspy Aran, nie należy zapominać, że jedziemy na zimne wybrzeże Oceanu Atlantyckiego. Trzeba więc zadbać o odpowiednie ubranie. Jednego można się spodziewać prawie na pewno – będzie wietrznie. Będąc już na Aran, można się cieszyć uczuciem nieskrępowanej wolności. Warto odwiedzić wszystkie trzy wyspy. Najlepiej jest wypożyczyć rower i na własną rękę odkrywać ukryte zakątki, które każda z nich ma do zaoferowania. Wyspa Inis Mór Inis Mór jest największą z trzech wysp. Już samo słowo „mór” znaczy po irlandzku „duża”. Mieszka tu około 800 mieszkańców. Biorąc pod uwagę, że Inis Mór liczy zaledwie 12 km długości i 3 km szerokości, jest dość sporo rzeczy do zobaczenia. Szczególnie warto zwrócić uwagę na takie atrakcje, jak: Dún Aonghasa (Dun Aengus), czyli to co zostało z fortu obronnego z epoki brązu. Fort wybudowano najpewniej około 700 r. p.n.e. Pozostałości tworzą trzy półokrągłe kamienne mury. Największy z nich ma prawie 6 metrów wysokości. Nazwa fortu odnosi się do Aengusa, staroirlandzkiego boga miłości. Dún Aonghasa znajduje się w Kilmurvey. Zwiedzanie obiektu jest bezpłatne; Seacht dTeampaíll, czyli Siedem Kościołów, było prawdopodobnie najważniejszym celem pielgrzymek na Wyspach Aran w okresie wczesnego średniowiecza. Do dziś przetrwały dwa z siedmiu kościołów: Teampall Brecan i Teampall an Phoill. Pierwszy z nich, otoczony kilkoma domami na planie prostokąta, wzniesiono około 1200 roku. Warto wiedzieć, że chrześcijaństwo upowszechniło się w Irlandii już w V wieku n.e.; Okrągła wieża powstała w 1799 roku jako część większej sieci fortyfikacji brytyjskich wzdłuż wybrzeża Atlantyku. Wieża miała funkcję sygnałową. Miała stanowić część wczesnego ostrzegania na wypadek francuskiej inwazji na Irlandię. Krajobraz wyspy Inis Mór charakteryzują kilometry kamiennych murów i spękany wapień, który rozciąga się na masywnych klifach po zachodniej stronie wyspy. Za sprawą natury i wielowiekowego oddziaływania oceanicznych fal, wybrzeże jest wyrzeźbione właśnie w taki sposób. Żyją tu kolonie fok, dzikich łabędzi i rzadkich gatunków ptaków. Wieczorami życie na wyspie tętni w lokalnych kawiarniach i restauracjach, z których jest znana w całej Irlandii. Wyspa Inis Meáin Druga pod względem wielkości wyspa w archipelagu Aran to Inis Meáin. Słowo Meáin tłumaczy się jako „środkowy”. I rzeczywiście wyspa ulokowana jest pomiędzy dwoma siostrami. Do dziś Inis Meáin wyróżnia się najbardziej tradycyjnym charakterem, który udało się tu zachować mimo nastania nowoczesności. Na wyspie działa Inis Meáin Knitting Company, gdzie wciąż szyje się światowej sławy swetry z dzianiny – jeden ze znaków rozpoznawczych Wysp Aran. Na stronie internetowej producenta można przeczytać, że jest to najdłużej nieprzerwanie działające przedsiębiorstwo tekstylne w Europie. Skąd takie zamiłowanie mieszkańców wysp do dzianiny? Przez stulecia podstawowym zajęciem tutejszych mężczyzn było rybołówstwo. Ciepłe swetry miały zapewnić zabezpieczenie przed trudnymi warunkami pogodowymi na łodziach. Według powtarzanej na wyspie opowieści, niepowtarzalne wzory ściegów zaczęły się upowszechniać po tym, gdy ciało jednego z rybaków wyłowiono z morza i można go było zidentyfikować właśnie wyłącznie po tym charakterystycznym szwie. Przez długi czas swetry z dzianiny były sekretem mieszkańców Wysp Aran. Dopiero wielkie narodowe przebudzenie Irlandczyków w XIX wieku i poszukiwania wszystkiego, co autentycznie swojskie i irlandzkie sprawiły, że swetry stały się szalenie popularne. Ich produkcja zaczęła szybko rosnąć. Inis Meáin ma jednak znacznie więcej do zaoferowania niż tylko światowej sławy swetry. Na środku wyspy można zobaczyć fantastyczne krajobrazy, od których godzinami trudno oderwać oczy. Jest tu wszystko, co może kojarzyć się z zachodnią Irlandią: popielate skały porośnięte delikatnymi kwiatkami, zielone pola otoczone murami z suchego kamienia i rozbijające się w oddali o wybrzeża fale Oceanu Atlantyckiego. Inis Meáin to najrzadziej odwiedzana ze wszystkich wysp archipelagu, co sprawia, że doskonale mogą się tu czuć wszyscy szukający ciszy, spokoju i samotności. Odkrywanie w pojedynkę dramatycznych klifów, bezludnych plaż i wiejskich dróg wolnych od samochodów może być przygodą samą w sobie. Wyspa Inis Oírr Najlepszym sposobem na poznanie Inis Oírr jest jazda na rowerze po tutejszych drogach wyłożonych murami z suchego kamienia i usianych dzikimi kwiatami. Najmniejsza z Wysp Aran i najbliższa kontynentowi ma mniej niż 3 km długości i tylko 2 km szerokości. Inis Oírr ma podobny krajobraz do Burren w hrabstwie Clare, co sprawia, że wiele z tutejszych gatunków roślin pozostaje pod ochroną. Pierwszą rzeczą, którą można zauważyć, przybywając na wyspę, jest miękka, biała piaszczysta plaża otoczona krystalicznie czystą wodą. Inis Oírr wyróżnia się właśnie niezwykłym połączeniem delikatnego piękna z szorstkim, ale solidnym, skalistym wapieniem, typowym dla tego obszaru. Takie powitanie na długo pozostaje w pamięci. Na wyspie znajdują się dwie wyróżnione znakiem jakości plaże – An Trá i Trá Poll. Wspaniałe, bielone, białe pasemka są jeszcze bardziej wysadzane klejnotami, gdy patrzy się na nie przez czyste wody oceanu, które obmywają plaże dwa razy dziennie. Są to popularne plaże do pływania, spacerów, uprawiania sportów wodnych lub po prostu spędzania czasu podczas długich letnich dni na wyspie. Co ciekawe, wody, choć chłodne (temperatura rzadko przekracza 16 stopni), przyciągają miłośników nurkowania i snorkelingu. W tutejszym oceanie jest bowiem nawet więcej życia niż na wielu tropikalnych rafach. Wyspa przyciąga również profesjonalnych i amatorskich ornitologów. Bogactwo ptactwa i możliwość jego oglądania to nie lada gratka dla miłośników natury. Na Inis Oírr stale mieszka ponad 30 gatunków ptaków, wśród nich kormorany, rybitwy popielate i pustułki. Śladami języka irlandzkiego Mieszkańcy Wyspy Aran wciąż posługują się na co dzień językiem irlandzkim. W pozostałej części kraju, a zwłaszcza w Dublinie, pierwszym językiem od przynajmniej dwóch stuleci jest już język angielski. Próby rewitalizacji irlandzkiego przynoszą coraz lepsze rezultaty. Z roku na rok więcej Irlandczyków odkrywa swoje celtyckie korzenie i stara się poznawać przynajmniej podstawowe zwroty w języku przodków. Odwiedzając Wyspy Aran warto poznać najważniejsze wyrażenia w języku irlandzkim. Dia duit – dzień dobry (najpopularniejsze powitanie, dosłownie: „Bóg z Tobą”), Fáilte – witaj, Céad Míle Fáilte – witaj serdecznie, Slán – do widzenia (dosłownie: „bądź bezpieczny”), Oíche Mhaith – dobranoc, Póg mo thóin! – pocałuj mnie w dupę!, Craic agus Ceol – zabawa i muzyka, Gabh Mo Leithscéal – przepraszam, Gaeltacht – określenie obszaru/regionu, w którym mówi się przede wszystkim po irlandzku, Go raibh maith agat – dziękuję (dosłownie: „niech dobro będzie z Tobą”), Déan deifir! – pospiesz się!, Is fearr Gaeilge briste, na Bearla cliste – łamany irlandzki jest lepszy niż bezbłędny angielski (popularne lokalne powiedzenie), Sláinte – na zdrowie (jako toast), Ádh mór ort – p,wodzenia Le do thoil – proszę (dosłownie: „za Twoją wolą”), Tá – tak, Níl – nie, Maidin mhaith – dzień dobry (rano). Czakramy w Polsce – przewodnik po „miejscach mocy" Wiele osób wierzy w istnienie punktów na Ziemi, które regenerują ich siły i poprawia samopoczucie. Oto gdzie znajdują się rzekome czakramy w Polsce. Irlandia – Jak dolecieć Za sprawą dużej społeczności polskiej mieszkającej w Irlandii z naszego kraju łatwo można dolecieć na Zieloną Wyspę. Do Dublina latają samoloty z Warszawy (Chopin i Modlin), Katowic, Wrocławia, Krakowa, Gdańska, Bydgoszczy, Łodzi, Poznania, Rzeszowa i Szczecina. Do Cork można dolecieć z Gdańska, Katowic, Krakowa, Poznania i Wrocławia. Najbliżej Wysp Aran położone jest lotnisko w mieście Shannon. Można się tam dostać bezpośrednim połączeniem lotniczym z Wrocławia. Bilety można znaleźć średnio w cenie 250 złotych w jedną stronę. Warto polować na promocje i oferty tanich linii lotniczych. Z lotniska w Shannon do miasta Galway na zachodnim wybrzeżu Irlandii można się dostać autobusem Shannon Airport Service. Podróż trwa 1 godzinę 50 minut, a za bilet zapłacimy od 11 do 16 EUR. Wyspy Aran – Top 9 atrakcji Inis Mór to największa i najbardziej rozwinięta z Wysp Aran, które leżą u wybrzeży Galway. Łączy w sobie żywą historię z doskonałymi udogodnieniami i tętniącym życiem nocnym. Zwykle najcichsza i najmniej odwiedzana z Wysp Aran, Inishmaan może być doskonałą ucieczką od współczesnego szybkiego świata. To miejsce, w którym piękno, tradycja i kultura łączą się w surowym, smaganym wiatrem krajobrazie. Najmniejsza i najbardziej wysunięta na wschód z Wysp Aran, leży 8 kilometrów od wybrzeża hrabstwa Clare. Inisheer to spokojne miejsce, idealne na samotne kontemplacje i relaksujące spacery. Kucyki na Inis Mór – zwiedzanie wyspy na kucykach to tradycja sięgająca lat 40. XX wieku. Zwiedzający mogą wybrać się na wycieczkę bezpośrednio z promu lub samolotu po przybyciu do Inis Mór. Po drodze możesz odwiedzić miejsca klasztorne, kolonię fok, zobaczyć słynne kamienne mury wyspy i odwiedzić wielki fort Dun Aonghasa. Plaża Cill Mhuirbhigh to piaszczysta plaża położona na północnym wybrzeżu wyspy Inishmore. Najlepsze trasy spacerowe na wyspie Inis Oírr to Lúb Ceathrú an Locha. Opuszczając szlak przy molo, skręć w lewo i podążaj za zielonymi (i fioletowymi) strzałkami wzdłuż utwardzonej drogi. Trasa Lúb Dún Eochla na Inis Mór ciągnie się na odległość 10 km i umożliwia zapętlony spacer po wyspie. Rothar Arainn Teo to jedna z najpopularniejszych wypożyczalni rowerów na wyspach. Aran doskonale jest zwiedzać właśnie na dwóch kółkach. Man of Aran Fudge oferuje wiele nagradzanych, smakowych krówek kremowo-maślanych stworzonych przez Tomása Poila. Doskonały pomysł na pamiątkę z Wysp Aran lub upominek dla rodziny czy przyjaciół. Korona Wodospadów coraz bliżej Polaków. Eksploratorzy zjechali z drugiego najwyższego wodospadu w Europie Projekt Korona Wodospadów zakłada zdobycie i zjechanie z 10 najwyższych wodospadów na świecie. Polacy mogą pochwalić się kolejnym wyczynem. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/a75ee7b380086c95f9e0c18f36cd2769dee2913d-9b27621.jpeg" width="938" height="625" alt="Korona Wodospadów coraz bliżej Polaków. Eksploratorzy dotarli na drugi najwyższy wodospad w Europie i zjechali z niego" title="Korona Wodospadów coraz bliżej Polaków. Eksploratorzy dotarli na drugi najwyższy wodospad w Europie i zjechali z niego" /> Wyspy Aran – co zjeść Z racji swojego atlantyckiego położenia, kuchnia z Wysp Aran opiera się przede wszystkim na rybach i owocach morza. Niewiele jest w Europie miejsc, gdzie można zjeść tak smaczne i świeże mięso kraba czy homara. To wszystko oczywiście popijane znakomitym ciemnym irlandzkim guinnessem. Joe Watty’s Bar and Seafood Restaurant na Inis Mór zaprasza na znakomite mule prosto z oceanu i duże porcje homara. To wszystko z towarzystwie dźwięków oryginalnej irlandzkiej muzyki. Restauracja ma również ofertę z bardziej uniwersalnym jedzeniem – można tu choćby zjeść całkiem dobre burgery. Bayview Restaurant w Inishmore to prawdziwa uczta smaków. Byron Godoy, szef kuchni restauracji pochodzi z Gwatemali, a w swoim menu umiejętnie łączy latynoskie korzenie z kuchnią irlandzką. Wynikiem tego są żywe smaki i kolorowe talerze – przyjemność zarówno dla oczu, jak i dla kubków smakowych. Teach an Tae w Inisheer oferuje tradycyjne wypieki, lekkie lunche i przepyszne domowej roboty lody w przyjaznej, rodzinnej atmosferze. Bar jest położony zaledwie 100 m od plaży w Inis Oírr. Nietypowe święta i festiwale w wakacje. Bitwa na pomidory i surfujące psy to nie wszystko Znasz te nietypowe święta? Zobacz, gdzie w wakacje są organizowane najdziwniejsze wydarzenia. Wyspy Aran – Informacje praktyczne Pogoda: Klimat Wysp Aran charakteryzuje się łagodnymi zimami, silnymi wiatrami, wysoką wilgotnością względną i umiarkowanie wysokimi opadami. Silne wiatry na Wyspach Aran utrzymują się z prędkością od 6 do 7 metrów na sekundę. Zimą często występują burze i wichury, które tworzą imponujące plaże sztormowe wzdłuż klifów i tarasów. Wybierając się na wyspę należy pamiętać o ciepłym ubraniu. W razie potrzeby można tu nabyć świetnie chroniący przed ziąbem słynny sweter z dzianiny. Średnie temperatury dobowe to 15 st.C w lipcu i 6 st C. w styczniu. Najlepszym miesiącem do odwiedzenia wysp jest maj, kiedy jest tam najwięcej dni słonecznych, a jednocześnie archipelag pokrywa się kolorowymi kwitnącymi kwiatami. Waluta: euro Strefa czasowa: GMT-1, czyli godzina do tyłu w odniesieniu do czasu w Polsce Jazda samochodem: W Irlandii obowiązuje ruch lewostronny. Maksymalny dopuszczalny poziom alkoholu we krwi podczas prowadzenia samochodu wynosi w Irlandii 0,5 promila. Bezpieczeństwo: Irlandia jest krajem stosunkowo bezpiecznym. Podróżując do Irlandii, wystarczy nam dowód osobisty. Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska". Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów w technologiach. Miłośnik tenisa i europejskich stolic.
Archeolodzy odnaleźli grobowce ponad 65 brytyjskich monarchów. Mogą być związani z legendą o Królu Arturze
Według najnowszych badań, grobowce odnalezione na Wyspach Brytyjskich należały do brytyjskich królów, ich rodzin oraz bardzo wpływowych osób. Naukowcy twierdzą, że pochodzą z tak zwanych Wieków Ciemnych, czyli okresu średniowiecza od końca V w do połowy X w wieku naszej ery.
W tym artykule: Naukowcy odnaleźli co najmniej dwadzieścia kompleksów pogrzebowych W V wieku Wielką Brytanię podbijały plemiona anglosaskie Miejsca pochówku królów znajdują się tam, gdzie niegdyś rządził Król Artur Grobowce Brytów były dużo bardziej skromne niż grobowce Anglosasów Po analizie tysięcy grobowców z V wieku, naukowcy dostrzegli pewne nieznaczne różnice Nowe badania zostały opublikowane w czasopiśmie naukowym "Journal of the Royal Society of Antiquaries of Ireland". Naukowcy opisali w nich odnalezienie grobowców, w których pochowano królów i ich rodziny z czasów wczesnego średniowiecza. Archeolodzy są przekonani, że odkrycie jest przełomem, które rzuca nowe światło na naszą wiedzę i zrozumienie tego okresu historycznego na Wyspach Brytyjskich. Naukowcy odnaleźli co najmniej dwadzieścia kompleksów pogrzebowych Badaczom udało się zidentyfikować co najmniej dwadzieścia kompleksów grobowych, w których mieli zostać pogrzebani królowie i królowe. W każdym z nich znajdowało się maksymalnie pięć grobów. Wstępna analiza wykazała, że pochodzą z V i VI wieku. W katedrze Notre-Dame znaleziono grobowce i kompletny ołowiany sarkofag. Odkrycie o „nadzwyczajnej wadze naukowej” W czasie prac rekonstrukcyjnych w paryskiej katerze Notre-Dame archeolodzy natrafili na niezwykłe znalezisko. W samym środku budowli pod podłogą odkryto kilka grobowców i nienaruszony sarkofag... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/w-katedrze-notre-dame-znaleziono-grobowce-i-kompletny-olowiany-sarkofag-odkrycie-o-nadzwyczajnej-wadze-naukowej-fot-magdalena-salik-f5414ca.jpeg" width="933" height="700" alt="W katedrze Notre-Dame znaleziono grobowce i kompletny ołowiany sarkofag. Odkrycie o „nadzwyczajnej wadze naukowej” (fot. Magdalena Salik)" title="W katedrze Notre-Dame znaleziono grobowce i kompletny ołowiany sarkofag. Odkrycie o „nadzwyczajnej wadze naukowej” (fot. Magdalena Salik)" /> To okres w historii Wielkiej Brytanii, o którym wiadomo niewiele, ze względu na znikome źródła. Dotychczas udało się odnaleźć tylko dziewięć anglosaskich miejsc pochówku, ale tylko jedno należało do rdzennego brytyjskiego króla. W V wieku Wielką Brytanię podbijały plemiona anglosaskie W V wieku rozpoczęły się podboje ziem brytyjskich przez germańskich Anglów, Sasów i Jutów. W rezultacie wojen i podbojów, rdzenni Anglicy, czyli celtyccy Brytowie, musieli wyemigrować na północ i zachód swojego kraju. O Brytach do tej pory archeolodzy i historycy wiedzieli najmniej. Wokół tego ludu wytworzyło się więcej legend i mitów, niż zgromadzono wiarygodnej wiedzy. Najnowsze odkrycie może to zmienić. Naukowcy twierdzą, że to właśnie do celtyckich Brytów należą szczątki odnalezione w grobowcach. Co ważne, nie mówimy tu o rolnikach czy kupcach, ale staroangielskich królach i władcach, co czyni badania jeszcze bardziej ekscytującymi. Miejsca pochówku królów znajdują się tam, gdzie niegdyś rządził Król Artur Nad nowymi badaniami czuwał Ken Dark, profesor z wydziału historii i archeologii na Uniwersytecie w Reading. Wraz z zespołem badaczy odnalazł te niezwykłe nekropolie na terenach zachodniej Anglii i Walii. Dziś znajdują się tam między innymi hrabstwa Somerset i Kornwalia. Historycy twierdzą, że to właśnie tam miał rządzić legendarny król Artur. Archeolodzy w Jordanii odnaleźli kompleks rytualny sprzed 9000 lat. To najstarsza konstrukcja skalna, jaką wybudował człowiek Kompleks rytualny został odnaleziony na wschodniej pustyni Jordanii. Pochodzi z okresu neolitu. Naukowcy twierdzą, że to najstarsza tak duża konstrukcja zbudowana przez człowieka. Prof. Dark twierdzi, że powodem, dla którego nie udało się dotąd odnaleźć wielu miejsc pochówku władców Brytów, są różnice pomiędzy nimi a Anglosasami w kwestii grzebania zmarłych. Plemiona, które podbiły Wielką Brytanię w V wieku, chowały swoich zmarłych w dużo bardziej wyszukany sposób. Grobowce Brytów były dużo bardziej skromne niż grobowce Anglosasów Archeolog przyznaje, że w nekropoliach anglosaskich władców znajdowały się ozdobne i drogie dary, które składano w ofierze. Z kolei grobowce Brytów były bardzo proste i skromne. Dlatego tak trudno jest zidentyfikować, które szczątki należały do rodzin królewskich. Naukowcom w końcu się jednak udało. – Królewskie groby Brytów były niezwykle pospolite. Niczym nie różniły się od miejsc pochówku „normalnych” ludzi – mówi prof. Dark. Chrześcijańscy Brytyjczycy, którzy pamiętali jeszcze Imperium Rzymskie, chcieli utrzymać swoją religię, a plemiona anglosaskie nazywali poganami, przypomina prof. Dark. Makabryczne odkrycie: w Anglii wykopano 40 szkieletów. Wszyscy zmarli mieli odcięte głowy... Ludzkie szczątki znajdowały się na cmentarzu z czasów Imperium Rzymskiego w angielskim hrabstwie Buckinghamshire. Archeolodzy twierdzą, że ciała należały głównie do przestępców i wszys... Jedyne szczątki władcy Brytów odnaleziono wcześniej w północno-zachodniej Walii. Należały do Cadfana, który władał walijskim królestwem Gwynedd, które zostało założone ok. 450 r. n.e. Król zmarł ok. 625 roku, a historycy wiedzą o nim głównie za sprawą inskrypcji wyrytej na kamieniu, w miejscu pochówku. Po analizie tysięcy grobowców z V wieku, naukowcy dostrzegli pewne nieznaczne różnice Prof. Dark wraz z grupą badaczy podjął się karkołomnego zadania. Postanowili przeanalizować tysiące stanowisk archeologicznych i miejsc, w których pochowano ludzi, zamieszkujących zachód Wielkiej Brytanii i Irlandii. Naukowcy twierdzą, że choć większość grobów wygląda skromnie i podobnie, to jednak są drobne różnice, które mogą świadczyć o wyższym statusie zmarłych. Archeolodzy twierdzą, że kompleksy grobowe, które miały należeć do królów, są większe niż standardowe. – Znaleźliśmy mnóstwo takich samych, skromnych miejsc pochówku, ale jest znikoma część z nich, która jest większa i bardziej okazała – podkreśla prof. Dark. To nie wszystko. Wszystko wskazuje na to, że tylko nieliczne nekropolie zostały zaprojektowane w taki sposób, że groby miały znajdować się w środku prostokątnego lub okrągłego ogrodzenia. Tak jak miało to miejsce między innymi w okolicy ruin zamku Tintagel, w północnej Kornwalii. To właśnie tam miał urodzić się król Artur. Źródło: Journal of the Royal Society of Antiquaries of Ireland
Tym w czasach antycznych było Morze Śródziemne, którego nazwa pochodząca od mediterraneus właśnie to po łacinie oznacza. Panujący tu klimat z łagodnymi deszczowymi zimami i suchym latem jest i był idealny dla wegetacji roślin, a te od zawsze stanowiły podstawę naszego dobrobytu i rozwoju – bo najzdrowsza dla nas dieta oparta na oliwie, świeżych warzywach, owocach i rybach to przecież dieta śródziemnomorska. Nic więc dziwnego, że właśnie wokół tego morza narodziły się jedne z najwspanialszych cywilizacji świata, żeby wspomnieć tylko te największe: egipską, grecką czy rzymską. Tu krzyżowały się szlaki kupieckie, kwitły nauka, sztuka, rodziły się idee, jak chociażby demokracja, czy wielkie monoteistyczne religie, które stworzyły podwaliny wszystkiego, co znamy, a na czym zbudowana została nasza tożsamość i czym się zachwycamy. Morze Śródziemne łączy 22 kraje, jego linia brzegowa liczy aż 46 tys. km, jest na nim ponad 3,3 tys. wysp i należy ono do jednego z najbardziej kulturowo zróżnicowanych i fascynujących miejsc na ziemi. Dlatego od zawsze było najchętniej odwiedzanym przez turystów miejscem na świecie – kiedy zbliżają się wakacje, nasze myśli automatycznie kierują się ku temu regionowi, jego niekończącym się plażom, pysznej kuchni, niezapomnianym zachodom słońca, idealnej temperaturze wody i wspaniałym atrakcjom. Pewnie już zastanawiacie się, co wybrać: Egipt, Turcję, Maroko, Francję, Hiszpanię, a może Włochy albo Słowenię? Podpowiedzią, mamy nadzieję, będzie to wydanie Travelera.
Zapłakana deszczem wyspa na obrzeżach Europy? Tylko pozornie. Zobacz, czym przyciąga Irlandia
Zieleń, celtyckie legendy, dzikie krajobrazy, gościnność i poczucie humoru.
W tym artykule: Po lepsze życie W krainie legend Uwaga, przejście dla skrzatów! Plan zwiedzania Dublina wylądował w koszu już pierwszego dnia. Zakładał pikniki w Phoenix Park i na St Stephen’s Green, przechadzanie się po centrum miasta i nad rzeką Liffey. Gapienie się na ludzi na Grafton Street. I może jeszcze chrupanie ryby z frytkami na nadbrzeżu w Dún Laoghaire z widokiem na przypływające promy. Nic z tego. Siekący poziomo deszcz zagonił mnie do Kilmainham Gaol – dawnego więzienia, w którego murach gnili i rzezimieszki, i bojownicy o wyzwolenie spod angielskiej okupacji. W Muzeum Pisarzy – w końcu Dublin to miasto literatury – czytałam listy George’a Bernarda Shawa, podziwiałam chusteczkę do nosa Jamesa Joyce’a i kaligrafię Oscara Wilde’a. A pod Numerem Dwudziestym Dziewiątym, w muzeum na Lower Fitzwilliam Street, dowiedziałam się, jak wyglądał mieszczański dom dubliński na przełomie XVIII i XIX w. Schronienie przed żywiołami znalazłam też w bibliotece Trinity College. Kto nie chciałby rzucić okiem na słynną Księgę z Kells – kapiący od iluminacji manuskrypt, który ma ponad 1200 lat? Ale teraz, choć nasycona kulturą i historią, siedziałam ponura w pubie i liczyłam krople goniące się po oknie. Czy naprawdę czeka mnie dwutygodniowa podróż w strugach deszczu? Następnego dnia nie mogłam uwierzyć własnym oczom, byłam nawet w stanie uwierzyć, że jestem w innym kraju. Takim, w którym niebo ma kolor intensywnego lazuru, a zieleń oślepia soczystością. Glendalough w hrabstwie Wicklow, do którego dotarłam po godzinie od wyruszenia z Dublina, wyglądało jak lakierowana pocztówka. Szare ruiny zakonów z VI w., celtyckie krzyże i okrągła wieża, w której mnisi szukali schronienia przed najeźdźcami, kontrastowały ze szmaragdem łąk i okolicznych wzgórz. Nieopodal szumiał strumyk, znad którego przepłoszyłam czaplę. Oprócz mnie po ruinach snuła się tylko para japońskich turystów. Po lepsze życie Kierując się na południe, ruszyłam dalej wynajętym samochodem przez interior. Z pozoru nudne drogi M7 i M8 okazały się pełne kuszących przerywników: najsłynniejszy tor wyścigów koni rasowych Curragh, miasto Kildare, założone rzekomo przez świętą Brygidę, i wreszcie perła wśród irlandzkich zamków: Rock of Cashel. Nad zieloną (a jakże!) równiną hrabstwa Tipperary wyrasta niespodziewanie wzgórze zwieńczone szarym ogromem konstrukcji rodem jak ze złych baśni. Legenda głosi, że skała, na której stoi zamek, wylądowała tu, gdy św. Patryk wygonił diabła z pobliskiej jaskini. Dojeżdżając do Cork, zbaczam jeszcze do Cobh – dawniej Queenstown – skąd w swój pierwszy i ostatni rejs wypłynął Titanic. Jak widać na zdjęciach w miejskim muzeum, nadbrzeże nie zmieniło się zbytnio od tamtych czasów – stoi oryginalna drewniana keja, kamienice wciąż cieszą kolorowymi fasadami. Legenda Titanica nie przysłania faktu, że przede wszystkim odpływali stąd nie tyle turyści, ile gnani biedą i głodem emigranci do Kanady i USA. Lektura ewidencji skazańców wysyłanych z tego portu do Australii i innych kolonii karnych doprowadza do łez: „kryminaliści” skazani na wygnanie za włóczęgostwo czy ścięcie drzewa, dzieci wysłane na antypody za drobne kradzieże. Muzeum było zadziwiająco zatłoczone, ale rzut oka na port wyjaśnił mi to oblężenie. Miasto kuliło się w cieniu liniowca turystycznego, z którego wylała się masa zwiedzających. Ci, którzy nie szukali w archiwach swoich irlandzkich przodków, wsiadali już do autokarów zmierzających do Cork. W krainie legend „Miasto rebeliantów” – zawsze w opozycji do byłych angielskich okupantów, a dziś prężny ośrodek artystyczny – przywitało mnie śladami niedawnej powodzi. Najstarsza jego część leży na wyspie na rzece Lee i regularnie jest zalewana. Miejscowi traktują to jako element krajobrazu niewart nawet komentarza. Kawiarnie i restauracje są pełne jak zawsze, kupujący na zabytkowym English Market przebierają wśród lokalnych serów, warzyw i targują ceny ostryg. Fasady domów i sklepów konkurują o tytuł najbardziej pstrokatej elewacji. Wspinam się na wzgórze do kościoła St Anne’s Shandon. Jego wieża to symbol miasta, a za opłatą można uderzyć w kościelne dzwony. Dziś mam pecha, przyszłam za późno. Może zdążę chociaż pocałować kamień w zamku w Blarney? Legenda głosi, że zapewni mi to dar potoczystej wymowy. Po pół godzinie jazdy stoję u wrót zamku zaskoczona, że otarcie się o legendę kosztuje 12,50 euro. Warto je wysupłać, żeby zobaczyć zamkowe ogrody i malownicze ruiny. Z całowania kamienia na wieży, oblizanego wcześniej przez setki turystów, rezygnuję bez żalu. Następnego dnia zostawiam za sobą Cork, portowe Kinsale z najlepszymi restauracjami w kraju i prę na zachód. Tu wreszcie wszystko zaczyna wyglądać tak, jak powinno. Jedzenie, nawet w najmniejszym wiejskim pubie, jest pyszne. Ludzie niezmiennie gadatliwi i życzliwi. Zieleń razi w oczy, a strome klify, coraz wyższe pagórki, plaże i ocean napełniają głowę i płuca przestrzenią. Na zachodzie hrabstwa krajobraz robi się dzikszy. Zatrzymuję się przy kamiennym kręgu w Drombeg, który Celtowie postawili tu ok. 150 lat przed naszą erą. Przechodzący obok farmer ze stadem owiec nie kryje rozbawienia. – Lubi pani kamienie? Tu w okolicy pełno tego: dolmeny, portale megalityczne. Część to prawdziwe zabytki, jak ten. Ale niektóre to żart – dzieciaki ze wsi, jak się nudzą, to budują je z polnych kamieni, a turyści się nabierają... Czy latające krowy na klifach Mizen Head, dokąd zmierzam, to też kolejna legenda na użytek przyjezdnych? – O nie. Jeśli trafi tam pani w wietrzny dzień, to sama pani zrozumie. Do latarni morskiej na Mizen docieram pod wieczór. Wiatr urywa głowę. W jednej z zatoczek na dole schroniły się foki, kolonie morskich ptaków kulą się we wciśniętych w ściany gniazdach. Na okolicznych pastwiskach ani śladu trzód. – W taką pogodę jest zakaz wypasu – zdarza się, że wiatr zwiewa krowy z klifu – tłumaczy dziewczyna w centrum dla zwiedzających. Mimo wichury można przejść się po moście nad przepaścią. Po raz pierwszy w życiu czuję lęk wysokości, oddech łapię dopiero w sklepie z pamiątkami. W jednym z pudeł leżą kamyki. Pewnie pozbierane na plaży, ktoś przedsiębiorczy namalował na nich koniczynkę i napisał „Lucky Irish Stone”. Cena 3 euro. Chętnych nie brakuje. Uwaga, przejście dla skrzatów! Najpiękniejsza droga do hrabstwa Kerry wiedzie przez przełęcz Healy. Łyse zbocza gór Caha, droga jak szara wstążka, oczka jezior, a u twoich stóp – cała Irlandia. Z Kenmare – kolejnego miasteczka jak pudełko czekoladek – ruszam rano w objazd słynnego Ring of Kerry, jednej z najbardziej widokowych tras wyspy. Niestety nie jestem jedyna – razem ze mną po wąskiej drodze sunie kawalkada autobusów i kamperów. Nie mam czasu na postoje w malowniczych wioskach, podziwianie znaków drogowych ostrzegających o przechodzących skrzatach ani – o rozpaczy! – na robienie zdjęć. Muszę dotrzeć w porę do Portmagee, gdzie czeka na mnie uprzednio zabukowana łódź, którą dostanę się na wyspę Skellig Michael. Na pokład wbiegam ostatnia, wdzięczna, że morze jest dziś spokojne. Po 40 min rejsu docieramy na sterczącą skałę, w której tysiąc lat temu wykuto strome schody. Przez 600 lat mieszkali tu w kamiennych „ulach” kopiujący księgi mnisi zakonu św. Fionana. A jeśli wierzyć nowej części Gwiezdnych wojen, to właśnie tu ukrywał się Luke Skywalker. Największe na Wyspach Brytyjskich kolonie głuptaków i maskonurów żegnają nas ochrypłymi wrzaskami. Z żalem zostawiam za sobą bajkowe Kerry, ale położone na północ hrabstwo Clare, z klifami Moher i wapiennym płaskowyżem Burren, to jeden z najbardziej niezwykłych zakątków Europy. To dzika ziemia. Nie dość tu wody, by kogoś utopić, nie ma drzew, by go powiesić, ani ziemi, by go pogrzebać – pisał o Burren w 1640 r. wysłannik znienawidzonego tu Thomasa Cromwella odpowiedzialnego za brutalną kolonizację Irlandii. Dziś to górzyste, wapienne pustkowie, pełne kamiennych kręgów, unikalnych roślin skalnych i opuszczonych chat, tchnie surowym pięknem i romantyzmem, ale w XVII w. było gęsto zaludnione. Większość rdzennych mieszkańców wygnały stąd endemiczna nędza i głód. Ze wsi Doolin płynę promem na bezdrzewną Inis Mór – największą z wysp Aran. Tu w domach wciąż mówi się po irlandzku, miejscowi robią na drutach najlepsze wełniane swetry, a rybacy pływają na połów w tradycyjnych łodziach curach. Na wynajętym rowerze przejeżdżam całą wyspę aż pod neolityczny, półkolisty fort Dún Aonghasa. Ktokolwiek go zbudował na tym mierzącym ponad 100 m klifie, wolał odgrodzić się od lądu niż od morza. Czekam na zachód słońca, ale mam wrażenie, że na tym zrębie świata czas stoi w miejscu.
Prywatna wyspa u wybrzeży Irlandii sprzedana za 6 mln USD. Właściciel nawet jej nie odwiedził
Horse Island – prywatna wyspa u wybrzeży Irlandii, szczycąca się trzema plażami, siedmioma domami i dziką zielenią, została zakupiona za ponad 6,3 miliona dolarów przez anonimowego nabywcę. Co ciekawe nowy właściciel nawet nie pofatygował się, żeby odwiedzić wyspę osobiście przed zakupem, a jedynie obejrzał ją na wideo.
64-hektarowa wyspa Horse Island została sprzedana w transakcji on-line. Większość negocjacji odbywała się przez WhatsApp, a potencjalny kupiec obejrzał nowy nabytek jedynie przez internetowe połączenie wideo. – Horse Island to wyjątkowa oferta będąca naszym trofeum. Pozyskanie ziemi i jej sprzedaż on-line w czasie epidemii COVID-19 było wyzwaniem, więc oczywiście jesteśmy zachwyceni wynikiem – tak sprzedaż wyspy komentuje Thomas Balashev, założyciel i dyrektor generalny agencji nieruchomości Montague Real Estate, która dokonała transakcji. Agencja nie ujawniła, kto kupił wyspę i wszystkie znajdujące się na niej zabudowania. Wiadomo jedynie, że jest to milioner (co nie jest zaskoczeniem) pochodzący najpewniej z Europy. 6,3 mln dolarów, czyli blisko 25 mln złotych – tyle za cały kompleks zapłacił nowy właściciel. Nie mógł obejrzeć wyspy przed zakupem w związku z epidemią koronawirusa. Balashev podkreśla jednak, że obecnie takie przeszkody nie powstrzymują najbogatszych przed kupowaniem odległych terenów. Agencje nieruchomości zajmujące się tego typu prestiżowymi transakcjami przyznają, że trwająca pandemia odnowiła „modę na prywatne wyspy” – podaje CNN Travel. Brokerzy i eksperci z branży turystycznej twierdzą, że od marca potencjalni nabywcy i najemcy na całym świecie wykazują zwiększone zainteresowanie lokalizacjami mogącymi służyć jako luksusowe miejsce odosobnienia. View oEmbed on the source website – To podkreśla trend, który staje się coraz bardziej widoczny w miarę odczuwania wpływu COVID-19 i poszukiwania nieruchomości lub gruntów w odległych lokalizacjach – mówi Alex Robinson z biura nieruchomości Knight Frank, które również było zaangażowane w sprzedaż wyspy. Domy, molo, lądowisko Horse Island jest położona na południowy zachód od Irlandii. Na jej terenie znajduje się kilka budynków mieszkalnych i gospodarczych. Łącznie znajduje się w nich 15 sypialni, niektóre są dwuosobowe. Główny dom jest całkowicie wykończony, posiada kuchnię, jadalnię, przestronny salon i sześć sypialni. Największym jego atutem są wielkie okna dające dużo światła i pozwalające podziwiać surowe krajobrazy oraz nabrzeże i plaże nad Oceanem Atlantyckim. Domki gościnne są mniejsze, ale również w pełni wyposażone, choć nie tak bogato i nowocześnie, jak największy dom. W XIX wieku Horse Island była swoistą stolicą przemysłu miedziowego, z kopalniami rozsianymi po całej wyspie. Kopalnie zaczęły działać w 1820 roku, a zamknięto je w 1874 roku. W 1841 roku mieszkało tu 137 osób, i według statystyk był to moment, gdy populacja na wyspie była najliczniejsza. Nie ma niestety danych z poprzednich lat. Po zamknięciu kopalń i upadku przemysłu wydobywczego, wyspa powoli zaczęła się wyludniać. W 1936 roku mieszkało tu już zaledwie 26 osób, a w 1961 – 12. W tym samym roku wszyscy mieszkańcy opuścili wyspę i od tego czasu pozostaje praktycznie niezamieszkana. Nie licząc nowych właścicieli, którzy pomieszkiwali tu sezonowo w ostatnich latach. Wyspa jest dobrze utrzymana, a na jej terenie znajduje się prywatne molo dla promów i łodzi, lądowisko dla helikopterów, sala gier i siłownia i kort tenisowy. Wyspa ma własną elektryczność, podłączenie bieżącej wody i kanalizację oraz prywatne drogi, które przecinają wyspę, aby ułatwić przemieszczanie się między domkami